Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3555
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over afspraken met Griekenland over de opvang van minderjarige
asielzoekers (ingezonden 25 juni 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 17 juli 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 3538.
Vraag 1
Vanaf wanneer treden de afspraken met Griekenland over de opvang van
alleenstaande minderjarige asielzoekers in werking?1 Waarom ontbreekt in
het Memorandum of Understanding (MoU) een begindatum?
Antwoord 1
In tegenstelling tot verdragen treden MoU’s niet in werking. Het MoU
bevestigt per direct de reeds gemaakte afspraken. Op 18 juni jl. heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de ondertekening van het Memorandum of
Understanding betreffende dit initiatief.2
Vraag 2
Waarom wordt het elders genoemde aantal van 500 te plaatsen kinderen niet
in het MoU genoemd? Betekent dit dat er ook meer of minder kinderen
geplaatst kunnen worden?
Antwoord 2
Het MoU biedt de kaders voor de verdere uitwerking van het programma op
basis van wat ik eerder met mijn Griekse collega overeen ben gekomen.
Uitgangspunt is de 48 opvangplekken voor alleenstaande minderjarige
asielzoekers. Bij het opstellen van deze plannen is uitgegaan van een
gemiddelde verblijfsduur van drie maanden hangende de asielprocedure. Op
basis hiervan is de verwachting dat er in drie jaar 500 alleenstaande
minderjarigen kunnen worden geholpen. Een deel van de alleenstaande
minderjarigen komt bijvoorbeeld in aanmerking voor gezinshereniging, in
1

https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/publicaties/2020/06/18/mougriekenland---nederland/MoU+Griekenland+-+Nederland.pdf
2
Brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, d.d. 18 juni 2020 (Kamerstuk 27 062,
nr. 112) en https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/06/18/mou-griekenland--nederland

