Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

539
Vragen van het lid Verhoeven (D66) aan de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de financiële problemen van lokale omroepen
(ingezonden 29 augustus 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 18 november 2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2013–2014, nr. 98.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Een op drie lokale omroepen in financiële
problemen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat bij bijna een derde van de lokale mediainstellingen de financiële situatie zorgelijk is?
Antwoord 2
Het Commissariaat concludeert dat bij één derde van de lokale omroepen in
20112 de financiële situatie zorgelijk is. Het Commissariaat bepaalt aan de
hand van een drietal indicatoren of de financiële situatie van een lokale
publieke media-instelling «zorgelijk» is. Bij 31,5% van de omroepen is daar nu
sprake van. Dat vind ik een te hoog percentage.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het feit dat veel gemeenten bezuinigen op hun wettelijke
plicht om lokale omroepen in stand te houden maar bedragen toekennen die
onder het richtsnoerbedrag liggen waardoor de continuïteit van het niveau
van de bekostiging niet lijkt gegarandeerd?

1
2

ah-tk-20132014-539
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

http://www.nu.nl/media/3543168/drie-lokale-omroepen-in-financiele-problemen.html
Het Commissariaat geeft aan sinds 2011 deze gegevens systematisch te verzamelen. Daarom
zijn geen vergelijkbare gegevens beschikbaar over eerdere jaren. Van 2012 zijn nog niet alle
jaarstukken ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit het rapport van het Commissariaat kan ook worden opgemaakt dat het
bekostigingsartikel bijgedragen heeft aan een betere bekostiging van de
lokale omroepen door de gemeenten. In 2009 kreeg 31,7% het richtsnoerbedrag van destijds € 1,26 per woonruimte. Na invoering van het bekostigingsartikel in 2010 is dit aantal toegenomen tot 41,2% in 2012. Dat vind ik
bemoedigend. Het proces van financiering van de lokale omroepen moest
van ver komen. Wel dient te worden opgemerkt dat de stijgende meerjarentrend is afgezwakt.
Maar het cijfer impliceert ook dat in 2012 circa 59% van de omroepen een
lager bedrag krijgt dan het richtsnoerbedrag. Dat is een hoog percentage.
Daarbij constateert het Commissariaat inderdaad ook dat de gemeenten de
lokale media-instellingen niet ontzien bij het doorvoeren van bezuinigingen.
Het Commissariaat schrijft dat de gemeenten het argument hanteren dat de
VNG-richtlijn (het richtsnoerbedrag) niet bindend is waardoor de mogelijkheid
bestaat een lager bekostigingsbedrag vast te stellen. Zolang er dus een
onderbouwing wordt gegeven kunnen gemeenten afwijken van het richtsnoerbedrag.
Overigens is er geen verband tussen de mate waarin een lokale omroep het
richtsnoerbedrag krijgt en de financiële situatie: ook lokale omroepen die dit
bedrag wel ontvangen verkeren in financieel zwaar weer.
Vraag 4
Op welke manier wilt u er aan gaan bijdragen dat gemeenten wel lokale
omroepen in stand houden en dat de continuïteit van de bekostiging wordt
gegarandeerd, mede met het oog op het feit dat er een dalende trend is in
ontvangen reclame-inkomsten en bijdragen van derden waardoor de lokale
media-instellingen verder onder druk komen te staan?
Antwoord 4
De rol van de rijksoverheid bestaat uit het stellen van de kaders voor de
lokale omroepen, zoals de bekostiging door de gemeenten en de taken van
de omroep aan de hand van de ICE-norm (Informatie, Cultuur en Educatie).
De (rijks)overheid bemoeit zich niet met de inhoud van de lokale omroepen,
het aantal lokale omroepen in Nederland of op welke distributieplatforms de
lokale omroep aanwezig is. Ook niet met de hoogte van de financiering door
gemeenten.
De verantwoordelijkheid voor de financiering ligt bij gemeenten. Met de VNG
is afgesproken dat in een ledenbrief duidelijk verwijzen wordt naar de
financiële richtsnoer van € 1,30 per woonruimte. De OLON en de VNG
hebben verder afgesproken dat zij hun bestaande gezamenlijke beleidsinstrumenten (modellen voor begrotingen, beleidsplannen, bekostigingsafspraken,
dienstverleningsovereenkomsten e.d.) nog eens tegen het licht houden.
Daarbij zijn dalende reclame-inkomsten en bijdragen van derden – hoewel
