Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

28 498

Het Internationaal Strafhof

Nr. 30

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 november 2013
De Vergadering van Statenpartijen van het Internationale Strafhof (hierna:
Strafhof) heeft dit najaar zitting van 20 tot en met 28 november in Den
Haag. In aanloop hiernaar informeren wij u over de laatste stand van
zaken met betrekking tot het Strafhof. Tevens doen wij u, ingevolge artikel
5 van de Goedkeuringswet voor het Statuut van Rome inzake het
Internationaal Strafhof, de voorlopige agenda toekomen van de
Vergadering1.
1. Inleiding
Het Strafhof heeft zich de afgelopen twintig jaar ontwikkeld van een idee
tot een volledig operationeel tribunaal. In 1998 stemden 120 landen voor
aanname van het Statuut van Rome. Het Statuut van Rome is in werking
getreden op 1 juli 2002. Daarmee werd het Strafhof realiteit. Het Strafhof
is opgericht om een einde te maken aan de straffeloosheid voor
misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven en het misdrijf
genocide.
Er liggen op dit moment 20 zaken voor bij het Strafhof in 8 situaties. Op
14 maart 2012 hebben de rechters van het Strafhof de eerste veroordeling
uitgesproken, in de zaak tegen Thomas Lubanga. Op 10 september 2013 is
het eerste proces begonnen dat plaatsvindt op basis van een oproep tot
vrijwillige verschijning (tegen de Keniaanse verdachten William Ruto,
vicepresident, en radioproducer Joshua Arap Sang). Daarnaast zal naar
verwachting op 12 november 2013 het eerste proces beginnen tegen een
zittend staatshoofd, president Kenyatta van Kenia.
Het Strafhof heeft een intensief jaar achter de rug. De steun voor het
Strafhof in Afrika staat onder druk. De toename in het aantal zaken leidt
tot een hogere werklast. Het Strafhof heeft, op verzoek van de regering
1

kst-28498-30
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

1

van Mali, een onderzoek geopend in dat land. In de VN heeft een groot
aantal landen, waaronder Nederland, opgeroepen tot doorverwijzing van
de situatie in Syrië naar het Strafhof.
Het Strafhof vormt zowel het begin als het einde van de keten van
Responsibility to Protect (RtoP) Het vormt het einde van de keten doordat
het verdachten van de ernstigste schendingen van internationaal recht
vervolgt nadat deze zijn gepleegd. Het vormt het begin omdat het een
afschrikwekkende werking heeft op mogelijke daders. Het Strafhof is een
onmisbaar instrument bij het operationaliseren van de norm van
Responsibility to Protect.
Nederlandse steun voor het Strafhof vloeit voort uit artikel 90 van de
Grondwet dat voorschrijft dat het Nederlandse kabinet de ontwikkeling
van de internationale rechtsorde bevordert en is in lijn met het Nederlandse mensenrechtenbeleid. De internationale rechtsorde is gebaat bij
vervolging van degenen die verdacht worden van oorlogsmisdrijven,
misdrijven tegen de menselijkheid en genocide. Als bij het Statuut
aangesloten landen niet in staat of niet bereid zijn om verdachten van
deze misdrijven te vervolgen, neemt het Strafhof deze taak over (het
zogenaamde complementariteitsbeginsel). Uiteindelijk wordt het Strafhof
overbodig als landen zelf hun verantwoordelijkheid nemen bij de
berechting van de ergste schendingen van het internationaal recht.
Nederland steunt landen bij nationale opsporing en vervolging in verband
met internationale misdrijven nationaal. Een voorbeeld hiervan is het
initiatief om, samen met Argentinië, België en Slovenië, te komen tot een
multilateraal verdrag voor rechtshulp en uitlevering bij internationale
misdrijven. Het doel is de praktische juridische samenwerking tussen
landen op het gebied van opsporing en vervolging van internationale
misdrijven te verbeteren en zo het complementariteitsbeginsel te
versterken. Tijdens de komende Vergadering van Statenpartijen zal
Nederland aandacht vragen voor dit initiatief met een side event en met
een aantal steunende landen een gezamenlijke verklaring uitbrengen om
steun hiervoor te verbreden.
Nederland heeft als gastland een bijzondere relatie met het Internationaal
Strafhof. Sinds april 2013 heeft het Strafhof een nieuwe Griffier, de
Nederlander Herman von Hebel. Het kabinet is verheugd over zijn
aanstelling.
2. Regionale thema’s
2.1 De positie van het Strafhof in Afrika
De positie van het Strafhof in Afrika staat onder druk. Een aantal
Afrikaanse landen is kritisch over het functioneren van het Strafhof en
stelt dat het zich eenzijdig richt op Afrikaanse conflicten. Het kabinet acht
het van belang een open dialoog te voeren met deze landen over het
Strafhof. Deze dialoog dient te worden gevoerd op basis van de feiten en
dient ondersteunend te zijn aan het Strafhof. Het klopt dat de acht
situaties waar het Strafhof zich momenteel op richt allen in Afrika liggen.
In vier van deze situaties (Uganda, de Democratische Republiek Congo,
Mali en de Centraal Afrikaanse Republiek) hebben de landen het Strafhof
zelf gevraagd om een onderzoek te openen. Daarnaast heeft de
VN-Veiligheidsraad de situaties in Libië en Darfur (Sudan) doorverwezen
naar het Strafhof. Slechts in de gevallen van Kenia en Ivoorkust heeft de
aanklager van het Strafhof formeel zelfstandig besloten een onderzoek te
openen. In het geval van Ivoorkust was de rechtsmacht van het Strafhof
geaccepteerd door de autoriteiten van het land. In het geval van Kenia

