4
Vragenuur: Vragen Groothuizen
Vragen van het lid Groothuizen aan de minister van Justitie
en Veiligheid over de flinke stijging van het aantal lek- en
corruptiezaken.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de heer Groothuizen namens
D66 voor zijn vraag aan de minister van Justitie en Veiligheid over de flinke stijging van het aantal lek- en corruptiezaken.

De heer Groothuizen (D66):
Voorzitter. Corruptie heeft een verwoestende invloed op
een samenleving. Die tast namelijk de essentie van een
rechtsstaat aan: het vertrouwen van mensen in de integriteit
van de overheid. Nederland heeft doorgaans een goede
reputatie. We staan bekend als een land met weinig corruptie. Op de welbekende ranglijsten scoren we dan ook goed.
Toch duiken er steeds vaker berichten op dat we ook in
Nederland niet immuun zijn voor corruptie; van bestuurders
en ambtenaren die voordeeltjes uitdelen tot politie- en
douanepersoneel dat informatie lekt of ronduit samenwerkt
met criminelen.
Uit het jaarbericht van het Openbaar Ministerie blijkt dat
de Rijksrecherche vorig jaar 33 incidenten van ambtelijke
corruptie en 32 schendingen van de geheimhoudingsplicht
heeft onderzocht. In 2017 was dat nog een derde minder.
D66 vindt dat een zorgelijke ontwikkeling. Ik heb daarom
een aantal vragen aan de minister van Justitie.
Als eerste: hoe verklaart de minister deze toename? Is er,
wat hem betreft, sprake van toeval of is hier sprake van een
negatieve trend? En wat doet de minister van Justitie om
corruptie tegen te gaan, zowel in preventieve als repressieve
zin? Functioneert het actieve integriteitsbeleid dat het
Openbaar Ministerie en de politie voeren eigenlijk wel goed
als we kijken naar deze cijfers? Mijn vervolgvraag luidt:
voldoet Nederland aan de internationale afspraken en
standaarden als het gaat om corruptiebestrijding en, zo
nee, wat gaat de minister daaraan doen? En, voorzitter, tot
slot in dit eerste blokje: wat is er eigenlijk gebeurd met de
zaken die in het jaarbericht worden genoemd? Is de minister
bereid de Kamer voortaan een open brief te sturen met de
afwikkeling van die onderzoeken? Ik vraag dit in het kader
van de maximale transparantie die we bij het departement
van Justitie met z'n allen toch nastreven.
Dank u wel.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Voorzitter. Laat ik meteen maar even met de deur in huis
vallen: het toegenomen aantal strafrechtelijke onderzoeken
is vooral een teken dat politie en OM erbovenop zitten en
dat corruptie en lekken zichtbaarder worden aangepakt.
Hoe verklaar ik dat? Uit een recent onderzoek van het WODC
is gebleken dat er geen aanwijzingen zijn dat het aantal
integriteitsschendingen de afgelopen jaren significant is
toegenomen. Wel blijkt dat het kaliber, de grootte van de
integriteitsschendingen, zwaarder is geworden.
Het tegengaan van corruptie is een belangrijk aspect bij het
terugdringen van ondermijnende criminaliteit. Zoals u weet,
is dat ongeveer mijn middle name aan het worden; daar
zetten we dus ook echt op in. Ik kan in antwoord op uw
vraag zeggen dat er inderdaad sprake is van een actief
instrumentarium. Ik noem even een paar dingen waar dus
ook extra geld voor wordt ingezet. Er is onder andere een
analysetool die heel goed bruikbaar is om uit bepaalde
situaties te kunnen filteren dat er mogelijk sprake is van
corruptie. Er is ook extra ingezet op integriteit bij werving,
selectie en screening van nieuwe medewerkers. En er is
ten slotte ook een intensiveringsbudget voor de ontwikkelingen bij de Rijksrecherche.
Voorzitter. Wij voldoen aan de internationale verplichtingen.
Nederland heeft zich verbonden aan drie internationale
verdragen, die van de Verenigde Naties, OESO en GRECO.
GRECO heeft in 2018 de aanpak in Nederland geëvalueerd,
en daar kwam Nederland goed uit. Daarover heb ik u op 22
februari jongstleden een brief gestuurd. De VN en de OESO
zullen nog dit jaar, in 2019, evaluaties uitvoeren. Desgewenst — dat kan in het tweede blokje aan de orde komen
— kan ik uw Kamer daarover informeren.
Ten slotte, voorzitter, het verzoek om een bericht over de
afwikkeling van corruptieonderzoeken. Dat kan niet op
individueel niveau, want het is heel ongebruikelijk dat ik u
als minister ga vertellen wat er uit zaken komt. Ik ben wel
bereid u geregeld te informeren over aard en omvang van
de corruptie. Zoals ik al heb gezegd, zal ik dat dit jaar in
ieder geval doen naar aanleiding van de evaluaties die er
nog van de VN en de OESO komen.
De heer Groothuizen (D66):
Voorzitter. Dank aan de minister voor de beantwoording
van de vragen. Hij geeft een soort geruststellend antwoord.
Hij zegt eigenlijk: het komt omdat politie en Openbaar
Ministerie beter zijn gaan kijken. Nou, dat zou mooi nieuws
zijn, maar kan hij dan ook aangeven hoe hij die toch vrij
forse toename dan uitsplitst? Welk deel komt dan doordat
we beter zijn gaan kijken? Nog veel belangrijker: wat zegt
het feit dat we beter zijn gaan kijken en dan meer incidenten
zien over de screening vooraf? Want dat lijkt er dan toch
op te duiden dat mensen er vooraf in de screening, bijvoorbeeld bij het opvragen van een vog, als het ware doorheen
piepen, die we dan achteraf moeten opsporen.

Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik had u al gefeliciteerd, dus dat laat ik dit keer
achterwege.

Voorzitter. Dan over de Rijksrecherche, waarover ik eerder
vragen heb gesteld samen met mevrouw Den Boer. Daaruit
bleek dat er 127 fte zijn en dat de Rijksrecherche tamelijk
oud is qua leeftijdsopbouw. Zijn die 127 fte eigenlijk wel
voldoende om al die extra zaken op te pakken? Wat doet
de minister er nu aan om ervoor te zorgen dat de Rijksrecherche ook in de toekomst kan blijven functioneren? Het
lijkt erop dat heel veel mensen op korte termijn uit gaan
stromen.

Tweede Kamer

28 mei 2019
TK 86

Vragenuur: Vragen Groothuizen

86-4-1

Tot slot in dit blokje de volgende vraag. Het kabinet trekt
extra geld uit, mede op verzoek van CDA en D66, voor het
Openbaar Ministerie. Zitten daar ook extra middelen in voor
de Rijksrecherche?
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik vind het heel lastig om het WODC-onderzoek
hier technisch voor u uit te splitsen. Zoals gezegd is dat het
onderzoek waaruit ik mijn stellingen van zojuist haal. We
zetten erop in om het screenen beter en scherper te doen.
Er is geen sprake van een significante toename, maar we
doen dit gewoon omdat we in de moderne tijd middelen
hebben om de screening nog scherper te maken. De vraag
over de intensivering van de Rijksrecherche kan ik bevestigend beantwoorden. Of en in hoeverre de extra gelden voor
het Openbaar Ministerie daar ook voor worden ingezet,
vind ik een beslissing die primair aan het Openbaar Ministerie is. Maar gezien mijn contacten met het Openbaar
Ministerie ga ik ervan uit dat men zeker ook naar dit
onderwerp zal kijken.
Ten slotte nog heel snel iets over de doorlooptijd. Er is geen
inschatting te maken van de gemiddelde doorlooptijd. Elke
zaak is uniek en heeft zijn eigen dynamiek en complexiteit,
dus daar kunnen we geen algemene regels op plakken.
De heer Groothuizen (D66):
Dank voor de antwoorden van de minister. Ik zal deze
kwestie blijven volgen, want volgens mij is het vertrouwen
van de bevolking in een integere overheid cruciaal voor
een rechtsstaat. Ik dring er toch nog een keer bij de minister
op aan om dat overzicht van hoe het met die zaken afloopt,
wel aan de Kamer te sturen. Dat hoeft uiteraard niet zozeer
op individueel niveau, maar volgens mij is het voor de
Kamer gewoon interessant om te weten hoe het verder
gaat nadat de Rijksrecherche een zaak heeft opgepakt. Wat
doet het Openbaar Ministerie ermee? Hoe gaan rechtbanken
ermee om? Dan weten we ook of er in het vervolg nog
vragen zijn.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Den Boer namens D66.
Mevrouw Den Boer (D66):
D66 heeft eerder vragen gesteld over het vraagstuk van
integriteit bij de politie. De politie zelf heeft dit een topprioriteit gemaakt en voert ook een heel actief integriteitsbeleid.
Dat werd net ook aangestipt door mijn collega Groothuizen.
Uit het jaarbericht van de Rijksrecherche blijkt nog geen
verbetering en dat is wel heel erg zorgelijk. Wat zegt dat
nou over de cultuur bij de politie en de mogelijkheid om
de cultuur bij de politie te veranderen, zo vraag ik de
minister.