zorgelijk – autonome ontwikkelingen waar de overheid geen rol in speelt. Het
is aan de besturen van de lokale omroepen en aan betrokken gemeenten om
goed met deze autonome ontwikkelingen om te gaan.
Daarom is de OLON (Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland,
koepelorganisatie van de lokale omroepen) sinds 2012 actief bezig met de
professionalisering van de lokale omroepen. De OLON-ledenvergadering
heeft zich in september 2013 opnieuw uitgesproken vóór het vernieuwingsproces. Dit initiatief komt vanuit de omroepen zelf. En dat is ook waar het
moet plaatsvinden.
Om dit proces verder te ondersteunen zie ik vooral mogelijkheden op centraal
niveau, dus daar waar de ondersteuning de gehele sector raakt. Daarom heb
ik ter ondersteuning van dit proces de OLON voor deze professionalisering
een extra financiële bijdrage verleend van € 287.000. Dit bedrag komt
bovenop de reeds bestaande, wettelijke financiering van de OLON. Van dit
aanvullende bedrag wordt onder andere het programmamanagement van de
professionalisering, onderzoek naar de bestuurlijke inrichting van lokale
omroepen en een bijdrage voor de ondersteuning van samenwerking tussen
lokale omroepen in de regio gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 5
Hoe beoordeelt u het advies van het Commissariaat van de Media en de
Organisatie van Lokale Omroepen in Nederland (OLON) om tot meer
samenwerking te komen tussen lokale omroepen?
Antwoord 5
Dat vind ik positief. Het streven naar een grotere professionaliteit en
verdergaande samenwerking op lokaal niveau onderschrijf ik. De lokale
omroep draagt bij aan lokale democratie en als dat kan worden verbeterd, is
dat alleen maar goed.
Vraag 6
Verwacht u dat de financiële problemen van de lokale omroepen ook hun
weerslag zullen hebben op de regionale nieuwsvoorziening, waardoor er een
spiraal van verschraling wordt ingezet die uiteindelijk ook invloed zal hebben
op de landelijke media en nieuwsvoorziening? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
De bedragen die omgaan binnen de lokale omroepen (in totaal ontvangen
lokale omroepen ongeveer € 10 miljoen subsidie van de gemeenten) zijn van
een te kleine orde van grootte om significant negatieve invloed te kunnen
hebben op de regionale nieuwsvoorziening, enkele gevallen uitgezonderd. Dit
staat natuurlijk los van het feit dat deze verschraling wel zorgelijk is.
Vraag 7
Gezien de sterke relatie tussen de lokale en regionale media op veel plekken
in Nederland, is de zorgelijke financiële situatie van bijna een derde van de
lokale media-instellingen voor u reden om de aangekondigde bezuiniging op
de regionale omroep te heroverwegen om op die manier kaalslag te
voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het rapport van het Commissariaat concludeert onder andere dat bijna een
derde van de lokale media-instellingen in een zorgelijke financiële situatie
verkeert. Dit is echter wel een vraagstuk op zich en kent ook een geheel
andere achtergrond dan de financiële situatie bij de regionale omroepen.
Over de bezuiniging op de regionale omroep is inmiddels in uw Kamer
gedebatteerd naar aanleiding van de in het «begrotingsakkoord» afgesproken
intensivering op de rijksmediabegroting per 1 januari 2016 met € 50 miljoen.
Over de verdeling van deze verlaging van de bezuiniging is een motie
aangenomen. Ik ben bezig met de verdere uitwerking van deze motie.
Vraag 8
Bent u bereid om de zorgelijke financiële situatie van bijna een derde van de
lokale media-instellingen en het effect daarvan op de regionale, en daarmee
ook de landelijke media, mee te nemen in de toekomstverkenning van het
publieke mediabestel? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De afbakening van de reikwijdte van de toekomstverkenning is helder:
landelijke en regionale omroep. In de adviesaanvraag aan de Raad voor
Cultuur heb ik dat als volgt omschreven: «Het medialandschap als geheel te
bezien en te betrekken bij de advisering over dat deel waar het Rijk verantwoordelijk voor is». Het Rijk is niet verantwoordelijk voor de lokale omroepen, dat zijn en blijven de gemeenten. Daarbij dienen de OLON en de lokale
omroepen eerst concrete invulling te geven aan hun eigen ambitie om
verdergaand te professionaliseren. De Raad voor Cultuur zal wel ingaan op
de situatie met betrekking tot de «regionale nieuwsvoorziening».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3