Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1760
Vragen van de leden Maij en Marcouch (beiden PvdA) aan de Minister van
Buitenlandse Zaken over het rapport van de Raad van Europa over de
toenemende aversie jegens migranten in Griekenland (ingezonden 26 februari
2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 31 maart
2015)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport van de Raad van Europa (het Comité
tegen Racisme en Intolerantie, ECRI) over Griekenland?1 Klopt het dat dit
rapport meldt dat er in Griekenland een zorgelijke mate van xenofobie en
geweld jegens migranten bestaat?
Antwoord 1
Ja, het rapport maakt inderdaad melding van een substantiële stijging van
racistische uitingen sinds 2009. Deze ontwikkeling valt samen met de
opkomst van de rechts extremistische partij Gouden Dageraad. Als oorzaak
hiervan wordt onder meer gerefereerd aan de verslechterde economische
situatie in Griekenland. Ook in het anti-terrorismediscours wordt in Griekenland vooral naar immigranten en moslims gewezen. Het rapport maakt
melding van een stijging van racistische geweldsincidenten in 2012 en 2013,
maar constateert wel dat na de arrestatie van de leiders van Gouden
Dageraad (september 2013) een dalende trend te zien was.
Vraag 2
Hoe duidt u dit rapport over Griekenland en de acties hieromtrent die door de
Griekse overheid worden ondernomen?
Antwoord 2
ECRI maakt in het kader van haar mandaat rapportages van alle landen en de
trekt conclusies over de mate waarin zich racisme en intolerantie in de
lidstaten van de Raad van Europa voordoet. Doel van deze rapporten is om
regeringen te helpen bij het voldoen aan hun internationale verdragsverplichtingen in het kader van de Raad van Europa. Op dit moment kan nog niet

1

ah-tk-20142015-1760
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.coe.int/t/dghl/monitoring/ecri/Library/PressReleases/178-24_02_2015_Greece_en.asp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

