Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 002

Wijziging van een aantal wetten op het terrein
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (Verzamelwet VWS 2022)

Nr. 8

NADER VERSLAG
Vastgesteld 1 april 2022
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, had na
kennisneming van de nota naar aanleiding van het verslag en de nota van
wijziging nog behoefte nadere vragen en opmerkingen aan de regering
voor te leggen. De commissie heeft de eer als volgt verslag uit te brengen
van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de vragen en opmerkingen in dit verslag
afdoende zullen zijn beantwoord, acht de commissie hiermee de openbare
behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.

Algemeen
Artikelsgewijze toelichting

blz.
1
2

1. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de nota naar
aanleiding van het verslag1 over de wijziging van een aantal wetten op het
terrein van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(Verzamelwet VWS 2022). Zij hebben hierbij nog een enkele vraag.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van zowel de nota
naar aanleiding van het verslag als de nota van wijziging2 van de
voorliggende wetsvoorstel Verzamelwet VWS 2022. Zij hebben nog enkele
vragen.

1
2

kst-36002-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 36 002, nr. 6.
Kamerstuk 36 002, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

1

De leden van de CDA-fractie hebben met interesse de nota naar
aanleiding van het verslag en de nota van wijziging gelezen. Graag maken
zij van de gelegenheid gebruik hier aanvullende en soms verduidelijkende
vragen over te stellen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
Verzamelwet VWS 2022 en de bijbehorende nota naar aanleiding van het
verslag. Zij hebben hierover nog een aantal vragen en opmerkingen.
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de voorgenomen
wetswijzigingen zoals vermeld in de Verzamelwet VWS 2022.
2. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel III (Geneesmiddelenwet)
Onderdelen A en B (artikel 36 en 49 Geneesmiddelenwet)
De leden van de CDA-fractie hebben in het verslag gevraagd of de
regering kon toelichten waarom er bij het opstellen van de wettekst
destijds afgeweken is van de Duits-, Engels- en Franstalige versies van de
richtlijntekst. Nogmaals vragen zij wat de reden was dat er toentertijd is
afgeweken.
Onderdeel C (artikel 62 Geneesmiddelenwet)
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering in de nota naar
aanleiding van het verslag aangeeft dat het belangrijk is dat een
consument desgewenst voorlichting kan krijgen over het
UAD-geneesmiddel (zelfzorgmiddel dat uitsluitend bij apotheek en drogist
verkrijgbaar is) dat hij koopt, en dat het duidelijk is waar hij die
voorlichting kan krijgen. Hoe weet de consument waar hij of zij met
vragen terecht zou kunnen? Waar zouden consumenten, indien zij
klachten hebben, terecht kunnen?
De regering geeft voorts aan zich voor te kunnen stellen dat bij sommige
zelfzorgmiddelen de vraag gesteld kan worden of het thuishoort in de
categorie UA (Uitsluitend Apotheek), of in de categorie UAD, maar dat de
eindbeslissing bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
ligt. Kan de regering aangeven of het CBG naar aanleiding van deze
wetswijziging een extra monitoring doet ter besluitvorming of iets
thuishoort in de categorie UA of UAD? Kan de regering tevens aangeven
welke criteria daarbij naar verwachting leidend zullen zijn?
De leden van de D66-fractie vragen de regering met betrekking tot
datgene wat in artikel III (Geneesmiddelenwet) van de memorie van
toelichting staat, verder in te gaan op de mogelijke gezondheidsrisico’s
die kunnen ontstaan bij het beschikbaar stellen van UAD-geneesmiddelen
zonder de fysieke aanwezigheid van apotheker of drogist. Kan de regering
aangeven hoe deze gezondheidsrisico’s worden afgewogen tegen de
beoogde doelstelling van de wetswijziging?
Voorts vragen genoemde leden hoe dit voorstel in lijn is met initiatieven
zoals demedicalisering van de Nederlandse samenleving. Kan de regering
hierbij expliciet ingaan op de verkrijgbaarheid van pijnstillende medicatie?
De leden van de D66-fractie stellen voorts het volgende. In Nederland
staan er 3000 geneesmiddelen als UAD-geneesmiddelen geregistreerd. Is
de regering voornemens om per geneesmiddel te indiceren of deze
geschikt is voor het beoogde voorstel met het oog op mogelijke gezondheidsrisico’s, inclusief risico’s van het gebruik in combinatie met andere
geneesmiddelen? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

