2019D12915

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over de
voorpublicatie tot wijziging van het Besluit beheer verpakkingen 2014 in
verband met het opnemen van een recyclingdoelstelling voor kleine
kunststof drankflessen en het aanpassen van de artikelen over statiegeld
op drankverpakkingen (Besluit maatregelen kleine kunststof drankflessen)
(Kamerstuk 30 872, nr. 226).
De vragen en opmerkingen zijn op 28 maart 2019 aan de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat voorgelegd. Bij brief van... zijn deze door
haar beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

nds-tk-2019D12915

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.

blz.

Inleiding
Algemeen
Recycledoelstellingen
Statiegeld
Gevolgen
Actieplan Nederland Schoon

2
2
3
4
8
9

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit, en hebben daarover nog een aantal vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het ontwerpbesluit. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
genoemde ontwerpbesluit en deze leden leggen de Staatssecretaris nog
enkele vragen voor.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
stukken en hebben hier enkele vragen en opmerkingen over.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
ontwerpbesluit. Zij stellen hierbij de volgende vragen en maken de
volgende opmerkingen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met onvrede
kennisgenomen van het ontwerpbesluit en willen de Staatssecretaris nog
enkele (kritische) vragen voorleggen.
De leden van de 50PLUS-fractie danken de Staatssecretaris voor de
toezending van het ontwerpbesluit. Deze leden willen hier graag nog
enkele vragen bij stellen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende ontwerpbesluit. Zij hebben nog enkele vragen.
2. Algemeen
De leden van de D66-fractie geven aan dat zij grote ambities hebben als
het gaat om het terugdringen van zwerfafval en gebruik van plastic, waar
dit ontwerpbesluit positieve effecten op kan hebben.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn verheugd dat er eindelijk concrete
stappen zijn gezet naar invoering van statiegeld op kleine flesjes. Alle
voorgaande systemen en afspraken hebben ruim onvoldoende gewerkt.
Het zwerfvuil en het plastic in ons milieu nemen toe. Recycling en
daarmee de ontwikkeling van een circulaire economie, blijven achter.
Plastic drankverpakkingen hebben hier een groot aandeel in en deze leden
zijn van mening dat er al vele jaren geleden tot dwingende wetgeving had
moeten worden overgaan. De stappen die de Staatssecretaris nu zet,
komen dus zeker niet te vroeg.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn wel teleurgesteld dat het
voorgestelde systeem nog steeds veel te veel uitgaat van de wensen van
de industrie die het probleem veroorzaakt en niet vanuit wat nodig is om

