Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2328
Vragen van het lid Recourt (PvdA) aan de minister van Veiligheid en Justitie
over financiering van de rechtspraak (ingezonden 11 april 2012).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 25 april
2012).
Vraag 1
Kent u het artikel «Betaal onze rechters voor het leveren van eindoplossingen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat in plaats van de verhoging van de griffierechten er
voor een ander systeem van financiering van de rechtspleging moet worden
gekozen? Zo ja, welk systeem staat u voor ogen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Neen. Internationaal wordt het Nederlandse systeem gezien als een best
practice voor een goede financiering van de rechtspraak. Het budget van de
rechtspraak wordt verhoogd als er meer zaken binnenstromen, terwijl het
systeem gelijktijdig prikkels bevat voor het bevorderen van de efficiency. Om
de kwaliteit te borgen is er naast het financieringssysteem ook sprake van
een kwaliteitssysteem. Het huidige systeem van financiering en kwaliteitsborging functioneert goed, óók in tijden van economische crisis.
Vraag 3
Wat is uw mening over het in het artikel gestelde dat rechtspraak het beste
kan worden betaald naar mate van gebruik? Kunt u daarbij ingaan op de
stelling dat indien een rechtszaak na een inleidende zitting (comparitie) wordt
beëindigd de kosten daarvan lager zijn met een goed tarief verdeeld over
twee partijen, eventueel naar draagkracht?

1

ah-tk-20112012-2328
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Financieele Dagblad, 11-4-2012, p. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik ben van mening dat het in zijn algemeenheid goed is als burgers meer
gaan betalen voor het gebruik van rechtspraak, en dat daardoor de bijdrage
uit de algemene middelen navenant kan verminderen. Dat betekent echter
niet dat deze relatie zo direct gelegd kan en mag worden voor iedere
individuele rechtszaak. De systematiek om het te betalen griffierecht van een
civiele zaak te koppelen aan het afronden van een inleidende zitting (comparitie), zodat in geval van een succesvolle comparitie beide partijen een lager
griffierecht betalen dan wanneer beiden de zaak doorzetten en een schriftelijk
vonnis verlangen, acht ik om een aantal redenen niet wenselijk. Als partijen
in een dergelijke situatie een lager griffierecht betalen, betekent dit dat de
instaptarieven voor andere zaken aanzienlijk moeten worden verhoogd. Dat is
niet wenselijk met het oog op de toegankelijkheid. Dergelijke «pay as you
go»-systemen hebben bovendien als nadeel dat partijen voorafgaand aan de
procedure niet goed weten wat het geschil gaat kosten en welk financieel
risico ze daardoor lopen. In het systeem dat ik voorsta, weet iedere partij
vooraf precies wat de griffierechten zijn. Dit stimuleert dat alleen die zaken
voor de rechter komen waarbij andere alternatieven zijn uitgeprobeerd. Tot
slot worden in het huidige systeem de griffierechten in één keer definitief
vooraf betaald. Zo’n eenvoudig systeem is transparant en geeft lage
uitvoeringslasten.
Vraag 4
Bevat het huidige systeem van financiering van de rechtspleging financiële
prikkels die leiden tot een goede, snelle rechtspraak of prikkels die leiden tot
differentiatie en innovatie in prijzen en diensten? Zo ja, welke prikkels zijn dit
dan? Zo nee, bent u voornemens dergelijke prikkels wel in te gaan bouwen?
Antwoord 4
Het huidige systeem leidt mijns inziens tot een kwalitatief goede en snelle
rechtspraak. Dat blijkt onder andere uit het rapport Visitatie gerechten 2010
en het klantwaarderingonderzoek rechtspraak 2011.
Bij het aanwenden van het budget hebben rechtbanken een grote mate van
vrijheid in het organiseren van het rechtspreken, gegeven de specifieke
omstandigheden waarin een rechtbank verkeert. Deze mogelijkheid tot
maatwerk prikkelt tot efficiëntie en kwaliteit van de gerechten. In het huidige
systeem worden de prijzen voor drie jaar vastgelegd. Ook dit geeft een
prikkel om zaken snel en efficiënt te behandelen: efficiency wordt niet meteen
afgeroomd, maar kan door de rechtspraak worden gebruikt om het systeem
kwalitatief te verbeteren, efficiënter in te richten of te innoveren.
De innovatie van de rechtspraak kan ook op allerlei andere manieren worden
bevorderd. Bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van een innovatiebudget voor goede initiatieven, buiten de reguliere bekostiging om. Deze weg
volg ik door middel van de Innovatieagenda Rechtsbestel. De innovatieagenda Rechtsbestel leidt tot simpele procedures, meer alternatieve
geschilbeslechting en verdergaande digitalisering van de rechtspraak.
Vraag 5
Bent u bereid met de diverse betrokken organen te overleggen over een
financieringssysteem van de rechtspraak waarbij de bovengenoemde prikkels
wel worden ingebouwd met behoud van de publieke dienstverlening,
waaronder een goed toegankelijke rechtspraak? Zo ja, op welke termijn kan
de Kamer de uitkomsten van dit overleg tegemoet zien? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 5
Nee. Zie de antwoorden op vraag 1 tot en met 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2