2

De regering geeft in de nota naar aanleiding van verslag aan in gesprek te
zijn geweest met het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven (CBD). De leden
van de D66-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom zij met
betrekking tot deze wetswijziging heeft afgezien van een consultatie. Is de
regering bereid om alsnog meerdere veldpartijen te consulteren? Zo ja,
welke plannen heeft de regering hiervoor? Zo nee, waarom niet?
Deze leden vragen tot slot of de regering kan aangeven welke stappen zij
voornemens is te nemen of reeds heeft genomen om ook voor mensen
met beperkte digitale- en taalvaardigheden informatie over geneesmiddelen op afstand beschikbaar te stellen en toegankelijk te maken.
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij dit onderdeel van het
wetsvoorstel door de regering wordt gesteld dat er geen nieuwe praktijk
of nieuw beleid worden geïntroduceerd, maar dat wordt teruggekeerd
naar de situatie van voor de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Dit begrijpen genoemde leden niet. Als
wordt teruggekeerd naar de situatie van voor de uitspraak, dan zouden
toch bij elk verkooppunt van UAD-geneesmiddelen drogisten en assistentdrogisten fysiek aanwezig dienen te zijn? Zo luidt de huidige wet toch? De
regering kiest er toch voor om na de uitspraak van de bestuursrechter
deze bepaling uit dit onderdeel van de Geneesmiddelenwet, artikel 62, te
schrappen?
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat hierdoor bijvoorbeeld
supermarktketens meer ruimte krijgen. Ze hoeven deze geneesmiddelen
niet meer te verkopen achter een balie, maar in plaats daarvan kunnen
deze geneesmiddelen gewoon in het schap liggen. Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) en de Consumentenbond zijn de opvatting
toegedaan dat toezicht op telefonische of digitale afstand, op die wijze
eigenlijk geen toezicht is. Kan de regering eens reflecteren op deze
stellingname?
De regering wil door middel van het onderhavige wetsvoorstel de
voorlichting over UAD uit de wet schrappen, zo lezen de leden van de
CDA-fractie. Er worden geen nadere zorgvuldigheideisen in de wet
opgenomen waaraan bijvoorbeeld de digitale voorlichting door middel
van een tablet moet voldoen. Vindt de regering niet dat zij een verantwoordelijkheid heeft richting de burger om zorgvuldigheidseisen in de
wet op te nemen?
Klopt het voorts dat deze wijziging van de Geneesmiddelenwet ertoe leidt
dat bijvoorbeeld zware pijnstillers op meer plekken – in de schappen van
de detailhandel – mogen worden verkocht, zoals bijvoorbeeld een
UAD-middel als de «morning after pil» of laxeermiddelen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de onderhavige wetswijziging er in
de praktijk toch toe kan leiden dat drogisterijen niet meer actief een klant
met een UAD-medicijn hoeven te wijzen op de gevaren van het specifieke
middel. Zij vragen daarbij of deze wetswijziging kan betekenen dat zij ook
kunnen overgaan tot een tablet naast het schap. De wettelijke basis is
straks immers verdwenen. Kan de regering zich voorstellen dat genoemde
leden dit onderdeel van het wetsvoorstel verder vinden gaan dan een
«technische» wijziging?
De regering stelt vervolgens in de nota naar aanleiding van het verslag
dat indien toezicht op het gebruik van een zelfzorggeneesmiddel
noodzakelijk is ter voorkoming van oneigenlijk gebruik, het CBG dit
middel indeelt in de categorie UA, en niet in de categorie UAD. In theorie
kunnen de leden van de CDA-fractie deze redenering van de regering
volgen, maar zij vragen of dit in de praktijk nog wel te controleren of te
monitoren is.
Genoemde leden vragen of, indien deze middelen bij allerlei winkels zoals
supermarkten in de schappen mogen liggen, de lijn tussen UAD- en
UA-middelen voor de burger/patiënt toch onduidelijker is geworden door
de wijziging dit onderdeel van artikel 62 van de Geneesmiddelenwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