2

het probleem van zwerfaval en plastic vervuiling maximaal aan te pakken.
Dat had wel gekund. Het is een keuze om het probleem niet echt aan te
pakken, om nu al mazen in het net in te bouwen en ruimte om te
sjoemelen over te laten. Dat is nergens voor nodig en deze leden roepen
de Staatssecretaris dan ook op om deze gebreken, in het ontwerpbesluit
te herstellen voordat de behandeling verdergaat.
De leden van de GroenLinks-fractie laten weten dat de belangrijkste kritiek
zich op meerdere punten richt. Zo zijn een aantal onnodige mazen
ingebouwd die straks vooral gaan leiden tot andere productverpakkingen
in de schappen en niet tot minder zwerfafval.
De leden van de SP-fractie vragen of de ministeriële regeling met de
verdere uitwerking ter informatie aan de Kamer wordt aangeboden.
De leden van de SGP-fractie geven aan dat zij liever hadden gezien dat
gekozen was voor definitieve invoering van het statiegeldsysteem voor
kleine kunststofflessen, gelet op de urgentie, de effectiviteit van de
maatregel en de tijd die nodig is voor invoering.
3. Recycledoelstelling
De leden van de GroenLinks-fractie hebben er weinig vertrouwen in dat de
controle en handhaving van het systeem, dat zwaar leunt op de sector
zelf, werkt. Onafhankelijke controle, toetsing en handhaving zijn onontbeerlijk. De realisatie van het doel, 90% reductie, zou veel beter gehandhaafd kunnen worden door uitgifte en inname met elkaar te vergelijken in
plaats van te tellen wat er alsnog in de bosjes belandt.
De leden van de SP-fractie vragen waarom de doelstelling om kleine
plastic flessen in het zwerfafval terug te dringen is vastgesteld op 70 tot
90%. De door een brede Kamermeerderheid gesteunde en door de
toenmalig Staatssecretaris overgenomen petitiemotie van de Plastic Soup
Surfer in 2017 vraagt specifiek om 90% en niet minder.
De leden van de SP-fractie merken op dat er al decennia wordt gepoogd
afspraken met de sector te maken om de hoeveelheid plastic flesjes in het
milieu terug te dringen. Dit echter zonder noemenswaardig resultaat. Kan
de Staatssecretaris toelichten waarom zij er nu wel vertrouwen in heeft
dat de doelstelling voor het najaar 2020 wordt gehaald? Wat is bereikt
sinds de overgenomen petitiemotie van de Plastic Soup Surfer? Is er een
significante vermindering waar te nemen? Deze leden vragen naar het
plan van aanpak van het bedrijfsleven. Is dit plan er? Zo ja, kan het naar
de Kamer worden gestuurd?
De leden van de SP-fractie vragen op welke manier de praktijk van
inzameling, die nodig is voor hoogwaardige recycling, afwijkt van de
praktijk van inzameling met statiegeld. Met andere woorden, hoe wordt
gezorgd voor de juiste wijze van inzameling, zodat hoogwaardig hergebruik mogelijk is?
De leden van de SP-fractie vragen op welk moment en op welke wijze de
Kamer geïnformeerd wordt over de prestatieafspraak van 90% recycling.
Verder vragen zij hoe wordt bepaald dat aan de doelstelling is voldaan.
Kan de monitoring hiervan worden toegelicht?
De leden van de SP-fractie wijzen er op dat de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) nu al capaciteitsproblemen met betrekking tot handhaving
kent. Met de uitbreiding van het al overvolle takenpakket met monitoring
en handhaving van de genoemde doelstellingen zal de werkdruk verder
toenemen. Hoe wordt de ILT gefaciliteerd voor deze nieuwe taak?
De leden van de SP-fractie vragen of alsnog per direct statiegeld
ingevoerd wordt wanneer op enig moment na 2021 wordt geconstateerd
dat het afval toeneemt en de recycling af. Wordt de hoogte van het
statiegeld gelijkgesteld aan de huidige tarieven?

3

De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de forse kritieken door groene organisaties op het wetsontwerp. Met het
ontwerp wordt ontzettend weinig geregeld en het wijkt sterk af van de
meest succesvolle statiegeldsystemen in het buitenland, die zich allang
bewezen hebben. Kan de Staatssecretaris vertellen waarom? De
doelstelling schiet tekort, er zijn te weinig garanties dat de doelen gehaald
worden. De verplichte recycledoelstelling is juridisch aanvechtbaar en de
Europese doelstelling van 90% gescheiden inzameling van alle plastic
drankflessen wordt in dit ontwerp niet verankerd. Ook daarvoor de vraag,
waarom? Waarom worden naast blik ook andere drankverpakkingen als
glas bij voorbaat uitgesloten? Deze leden vragen wiens belang met dit
wetsontwerp wordt gediend. Het lijkt in ieder geval niet het milieu te zijn.
Graag een reactie. Ook vragen deze leden in hoeverre het wetsontwerp
beïnvloed is door lobbyisten. Kan de Staatssecretaris daarover uitweiden?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
erkent dat de innameplicht voor verkooppunten geen onderdeel is van de
regelgeving. Erkent de Staatssecretaris dat er daardoor onvoldoende
garanties zijn dat de wettelijke doelstellingen gehaald worden en er een
onduidelijke situatie voor de consument ontstaat? Graag een reactie.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
erkent dat de verantwoordelijkheid moet liggen bij producenten én
retailers, maar dat het wetsontwerp dat niet regelt. Is de Staatssecretaris
bereid tot het invoeren van een innameplicht voor verkooppunten?
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat de recycledoelstelling van
90% met het ontwerpbesluit wordt opgenomen in het Besluit beheer
Verpakkingen. Deze leden zijn daar verheugd over. Met statiegeld is
volgens onderzoek 70 tot 90% reductie mogelijk. Als het streefpercentage
op deze wijze op genoemde datum wordt gehaald, wordt geen statiegeldplicht ingevoerd. Wordt in de jaren daarna de ontwikkeling gemonitord?
Als het percentage later weer zakt, is het dan een optie dat statiegeld later
alsnog wordt ingevoerd? Op welke wijze zal recycling worden gepromoot
en bevorderd?
De leden van de SGP-fractie constateren dat het nog onduidelijk is op
welke wijze het recyclepercentage van kleine kunststof flessen in het
najaar van 2020 vastgesteld zal worden. Het maakt geen deel uit van
bestaande of nieuwe rapportageverplichtingen. Deze leden horen graag
hoe de Staatssecretaris dit vorm wil gaan geven.
4. Statiegeld
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Staatssecretaris heeft
aangegeven te zullen overgaan op de invoering van statiegeld, indien het
verpakkende bedrijfsleven in het najaar van 2020 de vermindering van
kleine plastic flesjes in het zwerfafval en recycling van kleine plastic flesjes
niet heeft behaald. Deze leden vragen in hoeverre er contact is met de
sector over het behalen van de doelen. Zijn er knelpunten in het behalen
van deze doelen?
De leden van de VVD-fractie vragen aanvullend daarop of al meer zicht is
op de prestaties van het verpakkende bedrijfsleven. Wanneer kunnen
cijfers worden verwacht die meer duidelijkheid verschaffen over de
huidige hoeveelheid kleine plastic flesjes in het zwerfafval?
De leden van de CDA-fractie zien dat in de ontwerpnota van toelichting bij
het ontwerpbesluit wordt verwezen naar een rapport van CE Delft over de
effecten van wettelijke varianten van statiegeld op kleine kunststof
drankflessen. Graag vernemen deze leden of belanghebbenden, zoals het
verpakkende bedrijfsleven, gemeenten, enzovoort betrokken zijn bij dit

