JAARVERSLAG 2016
Wnd centrale coördinator integriteit
Ministerie van Veiligheid en Justitie

1. Inleiding
Bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: VenJ) hebben de verschillende
organisatieonderdelen een eigen rol en verantwoordelijkheid bij integriteitszorg. Het behoort tot de
taken van de centrale integriteitscoördinator om de dienstonderdelen hierbij te ondersteunen en
om samenwerking, kennisdeling en harmonisatie te faciliteren. Het gaat om het onderhouden van
de VenJ-brede normen en regels, het ontplooien van activiteiten op het gebied van bewustwording,
het signaleren en oplossen van knelpunten, het ondersteunen van vertrouwenspersonen, het
fungeren als VenJ-brede vraagbaak op het gebied van integriteit en om de coördinatie van rijks
brede samenwerking.
In dit verslag beschrijf ik in mijn functie van waarnemend centrale coördinator integriteit VenJ de
activiteiten en resultaten over 2016.
Ik neem sinds half december 2015 de functie waar van centrale coördinator integriteit VenJ.
Aanvankelijk was het de bedoeling dat ik die functie waar zou nemen tot de indiensttreding van de
kandidaat die uit de in december 2015 gestarte werving- en selectieprocedure zou komen. Eind
maart 2016 werd duidelijk dat deze procedure geen geschikte kandidaat had opgeleverd. Ik heb
vervolgens met de directeur Bureau SG afgesproken dat ik in ieder geval tot 31 december 2016
deze functie zou blijven waarnemen, op basis van detachering. Met ingang van 1 januari 2017 ben
ik formeel benoemd in de functie van centrale coördinator integriteit Veiligheid en Justitie.
Per 6 juni 2016 is het team versterkt met Edo Brommet, in de functie van senior beleidsadviseur
integriteit. Samen met Sophia Kok, die logistieke en secretariële ondersteuning geeft, ondersteunt
hij mij bij het vervullen van de taken en rollen van de centrale coördinator integriteit, die in de
bestuursraad van 18 december 2015 zijn vastgesteld.
In de verslagperiode heb ik ervoor gekozen mijn aandacht primair te richten op het verder op orde
brengen van de basis van de integriteitszorg binnen VenJ:
Het tijdig, juist en volledig beantwoorden van Kamervragen op het gebied van
integriteitsbeleid en de uitvoering daarvan;
De werving- en selectie van vertrouwenspersonen integriteit en ongewenste omgangsvormen
voor het bestuursdepartement;
Het opstellen van een meldprocedure voor integriteitschendingen en een instructie voor de
opvolging van meldingen van integriteitschendingen voor het bestuursdepartement, als
tijdelijke oplossing in afwachting van de generieke modellen (zie hieronder);
Het opstellen van een model meldprocedure voor integriteitschendingen en model instructie
voor de opvolging van meldingen van integriteitschendingen voor alle dienstonderdelen;
Het opstellen van een geactualiseerde leidraad vertrouwenspersonen met kaders en
handreikingen voor het uitvoeren van de vertrouwensfunctie binnen VenJ. Deze moet de
leidraad uit 2010 vervangen;
Het opstellen van een model klachtenregeling die beschrijft bij wie en op welke wijze
medewerkers bejegeningsklachten kunnen indienen als zij geconfronteerd zijn met ongewenst
gedrag;
Het opstellen en afstemmen van risicoanalyses aan welke functies in de primaire processen en
de bedrijfsvoering van VenJ in het bijzonder het risico van (de schijn van) financiële
belangenverstrengeling of het risico van oneigenlijk gebruik van koersgevoelige informatie kan
zijn verbonden. Dit in het kader van de meldplicht financiële belangen (artikel 61a ARAR geeft
de Minister de bevoegdheid dergelijke functies aan te wijzen). Op basis van deze risicoanalyse
is een voorstel opgesteld ten behoeve van behandeling in de brede bestuursraad;
Het versterken van de samenwerking met de decentrale coördinatoren integriteit bij NP, OM,
DJI en IND (hierna te noemen Expertgroep) door onder meer:
o Hen tijdig te betrekken bij interdepartementale ontwikkelingen respectievelijk de
ontwikkeling of aanpassing van rijks brede kaders op het gebied van integriteit;
o Gezamenlijk feedback of commentaar te organiseren op producten of documenten
die rijks breed worden ontwikkeld of aangepast en deze feedback of dit
commentaar ook terug te geven aan de opstellers of rijks brede gremia. Het
perspectief hierbij is steeds of de voorgestelde kaders deze dienstonderdelen gaan
ondersteunen in het realiseren van de organisatiedoelen en/of uitvoerbaar zijn;
o Kennis, informatie, instrumenten en producten met elkaar uit te wisselen om van
elkaar te leren en ook om bepaalde instrumenten en producten her te gebruiken
binnen de rest van de VenJ-organisatie;
o Een gezamenlijke agenda opstellen voor de onderlinge samenwerking in 2017;

