Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

40
Vragen van het lid Samsom (PvdA) aan de minister van Economie, Landbouw
en Innovatie over het bericht dat er iedere week ernstige olie- en gaslekkages
in de Noordzee plaatsvinden (ingezonden 8 juli 2011).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie), mede namens de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
(ontvangen 23 september 2011).
Vraag 1
Kent u het bericht: «Iedere week ernstige lekkages olie en gas in de
Noordzee»?1
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van het bericht. De informatie is voor mij niet
nieuw en ik ben er dan ook niet door verrast.
Als samenwerkende toezichthouders spreekt Staatstoezicht op de Mijnen
(SodM) al jaren met buitenlandse collega-toezichthouders over het terugdringen van olie- en gaslekkages. Dit overleg vindt plaats binnen het North Sea
Offshore Authorities Forum (NSOAF) en het International Regulators Forum.
In 2003 hebben de Britse bevoegde autoriteiten, de Health & Safety Executive
(HSE), een (openbare) database opgezet, de Hydrocarbon Releases System.
In dit systeem melden mijnbouwmaatschappijen olie- en gaslekkages en
oorzaken daarvan. De getallen zijn afkomstig uit deze database.
Zij worden door de HSE geverifieerd en maandelijks op de website van de
HSE gepubliceerd (https://www.hse.gov.uk/hcr3/report/
public_tables_display.asp).
Specifieke acties richting buitenlandse autoriteiten acht ik niet noodzakelijk.
Vraag 2
Klopt het dat er regelmatig ernstige lekkages van olie en gas plaatsvinden in
de Noordzee? Zo ja wat zijn de risico’s op het Nederlands continentaal plat
voor mens en milieu?

1

ah-tk-20112012-40
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.nu.nl/buitenland/2558252/iedere-week-ernstige-lekkages-olie-en-gas-innoordzee.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het klopt dat er olie- en gaslekkages voorkomen in de Noordzee. De cijfers
van The Guardian hebben echter alleen betrekking op de Britse sector van de
Noordzee. De getallen zijn niet nieuw. Ze zijn afkomstig uit het bovengenoemde Hydrocarbon Releases System van de HSE.
Voor het Nederlandse deel van de Noordzee geldt dat olie- en gaslekkages
altijd behoren te worden gemeld aan SodM op grond van het Mijnbouwbesluit (t.a.v. olielozingen) en de Arbeidsomstandighedenwet (t.a.v. gaslekkages). Deze meldingen worden geregistreerd en in geaggregeerde vorm
weergegeven in het jaarverslag van SodM, dat jaarlijks aan de Tweede Kamer
wordt toegezonden2 en op de website van SodM wordt gepubliceerd.
Olie
De meeste oliemorsingen zijn gering van omvang. In Nederland wordt een
oliemorsing van meer dan 300 liter als «groot» geclassificeerd. Voor grote
oliemorsingen wordt in beginsel altijd proces-verbaal opgemaakt.
In verreweg de meeste gevallen gaat het om morsingen, van minder dan 10
liter. In 2009 waren er zes oliemorsingen van meer dan 100 liter, in 2010 één.
In de eerste helft van 2011 is een oliemorsingen van 80 liter de hoogste die is
gemeld. Het aantal oliemorsingen op het Nederlandse deel van de Noordzee
is de laatste 10 jaar sterk afgenomen.
Omdat de oliemorsingen op het Nederlandse deel van het continentaal plat
gering zijn, zijn ook de milieueffecten gering. De meeste olie die offshore in
Nederland wordt geproduceerd (meestal een lichte benzinefractie die
condensaat genoemd wordt) bestaat uit vluchtige koolwaterstofverbindingen
die niet lang in/op zeewater achter blijven. Er is geen blijvende, significante
milieuschade bekend welke direct is terug te voeren op olielekkages vanaf
platforms op het Nederlands deel van de Noordzee.
In internationaal verband zijn er meerdere initiatieven om lozingen van
stoffen in de Noordzee verder terug te brengen. Van belang is de samenwerking in het kader van het OSPAR-verdrag3 en de Bonn-overeenkomst van
1969 herzien in 19834 en 2001. Het Offshore Industry Committee (OIC) van
OSPAR heeft aanbevelingen geformuleerd om het aantal olielekkages in 2020
tot nul terug te brengen.
In het antwoord op de vragen 5 en 6 van het CDA wordt ingegaan op de
huidige Europese samenwerking.
Gas
In 2009 waren er 2 grote en 25 significante gasontsnappingen op Nederlandse platforms in de Noordzee5. In 2010 was dat aantal aanzienlijk minder:
1 grote en 14 significante gasontsnappingen. Gaslekkages zijn minder
schadelijk voor het milieu dan olielekkages, maar kunnen gevaar opleveren
voor het personeel op productieplatforms.
Vraag 3
Klopt het dat de oudste platforms, uit de jaren ’70, de meeste risico veroorzaken? Hoeveel van deze platforms liggen in of nabij de Nederlandse wateren?
Hoe groot is het risico dat deze platforms momenteel veroorzaken?
Antwoord 3
Aangezien ik geen uitspraken kan doen over platforms die onder een
buitenlands bevoegd gezag vallen, kan ik uw vraag slechts beantwoorden
voor zover deze betrekking heeft op het Nederlandse deel van de Noordzee.

