Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 313

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 mei 2016
In mijn brief van 7 juli 2015 «Samenleven met dementie» (Kamerstuk
25 424, nr. 281) staat het zo lang mogelijk behouden van kwaliteit van
leven voor mensen met dementie en hun mantelzorgers centraal. Voor
deze ambitie kondigde ik een brede aanpak op meerdere levensdomeinen
aan. De vier pijlers daaronder zijn: 1) de dementievriendelijke samenleving, 2) het netwerk rond de cliënt en de mantelzorger, 3) structureel
verbeteren en 4) ruimte voor dementiezorg. Op deze verschillende pijlers
werk ik, in veel gevallen samen met het Deltaplan Dementie, aan de
uitvoering van deze aanpak.
In de voorliggende brief geef ik mijn standpunt op het advies «Op weg
naar een dementievriendelijke samenleving» van de werkgroep «Vanuit
dementie bekeken» en ga ik in op de acties die ik op grond daarvan neem.
Daarmee kom ik tegemoet aan mijn toezegging bij de toezending van het
advies aan uw Kamer op 16 december 2015 (Kamerstuk 25 424, nr. 294).
Daarnaast informeer ik uw Kamer over het programma dementievriendelijke samenleving. Daarmee geef ik uitvoering aan de motie-Otwin van
Dijk en Potters (Kamerstuk 34 104, nr. 96) die in het VAO dementiezorg van
11 november 2015 is ingediend.
Over mijn reactie op een artikel in de NRC inzake wachtlijsten casemanagers dementie en de stand van zaken met betrekking tot de motie
over de aanspraak casemanager dementie heb ik uw Kamer geïnformeerd
met mijn brief van 29 maart 2016. Ik gaf in de brief aan dat er een
onderzoek zou worden gestart naar de kwantiteit en de kwaliteit van
casemanagement bij dementie. De uitvoering van dit onderzoek door
bureau HHM is vorige maand van start gegaan. U ontvangt zo snel
mogelijk na afronding de resultaten. Zoals eerder aangegeven zal ik
daarbij ook ingaan op de motie Bruins Slot c.s. ten aanzien van een aparte
aanspraak casemanager dementie.

kst-25424-313
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 25 424, nr. 313

1

Over mijn voornemens voor het vervolg van het onderzoeksprogramma
Memorabel, de eerste pijler van het Deltaplan Dementie, informeer ik uw
Kamer deze zomer.
Kabinetsstandpunt werkgroep «Vanuit dementie bekeken».
Op mijn verzoek startte in december 2014 de onafhankelijke werkgroep
«Vanuit dementie bekeken» onder voorzitterschap van mevrouw Ireen van
Ditshuyzen. De werkgroep was samengesteld uit een vijftiental mensen
die goed weten wat er speelt als er sprake is van dementie. Zij inventariseerden waar de mens met dementie in het dagelijks leven tegenaan
loopt. Zij gingen op zoek naar aanpakken om ervoor te zorgen dat mensen
met dementie volwaardig mee kunnen doen, zonder taboe, schaamte of
stigmatisering. In het advies «Op weg naar een dementievriendelijke
samenleving» benoemt de werkgroep elf prioriteiten waarop actie nodig
wordt geacht.
De werkgroep is er naar mijn oordeel uitstekend in geslaagd dicht bij het
perspectief van mensen met dementie en hun mantelzorgers te blijven. In
het advies wordt bondig verwoord wat de kernthema’s zijn die onze
aandacht vragen. De kern: «niet de ziekte maar de mens» is mij uit het
hart gegrepen. Evenals de betekenis die de werkgroep toekent aan die
boodschap: dat mensen met dementie en hun mantelzorgers ongeacht
waar zij wonen «erbij horen», zich serieus genomen voelen en zoveel
mogelijk het leven leiden dat ze wensen. En dat mensen met dementie en
hun mantelzorgers kunnen terugvallen op een vaste vertrouwenspersoon
dichtbij en dat zij samen met anderen kunnen stilstaan bij hoe zij hun
leven en hun levenseinde willen vormgeven.
Voor het overbrengen van de kernboodschap adviseert de werkgroep een
aanpak langs twee lijnen:
1. Bewust beïnvloeden van de maatschappelijke beeldvorming.
2. Inzetten op ontmoeting: voorlichting (en scholing).
Ik onderschrijf het belang dat de werkgroep toekent aan deze aanpak.
Voor de lijn «maatschappelijke beeldvorming» stimuleer ik – overeenkomstig het voorstel van de werkgroep – aansluiting bij het programma
«Samen dementievriendelijk». Zie het laatste onderdeel van en de bijlage1
bij deze brief.
De lijn «ontmoeting» vind ik eveneens aansprekend. Zeker als scholieren
en mensen met dementie elkaar ontmoeten zoals de werkgroep voorstelt.
Leerlingen die een realistisch beeld van dementie krijgen en mensen met
dementie persoonlijk leren kennen, nemen dit de rest van hun leven mee.
Bovendien draagt de ontmoeting bij aan de beeldvorming van jongeren
over de zorgsector in het algemeen en ouderenzorg in het bijzonder.
Tijdens een bezoek aan het ROC Midden-Nederland heb ik zelf ervaren wat
de kracht kan zijn van jongeren in contact te brengen met mensen met
dementie.
Aankomend jaar zal ik mede op advies van de werkgroep een zestal
werkbezoeken brengen aan verschillende initiatieven en locaties om te
spreken over de wijze waarop we het begrip voor mensen met dementie
kunnen laten toenemen onder jongeren.
De werkgroep adviseert verder de ervaringen hiermee in beeld te brengen
en te verwerken tot een televisiedocumentaire en een televisieserie voor
de jeugd. Ik deel de opvatting van de werkgroep dat het in beeld brengen
van ervaringen van mensen met dementie en hun naasten een belangrijke
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 25 424, nr. 313