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

2

werd een onderzoek door het Strafhof gestart op aanbevelen van de
Waki-onderzoekscommissie, nadat op nationaal niveau het beoogde
tribunaal voor onderzoek en berechting van het verkiezingsgeweld niet
werd opgericht.
Op 11 en 12 oktober vond een speciale bijeenkomst van de Afrikaanse
Unie (AU) plaats in Addis Abeba. Het doel was bespreking van de relatie
tussen Afrika en het Strafhof. De AU heeft hierbij een verklaring aangenomen die kritisch is over het functioneren van het Strafhof en op
onderdelen in strijd met diens uitgangspunten. Zo stelt de AU dat
staatshoofden niet door het Strafhof vervolgd moeten kunnen worden.
Een AU-contactgroep zal de zorgen van de AU met de VNVR bespreken,
inclusief een verzoek tot opschorting («deferral») door de VN-Veiligheidsraad van de zaak tegen Kenyatta. Sudan werkt niet mee met het
Strafhof en president Bashir is voortvluchtig. De Keniaanse verdachten
werken op dit moment voldoende mee aan hun proces. De AU wil voor
12 november, de start van het proces tegen Kenyatta, antwoord op het
verzoek tot uitstel. De AU zal naar verwachting eind november een nieuwe
top beleggen waar het de besluiten, die volgens de AU dienen te worden
genomen door de Veiligheidsraad en de Vergadering, zal evalueren.
Nederland is bezorgd over de uitkomsten van de AU-top. Het is onwenselijk dat de AU immuniteit van leiders bepleit en voorwaarden verbindt
aan de samenwerking van Kenia met het Strafhof. Nederland is verder
terughoudend over het verzoek tot opschorting onder meer aangezien de
veiligheid van getuigen bij uitstel niet is gewaarborgd en een dergelijk
precedent toekomstige getuigen kan afschrikken. Tegelijkertijd dient niet
te worden vergeten dat Afrikaanse landen een belangrijke bijdrage
hebben geleverd aan de totstandkoming van het Strafhof. De blijvende
steun van Afrikaanse landen is daarom van grote waarde voor het
Strafhof. Nederland en andere ondertekenaars van het Statuut van Rome
zullen daarom in dialoog blijven met Afrikaanse voor- en tegenstanders
over de toekomst van het Strafhof. Tijdens de Vergadering van Statenpartijen eind november zal intensief worden overlegd om te kijken op welke
wijze Afrikaanse zorgen kunnen worden geadresseerd.
Zoals eerder gemeld in Kamerbrief Sudan «Beantwoorden van
openstaande vragen n.a.v. AO Sudan, 3 juli 2013» (Kamerstuk 22 831 nr.
92), naar aanleiding van de motie-Sjoerdsma over het verstevigen van
draagvlak voor het Internationale Strafhof in Afrika, 20 juni 2013
(Kamerstuk 29 237 nr.154), zet Nederland zich actief in om het draagvlak
voor het Strafhof in de Afrikaanse regio te behouden en uit te breiden. In
2012 heeft Nederland een bezoekersprogramma georganiseerd voor
invloedrijke personen uit verschillende Afrikaanse landen. Daarnaast heeft
Nederland dit jaar samen met Noorwegen, Estland en het Strafhof twee
regionale seminars georganiseerd in Dakar en Arusha over de samenwerking tussen het Strafhof en verschillende Afrikaanse StrafhofStatenpartijen. Ook heeft Nederland op 16 oktober jl. een bijeenkomst
georganiseerd voor vertegenwoordigers van de diplomatieke gemeenschap in Den Haag en Brussel met als belangrijkste thema hoe steun voor
het Strafhof in de Afrikaanse regio behouden kan blijven. Hierbij waren
vertegenwoordigers aanwezig uit ongeveer 10 Afrikaanse landen.
Daarnaast bespreekt Nederland steun voor het Strafhof met regelmaat in
bilaterale contacten.
2.2 Sudan en het Strafhof
De VN-Veiligheidsraad verwees met resolutie 1593 de situatie in Sudan
door naar het Strafhof. Het Strafhof heeft momenteel aanhoudingsbevelen open staan tegen de President van Sudan, Omar Al-Bashir,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