2
3

4

5

Zie bijvoorbeeld TK 2009–2010, 32123-XIII, nr. 56, 20 mei 2010
Oslo/Parijs-verdrag ter bescherming van de Noordzee en het noordoostelijk deel van de
Atlantische Oceaan.
Het Bonn-agreement is een samenwerkingsovereenkomst tussen Het Verenigd Koninkrijk,
Noorwegen, Zweden, Denemarken, Duitsland, Nederland, België, Frankrijk, Ierland en de
Europese Commissie, betreffende bestrijding van vervuiling van de Noordzee door olie en
gevaarlijke stoffen.
een gasontsnapping is groot als er een ontsnappingssnelheid is van meer dan 1 kg per
seconde gedurende meer dan 5 minuten, of als de totaal ontsnapte hoeveelheid meer
bedraagt dan 300 kg. Significant zijn gasontsnappingen met een ontsnappingssnelheid
tussen 0,1 kg en 1 kg gedurende 2 tot 5 minuten, of als de totaal ontsnapte hoeveelheid
tussen 1 en 300 kg ligt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

In Nederland staan 19 platforms die in de jaren 70 gebouwd zijn. Het beeld
dat oudere platforms meer risico’s veroorzaken, klopt in zijn algemeenheid
niet. Er is geen directe relatie tussen het aantal oliemorsingen en gaslekkages
en de leeftijd van een platform. Wel kan worden gezegd dat de staat van
onderhoud een belangrijke rol speelt. SodM ziet er onder meer op toe dat op
Nederlandse platforms het onderhoud volgens planning en noodzaak wordt
uitgevoerd.
Vraag 4
Op welke manier worden deze oude platforms en andere platforms momenteel onderhouden? Is er bij inspecties de afgelopen periode gebleken dat het
onderhoud, met name bij de oudste platforms, te wensen over laat?
Antwoord 4
Ten aanzien van Nederlandse platforms kan worden gesteld dat het onderhoud, zoals dat door SodM wordt waargenomen, op een adequaat niveau is.
Er zijn geen aanwijzingen dat het onderhoudsmanagement tekort schiet, ook
niet bij oudere platforms. Planmatig onderhoud wordt tijdig uitgevoerd en
aan SodM gerapporteerd. In het kader van de OSPAR OIC bestaat de
verplichting voor alle aangesloten landen om elkaar te informeren over de
staat van onderhoud van de platforms.
Daar kan ik aan toevoegen dat in 2010 door inspecteurs van SodM het project
«onderhoud installaties» is uitgevoerd. Daarbij is vastgesteld, dat het
onderhoudsniveau in het algemeen is verbeterd ten opzichte van 2005.
Vraag 5
Kunt u bevestigen dat bij de 46 inspecties die zijn uitgevoerd in de drie jaar
voorafgaand aan juli 2010, zoals uw ambtsvoorganger in antwoorden op
vragen aangaf,6 geen lekkages zoals genoemd in bovenstaand artikel zijn
geconstateerd? Zo nee waarom is daar dan destijds geen melding van
gemaakt?
Antwoord 5
Bij de reguliere inspecties zijn geen lekkages geconstateerd. Gaslekkages en
oliemorsingen zijn incidentele gebeurtenissen, die onverwacht plaatsvinden.
Incidentele lekkages worden, conform de geldende wetgeving, door de
mijnbouwondernemingen aan SodM gemeld.
Controlevluchten met het Kustwachtvliegtuig waarborgen een goede
meldingdiscipline. Van iedere geconstateerde verontreiniging afkomstig een
olieplatform wordt door de luchtwaarnemer melding gemaakt, waarna SodM
een onderzoek instelt.
Vraag 6
Kunt u ervoor zorgen dat werknemers die ernstige incidenten willen melden,
afdoende beschermd worden? Zo ja op welke wijze? Zo nee waarom niet?
Antwoord 6
Werknemers die ernstige incidenten willen melden kunnen dit desgewenst
anoniem doen bij SodM. SodM waarborgt hierbij de geheimhouding van de
identiteit van de melder. Zorgvuldigheid is het uitgangspunt. Alleen indien
het onderzoek dit vereist, met name in verband met de bewijsvoering, kan de
geheimhouding, na raadpleging van de melder, worden opgeheven. SodM
heeft een stakeholdersonderzoek gepolst of er een behoefte bij de werknemers was aan een andere klachtenprocedure. Die behoefte bleek er niet te
zijn.
Daarnaast is van belang dat de Inspecteur-generaal der Mijnen regulier
overleg voert met de vakbonden, waarbij werknemers in de olie-industrie zijn
aangesloten. Daarbij zijn tot nu toe geen specifieke wensen naar voren
gekomen voor aanpassing van meldingsregelingen.

6

Aanhangsel Handelingen, 2009–2010, nr. 2702.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3