2

-

Een eenduidige en eenvoudige ontsluiting op het intranet van alle voor medewerkers relevante
informatie op het gebied van integriteitszorg;
Het operationaliseren van de aanbevelingen van de ADR in zijn rapport “Integriteit bij
aannemen van geschenken en ingaan op uitnodigingen” van 16 december 2015, in samenhang
en samenwerking met het programma VenJ Verandert;

Dat betekent dat ik me in de verslagperiode niet heb gericht op het organiseren en/of verzorgen
van trainingen, workshops en dergelijke bij onderdelen van VenJ.

2. Externe ontwikkelingen
Gedragscode Integriteit Rijk (GIR)
In de bestuursraad van 18 december 2015 is besloten dat:
VenJ de GIR hanteert en gaat implementeren;
de (verouderde) Justitiecode 2003, alsmede andere regelingen die als gevolg van de
inwerkingtreding van de GIR overbodig zijn geworden, worden ingetrokken;
VenJ-dienstonderdelen die nu een eigen gedragscode hebben, is verzocht hun code aan de
hand van de GIR te bezien en – zo nodig – voor hun eigen dienstonderdeel een beperkend
addendum op de GIR maken;
Door DP&O wordt regie gevoerd op de implementatie van dit besluit van de bestuursraad.
Dienstonderdelen als het OM, DJI, DT&V blijken bereid de GIR te omarmen maar hechten
tegelijkertijd aan behoud van hun eigen specifieke aanvullingen daarop, met uitwerking van hun
kernwaarden respectievelijk beschrijving van striktere normen en bepalingen voor de medewerkers
van hun organisatie.
Onder regie van BZK zijn inmiddels aanvullende paragrafen op de GIR opgesteld en met ingang
van 1 oktober 2016 van kracht geworden. Deze paragrafen hebben betrekking op
nevenwerkzaamheden en onverenigbare functies, afkoelingsperiode en inkoop, inhuur en
aanbesteding. Deze paragrafen beogen om ambtenaren in de Rijksdienst een duidelijker houvast te
geven in deze situaties. Verschillende versies van concepten zijn door de Expertgroep voorzien van
commentaar. Veel van dit commentaar is door BZK verwerkt of anderszins ter harte genomen. Een
punt van zorg dat ik, mede namens de Expertgroep, onder de aandacht breng is dat met deze
aanvullende paragrafen, in combinatie met de specifieke normen die de verschillende
dienstonderdelen daarnaast nog hanteren, een zodanige norm- en regeldichtheid wordt
georganiseerd dat maar de vraag is of dat effectief bijdraagt aan het verhelderen, herbevestigen
en zo nodig afdwingen van de (morele) normen en waarden binnen de Rijksdienst in het algemeen
en VenJ in het bijzonder.
Gedragsregeling Digitale Werkomgeving
Onder regie van BZK is een Gedragsregeling Digitale Werkomgeving Rijk ontwikkeld. Deze
Gedragsregeling beschrijft concreet het van een rijksambtenaar gewenste gedrag bij het gebruik
van de digitale werkomgeving, geeft een algemene toelichting daarop en geeft nadere
informatie over het beheer van en de controle op de digitale werkomgeving. Op de verschillende
conceptversies is commentaar geleverd vanuit VenJ, door de Expertgroep, de BVA, DI&I, DP&O en
Functionaris voor de Gegevensbescherming. Het meeste van dit commentaar is door BZK verwerkt
of anderszins ter harte genomen. De regeling heeft inmiddels de instemming van de Groeps
Ondernemingsraad Rijk en moet nog geïmplementeerd worden bij de departementen. Voor VenJ
betekent dit dat de (brede) bestuursraad of SBR nog een formeel besluit moet nemen deze
Gedragsregeling te omarmen, de huidige Gedragscode voor het gebruik van e-mail, intranet en
internet van 16 juni 2014 in te trekken en te bepalen of dienstonderdelen nog ruimte krijgen om
strikter normen en bepalingen te hanteren voor hun medewerkers.
Huis voor klokkenluiders
Op 1 juli 2016 is de Wet Huis voor Klokkenluiders in werking getreden. In dit wetsvoorstel wordt
onder andere voor alle organisaties met meer dan 50 medewerkers een interne procedure
voorgeschreven inzake meldingen, die aan een aantal in de wet vastgelegde criteria dient te
voldoen. Voor VenJ impliceert de wet geen grote veranderingen, wel aanpassingen van bestaande
procedures voor het melden van integriteitsincidenten en de afhandeling daarvan door het bevoegd
gezag. Onder regie van BZK is een concept “Klokkenluidersregeling Rijk, Politie en Defensie” in
consultatie gebracht bij de departementen, ter vervanging van het Besluit melden vermoeden
misstand Rijk en Politie. Door zowel de Expertgroep als DP&O is commentaar gegeven op
verschillende conceptversies. Het meeste commentaar is door BZK verwerkt of op andere wijze ter

