> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

Stichting Civic
Postbus 15565
1001 NB Amsterdam

1001NB15565

Directie Samenleving en
Integratie
Afdeling PH D
Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Parnassusplein 5
T 070 333 44 44
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
2019-0000163302

Datum
Betreft

Geachte

12-11-2019
Reactie op verzoek tegemoetkoming gedupeerde
inburgeraars

Uw referentie
RSIN: 858735805

,

Bij brief van 21 juni jl. heeft u aandacht gevraagd voor gedupeerde inburgeraars
onder het huidige inburgeringsstelsel. U bent van mening dat de maatregelen die
ik heb genomen ontoereikend zijn voor inburgeraars die al met schulden en
boetes zitten.
In het huidige inburgeringsstelsel ligt de verantwoordelijkheid voor inburgering bij
de inburgeringsplichtige. Daar is het stelsel en ook de uitvoering op ingericht. Dit
betekent ook dat de mogelijkheden tot het bieden van maatwerk binnen het
huidige stelsel beperkt zijn. Daarbij mag maatwerk ook niet ten koste gaan van
rechtsgelijkheid.
Zoals bekend zijn de nadelen van het huidige stelsel aanleiding tot het maken van
een geheel nieuw stelsel waarin de regie bij gemeenten komt te liggen. De
gemeenten zullen een inburgeringsaanbod op maat bieden aan de nieuwkomers in
hun gemeenten.
Inmiddels is de consultatiefase van het wetsvoorstel inburgering afgesloten. Ook
uw stichting heeft een reactie op het wetsvoorstel voor het nieuwe
inburgeringsstelsel in de internetconsultatie gegeven. Deze reactie wordt
meegenomen in de verwerking van alle adviezen en uitvoeringstoetsen die
verstrekt zijn over het wetsvoorstel.
Dit betekent dat sommige knelpunten die u signaleert pas voor degenen die onder
het nieuwe stelsel inburgeringsplichtig worden, zich niet meer voor zullen doen.
Wel heb ik een aantal maatregelen genomen om de inburgeraars die onder het
huidige stelsel nog niet aan de inburgeringsplicht hebben voldaan tegemoet te
komen. Daarover heb ik ook de Tweede Kamer geïnformeerd.1
U bent van mening dat deze maatregelen niet voldoende zijn. In deze brief zal ik
reageren op de aanbevelingen die u doet in uw brief.

1

Brieven van 17 december 2018, TK 2018-2019, 32824, nr. 244 en van 29 mei
2019, TK, 2018-2019, 32824, nr. 262.
Pagina 1 van 4

U doet de volgende aanbevelingen:
1. Tref een voorziening om besluiten van gedupeerden te herzien.
U vindt dat gedupeerde inburgeraars de mogelijkheid moeten hebben om een
aanvraag in te dienen voor herziening van de boete of beslissing omtrent het nietkwijtschelden van de lening. Daarbij wijst u met name op inburgeraars die
onderwijs hebben genoten bij een taalschool waarvan het keurmerk is opgeschort
of ingetrokken door Blik op Werk, of scholen die zijn gestopt met het voeren van
een keurmerk. U geeft aan dat er in die omstandigheden geen sprake kan zijn van
passend en kwalitatief goed onderwijs.

Directie Samenleving en
Integratie
Afdeling PH D
Datum
12-11-2019
Onze referentie
2019-0000163302

In de praktijk is deze relatie niet eenduidig vast te stellen. Schorsing of intrekking
van het keurmerk hoeft niet altijd te betekenen dat er kwalitatief slecht onderwijs
is genoten. Zo worden bijvoorbeeld ook scholen geschorst voor het werven van
cursisten door aanbieding van cadeaus. Bij scholen die zijn gestopt is de relatie
met de kwaliteit van het onderwijs nog lastiger te leggen. Vanwege het arbitraire
karakter van het maken van onderscheid in taalscholen en de
uitvoeringstechnische complexiteit vind ik uw aanbeveling lastig op te volgen.
In bredere zin deel ik wel uw zorg. Ik zie dat er een potentieel probleem is bij
inburgeraars die (vrijwel) hun volledige leenbedrag hebben verbruikt maar nog
wel steeds inburgeringsplichtig zijn, de zogenaamde ELIPs. Daaronder zijn ook
gedupeerden van slecht onderwijs. Deze groep heeft mijn aandacht. Het gaat hier
om een diverse groep waarbij niet eenduidig is vast te stellen in hoeverre de
inburgeraar zelf de situatie valt aan te rekenen. Zoals ik in mijn brief van 29 mei
jl. heb gemeld, blijkt dat het grootste deel van de ELIPs binnen een jaar alsnog
voldoet aan de inburgeringsplicht. Hiervan is de meerderheid geslaagd voor het
inburgeringsexamen. Daarom wil ik zoveel mogelijk focussen op potentiële
probleemgroepen en preventie. Dit vraagt om maatwerk. Omdat het huidige
stelsel daarvoor onvoldoende is ingericht, wil ik gemeenten vragen om binnen de
eerder met hen gemaakte afspraken in het kader van ‘en ondertussen’ prioriteit
aan ELIPs te geven. Ik heb samen met Divosa, DUO en enkele gemeenten een
proces ontwikkeld om de betrokken inburgeringsplichtigen bij gemeenten in beeld
te krijgen. Hiervoor zijn ook pilots gestart. In Gemeentenieuws van november wil
ik een brede oproep doen aan alle gemeenten om zich aan te melden voor de
brede uitrol van de pilot. Ik verwacht daarmee begin 2020 van start te kunnen
gaan. Ik merk een grote bereidheid bij gemeenten om met ondersteuning van de
middelen die ik in het kader van ‘en ondertussen’ beschikbaar heb gesteld met
deze inburgeraars aan de slag te gaan.

