Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 258

Voorstel van wet van de leden Van Raak,
Heijnen, Schouw, Voortman, Segers en
Ouwehand, houdende de oprichting van een
Huis voor klokkenluiders (Wet Huis voor
klokkenluiders)

Nr. 9

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Vastgesteld 8 mei 2013
Inhoudsopgave

blz.

I

Algemeen

1

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

Inleiding
Achtergrond
Voorgeschiedenis
Het Huis voor klokkenluiders
Het onderzoek
De rechtsbescherming
Het Fonds voor klokkenluiders
Uitvoering
Financiën

1
2
7
7
8
12
14
15
15

II

Artikelsgewijs

17

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De indieners hebben met bijzondere belangstelling kennisgenomen van
de opmerkingen, suggesties en voorstellen van de verschillende fracties.
Zij hopen de kritische vragen die nog leven in de fractie van de VVD,
waarvan de leden niet onwelwillend staan tegenover dit wetsvoorstel,
naar tevredenheid te kunnen beantwoorden. Datzelfde hopen de indieners
voor de vragen die zijn gerezen bij de leden van de fractie van het CDA,
die het doel van dit wetsvoorstel onderschrijven.
De leden van de fractie van de PvdA zijn blij met dit wetsvoorstel; de
leden van de fractie van de ChristenUnie zijn verheugd en de leden van de
fractie van de SP zijn gelukkig. De leden van de fractie van D66 delen de
wens van de indieners om spoedig een Huis voor klokkenluiders in te
richten; de leden van de fractie van de SGP staan eveneens positief

kst-33258-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

1

tegenover het voorstel om misstanden te onderzoeken en klokkenluiders
beter te beschermen. Het compliment van de leden van de fractie van de
Partij voor de Dieren nemen de indieners graag in ontvangst. De vragen
die leven bij deze fracties hopen de indieners eveneens naar tevredenheid
te kunnen beantwoorden.
De evaluatie van bestaande regelingen voor klokkenluiders en de
ervaringen met mensen die mistanden melden leren dat een wettelijke
regeling nodig is. De indieners menen dat hier ook een bijzondere
verantwoordelijkheid is weggelegd voor de Tweede Kamer. Mensen die
ernstige maatschappelijke misstanden melden doen dat niet zozeer uit
eigenbelang, maar vooral voor het publieke belang. Als burgers zich op
deze manier onderscheiden verdienen ze onze bescherming, tegen
ontslag en financiële schade. Als misstanden op deze wijze aan het licht
worden gebracht is ook een onderzoek noodzakelijk, waarin de feiten
worden gepresenteerd en aanbevelingen worden gedaan. Dit
wetsvoorstel wil hierin voorzien.
2. Achtergrond
De leden van de fracties van VVD, PvdA en CDA hebben vragen gesteld
over de verhouding tussen het Huis voor klokkenluiders en het instituut
van de Nationale ombudsman, waar het Huis organisatorisch wordt
ondergebracht. De leden van de fractie van de VVD vragen specifiek in
hoeverre deze keuze past binnen de Wet Nationale ombudsman, met
name omdat het Huis ook open staat voor meldingen uit de private sector.
Deze leden vragen tevens hoe deze keuze past binnen artikel 78a van de
Grondwet. De leden van de fracties van VVD en CDA vragen naar de
noodzaak voor een regeling in de private sector.
Meldingen van maatschappelijke misstanden worden gedaan bij het Huis
voor klokkenluiders. Dat wordt in dit wetsvoorstel organisatorisch
ondergebracht bij het instituut van de Nationale ombudsman, maar is een
onafhankelijke organisatie, met een eigen wettelijke basis. Het Huis krijgt
een eigen hoofd, in de vorm van een substituut-ombudsman. Op grond
van de Wet Nationale ombudsman kan de Tweede Kamer een substituutombudsman benoemen. Het Huis behandelt misstanden in zowel de
publieke als de private sector. Verschillende onderzoekers hebben gepleit
voor een betere bescherming van klokkenluiders in de private sector
(waaronder: C. Zoon, M. Stuivenberg, H. Nauta en P. Donker van Heel,
Evaluatie zelfregulering klokkenluidersprocedures, 2006, in opdracht van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Ook de ervaringen
met bekende klokkenluiders laten zien dat maatschappelijke misstanden
zich niet beperken tot de publieke sector.
Doel van dit wetsvoorstel is maatschappelijke misstanden aan het licht te
brengen, te onderzoeken en op te lossen. Daarbij kunnen klokkenluiders
rekenen op bescherming tegen ontslag en inkomensverlies. Gekozen is
voor de oprichting van een Huis voor klokkenluiders waar medewerkers
terecht kunnen die kennis hebben van een maatschappelijke misstand,
over organisaties in zowel de publieke als de private sector. Dat betreft
mensen in dienstverband, maar ook mensen met een flexibele aanstelling,
stagiaires, aannemers, ZZP’ers en collega’s van organisaties waarmee
wordt samengewerkt. Daarin wordt middels een nota van wijziging
voorzien.
In artikel 78a van de Grondwet is opgenomen dat de Nationale
ombudsman onderzoek doet naar gedragingen van bestuursorganen,
maar niet in de private sector. Het Huis voor klokkenluiders heeft een
eigen wettelijke basis, met eigen onderzoekers en eigen bevoegdheden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

2

ook voor de private sector. Dat de taken en bevoegdheden van het Huis
aan de Nationale ombudsman worden opgedragen, is niet in strijd met de
Grondwet. Het vierde lid van artikel 78a Grondwet schept de mogelijkheid
om bij wet andere taken aan de Nationale ombudsman op te dragen.
Het organisatorisch onderbrengen van het Huis voor klokkenluiders bij de
Nationale ombudsman geeft het Huis een grote mate van onafhankelijkheid – de Nationale ombudsman is een Hoog College van Staat.
Daarnaast heeft het praktische voordelen. De Nationale ombudsman is
een bekende organisatie, waar mensen veel vertrouwen in hebben. Dat
blijkt ook uit het feit dat (vermeende) klokkenluiders zich nu al vaak
melden bij de Nationale ombudsman. Die heeft op dit moment echter
onvoldoende mogelijkheden om maatschappelijke misstanden te
onderzoeken en kan klokkenluiders geen rechtsbescherming bieden. Door
het Huis organisatorisch onder te brengen bij de Nationale ombudsman
beperken we ook de kosten. Het ligt voor de hand dat binnen de organisatie van de Nationale ombudsman een protocol wordt opgesteld over de
werkverdeling en samenwerking tussen de betrokken afdelingen.
De leden van de fractie van de VVD constateren dat organisaties met
tenminste 50 werknemers een procedure moeten hebben voor een
adequate behandeling van misstanden. Zij vragen wat dit betekent voor
organisaties met minder dan 50 werknemers.
Het advies van de Raad van State om in dit voorstel een wettelijke
verplichting op te nemen voor organisaties om een interne regeling voor
klokkenluiders op te stellen is overgenomen. Daarbij is ook de suggestie
van de Raad van State overgenomen om aansluiting te zoeken bij de Wet
op de ondernemingsraden, die een dergelijke raad verplicht stelt voor
organisaties met tenminste 50 werknemers. Melders die werkzaam zijn in
een organisatie met minder dan 50 werknemers kunnen zich intern
melden bij de verantwoordelijken. Voor dit criterium is gekozen om de
regeldruk voor kleine ondernemers te beperken.
De leden van de fracties van VVD, PvdA, SP, D66, ChristenUnie en SGP
hebben vragen gesteld over het intern melden van misstanden. De leden
van de fractie van de VVD vragen waarom niet is gekozen voor een
interne meldingsplicht. De leden van de fractie van de PvdA vragen of niet
beter is de werkgever te allen tijde eerst in de gelegenheid te stellen zelf
een oplossing te bieden. De leden van de fractie van de SP vragen
waarom het Huis voor klokkenluiders als onafhankelijke voorziening niet
in de plaats komt van bestaande organisatie-gebonden regelingen. De
leden van de fractie van D66 vragen waarom niet is gekozen om het Huis
vooral de meest ernstige gevallen te laten onderzoeken. De leden van de
fracties van ChristenUnie en SGP hebben begrip voor het feit dat mensen
niet eerst intern melden, maar vragen wel of het in beginsel wenselijk is
dat mensen dit doen.
Misstanden kunnen het beste binnen een organisatie worden opgelost.
Dat is het beste voor de klokkenluider, die een bijdrage kan leveren om de
organisatie te verbeteren. Dat is ook het beste voor de organisatie, die op
deze manier kan leren van fouten. Als het gaat om grote maatschappelijke
misstanden is het voor de samenleving echter belangrijk om te weten dat
die ook daadwerkelijk worden aangepakt. Dan is sprake van een publiek
belang. Het Huis voor klokkenluiders is bedoeld voor melders van
(ernstige) maatschappelijke misstanden die geen vertrouwen hebben in
de klokkenluidersregelingen in de eigen organisatie, of die binnen de
eigen organisatie geen mogelijkheden zien om veilig een misstand te
melden. Er is niet voor gekozen om het eerst intern melden van een
misstand wettelijk verplicht te stellen. Daartoe kunnen ook geen formele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