worden beoordeeld in hoeverre Griekenland de aanbevelingen uit het
ECRI-rapport heeft opgevolgd.
Vraag 3
Op welke schaal vinden geweldsincidenten jegens illegale vreemdelingen,
migranten en mogelijk ook asielzoekers in Griekenland plaats? Welke
mogelijkheid ziet u om uw Griekse collega’s daar in Europees verband op aan
te spreken? Op welke wijze wordt dit probleem door de Griekse overheid
aangepakt?
Antwoord 3
Het geweld tegenover zowel legale als illegale migranten, alsook asielzoekers,
nam tot voor een jaar geleden toe in Griekenland. De oorzaak hiervoor was
de opkomst van de extreem rechtse partij Gouden Dageraad, die tot dat
moment – in veel gevallen georganiseerde – aanvallen op immigranten
uitvoerde. De meeste aanvallen zijn dan ook van dien aard. Het komt bijna
nooit voor dat afzonderlijke burgers een immigrant aanvallen.
Overigens hebben de aanvallen van de Gouden Dageraad (GD) zich niet
alleen tot immigranten beperkt, maar zijn ook steeds meer andere mensen
het slachtoffer van geweld geworden: omdat ze politiek «links» zijn, omdat ze
homoseksueel zijn of simpelweg omdat ze een theatervoorstelling bijwonen
die de GD niet aanstaat.
Toen een Griekse, linkse DJ door twee GD-leden werd vermoord, was de
maat vol voor de toenmalige regering Samaras. Er werd een grootschalig
onderzoek naar de praktijken van de GD begonnen. N.a.v. dit onderzoek is de
hele politieke top en de harde kern van de partij vastgezet (tientallen mensen)
in afwachting van de rechtszaak, die volgende maand van start gaat. De
paramilitaire organisatie die de aanvallen uitvoerde, lijkt zonder leiding van
de partij tot weinig in staat, want de aanvallen op immigranten zijn erg
afgenomen.
De nieuwe regering Tsipras heeft nog geen nieuw migratiebeleid geformuleerd. De dreigementen van enkele kabinetsleden om regels die zijn afgesproken over immigratie eenzijdig te overtreden en er ook nog bij te zeggen dat
er eventueel extremisten of terroristen worden doorgelaten als een soort
strategie van beïnvloeding van het Europese beleid is totaal onaanvaardbaar
voor de Nederlandse regering. Zoals gezegd heeft de Griekse regering nog
geen nieuw migratiebeleid geformuleerd en ook nog geen voorstellen
gedaan.
Migratieminister Tasia Christodoulopoulou stelt zich meer pro-mensenrechten
en pro-immigranten op dan haar voorganger. Het ligt dus in de verwachting
dat het nog te formuleren migratiebeleid van de regering Tsipras zal
tegemoetkomen aan aanbevelingen van ECRI en bijvoorbeeld zal leiden tot
een verdere verbetering van de leefomstandigheden in de opvangcentra.
Deze omstandigheden waren overigens de afgelopen paar jaar al relatief
verbeterd, maar zijn nog niet op EU niveau.
Vraag 4
Zijn er andere lidstaten waar in min of meer vergelijkbare mate geweld en
uitingen jegens migranten plaatsvinden? Zo ja, welke?
Antwoord 4
Er zijn geen aanwijzingen dat migranten in andere Europese landen op grote
schaal met geweld te maken krijgen. Wel wordt in Raad van Europa
rapporten opgemerkt dat geweld tegen migranten lang niet altijd gerapporteerd wordt door wantrouwen van migranten jegens wetshandhavers. ECRI
benoemt in haar rapporten de situatie van migranten in meer landen. SG
Jagland heeft in zijn rapport «State of Democracy, Human Rights and the
Rule of Law in Europe» de ergste mensenrechtenschendingen benoemd die
zich voordoen in Europa. Dit zijn onder andere: slechte condities in detentiecentra, mensenhandel, corruptie en discriminatie van etnische en nationale
minderheden. Ook in het rapport van Jagland wordt melding gemaakt van
een groei van racistische en xenofobische uitingen tegen migranten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 5
Welke indicaties heeft u dat specifieke groepen migranten, zoals bijvoorbeeld
homoseksuele of islamitische migranten, in Europese lidstaten extra en
gericht het voorwerp zijn van ernstige discriminatie en gewelddadigheden?
Antwoord 5
Ik heb op dit moment geen indicaties dat deze groepen migranten meer dan
voorheen gericht het voorwerp zijn van ernstige discriminatie en gewelddadigheden. De Raad van Europa geeft aan dat racisme en intolerantie zich in
heel Europa voordoen en ten opzichte van veel groepen. Dat blijft voor alle
lidstaten, inclusief Nederland, een continue punt van aandacht en actie.
Vraag 6 en 7
Deelt u de mening dat één van de essentiële Europese waarden is dat
racisme en discriminatie ontoelaatbaar zijn en dat geweld jegens migranten
volstrekt onacceptabel is? Zo ja, bent u bereid in Europees verband het
voortouw te nemen in een Europese aanpak tegen deze uitwassen?
In welke mate ziet u in de gehele EU een toename van xenofobie en
anti-islamsentimenten? Op welke wijze zou de EU dit probleem gezamenlijk
kunnen adresseren en aanpakken?
Antwoord 6 en 7
Non-discriminatie maakt onderdeel uit van de fundamentele EU-waarden
zoals neergelegd in artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie.
De bescherming van deze waarden en de fundamentele rechten van de EU
behoeven continu aandacht. Het kabinet is voorvechter van versterking van
EU-mechanismen op dit terrein en de ontwikkeling van een breder kader,
waarin discriminatie, maar ook andere problematiek rond de bescherming
van EU-fundamentele waarden en rechten, kunnen worden geadresseerd.
Mede op initiatief van Nederland is de Europese Raad in december 2014
overeengekomen een jaarlijkse dialoog over rechtsstatelijkheid te organiseren. Hiermee beschikken de EU lidstaten over een platform om diverse
problemen rond de «rule of law», zowel meer algemeen als thematisch,
onderling aan de kaak te stellen. In aanvulling op dit initiatief zet Nederland
in op de ontwikkeling van een EU interne mensenrechtenstrategie, om binnen
de EU beter aandacht te besteden aan de bescherming van mensenrechten.
Op deelterreinen zijn al vele initiatieven ontplooid, zoals bijvoorbeeld de
instelling van een EU werkgroep om «hatecrime» tegen te gaan. Nederland
vervult een actieve rol in dit verband, onder andere door het delen van «best
practices». De thematiek staat ook op het netvlies van de Commissie. Dit jaar
zal Eurocommissaris Timmermans het eerste jaarlijks «Rule of law» colloquium organiseren. De vicevoorzitter van de Commissie heeft reeds
aangekondigd dat de discussie dit jaar over «Tolerantie» zal gaan, met
specifieke aandacht voor anti-discriminatie en «hate crime». Nederland
verwelkomt dit initiatief.
Deze verschillende sporen van zowel de Raad, binnen welk verband
Nederland een voortrekkerrol vervult, als de Commissie kunnen bijdragen aan
een effectief antwoord op xenofobie en anti-islamsentimenten Zoals in
antwoord 5 al weergegeven, heb ik geen gegevens die over het volle
spectrum een toename laten zien van dergelijke sentimenten in de EU. Dat
was ook niet zichtbaar voor gevallen van anti-semitisme. Dat neemt niet weg
dat het kabinet zich in EU-kader actief zal blijven inzetten om concrete
invulling te geven aan de notie van de EU als waardengemeenschap en de
ontwikkeling van een EU-mensenrechtenagenda, in nauwe samenwerking
met relevante actoren, waaronder de Commissaris voor fundamentele
rechten en de Raad van Europa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3