Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2588
Vragen van de leden Van Weyenberg en Van Meenen (beiden D66) aan de
ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht «Leerwerkplekken in de knel door ontslagregels»
(ingezonden 17 maart 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 17 juni
2015) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 1891
Vraag 1
Kent u het bericht «Leerwerkplekken in de knel door ontslagregels»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het waar dat arbeidsovereenkomsten die zijn afgesloten in het kader van
een beroepsbegeleidende leerweg (BBL) zijn uitgezonderd van de ketenbepaling, aangezien deze arbeidsovereenkomsten worden afgesloten in het kader
van een opleiding die gericht is op het behalen van een startkwalificatie?
Antwoord 2
Ja. Arbeidsovereenkomsten die zijn aangegaan in verband met een beroepsbegeleidende leerweg (BBL) zijn inderdaad uitgezonderd van de gewijzigde
ketenbepaling die per 1 juli 2015 in werking zal treden.2 De reden hiervoor is
geweest dat het volgen van een dergelijke opleiding kan leiden tot het
behalen van een startkwalificatie.3
Vraag 3
Is het waar dat arbeidsovereenkomsten van BBL-leerlingen niet zijn uitgezonderd van de transitievergoeding?

1

Financieele Dagblad, 13 februari 2015
Zie artikel 7:668a, tiende lid, BW (nieuw).
3
Zie Kamerstukken II 2013/14, 33 818, nr. 8.
2

ah-tk-20142015-2588
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Vanaf 1 juli 2015 hebben werknemers bij ontslag of het niet verlengen van
een tijdelijk contract op initiatief van de werkgever recht op een transitievergoeding. Dit recht geldt voor alle werknemers die werken op basis van een
arbeidsovereenkomst die ten minste twee jaar heeft geduurd. Dat recht geldt
dus in beginsel ook voor werknemers die een BBL-opleiding volgen en ten
minste twee jaar op basis van een arbeidsovereenkomst in dienst zijn van de
werkgever. Tegelijkertijd is het uiteraard niet de bedoeling dat de introductie
van de transitievergoeding leidt tot het aanbieden van minder leerwerkplekken. Dat heeft er mede toe geleid dat het kabinet heeft besloten om bij amvb
te bepalen dat kosten van de opleiding in mindering kunnen worden gebracht
op de transitievergoeding.
Op 11 mei jl. is de amvb «voorwaarden in mindering brengen kosten op
transitievergoeding» gepubliceerd.4 Op grond van deze amvb kunnen
zogenoemde «transitiekosten» en «inzetbaarheidskosten» onder voorwaarden
in mindering worden gebracht op de transitievergoeding. Transitiekosten zijn
kosten van maatregelen in verband met het eindigen of niet voortzetten van
de arbeidsovereenkomst, gericht op het voorkomen van werkloosheid of het
bekorten van de periode van werkloosheid van de werknemer. Bijvoorbeeld
kosten voor (om)scholing of een outplacementtraject bij ontslag. Inzetbaarheidkosten zijn kosten die al eerder tijdens het dienstverband zijn gemaakt,
en die zien op het bevorderen van de inzetbaarheid van de werknemer buiten
de organisatie van de werkgever. Voorwaarde is dat de door de opleiding
verworven kennis en vaardigheden niet zijn aangewend om een functie bij de
werkgever uit te oefenen.
Onder inzetbaarheidskosten vallen ook kosten voor een duale opleiding,
waaronder een BBL-opleiding. De opleidingskosten5 kunnen in mindering
worden gebracht op de aan de periode van opleiding toe te rekenen
transitievergoeding. De kosten kunnen alleen in mindering worden gebracht
als de arbeidsovereenkomst na afronding van de opleiding of voortijdige
beëindiging van de opleiding niet wordt voortgezet. Per saldo zal er dan geen
transitievergoeding verschuldigd zijn, aangezien de opleidingskosten het
bedrag van de transitievergoeding zullen overstijgen. Om misbruik te
voorkomen is ook geregeld dat opleidingskosten niet in mindering gebracht
mogen worden op de transitievergoeding als de arbeidsovereenkomst na de
beëindiging binnen zes maanden alsnog wordt voorgezet.
Als de arbeidsovereenkomst wel wordt voortgezet, is het niet mogelijk om de
opleidingskosten in mindering te brengen op een eventueel later bij ontslag
verschuldigde transitievergoeding. Dan wordt het geleerde tijdens de
opleiding immers aangewend voor het uitoefenen van een functie bij de
werkgever. Er is dan geen aanleiding om deze situatie anders te behandelen
dan wanneer de werknemer tijdens het dienstverband andere scholing volgt
dan een duale opleiding.
Vraag 4
Deelt u de mening dat ondernemers die BBL-plekken aanbieden, de transitievergoeding niet kunnen ontwijken, omdat een BBL-leerling na maximaal vier
jaar plaats moet maken voor een nieuwe leerling, waardoor de arbeidsovereenkomst per definitie niet gericht is op een dienstverband voor onbepaalde
tijd?
Antwoord 4
Zoals in het antwoord op vraag 3 is aangegeven kunnen de kosten die de
werkgever maakt voor een BBL-opleiding in mindering worden gebracht op
de aan de periode van opleiding toe te rekenen transitievergoeding, wanneer
de arbeidsovereenkomst na afronding of voortijdige beëindiging van de
opleiding niet wordt voortgezet. Per saldo zal er dan geen transitievergoeding
verschuldigd zijn, aangezien de opleidingskosten het bedrag van de transitievergoeding zullen overstijgen.
4
5