ah-tk-20192020-3555
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Griekenland of elders, en zal dus daar de uitkomst van de procedure
afwachten. Anderen zullen in Griekenland de asielprocedure doorlopen,
waarna, afhankelijk van de uitkomst van de procedure, elders een traject
wordt ingezet gericht op integratie (in combinatie met begeleid of zelfstandig
wonen) danwel terugkeer. Het uiteindelijke aantal is afhankelijk van onder
meer de ontwikkeling van de snelheid van de Griekse asielprocedure en de
samenstelling van de groep alleenstaande minderjarigen die zal worden
opgevangen. In geval van individuele bijzondere omstandigheden, zoals
kinderzwangerschappen, gezondheids- en/of verslavingsproblemen, kan de
gemiddelde verblijfsduur hoger uitvallen.
Vraag 3 tot en met 7
Welke praktische stappen zijn er na de ondertekening van het MoU gezet die
moeten gaan leiden tot het plaatsen van genoemde asielzoekers? Welke
stappen moeten er nog worden gezet voordat deze kinderen daadwerkelijk
geplaatst gaan worden?
Vanaf welke datum zullen concreet de eerste asielzoekers op basis van dit
MoU geplaatst worden?
Is het al bekend waar de locatie van de opvangvoorziening komt? Zo ja, waar
is die locatie? Zo nee, waarom niet?
Welke NGO gaat de opvanglocatie beheren? Waarom wordt er niet gekozen
voor een Griekse NGO met kennis van zaken over het voogdijsysteem en de
praktijk in Griekenland?
Hoe beoordeelt u de stelling in het artikel van De Groene d.d. 18 juni, van
mevrouw Eirini Agapidaki (Greek Special Secretary for the Protection of
Unaccompanied Minor Asylumseekers) dat er een lang traject nodig is voor
een shelter voor 48 kinderen in het licht van uw brief van 7 mei jl., dat «op
korte termijn 48 alleenstaande minderjarige asielzoekers veilige opvang
krijgen, bekostigd door Nederland’ (Kamerstuk 27 062, nr. 111)?
Antwoord 3 tot en met 7
Momenteel wordt samen met Griekenland uitvoering aan het MoU gegeven.
Mijn Griekse ambtgenoot en ik wensen zo snel mogelijk voortgang te boeken,
zowel op het gebied van voogdij (zie beantwoording vraag 8) als op het
gebied van opvang. Op 13 en 14 juli jl., spoedigst na het opheffen van de
grensmaatregelen, bezocht een hoog ambtelijke missie onder leiding van
plaatsvervangend DG Internationale Migratie en directeur Nidos Griekenland.
Dit bezoek stond in het teken van de eerste gezamenlijke hoog-ambtelijke
stuurgroep op 14 juli jl. Onze inspanningen zijn erop gericht om de
48 opvangvoorzieningen versneld op te zetten en in gebruik te nemen. Op de
korte termijn betekent dit dat zo veel mogelijk concrete stappen worden gezet
ten aanzien van de locatie, de financiering en het beheer – inclusief garanties
voor de juiste begeleiding – van de 48 opvangvoorzieningen. De Griekse
autoriteiten zullen zorgen voor de selectie en overplaatsing van de eerste
amv’s. Ik hecht eraan te benadrukken dat behalve snelheid ook zorgvuldigheid is geboden. Dit vergt – onvermijdelijk – tijd, waarbij alles op alles wordt
gezet om de opvangvoorzieningen zo snel mogelijk gereed te krijgen.
Mijn Griekse ambtgenoot en de Griekse viceminister van Werkgelegenheid en
Sociale Zaken hechten groot belang aan dit samenwerkingsverband en zij zijn
– net als ik – gecommitteerd aan concrete resultaten. De Special Secretary for
the Protection of Unaccompanied Minor Asylumseekers is hier ook nauw bij
betrokken. Uiteraard geldt dat de procedures op zorgvuldige wijze moeten
worden uitgevoerd. Zo dienen de betrokken organisaties te beschikken over
de juiste registraties. Daarom wordt samenwerking gezocht met Griekse en
Nederlandse organisaties die reeds over dergelijke registraties beschikken en
aantoonbare ervaring hebben op dit terrein. Met de verschillende partners is
afgesproken dat de locaties van de opvangvoorzieningen zich in de regio
rond Athene zullen bevinden. Aldaar wordt reeds naar geschikte panden
gekeken. Een eerste voorstel is in week 28 ontvangen en wordt op dit
moment met voorrang binnen het Ministerie van Justitie en Veiligheid