3

harte genomen. In dit concept is ook de door de Wet voorgeschreven interne meldprocedure
verwerkt. Deze klokkenluidersregeling is op 1 januari 2017 in werking getreden.
WOB-verzoek FD
In 2015 ontving VenJ diverse WOB-verzoeken, waaronder één van het Financiële Dagblad (FD)
gericht aan alle departementen. Het FD vroeg onder andere naar jaarverslagen en rapporten van
de vertrouwenspersoon integriteit en ongewenste omgangsvormen van zowel kerndepartement als
agentschappen. In december 2015 heeft BZK als coördinerend departement de definitieve scope en
strekking zoals die met het FD was overeengekomen kenbaar gemaakt. In januari, februari en
maart 2016 heb ik DP&O ondersteund (in de coördinatie) bij het verzamelen, analyseren en
openbaar maken van alle relevante informatie. Op 25 maart 2016 is het besluit van de minister
van VenJ op dit WOB-verzoek kenbaar gemaakt aan het FD.
Kamervragen naar aanleiding van een publicatie in de NRC op 3 februari 2016.
Op 3 februari 2016 verscheen in de NRC een artikel waarin een negatief beeld werd geschetst over
de uitvoering van het integriteitsbeleid bij VenJ en het bestuursdepartement in het bijzonder. Naar
aanleiding van dit artikel heeft de Tweede Kamer diverse debatten gevoerd met de Minister. Ik heb
in dat kader uitzoekwerk gedaan respectievelijk concepten aangeleverd voor:
De brieven aan de kamer van 3, 5 en 9 februari 2016, met informatie over de wijze waarop
binnen het bestuursdepartement de vertrouwens- en integriteitsfunctie is ingericht, over
het integriteitsstelsel binnen VenJ, de maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen op
het bestuursdepartement en de wijze waarop die een vervolg krijgen;
De antwoordbrief van 9 maart 2016 op Kamervragen van het lid van Toorenburg van 5
februari 2016;
Het antwoord van 9 mei 2016 op het Verslag van het Schriftelijk Overleg van de vaste
Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie, met daarin een groot aantal vragen over de
uitvoering van het integriteitsbeleid binnen VenJ;

