Position paper
Kansen en uitdagingen voor de luchtkwaliteit in Nederland
Prof. dr. Maarten Krol
Hoogleraar Luchtkwaliteit & Atmosferische Chemie

Achtergrond

De luchtkwaliteit in Nederland is sterk verbeterd ten opzichte van de
vorige eeuw. Dit is te danken aan beleidsmaatregelen die vaak in
internationaal verband zijn genomen. We hebben echter ook geleerd
dat luchtkwaliteit een belangrijke factor blijft voor onze gezondheid.
Het is daarom van belang om onverminderd aandacht te besteden aan
luchtkwaliteit. Uit studies blijkt dat bepaalde vormen van
verontreiniging bijzonder schadelijk zijn. Voorbeelden zijn uitstoot van
dieselvoertuigen en houtkachels, en ultrafijnstof dat onder andere
vrijkomt bij brommers en vliegtuigmotoren. Hieronder geef ik mijn
persoonlijke visie op kansen en uitdagingen bij luchtkwaliteitsbeleid.

Grootste kansen
Leg een link met andere doelstelling, zoals de energietransitie en het
reduceren van depositie van reactief stikstof.

Grootste uitdaging
Maatschappelijk draagvlak. Hoewel het duidelijk is dat het
schoner maken van de lucht positieve effecten heeft op de
gezondheid, zijn de baten moeilijk aan te tonen, terwijl de kosten voor
schonere technologie direct duidelijk zijn.
Het schone luchtakkoord is gebaseerd op vrijwilligheid, en daar zijn
grenzen aan. De overheid moet dwingende maatregelen niet schuwen,
maar ook duidelijk uitleggen dat de (dwingende) maatregelen een
betere gezondheid opleveren voor de inwoners van Nederland. Het
gaat daarbij om “impopulaire” maatregelen, zoals een
vuurwerkverbod, stookverbod, milieuzones in steden, etc. Maar al te
vaak schuwt de politiek deze maatregelen, bang voor
maatschappelijke protesten. De overheid moet daarom beter
uitleggen wat de redenen zijn voor deze maatregelen, en beter de
gezondheidswinst van schonere lucht benoemen.

Elektrificatie van het verkeer kan een enorme bijdrage leveren
aan het verbeteren van de (lokale) luchtkwaliteit en helpt tevens bij
het versnellen van de energietransitie. Focus daarbij op de meest
vervuilende vervoerstromen die plaatsvinden in druk bevolkte
gebieden: b.v. (oude) dieselvrachtauto’s in steden. Daarnaast help het
elektrificeren van brommers en scooters bij het reduceren van
geluidsoverlast en emissies van ultrafijnstof. Ook maatregelen als
walstroom voor binnenvaart in stedelijke havens kunnen een bijdrage
leveren.

Terugdringen van emissies van reactief stikstof maakt de
lucht schoner, en vermindert ook de stikstofdepositie op kwetsbare
natuur. Het gaat hierbij om uitstoot van stikstofoxides (verkeer en
industrie) maar vooral om uitstoot van ammoniak uit de landbouw.
Het hervormen van de landbouw in een meer duurzame richting helpt
de lucht schoner te krijgen omdat een groot deel van ons fijnstof uit
anorganische stikstofverbindingen bestaat. Er is daarom sprake van
een win-win strategie.

Het hervormen van de landbouw in
een meer duurzame richting helpt
de lucht schoner te krijgen omdat
een groot deel van ons fijnstof uit
anorganische stikstofverbindingen
bestaat. Er is daarom sprake van
een win-win strategie.

Wageningen University & Research
Droevendaalsesteeg 1, 6708 PB Wageningen
Contact: maarten.krol@wur.nl
M +31 317 482 937
www.wur.nl

De overheid moet dwingende
maatregelen niet schuwen, maar
ook duidelijk uitleggen dat de
(dwingende) maatregelen een
betere gezondheid opleveren voor
de inwoners van Nederland.

Links
https://www.wur.nl/nl/OnderzoekResultaten/Leerstoelgroepen/Omgevingswetenschappen/Meteor
ologie-en-Luchtkwaliteit.htm
https://www.wur.nl/nl/nieuws/een-integrale-gebiedsgerichteaanpak-van-stikstof.htm