3

criteria worden opgesteld, dit is afhankelijk van de specifieke omstandigheden. In reactie op het advies van de Raad van State hebben de
indieners wel een wettelijke verplichting opgenomen voor organisaties
om daadwerkelijk een interne regeling voor klokkenluiders op te stellen.
Het is niet bevorderlijk voor de positie van de klokkenluider, noch voor het
oplossen van een misstand, als een melder wettelijk wordt gedwongen
zich te wenden tot personen of instanties die niet kunnen rekenen op het
vertrouwen van de melder, die mogelijk niet onafhankelijk zijn, of zelfs
betrokken kunnen zijn bij de misstand. Het Huis voor klokkenluiders zal
melders wijzen op de mogelijkheden om een misstand eerst intern te
melden. In de meeste gevallen zal dat de voorkeur hebben. Voorwaarde is
dat het Huis de melder op diens verzoek kan adviseren en zo nodig
begeleiden bij de interne melding. In dat geval kan het Huis ook beoordelen hoe de interne melding verloopt en zo nodig actie ondernemen.
Het Huis voor klokkenluiders gaat zich bezighouden met onderzoek naar
ernstige misstanden met grote maatschappelijke risico’s. In die zin is het
advies van de Raad van State overgenomen. Daarbij zal het Huis zoveel
mogelijk samenwerken met bestaande organisaties. Zelfs is mogelijk dat
het Huis onder haar verantwoordelijkheid delen van onderzoeken
uitbesteed. Wettelijk vastleggen dat het Huis slechts onderzoek kan doen
als andere instanties geen onderzoek doen is een onnodige inperking van
de bevoegdheden van het Huis, die niet zal bijdragen aan het oplossen
van maatschappelijke misstanden.
Het is als wetgever niet mogelijk te overzien welke vormen van
maatschappelijke misstanden zich in de toekomst zullen aandienen en wat
daarvan de concrete gevolgen zullen zijn. Het Huis voor klokkenluiders,
dat veel ervaring zal opdoen in zaken van klokkenluiders, zal binnen de
algemene wettelijke definitie zelf moeten bepalen wanneer in specifieke
gevallen sprake is van een ernstige misstand met grote maatschappelijke
gevolgen. Voorkomen moet worden dat zich in de toekomst dergelijke
misstanden voordoen, maar het Huis zich door een te beperkte wettelijke
definitie niet gerechtigd acht een onderzoek in te stellen.
De indieners delen de hoop van de leden van de fractie van de SGP dat de
hulp van het Huis voor klokkenluiders slechts zelden zal hoeven worden
ingeroepen. De oprichting van het Huis zal mogelijk een positieve en
preventieve invloed hebben op de omgang met klokkenluiders en op het
lerend vermogen van organisaties. De ervaringen met klokkenluiders
leren echter dat het Huis naar verwachting veel meldingen zal krijgen. Dit
blijkt ook uit de ervaringen van het tijdelijk Advies- en verwijspunt
klokkenluiders. Als mocht blijken dat het Huis slechts zelden hoeft op te
treden, is dit wetsvoorstel wat de indieners betreft een groot succes.
De leden van de fracties van VVD en PvdA hebben vragen gesteld over de
verhouding tussen het Huis voor klokkenluiders en het Advies- en
verwijspunt klokkenluiders.
De Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector (2008) laat zien dat
bestaande regelingen voor klokkenluiders niet goed werken. Het
Zwartboek Klokkenluiders (2012) van de Expertgroep Klokkenluiders
bevestigd dat. Daarom heeft de Tweede Kamer het initiatief genomen
voor een Huis voor klokkenluiders, met een eigen wettelijke basis,
rechtsbescherming voor klokkenluiders en bevoegdheden om misstanden
te onderzoeken. Het Advies- en verwijspunt klokkenluiders is een tijdelijke
voorziening. Die tijdelijkheid is mede ingegeven door dit wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

4

Het adviespunt adviseert en ondersteunt klokkenluiders bij de stappen die
zij kunnen zetten. Het heeft geen wettelijke basis, kan klokkenluiders geen
rechtsbescherming bieden en doet ook geen onderzoek naar maatschappelijke misstanden. Daarmee komt het niet tegemoet aan de voorwaarden
zoals die zijn geformuleerd in de Evaluatie klokkenluidersregelingen
publieke sector. Het ligt voor de hand dat het tijdelijke Advies- en
verwijspunt klokkenluiders na oprichting van een Huis voor klokkenluiders
wordt opgeheven. Over het behoud van de kennis en kunde die in het
adviespunt zijn opgedaan en over de besteding van de gelden die met het
adviespunt zijn gemoeid besluit de minister.
De leden van de fracties van CDA en Partij voor de Dieren hebben vragen
gesteld over klokkenluiders en de bestuurlijke cultuur. De leden van de
fractie van het CDA vragen specifiek op welke wijze het Huis voor
klokkenluiders kan bijdragen aan noodzakelijke cultuurverandering in de
omgang met klokkenluiders. Zij vragen ook of hier niet in de eerste plaats
een verantwoordelijkheid ligt voor werkgevers en werknemers.
Problemen met klokkenluiders zijn in de eerste en in de laatste plaats een
probleem van bestuurlijke cultuur. Een organisatie die problemen wil
aanpakken en wil leren van fouten zal waarschijnlijk weinig moeite
hebben met mensen die misstanden melden. De verantwoordelijkheid
voor de bestuurlijke cultuur ligt primair bij het bestuur van die organisatie.
Als sprake is van een maatschappelijke misstand, is er behalve een belang
van de organisatie ook een belang voor de samenleving. Dit wetsvoorstel
heeft tot doel dit publieke belang beter te borgen.
Het bestaan van het Huis voor klokkenluiders zal ook invloed hebben op
de ontwikkeling van een meer lerende bestuurlijke cultuur in organisaties.
Het Huis kan organisaties adviseren over de omgang met klokkenluiders
en ook beoordelen hoe succesvol interne regelingen zijn. Bovendien zal
alleen al het bestaan van het Huis er mogelijk toe leiden dat organisaties
zorgvuldiger omgaan met melders van misstanden. In ieder geval zal het
werk van het Huis leiden tot meer aandacht voor de omgang met
misstanden, zowel bij melders als bij verantwoordelijken. Ook zal het Huis
de omgang van de Tweede Kamer met klokkenluiders kunnen verbeteren,
bijvoorbeeld door de jaarlijkse rapportage.
De indieners kunnen van harte instemmen met de opmerkingen van de
leden van de fractie van de Partij voor de Dieren dat het Huis voor
klokkenluiders niet alleen tot doel heeft klokkenluiders te beschermen en
maatschappelijke misstanden te onderzoeken, maar ook om het
vertrouwen van burgers in de samenleving te vergroten. Mensen die
maatschappelijke misstanden melden doen hun burgerplicht en verdienen
daarvoor waardering en steun. Daarom hebben de indieners ook het
initiatief genomen tot dit wetsvoorstel, omdat zij hier ook een verantwoordelijkheid zien voor de Tweede Kamer.
De leden van de fracties van VVD en D66 hebben vragen gesteld over de
verhouding tussen het Huis voor klokkenluiders en respectievelijk de
Commissie Integriteit Overheid (CIO) en de Onderzoeksraad Integriteit
Overheid (OIO).
Uit de Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector (2008) bleek dat
klokkenluiders bijzonder weinig vertrouwen hebben in de Commissie
Integriteit Overheid (CIO) en deze commissie geen rol zou kunnen spelen
bij het beschermen van klokkenluiders of het onderzoeken van
maatschappelijke misstanden. Op 1 oktober 2012, zo stellen de indieners
in reactie op een vraag van de leden van de fractie van de VVD, is de CIO
opgeheven en opgegaan in de Onderzoeksraad Integriteit Overheid (OIO).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