3. Samenwerking / gremia
VenJ-breed
Er vindt periodiek overleg plaats met de integriteitscoördinatoren van de NP, het OM, de DJI, IND
en sinds najaar de dienst Justis. Dit samenwerkingsverband heet de Expertgroep en heeft als doel:
Hen tijdig te betrekken bij interdepartementale ontwikkelingen respectievelijk de
ontwikkeling of aanpassing van rijks brede kaders op het gebied van integriteit;
Gezamenlijk feedback of commentaar te organiseren op producten of documenten die rijks
breed worden ontwikkeld of aangepast en deze feedback of dit commentaar ook terug te
geven aan de opstellers of Rijks brede gremia. Het perspectief hierbij is steeds of de
voorgestelde kaders deze dienstonderdelen gaan ondersteunen in het realiseren van de
organisatiedoelen en/of uitvoerbaar zijn;
Kennis, informatie, instrumenten en producten met elkaar uit te wisselen om van elkaar te
leren en ook om bepaalde instrumenten en producten her te gebruiken binnen de rest van
de VenJ-organisatie:
In de verslagperiode heeft deze Expertgroep regulier overleg gevoerd en ad-hoc. Verder is er vaak
afstemming geweest per mail en per telefoon. De belangrijkste onderwerpen waren:
Beantwoording Kamervragen;
Aanvullende paragrafen GIR en implementatie GIR;
Gedragsregeling Digitale Werkomgeving;
Wet Huis Klokkenluiders en concept Klokkenluidersregeling;
Voorbereiding/positiebepaling in Interdepartementaal Platform Integriteits Management
(IPIM);
Opstellen een model meldprocedure voor integriteitschendingen en model instructie voor
de opvolging van meldingen van integriteitschendingen voor heel VenJ;
Opstellen van een geactualiseerde leidraad vertrouwenspersonen;
Opstellen van een model klachtenregeling;
Ontwikkelen van een voorstel om een proef te doen met het instellen van een
adviescommissie afdoening integriteitsinbreuken VenJ, naar goed voorbeeld van de proef
bij het OM;
Opvolging geven aan aanbevelingen van de ADR in zijn rapport “Integriteit bij aannemen
van geschenken en ingaan op uitnodigingen” van 16 december 2015;
Het opstellen van een agenda voor de onderlinge samenwerking in 2017;

4

Interdepartementaal
Ik vertegenwoordig VenJ in het in 2015 opgerichte Interdepartementaal Platform Integriteits
Management (IPIM). Het IPIM is een door het Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk
(ICBR) ingesteld adviserend lichaam. In de verslagperiode heb ik steeds deelgenomen aan regulier
overleg van het IPIM en aan ad-hoc overleg. Ik betrek de leden van de Expertgroep in de
voorbereiding van dit overleg en bepaal samen met hen welke inbreng of welk standpunt vanuit
VenJ-perspectief gewenst is op de onderwerpen die op de agenda staan.

4. Integriteitstelsel VenJ
Het integriteitstelsel is het totaal van activiteiten gericht op de bevordering van de integriteit
binnen de organisatie. Dit stelsel bestaat uit vier pijlers. Per pijler is hierna weergegeven welke
activiteiten tot nu toe in 2016 zijn uitgevoerd.

