Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 477

Geneesmiddelenbeleid

Nr. 347

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 september 2015
In de regeling van werkzaamheden van donderdag 10 september 2015
(Handelingen II 2014/15, nr. 111) heeft uw Kamer mij gevraagd om een
brief over de berichtgeving inzake kankerpatiënten die in het ene
ziekenhuis wel dure medicatie (nivolumab) krijgen en in het andere niet. U
vraagt me daarbij in te gaan op de vraag of een patiënt in Nijmegen
dezelfde zorg krijgt als in Amsterdam.
VWS beleid nivolumab
Op 9 juli 2015 heb ik uw Kamer een brief gestuurd over het in de «sluis»
plaatsen van nivolumab voor de behandeling van longkanker (Kamerstuk
29 477, nr. 343). Het geneesmiddel is voor nu uitgesloten van het
basispakket. Afgesproken is dat het middel op kosten van de leverancier
beschikbaar wordt gesteld voor patiënten. De afgelopen maanden is er
veelvuldig contact en afstemming geweest met betrokken partijen
(patiëntenverenigingen, beroepsgroepen, instellingen, zorgverzekeraars
en zorginstituut) over de wijze waarop het geneesmiddel beschikbaar is.
Daarbij is ook duidelijk gemaakt dat voor een patiënt met longkanker die
een indicatie heeft voor een behandeling met nivolumab, de geneeskundige zorg die gepaard gaat met die behandeling deel uit maakt van het
verzekerde pakket. Dat is ook opgenomen in de toelichting bij het plaatsen
van nivolumab in de «sluis» (Stcrt. 2015, nr. 22 177 , 22 juli 2015). De
handelingen voor het voorbereiden en uitvoeren van de toediening zijn
dus verzekerde zorg.
Stand van zaken
De Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose
(NVALT) heeft twaalf expertisecentra aangewezen waar het middel
gegeven kan worden. De leverancier heeft aangegeven met elf centra een
contract te hebben afgesloten en dat het contract met het laatste centrum
bijna rond is. Het geneesmiddel is daarmee in principe beschikbaar voor

kst-29477-347
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 347

1

patiënten. Uit een belronde van het Ministerie van VWS met de twaalf
aangewezen centra komt het volgende beeld. Tien van de twaalf ziekenhuizen geeft aan deze zorg gewoon te leveren aan eenieder die hiervoor in
aanmerking komt; een klein deel nog maar sinds kort. Twee ziekenhuizen
geven aan dat zij deze zorg binnen enkele weken gaan leveren. Er worden
drie redenen aangedragen voor het later of geleidelijk op gang komen van
de toediening van nivolumab in deze ziekenhuizen. Ten eerste hebben de
ziekenhuizen tijd nodig gehad om de zorg rond het gebruik van nivolumab
goed te organiseren. Ten tweede moet zorgvuldig per patiënt bekeken
worden of het middel voor hen geïndiceerd is. De derde reden is dat, om
deze zorg te kunnen inrichten, hier (financiële) afspraken over moeten
worden gemaakt in de lopende contracten met verzekeraars. Overigens
staan deze redenen voor het later beschikbaar komen van nivolumab los
van het feit dat dit middel in een sluis is geplaatst. Ook als het middel
direct was toegelaten tot het pakket hadden ziekenhuizen tijd nodig gehad
om de zorg rondom het gebruik van het middel te organiseren en in de
contracten te verankeren.
Verantwoordelijkheidsverdeling
Zoals ik in mijn brief van 10 juli 2015 (Kamerstuk 29 477, nr. 344) heb
aangegeven, hebben zorgaanbieders en zorgverzekeraars toegezegd dat
geen patiënt om budgettaire redenen de toegang tot dure geneesmiddelen wordt ontzegd. Zorgverzekeraars onderschrijven hun zorgplicht.
Zorgaanbieders onderschrijven dat zij richtlijnconform werken en dus ook,
waar medisch noodzakelijk, dure geneesmiddelen, zoals nivolumab,
voorschrijven en toedienen.
Als gezegd wordt nivolumab, zolang het in de sluis zit, kosteloos
aangeboden.
Voor longkankerpatiënten met een indicatie voor nivolumab behoort de
geneeskundige zorg die gepaard gaat met de toediening van nivolumab
tot het verzekerde pakket. Daarmee valt deze zorg onder de zorgplicht van
verzekeraars. Zij dienen ervoor te zorgen dat verzekerden die in
aanmerking komen voor het gebruik van nivolumab hier ook toegang toe
hebben. Overigens kan dit betekenen dat een patiënt hiervoor wat verder
zal moeten reizen. Van belang is dát de zorg geleverd wordt, niet of dit in
Nijmegen of in Amsterdam gebeurt. Indien een ziekenhuis niet in staat is
om een patiënt met longkanker, die een indicatie heeft voor een behandeling met nivolumab, te behandelen, zorgt de verzekeraar ervoor dat
deze patiënt de behandeling in een van de (andere) aangewezen centra
ondergaat. Zorgverzekeraars Nederland heeft mij toegezegd dat verzekeraars hierin hun verantwoordelijkheid pakken.
Om aan de zorgplicht invulling te geven is het van belang dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders nadere afspraken maken in de lopende
contracten over het gebruik van nivolumab, onder andere over de
verwachte patiëntenaantallen en de te hanteren tarieven voor de zorg die
eromheen georganiseerd wordt. Daarbij dient rekening gehouden te
worden met het feit dat een beperkt aantal ziekenhuizen door de beroepsgroep is aangewezen als expertisecentra, en dat zij dus ook patiënten van
andere ziekenhuizen moeten behandelen. Op die manier wordt
voorkomen dat er onduidelijkheid resteert bij verzekeraars, aanbieders en
patiënten over de te leveren zorg. Gezien de toestand van de patiënten die
aangewezen zijn op dit middel is onduidelijkheid over wie deze zorg kan
leveren zeer onwenselijk.
De NZa ziet toe op de zorgplicht van verzekeraars. De IGZ ziet op haar
beurt toe op verantwoorde zorgverlening bij aanbieders. Mocht dit nodig
zijn, dan kunnen patiënten zich bij mogelijke problemen melden bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 347

2

Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen of het Landelijk
Meldpunt Zorg.
Tot slot
Uit de belronde langs de twaalf behandelcentra blijkt dat het merendeel
van de centra deze zorg inmiddels levert aan haar patiënten. In sommige
gevallen blijkt dat met name de organisatie van de zorg rond nivolumab
meer tijd heeft gekost. Ook dienen er in lopende contracten nadere
afspraken te worden gemaakt over de toediening van dit middel. Dat dit
tijd kost is op zich begrijpelijk en staat los van het feit dat nivolumab in
een sluis is geplaatst. Dat neemt niet weg dat iedere onduidelijkheid over
de behandeling van deze patiënten zo snel mogelijk uit de wereld moet
worden geholpen. Ik roep partijen dan ook op om, daar waar dit nog niet
is gebeurd, op een zo kort mogelijke termijn concrete afspraken te maken
in de lopende contracten over het beschikbaar stellen van nivolumab en
de organisatie eromheen. Op basis van de eerder genoemde belronde heb
ik er vertrouwen in dat longkankerpatiënten met een indicatie voor
toediening van nivolumab deze behandeling zullen krijgen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 347

3