meer stof uit, zo leert in ieder geval de huishoudkunde. Ik
ben het met de heer Groothuizen eens dat we het heel kritisch moeten blijven volgen, juist ook omdat we inzetten
op verbetering van een aantal zaken, zoals de screeningsinstrumenten. Ik hoop spoedig bij uw Kamer terug te komen
op wat de evaluaties van VN en OESO opleveren, want ik
denk dat we dan meer houvast hebben. Nogmaals, ik heb
er toch echt wel vertrouwen in dat men het intensief oppakt.
De voorzitter:
Mevrouw Den Boer, tot slot.
Mevrouw Den Boer (D66):
In het vervolg daarvan vraag ik of de minister ons jaarlijks
kan informeren over de resultaten van het integriteitsbeleid
bij de politie. Zo kan de minister ook zelf laten zien dat hij
het zeer, zeer serieus neemt.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Volgens mij gebeurt dat al, zelfs halfjaarlijks. Dat
is niet op individueel zaakniveau. Daar heb ik net al wat
over gezegd. Ik zeg toe dat ik het in ieder geval nog eens
zal nagaan. Voor zover mijn inschatting dat dit eigenlijk al
jaren gebeurt niet honderd procent correct is, zullen we die
zeker bijstellen.
De voorzitter:
De heer Van Nispen namens de SP.
De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Het valt mij op dat de minister vindt dat hij op
de goede weg is. De toename van het aantal corruptiezaken
komt vooral omdat wij allemaal beter zijn gaan kijken en
men dus eerder tegen de lamp loopt. Als het gaat om de
oorzaak van die corruptie, de georganiseerde criminaliteit,
vindt de minister ook dat er voldoende wetten zijn en dat
daar heel veel geld voor wordt uitgetrokken. Maar wat
betreft de oorzaak van die corruptiezaken: die enorme
georganiseerde criminaliteit heeft natuurlijk zo kunnen
escaleren, omdat alle misdaad draait om geld. De SP zegt
al heel lang dat de strijd tegen de misdaad ook veel meer
om geld moet draaien. Wanneer komt de minister met zijn
aanpak, zodanig dat wij eindelijk een substantieel deel van
die naar schatting 18 miljard euro misdaadgeld per jaar
weten af te pakken, terwijl dat nu maar een schijntje is,
enkele honderden miljoenen? Wanneer komt de minister
met een echt stevige aanpak als het gaat om het misdaadgeld in de Nederlandse samenleving?
De voorzitter:
De minister.

Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Het begrip "verbetering" vind ik hier heel lastig.
In het begin heb ik aangegeven dat bijvoorbeeld het feit
dat er nu meer zaken zijn, juist komt door die verstevigde
aanpak. Als je harder op het kleed gaat kloppen, komt er

Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik heb al eerder in uw Kamer aangekondigd dat
collega Hoekstra en ik met een brief over het tegengaan
van witwassen zullen komen. In dat kader zal ook verder
worden geschreven. Er zal hopelijk daarna ook snel met de
Kamer worden gedebatteerd over de zogenaamde afpakstrategie.

Tweede Kamer

28 mei 2019
TK 86

Vragenuur: Vragen Groothuizen

86-4-2

De voorzitter:
Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Groothuizen

28 mei 2019
TK 86

86-4-3