4.1. Beleid
Gedragscode Integriteit Rijk
Zie hierboven onder externe ontwikkelingen.
Vertrouwenspersonen
De departementale vertrouwenspersoon integriteit en ongewenste omgangsvormen (VPI) heeft in
april 2015 zijn werkzaamheden voor het bestuursdepartement beëindigd. Van april 2015 tot april
2016 werd deze rol waargenomen door de VPI van de dienst JUSTIS, daarin bijgestaan door de VPI
van de NCTV en het hoofdkantoor van DJI. Van april tot 1 juli 2016 is deze rol waargenomen door
de centrale VPI van DJI.
Om te voorzien in de ontstane vacature zijn een profielschets en functieomschrijving gemaakt. Ook
is het proces van werven beschreven. Op 18 december 2015 heeft de bestuursraad ingestemd met
de profielschets en wervingsprocedure. Vervolgens is de werving en selectie gestart. Uit deze
selectie zijn drie geschikte kandidaten gekomen voor de rol van VPI binnen het
bestuursdepartement. Eén van deze kandidaten is daarnaast geschikt bevonden om te fungeren als
departementaal VPI. De drie kandidaten zijn formeel 1 juli 2016 gestart met hun rol. Dit is kenbaar
gemaakt aan de medewerkers via intranet en door middel van een mail van de SG. Daarmee heeft
het bestuursdepartement nu in totaal zes VPI’s, waaronder de twee VPI’s die al langere tijd als
zodanig werkzaam waren voor de NCTV en een VP die specifiek werkzaam is voor de Inspectie
VenJ.
Samen met de landelijk vertrouwenspersoon heb ik op 21 september 2016 een eerste
netwerkbijeenkomsten georganiseerd ten behoeve van alle vertrouwenspersonen binnen VenJ.
Deze is bedoeld om de basis te leggen voor een stevig netwerk waarin kennis en ervaringen
optimaal worden gedeeld en de kwaliteit van het vertrouwenswerk wordt bevorderd. Deze
bijeenkomst krijgt een halfjaarlijks vervolg.
Melden van financiële belangen
In het Algemeen Rijksambtenarenreglement (artikel 61a) staat dat de Minister functies kan
aanwijzen, waaraan in het bijzonder het risico van (de schijn van) financiële
belangenverstrengeling of het risico van oneigenlijk gebruik van koersgevoelige informatie kan zijn
verbonden. De ambtenaren die deze functies vervullen dienen melding te maken van hun financiële
belangen. De minister voor Wonen & Rijksdienst heeft in 2014 besloten dat voor de
topmanagementgroep (TMG) een meldplicht geldt. In het kader van deze bevoegdheid heb ik in het
najaar twee risicoanalyses opgesteld. De eerste is een analyse aan welke functies in de primaire
processen van VenJ in het bijzonder de hiervoor genoemde risico’s zijn verbonden. De tweede is
een analyse aan welke functies in de bedrijfsvoering van VenJ in het bijzonder deze risico’s zijn
verbonden. Op basis van deze risicoanalyses heb ik een voorstel voor toepassing van
bovengenoemde bevoegdheid opgesteld ten behoeve van behandeling in de brede bestuursraad.
Aanlevering overzicht meldingen aan BZK
Om te komen tot eenduidige definities (en dus verantwoordingscijfers) heeft de vorige centrale
integriteitscoördinator een werkgroep ingesteld met vertegenwoordigers van OM, IND, DJI, BD, NP,
DP&O en DFEZ. Deze werkgroep heeft in november 2015 een document opgeleverd waarin
definities zijn aangepast en het begrip fraude nader omschreven is. Afgesproken is dat deze
definities intern al gebruikt gaan worden zodat er binnen VenJ voortaan sprake is van een
eenduidige verantwoording aan BZK. Omdat dit ook een interdepartementaal vraagstuk is en BZK
de huidige wijze van verantwoorden tegen het licht wilde houden, is het resultaat van de VenJwerkgroep ingebracht bij het IPIM. Een IPIM werkgroep met vertegenwoordigers uit verschillende

5

departementen heeft vervolgens op basis van het voorwerk van de VenJ werkgroep een voorstel
opgesteld voor uniforme definities en registratie van integriteitschendingen binnen het Rijk. De
integriteitscoördinator van het OM nam namens VenJ deel aan deze IPIM-werkgroep.

4.2.

Preventie

“Moreel beraad”
In zijn rapport van 16 december 2015 “Integriteit bij aannemen van geschenken en ingaan op
uitnodigingen” geeft de ADR diverse aanbevelingen gericht aan leidinggevenden die in wezen
neerkomen op het tijd en ruimte nemen voor het gesprek met medewerkers over de morele en
integriteitsdilemma’s die zij tegenkomen in het dagelijks werk. Bij diverse dienstonderdelen wordt
inmiddels gewerkt of geëxperimenteerd met het gespreksmodel van “moreel beraad” of andere
werkvormen. Om uitvoering te geven aan deze aanbevelingen van de ADR en meer samenhang
aan te brengen tussen deze goede initiatieven en het programma “VenJ Verandert” heb ik samen
met de programmadirecteur VenJ Verandert diverse voorstellen ontwikkeld. Deze voorstellen
worden nu stapje voor stapje toegepast, waarbij wordt aangesloten op de organisatieontwikkeling
en behoeften van dienstonderdelen.
Communicatie
Op basis van ontvangen op- en aanmerkingen over vindbaarheid en actualiteit van de via het
intranet beschikbare informatie is door de vorige centrale coördinator integriteit een volledig
nieuwe omgeving ingericht op webpagina “organisatie”. Effect daarvan was dat op twee plaatsen
op het intranet informatie over de integriteitszorg binnen VenJ toegankelijk was, namelijk deze
pagina en de webpagina “personeel”. Effect is ook dat alle relevante informatie op twee plekken
beheerd en onderhouden moest worden, met alle risico’s van dien op fouten, onvolledigheid en
inconsistentie. Alle relevante informatie is inmiddels via één hoofdpagina eenduidig ontsloten en
toegankelijk gemaakt voor medewerkers. Op de rol staat om de informatie ook
makkelijker/gebruiksvriendelijker te ontsluiten.