5

Deze OIO houdt zich bezig met de integriteit in het openbaar bestuur en
doet ook onderzoek naar problemen met fraude en misbruik in de
publieke sector. Het werkterrein van deze raad beslaat slechts een deel
van de maatschappelijke misstanden in slechts een deel van de samenleving. Bovendien kan deze raad niet de wettelijke rechtszekerheid bieden
en heeft deze raad evenmin de wettelijke onderzoeksbevoegdheden waar
de onderzoekers in de evaluatie van 2008 voor pleitten en die in dit
voorstel worden toegekend aan het Huis voor klokkenluiders. De indieners
spreken zich in dit wetsvoorstel niet uit over de toekomst van de OIO,
maar laten het oordeel over aan de verantwoordelijke minister.
De leden van de fractie van de SP hebben vragen gesteld over de
verhouding tussen het Huis voor klokkenluiders en de Expertgroep
Klokkenluiders.
De Expertgroep Klokkenluiders is een unieke organisatie, omdat het niet
alleen een organisatie is «voor» klokkenluiders, maar ook «van» klokkenluiders. Noch nationaal, noch internationaal kennen de indieners een
organisatie die op deze bijzondere wijze kennis en kunde heeft opgedaan,
die zo dicht staat bij de ervaringswereld van klokkenluiders en melders
van misstanden zoveel praktische ondersteuning biedt. De afgelopen
jaren heeft de expertgroep veel klokkenluiders bijgestaan, in procedurele,
in juridisch, maar ook in psychologische zin. Ook treedt deze organisatie
op namens klokkenluiders en adviseert zij organisaties hoe om te gaan
met meldingen van misstanden.
Het Huis voor klokkenluiders is een onafhankelijke organisatie. De
indieners hebben er voor gekozen de wettelijke, organisatorische en
financiële voorwaarden te regelen, maar het Huis verder zo veel mogelijk
de vrijheid te geven zichzelf in te richten. Het ligt echter voor de hand dat
het Huis gebruik maakt van bestaande kennis en kunde en zeker een
beroep zal doen op ervaringsdeskundigen, waaronder bestaande
klokkenluiders. Het ligt voor de hand dat de Expertgroep Klokkenluiders
hierin een rol zal spelen.
De leden van de fractie van D66 vroegen naar de reactie op dit
wetsvoorstel van werkgeversvereniging VNO/NCW.
VNO/NCW staat tot op heden vrij kritisch tegenover de oprichting van een
Huis voor klokkenluiders. De organisatie van werkgevers lijkt problemen
met klokkenluiders vooral te zien als een arbeidsconflict. Dan is van
belang dat een werknemer in overleg treedt met de werkgever. De
werknemer kan ook naar een vakbond of naar de rechter. Veel klokkenluiders krijgen uiteindelijk te maken met een arbeidsconflict, maar dan als
gevolg van het melden van een maatschappelijke misstand. Een dergelijke
misstand overstijgt de belangen van werkgevers en raakt het publieke
belang.
VNO/NCW heeft ook een aantal inhoudelijke opmerkingen, bijvoorbeeld
over het onderbrengen van het Huis voor klokkenluiders bij het instituut
van de Nationale ombudsman. Hiervoor verwijzen de indieners naar de
antwoorden op vragen van de fracties van VVD, PvdA en CDA. Deze
werkgeversorganisatie heeft ook vragen over de geheimhouding van
informatie en over de verhouding tot bestaande controlerende instanties.
Daar zullen de indieners later op ingaan, bij de vragen die door verschillende fracties over deze onderwerpen zijn gesteld. Het vooronderzoek en
de onderliggende stukken van het onderzoek worden niet openbaar
gemaakt. Het Huis zal waar mogelijk samenwerken met andere organisaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

6

VNO/NCW heeft ook vragen over de zorgvuldigheid van de procedure. Om
die zorgvuldigheid te verzekeren is gekozen voor een wettelijke regeling,
waarin de rechtszekerheid voor melders van maatschappelijke misstanden
en de bevoegdheden van het Huis voor klokkenluiders worden
vastgelegd. Dit voorstel biedt helderheid over de omgang met melders
van misstanden, het Huis voor klokkenluiders onderzoekt of daadwerkelijk
sprake is van een ernstige maatschappelijke misstand en bedrijven
worden nadrukkelijk bij het onderzoek betrokken. Die helderheid is ook in
het voordeel van werkgevers.
3. Voorgeschiedenis
De leden van de fractie van de PvdA vragen om een vergelijking van dit
voorstel voor een Huis voor klokkenluiders met voorzieningen voor
bescherming van klokkenluiders in Groot-Brittannië, in het bijzonder de
mogelijkheid van melders om zich te wenden tot «prescribed persons».
Het functioneren van regelingen voor de bescherming van klokkenluiders
in Groot-Brittannië is onder meer beschreven in de Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector. Doel van de wettelijke regeling is hier
vooral bescherming van de klokkenluider, zowel in de publieke als de
private sector. Melders kunnen zich laten adviseren door een onafhankelijk instituut (Public Concern at Work), die ook juridisch advies kan
geven. Extern melden kan bij verschillende organen, waaronder toezichthouders. Het Huis voor klokkenluiders kent een andere opzet. Het is een
uniek instituut – ook internationaal. Het krijgt wettelijke bevoegdheden om
klokkenluiders arbeidsrechtelijk te beschermen en misstanden daadwerkelijk te onderzoeken.
Van de ervaringen in Groot-Brittannië kunnen we leren dat snel duidelijk
moet worden of echt sprake is van een maatschappelijke misstand, of
toch sprake blijkt van een arbeidsconflict. Wat we ook kunnen leren is dat
melders verstikt kunnen raken in langdurige juridische procedures, die
diep ingrijpen in het leven van mensen – ervaringen die we ook in ons
land hebben opgedaan. In dit wetsvoorstel wordt in een vooronderzoek
snel duidelijk of sprake is van een maatschappelijke misstand. Vervolgens
doet het Huis voor klokkenluiders een feitenonderzoek, waardoor melders
geen juridische procedures hoeven te voeren. Door de wettelijke
arbeidsrechtelijke bescherming hoeven verzoekers ook geen procedures
te voeren voor behoud van werk of inkomen.
4. Het Huis voor klokkenluiders
De leden van de fracties van PvdA en D66 vragen wie zich allemaal
kunnen melden bij het Huis voor klokkenluiders. De leden van de fractie
van de PvdA vragen of – behalve werknemers – ook oud-werknemers,
ondernemers, consumenten of studenten die in een organisatie
maatschappelijke misstanden aantreffen zich kunnen melden. De leden
van de fractie van D66 vragen of dit ook geldt voor tijdelijke of extern
ingehuurde krachten, zzp’ers en uitzendkrachten. Deze leden vragen
voorts waarom niet wordt aangesloten bij het criterium zoals gehanteerd
door het tijdelijk Advies- en verwijspunt klokkenluiders.
Het Huis voor klokkenluiders staat open voor medewerkers die kennis
hebben van een ernstige maatschappelijke misstand. Dat betreft mensen
in dienstverband, maar ook mensen met een flexibele aanstelling,
stagiaires, aannemers, ZZP’ers en collega’s van organisaties waarmee
wordt samengewerkt. Ook een tijdelijke aanstelling valt onder de
arbeidsrechtelijke bescherming zoals die in dit wetsvoorstel is geregeld,
gedurende de tijd van de aanstelling. Het criterium van het tijdelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

7

Adviespunt, waarin is vastgelegd dat iedereen zich kan melden die door
zijn werkzaamheden kennis heeft gekregen van een mogelijke misstand,
nemen de indieners graag over.
5. Het onderzoek
De leden van de fractie van de VVD constateren dat het vooronderzoek
niet openbaar wordt gemaakt. Zij vragen of deze niet-openbaarheid wordt
beschermd door afspraken over vertrouwelijkheid en welke sancties
eventueel zijn getroffen.
Het voorstel van de Raad van State om de resultaten van het vooronderzoek niet openbaar te maken is overgenomen. Als niet sprake blijkt van
een maatschappelijke misstand, dient openbaarmaking geen publiek
belang. Als wel sprake lijkt van een maatschappelijke misstand, zou
openbaarmaking het feitenonderzoek kunnen bemoeilijken. Het Huis voor
klokkenluiders zal de resultaten van het vooronderzoek niet openbaar
maken. De verzoeker zou de vertrouwelijkheid kunnen doorbreken, maar
dat is niet waarschijnlijk. Als niet sprake blijkt van een maatschappelijke
misstand, is verbreken van de vertrouwelijkheid voor een verzoeker niet
aantrekkelijk, omdat deze geen zaak heeft. Bovendien zou dit handelen
voor de verzoeker nadelig kunnen uitpakken in een nadere procedure over
een arbeidsconflict. Als wel sprake lijkt van een maatschappelijke
misstand is het verbreken van de vertrouwelijkheid evenmin aantrekkelijk,
omdat dit niet dienstig is aan het feitenonderzoek. Het Huis heeft ook hier
een taak om de verzoeker goed te begeleiden.
De leden van de fracties van VVD, PvdA en SGP hebben vragen gesteld
over de verhouding tussen het onderzoek door het Huis voor klokkenluiders en een mogelijk onderzoek door het Openbaar Ministerie. De leden
van de fractie van de VVD constateren terecht dat het Huis geen oordeel
geeft over de schuld aan een strafbaar feit. Het Openbaar Ministerie
bepaalt of het onderzoek van het Huis aanleiding geeft voor een strafrechtelijk onderzoek. Deze leden vragen hoe het Openbaar Ministerie bij een
onderzoek betrokken raakt en in hoeverre dit wettelijk wordt geregeld.
Tevens vragen deze leden hoe voorkomen wordt dat onderzoek door het
Huis mogelijk leidt tot schade in een strafrechtelijk vooronderzoek. De
leden van de fractie van de PvdA vragen specifiek op welk moment tijdens
een strafrechtelijke procedure het Huis zal besluiten om een onderzoek
niet aan te vangen of te staken. Tevens vragen zij hoe de verplichting van
een werknemer (ambtenaar) om aangifte te doen van misdrijven (zoals
omschreven in artikel 162, lid 1, Wetboek van Strafrecht) zich verhoudt tot
het melden bij het Huis en het doen van onderzoek door het Huis. Deze
leden vragen ten slotte of een werknemer, in het geval een onderzoek
door het Huis vanwege een strafrechtelijke procedure wordt gestaakt, nog
een beroep kan doen op ontslagbescherming. De leden van de fractie van
de SGP vragen of bewust een onderscheid is gemaakt tussen de strafrechter en andere rechters. Deze leden vragen tevens hoe voorkomen
wordt dat de uitspraak van de strafrechter en de conclusies van het Huis
zodanig uiteenlopen dat dit voor betrokkenen onbevredigend moet zijn.
Het Huis voor klokkenluiders doet een feitenonderzoek. Doel van dit
onderzoek is lering trekken. Gekeken wordt hoe een misstand is ontstaan,
ook worden aanbevelingen gedaan hoe een misstand kan worden
weggenomen. Het Openbaar Ministerie doet een strafrechtelijk onderzoek.
Doel van dit onderzoek is beantwoording van de schuldvraag. Gekeken
wordt of de wet is overtreden en hoe dit kan worden bewezen. Beide
soorten van onderzoeken gaan uit van een heel andere houding: in een
feitenonderzoek door het Huis moeten betrokkenen vrijuit kunnen
spreken, in het strafonderzoek door het Openbaar Ministerie hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

