Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 789

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 maart 2023
Hierbij stuur ik u de reactie op het verzoek van de vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van de procedurevergadering van
8 december 2022 naar aanleiding van de aan de commissie gerichte brief
van mevrouw L. van 30 november 2022 inzake bezwaar tegen kosten
ov-reisproduct tijdens corona en haar verzoek om de opgebouwde schuld
van haar reisrecht kwijt te schelden of het reisproduct naar daadwerkelijk
gebruik toe te rekenen.
Studeren is doorgaans een prachtige ervaring in het leven van jonge
mensen. Helaas heeft corona ervoor gezorgd dat studeren, maar ook het
studentenleven, noodgedwongen vooral thuis hebben moeten plaatsvinden. Als gevolg hiervan was ook het reisgedrag van studenten in deze
periode radicaal anders, en ik begrijp goed dat dat vragen oplevert over
het studentenreisproduct. In deze brief ga ik eerst algemeen in op het
studentenreisproduct, vervolgens op de situatie tijdens de coronacrisis en
de mogelijkheden die nu bestaan voor het (tijdelijk) stopzetten van het
studentenreisproduct. Tot slot ga ik in op de ingekomen brief. Deze treft u
bijgevoegd aan.
Algemeen beleid studentenreisproduct
Alle voltijdstudenten in Nederland in het middelbaar beroepsonderwijs en
hoger onderwijs hebben recht op een studentenreisproduct. Voor
studenten vanaf mbo-niveau 3 en in het hoger onderwijs wordt het
studentenreisproduct verstrekt in de vorm van een prestatiebeurs met een
diplomatermijn van tien jaar. De prestatiebeurssystematiek houdt in dat
prestatiebeurzen in principe een lening zijn, die wordt omgezet in een gift
als de student zijn of haar diploma binnen de diplomatijd behaalt. Deze
termijn bedraagt (uitzonderingen daargelaten) tien jaar en loopt gelijk met
de andere vormen van studiefinanciering. Studenten in het hoger
onderwijs hebben recht op het studentenreisproduct voor de nominale
studieduur plus één uitloopjaar en studenten in het middelbaar beroeps-

kst-23645-789
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 789

1

onderwijs hebben daarop recht zolang zij recht op studiefinanciering
hebben.
Specifiek voor het studentenreisproduct geldt dat de prijs van het
studentenreisproduct maandelijks wordt opgeteld bij de prestatiebeurs
(«ov-lening»). De prijs van het studentenreisproduct wordt jaarlijks
vastgesteld in overleg met vervoersbedrijven. OCW heeft met de
vervoersbedrijven afgesproken dat per categorie student wordt gerekend
met een gemiddeld bedrag dat periodiek wordt herberekend. Het
gemiddelde bedrag van alle categorieën wordt aan de student toegerekend als prestatiebeurs. Binnen die systematiek is het niet mogelijk om
deze prestatiebeurs in verband met het reisproduct naar werkelijk verbruik
toe te rekenen.
Het komt voor dat studenten hun maanden reisrecht zouden willen
opsparen, zodat ze het tijdelijk kunnen stopzetten en later binnen de
looptijd van hun studiefinanciering kunnen gebruiken, bijvoorbeeld omdat
ze dan verwachten meer te moeten reizen. Het is niet mogelijk om alleen
het reisproduct op te sparen: dan moet de gehele studiefinanciering
worden stopgezet. Wel is het mogelijk om de maandelijkse opbouw van
de prestatiebeurs («ov-lening») van het reisproduct te stoppen door het
reisproduct (tijdelijk) stop te zetten. De maanden reisrecht worden dan
echter nog steeds verbruikt.
Naar aanleiding van de motie van de leden Van der Graaf en Peters
onderzoek ik nu onder welke voorwaarden tijdelijke stopzetting van de
reisvoorziening (met behoud van reisrecht) mogelijk gemaakt kan
worden.1 Voor het zomerreces zal ik uw Kamer hierover informeren.
Studentenreisproduct tijdens corona
Tijdens de coronacrisis is het onderwijs grotendeels op afstand georganiseerd. Een groot deel van de studenten heeft daarom niet of zeer beperkt
gebruik gemaakt van hun reisproduct. Studenten die studeerden aan een
hogeschool of universiteit tijdens de coronapandemie hebben in het kader
van het Nationaal Programma Onderwijs (NP Onderwijs) een verlenging
van in totaal twaalf maanden op hun reisrecht ontvangen.2 Voorwaarde
hiervoor was dat de student in de periode maart tot en met december
2020 studeerde in het hoger onderwijs en in die periode nog ten minste
één maand recht had op studiefinanciering. Op deze wijze heeft het
kabinet tegemoet willen komen aan het feit dat deze studenten hun
reisrecht niet hebben kunnen benutten.
De situatie van de afzender van de brief
De afzender van de brief die u onder mijn aandacht heeft gebracht, geeft
aan niet aan de voorwaarden te voldoen voor de verlenging van het
reisrecht, en als gevolg daarvan een schuld van bijna 1.200 euro op te
hebben gebouwd. Zij verzoekt deze schuld te laten vervallen of aan te
passen naar het gebruik.
Op basis van de informatie in de brief valt voor mij helaas nog niet op te
maken op grond waarvan mevrouw niet aan de voorwaarden voor

1
2

Kamerstuk 36 229, nr. 23.
Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 789

2

verlenging van het reisrecht voldoet. Mijn departement gaat graag met
haar in gesprek. Er is een brief verstuurd naar mevrouw L., zodat zij –
indien zij dit wenst – contact kan opnemen met een medewerker.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 789

3