4.3.

Handhaving

Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden
Een belangrijke basis voor het hebben van een goed proces, van de ontvangst van een melding tot
de afdoening daarvan, is dat de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden op dit terrein
beschreven zijn. Op 18 december 2015 heeft de bestuursraad ingestemd met een notitie waarin
taken, rollen en verantwoordelijkheden in het integriteitstelsel bij VenJ zijn beschreven. Deze
notitie beschouw ik als het kader voor mijn handelen en activiteiten.
Meldprocedure en instructie integriteitschendingen
Het bestuursdepartement had nog geen vastgelegde en gepubliceerde meldprocedure en instructie
integriteitschendingen, terwijl die er wel hadden moeten zijn. Bij de NP, OM, DJI en IND zijn deze
procedure en instructie er wel. Ze zijn vastgelegd in een protocol, handreiking, instructie, circulaire
of handboek. Ik heb de handreiking en instructie die sinds 2012 bij het OM in werking is uiteindelijk
hergebruikt voor het bestuursdepartement. Ze zijn hier en daar aangepast aan de situatie van het
bestuursdepartement en niet relevante onderdelen zijn weggelaten. Ik heb gekozen voor
hergebruik van de versies van het OM omdat die simpelweg én het meest uitgewerkt en het
makkelijkst te kopiëren waren. De SBR heeft op 28 juni ingestemd met het voorstel deze
hergebruikte meldprocedure en instructie toe te passen voor het bestuursdepartement, als
tijdelijke oplossing hangende de komst van de Wet Huis voor Klokkenluiders en de interne
Klokkenluidersregeling Rijk, Politie en Defensie. Bij brief van 6 juli 2016 is de GOR BD gevraagd in
te stemmen met deze meldprocedure en instructie. De GOR heeft vervolgens laten weten om
inhoudelijke en procedurele redenen niet in te kunnen stemmen met deze documenten. De
instemmingsaanvraag is daarna door de bestuurder ingetrokken. Gegeven de inhoudelijke
bezwaren van de GOR, de inhoudelijke samenhang met de komst van de interne
Klokkenluidersregeling Rijk, Politie en Defensie en de voortgang die werd geboekt met het
opstellen van een model meldprocedure en model instructie voor heel VenJ, heb ik besloten
voorrang te geven aan het opstellen van die VenJ-brede modellen, die dan vervolgens de basis
zouden kunnen zijn voor het handelen van het bestuursdepartement (zie verder hieronder).
Uit analyse van de hiervoor genoemde documenten bleek namelijk dat de handreiking en instructie
van het OM niet alleen veel overeenkomsten, maar ook diverse (essentiële) verschillen vertonen
met de producten die bij DJI en IND worden gebruikt. Samen met de decentrale coördinatoren