8

verdachten niet mee te werken aan hun eigen veroordeling – een
verdachte heeft het recht om te zwijgen.
Een vergelijking met de Onderzoeksraad voor Veiligheid, dat onderzoek
doet naar de oorzaken van voorvallen, is hierbij instructief. De Onderzoeksraad kan bij een voorval direct een onderzoek instellen, ongeacht het
feit of het Openbaar Ministerie een onderzoek is gestart. Om een goede
samenwerking te verzekeren en mogelijke problemen te voorkomen
hebben de Onderzoeksraad en het Openbaar Ministerie een «Afstemmingsprotocol» opgesteld. Daarin zijn procedures opgenomen over het
leggen van contact, het doen van aangifte van een strafbaar feit en het
uitwisselen van informatie. Tevens is vastgelegd dat het onderzoek door
de Onderzoeksraad niet kan worden gebruikt als bewijsstuk in een
rechtszaak – het Openbaar Ministerie kan wel gebruik maken van de
informatie, maar moet met eigen bewijs komen – en dat onderzoekers van
de Onderzoeksraad niet kunnen worden opgeroepen als getuige.
De indieners zijn tegemoetgekomen aan het advies van de Raad van State
dat het Huis voor klokkenluiders geen onderzoek doet als een strafrechtelijk onderzoek is gestart. In het wetsvoorstel is geregeld dat het Huis
geen onderzoek start als een procedure bij de strafrechter aanhangig is of
een beroep openstaat. Dat is in afwijking van de praktijk zoals die geldt
voor de Onderzoeksraad voor Veiligheid. De indieners voorzien met de
Raad van State dat in het geval van een onderzoek naar een ernstige
maatschappelijke misstand, tegelijk met een strafrechtelijk onderzoek
door het Openbaar Ministerie, verwarring kan ontstaan bij betrokkenen.
Het Huis behoudt altijd de mogelijkheid om daarna nog aanvullend
onderzoek te doen, zoals ook de Raad stelt. Het onderzoek van het Huis
kan ook aanleiding zijn voor het Openbaar Ministerie om een strafrechtelijk onderzoek te starten.
Het ligt voor de hand dat het Huis voor klokkenluiders een «Afstemmingsprotocol» zal opstellen met het Openbaar Ministerie. Daarin dienen
afspraken te worden gemaakt over het leggen van contact, het doen van
aangifte van een strafbaar feit en het uitwisselen van informatie. Tevens
dient te worden afgesproken dat het onderzoek door het Huis niet kan
worden gebruikt als bewijsstuk in een rechtszaak – het Openbaar
Ministerie kan wel gebruik maken van de informatie, maar moet met
eigen bewijs komen – en dat onderzoekers van het Huis niet kunnen
worden opgeroepen als getuige.
Voorafgaand aan het feitenonderzoek doet het Huis voor klokkenluiders
een vooronderzoek, waarin duidelijk moet worden of werkelijk sprake is
van een ernstige maatschappelijke misstand. Tijdens dit vooronderzoek
kan een verzoeker aanspraak maken op arbeidsrechtelijke bescherming.
Dat geldt ook voor de duur van het feitenonderzoek. Voorkomen moet
worden dat een klokkenluider gedurende het onderzoek in financiële
problemen komt als gevolg van het melden van een misstand. Als de
aanvang van het feitenonderzoek wordt uitgesteld door een onderzoek
door het Openbaar Ministerie, moet de verzoeker nog steeds beroep
kunnen doen op ontslagbescherming. De Raad van State achtte het
noodzakelijk om het onderzoek door het Huis te staken als het Openbaar
Ministerie een strafrechtelijk onderzoek start. De indieners menen met de
Raad van State dat onderzoek door het Huis niet hoeft te worden gestaakt
voor civiele of bestuursrechtelijke procedures.
De leden van de fracties van PvdA en Partij voor de Dieren hebben vragen
gesteld over de anonimiteit van klokkenluiders. De leden van de PvdA
wijzen op het belang van anonimiteit van de melder, maar menen dat het
in de praktijk moeilijk zal zijn deze anonimiteit te garanderen. Deze leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

9

wijzen in het bijzonder op het geval dat een werkgever een werknemer
zou willen ontslaan, terwijl deze niet weet dat deze in verband met het
melden van een misstand ontslagbescherming geniet.
Het advies van de Raad van State om de naam van de verzoeker niet
openbaar te maken als deze daar geen toestemming voor geeft is
overgenomen. Daarmee is ook tegemoetgekomen aan een bezwaar uit de
Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector, waaruit blijkt dat
gebrek aan anonimiteit een reden kan zijn om een maatschappelijke
misstand niet te melden. Als een verzoeker wel toestemming geeft om zijn
of haar naam bekend te maken kan deze een beroep doen op arbeidsrechtelijke bescherming. Op het moment dat een werkgever een werknemer
wil ontslaan terwijl het Huis voor klokkenluiders een onderzoek uitvoert,
zal de anonimiteit van de verzoeker worden verbroken. Een verzoeker kan
vervolgens niet worden ontslagen als gevolg van het onderzoek door het
Huis.
De ontslagbescherming is niet onvoorwaardelijk. In dit wetsvoorstel wordt
verwezen naar situaties waarin de opzegverboden niet gelden (artikel 23).
Enkele voorbeelden zijn dronkenschap, bedrog, diefstal, verduistering,
mishandeling, beledigingen, bedreigingen en het hardnekkig niet voldoen
aan redelijke bevelen en opdrachten. Als een ontslag op deze gronden is
gerechtvaardigd zal de ontslagbescherming niet gelden.
De leden van de fracties van VVD, CDA en SGP hebben vragen gesteld
over de verhouding tussen het onderzoek door het Huis voor klokkenluiders en het optreden van inspecties en toezichthouders. De leden van
de fractie van het CDA vragen specifiek waarom is gekozen voor een
nieuw Huis voor klokkenluiders en niet is gekozen voor aanvullende
bevoegdheden voor inspecties en toezichthouders. De leden van de fractie
van de SGP vragen of optreden door het Huis in dit verband moet worden
gezien als «een uiterst middel».
De Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector laat zien dat
bestaande regelingen niet voldoende bijdragen aan de bescherming van
klokkenluiders en slechts in beperkte mate het intern melden en opsporen
van misstanden bevorderen. Dat geldt ook voor bestaande toezichthouders en inspecties. Dit wordt bevestigd in het Zwartboek Klokkenluiders (2012), dat is gebaseerd op recente ervaringen van klokkenluiders.
Toezichthouders en inspecties hebben een belangrijke taak om het
ontstaan van maatschappelijke misstanden te voorkomen. Het Huis voor
klokkenluiders heeft tot taak melders te beschermen en bestaande
misstanden te onderzoeken. Deze taken passen niet goed bij het houden
van toezicht. Het toekennen van arbeidsrechtelijke bescherming aan
toezichthouders en inspecties is eveneens problematisch.
Een vergelijking met de Onderzoeksraad voor Veiligheid, dat onderzoek
doet naar de oorzaken van voorvallen, is hierbij instructief. Om een goede
samenwerking te verzekeren en mogelijke problemen te voorkomen
hebben de Onderzoeksraad en de Inspectieraad een «Afstemmingsprotocol» opgesteld. Het ligt voor de hand dat het Huis voor klokkenluiders
– in navolging van de Onderzoeksraad – een «Afstemmingsprotocol» zal
opstellen met de Inspectieraad. Het ligt daarbij ook voor de hand dat het
Huis zo veel als mogelijk informatie en deskundigheid uitwisselt met
andere organisaties.
De leden van de fractie van D66 vragen hoe het, in verband met de
vertrouwelijkheid, is gesteld met het verschoningsrecht voor het Huis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

