Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2176
Vragen van het lid Van der Ham (D66) aan de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over subsidie religieus vormingsonderwijs op openbare
scholen (ingezonden 23 maart 2011).
Antwoord van minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart (Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap) (ontvangen 11 april 2011).
Vraag 1
Wat is de actuele stand van zaken inzake het religieus en levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs binnen het openbaar onderwijs? Kunt u cijfermatig
inzichtelijk maken hoe vaak hier gebruik van wordt gemaakt en welke kosten
brengt dit met zich mee?
Antwoord 1
In het schooljaar 2010–2011 zullen ongeveer 70 000 leerlingen van openbare
scholen godsdienstonderwijs of humanistisch vormingsonderwijs (G/HVO)
ontvangen. Voor het G/HVO ontvangen de samenwerkende organisaties (zie
verder het antwoord onder 2) voor 2010–2011 een bedrag van € 10 000 000.
Dit wordt voor iets meer dan 95% gebruikt voor de personele kosten en de
kosten van de deskundigheidsbevordering van de leraren die het G/HVO
geven. Voor het overige gaat het om de kosten van het Dienstencentrum
G/HVO en werkgeverskosten van de diverse organisaties.
Vraag 2
Is het waar dat dit vormingsonderwijs verplicht bij het Dienstencentrum GVO
en HVO moet worden afgenomen? Zo ja, waarom is dit?
Antwoord 2
In de wet op het primair onderwijs is vastgelegd dat godsdienstonderwijs
wordt gegeven door leraren die daartoe zijn aangewezen door kerkelijke
gemeenten, plaatselijke kerken, of rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid die zich volgens hun statuten het geven van dit onderwijs ten doel
stellen. Wat betreft levensbeschouwelijk vormingsonderwijs is bepaald dat dit
wordt gegeven door leraren daartoe aangewezen door organisaties op
geestelijke grondslag die volledige rechtsbevoegdheid bezitten. In de praktijk
gaat het om op landelijk niveau werkende organisaties die al een aantal jaren
onderling nauw samenwerken. Deze organisaties zijn dus de werkgevers van
bedoelde leraren en zij zijn verantwoordelijk voor uitvoering en inhoud van
het G/HVO. Scholen nemen het G/HVO bij deze organisaties af.

ah-tk-20102011-2176
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Zoals u weet heeft uw Kamer in het verleden herhaaldelijk gewezen op de
noodzaak van een subsidiering van het G/HVO en de vorming van een
passende (landelijke) organisatiestructuur. Een uitvloeisel hiervan is de
oprichting van het Dienstencentrum GVO en HVO dat wordt bestuurd door de
samenwerkende organisaties.
Vraag 3
Klopt het dat GVO en HVO sinds 2009 door de overheid wordt gesubsidieerd,
terwijl dit daarvoor niet het geval was? Waaruit onttrokken deze organisaties
voorheen hun geld? Is het in het kader van de scheiding kerk en staat en
versobering van de overheidsuitgaven niet logisch om deze subsidies te
heroverwegen?
Antwoord 3
Ja het G/HVO wordt na een langdurig debat tussen opeenvolgende kabinetten en de Kamer en op aandrang van de Kamer vanaf 1 augustus 2009
gesubsidieerd. Daarvoor werd het betaald vanuit eigen middelen van de
organisaties en vooral vanuit subsidies door gemeenten. Zoals u bekend zal
zijn, wordt er over de consequenties van het beginsel van de scheiding van
kerk en staat verschillend gedacht. Zo heeft de Onderwijsraad destijds in het
advies «Dienstverband, godsdienst en openbare school» (31 maart 2006)
aangegeven dat een subsidiëring door de overheid van het G/HVO niet (bij
voorbaat) in strijd is met de Grondwet en een grondwettelijk beginsel als de
scheiding van kerk en staat. Dit met een verwijzing naar de situatie van de
geestelijke verzorging binnen de krijgsmacht en het gevangeniswezen. Ook
de Kamer heeft in voornoemd beginsel geen belemmering gezien om zich
voor subsidiëring uit te spreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2