Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

27 830

Materieelprojecten

Nr. 209

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 mei 2018
Inleiding
Het huidige model Apache-gevechtshelikopter, de AH-64D, van Defensie is
inmiddels zo’n twintig jaar oud en raakt technisch en operationeel
verouderd. Defensie is daarom voornemens de gehele vloot van 28
helikopters te moderniseren met het project «Apache Remanufacture» om
daarmee te kunnen blijven beschikken over operationeel relevante en
toekomstbestendige gevechtshelikoptercapaciteit. Met deze A-brief
informeer ik u over de behoeftestelling van dit project, dat deel uitmaakt
van het investeringsprogramma van de «Defensienota 2018 – Investeren
in onze mensen, slagkracht en zichtbaarheid» (Kamerstuk 34 919, nr. 1).
Behoefte
Defensie beschikt sinds 1997 over de Apache-gevechtshelikopter. Het
toestel is succesvol ingezet in NAVO en VN-operaties zoals in Afghanistan
en Mali, alsmede in Irak. De Apache is vooral een belangrijk wapensysteem voor het gezamenlijk optreden van het Commando Luchtstrijdkrachten en het Commando Landstrijdkrachten. Het toestel zorgt voor
vuurkracht en observatievermogen bij landoperaties.
De inzet van het toestel wordt gaandeweg bemoeilijkt door technische en
operationele factoren. Dit leidt nu al tot operationele beperkingen in
omstandigheden met een hoge dreiging. De beperkingen zullen nog
toenemen vanwege snelle technologische ontwikkelingen. Het wegnemen
van deze beperkingen is des te meer van belang nu de eerste hoofdtaak
van Defensie, het verdedigen van het eigen en bondgenootschappelijke
grondgebied, prominenter in beeld is gekomen. Ook in het kader van
missies ter bevordering van de internationale rechtsorde moet de
gegarandeerde inzetbaarheid van onze gevechtshelikopters zijn
gewaarborgd.

kst-27830-209
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 209

1

De Amerikaanse landmacht (US Army) is de belangrijkste gebruiker van
de Apache. De US Army stopt met de ondersteuning van het huidige
Nederlandse Apache-type, de AH-64D, en is een remanufacture
programma begonnen waarmee de helikopter gemoderniseerd wordt
naar een nieuwe standaard: de AH-64E. De meeste andere gebruikers van
de AH-64D volgen de Verenigde Staten. De instandhoudingskosten van de
verouderde AH-64D zullen daardoor fors stijgen.
Tijdens de behoeftestellingsfase is uit een kosten-batenanalyse gebleken
dat deelname aan het remanufacture programma van de Verenigde Staten
de meest voor de hand liggende en ook voordeligste optie is. Om de
huidige operationele en technische beperkingen op te lossen en ook in de
toekomst te kunnen blijven beschikken over operationeel relevante en
toekomstbestendige gevechtshelikopters is Defensie dan ook voornemens
zich aan te sluiten bij het Amerikaanse remanufacture programma. Dit
moet ook een financieel duurzame instandhouding in de toekomst
mogelijk maken.
Internationale samenwerking
De meeste landen die de Apache gebruiken gaan over op het E-model,
waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Door te
moderniseren naar het E-model wordt de Nederlandse Apache vrijwel
identiek aan de Apaches van deze gebruikers en is het toestel volledig
interoperabel bij inzet in coalitieverband. Ook kan Nederland daardoor
nog beter samenwerken bij de gereedstelling en instandhouding. Het gaat
dan onder meer om gezamenlijke training, de uitwisseling van vliegveiligheidsgegevens en het delen van kosten bij doorontwikkelingen van het
toestel. Ten slotte biedt het project zelf samenwerkingsvoordelen op de
terreinen van kostendeling voor de productielijn, de certificering en de
omscholing van personeel.
Gerelateerde projecten
Het project «Apache Remanufacture» heeft relaties met de projecten
«AH-64D Zelfbescherming», «AH-64D Verbetering Bewapening» en
«AH-64D Block II Upgrade». De verworven systemen en de modificaties
van deze projecten zijn te gebruiken op de AH-64E. Verder zijn er relaties
met onder andere de projecten «Vervanging Radio’s» en «Chinook
Vervanging en Modernisering».
Kenmerken
Remanufacture houdt in dat de bestaande AH-64D helikopters worden
herbouwd, gereviseerd en voorzien van nieuwe rompen, transmissies en
rotorbladen. Ook wordt het vermogen van de motoren vergroot. Tevens
voegt de fabrikant gedurende het programma nieuwe en moderne
missie-uitrusting toe. Componenten uit de bestaande helikopters worden
zoveel mogelijk hergebruikt. Het resultaat is een Apache-vloot, van het
type AH-64E, die Defensie tot ongeveer 2050 kan inzetten en verder
ontwikkelen.
Financiële aspecten
Met het project «Apache Remanufacture» is een investering gemoeid
tussen de € 250 miljoen en € 1 miljard. Deze investering komt in de
periode 2018 tot en met 2025 ten laste van het investeringsbudget van
Defensie. Voor meer financiële details verwijs ik naar de gelijktijdig
verzonden commercieel-vertrouwelijke brief (Kamerstuk 27 830, nr. 210).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 209

2

Vooruitblik
De US Army biedt het remanufacture programma aan onder Foreign
Military Sales (FMS). Het programma voldoet aan de behoefte en biedt
goede internationale samenwerking, en het kan onder gunstige
voorwaarden «van de plank» (Military-off-the-Shelf, MOTS) worden
aangeschaft. Defensie wil het programma tussen 2021 en 2025 uitvoeren.
In dit voornemen is rekening gehouden met de beperkte beschikbaarheid
van plaatsen (slots) in het Amerikaanse productieschema, een overgangsschema waarbij voldoende toestellen in Nederland beschikbaar blijven
voor inzet en financiële voordelen onder een US Army contract die alleen
gelden voor de toestellen die vóór 2025 worden gemoderniseerd.
Om die gunstige voorwaarden te benutten, moet Defensie uiterlijk 31 juli
2018 de overeenkomst met de US Army tekenen en de financiële
verplichtingen aangaan.
Later tekenen moet worden vermeden omdat de US Army dan afzonderlijke contracten moet aangaan voor toestellen die na 2024 worden
gemoderniseerd. Hierdoor zal het project vertraging oplopen en
aanzienlijk hogere kosten met zich mee brengen. Ook zullen er gevolgen
zijn voor de operationele inzet van de Apaches omdat een ander
overgangsschema moet worden gevolgd. Bovendien bestaat het risico dat
de toestellen die na 2024 worden gemoderniseerd andere technische
specificaties hebben dan de toestellen die eerder zijn gemoderniseerd,
hetgeen de interoperabiliteit kan belemmeren.
Omdat het project via het Amerikaanse remanufacture programma onder
FMS kan worden uitgevoerd, waarvoor geen realistisch alternatief bestaat,
hoeft het project geen aparte onderzoeksfase (B-fase) te doorlopen. Ik
streef ernaar de Kamer ruim voor de zomer van 2018 met een D-brief te
informeren over de beoogde overeenkomst met de US Army.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 27 830, nr. 209

3