3

voormalig Minister voor Humanitaire Zaken, Ahmad Harun, Minister van
Defensie Abdel-Rahim Mohamed Hussein, vermeende Janjaweed-leider,
Ali Kushayb en de leider van de Justice and Equality Mouvement (JEM),
Banda Nourain.
De regering van Sudan werkt niet mee met het Strafhof. Nederland roept
de Sudanese regering op om volledig met het Strafhof mee te werken.
Nederland heeft in EU-verband afgesproken alleen essentiële contacten te
onderhouden met Sudanese Strafhof-verdachten.
2.3 Kenia en het Strafhof
Drie Keniaanse verdachten worden vervolgd voor betrokkenheid bij het
verkiezingsgeweld van 2007–2008, waaronder de in 2013 verkozen
president Kenyatta en vicepresident Ruto. Op 10 september 2013 is de
zaak tegen Ruto en radioproducent Sang van start gegaan. De start van
het proces tegen president Kenyatta staat gepland op 5 februari 2014. De
verdachten verschijnen op basis van een oproep tot vrijwillige
verschijning voor het Strafhof. Sinds de verkiezing van president Kenyatta
en vicepresident Ruto in maart 2013, werken de Keniaanse verdachten
ogenschijnlijk mee met het Strafhof. In de loop van 2013 bleek echter dat
de Keniaanse regering achter de schermen nationaal en internationaal
campagne voert tegen het Strafhof.
Het Nederlandse kabinet is bezorgd over de voortgang van de Keniaanse
Strafhof-processen. Er zijn aanwijzingen dat getuigen in de Kenia-zaken
onder druk worden gezet om niet voor het Strafhof te getuigen. Het
Strafhof heeft op 2 oktober 2013 een aanhoudingsbevel uitgevaardigd
tegen de Keniaanse journalist Walter Barasa voor onder meer (poging tot)
op corrumperende wijze beïnvloeding van getuigen. Daarnaast is
Nederland bezorgd over de motie die het Keniaanse parlement op
5 september 2013 aannam. In deze motie wordt de Keniaanse regering
opgeroepen om zich terug te trekken uit het Strafhof. Nederland roept de
Keniaanse regering en de verdachten op om volledig met het Strafhof
samen te werken.
2.4 Libië en het Strafhof
Met resolutie 1970 d.d. 26 februari 2011 verwees de VN-Veiligheidsraad de
situatie in Libië unaniem door naar het Strafhof. Het Strafhof heeft
aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen Saif al-Islam Qadaffi en
voormalig chef inlichtingendiensten, Abdullah al-Senussi.
Saif al-Islam werd op 19 november 2011 gevangen genomen in Libië. De
Libische autoriteiten hebben laten weten hem zelf te willen berechten. In
dit verband heeft Libië op 1 mei 2012 de ontvankelijkheid van het Strafhof
betwist. Libië beroept zich daarbij op het complementariteitsbeginsel
zoals vastgelegd in artikel 17 van het Statuut. Het is aan de rechters van
het Strafhof om te oordelen over de ontvankelijkheid van deze zaak. Zoals
gezegd is berechting van individuen in eerste instantie een nationale
aangelegenheid en kan het Strafhof slechts in bepaalde gevallen een zaak
overnemen. Nederland is voorstander van berechting op nationaal niveau
wanneer dit mogelijk is. Nederland roept Libië op om zich neer te leggen
bij het uiteindelijke oordeel van de rechters en op basis daarvan volledig
mee te werken met het Strafhof.
Op 17 maart 2012 bevestigden de autoriteiten van Mauritanië de
aanhouding van voormalig hoofd van de Libische geheime dienst
al-Senussi. Het Strafhof, Frankrijk en Libië hadden om uitlevering
gevraagd. Op 5 september 2012 heeft Mauritanië al-Senussi uitgeleverd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