10

De indieners zijn het eens met de leden van de fractie van D66 dat de
leden de medewerkers van het Huis voor klokkenluiders, waaronder ook
de onderzoekers, een wettelijk verschoningsrecht moeten hebben. Dit is al
wettelijk geregeld. Op grond van artikel 165 van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering kunnen zij die tot geheimhouding verplicht
zijn uit hoofde van hun ambt, beroep of betrekking omtrent hetgeen hun
in die hoedanigheid is toevertrouwd, zich verschonen van de verplichting
een getuigenis af te leggen. Voor het bestuursrecht is dit geregeld in
artikel 8:33 AWB.
De leden van de fractie van de SGP vinden het een goede zaak dat eerst
een vooronderzoek wordt gedaan. Zij vragen in hoeverre organisaties
verplicht zijn mee te werken aan dit vooronderzoek en of hierbij onderscheid wordt gemaakt tussen een overheidsinstantie of een particulier
bedrijf. Tevens vragen deze leden in hoeveel gevallen naar verwachting
sprake zal zijn van een dergelijk vooronderzoek.
Bij elke melding waarbij niet op voorhand duidelijk is of het gaat om een
maatschappelijke misstand, of om een arbeidsconflict, kan het Huis voor
klokkenluiders overgaan tot een vooronderzoek. Organisaties zijn verplicht
mee te werken aan onderzoeken van het Huis. Daarbij maakt het niet uit of
het gaat om een melding uit de publieke of de private sector, in beide
gevallen dient het onderzoek een publiek belang. In het vooronderzoek
wordt slechts in zoverre aandacht besteed aan de inhoudelijke kant van de
vermeende misstand als noodzakelijk is om te achterhalen of daadwerkelijk sprake is van een ernstige maatschappelijke misstand. Daartoe zal
het Huis de nodige expertise moeten ontwikkelen, waarbij ook gebruik kan
worden gemaakt van bestaande instanties en van ervaringsdeskundigen.
De leden van de fractie van de SGP ontvangen graag inzicht in het soort
ervaringsdeskundigen waarop het Huis voor klokkenluiders een beroep
kan doen.
Ervaringsdeskundig zijn in ieder geval bestaande klokkenluiders, die zelf
ervaring hebben met het melden van maatschappelijke misstanden.
Klokkenluiders hebben zich ook verenigd, bijvoorbeeld in de Expertgroep
Klokkenluiders. Het Huis voor klokkenluiders kan gedurende het
onderzoek mensen horen. Daartoe kan ook een beroep worden gedaan op
(voormalige) collega’s binnen een organisatie, zoals de leden van de SGP
opmerken.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen of het
vooronderzoek bewaard of vernietigd wordt en wie toegang heeft tot het
materiaal.
Het vooronderzoek zal door het Huis voor klokkenluiders niet openbaar
worden gemaakt. Daarmee komen de indieners tegemoet aan een advies
van de Raad van State. Ook de onderliggende stukken van het feitenonderzoek worden niet openbaar gemaakt. Op deze wijze wordt verzekerd
dat betrokkenen geen belemmeringen voelen om informatie te delen en
lering kan worden getrokken. In het wetsvoorstel is geregeld dat het Huis
een concept van het rapport, met daarin de bevindingen en het oordeel,
zendt aan onder andere de werkgever. Het definitieve rapport is openbaar.
Het feitenonderzoek is niet opvraagbaar in het kader van de Wet
openbaarheid van bestuur. Deze Wob is niet van toepassing op de
Nationale ombudsman – en dus ook niet op het Huis. Doel van het
onderzoek is lering trekken. Het Huis moet daartoe kennis en kunde
opbouwen en kunnen teruggrijpen op ervaringen uit het verleden.
Vernietiging van het materiaal is vanuit dit oogpunt dan ook niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

11

wenselijk. Daarbij is de bewaarplicht volgens de Archiefwet van
toepassing.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen tevens welke
beroepsmogelijkheden een melder heeft als het Huis voor klokkenluiders
besluit niet over te gaan tot een feitenonderzoek.
Het Huis voor klokkenluiders is een voorziening. Het heeft tot doel
klokkenluiders te beschermen en maatschappelijke misstanden te
onderzoeken. Een onderzoek door het Huis is geen recht: een verzoeker
kan het Huis niet opdragen een onderzoek te doen. Tegen een besluit van
het Huis om geen onderzoek in te stellen is daarom geen beroep mogelijk.
Een discussie over de vraag of het Huis wel of niet terecht besluit tot een
onderzoek is alleen mogelijk op basis van het vooronderzoek. Besloten is
om dit vooronderzoek niet openbaar te maken, op advies van de Raad van
State en in lijn met de Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector.
Dit is voornamelijk gedaan ter bescherming van de verzoeker.
6. De rechtsbescherming
De leden van de fracties van VVD, PvdA, CDA en Partij voor de Dieren
constateren dat de melder «te goeder trouw» moeten zijn en «naar
behoren» moet melden. Tevens constateren zij dat de melder «zuivere
motieven» moeten hebben. De leden van deze fracties hebben behoefte
aan een nadere duiding van deze begrippen. De leden van de fractie van
de VVD vragen specifiek of de ontslagbescherming onbeperkt is. De leden
van de fractie van de PvdA vragen specifiek hoe misbruik van de
ontslagbescherming kan worden voorkomen.
Voor werknemers met een arbeidsconflict zou het in theorie mogelijk zijn
om een melding te doen bij het Huis voor klokkenluiders, in de hoop dat
zij gebruik kunnen maken van de arbeidsrechtelijke bescherming. Daarom
is wettelijk vastgelegd dat het Huis voor klokkenluiders een vooronderzoek doet, om te bepalen of daadwerkelijk sprake is van een ernstige
maatschappelijke misstand. Daartoe is in de wet een aantal criteria
opgenomen (artikel 1). De definitie van «misstand» in dit wetsvoorstel is
gebaseerd op die van de voorbeeldprocedure van de Stichting van de
Arbeid en de definitie opgenomen in het «Besluit melden van een
vermoeden van misstand bij Rijk en Politie».
Melding kan worden gedaan van een maatschappelijke misstand bij
schending van een wettelijk voorschrift, een gevaar voor de volksgezondheid, de veiligheid van personen, aantasting van het milieu of het
goed functioneren van de openbare dienst of een onderneming als gevolg
van een onbehoorlijke wijze van handelen of nalaten. Daarbij moet ook
worden gedacht aan ernstige schendingen van de integriteit, zoals fraude
en corruptie, zowel bij de overheid als bij particuliere organisaties. Het is
uiteindelijk aan het oordeel van het Huis voor klokkenluiders om aan te
geven of een specifieke melding voldoet aan deze algemene criteria.
Heel specifiek en uitputtend aangeven wanneer wel of niet sprake is van
een ernstige maatschappelijke misstand is niet aan de wetgever. Dat is
juist onderwerp van het vooronderzoek door het Huis voor klokkenluiders.
Dat moet voorkomen dat ten onrechte een onderzoek wordt gestart naar
een misstand, terwijl in werkelijkheid sprake is van een arbeidsconflict.
Voor het Huis moet aannemelijk zijn dat sprake is van een ernstige
maatschappelijke misstand. Het feitenonderzoek moet uitwijzen of dat ook
daadwerkelijk het geval is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

12

Een melding van een (ernstige) maatschappelijke misstand kan leiden tot
een arbeidsconflict. Dit conflict is het gevolg van een melding van een
maatschappelijke misstand – en niet andersom. Daarom is in dit voorstel
de mogelijkheid opgenomen van arbeidsrechtelijke bescherming. Als een
werknemer doelbewust misbruik zou willen maken van die bescherming,
zal voor het Huis voor klokkenluider snel duidelijk zijn dat niet sprake is
van een ernstige maatschappelijke misstand, maar van een arbeidsconflict. In dat geval zal de melder geen gebruik kunnen maken van de
mogelijkheid van ontslagbescherming.
De ontslagbescherming is niet onvoorwaardelijk. In dit voorstel wordt
verwezen naar situaties waarin de opzegverboden niet gelden (artikel 23).
Enkele voorbeelden zijn dronkenschap, bedrog, diefstal, verduistering,
mishandeling, beledigingen, bedreigingen en het hardnekkig niet voldoen
aan redelijke bevelen en opdrachten. Als een ontslag op deze gronden
gerechtvaardigd is, zal de ontslagbescherming niet gelden.
De begrippen «naar behoren» en «te goeder trouw» worden gehanteerd
in het Burgerlijk Wetboek, maar worden ook hier niet nader gedefinieerd.
Het is aan de rechter om te bepalen of hiervan sprake is, aan de hand van
de omstandigheden van het geval. In dit voorstel is het aan het Huis voor
klokkenluiders om te beoordelen of een melder «te goeder trouw» is en
«naar behoren» wordt gemeld. Het begrip «te goeder trouw» wordt nader
uitgewerkt in artikel 3:11 van het Burgerlijk Wetboek. Het wordt tevens
gebruikt in de Ambtenarenwet. Het hebben van «zuivere motieven» is
onderwerp van het vooronderzoek door het Huis voor klokkenluiders.
Daarbij wordt ook bekeken of de melder misbruik wil maken van de
arbeidsrechtelijke bescherming die een onderzoek door het Huis kan
bieden.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom mensen die een
misstand melden bij het Huis voor klokkenluiders wel aanspraak kunnen
maken op rechtsbescherming, maar mensen die een misstand melden bij
een toezichthouder of inspectie niet.
In dit voorstel wordt een Huis voor klokkenluiders opgericht, met een
eigen wettelijke basis, die klokkenluiders arbeidsrechtelijke bescherming
kan bieden en bevoegdheden heeft om onderzoek te doen naar ernstige
maatschappelijke misstanden. Bescherming tegen benadeling en ontslag
kan alleen als hiervoor een wettelijke regeling wordt getroffen. De
suggestie om alle toezichthoudende instanties en inspecties waar burgers
misstanden zouden kunnen melden deze wettelijke bevoegdheden te
geven lijkt de indieners niet aantrekkelijk en ook niet uitvoerbaar.
De leden van de fractie van het CDA vragen waar een klokkenluider
terecht kan bij onbehoorlijke gedragingen van de Ombudsman of het Huis
voor klokkenluiders.
Burgers die kennis hebben van een (ernstige) maatschappelijke misstand
bij het instituut van de Nationale ombudsman kunnen terecht bij het Huis
voor klokkenluiders. Dit Huis is onafhankelijk en heeft een eigen wettelijke
basis. Het Huis zal waarschijnlijk niet vallen onder de wettelijke
verplichting om een interne regeling voor klokkenluiders in te stellen (ten
minste 50 werknemers), maar de indieners gaan ervan uit dat het Huis dit
toch zal doen. Burgers die kennis hebben van een misstand bij het Huis
voor klokkenluiders zouden dit kunnen melden bij de Tweede Kamer. Het
Huis wordt opgericht op initiatief van de Tweede Kamer en doet ook
verslag van haar werkzaamheden aan de Tweede Kamer. Die kan ook
besluiten om in te grijpen als er aanwijzingen zijn van misstanden bij het
Huis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

