Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3981
Vragen van het lid Inge van Dijk (CDA) aan de Minister van Financiën over
het bericht «Financiën moet snel duidelijkheid geven over regels UBO»
(ingezonden 8 juli 2022).
Antwoord van Minister Kaag (Financiën), mede namens de Ministers van
Justitie en Veiligheid en van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen
12 september 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met bericht «Financiën moet snel duidelijkheid geven over
regels UBO»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Klopt het dat de Kamer van Koophandel aankijkt tegen een stuwmeer van
aanmeldingen en dat er te weinig capaciteit is om de achterstanden op korte
termijn in te lopen? Is hier vooraf voldoende op ingespeeld, aangezien de
ervaring leert dat voldoen aan een dergelijke regel uitgesteld wordt tot een
laatste moment door inwoners of bedrijven?
Wanneer verwacht u dat de achterstanden zijn ingelopen? Welke mogelijkheden ziet u om dit proces te versnellen?
Antwoord 2 en 3
Het UBO-register is op 27 september 2020 in werking getreden. Vanaf die
datum hebben alle reeds bestaande juridische entiteiten 18 maanden, tot
27 maart jl., gehad om de UBO’s te registreren. In deze periode van 18
maanden zijn diverse inspanningen verricht om juridische entiteiten tot
registratie te bewegen, waaronder een tweetal directe aanschrijvingen met de
oproep te registreren. Zoals onder meer aangegeven in de Kamerbrief van
14 april jl. over de stand van zaken van het UBO-register2 hebben desalniettemin veel entiteiten tot het allerlaatste moment gewacht met het doen van
opgave. Dit heeft een omvangrijke piek in opgaven veroorzaakt, met tijdelijk

1

Financieel Dagblad, https://fd.nl/opinie/1444410/financien-moet-snel-duidelijkheid-geven-overregels-ubo, 4 juli 2022.
2
Kamerstuk 32 545, nr. 168

