Position Paper Woonfraude Gemeente
Amsterdam
T.b.v. rondetafelgesprek 13 maart 2019
Achtergrond
Huurwoningen in Amsterdam zijn schaars. Wachttijden voor een sociale huurwoning zijn
opgelopen tot 14 jaar. Naast schaarste aan sociale huurwoningen is er ook schaarste aan
betaalbare woningen in het middensegment waardoor woningzoekenden met een
middeninkomen zeer moeilijk aan een woning kunnen komen. Deze situatie brengt een perverse
prikkel met zich mee waardoor een groep huurders die hun huurwoning verlaten deze illegaal
aanhouden om hiermee zichzelf te verrijken. Dit gedrag is verwerpelijk en ontoelaatbaar, en de
gemeenschap is de dupe. Om illegale onderhuur effectief te kunnen bestrijden is het belangrijk dat
Rijk, gemeentes en verhuurders samen optrekken, voldoende middelen ter beschikking stellen en
het sanctie-instrumentarium verbreden.
Het belang van ‘lik op stuk’ en samenwerken
Bij de aanpak van illegale onderhuur en de verrijking die plaatsvindt ten koste van
woningzoekenden is het van groot belang dat er voldoende sancties zijn die een ‘lik op stuk’
karakter kennen en daarmee afschrikwekkend genoeg zijn. Deze vorm van woonfraude is
nauwelijks oplosbaar zolang misbruik kan voortduren tot het moment dat men gepakt wordt en de
fraudeur de behaalde winst in eigen zak kan steken. Het is noodzakelijk dat Rijksoverheid,
verhuurders en gemeente hier gezamenlijk verantwoordelijkheid voor nemen en met effectieve
oplossingen komen. Verhuurders - en zeker corporaties - hebben hierbij de eerste
verantwoordelijkheid. Het gaat immers om de eigen woningvoorraad. De overheid dient in dit
kader faciliterend te zijn en bijvoorbeeld op een verantwoorde wijze uitwisseling van data mogelijk
maken.
Helaas moet worden geconstateerd dat in de afgelopen jaren er bij een aantal corporaties, in de
noodzaak tot kostenbesparing, ook flink is bezuinigd op de woonfraudeteams. Dit heeft kwalijke
gevolgen voor de bestrijding van woonfraude. Het is van belang dat alle betrokken partijen de
noodzaak om woonfraude te bestrijden onderkennen en de daad bij het woord voegen.
De volgende actielijnen hebben aandacht nodig om de aanpak te verscherpen en te verbeteren.
Actielijn 1: Zorg voor voldoende betaalbare woningen
Door te zorgen voor meer aanbod nemen we de illegale onderhuurders de wind uit de zeilen en
hoeven woningzoekenden niet langer slachtoffer te worden van hun praktijken. Het gaat er om
dat er vol wordt ingezet op de bouw van betaalbare woningen maar ook dat bestaande woningen
in het middensegment betaalbaar zijn én blijven voor de doelgroep.
1

Gemeente Amsterdam

Datum 26 februari 2019
Pagina 2 van 2

Actielijn 2: Data gestuurd handhaven en het delen van data
Er zijn veel gegevens beschikbaar bij de gemeente en bij de Rijksoverheid die, indien
gecombineerd, een duidelijk signaal kunnen bevatten over woonfraude. Een concreet voorbeeld is
het beroep dat regelmatig bij het Rijk (Sociale Verzekeringsbank (SVB) wordt gedaan op
remigratieregelingen, terwijl bij corporaties de huurwoning vervolgens na de remigratie gewoon
wordt aangehouden. Dit kan op woonfraude duiden. Zo zijn er diverse databronnen die dit soort
signalen kunnen opleveren. Deze bronnen zijn beperkt beschikbaar en worden momenteel mede
daardoor nog onvoldoende benut. Dit heeft deels met privacy en deels met organisatorische
belemmeringen te maken.
Binnen het kader van het landelijke project LAA (Landelijke Aanpak Adreskwaliteit) worden
inmiddels wel databestanden met risicoadressen door de Rijksoverheid aan gemeenten verstrekt.
In de bestanden die nu worden aangeleverd zitten zeer weinig signalen over fraude met sociale
huurwoningen. Het verbreden van de doelstelling van dit project kan de opbrengst van de aanpak
zeer ten goede komen.
Helder is dat het ontwikkelen van data gestuurd handhaven op woonfraude rekening dient te
houden met de bepalingen en bescherming die de privacywetgeving de burger biedt. Een
zorgvuldige en juiste omgang met persoonsgegevens dient voorop te staan. De gemeente
constateert wel dat de huidige privacywetgeving belemmeringen opwerpt met betrekking tot het
ontsluiten van databronnen. De gemeente roept daarom het Rijk op verhuurders en gemeenten te
faciliteren om innovatieve data-uitwisseling privacy-technisch mogelijk te maken. Hierbij dient
ook te worden gekeken naar de mogelijkheden om het BRP voor de doelstelling van de aanpak
van woonfraude toegankelijk te maken voor goede verhuurders.
Actielijn 3: Woonfraude mag niet lonen
Momenteel is het te vaak lonend om een woning illegaal door te verhuren. Verhuurders kunnen
privaatrechtelijk een sanctie opleggen, maar de prikkel daartoe is niet altijd aanwezig. Amsterdam
moedigt het aan om uit te zoeken of het mogelijk kan worden gemaakt om ook
bestuursrechtelijke sancties op te leggen waarbij het doel is om illegale winsten af te pakken. Het
is belangrijk dat de partijen die betrokken zijn bij de aanpak van woonfraude het instrumentarium
verder ontwikkelen. De rol van de Rijksoverheid hierbij is cruciaal.

----------------------------------