13

7. Het Fonds voor klokkenluiders
De leden van de fractie van de VVD constateren dat behalve een Huis voor
klokkenluiders ook een Fonds voor klokkenluiders wordt opgericht. Deze
leden vragen naar de verhouding tussen het Huis en het Fonds.
Deze wet heeft tot doel de voorwaarden voor het melden van maatschappelijke misstanden te verbeteren, door onderzoek naar misstanden
mogelijk te maken en melders van misstanden beter te beschermen.
Daartoe wordt een Huis voor klokkenluiders opgericht. Dit Huis kan
voorkomen dat melders van misstanden in financiële problemen komen,
doordat het klokkenluiders begeleidt en arbeidsrechtelijke bescherming
kan bieden. Ook kan worden voorkomen dat klokkenluiders verstrikt raken
in juridische procedures. De angst voor financiële problemen blijkt echter
voor veel klokkenluiders een reden om ernstige maatschappelijke
misstanden niet te melden. Het Fonds voor klokkenluiders is een extra en
uiterst vangnet om mensen het vertrouwen te geven dat zij met een
gerust hart misstanden kunnen melden.
Het Fonds voor klokkenluiders heeft een ondersteunende functie, daarom
is het niet vermeld in de citeertitel van dit wetsvoorstel. Het Fonds is
onafhankelijk, daarom is gekozen voor de vorm van zelfstandig bestuursorgaan, in vormgeving vergelijkbaar met het Schadefonds geweldsmisdrijven. Een klokkenluider kan een verzoek indienen bij het Fonds. Dat
beslist vervolgens zelf over de toekenning van vergoedingen. Daartoe is in
de wet wel een aantal criteria opgenomen.
De leden van de fracties van VVD, D66 en Partij voor de Dieren vragen een
nadere toelichting naar de criteria op basis waarvan het Fonds voor
klokkenluiders een uitkering zal verstrekken. De leden van de fractie van
de VVD vragen specifiek wanneer sprake is van een «schrijnend geval».
De leden van de fractie van D66 vragen specifiek waarom is gekozen voor
een draagkrachtafhankelijke regeling. Tevens vragen deze leden naar het
gevaar dat een potentiële klokkenluiders om financiële redenen een
misstand niet zal melden. De leden van de Partij voor de Dieren vragen
specifiek naar het risico van inkomensschade. Deze leden vragen tevens
naar de mogelijkheid van een voorschotregeling.
Uitkeringen door het Fonds voor klokkenluiders hebben een aanvullend
karakter. Financiële ondersteuning wordt alleen gegeven als niet op
andere wijze in de kosten kan worden voorzien. Daartoe is in de wet een
aantal criteria opgenomen (artikelen 19 en 20). Zo mag een aanvrager niet
zelf schuld dragen aan de kosten, kan deze niet in redelijkheid zelf de
kosten dragen en kunnen de kosten niet elders worden verhaald. Het is
aan het Fonds om te bepalen of een specifieke aanvraag voldoet aan de
algemene criteria. Het lijkt de indieners goed om een aantal jaren ervaring
op te doen en in de evaluatie te bezien of nadere regels wenselijk zijn.
Het is voor de wetgever niet mogelijk om op voorhand aan te geven
wanneer sprake is van een «schrijnend geval». Het doel van het Fonds
voor klokkenluiders is te voorkomen dat melders van een ernstige
maatschappelijke misstanden in financiële problemen komen. Als een
aanvrager niet aan de gestelde criteria voldoet, maar om onvoorziene
redenen toch in financiële problemen komt, kan het Fonds besluiten om
alsnog een voorschot of vergoeding toe te kennen.
Het Huis voor klokkenluiders biedt melders van een (ernstige) maatschappelijke misstand arbeidsrechtelijke bescherming. Gedurende het (voor)onderzoek en een jaar na afronding van het feitenonderzoek kan een
klokkenluider niet worden ontslagen als gevolg van zijn melding. Op deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

14

manier wordt voorkomen dat een klokkenluider inkomensschade leidt.
Daarom is ook niet de verwachting dat klokkenluiders voor inkomensschade een beroep zullen doen op het Fonds voor klokkenluiders. Als het
verhalen van kosten groot tijdverlies met zich zou meebrengen, of de
aanvrager zou dwingen tot het maken van hoge kosten, kan het Fonds
besluiten alsnog een uitkering te doen. Het Fonds kan namens de
aanvrager ook verhaal nemen op kosten of schade waarvoor anderen
aansprakelijk zijn.
8. Uitvoering
De leden van de fracties van VVD en SGP hebben vragen gesteld over de
expertise en deskundigheid van de leden van het Huis voor klokkenluiders
en de leden van het Fonds voor klokkenluiders.
Het is aan de wetgever om aan te geven dat in het Huis voor klokkenluiders voldoende deskundigheid aanwezig dient te zijn. Het is niet aan de
wetgever om concreet vast te leggen welke die deskundigheden precies
zijn. Het ligt voor de hand dat het Huis voldoende juridische kennis heeft,
voldoende mogelijkheden heeft om onderzoek te doen en voldoende
voeling heeft voor de omgang met klokkenluiders. Van het hoofd van het
Huis mag specifiek worden verwacht dat deze voldoende onafhankelijk is,
voldoende organisatorisch vermogen heeft en ook naar buiten toe het
Huis een herkenbaar gezicht kan geven.
Het Huis voor klokkenluiders kan samenwerken met bestaande organisaties. Het Huis zal per kennisgebied technische en andere specialisten
inschakelen. Het Huis kan zelfs besluiten om – onder haar verantwoordelijkheid – delen van onderzoeken uit te besteden. Het Huis zal ook kennis
en kunde moeten opbouwen. De leden van het Fonds voor klokkenluiders
zullen naast voldoende voeling voor de omgang met klokkenluiders ook
voldoende financiële kennis moeten hebben. De benodigde expertise en
deskundigheid van zowel het Huis als het Fonds zal moeten worden
ontwikkeld met relatief bescheiden financiële middelen.
9. Financiën
De leden van de fracties van VVD, PvdA en SP hebben vragen gesteld
over de financiële middelen van het Huis voor klokkenluiders. De leden
van de fracties van VVD en PvdA vragen een nadere onderbouwing van
de begrote inrichtingskosten voor het Huis en de kosten voor onderzoek,
voorlichting, beveiliging en exploitatie. De leden van de fractie van de SP
verbazen zich over de geringe financiële middelen die voor het Huis
beschikbaar worden gesteld.
De financiering van het Huis voor Klokkenluiders berust op vier pijlers:
− doelgroepgerichte voorlichting;
− gedegen onderzoek;
− beveiliging van informatie en
− opbouw van de organisatie.
Het Huis voor klokkenluiders is verantwoordelijk voor voorlichting in
algemene zin over het melden van misstanden. Onderzoek – onder meer
de Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector – laat zien dat
mensen die kennis hebben van ernstige maatschappelijke misstanden
vaak geen melding doen, uit angst voor negatieve gevolgen voor zichzelf,
of omdat zij denken dat toch niets met de melding gedaan wordt. Met
voorlichting is een richtbedrag gemoeid van 400.000 euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