beoordeeld. Van Griekse zijde is tijdens het genoemde bezoek wederom alle
medewerking verzekerd om te zorgen dat deze plekken zo snel mogelijk
worden opgezet en in gebruik genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 8
Hoe ziet de hulp bij het opzetten van een voogdijprogramma er concreet uit?
Hoe wordt het probleem van onvoldoende beschikbare voogden in Griekenland, aangepakt? Wat is het verschil tussen deze intenties en de huidige
samenwerking tussen NIDOS en de Griekse autoriteiten binnen het al langer
bestaande European Guardianship Network?
Antwoord 8
Het bestaande Griekse voogdijprogramma kent in de praktijk vele uitdagingen
en behoeft diverse verbeteringen. Concrete afspraken over de exacte
activiteiten om deze te realiseren moeten nog worden bevestigd. In de
besprekingen die hebben geleid tot het MoU is al een aantal ideeën naar
voren gekomen die ook in het MoU worden benoemd, waaronder de
versterking van het trainingsprogramma en de begeleiding van voogden, het
opzetten van een monitorings- en evaluatiesysteem en het opzetten van een
klachtenprocedure.
Nidos heeft de afgelopen jaren in verschillende (afgeronde én nog lopende)
Europese projecten samengewerkt met diverse Europese partners, waaronder
ook uit Griekenland. Het betrof mede door de EU gefinancierde projecten
gericht op EU-brede samenwerking bij het verbeteren van de kwaliteit van
voogdij en opvang. Deze projecten waren noch zijn specifiek gericht op het
opzetten van een Grieks voogdijprogramma voor amv’s. Wel zijn in het kader
van deze projecten onder meer algemene aanbevelingen opgesteld en
instrumenten ontwikkeld op het gebied van voogdij en opvang. Het European
Guardianship Network (EGN), waarvan NIDOS lid is, is hier een voorbeeld
van. Dit netwerk is in maart 2019 opgericht en bevindt zich in de opstartfase.
Het wordt gefinancierd door de Europese Commissie in een 3-jarig project.
EGN heeft als doel de ontwikkeling en verbetering van de voogdij over amv’s
in de lidstaten van de EU en het verbinden van de instanties die deze voogdij
uitvoeren. De leden en partners van het netwerk streven ernaar om nauw
samen te werken aan de verwezenlijking van deze doelen. Dit doen zij door
middel van het uitwisselen van good practices, expertise en andere relevante
informatie over gemeenschappelijke uitdagingen en grensoverschrijdende
aspecten.
Het ligt in de rede dat in het kader van het nieuwe Grieks-Nederlandse
samenwerkingsverband op deze eerdere initiatieven en resultaten wordt
voortgebouwd en dat ook de opgebouwde netwerken actief worden benut.
Tegelijkertijd biedt het Grieks-Nederlandse samenwerkingsverband een
inhoudelijk breder programma en is het daarmee aanvullend op de hierboven
genoemde Europese projecten. Bovendien is het nadrukkelijk gericht op de
situatie in Griekenland, de hervormingen die daar worden doorgevoerd en de
Griekse partner die deze moet realiseren.
Vraag 9
Hoe wordt uw eerdere belofte dat de kinderen in de voorzieningen psychosociale zorg, onderwijs, gezondheidszorg, juridische bijstand en andere
vormen van hulp krijgen die vereist zijn voor hun welzijn en ontwikkeling, in
de praktijk van de opvangvoorziening geborgd? Wat is de rol van de
Nederlandse NGO hierbij?
Antwoord 9
Hierover vinden gesprekken met zowel de Griekse autoriteiten als met
beoogde uitvoeringspartners. Daarbij wordt gekeken naar de praktische
ervaringen en expertise van de ngo’s op dit vlak. Ik verwacht de komende
weken meer duidelijkheid te krijgen over de uitvoering en de inbedding in het
bredere Griekse beleid.
Vraag 10
Wat wordt bedoeld met de opmerking in het MoU dat het doel van het
voogdijsysteem ook terugkeer naar het land van herkomst kan zijn? Wat is de
rol van Nederland hierbij?
Antwoord 10
Net als in Nederland geldt ook in Griekenland dat asielaanvragen van amv
om verschillende redenen afgewezen kunnen worden. Gezien de samenstelling van de populatie AMV in Griekenland en de (lage) erkenningspercentages

