1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

34 540

Wijzigingen van het Verdrag betreffende het
internationale spoorvervoer (COTIF) en
Aanhangsels daarbij; Bern, 30 september 2015

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
14 september 2016.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 14 oktober 2016.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend luidt
(artikel 26, zesde lid jo vijfde lid, van de Wet
op de Raad van State).

Den Haag, 9 september 2016
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen de op 30 september 2015 te Bern tot stand gekomen wijzigingen
van het Verdrag betreffende het internationale spoorvervoer (COTIF) en
Aanhangsels daarbij (Trb. 2016, nr. 37).
Een toelichtende nota bij de verdragswijziging treft u eveneens hierbij
aan.
De goedkeuring wordt alleen voor het Europese deel van Nederland
gevraagd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34540-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 540, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Inleiding
Op 9 mei 1980 kwam te Bern tot stand het Verdrag betreffende het
internationale spoorwegvervoer (COTIF, Trb. 1980, 160; laatstelijk
Trb. 1997, 18), inclusief het Protocol betreffende de voorrechten en
immuniteiten van de Intergouvernementele Organisatie voor het
internationale spoorwegvervoer (OTIF), en een aantal Bijlagen. De
belangrijkste doelstelling van COTIF is de verdere ontwikkeling van het
internationale recht voor het spoorvervoer. Deze rechtsontwikkeling levert
een belangrijke bijdrage aan het internationale spoorvervoer van
passagiers en goederen. Bijvoorbeeld, het harmoniseren van technische
eisen levert grensoverschrijdend vervoer minder problemen op. Ook
worden in OTIF-verband bepalingen vastgesteld die een belangrijke rol
spelen in de contractuele relaties tussen de partijen die betrokken zijn bij
internationaal spoorvervoer. 49 overwegend Europese staten, waaronder
alle lidstaten van de Europese Unie (EU) behalve de eilanden Cyprus en
Malta, en de EU zelf, zijn hierbij partij.
Bij het hierboven genoemde Protocol dat gehecht was aan COTIF is OTIF
opgericht, die rechtspersoonlijkheid heeft en gevestigd is te Bern. Als
organen van die organisatie kent het verdrag onder andere de Algemene
Vergadering, die uit vertegenwoordigers van de lidstaten bestaat en onder
meer beslissingen neemt over voorstellen tot wijziging van het verdrag,
de Herzieningscommissie, die eveneens uit vertegenwoordigers van de
lidstaten bestaat en belast is met het opstellen van voorstellen tot
wijziging van het verdrag, alsmede het Comité van Beheer, die uit
vertegenwoordigers van 12 lidstaten bestaat en onder andere belast is
met het financiële toezicht.
COTIF is meerdere malen gewijzigd om het systeem voor het internationele spoorvervoer verder te ontwikkelen. Op 3 juni 1999 is het Protocol
houdende wijziging van het Verdrag betreffende het internationale
spoorwegvervoer (Protocol van Vilnius) aangenomen (Trb. 2000, 70). Dit
Protocol heeft COTIF ingrijpend gewijzigd om deze in overeenstemming te
brengen met EU-regelgeving en is in 2002 goedgekeurd voor het
Europese deel van Nederland. (Kamerstuk 2001–2002, 28 432, nrs. 386 en
1).
Het Protocol van Vilnius omvat de herziene versies van:
– COTIF (verdrag), met daaraan gehecht:
– het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de OTIF;
– de Uniforme Regelen betreffende de overeenkomst van internationaal
spoorwegvervoer van reizigers (CIV; Aanhangsel A);
– de Uniforme Regelen betreffende de overeenkomst van internationaal
spoorwegvervoer van goederen (CIM; Aanhangsel B);
– het Reglement betreffende het internationale spoorwegvervoer van
gevaarlijke goederen (RID; Aanhangsel C);
– de Uniforme Regelen betreffende de overeenkomsten inzake het
gebruik van voertuigen in het internationale spoorwegverkeer (CUV;
Aanhangsel D);
– de Uniforme Regelen betreffende de overeenkomst inzake het gebruik
van de infrastructuur in het internationale spoorwegverkeer (CUI;
Aanhangsel E);
– de Uniforme Regelen betreffende de verbindendverklaring van
technische normen en de aanneming van uniforme technische
voorschriften die van toepassing zijn op spoorwegmaterieel bestemd
voor gebruik in internationaal verkeer (APTU; Aanhangsel F); en

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 540, nr. 1

2

–

de Uniforme Regelen betreffende de technische toelating van
spoorwegmaterieel dat wordt gebruikt in internationaal verkeer (ATMF;
Aanhangsel G).

