Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

33 118

Omgevingsrecht

32 849

Mijnbouw

Nr. 109

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2018
Hierbij ontvangt u, conform mijn toezegging in het Algemeen Overleg van
28 maart jl. (Kamerstuk 33 118, nr. 107) de schriftelijke beantwoording van
een vraag die mevrouw Van Tongeren tijdens dit overleg heeft gesteld.
Mevrouw Van Tongeren heeft gevraagd hoe de gang van zaken is bij een
aanvraag voor een vergunning voor mijnbouw en gaswinning. Zij wil
weten wie de vergunning verleent, wie daarbij wordt betrokken, wanneer
een burger kan inspreken en wat de positie daarbij is van de decentrale
overheden. Met deze brief geef ik tevens uitvoering aan de motie
Nijboer/Van Tongeren1 waarin de regering wordt verzocht inzicht te geven
in de processtappen en ervoor te zorgen dat provincies, gemeenten,
waterschappen en omwonenden voldoende geïnformeerd en betrokken
zijn bij het vergunnen van geplande mijnbouwactiviteiten. Over eerdere
vragen hierover is mevrouw Van Tongeren geïnformeerd in de Kamerbrief
van 29 juni 2015 (Kamerstuk 33 962, nr. 160).
De vergunningverlening voor mijnbouw is grotendeels geregeld in de
Mijnbouwwet, het Mijnbouwbesluit en de Mijnbouwregeling. Dat blijft ook
zo onder de Omgevingswet. De milieugevolgen van mijnbouwactiviteiten
worden nu geregeld via de omgevingsvergunning op grond van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Deze omgevingsvergunning wordt straks geregeld in de Omgevingswet.
Vergunningen op grond van Mijnbouwregelgeving
De opsporingsvergunning geeft het economisch recht om in een gebied te
zoeken naar delfstoffen of aardwarmte. De winningsvergunning geeft het
economisch recht om delfstoffen of aardwarmte te exploiteren. Een
winningsplan beschrijft de wijze van winning van een delfstof en de
gevolgen voor de diepe ondergrond. Verder is het verboden zonder
vergunning stoffen op te slaan en CO2-opslagcomplexen op te sporen. De
1

kst-33118-109
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 33 118, nr. 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 118, nr. 109

1

Minister van Economische Zaken en Klimaat is bevoegd gezag voor
bovengenoemde vergunningen. Bij opsporings- en winningsvergunningen hebben gedeputeerde staten adviesrecht. Gedeputeerde staten
moeten het college van burgemeester en wethouders en het dagelijks
bestuur van het waterschap bij hun advies betrekken. Voor het instemmingsbesluit met het winningsplan hebben naast gedeputeerde staten,
het college van burgemeester en wethouders en het waterschap een
adviesrecht. Voorafgaand aan de adviesvraag bij een winningsplan wordt
het winningsplan tijdens een informatiesessie aan deze adviseurs
toegelicht. Bij de laatste wijziging van de Mijnbouwwet is ook de
mogelijkheid opgenomen om de besluitvorming voor instemming met
een winningsplan te coördineren met de desbetreffende omgevingsvergunning. Tijdens de terinzagelegging voor zienswijzen van het ontwerpinstemmingsbesluit en de eventueel mee gecoördineerde omgevingsvergunning wordt een informatiebijeenkomst gehouden voor omwonenden.
Bovenstaande vergunningen worden niet opgenomen in het stelsel van
de Omgevingswet. De beschreven systematiek in de mijnbouwregelgeving blijft met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ongewijzigd.
Het Besluit algemene regels milieu mijnbouw (Barmm) regelt dat het
aanleggen, uitbreiden of wijzigen van een boorgat met een mobiele
installatie op het continentaal plat zonder instemming is verboden. Voor
een mijnbouwwerk op het continentaal plat is een vergunning nodig op
grond van de Mijnbouwwet.
Vergunningen op grond van de Wabo
De milieugevolgen van mijnbouwactiviteiten worden nu geregeld via de
omgevingsvergunning op grond van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Wabo). Deze omgevingsvergunning regelt het oprichten
en in werking hebben van een mijnbouwwerk op land en in de territoriale
zee. Het bevoegd gezag voor bovengenoemde vergunningen is de
Minister van Economische Zaken en Klimaat. Het college van burgemeester en wethouders hebben adviesrecht. Gedeputeerde staten hebben
adviesrecht als het gaat om een omgevingsvergunning voor aanleg
boorgat of winnen van delfstoffen of aardwarmte. Indien er sprake is van
(grootschalige) afwijking van het bestemmingsplan wordt de omgevingsvergunning pas verleend als de gemeenteraad van de gemeente waar het
project in hoofdzaak is gelegen, heeft verklaard geen bedenkingen te
hebben. Bij een omgevingsvergunning voor ondergronds opslaan van
afvalstoffen afkomstig van buiten een mijnbouwwerk of voor gevaarlijke
stoffen wordt de vergunning pas verleend als gedeputeerde staten
hebben aangegeven daartegen geen bedenkingen te hebben. Het
waterschap heeft een adviesrecht voor lozingen op het riool vanuit een
mijnbouwwerk. Besluiten over het verlenen van bovenstaande vergunningen worden voorbereid met afdeling 3.4 van de Algemene wet
bestuursrecht. Een ieder kan zienswijzen inbrengen en belanghebbenden
kunnen in beroep.
Vergunningen op grond van de Omgevingswet
Onder de Omgevingswet zijn de milieugevolgen voor mijnbouwactiviteiten geregeld in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). In de
gevallen waarvoor onder de Wabo een omgevingsvergunning is vereist, is
ook onder de Omgevingswet in het Bal een vergunningplicht aangewezen.
Daarnaast worden de huidige vergunningplichten op grond van het
Barmm voor het aanleggen, uitbreiden of wijzigen van een boorgat met
een mobiele installatie op het continentaal plat en de vergunningplicht op
grond van de Mijnbouwwet voor een mijnbouwwerk op het continentaal
plat vervangen door een omgevingsvergunning op grond van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 118, nr. 109