4

onderzoek en zo ja, op welke wijze. Ook vernemen zij graag of die
belanghebbenden hebben ingestemd met het advies.
De leden van de CDA-fractie menen dat het voorkomen en terugbrengen
van de plasticsoep het belangrijkste argument is om tot de heffing van
statiegeld over te gaan.
De leden van de CDA-fractie zien graag bevestigd dat de Staatssecretaris
statiegeld zal invoeren als in het najaar van 2020 blijkt dat de reductiedoelstelling van 70 tot 90% minder kleine plastic flessen in het zwerfafval of
het doel van 90% recycling van plastic flesjes niet wordt gehaald door de
industrie.
De leden van de CDA-fractie hebben zorgen over het noodzakelijke aantal
inzamelpunten. Graag vernemen zij hoe geborgd gaat worden dat er
voldoende inleverpunten zijn, zodat het inlevergemak voor de consument
maximaal is.
De leden van de D66-fractie lezen in de nota van toelichting dat de
statiegeldverplichtingen, zoals opgenomen in dit wijzigingsbesluit, alleen
gelden voor kleine kunststofflessen die gebruikt worden voor het
verpakken van frisdrank en water. Nadrukkelijk worden de verpakkingen
van sappen en zuivel uitgezonderd. Kan de Staatssecretaris toelichten wat
het gewichtsaandeel is van verpakkingen van sappen en zuivel in
zwerfafval? Wat zijn de ontwikkelingen in het recyclen van verpakkingen
van sappen en zuivel? Wat gebeurt er nu in de afvalinzameling en
recycling van verpakkingen van sappen en zuivel? Worden er ambities en
doelstellingen opgesteld met de sector als het gaat om het recyclen van
verpakkingen van sappen en zuivel? Welk recyclingspercentage verwacht
de Staatssecretaris te bereiken met het statiegeldsysteem kijkend naar het
huidige ontwerpbesluit en de bestaande statiegeldsystemen in het
buitenland? Wat zijn daar de behaalde recyclingspercentages? Deze leden
vragen de Staatssecretaris de antwoorden nader te onderbouwen. Als
laatste vragen deze leden of er een perspectief is waarin de verpakkingen
van sappen en zuivel wel onder het statiegeldsysteem gebracht kunnen
worden, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat door technische innovaties in
recyclingsystemen de hygiëne beter gegarandeerd kan worden.
De leden van de D66-fractie lezen ook in het ontwerpbesluit dat er geen
innameplicht opgenomen is voor verkooppunten. De innameplicht geldt
alleen voor producenten en importeurs. Kan de Staatssecretaris toelichten
waarom de innameplicht alleen van toepassing is op een producent of
importeur, die in principe niet beschikt over innamepunten, en niet voor
de verkooppunten? Waarom geldt dit niet voor beide? Zijn er in meer
landen statiegeldensystemen zonder innameplicht bij verkooppunten? Zo
ja, wat is het effect van een dergelijk systeem op de recyclingspercentages
en de onderhandelingspositie van de verkooppunten? Wat is het risico
voor de recyclingdoelstelling met deze beperkte innameplicht? In
hoeverre schat de Staatssecretaris in dat producenten en importeurs
alleen hun eigen flessen gaan innemen? Op welke wijze wordt geborgd
dat er geen «free riders»-gedrag ontstaat bij betrokkenen in het statiegeld
door het ontwerpbesluit? Hoe gaat het systeem, in ieder geval voor de
consumentenkant, worden samengevoegd met het bestaande statiegeldsysteem? Hoe wordt gekomen tot één gebruiksvriendelijk systeem dat
consumenten begrijpen en leidt tot de hoogst mogelijke recyclingpercentages? Wat is het effect van het «nieuwe» statiegeldsysteem op het nu niet
wettelijk vastgelegde systeem voor grote kunststof flessen en glazen
flesjes?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat het voorgestelde
ontwerpbesluit zich onterecht beperkt tot kleine plastic flesjes. Dat zal naar
verwachting ertoe leiden dat veel meer kartonnen drankverpakkingen
worden gebruikt en meer blikjes en nieuwe verpakkingen waar het
ontwerpbesluit niets over zegt. Het innemen en recyclen van blikjes is