1.2 Leg een plicht op tot individuele beoordeling vast in beleid en/of
regelgeving.
Uw stichting roept mij op om voor toekomstige beslissingen omtrent boetes en
schulden een regeling te treffen die waarborgt dat DUO bij ieder besluit een
zorgvuldige individuele beoordeling van de situatie maakt. De plicht die u voorstelt
vraagt een diepgaande beoordeling van individuele dossiers. De uitvoering van het
huidige stelsel is echter niet ingericht op een dergelijke intensieve vorm van
maatwerk. Daarnaast is er zoals gezegd niet altijd een directe relatie te leggen
tussen schorsing of intrekking van het keurmerk of het stoppen van een taalschool
en de kwaliteit van het taalonderwijs.

Pagina 2 van 4

De afgelopen maanden heeft DUO in samenspraak met mijn ministerie verkend
hoe invulling kan worden gegeven aan maatwerk. Sinds enige tijd bestaat de
mogelijkheid om bij schrijnende gevallen een beroep te doen op mijn
beslissingsbevoegdheid als minister. Op basis van deze bevoegdheid kan ik in
schrijnende gevallen ontheffing verlenen van de inburgeringsplicht of een
inburgeringstermijn verlengen gebaseerd op de geleverde inspanning van de
inburgeringsplichtigen. DUO heeft onlangs de eerste besluiten op grond van de
verruimde bevoegdheid tot ontheffing van de inburgeringsplicht afgegeven. Door
deze aanpassing kan DUO steeds meer rekening houden met individuele
omstandigheden. De inburgeringsplichtige moet hier wel zelf een verzoek voor
indienen.

Directie Samenleving en
Integratie
Afdeling PH D
Datum
12-11-2019
Onze referentie
2019-0000163302

Daarnaast wordt het beleid vaker vastgelegd in beleidsregels. Hierdoor ontstaan
meer mogelijkheden om het beleid af te stemmen op specifieke omstandigheden
en meer transparantie over de uitvoering van bevoegdheden door DUO.
Tegelijkertijd is afwijking van de beleidsregel mogelijk als de toepassing vanwege
bijzondere omstandigheden tot een ongewenste uitkomst voor de inburgeraar zou
leiden. Per 1 juli 2018 is de beleidsregel ‘boetevaststelling inburgering2 in werking
getreden. Per 12 februari 2019 de beleidsregel ‘verlenging inburgeringstermijnen
bij geen verwijt’ 3 in werking getreden. Een verdere uitbreiding en invulling van
beide beleidsregels is in voorbereiding.
U wijst erop dat de ‘Beleidsregel verlenging inburgeringstermijn bij geen verwijt’
een limitatieve opsomming bevat van omstandigheden die kunnen leiden tot
verlenging van de inburgeringstermijn. De beleidsregel bevat echter een nietlimitatieve opsomming. In de aangepaste beleidsregels zal dit worden
verduidelijkt.
Ook heb ik met DUO afgesproken dat DUO bij het nemen van besluiten rekening
houdt met de mogelijke gevolgen voor de inburgeraar die een cursus volgt bij een
instelling waarvan het keurmerk is opgeschort of ingetrokken. Dat betekent dat de
betreffende uren wel mee tellen voor verlenging van de inburgeringstermijn of
voor ontheffing van de inburgeringsplicht of voor het bepalen van de 64 uren
deelname aan het cursusonderdeel Oriëntatie op de Nederlandse arbeidsmarkt.
Daarbij geldt uiteraard dat betrokkene voldoende aannemelijk moet maken dat hij
of zij wel lesuren bij de betreffende taalschool heeft gevolgd maar gedupeerd is
door de ondeugdelijke administratie.
2. Voorkom gerechtelijke procedures
Ook ik vind het wenselijk dat zo min mogelijk gerechtelijke procedures gevoerd
worden over door DUO genomen besluiten. Zoals hierboven aangegeven houdt
DUO bij het opstellen van besluiten steeds meer rekening met individuele
omstandigheden. DUO opereert daarbij binnen de kaders van de huidige wet- en
regelgeving en dus vanuit het uitgangspunt dat onnodige rechtszaken worden
voorkomen.

2
3

Staatscourant van 21 maart 2018, nr. 15704
Staatscourant van 19 februari 2019, nr.6980.
Pagina 3 van 4

3. Tot slot
Zoals bekend werk ik aan een nieuw inburgeringsstelsel waar meer ruimte is voor
maatwerk. Daardoor wordt in het nieuwe stelsel aan een deel van uw bezwaren
tegemoetgekomen. Daarnaast heb ik inmiddels een aantal maatregelen genomen
om de positie van de huidige inburgeraars te verbeteren.
Ik hoop hiermee uw brief voldoende beantwoord te hebben.

Directie Samenleving en
Integratie
Afdeling PH D
Datum
12-11-2019
Onze referentie
2019-0000163302

Hoogachtend,
de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

W. Koolmees

Pagina 4 van 4