3

De leden van de CDA-fractie vragen vervolgens of de verdeling tussen
UAD- en UA-middelen dan überhaupt nog klopt. Of grijpt de regering de
onderhavige wetswijziging aan om het CGB opnieuw een verdeling te
laten maken? Bijvoorbeeld voor de pijnstillers die onder NSAID (Non
Steroidal Anti-Inflammatory Drug) vallen?
Tevens stelt de regering dat de Geneesmiddelenwet er niet vanuit gaat dat
een drogist fysiek of proactief toezicht houdt op de verstrekking van
UAD-geneesmiddelen, zo lezen de leden van de CDA-fractie. De Afdeling
bestuursrechtspraak stelde vast dat uit de wetsgeschiedenis volgt dat het
erom gaat dat er een drogist is aan te wijzen die de eindverantwoordelijkheid draagt voor de verkoop van UAD-geneesmiddelen. Het gaat in het
wetsartikel toch echter over voorlichting geven? Dat is toch iets anders
dan eindverantwoordelijk zijn, zo vragen genoemde leden.
De regering stelt dat dit kan worden vergeleken met een apotheker die
ook niet persoonlijk fysiek controle uitoefent op iedere terhandstelling van
(UAD-) geneesmiddelen, maar die wel de eindverantwoordelijkheid
draagt. De leden van de CDA-fractie vinden dat deze vergelijking manco
gaat. In een apotheek worden medicijnen ter hand gesteld door een
opgeleide en/of geschoolde medewerker.
De regering geeft aan dat de rol van de apotheker door deze wetswijziging
niet verandert. Advisering door de apotheek wordt immers alleen nodig
geacht bij zelfzorggeneesmiddelen die het CBG indeelt als
UA-geneesmiddelen, namelijk vanuit het oogpunt van medicatiebewaking, voorlichting of begeleiding bij de terhandstelling door de
apotheker. Bij UAD-geneesmiddelen is dit niet het geval. De apothekers
stellen zich op het standpunt dat het voor hen ingewikkelder wordt om te
bewaken of de patiënt zijn geneesmiddelen zonder risico en problemen
kan gebruiken. Deze leden vragen of de regering dit punt ook onderkent.
Kan de regering hierop reageren?
De leden van de CDA-fractie hebben in het verslag bij het onderhavige
wetsvoorstel aandacht gevraagd voor mensen met een licht verstandelijke
beperking, ouderen die niet digitaal vaardig zijn en mensen die laaggeletterd zijn. Voor hen brengt dit wetsvoorstel geen verandering, zo stelt de
regering in de nota naar aanleiding van het verslag. Er blijven in
Nederland tal van mogelijkheden om al dan niet met behulp van derden
UAD-geneesmiddelen aan te schaffen. Enerzijds kunnen genoemde leden
deze redenering volgen. Anderzijds legt de regering de verantwoordelijkheid bij de burger neer en dat lijkt deze leden bij/voor bovengenoemde
groepen juist een probleem. Het is voor deze groepen een stuk lastiger
om hulp te vragen en om duidelijk te kunnen uitleggen wat het probleem
is. Hoe weegt de regering het bovenstaande? Gaat de regering er niet
vanuit dat er voor deze groepen grotere risico’s zijn voor de veiligheid en
grotere risico’s ten aanzien van effectief medicijngebruik?
De regering wijst er immers zelf op dat de wijziging vooral voordelen
heeft voor mensen die geen voorlichting willen of nodig hebben bij de
aankoop van UAD-geneesmiddelen, of die bewust kiezen voor digitale
voorlichting. Dit is inderdaad een groep in de samenleving, maar de leden
van de CDA-fractie maken zich meer zorgen over doelgroepen die niet
altijd de hele situatie kunnen overzien of die zich digitale mogelijkheden
niet eigen (kunnen) maken. Is de regering niet van oordeel dat, omdat iets
vrij verkrijgbaar is, mensen denken dat zij dit gewoon in kunnen nemen?
Voorts lezen de leden van de CDA-fractie dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zich op het standpunt stelt deze voorgestelde
wetswijziging handhaafbaar is. Dat kunnen genoemde leden volgen. De
wet gaat immers meer open, dus er wordt meer toegestaan en er worden
minder eisen gesteld. Kan de regering nader duiden hoe de IGJ deze
wetswijziging zal gaan handhaven?
De leden van de SP-fractie vragen of het toelaten van advisering op
afstand niet het risico creëert dat patiënten de risico’s van het gebruik van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