5

technisch even makkelijk als dat van flesjes. Blikjes maken in veel
tellingen zelfs een groter deel uit van het zwerfafval. Er is wat deze leden
betreft dus geen enkele reden om blikjes geen onderdeel te laten zijn van
de wet. Is de Staatssecretaris bereid om de inname en recycling van
blikjes toe te voegen?
De leden van de GroenLinks-fractie zien geen enkele goede reden om de
statiegeldverplichting en inname van grote flessen of glazen flessen af te
schaffen. Dat systeem werkt. Mede daardoor maken statiegeldplichtige
verpakkingen nu amper deel uit van de zwerfvuilmix. De verplichting tot
inname en tot statiegeld van alle drankverpakkingen maakt het systeem
robuuster en uiteindelijk voor iedereen goedkoper per verpakking. De
recyclingsector kan een haalbare businesscase opbouwen, zich tot een
volwaardige industrie ontwikkelen en bij het ontwerp van een nieuw
product kunnen fabrikanten hier makkelijk rekening mee houden. Wat
deze leden betreft hebben wegwerpproducten geen bestaansrecht meer in
een circulaire economie.
De leden van de GroenLinks-fractie geven aan dat een derde onterechte
uitzondering flesjes voor sap en melkproducten betreft. Deze leden
begrijpen dat hergebruik van deze flesjes lastiger is, maar dat kan geen
reden zijn om af te zien van statiegeld en innameverplichting. Immers is
dat systeem vooral bedoeld om zwerfvuil te voorkomen. De secundaire
doelstelling van hergebruik kan desnoods deels worden behaald door de
flesjes na inname door de shredder te halen en als makkelijk te zuiveren
grondstof her te gebruiken. Een generieke uitzondering voor bepaalde
soorten drank leidt alleen maar tot handhavingsproblemen en definitiediscussies. Want wanneer is een fruitdrank sap? Hoeveel melk moet een
product bevatten om voor de uitzondering in aanmerking te komen? Deze
leden vragen de Staatssecretaris om geen enkele uitzondering te maken.
Is de Staatssecretaris hiertoe bereid?
De leden van de GroenLinks-fractie beschouwen de ontbrekende
innameverplichting als een fundamentele fout in het systeem. De crux is
uiteraard niet het betalen van statiegeld, maar dat consumenten hun flesje
weer inleveren en dat die worden hergebruikt. Zonder innameplicht kan
het systeem niet werken. Deze leden vragen de Staatssecretaris dan ook
met klem om dit gebrek te herstellen. Zonder innameplicht is het hele
ontwerpbesluit vooral een toeslag voor consumenten en draagt het te
weinig bij aan een beter milieu.
De leden van de GroenLinks-fractie kunnen zich voorstellen dat voor
kleine winkels met weinig ruimte en omzet een uitzondering op de
innameplicht wordt gemaakt. Maar supermarkten, gespecialiseerde
drankhandels en grote ketens, zouden verplicht moeten worden om
adequate en effectieve innamesystemen in te richten, die de consument
aanmoedigen om ook daadwerkelijk hun flessen en flesjes terug te
brengen. Gemeenten, die er bijvoorbeeld in de praktijk mee worden
geconfronteerd dat in een bepaald gebied of verkooppunt de uitzondering
tot veel zwerfafval leidt, moeten de mogelijkheid krijgen om lokaal af te
wijken van de uitzondering van kleine winkels en ook daar met een
eenvoudige aanwijzing de inname kunnen verplichten.
De leden van de SP-fractie spreken nogmaals hun verbazing uit over het
feit dat er opnieuw is gekozen de sector weer enkele jaren uitstel te geven.
Statiegeld is bewezen effectief, convenanten blijken dat keer op keer niet
te zijn. Dat dit ontwerpbesluit er nu ligt, doet niets af aan de onnodige
vertraging die is opgelopen. Klopt het dat na doorlopen van het
wetstraject van het voorliggend ontwerpbesluit alleen een koninklijk
besluit is vereist om tot de daadwerkelijke invoering van statiegeld voor
kleine plastic flesjes te komen, maar dat het dan nog minimaal anderhalf
tot twee jaar duurt voor de daadwerkelijke inwerkingtreding en invoering
van het statiegeldsysteem?