6

integriteit van OM, DJI en IND zijn deze verschillen stuk voor stuk doorgenomen en besproken. Met
ondersteuning van een ervaren arbeidsjurist van EC O&P hebben we vervolgens gezamenlijk twee
generieke modellen uitgewerkt die als handreiking kunnen worden gebruikt om de bestaande
procedures bij NP, OM, DJI en IND aan te passen, dan wel bij de dienstonderdelen die er nog geen
hebben een nieuwe procedure vast te stellen. Het gaat dan om een model melden
integriteitschendingen en een model instructie integriteitschendingen. Met deze modellen wordt
bevorderd dat:
alle dienstonderdelen eenduidige en uniforme procedures en instructies hebben voor
meldingen en de opvolging daarvan op die aspecten en onderdelen waar dat vanuit de
eenheid en gemeenschappelijkheid van VenJ noodzakelijk is;
er tevens ruimte is voor afwijkingen waar dat vanuit hun specifieke publiekrechtelijke taak
en organisatiekenmerken gelegitimeerd is;
Deze generieke modellen waren in december 2016 gereed voor besluitvorming in de SBR. In deze
modellen zijn namelijk ook gelijk de wijzigingen opgenomen die voortvloeien uit de Wet Huis voor
Klokkenluiders, die per 1 juli 2016 in werking trad, en de interne Klokkenluidersregeling Rijk,
Politie en Defensie die op 1 januari 2017 in werking is getreden.1
Leidraad vertrouwenspersonen2
In nauwe samenwerking met de integriteitscoördinatoren van OM, DJI, IND en (centrale)
vertrouwenspersonen bij verschillende dienstonderdelen is de leidraad Vertrouwenspersonen uit
2010 geactualiseerd. Doelen van deze vernieuwde leidraad zijn:
Alle lijnmanagers en vertrouwenspersonen weten binnen welke kaders zij hebben te
opereren met betrekking tot de aanwijzing, positie, taakuitoefening en faciliteiten van
vertrouwenspersonen. Daarnaast krijgen zij handreikingen met betrekking tot de invulling
van de rol van vertrouwenspersonen;
Alle medewerkers kunnen kennis nemen hoe binnen VenJ invulling wordt gegeven aan de
rol, positie, taakuitoefening en faciliteiten van vertrouwenspersonen binnen VenJ;
In december was een versie gereed voor verdere interne afstemming en besluitvorming.
Model klachtenregeling3
Eveneens in nauwe samenwerking met de integriteitscoördinatoren van OM, DJI, IND en (centrale)
vertrouwenspersonen bij verschillende dienstonderdelen is gewerkt aan het actualiseren van de
model klachtenregeling van het ministerie van Justitie uit 2008. Doelen van deze geactualiseerde
model klachtenregeling:
Aan medewerkers, vertrouwenspersonen en bevoegd gezag de optie bieden om een
bejegeningsklacht in te dienen binnen het kader van hoofdstuk 9 Awb, indien een
medewerker ongewenst gedrag ervaart van een collega of leidinggevende;
Het bevorderen van de eenheid binnen het ministerie van VenJ bij het behandelen van
bejegeningsklachten;
In december was een versie gereed voor verdere interne afstemming en besluitvorming.
Meldpunt
Het in 2014 ingestelde meldpunt met een eigen telefoonnummer (070 – 370 370 7) en eigen
email-adres (meld.integriteit@minvenj.nl) was in de verslagperiode beschikbaar. Medewerkers van
VenJ kunnen hier terecht met vragen en voor advies of ondersteuning bij een vermeende
integriteitsinbreuk. Wie het telefoonnummer belt maar geen gehoor krijgt, wordt in principe binnen
4 uur nadat hij/zij een bericht heeft ingesproken teruggebeld. De gegevens van dit meldpunt
staan op het Rijksportaal.
Adviescommissie afdoening integriteitsincidenten
Het college van Procureurs-Generaal heeft in april 2016 besloten een adviescommissie afdoening
integriteitsincidenten in te stellen. De aanleiding hiervoor was dat regelmatig verschillen in
afdoening van ogenschijnlijk gelijke gevallen werden waargenomen. Doel van het instellen van
deze commissie is te bevorderen dat er meer uniformiteit komt in de afdoening van
integriteitsincidenten. Naar aanleiding van dit besluit van het college is een beslisnota opgesteld

1

Beide modellen zijn 23 maart 2017 om instemming voorgelegd aan de Departementale Ondernemingsraad
(DOR).
2
Eveneens op 23 maart 2017 om instemming voorgelegd aan de DOR.
3
Eveneens op 23 maart 2017 om instemming voorgelegd aan de DOR.

7

ten behoeve van de (brede) bestuursraad met als strekking om dit voorbeeld te volgen voor de
overige dienstonderdelen van VenJ.

4.4.

Management Informatie

Meldingen / onderzoeken4
In de verslagperiode zijn bij het meldpunt integriteit dat ik beheer 16 meldingen over mogelijke
integriteitsinbreuken binnengekomen. Deze meldingen betreffen het bestuursdepartement en
diverse VenJ-onderdelen. Meldingen gedaan en afgehandeld bij de VenJ-onderdelen die niet
gemeld zijn bij de centrale integriteitscoördinator, zijn niet opgenomen in dit verslag. Niet alle
meldingen worden in het zelfde jaar afgedaan. In een lopend jaar worden meldingen uit zowel het
lopende als uit het voorgaande jaar afgedaan. Een melding kan één of meerdere soorten
schendingen betreffen en tevens één of meerdere personen betreffen. Tevens is één verzoek om
advies binnengekomen bij het meldpunt.
Melding betreft