2. Wijzigingsregime
Volgens Titel VI van het herziene COTIF kunnen wijzigingen door de
volgende organen van het OTIF worden aangenomen; door de Algemene
Vergadering, de Herzieningscommissie, de Commissie van deskundigen
voor het vervoer van gevaarlijke goederen (RID-deskundigen) of de
Commissie van technisch deskundigen (artikel 33). In hoofdlijnen beslist
a. de Algemene Vergadering over wijzigingen van het Verdrag zelf;
b. de Herzieningscommissie over wijzigingen van de Aanhangsels,
behalve over wijzigingen van Aanhangsel C, en over wijzigingen van
de bijlagen bij Aanhangsel F;
c. de Commissie van RID-deskundigen over de wijzigingen van het RID
(Aanhangsel C); en
d. de Commissie van technisch deskundigen over de wijzigingen van de
bijlagen bij Aanhangsel F.
Dit zijn, zoals gezegd, de hoofdlijnen; artikel 33 somt de uitzonderingen op
en geeft aan wanneer de Algemene Vergadering bevoegd is met
betrekking tot wijzigingen van de Aanhangsels.
De verdragspartijen wensen opnieuw een beperkt aantal wijzigingen aan
te brengen. Het betreffen wijzigingen van het Verdrag en van bepalingen
in de Aanhangels die door de Algemene Vergadering aangenomen dienen
te worden (Aanhangsel D (CUV), Aanhangsel F (APTU) en Aanhangsel G
(ATMF)). Deze wijzigingsvoorstellen van de 25 e zitting van de Herzieningscommissie in 2014 zijn tijdens de twaalfde zitting van de Algemene
Vergadering op 29 en 30 september 2015 aangenomen.
De wijzigingen van het Verdrag zelf vallen voor een deel (de artikelen 3, 12
en 20) onder de bevoegdheid van de EU; zie hiervoor hoofdstuk 5 van
deze toelichtende nota. Omdat de wijzigingen van het Verdrag als pakket
zijn aangenomen, worden zij ook alle ter goedkeuring aan het parlement
voorgelegd. De Aanhangsels D, F en G vallen onder de exclusieve
bevoegdheid van de EU. Zie hiervoor ook hoofdstuk 5 van deze toelichtende nota. De wijzigingen van deze Aanhangsels worden dan ook niet ter
goedkeuring voorgelegd, maar er wordt, om de relatie van de wijzigingen
van tekst en Aanhangsels duidelijk te maken, in deze toelichting wel
aandacht besteed aan de inhoud van de wijzigingen van de Aanhangsels.
Conform artikel 34, tweede lid, van COTIF zullen wijzigingen van het
Verdrag in werking treden één jaar nadat twee derden van de verdragspartijen die wijzigingen hebben aanvaard. Deze wijzigingen zullen vervolgens
gelden voor alle partijen. Conform artikel 34, derde lid, van COTIF zullen
wijzigingen van de Aanhangsels in werking treden één jaar nadat de helft
van de verdragspartijen die wijzigingen hebben aanvaard. Ook deze
wijzigingen zullen vervolgens voor alle partijen gelden, maar in dit geval
wordt een uitzondering gemaakt voor die partijen die van te voren
bezwaar hadden aangetekend tegen de wijzigingen. De regering gaat er,
gezien het feit dat nog geen enkele partij de wijzigingen van het Verdrag
of de Aanhangsels heeft aanvaard, van uit dat het parlement tijdig een
oordeel zal kunnen vellen over de wijzigingen van het Verdrag die ter
goedkeuring worden voorgelegd.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 540, nr. 1