6

De leden van de SP-fractie merken op dat er dan uiteindelijk vijf à zes jaar
is verlopen om tot 90% reductie van kleine plastic flessen in het zwerfafval
te komen. Zeker gezien het feit dat het maatschappelijk en politiek debat
over uitbreiding van het statiegeldsysteem al decennia loopt en net zolang
bekend is dat statiegeld een effectieve methode is, merken zij op dat dit
een zeer teleurstellend tijdpad is en vragen zij de Staatssecretaris hierop
te reageren.
De leden van de SP-fractie merken op dat ook drankblikjes een groot
aandeel vormen in de overlast en vervuiling. Kan worden toegelicht
waarom er niet voor is gekozen dit mee te nemen in het ontwerpbesluit en
ook hiervoor alvast een wettelijke basis vast te leggen? Hoe hoog wordt
het risico geschat dat er een verschuiving van gebruik van plastic flesjes
naar blikjes optreedt? Is de Staatssecretaris bereid nu de wettelijke basis
te leggen voor statiegeld op blikjes, zodat wanneer dit in de toekomst
wenselijk blijkt het direct ingevoerd kan worden?
De leden van de SP-fractie merken verder op dat er ook niet voor is
gekozen het huidig statiegeldsysteem alsnog wettelijk te verankeren. Zij
zien dit als gemiste kans en vinden de aangedragen argumentatie in de
toelichting onvoldoende. Waarop is de aanname gebaseerd dat het wel
specificeren van flesjes met inhoud minder dan één liter bij wet er
automatisch toe leidt dat de inname van grotere flessen en glazen
bierflessen is geborgd? Graag zien zij deze keuze verder toegelicht.
De leden van de SP-fractie zien graag dat het bedrijfsleven verantwoordelijk wordt gehouden voor de inzameling van flesjes. Anderzijds merken
zij op dat met name kleine plastic flesjes juist op punten worden verkocht
waar inzameling moeilijk is, zoals attractieparken en festivals. Hoe wordt
voorkomen dat alle daar gekochte flesjes alsnog in de vuilnisbakken
belanden? Verwachten dat de consument het flesje meeneemt om bij de
supermarkt in te leveren is niet realistisch, merken zij op.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen een zo snel mogelijke
invoering van statiegeld op plastic flesjes en blikjes. In veel Europese
landen is het al een gangbare en succesvolle praktijk. In Noorwegen en
Duitsland komt 97% tot 99% van de flessen en blikjes waar statiegeld op
zit retour. Inmiddels hebben 328 gemeenten (95%) zich via de Statiegeldalliantie uitgesproken voor een uitbreiding van statiegeld.
De leden van de PvdD-fractie constateren dat het voorliggende ontwerpbesluit ernstig tekortschiet. Het ontwerpbesluit regelt slechts de invoering
van statiegeld op plastic flesjes, maar niet op blikjes. Daarmee wordt
zwerfafval onvoldoende tegengegaan. Er komen immers twee keer zoveel
blikjes voor in het zwerfafval als plastic flesjes. Erkent de Staatssecretaris
dit? De focus van het ontwerpbesluit op plasticsoep
flesjes (circa 15% van het totale zwerfafval) is te beperkt om een nieuwe
maatschappelijke omgang met zwerfafval in brede zin te bewerkstelligen.
Erkent de Staatssecretaris dit? En erkent de Staatssecretaris het risico van
substitutie, de overstap van plastic naar blik als verpakking? Het zwerfafval neemt daardoor niet af en de CO2-uitstoot juist toe, doordat de
productie van aluminium toeneemt. Deze leden verzoeken de Staatssecretaris om in het voorliggende ontwerpbesluit alsnog statiegeld voor blikjes
op te nemen. Graag zien deze leden een reactie tegemoet. Zowel
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) als het bedrijfsleven heeft
inmiddels aangeven geen voorstander te zijn van een aparte aanpak voor
blikjes. Het zou zonde van de tijd en moeite zijn als in een later stadium
opnieuw eenzelfde wetgevingstraject voor blik moet worden doorlopen
als nu voor kleine plastic flesjes. Graag ook hierop een reactie van de
Staatssecretaris.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Staatssecretaris
bekend is met de statiegeldsystemen in Kroatië, Estland, Finland,
Litouwen, Noorwegen, Zweden, Hawaii, New York en Oregon, waar
sappen in plastic flessen zonder probleem via statiegeldsystemen worden