2

Omgevingswet. Het bevoegd gezag voor bovengenoemde vergunningen
is, net als nu, de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Gemeente,
provincie en waterschap hebben adviesrecht in dezelfde situaties waarin
ze nu ook adviesrecht hebben. De verklaring van geen bedenkingen voor
de provincie wordt vervangen door een instemmingsrecht. Dat betekent
dat de omgevingsvergunning voor die activiteit niet kan worden verleend,
zonder instemming van gedeputeerde staten.
De initiatiefnemer moet bij zijn aanvraag om omgevingsvergunning
aangeven of en op welke wijze hij de omgeving heeft betrokken en wat de
resultaten daarvan zijn. Dit aanvraagvereiste is geregeld in het zesde lid
aan artikel 16.55 van de Omgevingswet. Zo krijgt het betrokken bevoegd
gezag dat de omgevingsvergunning verleent, inzicht in het participatietraject dat aan de aanvraag is voorafgegaan. Dit is een aanvulling ten
opzichte van de huidige situatie. Tegen besluiten tot verlening van een
omgevingsvergunning kunnen belanghebbenden beroep instellen.
Betrokkenheid van omwonenden en andere overheden en rechtsbescherming is dus goed gewaarborgd.
Rijkscoördinatieregeling en projectbesluit
De Mijnbouwwet regelt in welke gevallen onder het huidige recht de
rijkscoördinatieregeling van artikel 3.35 van de Wet ruimtelijke ordening
verplicht van toepassing is. De rijkscoördinatieregeling is nu van
toepassing bij de opsporing of winning van koolwaterstoffen in of onder
een Natura 2000-gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied als
bedoeld in de Wet natuurbescherming. Ook is deze regeling van
toepassing bij de opslag van stoffen, aanleg of uitbreiding van pijpleidingen voor onder meer het vervoer van delfstoffen of Europese projecten
van gemeenschappelijk belang.
Met deze rijkscoördinatieregeling kunnen bepalingen in decentrale
regelingen, zoals een provinciale milieuverordening, om dringende
redenen buiten toepassing worden gelaten wanneer die onevenredig
belemmerend werken voor de uitvoering van een project van nationaal
belang. Bijvoorbeeld voor uitvoeringsbesluiten zoals het verlenen van de
omgevingsvergunning voor een mijnbouwwerk.
Daarnaast kan voor andere projecten van nationaal ruimtelijk belang de
rijkscoördinatieregeling worden toegepast. Tegen besluiten waarop de
rijkscoördinatieregeling van toepassing is, staat voor belanghebbenden
beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Onder de Omgevingswet zal de projectprocedure bij mijnbouwprojecten
verplicht van toepassing zijn voor dezelfde gevallen als waarvoor nu de
rijkscoördinatieregeling van toepassing is. Daarnaast kan voor andere
projecten van nationaal belang het projectbesluit worden gebruikt.
Bij de projectprocedure kunnen regels uit de omgevingsverordening,
omgevingsplan of waterschapsverordening buiten toepassing worden
gelaten. Dit kan het geval zijn wanneer deze regels onevenredig belemmerend werken voor de uitvoering van het projectbesluit en wanneer
hiervoor dringende redenen bestaan. Bijvoorbeeld voor uitvoeringsbesluiten zoals het verlenen van een omgevingsvergunning voor een
milieubelastende mijnbouwactiviteit.
De Omgevingswet en het Omgevingsbesluit regelen hoe burgers bij de
voorbereiding van een projectbesluit moeten worden betrokken. Er is
gewaarborgd dat de omgeving vroegtijdig wordt betrokkenen. Daarbij
geeft het bevoegd gezag ook vroegtijdig aan op welke wijze burgers,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 118, nr. 109

3

bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zullen
worden betrokken In projectbesluit moet vervolgens worden verantwoord
hoe participatie was vorm gegeven en met de inbreng is gedaan.
Tegen een besluit tot vaststelling van een projectbesluit staat voor
belanghebbenden beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. Ook hier is participatie en rechtsbescherming dus goed
geborgd.
Besluitvorming over een onderwerp als mijnbouw vergt uiteraard een
zorgvuldige afweging van belangen. Een zorgvuldig proces met betrokkenheid van burgers en medeoverheden zorgt ook voor meer draagvlak
voor een besluit, ook wanneer zij geen gelijk krijgen. Zowel in de huidige
situatie als in de situatie na inwerkingtreding van de Omgevingswet, is de
betrokkenheid van decentrale overheden en van omwonenden gewaarborgd, waarbij in de Omgevingswet, ten opzichte van het huidige recht
extra eisen zijn gesteld aan participatie.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 33 118, nr. 109

4