15

Een groot deel van het budget wordt ingezet voor een team van onderzoekers. Door de unieke positie die het Huis voor klokkenluiders krijgt, is
een vergelijking met andere instituten op voorhand lastig. Voor een goede
inschatting van de benodigde onderzoekscapaciteit is van belang te weten
wat het aantal jaarlijkse meldingen zal zijn, hoeveel procent van de
meldingen daadwerkelijk zal leiden tot een onderzoek en hoe specialistisch en tijdsintensief deze onderzoeken zullen zijn. Daarover is pas in de
loop van de tijd enige zekerheid te bieden.
We hebben wel enig inzicht in het aantal klachten bij het tijdelijk Adviesen verwijspunt klokkenluiders. Volgens het Jaarverslag over 2012 (over de
periode 1 oktober–31 december) namen 105 mensen contact op, deden
73 mensen een verzoek om advies, waarvan het adviespunt 14 kwalificeert
als klokkenluider. Melders van mogelijke misstanden wenden zich nu ook
tot de Nationale ombudsman en tot de Expertgroep Klokkenluiders. Een
gerichte voorlichting op deze doelgroep zal naar verwachting bijdragen
aan een verdere groei van het aantal meldingen op het moment dat het
Huis voor klokkenluiders daadwerkelijk actief wordt. Het Huis is daarnaast
bevoegd over organisaties in de private sector. Bij een voorzichtige
schatting zal het Huis tussen de 400 en 600 meldingen per jaar krijgen.
Daarnaast wordt aangenomen dat van het totaal aantal meldingen zo’n
tien procent (40 tot 60) daadwerkelijk tot onderzoek zal leiden.
De behandeling van meldingen van misstanden zal gemiddeld complexer
en langduriger zijn dan bijvoorbeeld onderzoeken naar klachten door de
Nationale ombudsman. Zij omvat – behalve het eigenlijke onderzoek – ook
de begeleiding en advisering van de melder. Het totale vooronderzoek en
onderzoek kan tot anderhalf jaar duren. Het onderzoek betreft niet alleen
de misstand zelf, maar ook de gedraging van de organisatie jegens de
melder. Gelet op deze aannames bedragen de kosten voor onderzoekscapaciteit naar verwachting 3 miljoen euro.
Het budget wordt verder besteed aan bijzondere beveiliging. De informatie die onderzoek naar misstanden oplevert, is in veel gevallen
gevoelig en vertrouwelijk en vergt daarom ook bijzondere beveiliging. Het
gaat hierbij niet alleen om beveiliging van de toegang tot het gebouw,
maar ook van dossiers en informatiesystemen. De kosten hiervoor
bedragen 100.000 euro.
Deze nadere financiële verantwoording leidt tot een totaal aan kosten van
3,5 miljoen euro. Dat is meer dan de 2 miljoen euro die is genoemd in de
Memorie van toelichting. De verhoging van 1,5 miljoen euro is geheel toe
te dichten aan hogere kosten voor het doen van (voor)onderzoek. Bij het
opstellen van de Memorie van toelichting was voor de indieners onduidelijk hoeveel mensen zich in de toekomst bij het Huis voor klokkenluiders
zouden kunnen melden. De eerste ervaringen met de tijdelijke voorziening
Advies- en verwijspunt klokkenluiders hebben de indieners een richtlijn
gegeven. Als in de praktijk blijkt dat veel meer meldingen worden gedaan
bij het Huis, veel meer meldingen in aanmerking komen voor onderzoek
en voor deze onderzoeken veel meer specialistische kennis nodig is, kan
meer geld nodig zijn. In dat geval zou een aanvullend verzoek kunnen
worden gedaan.
Naast deze structurele financiering wordt ook rekening gehouden met
(eenmalige) startkosten voor het opstarten van de organisatie. Deze
worden onder meer besteed aan het kwartier maken, het opzetten van een
communicatiebeleid, de beveiliging, de huisvesting en de inrichting van
processen. Dit wordt begroot op 750.000 euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

16

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel 1
De leden van de fractie van de PvdA lezen een opsomming van de typen
misstanden waarnaar het Huis voor klokkenluiders onderzoek zal doen.
Deze leden vragen of ook andere misstanden kunnen worden gemeld,
bijvoorbeeld als een werknemer die in Nederland werkzaam is voor een
multinational en weet heeft van mensenrechtenschendingen in vestigingen van zijn werkgever in het buitenland. Deze leden vragen tevens in
hoeverre een maatschappelijke misstand kan worden gemeld die zich
voordoet in een buitenlandse vestiging van een Nederlandse organisatie,
terwijl die misstand in dat buitenland binnen alle daar geldende wettelijke
kaders past.
Bij de melding van een vermoeden van een misstand moet het gaan om
een op redelijke gronden gebaseerd vermoeden van een misstand binnen
de organisatie waar de medewerker werkzaam is of is geweest. Binnen de
reikwijdte van dit wetsvoorstel dient het te gaan om een misstand waarbij
het maatschappelijk belang ernstig in het geding is bij een schending van
een wettelijk voorschrift, een gevaar voor de volksgezondheid, een gevaar
voor de veiligheid van personen, een gevaar voor de aantasting van het
milieu, of een gevaar voor het goed functioneren van de openbare dienst
als gevolg van een onbehoorlijke wijze van handelen of nalaten.
Meldingen van andere misstanden, die niet aan de definitiebepaling
voldoen, worden door het Huis voor klokkenluiders niet onderzocht. Het is
wel mogelijk dat iemand een vermoeden van een misstand meldt die
plaats heeft gevonden bij een van zijn vorige werkgevers. Het Huis heeft
in het buitenland geen bevoegdheden. Misstanden in het buitenland die
daar ook als zodanig worden aangemerkt zullen volgens het daar
geldende recht moeten worden afgewikkeld.
Artikel 5
Een werknemer kan lopende een (voor)onderzoek van het Huis voor
klokkenluiders niet ontslagen worden, zo lezen de leden van de fractie van
de PvdA. Deze leden vragen of dit ook geldt wanneer een werknemer bij
een dreigend ontslag nog snel een klacht indient bij het Huis. Ook vragen
zij wanneer sprake is van «uitzonderlijke situaties» waarin een werknemer
gedurende het (voor)onderzoek toch ontslagen kan worden.
Het Huis voor klokkenluiders doet vooronderzoek om te bepalen of
iemand een klokkenluider is, of dat sprake is van een arbeidsconflict. In
dat laatste geval zal het Huis geen onderzoek starten. Indien niet sprake is
van een melding van een misstand in de zin van de wet, is ook geen
ontslagbescherming mogelijk. De ontslagbescherming is niet onvoorwaardelijk. In art. 6:678 lid 2 BW zijn de situaties vastgelegd waarin de
opzegverboden niet gelden. Enkele voorbeelden zijn dronkenschap,
bedrog, diefstal, verduistering, mishandeling, beledigingen, bedreigingen
en het hardnekkig niet voldoen aan redelijke bevelen en opdrachten. Als
een ontslag op deze gronden gerechtvaardigd is, zal de ontslagbescherming niet gelden.
Artikel 7
De leden van de fractie van de PvdA merken op dat melders hun identiteit
moeten bekendmaken bij het Huis voor klokkenluiders. Tegelijkertijd
hoeven melders enkel een naam en (e-mail)adres door te geven. Deze
leden vragen hoe het Huis kan voorkomen dat iemand met een valse
identiteit een klacht indient.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

17

De eisen die aan een verzoekschrift worden gesteld zijn overeenkomstig
het bepaalde in artikel 9:28 van de Awb. Het gaat om de naam en het
adres. Indien niet is voldaan aan de in dit artikel gestelde vereisten wordt
de verzoeker in de gelegenheid gesteld het verzuim binnen een door hem
daartoe gestelde termijn te herstellen. Mogelijke identiteitsfraude zal
tijdens het vooronderzoek aan het licht komen.
Artikel 10
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom tegen een besluit van
het Huis voor klokkenluiders om geen onderzoek te doen geen bezwaar en
beroep mogelijk is. Bovendien vragen zij of melders nog de gelegenheid
hebben om gaandeweg het (voor)onderzoek aanvullende informatie te
geven.
Het Huis voor klokkenluiders is een voorziening. Het heeft tot doel
klokkenluiders te beschermen en maatschappelijke misstanden te
onderzoeken. Een onderzoek door het Huis is geen recht: een verzoeker
kan het Huis niet opdragen een onderzoek te doen. Tegen een besluit van
het Huis om geen onderzoek in te stellen is daarom geen beroep mogelijk.
Het Huis is onderdeel van de Nationale ombudsman. De Nationale
ombudsman is geen bestuursorgaan, omdat dit als Hoog College van
Staat is uitgezonderd in artikel 1:1, tweede lid, aanhef en onder f, van de
Awb. Dientengevolge staat tegen beslissingen van het Huis geen bezwaar
of beroep open. Het verzoekschrift bevat de gronden waarop het
vermoeden van een misstand is gebaseerd, hiervoor heeft de verzoeker
ruim de tijd. Aan het indienen van een verzoekschrift is geen termijn van
indiening verbonden, zoals een termijn van zes weken voor het indienen
van een bezwaar- of beroepschrift. Derhalve is een bepaling om gronden
later aan te vullen niet nodig. Aangezien het Huis tot taak heeft te
beoordelen of sprake is van een misstand, kan het Huis vragen om
aanvullende informatie als het dat nodig acht.
Artikel 11
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de werkgever moet
worden ingelicht over een verzoek van de melder in het geval het Huis
voor klokkenluiders geen onderzoek instelt.
Het advies van de Raad van State om de naam van de verzoeker niet
openbaar te maken als deze daar geen toestemming voor geeft is
overgenomen. Daarmee is ook tegemoetgekomen aan een bezwaar uit de
Evaluatie klokkenluidersregelingen publieke sector, waaruit blijkt dat
gebrek aan anonimiteit een reden kan zijn om een maatschappelijke
misstand niet te melden. Als een verzoeker wel toestemming geeft om zijn
of haar naam bekend te maken kan deze een beroep doen op arbeidsrechtelijke bescherming. Op het moment dat een werkgever een werknemer
wil ontslaan terwijl het Huis voor klokkenluiders een onderzoek uitvoert,
zal de anonimiteit van de verzoeker worden verbroken. Een verzoeker kan
vervolgens niet worden ontslagen als gevolg van het onderzoek door het
Huis.
Artikel 13
Het Huis voor klokkenluiders doet aanbevelingen die ook worden gericht
aan de werkgever. De leden van de fractie van de VVD vragen wat er
gebeurt als de werkgever aanbevelingen niet opvolgt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