Staatsblad 2015, nr. 171.
In de amvb wordt ook toegelicht wat onder «de kosten van de opleiding» wordt verstaan: alle
kosten die de werkgever voor de opleiding maakt tijdens de gehele periode waarin iemand de
opleiding volgt. Bijvoorbeeld collegegeld, mits niet door de werknemer betaald, kosten van
begeleiding van de werknemer en kosten voor kleding en materialen. Loonkosten van de
werknemer kunnen echter niet in mindering worden gebracht op de transitievergoeding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Overigens is het niet juist dat een BBL-leerling na maximaal vier jaar verplicht
is om uit te stromen. BBL-gediplomeerden blijven na het behalen van hun
diploma ook veelal in dienst bij het bedrijf waar zij hun opleiding hebben
gevolgd.6
Vraag 5
Mogen leerwerkbedrijven de opleidingskosten voor een BBL-leerling aftrekken
van de transitievergoeding?
Indien leerwerkbedrijven de opleidingskosten niet mogen aftrekken van de
transitievergoeding, worden zij dan op een andere manier (bijvoorbeeld via
een hogere tegemoetkoming in de onkosten van de opleiding) gecompenseerd voor de transitievergoeding?
Antwoord 5
Verwezen wordt naar het antwoord op vraag 3.
Vraag 6
Welke dienstverbanden zijn er, naast de BBL-trajecten, nog meer die specifiek
gericht zijn op het volgen van een opleiding, zoals de opleiding van medisch
specialisten? Op welke manier zorgt u er voor dat de transitievergoeding
geen negatief effect heeft op het aanbod van deze opleidingen?
Antwoord 6
Op grond van de genoemde amvb kunnen werkgevers de kosten voor een
opleiding in mindering brengen op de transitievergoeding, wanneer de
arbeidsovereenkomst is aangegaan omwille van het kunnen volgen van die
opleiding. Naast opleidingen in het kader van de beroepsbegeleidende
leerweg (BBL) gaat het om duale opleidingen in het hoger en wetenschappelijk onderwijs7, bijvoorbeeld de HBO-opleiding verpleegkunde en de
WO-opleiding erfgoedstudies. Ook gaat het om opleidingen die uitsluitend
kunnen worden gevolgd als een arbeidsovereenkomst is aangegaan,
bijvoorbeeld een opleiding tot huisarts of medisch specialist.
Vraag 7
Bent u bereid de effecten van de transitievergoeding op het aanbod van
dienstverbanden die gericht zijn op opleiding te monitoren?
Antwoord 7
Doordat het mogelijk wordt om de kosten van de opleiding in mindering te
brengen op de transitievergoeding wanneer de arbeidsovereenkomst na
afronding of voortijdige beëindiging van de opleiding niet direct of binnen
zes maanden wordt voortgezet, zal er geen belemmering bestaan voor het
aanbieden van dergelijke duale opleidingen. De ontwikkeling van het aantal
leerwerkplekken is afhankelijk van verschillende factoren. Het is dan ook
ingewikkeld om aan deze ontwikkeling conclusies te kunnen verbinden in
relatie tot de effecten van de transitievergoeding. De ontwikkeling van het
aantal bbl-leerwerkplekken wordt wel nauwgezet gevolgd vanuit de stichting
Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en het Ministerie van
OCW.

6

Zie het onderzoek Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt2013, Researchcentrum
voor Onderwijs en Arbeidsmarkt, Maastricht University, juli 2014.
7
Zoals bedoeld in artikel 7.7 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3