2

toegevoegde waarde kan hebben in het verkrijgen van een breder begrip
in de samenleving omtrent dementie. Dat we dit begrip ook bij jongeren
moeten laten groeien is een opvatting die ik eveneens deel. Ik vind dit
inzicht dan ook relevant voor het programma «Samen dementievriendelijk» en met name bij de vormgeving van de campagne. Ik zal het advies
van de werkgroep bespreken met Alzheimer Nederland en hen vragen bij
de ontwikkeling van het campagnemateriaal aandacht te hebben voor
deze door de werkgroep aangedragen adviezen. Ik heb begrepen dat later
in de campagne een fase met specifieke aandacht voor jongeren gepland
staat.
Om de kennis en kunde van de werkgroep in de campagne ook in persoon
te borgen, maken een aantal oud-leden van de werkgroep deel uit van de
Vriendengroep – een klankbordgroep bestaande uit mensen die leven met
dementen, hun naasten, en inhoudelijk deskundigen – die adviseren over
de campagne.
In haar advies gaat de werkgroep verder in op prioriteiten die de
werkgroep nog onvoldoende belegd acht. Het advies van de werkgroep is
om daarvoor een aanpak te laten ontwikkelen door een daartoe geëigende
partij. Ik neem dat mee in het overleg in het kader van het Deltaplan
Dementie met verschillende veldpartijen over de vormgeving en
uitvoering van een verbeterprogramma voor de zorg en ondersteuning
van mensen met dementie. Over de stand van zaken van dat programma
informeer ik u in de herfst.
Stand van zaken van het programma dementievriendelijke samenleving
In mijn brief «Samenleven met dementie» van 7 juli 2015 heb ik aangekondigd steun te zullen verlenen aan Alzheimer Nederland voor de
uitvoering van het programma «Samen dementievriendelijk» (Dementievrienden). De uitvoering gebeurt samen met PGGM en in het kader van
het Deltaplan Dementie.
Ik verwacht dat dit programma in substantiële mate zal bijdragen aan
zowel bewustwording en inzicht als toerusting van burgers.
Op 11 februari 2016 heb ik Alzheimer Nederland voor de periode 1 januari
2016 tot en met 1 maart 2017 € 2,3 mln. subsidie verleend voor het
ontwikkelen en opstarten van het programma. Met het oog op de
doelmatige besteding van publieke middelen heb ik als voorwaarde
gesteld dat bij de uitvoering van het programma samen met aanbieders
van bestaande soortgelijke diensten en andere private partijen wordt
gestreefd naar taakverdeling en/of samenwerking.
Begin 2017 zal Alzheimer Nederland een subsidieaanvraag doen voor het
vervolg. Deze aanvraag zal worden gebaseerd op de op dat moment
beschikbare ervaringen en resultaten per programmaonderdeel.
Een nadere korte beschrijving van het programma gaat hierbij als bijlage.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 25 424, nr. 313

3