Aantal
meldingen
Bestuursdepartement
8
Dienst Justitiële Inrichtingen
1
JUSTIS
1
Immigratie en Naturalisatie Dienst
2
Reclassering
1
BZK
1
RCN
1
Onduidelijke / niet-herleidbare melding
1
Totaal
16
Tabel 1 – Aantal meldingen in verslagperiode (VenJ-breed, gemeld bij het meldpunt)
Alle meldingen zijn bekend bij of overgedragen aan het bevoegd gezag. Voor de behandeling van
meldingen die geen betrekking hebben op het bestuursdepartement, beperken mijn activiteiten
zich tot kort oriënterend onderzoek en het vervolgens overdragen van de ontvangen melding en
waar nodig geven van advies en ondersteuning.
Aard van de meldingen

Mogelijke
schendingen
1

Financiële schendingen
Misbruik positie en belangenverstrengeling
Lekken en misbruik van informatie
2
Misbruik van bevoegdheden
1
Misbruik van geweldsbevoegdheid
Ongewenst gedrag/omgangsvormen
5
Oneigenlijk gebruik dienstmiddelen /
1
overschrijding interne regels
Misdragingen in de privésfeer
5
Onduidelijke anonieme meldingen
1
Totaal aantal meldingen
16
Tabel 2 – Aard van de meldingen in verslagperiode

Geen
schending

Totaal
afgehandeld
1

1
1

1
1

3

6
1

1
6

1
11

Twee meldingen bleken na oriënterend onderzoek afkomstig van zogeheten “notoire”
briefschrijvers, met wie eerder de correspondentie al was beëindigd en aan wie dat ook duidelijk
kenbaar was gemaakt.
Ik heb (nog) niet in alle gevallen een terugkoppeling gekregen van het bevoegd gezag over de
afdoening van meldingen. Bij het opstellen van dit verslag is daarom niet bekend of daadwerkelijk
sprake was van een integriteitsinbreuk.

4

De gegevens van meldingen in tabel 1 en 2 moeten worden onderscheiden van de overzicht rapportage in het
jaarverslag van de vertrouwenspersonen bestuursdepartement en hebben geen relatie met elkaar omdat ze
beiden verschillende doelen dienen.

8

Onderzoekraad Integriteit Overheid
De Onderzoeksraad Integriteit Overheid OIO heeft me, naar aanleiding van een door de Raad
ontvangen melding van een vermoede misstand door een medewerker van DJI, benaderd met de
vraag te onderzoeken of een (minnelijke) oplossing kon worden gevonden voor het conflict van
deze medewerker met zijn werkgever.
Hoewel de Raad meende dat geen sprake was van een vermoede misstand die door de Raad kan
worden onderzocht, vroeg de Raad mij dit onderzoek te doen omdat hij meende dat het dossier
daarvoor aanknopingspunten bood. Ik heb me met het hoofd juridische zaken van DJI, mw. Van
der Zon, verdiept in deze zaak en vervolgens samen met haar in een gesprek met de heer de Graaf
van de Raad toegelicht dat en waarom die oplossing niet mogelijk is. De Raad heeft daarna in een
brief aan de gemachtigde bevestigd dat geen sprake is van een misstand die door de Raad kan
worden onderzocht en tevens aangegeven dat het verzoek aan VenJ niet heeft geleid tot het
gewenste resultaat. De Raad heeft gemeend in deze brief de gehele gang van zaken als “zeer
onverkwikkelijk en schrijnend” te moeten kwalificeren.
Ik heb daarop per mail laten weten het bepaald opmerkelijk te vinden dat de Raad, zonder hoor en
wederhoor, en zonder ook maar de geringste toelichting en motivering, tot die kwalificatie komt. Ik
heb de Raad verzocht aan te geven op grond van welke bevoegdheid in het Besluit en welke feiten,
overwegingen en normenkader de Raad meent die kwalificatie te mogen uitspreken. De Raad heeft
daarop laten weten dat ondanks het feit dat geen sprake is van een vermoede misstand die kan
worden onderzocht, evengoed sprake kan zijn van een onverkwikkelijke en schrijnende situatie en
dat de Raad die mening heeft. De Raad heeft het dossier gesloten.
Dirk Rinkel, 14 april 2017

9