Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 793

Preventief gezondheidsbeleid

31 532

Voedingsbeleid

Nr. 654

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2023
Met deze brief reageer ik op het advies van de Gezondheidsraad;
Richtlijnen goede voeding voor mensen met hart- en vaatziekten door
atherosclerose. Ik heb dit advies op 7 februari 2023 ontvangen. Het advies
Richtlijnen goede voeding voor mensen met hart- en vaatziekten door
atherosclerose is een deeladvies, eerder heeft de Gezondheidsraad advies
uitgebracht over de Richtlijnen goede voeding voor mensen met diabetes
type 2.1 Het advies is opgesteld door de vaste Commissie Voeding van de
Gezondheidsraad en is terug te vinden op de website van de Gezondheidsraad. Het Voedingscentrum verwerkt het advies in hun voedingsvoorlichting.
Inleiding
In de Richtlijnen goede voeding 2015 beschrijft de Gezondheidsraad de
wenselijke inname van voedingsmiddelen en dranken om chronische
ziekten te voorkómen. Deze richtlijnen zijn bedoeld voor de algemene
bevolking in Nederland. Daaronder vallen ook mensen met chronische
hart- en vaatziekten veroorzaakt door slagaderverkalking (atherosclerose).
Er is echter niet specifiek gekeken naar deze doelgroep. Mogelijk zijn er
voor deze groep ziekten specifieke aanpassingen of aanvullingen nodig op
de Richtlijnen goede voeding. Mijn voorganger heeft daarom hierover
advies gevraagd aan de Gezondheidsraad. Het advies richt zich op de
bevordering van de lange termijn gezondheid van mensen met atherosclerotische hart- en vaatziekten.
Inhoud van het advies
De commissie van dit advies heeft op basis van nationale en internationale rapporten met voedingsrichtlijnen bij hart- en vaatziekten en op
basis van haar deskundigenoordeel voedingsfactoren geïdentificeerd
1

kst-32793-654
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken 32 793 en 31 532, nr. 576.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 793, nr. 654

1

waarvoor aanwijzingen bestaan dat er afwijkingen of aanvullingen kunnen
zijn ten opzichte van de bestaande voedingsaanbevelingen in de
Richtlijnen goede voeding 2015 of waarvoor volgens zorgprofessionals
behoefte is aan een advies.
In het advies zijn de voedingsaanbevelingen in de Richtlijnen goede
voeding 2015 geëvalueerd die betrekking hebben op zuivelproducten, vis,
vetten en oliën, koffie, vlees, alcohol en keukenzout. De commissie gaat
ervan uit dat er geen aanleiding is voor aanpassing van de overige
voedingsaanbevelingen in de Richtlijn goede voeding 2015, zoals die voor
groente en fruit, peulvruchten en volkorenproducten. Deze bestaande
voedingsaanbevelingen worden wel belangrijk geacht voor mensen met
atherosclerotische hart- en vaatziekten. Dit geldt ook voor de overkoepelende aanbeveling om volgens een meer plantaardig en minder dierlijk
voedingspatroon te eten.
In het advies wordt geconcludeerd dat de Richtlijnen goede voeding 2015
een geschikte basis zijn voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon
voor mensen met atherosclerotische hart- en vaatziekten. Het eten van 1
tot 2 porties vis per week kan gezondheidswinst opleveren voor deze
groep. Dit is een aanpassing van de bestaande richtlijn waarin 1 portie per
week wordt aanbevolen. Bij de totstandkoming van deze aanpassing is
primair uitgegaan van het gezondheidsaspect (evenals bij de evaluaties
van de andere voedingsaanbevelingen). Vervolgens zijn aandachtspunten
voor de toepassing van de adviezen meegegeven die betrekking hebben
op duurzaamheidsaspecten, zoals overbevissing.
In het advies is ook gekeken naar voedingsmiddelen verrijkt met plantensterolen en/of -stanolen en naar voedingssupplementen (met visvetzuren
en met monacoline K uit rodegistrijst). Hierbij is geconcludeerd dat
voedingsmiddelen verrijkt met plantensterolen en/of -stanolen effectief
zijn in het verlagen van het LDL-cholesterolgehalte. Een verhoogd gehalte
LDL-cholesterol in het bloed is een risicofactor voor het ontstaan of
versnellen van atherosclerose. De commissie zag op basis van de
wetenschappelijke literatuur geen aanleiding om voedingssupplementen
te adviseren aan mensen met atherosclerotische hart- en vaatziekten.
Naast het advies over voedingsfactoren, raadt de commissie aan om bij
overgewicht of obesitas te streven naar gewichtsreductie van ten minste
5% en dit gereduceerde gewicht op lange termijn te handhaven. Overgewicht en obesitas zijn risicofactoren voor onder meer een verhoogde
bloeddruk, een hoog cholesterolgehalte en het ontwikkelen van diabetes
type 2, kanker en hart- en vaatziekten.
Reactie op het advies
Ik vind het belangrijk dat de Richtlijnen goede voeding nu ook zijn
beoordeeld op hun toepassing bij mensen met atherosclerotische hart- en
vaatziekten en dat dit gebaseerd is op de huidige stand van de wetenschap. Ik neem het advies van de Gezondheidsraad dan ook over. De
Richtlijnen goede voeding 2015 vormen samen met de voedingsnormen
het fundament van de Schijf van Vijf. Het Voedingscentrum heeft de Schijf
van Vijf ontwikkeld om de algemene bevolking te adviseren over een
volwaardig en gezond voedingspatroon. Dit advies van de Gezondheidsraad bevestigt dat een voedingspatroon volgens de Schijf van Vijf
ook een gezonde en volwaardige basis kan zijn voor mensen met
atherosclerotische hart- en vaatziekten. Het Voedingscentrum geeft op
haar website informatie over voeding bij hart- en vaatziekten. De
conclusie van dit rapport zal hierin worden meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 793, nr. 654

2

Ik dank de Gezondheidsraad voor hun advies over de Richtlijnen goede
voeding voor mensen met hart- en vaatziekten door atherosclerose.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 793, nr. 654

3