7

ingezameld. Deelt de Staatssecretaris daarom de mening dat sap- en
zuivelverpakkingen niet op «technische gronden» maar op «politieke
gronden» worden uitgezonderd van statiegeld? Deelt de Staatssecretaris
de mening dat daarmee onnodig geen eenduidige boodschap naar
consumenten wordt gegeven en dat dat een negatief effect kan hebben op
de omgang met zwerfaval?
De leden van de 50PLUS-fractie constateren dat gesteld wordt dat de
mogelijkheid om statiegeld op andere drankverpakkingen dan kleine
kunststof flesjes te heffen mogelijk later per ministeriële regeling kan
worden toegevoegd. De wettelijke grondslag hiervoor zou nu ontbreken
en het zou niet redelijk zijn. Kan de Staatssecretaris op beide aspecten nog
eens nader ingaan? Onder welke omstandigheden zou de visie van de
Staatssecretaris kunnen wijzigen? Waarom wordt een statiegeldregeling
voor bijvoorbeeld blikjes op voorhand uitgesloten met nauwelijks een
opening bij voortschrijdend inzicht?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de Staatssecretaris ervoor
heeft gekozen kleine kunststof flessen, die gebruikt worden voor het
verpakken van sappen en zuivel, uit te zonderen van de eventuele
statiegeldverplichting. Zij hebben hier nog enkele vragen over. Wat is het
aandeel van dit type flessen ten opzichte van de kleine kunststof flessen
voor water en frisdrank? Is de veronderstelling juist dat met de recycledoelstelling van 90% voor kleine kunststof flessen waar flessen met
sappen en zuivel wel onder vallen sowieso een groot deel van de flessen
voor het verpakken van sappen en zuivel gerecycled zal moeten worden?
De leden van de SGP-fractie constateren dat in zwerfafval niet alleen veel
kleine kunststof flessen zitten, maar ook veel blikjes, met alle gevolgen
van dien. De leden van de SGP-fractie horen graag wat de stand van zaken
is van het overleg met het bedrijfsleven over de recycling van blikjes.
Waarom heeft de Staatssecretaris er niet voor gekozen in het voorliggende ontwerpbesluit alvast een mogelijkheid voor invoering van een
statiegeldsysteem voor blikjes op te nemen?
5. Gevolgen
De leden van de SP-fractie merken op dat er een enorme bandbreedte is
in de kosten van een statiegeldsysteem. Deze ligt tussen de 2 en 27
miljoen euro. Kan dit worden toegelicht? Waarom is deze bandbreedte
niet kleiner te krijgen?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat in een circulaire
economie producenten verantwoordelijk blijven voor hun product. Deze
leden betreuren dat dit uitgangspunt niet het uitgangspunt van het
ontwerpbesluit is geworden. Voor de handhaving en controle van de
afspraken is het volgens deze leden nodig dat er een sluitende administratie komt van alle drankverpakkingen die worden verkocht en weer
worden ingenomen. Alleen zo kan worden nagegaan of het systeem
voldoende werkt en waar extra controle of aanscherping van regels nodig
is. Het ontwerpbesluit moet ook de mogelijkheid bevatten om een
ongewenste verschuiving naar drankkartons of andere «innovatieve»
verpakkingen die zijn ontworpen om buiten het systeem te vallen, aan te
pakken. Ook dat ontbreekt nu. Deze leden willen graag weten welke
mogelijkheden de Staatssecretaris ziet om dit ook op te nemen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben heel veel reacties uit de
maatschappij ontvangen over het probleem van plasticsoep, zwerfafval en
de kansen die een statiegeldsysteem biedt om dit op te lossen. Deze leden
gaan ervan uit dat dit ook tot uiting komt in de inspraakreacties. Deze
leden ontvangen daarom graag ook de gebundelde ingediende ziens-