18

Het onderzoek door het Huis voor klokkenluiders is bedoelt om lessen te
trekken. Het is in de eerste plaats aan de betrokken organisatie om
maatregelen te nemen en de misstand weg te nemen. Als het gaat om een
ernstige maatschappelijke misstand is hier echter niet alleen een
verantwoordelijkheid van de betreffende organisatie, maar is sprake van
een publiek belang. De betreffende organisatie is wettelijk verplicht te
reageren op de aanbevelingen van het Huis. Indien sprake is van een
strafbaar feit kan het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek
starten.
Artikel 14
Er wordt gesteld dat kosten gemaakt in het kader van de procedure bij het
Huis voor klokkenluiders in beginsel voor rekening van de betrokken
burger blijven. De leden van de fractie van de VVD vragen aan welke
kosten moet worden gedacht.
Dit betreft geringe kosten, zoals reis- en administratiekosten.
Artikel 17
De leden van de fractie van de SGP constateren dat artikel 17 geen
mogelijkheid biedt voor schorsing of ontslag van de leden van het Huis
voor klokkenluiders. Zij vragen of dit een bewuste keuze is.
Het Fonds voor klokkenluiders is een publiekrechtelijk zelfstandig
bestuursorgaan (ZBO) dat onderdeel is van de Staat, waarop de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen van toepassing is. Het gaat hier om een
bestuursorgaan van de centrale overheid dat bij de wet met openbaar
gezag (het verstrekken van uitkeringen) is bekleed en dat niet hiërarchisch
ondergeschikt is aan een minister. Het Huis voor klokkenluiders is
organisatorisch onderdeel van de Nationale ombudsman. De Nationale
ombudsman is geen bestuursorgaan, maar een Hoog College van Staat.
Het Huis voor klokkenluiders heeft een eigen hoofd, in de vorm van een
substituut-ombudsman, die wordt benoemd door de Tweede Kamer.
Artikel 19
De leden van de fractie van de ChristenUnie verzoeken de indieners
inzichtelijk te maken aan welke criteria een aanvraag tot een uitkering
dient te voldoen. Deze leden vragen de indieners specifiek aan te geven
hoe het uitgangspunt van redelijkheid en billijkheid conform artikel 19
lid 1 van de wet wordt gekwantificeerd. Deze leden vragen tevens aan te
geven of is voorzien, en zo ja op welke wijze, in maatregelen wanneer
sprake is van misbruik.
Het gaat hierbij om een verzoek van een belanghebbende, een besluit te
nemen in de zin van artikel 1:3, derde lid, van de Awb. Het wetsvoorstel
stelt geen criteria waaraan de aanvraag moet voldoen. Hiervoor is het
bepaalde in artikel 4:2 Awb van toepassing. De aanvraag wordt ondertekend en bevat ten minste: de naam en het adres van de aanvrager, de
dagtekening en een aanduiding van de beschikking die wordt gevraagd.
De aanvrager verschaft voorts de gegevens en bescheiden die voor de
beslissing op de aanvraag nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de
beschikking kan krijgen.
Beoogd is met het Fonds voor klokkenluiders een voorziening te bieden
voor schrijnende gevallen. De uitkering wordt naar redelijkheid en
billijkheid bepaald. Indien de aanvrager mede schuld heeft aan de
misstand, kan het Fonds bepalen dat de uitkering minder is of achterwege

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

19

blijft. Wanneer de financiële omstandigheden waarin de benadeelde
verkeert van dien aard zijn, dat de onkosten of schade zonder overwegend
bezwaar door hem, of door degene van wie hij voor zijn onderhoud
afhankelijk is (een echtgenoot of echtgenote, een van zijn ouders enz.)
gedragen kan worden, is er niet voldoende aanleiding dat het Fonds een
uitkering verstrekt. De beperkte middelen van het Fonds moeten ten
goede komen aan benadeelden die dringend financiële hulp behoeven.
Artikel 20
De leden van de fractie van de PvdA lezen dat het Fonds voor klokkenluiders een aanvullend karakter zal krijgen. Zij vragen hoe het Fonds toetst
of andere mogelijkheden om een vergoeding te ontvangen door de
aanvrager zijn benut. Tevens vragen deze leden aan welke bedragen de
indieners denken voor het middels ministeriële regeling te bepalen
maximum van het uit te keren bedrag.
Het Fonds voor klokkenluiders houdt bij het doen van een uitkering
rekening met vergoedingen die in verband met het melden van de
misstand aan de aanvrager zijn of kunnen worden gedaan. Voor zover de
kosten of andere schade langs andere weg kunnen worden vergoed, zal zij
in beginsel niet tot uitkering overgaan. De uitkeringen uit het Fonds zullen
alleen die onkosten of schade omvatten die niet door enige verzekering of
de werkgever worden gedekt. Psychische hulp zal in veel gevallen door
een ziektekostenverzekering worden betaald. Is dat niet of slechts
gedeeltelijk het geval, dan kan het Fonds hiervoor een uitkering
verstrekken. Tevens kan het gaan om kosten die de aanvrager kwijt is aan
juridische hulp indien de werknemer geen rechtsbijstandsverzekering
heeft. Daarnaast kan de aanvrager in bepaalde gevallen kosten of schade
op de werkgever verhalen. Aangezien de kosten van het Fonds
beheersbaar moeten blijven, wordt voorgesteld maxima voor de uit te
keren bedragen bij ministeriële regeling vast te stellen. Toetsing vindt
plaats door aan de verzoeker de nodige bewijsstukken te vragen. De
indieners menen dat het niet aan de wetgever is om maximumbedragen
vast te stellen, daarom stellen zijn voor dit te regelen middels een
ministeriële regeling.
Artikel 21
Ook het Fonds voor klokkenluiders krijgt op basis van deze wet een
onderzoeksbevoegdheid, zo stellen de leden van de fractie van de PvdA
vast. Zij vragen hoe de onderzoeksbevoegdheden van het Fonds zich
verhouden tot de opmerking in de Memorie van toelichting onder artikel
18, eerste lid, dat de indieners willen voorkomen dat het Fonds belast
wordt met het uitvoeren van diepgaand onderzoek.
Alleen een verzoeker kan bij het Fonds voor klokkenluiders een uitkering
aanvragen. Daarmee wordt voorkomen dat ook het Fonds belast kan
worden met het uitvoeren van een diepgaand onderzoek naar een
misstand. Het Fonds kan altijd gebruik maken van het onderzoeksrapport
van het Huis voor klokkenluiders.
Artikel 23
De opzegverboden missen toepassing bij opzegging wegens een
dringende reden, constateren de leden van de fractie van het CDA. Dit is
relevant voor het voorgestelde artikel 670, lid 10 BW. Een van de in artikel
678 BW nader omschreven dringende redenen is (i.) wanneer hij
bijzonderheden aangaande de huishouding of het bedrijf van de
werkgever, die hij behoorde geheim te houden, bekendmaakt. Door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

20

werkgevers wordt deze reden in de praktijk gebruikt om klokkenluiders op
staande voet te ontslaan (zie bijvoorbeeld Hoge Raad 20 april 1990,
NJ 1990, 702 (Meijer-De Schelde)). De leden van de fractie van het CDA
vragen hoe de artikelen 670 lid 10 (nieuw) en 677 lid 1 en 678 lid 2 onder i
zich tot elkaar verhouden.
De leden van de fractie van het CDA wijzen er terecht op dat bij een
opzegging wegens een dringende reden (art. 7: 677 BW) de opzegverboden niet gelden. Door de rechter wordt beoordeeld of sprake kan zijn
van een rechtvaardigingsgrond voor het doorbreken van een contractuele
geheimhoudingsplicht. Zo kan onder omstandigheden van een
werknemer in redelijkheid niet worden gevergd dat hij eerst een interne
procedure doorloopt voordat een gesignaleerde misstand extern kan
worden gemeld c.q. vertrouwelijke informatie naar buiten wordt gebracht.
Externe melding kan onder meer gerechtvaardigd zijn als een interne
melding geen resultaat heeft gehad, of het gevaar bestaat dat bewijsmateriaal zal verdwijnen of met de externe melding een zwaarwegend publiek
belang is gediend. De indieners verwijzen bijvoorbeeld naar arrest H.R.
26 oktober 2012, LJN: BW 9244.
Artikel 26
De leden van de fractie van de ChristenUnie onderschrijven dat de
indieners hebben gekozen voor een evaluatiebepaling. Deze leden
constateren dat deze wet in ieder geval nog niet van toepassing zal zijn op
Bonaire, Sint Eustatius en Saba, in verband met het uitgangspunt om voor
deze openbare lichamen legislatieve terughoudendheid te betrachten.
Deze leden vragen of dit besluit in goed overleg met de openbare
lichamen is genomen.
De indieners willen zich graag houden aan het door de Tweede Kamer
geformuleerde principe om voor de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba terughoudendheid te betrachten met betrekking tot het
invoeren van nieuwe wetten, in ieder geval tot aan de voorgenomen
evaluatie van de nieuwe staatkundige verhoudingen. Zij hebben dit
voornemen voorgelegd aan de eilandsraden van Bonaire, Sint Eustatius
en Saba, om zich ervan te vergewissen dat terughoudendheid ook in het
geval van dit wetsvoorstel op prijs wordt gesteld. Op het moment van
publicatie van deze nota is de reactie van Saba bekent, de eilandsraad van
dit openbaar lichaam sluit zich aan bij de optie die de indieners hebben
voorgesteld.
Van Raak
Heijnen
Schouw
Voortman
Segers
Ouwehand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 258, nr. 9

21