4

aan Libië. Op 11 oktober jl. heeft de kamer van vooronderzoek van het
Strafhof besloten dat de zaak tegen al-Senussi niet ontvankelijk is op
grond van het complementariteitsbeginsel aangezien Libië bereid en in
staat is zelf deze vervolging door te zetten. Al-Senussi mag dus in Libië
berecht worden.
2.5 Ivoorkust en het Strafhof
De aanklager heeft formeel op eigen initiatief onderzoek ingesteld naar
aanleiding van vermeende internationale misdrijven die volgden op de
verkiezingsoverwinning van president Ouattara van 28 november 2010. De
autoriteiten van het land hadden de rechtsmacht van het Strafhof al
geaccepteerd voordat het land op 15 februari 2013 toetrad tot het Statuut
van Rome. Op 3 oktober 2011 hebben de rechters van het Strafhof de
aanklager toestemming gegeven om onderzoek te doen naar oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid in Ivoorkust in de nasleep
van de verkiezingen van 28 november 2010. Na deze verkiezingen vonden
gevechten plaats tussen aanhangers van de voormalig president Laurent
Gbagbo en de huidige president Alassane Ouattara.
Het Strafhof heeft drie aanhoudingsbevelen uitgevaardigd tegen
voormalig president Laurent Gbagbo, zijn vrouw Simone Gbagbo en
ex-Minister van Sport en Jeugd Charles Blé Goudé. Op 30 november 2011
is voormalig president Gbagbo door de autoriteiten van Ivoorkust
overgedragen aan het Strafhof. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de
menselijkheid waaronder moord, verkrachting en andere vormen van
seksueel geweld gepleegd in Ivoorkust tussen 16 december 2010 en
12 april 2011. Aanvankelijk zei Ivoorkust toe volledig te zullen meewerken
met de Strafhof-processen. Ivoorkust heeft echter laten weten Simone
Gbagbo niet te zullen overdragen aan het Strafhof. Nederland roept
Ivoorkust op om zijn verplichtingen onder het Statuut van Rome volledig
na te leven en Simone Gbagbo uit te leveren of de rechtsmacht van het
Strafhof te betwisten, als men meent op lokaal niveau te kunnen
berechten. Ook wat betreft de berechting van Blé Goudé roept Nederland
Ivoorkust op de verdachte uit te leveren of de rechtsmacht te betwisten.
Het is aan de rechters van het Strafhof om te oordelen of vervolging zal
plaatsvinden door de autoriteiten van Ivoorkust of het Strafhof.
2.6 Syrië en het Strafhof
In Syrië hebben op grote schaal ernstige mensenrechtenschendingen
plaatsgevonden, zowel tegen strijders die deelnemen aan het conflict als
tegen burgers. Ondanks de intensiteit van het conflict heeft de VN
Veiligheidsraad de situatie in Syrië nog altijd niet doorverwezen naar het
Strafhof. Het kabinet betreurt de aanhoudende onenigheid in de VN
Veiligheidsraad op dit punt. Nederland is voorstander van doorverwijzing
van de situatie in Syrië naar het Strafhof en heeft hiertoe met 56 andere
landen een brief gestuurd aan de Veiligheidsraad. Minister Timmermans
heeft in de toespraak voor de Algemene Vergadering van de VN eind
september wederom aangedrongen op doorverwijzing van de situatie in
Syrië. Nederland brengt dit onderwerp ook regelmatig op als het spreekt
met internationale partners. Dit laat onverlet dat Syrië nog altijd zelf
vervolging kan instellen, en bij eventuele vervolging door het Strafhof, de
rechtsmacht kan betwisten. Buiten kijf staat dat de schendingen in Syrië
niet onbestraft mogen blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