3

3. Aanleiding voor en omvang en strekking van de wijzigingen
van COTIF
De wijzigingen betreffen een beperkt aantal bepalingen van COTIF
(artikelen 3, 12, 14, 15, 20, 24, 25, 26 en 33), van Aanhangsels D (CUV)
(artikelen 1 en 9), F (APTU) (artikel 3) en G (ATMF) (artikelen 1 en 3).
De wijzigingen van COTIF hebben tot doel om:
• de taken van het Comité van technische deskundigen te actualiseren
(wijziging artikel 20);
• een verwijzing naar de definitie van «houder» in overeenstemming te
brengen met het EU-recht (wijziging artikel 12);
• bepaalde regels inzake de financiering van de OTIF, haar controle en de
verslaggeving te wijzigen (wijziging artikelen 14, 15, 24, 25, 26);
• alsook kleine administratieve wijzigingen aan te brengen (wijziging
artikelen 3 en 33).
De wijziging van de artikelen 1 en 9, van Aanhangsel D (CUV) heeft tot
doel de rol van de houder en de met het onderhoud belaste entiteit te
verduidelijken in de overeenkomsten inzake het gebruik van voertuigen in
het internationale spoorwegverkeer.
De wijzigingen van artikel 3, van aanhangsel F (APTU), en de artikelen 1
en 3, van aanhangsel G (ATMF), hebben tot doel het toepassingsgebied
van deze Aanhangsels te verduidelijken door het schrappen van de
verwijzing naar «ander spoorwegmaterieel».
4. Samenhang met Europese en nationale wetgeving
De bepalingen uit COTIF en de Aanhangsels hebben betrekking op zowel
Europese als Nederlandse wet- en regelgeving. In de eerste plaats zijn
veel verdragsverplichtingen omgezet via direct werkende Europese
verordeningen. Daarnaast hebben veel verdragsverplichtingen een
privaatrechtelijk karakter. Deze bepalingen worden verwerkt in contracten
die in het kader van internationale spoorvervoer worden gesloten. Enkele
privaatrechtelijke verplichtingen zijn ook van toepassing verklaard op
nationaal spoorvervoer. Daartoe is onder meer in titel 18 van Boek 8 van
het Burgerlijk Wetboek een regeling opgenomen die nauw aansluit bij
Aanhangsel B (CIM) en wordt via de toegangsovereenkomst, genoemd in
artikel 59 van de Spoorwegwet, de toepassing van de relevante
bepalingen uit Aanhangsel E (CUI) geregeld.
5. De relatie met de EU
De EU is op 23 juni 2011 toegetreden tot COTIF, zoals gewijzigd bij het
Protocol van Vilnius van 3 juni 1999, op grond van Besluit 2013/103/EU
van de Raad van 16 juni 2011 betreffende de ondertekening en sluiting
van de Overeenkomst tussen de Europese Unie en de Intergouvernementele Organisatie voor het internationale spoorwegvervoer tot
toetreding van de Europese Unie tot het Verdrag betreffende het
internationale spoorwegvervoer (COTIF) van 9 mei 1980, zoals gewijzigd
bij het Protocol van Vilnius van 3 juni 1999 (PbEU 2013, L 51). Alle
EU-lidstaten, met uitzondering van Cyprus en Malta, zijn partij bij COTIF
(zie ook de Inleiding van deze toelichtende nota). Het standpunt van de EU
tijdens de twaalfde Algemene Vergadering van de OTIF ten aanzien van de
wijzigingen van COTIF en de Aanhangsels daarbij is vastgesteld in Besluit
2015/1734 van de Raad van 18 september 2015 tot vaststelling van het
namens de Unie in te nemen standpunt tijdens de 12e algemene
vergadering van de Intergouvernementele Organisatie voor het internationale spoorwegvervoer (OTIF) ten aanzien van bepaalde wijzigingen van

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 540, nr. 1

4

het Verdrag betreffende het internationale spoorwegvervoer (Cotif) en de
aanhangsels daarbij (PbEU 2015, L 252).
De wijzigingen van Aanhangsels D (CUV), F (APTU) en G (ATMF) bij COTIF,
alsook bepaalde wijzigingen van het verdrag zelf (artikelen 3, 12 en 20)
vallen onder de bevoegdheid van de EU en zijn in overeenstemming met
het recht en de strategische doelstellingen van de EU. De overige
wijzigingingen van COTIF behoren tot de bevoegdheid van de
EU-lidstaten.
6. Koninkrijkspositie
Wat het Koninkrijk betreft zullen de wijzigingen van COTIF, evenals COTIF
zelf, alleen gelden voor het Europese deel van Nederland.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
S.A.M. Dijksma
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 540, nr. 1

5