Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

902
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over het bericht dat de Staat meebetaalt aan de reorganisatie
van NAM (ingezonden 2 januari 2018).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
17 januari 2018)
Vraag 1
Kent u het bericht «Staat betaalt mee aan reorganisatie van NAM»1? Klopt
het de staat via het Energie Bedrijf Nederland (EBN) meebetaalt aan de
vertrekregeling voor boventallige NAM-medewerkers?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Klopt het dat het toerekenen van 48,7 miljoen euro is gebeurd volgens «de
geldende afspraken»? Klopt het voorts dat deze afspraken uit 1963 stammen
en geheim worden gehouden? Zo ja, waarom zijn deze afspraken destijds
geheim gehouden en sindsdien geheim gebleven?
Bent u bereid de inhoud van de geheime afspraken met de Kamer te delen?
Zo nee, waarom niet?
Wat is de reden dat de Kamer niet is geïnformeerd over de ongebruikelijke en
onwenselijke steun aan NAM?
Antwoord 2, 3 en 4
Energie Beheer Nederland B.V. (hierna: EBN) neemt namens de Staat deel in
de opbrengsten en kosten van de opsporing en winning van aardolie en
aardgas in Nederland en op het Nederlandse deel van het continentaal plat,
in de regel voor 40%. Dat doet zij op grond van Overeenkomsten van
Samenwerking die zij heeft gesloten met mijnbouwbedrijven. Dit zijn
vergunninghouders in de zin van de Mijnbouwwet. Het gaat bij deze
deelnemingen niet om geheime afspraken, maar om vertrouwelijke,
privaatrechtelijke overeenkomsten, waarin de onderlinge verhoudingen en
rechten en verplichtingen van betrokken partijen, de wijze van samenwerking
en de besluitvorming bij de opsporing en winning van aardolie en aardgas