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

van een deel van de betreffende nationaliteiten is dit in een aantal gevallen
ook waarschijnlijk. Zo ligt het erkenningspercentage voor minderjarigen uit
Pakistan en Bangladesh onder de 3%. In dat geval dient Griekenland zorg te
dragen voor hun terugkeer. Dat kan ook aan de orde zijn bij de groep amv die
in dit programma worden opgenomen. Voor Nederland is hierin geen rol
voorzien. Griekenland krijgt via IOM en Frontex ondersteuning op het gebied
van terugkeer.
Vraag 11
Hoe gaat u waarborgen dat er binnen drie jaar daadwerkelijk opvang is voor
500 kinderen? Waar moeten de kinderen naartoe als de gemiddelde doorlooptijd van 3,5 maand voorbij is? En waar gaan de kinderen naartoe als ze 18
jaar zijn geworden? Staan ze dan op straat? Wat is in dit verband uw reactie
op het bericht dat Griekenland 11.000 erkende vluchtelingen waaronder
gezinnen met kinderen na statusverlening uit de opvang zet?
Antwoord 11
Ten aanzien van de toelichting op de gemiddelde doorlooptijd, verwijs ik u
kortheidshalve naar de beantwoording van vraag 2.
Nieuwe wetgeving in Griekenland bepaalt dat statushouders de opvang
binnen een maand moeten verlaten. Doel hiervan is om ruimte te creëren in
de overvolle opvangvoorzieningen. Hoewel het is te verwelkomen dat
Griekenland de doorstroming uit de centrale opvangvoorzieningen probeert
te bevorderen, onderstreept dit des temeer de noodzaak voor Griekenland om
te investeren in een adequaat integratiebeleid inclusief huisvestiging.
Griekenland is pas recent een de facto bestemmingsland geworden. Voor en
zelfs tijdens de migratiecrisis van 2015–2016 werd de Griekse asielstatus
slechts in beperkte mate verleend: 1.975 personen in 2014, 4.025 in 2015 en
2.710 in 2016. Inmiddels zijn deze aantallen fors toegenomen: van 10.450 in
2017 tot 17.355 statushouders in het afgelopen jaar. Dit illustreert tevens dat
de investeringen in het Griekse asielsysteem hun vruchten hebben afgeworpen. De verwachting is dan ook dat deze aantallen in 2020 nog verder zullen
oplopen, mede vanwege de nieuwe Griekse asielwetgeving. Het probleem dat
statushouders vanuit Griekenland illegaal danwel op een Grieks reisdocument
voor erkende vluchtelingen doorreizen naar andere EU-lidstaten en daar
opnieuw asiel aanvragen bestaat al langer, maar dreigt hiermee groter te
worden. Bekend is dat Griekse statushouders momenteel dagelijks 200 a 250
reisdocumenten bij de Griekse autoriteiten aanvragen waarmee zij drie
maanden binnen Schengen kunnen reizen. Een aantal lidstaten, waaronder
Nederland, constateert dan ook een toename van inreizen van statushouders.
Bij het ontwikkelen van een integratiebeleid, wordt Griekenland steun
aangeboden vanuit de Europese Commissie en de IOM. Daarnaast heeft de
Nederlandse ambassade enkele activiteiten op het gebied van integratie
ontplooid.
Vraag 12
Kunt u, mede gezien het gebrek aan een aantal concrete afspraken in het
MoU, garanderen dat hetgeen u in het notaoverleg van 3 juni jl. over asiel en
migratie bevestigde, te weten dat de daadwerkelijke opvang (na de aankondiging van de plannen op 23 april) «geen weken of maanden mag duren» nog
altijd in de praktijk bewaarheid zal worden? Zo nee, waarom niet en wanneer
lukt dit dan wel?
Antwoord 12
Het MoU bevestigt de eerder overeengekomen uitgangspunten en legt deze
vast. Daarmee biedt het een duidelijk kader waarbinnen het programma
nader wordt ontwikkeld en uitgevoerd.3 Voor de verdere invulling van deze
kaders verwijs ik u kortheidshalve naar de beantwoording van voorgaande
vragen, in het bijzonder vragen 7 tot en met 9.

3

Brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, d.d. 18 juni 2020 (Kamerstuk 27 062,
nr. 112)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Vraag 13 en 14
Waarom kiest u ervoor om alle verantwoordelijkheid voor de opvang van
alleenstaande minderjarige asielzoekers in Griekenland te laten en het
verzoek om het land te ontlasten door een deel van deze kinderen over te
nemen, af te wijzen?
Waarom zou, aangezien de situatie van asielzoekers al geruime tijd ook naar
uw mening zorgelijk is en ondanks het feit dat Griekenland al jaren doorlopend ondersteund is bij het verbeteren van opvangomstandigheden, het
programma op basis van het MoU nu wel tot substantiële verbetering gaan
leiden?
Antwoord 13 en 14
Ik heb uw Kamer uitgebreid geïnformeerd over de afweging die het kabinet
heeft gemaakt om niet deel te nemen aan de oproep om een groep amv te
herplaatsen uit Griekenland.4 In plaats daarvan heb ik mede naar aanleiding
van een specifiek verzoek van mijn Griekse ambtgenoot, aangeboden bij te
dragen aan een structurele verbetering van de situatie van amv’s in Griekenland.5 Dit zal bestaan uit drie elementen: 1) het opzetten van een voogdijvoorziening in Griekenland, 2) het opzetten en organiseren van opvang van
alleenstaande minderjarige asielzoekers en 3) het bieden van hulp bij het
begeleiden van alleenstaande minderjarigen nadat zij de asielprocedure
hebben doorlopen. Zoals ik in het notaoverleg van 3 juni jl. heb toegelicht
ben ik mij er van bewust dat er veel nodig is om de situatie in Griekenland
daadwerkelijk te verbeteren. Dit initiatief wordt door zowel mijn Griekse
ambtgenoot als de Europese Commissie en relevante internationale
organisaties gezien als een belangrijke bijdrage daaraan.
Over de verdere voortgang zal ik uw Kamer op periodieke basis blijven
informeren.

4
5

Kamerstuk 27 062, nr. 111
Kamerstuk 27 062, nr. 111

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5