ah-tk-20212022-3981
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

langere verwerkingstijden tot gevolg. De Kamer van Koophandel (KVK) is
momenteel deze piek aan het verwerken. De KVK heeft de capaciteit voor het
verwerken van opgaven maximaal uitgebreid en verwerkt op dit moment
ongeveer 25.000 opgaven per week. De KVK heeft naar verwachting begin
september de meeste opgaven die gedaan zijn voor en op de deadline van
27 maart 2022 verwerkt. Echter ook in de weken na de deadline zijn nog
relatief veel opgaven binnengekomen. De huidige verwachting is dat de
opgaven die in de weken na de deadline zijn binnengekomen eind oktober is
verwerkt. Uiteraard houd ik, in nauw overleg met de KVK, in de gaten of er
geen nieuwe pieken ontstaan en of de taak waar de KVK voor gesteld staat,
uitvoerbaar blijft. Als laatste merk ik op dat juridische entiteiten die nieuw
worden opgericht geen hinder van langere verwerkingstijden ondervinden. Ze
dienen direct bij oprichting de UBO’s op te geven en dit wordt door middel
van een separaat proces afgehandeld.
Gelet op de bijgestelde verwachting dat de werkvoorraad medio oktober zal
zijn weggewerkt, is richting alle betrokkenen op 22 juli jl. een verlenging
aangekondigd van de tijdelijke regeling omtrent hoe om te gaan met
ontbrekende registraties in het UBO-register. Kort gezegd houdt deze in dat
meldingsplichtige instellingen bij een ontbrekende registratie in het UBOregister tijdelijk kunnen volstaan met de vaststelling dat de client opgave
heeft gedaan met daarbij de uitleg welke gegevens en documentatie zijn
opgegeven. Dit voorkomt dat de tijdelijke piek in verwerkingstijden zou leiden
tot een belemmering voor het aangaan van een zakelijke relatie. Deze
regeling gold aanvankelijk tot 1 september 2022, maar dat is verlengd naar
1 januari 2023. Hierbij is bewust voor een langere termijn gekozen dan naar
verwachting nodig zal zijn om voldoende duidelijkheid te bieden. De
verlenging is aan een brede groep toezichthouders en (brancheorganisaties
van) meldingsplichtige instellingen gecommuniceerd. De regeling zelf is
eerder al gecommuniceerd in onder meer de Kamerbrief van 14 april jl. over
de stand van zaken van het UBO-register.
Vraag 4, 5 en 6
Hoe is het volgens u mogelijk dat er in deze fase nog strijd is over de juiste
toepassing van de regels die voortvloeien uit het UBO-register? Is de
Verenigde Betaalinstellingen Nederland (VBIN) niet vooraf betrokken?
Kunt u definitieve duidelijkheid bieden over de vraag of inschrijving in het
UBO-register alleen een extra controlemiddel voor financiële instellingen is of
een dwingende regel om toegang tot financiering of het betalingsverkeer te
verkrijgen?
Mogen ondernemingen en vrijwilligersorganisaties worden uitgesloten van
een betaalrekening op basis van het ontbreken van een UBO-inschrijving?
Antwoord 4, 5, 6
Artikel 4, tweede lid, van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) bepaalt dat een meldingsplichtige instelling bij het
aangaan van een nieuwe zakelijke relatie met een cliënt dient te beschikken
over een bewijs van inschrijving in het Handelsregister en daarbij dient vast
te stellen of de UBO’s in het Handelsregister zijn opgenomen. In de memorie
van toelichting wordt bij artikel 4, tweede lid, aangegeven dat dit artikel de
verplichting bevat «voor een instelling die een nieuwe zakelijke relatie wil
aangaan om, voordat zij deze relatie aan kan gaan, te beschikken over een
bewijs van registratie van de uiteindelijk belanghebbende van de cliënt uit het
register.» Daarbij wordt verwezen naar artikel 14, eerste lid, van de gewijzigde
vierde anti-witwasrichtlijn. Deze bepaalt dat meldingsplichtige instellingen bij
het aangaan van een nieuwe zakelijke relatie met een registratieplichtige
juridische entiteit een bewijs van registratie of een uittreksel uit het UBOregister dienen te verzamelen. Als een juridische entiteit niet aan de
registratieplicht heeft voldaan, kan de meldingsplichtige instelling niet aan de
meldingsplicht voldoen. De interpretatie van de Wwft is derhalve conform de
richtlijn, namelijk dat het niet beschikken over UBO-informatie uit het
handelsregister een belemmering oplevert voor het aangaan van een nieuwe
zakelijke relatie. Overigens verbindt de wet geen consequenties aan een
ontbrekende registratie voor zover het een bestaande zakelijke relatie betreft.
In dat geval zal de meldingsplichtige instelling zelf de afweging dienen te
maken of en welke consequenties deze verbindt aan het feit dat een client
niet aan een wettelijke plicht voldoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Voor wat betreft de mate van bekendheid van deze regelgeving en de
betrokkenheid van de sector geldt dat de wet in 2020 in werking is getreden
en onder meer is geconsulteerd. Daarbij geldt dat de gevolgen van een
ontbrekende registratie voor meldingsplichtige instellingen voorafgaand aan
het verstrijken van de registratiedeadline van 27 maart 2022 expliciet onder
de aandacht is gebracht bij diverse brancheorganisaties en toezichthouders.
Ook is hier kort na de deadline in de genoemde Kamerbrief van 14 april jl.
expliciet aandacht aan besteed. Zoals aangegeven in het antwoord op vragen
2 en 3, is evenwel een tijdelijke regeling aangekondigd om te voorkomen dat
deze bepaling in het licht van de huidige piek in verwerkingstijden zou leiden
tot onevenredige verstoring van nieuwe dienstverlening.
Vraag 7
Zijn de regels voor de financiële sector om te controleren of (potentiële)
klanten bonafide zijn niet al voldoende?
Antwoord 7
Het UBO-register, inclusief bovengenoemde bepalingen, volgt uit de
gewijzigde vierde anti-witwasrichtlijn. Het speelt een belangrijke rol in de
aanpak van witwassen en terrorismefinanciering. Daarnaast beschermt het
instellingen tegen malafide klanten. Meldingsplichtige instellingen zijn
verplicht om cliëntenonderzoek te doen en in dat kader de UBO’s vast te
stellen. Het UBO-register fungeert hierbij als een belangrijk hulpmiddel.
Meldingsplichtige instellingen mogen echter niet enkel op het UBO-register
vertrouwen. Daarbij dienen zij en bevoegde autoriteiten discrepanties tussen
de gegevens waarover zij beschikken en het UBO-register te melden bij de
KVK. Dit «terugmeldmechanisme» helpt de kwaliteit en daarmee de effectiviteit van het UBO-register verbeteren.
Vraag 8
Welke stappen neemt u om duidelijkheid te bieden aan de sector en aan
ondernemingen en andere entiteiten, zodat iedereen weet wat de regels zijn,
hoe deze moeten worden toegepast en wat de consequenties zijn van het niet
voldoen aan de regels?
Antwoord 8
Zoals aangegeven in het antwoord op vragen 4, 5 en 6 is de wetgeving reeds
in 2020 in werking getreden, en volgt deze uit de in 2018 gewijzigde
vierde-anti-witwasrichtlijn. Daarnaast is op diverse wijzen aandacht besteed
aan de gevolgen van ontbrekende registraties in het UBO-register. Zowel
vanuit de rijksoverheid als vanuit de Kamer van Koophandel is op verschillende wijzen in communicatie over het register voorzien. Daarnaast vinden
sinds de start van het register periodieke overleggen met belanghebbenden
plaats, waaronder gebruikers, Wwft-instellingen, ondernemingen en anbi’s.
Daarnaast is er in bredere zin informatie beschikbaar ten behoeve van de
toepassing van de anti-witwaswetgeving. Om meldingsplichtige instellingen
behulpzaam te zijn bij de toepassing van de wettelijke verplichtingen uit de
Wwft, publiceren het Ministerie van Financiën en het Ministerie van Justitie
en Veiligheid de Algemene Leidraad Wwft. Deze algemene leidraad heeft
betrekking op de algemene aspecten van de Wwft die voor alle Wwftinstellingen gelden. De Algemene Leidraad Wwft wordt momenteel geüpdatet
zodat daarin onder meer het UBO-register kan worden meegenomen; deze
update is overigens openbaar geconsulteerd. Daarnaast publiceren de
Wwft-toezichthouders specifieke leidraden die gericht zijn op bepaalde typen
meldingsplichtige instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3