5

2.7 Overige kwesties voor de aanklager
In de Kamerbrief Internationaal Strafhof van 9 november 2012 is de Kamer
geïnformeerd dat de aanklager van het Strafhof had geconcludeerd niet
bevoegd te zijn een uitspraak te doen of de Palestijnse Autoriteit (PA) een
staat is volgens het Statuut van Rome. Op 29 november 2012 heeft de
Algemene Vergadering van de VN ingestemd met ophoging van de status
van de PA tot «non-member observer state». Volgens de aanklager van
het Strafhof is het aan de PA om opnieuw een verklaring van acceptatie
van de rechtsmacht van het Strafhof af te leggen voordat zij zich opnieuw
zal buigen over de vraag of de PA hiertoe bevoegd is.
Daarnaast hebben de Comoren, de vlaggenstaat van de Mavi Marmara,
op 14 mei 2013 het Israëlisch ingrijpen op de Mavi Marmara van 31 mei
2010 doorverwezen naar het Strafhof. Op basis van art.12, tweede lid,
onder a, van het Statuut van Rome is het Strafhof bevoegd rechtsmacht
uit te oefenen indien de vermeende misdrijven zijn begaan aan boord van
een schip dat geregistreerd staat in een Statenpartij. De aanklager is in het
geval van doorverwijzing door een Statenpartij verplicht een voorbereidend onderzoek in te stellen en zij heeft dit dan ook gedaan. Het is aan
de aanklager om te besluiten of zij op basis van het beschikbare bewijsmateriaal een formeel onderzoek wil instellen.
3 Overige thema’s
3.1 Universaliteit van het Statuut van Rome
Om straffeloosheid voor internationale misdrijven een halt toe te roepen
is het belangrijk dat alle landen toetreden tot het Statuut van Rome.
Daarnaast is het van belang dat ook op nationaal niveau vervolging voor
internationale misdrijven wordt ingesteld. Momenteel telt het Strafhof 122
Statenpartijen. Nederland spant zich actief in voor universaliteit van het
Statuut van Rome. Verleden jaar november ontving Nederland de
Maleisische Minister van Justitie Aziz voor een bezoek om Maleisische
toetreding tot het Statuut van Rome te stimuleren. In februari van dit jaar
ontving Nederland de ViceMinister van Justitie en Mensenrechten
Indrayana van Indonesië voor een vergelijkbaar bezoek.
Daarnaast steunt Nederland verschillende initiatieven van NGO’s om tot
universaliteit van het Statuut van Rome te komen en brengt het dit
onderwerp op tijdens de Universal Periodic Review van de Mensenrechtenraad van de VN en in bilaterale contacten met landen die zich nog niet
hebben aangesloten bij het Statuut van Rome. Ook komend jaar zal
universaliteit van het Statuut van Rome, mede als onderdeel van behoud
en uitbreiding van steun voor het Strafhof, een Nederlandse beleidsprioriteit zijn.
3.2 Uitvoering van aanhoudingsbevelen
Het Strafhof kan slechts effectief zijn als de verdachten ook daadwerkelijk
voor het Strafhof verschijnen. Nederland streeft daarom in EU-verband
naar uitvoering van de openstaande aanhoudingsbevelen.
Een van de openstaande aanhoudingsbevelen is dat tegen president
Bashir van Sudan. Hij is de eerste verdachte van het Strafhof die wordt
beschuldigd van het misdrijf genocide. Helaas zijn er ook dit jaar weer
landen geweest, waaronder Strafhof-statenpartijen, die president Bashir
hebben ontvangen. Nederland onderneemt in een dergelijk geval actie in
EU-verband en waar nodig ook bilateraal om betreffende landen te
stimuleren het aanhoudingsbevel uit te voeren. Tegelijkertijd is ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