1

ah-tk-20172018-902
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

De Volkskrant, 27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

zijn vastgelegd. Deze samenwerkingsverbanden betreffen alle Nederlandse
gasvelden on- en offshore, dus niet alleen het Groningenveld waarvoor de
Overeenkomst van Samenwerking met de NAM in 1963 is gesloten. Dergelijke privaatrechtelijke samenwerkingsovereenkomsten behoeven en hebben
de instemming van de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Voor alle
opsporings- en winningsactiviteiten in Nederland geldt dat de betrokken
mijnbouwbedrijven het initiatief nemen en dat in alle gevallen de feitelijke,
operationele werkzaamheden worden uitgevoerd door de operators in de
verleende opsporings- en winningsvergunningen. Naast de NAM valt hierbij
onder meer te denken aan Vermilion, Total, Wintershall en ENGIE. EBN voert
zelf geen operationele mijnbouwwerkzaamheden uit. Daarentegen draagt EBN
wel bij aan de kosten die de operator moet maken voor de operationele
uitvoering van zijn mijnbouwwerkzaamheden. De taken en de positie van EBN
bij de opsporing en winning zijn vastgelegd in de Mijnbouwwet en daarmee
openbaar. Zo staat er in artikel 94 van de Mijnbouwwet dat in de overeenkomst van samenwerking bepalingen worden opgenomen omtrent het
overdragen in eigendom van de gewonnen en beschikbare hoeveelheden
koolwaterstoffen door de vergunninghouder aan EBN voor 40% en in artikel
90 van de Mijnbouwwet dat EBN 40% van de kosten voor haar rekening
neemt.
Voor de operationele uitvoering van de opsporings- en winningsactiviteiten
waarvoor de vergunning is verleend, moeten operators kosten maken,
waarvan personeelskosten onderdeel zijn. Deze belasten zij naar rato van hun
deelnemingspercentage door aan de deelnemende partijen in de vergunning,
waaronder EBN voor (doorgaans) 40%. Op grond van de met operators
gemaakte afspraken in de Overeenkomsten van Samenwerking dient EBN
mee te betalen aan deze kosten, waaronder de personeelskosten, van de
operator. Om de efficiency van hun opsporings- en winningsactiviteiten te
vergroten, worden door operators regelmatig reorganisaties uitgevoerd. De
kosten van dergelijke reorganisaties leiden op termijn tot lagere kosten van
winning en daar heeft EBN (en dus de Staat) uiteindelijk ook baat bij. In 2016
had NAM voor al haar mijnbouwactiviteiten bijna 2.000 werknemers in dienst.
Om haar winningskosten te verlagen, heeft NAM een reorganisatie doorgevoerd. Deze reorganisatie heeft niet alleen betrekking op de vergunning
Groningen, maar ook op alle andere vergunningen in Nederland en op het
Nederlandse deel van het continentaal plat, waar NAM de operator is. NAM
heeft uiteindelijk op grond van de met EBN gesloten Overeenkomsten van
Samenwerking € 48,7 miljoen aan reorganisatiekosten in rekening gebracht
aan EBN. Deze kosten zijn opgenomen in het jaarverslag van EBN.
Vraag 5
Klopt het dat EBN aanvankelijk niet instemde met de bijdrage, maar dat de
NAM druk heeft uitgeoefend op EBN om voor 1 januari 2017 te betalen? Zo
ja, waaruit bestond deze druk? Waarom was EBN van mening dat de betaling
aan de NAM niet verplicht was volgens de geheime afspraken uit 1963? Wie
heeft het besluit genomen akkoord te gaan met de financiële bijdrage aan de
NAM? Op basis van welke argumentatie is dat gebeurd?
Antwoord 5
Op grond van de met operators gesloten Overeenkomsten van Samenwerking is EBN gehouden mee te betalen aan de kosten van de operationele
activiteiten van de operators in de vergunning. Als goed vertegenwoordiger
van de belangen van de Staat neemt EBN de door de operator aan haar in
rekening gebrachte bedragen niet voetstoots over, maar heeft zij zelf een
kritische controle uitgevoerd. Daarbij heeft EBN in het geval van NAM een
audit laten uitvoeren door Ernst & Young om ervan verzekerd te zijn dat de
kostentoerekening van de reorganisatiekosten op een zorgvuldige wijze heeft
plaatsgevonden en dat de grondslag voor de vergoeding passend is. EBN
heeft mij laten weten dat de uitkomst van het onderzoek is dat er voor de
reorganisatie gerekend wordt volgens de kantonrechtersformule en er geen
sprake is van uitzonderlijke regelingen. Omdat het hier gaat om de uitvoering
van een privaatrechtelijke overeenkomst tussen EBN en een operator en de
stukken persoons- en bedrijfsgevoelige informatie bevatten, beschik ik niet
over het advies of andere stukken van Ernst & Young.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Vindt u het moreel te verdedigen dat de belastingbetaler op moet draaien
voor de reorganisatie van de NAM?
Antwoord 6
EBN neemt namens de Staat voor 40% deel in de baten en lasten van de
opsporing en winning van aardolie en aardgas in Nederland en op het
Nederlands deel van het continentaal plat. Dat houdt in dat EBN, naast een
recht op haar deel in de opbrengst van de winning, contractueel gehouden is
om haar deel in de operationele kosten van de winning door de operator bij
te dragen. Daaronder vallen zoals gezegd ook de (personeels)kosten van een
reorganisatie die een operator doorvoert voor een efficiencyverbetering van
zijn bedrijfsactiviteiten. Dit komt uiteindelijk ook de belastingbetaler ten
goede.
Vraag 7
Bent u van mening dat het meebetalen aan de reorganisatie van de NAM
illustreert dat het EBN een «te vrije (rol)opvatting» heeft en bij de uitvoering
van haar werkzaamheden publieke overwegingen onvoldoende in het oog
heeft, zoals in ABDTOPConsult in augustus 2014 concludeerde? Welke
stappen gaat u nemen teneinde te voorkomen dat het EBN opnieuw de fout
ingaat?
Antwoord 7
Het meebetalen door EBN aan de kosten van de reorganisatie van de NAM is
geen illustratie van een te vrije rolopvatting van EBN, maar is de uitvoering
van contractuele afspraken die zijn vastgelegd in de Overeenkomsten van
Samenwerking die EBN met instemming van de Minister van Economische
Zaken en Klimaat heeft gesloten met houders van opsporings- en winningsvergunningen in de zin van de Mijnbouwwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3