8

wijzen en de reactie van de Staatssecretaris hierop. Hoe gaat de Staatssecretaris de vragen en suggesties betrekken bij de verdere behandeling?
6. Actieplan Nederland Schoon
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dat met het
Actieplan Nederland Schoon (hierna: Actieplan) de industrie uitstel heeft
weten te verkrijgen van de uitbreiding van het statiegeldsysteem en
mogelijk zelf afstel. Daarom is het belangrijk om niet alleen te reflecteren
op het ontwerpbesluit, maar ook op het Actieplan. Deze leden hebben
daarom enkele opmerkingen en vragen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vinden het zeer opmerkelijk
en verontrustend dat de industrie in het Actieplan zichzelf tot doel heeft
gesteld om «in de ontwerpfase van een verpakking al rekening te houden
met het idee dat de verpakking weggegooid zal worden». Deelt de
Staatssecretaris de mening dat het bedrijfsleven bezig zou moeten zijn
met het beëindigen van de wegwerpcultuur, in plaats van die wegwerpcultuur te versterken? Deelt de Staatssecretaris de observatie dat de
verpakkingsindustrie onvoldoende inzet op het verhogen van recyclingpercentages en helemaal niet inzet op het verminderen van het plasticgebruik? Voor deze leden wordt met het Actieplan opnieuw pijnlijk duidelijk
dat de vrijwillige inzet van het bedrijfsleven onvoldoende is om serieus
een einde te maken aan het plasticprobleem. Deelt de Staatssecretaris
deze mening?
De leden van de PvdD-fractie merken op dat het Actieplan sterk leunt op
de inzet van gemeenten, terwijl juist het bedrijfsleven aan zet is om zijn
verantwoordelijkheid te nemen. In het Actieplan staat dat gemeenten hun
acties onverminderd voort zullen zetten, ongeacht het Actieplan. Met
andere woorden: hun acties staan los van het Actieplan. Wat blijft er van
het Actieplan over als de inzet van gemeenten buiten beschouwing wordt
gelaten? Het Actieplan leunt ook stevig op vrijwilligers. Welke maatregelen blijven over in het Actieplan als de inzet van vrijwilligers buiten
beschouwing wordt gelaten? Graag een reactie.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie steunen bepaalde voorstellen
in het Actieplan, zoals handhavingsacties die toegesneden zijn op
opruimacties en de plaatsing van toegankelijke afvalbakken. Daarbij
merken deze leden op dat deze maatregelen slechts vormen van
symptoombestrijding zijn. Zij dragen bij tot het (tijdelijk) tegengaan van
zwerfaval, maar niet tot hogere recyclingpercentages. Deelt de Staatssecretaris de mening dat hier kansen blijven liggen om plasticgebruik
werkelijk tegen te gaan?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dat het Actieplan
een verdere grootschalige plaatsing van flesjesbakken, waar een aparte
ophaalstructuur voor wordt ontwikkeld, behelst. Wat is de extra milieubelasting daarvan? Net als voor de outdoor-reclameposters en consumentenbeloning via goodiebags? Het doel zou toch vooral minder milieubelasting en minder materiaalgebruik moeten zijn in plaats van meer? Graag
een reactie.

9