6

duidelijk dat het aanhoudingsbevel de bewegingsvrijheid van president
Bashir heeft beperkt. President Bashir diende op 15 juli 2013 een reis naar
Nigeria vroegtijdig af te breken na een mogelijk op handen zijnde
aanhouding. Daarnaast is president Bashir er niet in geslaagd om, zoals
hij wenste, de Algemene Vergadering van de VN toe te spreken eind
september.
In 2013 kon het aanhoudingsbevel tegen de Congolese militieleider Bosco
Ntaganda worden uitgevoerd. Op 18 maart meldde Ntaganda zich bij de
Amerikaanse ambassade in Kigali. Op 26 maart 2013 werd hij voorgeleid
voor de rechters van het Strafhof. Nederland heeft een actieve rol
gespeeld bij de overbrenging van Ntaganda naar Nederland.
3.3 Het Strafhof in multilaterale context
Nederland trekt ten aanzien van het Strafhof waar mogelijk op samen met
andere landen. Nederland houdt nauw contact met de Europese Dienst
voor Extern Optreden (EDEO) over reizen van personen tegen wie een
aanhoudingsbevel is uitgevaardigd. Binnen de EU zijn dit jaar
niet-bindende richtlijnen vastgesteld over hoe om te gaan met landen die
niet samenwerken met het Strafhof. Daarnaast spant de EU zich actief in
de universaliteit en het complementariteitsprincipe van het Strafhof te
bevorderen. Gecoördineerd handelen in EU-verband zorgt voor een
sterkere boodschap.
Daarnaast is de VN een belangrijk forum voor Nederland om gezamenlijk
op te trekken. Nederland is lid van de «Group of Friends of the ICC» in
New York en heeft zich dit jaar aangesloten bij het «Informal Ministerial
Network on the ICC» dat beoogt politieke steun te mobiliseren ten
behoeve van het Strafhof. Hiertoe heeft het netwerk eind september een
steunverklaring opgesteld die is ondertekend door 24 landen. Recentelijk
heeft de SGVN interne richtlijnen opgesteld over hoe om te gaan met
personen tegen wie het Strafhof aanhoudingsbevelen heeft uitgevaardigd.
Nederland verwelkomt deze richtlijnen.
3.4 Kampala amendementen
Tijdens de herzieningsconferentie van Kampala van 2010 zijn afspraken
gemaakt over de definitie van het misdrijf agressie en toekomstige
effectieve rechtsmacht van het Strafhof hierover. De wetsvoorstellen ter
goedkeuring en uitvoering van die amendementen zullen voor het einde
van het jaar bij de Tweede Kamer worden ingediend.
4 Rol van Nederland als gastland
Als gastland is Nederland er voor verantwoordelijk het functioneren van
het Internationaal Strafhof soepel en doeltreffend te faciliteren door onder
meer stabiliteit te bieden aan het Strafhof en haar onafhankelijkheid te
garanderen.
4.1 Voortgang nieuwbouw Strafhof
De nieuwbouw van het Strafhof op het terrein van de voormalige
Alexanderkazerne in Den Haag ligt op schema. Afronding van de bouw is
voorzien voor de tweede helft 2015. Ondanks uitvoerig voorafgaand
bodemonderzoek door externe bureaus is bij de grondwerkzaamheden
oude bodemvervuiling aan het licht gekomen. Het betrof onder meer
achtergebleven olie- en/of brandstoftanks. De bodemsanering is eind
september succesvol afgerond zonder dat dit geleid heeft tot vertraging
van de bouwactiviteiten. De daarmee samenhangende kosten (ad 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