4

bepaalde geneesmiddelen onderschatten. UAD-geneesmiddelen kunnen
bijvoorbeeld in bepaalde gevallen een wisselwerking hebben met de
werking van andere geneesmiddelen. Hoe groot is volgens de regering
het risico dat zulke effecten sneller over het hoofd gezien worden, indien
UAD-geneesmiddelen ook in supermarkten mogen worden verkocht?
In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de regering dat er voor
mensen met een lage digitale- of taalvaardigheid «tal van mogelijkheden»
zijn en blijven «in Nederland om al dan niet met behulp van derden
UAD-geneesmiddelen aan te schaffen». Daarom zou advisering op afstand
geen problemen creëren voor deze groep. De leden van de SP-fractie
stellen echter dat het van belang is dat deze mensen op ieder verkooppunt
van UAD-geneesmiddelen kunnen beschikken over passende advisering.
Daarom vragen zij de regering om toe te lichten of, en zo ja hoe, dit na de
invoering van het voorliggende wetsvoorstel voldoende gewaarborgd zal
zijn.
Het lid van de BBB-fractie heeft vooral vragen over artikel 62 van de
Geneesmiddelenwet, betreffende de zogenaamde UAD’s. De wetswijziging voorziet in de mogelijkheid van «verkoop op afstand» en vereist
niet langer dat een drogist aanwezig is. Genoemd lid begrijpt dat onder
UAD’s ook laxeermiddelen, maagzuurremmers, NSAID’s en het slaaphormoon melatonine vallen. Het zijn middelen die bij verkeerd gebruik
schadelijk kunnen zijn. De zorgen van dit lid betreffen dan ook deze
middelen.
Het lid van de BBB-fractie vraagt of er naar aanleiding van de voorgenomen wetswijziging nog eens kritisch kan worden gekeken naar alle
medicijnen die nu onder de UAD vallen. Het lijkt genoemd lid zinvol om
kritisch te zijn over medicijnen die voor een ander doel gebruikt kunnen
worden dan waarvoor ze bedoeld zijn (zoals laxeermiddelen om af te
vallen) of medicijnen die een wisselwerking kunnen hebben met andere
medicijnen. Heeft de regering daarover nagedacht en/of ziet de regering
mogelijkheden om hier toezicht op te houden? Aan welke voorwaarden
moet de verkoop op afstand voldoen om misbruik of verkeerd gebruik te
voorkomen?
Het lid van de BBB-fractie merkt tenslotte op dat de Geneesmiddelenwet
om een actieve voorlichting vraagt. In hoeverre is dat verenigbaar met
verkoop op afstand? Hoe kan de regering de actieve voorlichting
waarborgen als de aanwezigheid van een drogist niet langer nodig is?
Artikel IVA (Tabaks- en rookwarenwet)
Onderdeel E
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de nota van
wijziging en de voorgenomen wijziging van de bijlage, onder Categorie A,
van de Tabaks- en rookwarenwet waarin verwezen zal worden naar
artikel 2, zevende lid. De opgegeven reden hiervoor is dat verzuimd is het
bovenstaande toe te voegen aan de Tabaks- en rookwarenwet bij eerdere
wetswijzigingen. Zij vragen de regering of er geen verwarring is tussen
artikel 2, zesde lid en artikel 2, zevende lid. Omdat bij de wetswijziging
met betrekking tot het uiterlijk van sigaretten het artikel 2, zesde lid, is
toegevoegd,3 maar in de toelichting van voorliggend wetsvoorstel wordt
gesproken over artikel 2, zevende lid. Kan de regering nader uitleggen wat

3

Kamerstuk 35 665, nr. 2 Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ter regeling van elektronische verhittingsapparaten voor tabaksproducten en in verband met de invoering van eisen
aan het uiterlijk van sigaretten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

5

artikel 2, zesde lid en artikel 2, zevende lid van de Tabaks- en rookwarenwet gaan behelzen en in hoeverre het onderhavige wetsvoorstel
Verzamelwet VWS 2022 dit wijzigt?
De voorzitter van de commissie,
Smals
De adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 002, nr. 8

6