7

miljoen Euro) zijn door Nederland gedragen. Onderzocht wordt of de
kosten op grond van wanprestatie te verhalen zijn op de destijds door
Nederland gecontracteerde bodemonderzoeksbureaus.
4.2 World Forum huur
Vanwege terugkerende klachten van Lidstaten van toonaangevende
internationale organisaties, zoals OPCW en het Strafhof, over de tekortschietende vergaderfaciliteiten van het World Forum te Den Haag is het
Ministerie van Buitenlandse Zaken in overleg getreden met de eigenaar
gemeente Den Haag over noodzakelijke renovaties. Uitgangspunt is dat
het World Forum na de renovatie voldoet aan de VN-standaarden inzake
grootschalige vergaderfaciliteiten.
De gemeente Den Haag heeft laten weten de komende jaren 25 miljoen
Euro te zullen investeren om de noodzakelijke renovaties te verrichten.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft aan de OPCW en het Strafhof
aangeboden hangende de renovatie tot eind 2015 de huurlasten van het
World Forum voor de jaarvergaderingen van OPCW en Strafhof te betalen,
voor zover deze bijeenkomsten in Den Haag plaatsvinden.
4.3 Overige zaken
Verschillende overheidsonderdelen, alsmede de betrokken ambassades,
bieden in lijn met de bepalingen uit het zetelverdrag actief operationele
ondersteuning aan het Strafhof. Zo wordt er indien nodig ondersteuning
geboden bij de binnenkomst, transport en vertrek van zowel verdachten
als getuigen bij het Strafhof. Nederland ondersteunt het Strafhof om deze
processen zo goed mogelijk te laten verlopen.
5. Inzet Nederland 12e Vergadering van Statenpartijen
(20–28 november)
Tijdens de Vergadering wordt besloten over verschillende resoluties die
onder meer betrekking hebben op samenwerking van Strafhof met
Statenpartijen, het onafhankelijk toezichtsmechanisme en het verbeteren
van de juridische procedures.
5.1 Study Group on Governance
In 2010 is besloten tot de oprichting van de Study Group on Governance
met het oogmerk een dialoog aan te gaan tussen het Strafhof en de
Statenpartijen ter verbetering van de effectiviteit en het functioneren van
het Strafhof. In 2011 en 2012 was Nederland voorzitter van dit forum. In
2012 heeft het Strafhof een «lessons learned» document opgesteld waarin
opties worden gepresenteerd voor versnelling van de juridische procedures. In overleg met de Statenpartijen is daarnaast een procedure
afgesproken voor een aanpak hiervan. Als onderdeel hiervan is in 2011
besloten om rechters toe te staan om, in bepaalde omstandigheden, in
enkelvoudige Kamers bijeen te komen, hetgeen de efficiëntie van het
Strafhof kan vergroten.
In vervolg hierop was het werk van de Study Group on Governance, onder
mede-voorzitterschap van Nederland, het afgelopen jaar gericht op
maatregelen om het strafproces te versnellen. In nauwe samenwerking
met de «lessons learned»-werkgroep van de rechters richtte de studiegroep zich op amendering van het proces- en bewijsreglement. In vervolg
op aanpassingen in voorgaande jaren, betrof dit allereerst een aanpassing
van artikel 100 van het reglement. Het amendement beoogt het eenvoudiger te maken voor het Strafhof om te besluiten (delen van) een proces

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

8

op een andere plek dan Den Haag te voeren. Het andere voorstel betreft
amendering van regel 68 van het proces- en bewijsrechtreglement. De
aanpassing verruimt de regels omtrent het gebruik van getuigenverklaringen zodat deze getuigen niet hoeven te verschijnen in de rechtszaal. Bij
zijn werk betrekt de studiegroep de ervaringen van andere internationale
tribunalen en wordt nauw samengewerkt met experts en NGO’s.
5.2 Samenwerking van Statenpartijen met het Strafhof
In 2012 is besloten een werkgroep op te richten om te onderzoeken hoe de
samenwerking met het Strafhof zou kunnen worden verbeterd. De voor
Nederland meest relevante onderwerpen waar deze groep zich op heeft
gericht zijn bilaterale afspraken met het Strafhof over opvang van
vrijgesproken personen en niet-essentiële contacten met personen tegen
wie een aanhoudingsbevel is uitgevaardigd door het Strafhof.
Bij de discussie over het beperken van niet-essentiële contacten met
personen tegen wie een aanhoudingsbevel is uitgevaardigd, bleken de
Statenpartijen zeer verdeeld. De discussie zal worden voortgezet tijdens
de komende Vergadering. Ook is er een voorstel gedaan tot bilaterale
afspraken tussen het Strafhof en Statenpartijen over de opvang van
personen in geval van vrijspraak.
5.3 Begroting
De begroting van het Strafhof voor 2014 dient door de Vergadering te
worden goedgekeurd. Het Strafhof heeft een voorstel gedaan waarin
wordt uitgegaan van een stijging van de begroting met ongeveer 10,9
miljoen Euro tot ongeveer 126 miljoen Euro. De stijging van het budget
wordt voornamelijk veroorzaakt door een stijging van het aantal situaties
en de hierdoor veroorzaakte toename van activiteiten van het bureau van
de Aanklager en de rechters. Daarnaast zorgt ook de nieuwe strategie van
de Aanklager voor een stijging in het aangevraagde budget. De nieuwe
griffier Herman von Hebel heeft aangekondigd de griffie te willen
hervormen in de komende twee jaar. Dit zou op termijn moeten resulteren
in een afname van 3% van het aangevraagde budget door de Griffie. Het
budgetcomité van de Vergadering van Statenpartijen heeft de Vergadering
geadviseerd om akkoord te gaan met een budget van ongeveer 121
miljoen Euro. Nederland ziet het voorstel van het budgetcomité als een
goed vertrekpunt voor de besluitvorming over de begroting.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 498, nr. 30

9