Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 65

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2013
In uw brief van 22 maart verzoekt u mij te reageren op de notitie van het
CPB over de Nederlandse woningmarkt, met name de analyse over de
hypotheekrente.
Het CPB analyseert in deze notitie de gevolgen van de positie van de
Nederlandse banken voor de hypotheekmarkt en de woningmarkt.
Uit de analyse komt naar voren dat de hypotheekrente in Nederland
ongeveer 1% hoger ligt dan in de ons omringende landen. Het CPB kan
geen aanwijzingen vinden dat de hogere rente veroorzaakt wordt doordat
Nederlandse banken hogere kosten moeten maken voor het aantrekken
van vreemd vermogen. Zij geven vervolgens alternatieve verklaringen
zonder tot een definitief oordeel te komen.
1) Capaciteitsrestricties in verband met het op orde brengen van de
bankbalansen. Het zou kunnen dat Nederlandse banken hier sterkere
inspanningen moeten doen dan buitenlandse banken.
2) Afgenomen concurrentie omdat een aantal Nederlandse banken
vanwege staatssteun (als gevolg van de reddingsacties) vanuit Brussel
restricties op prijsleiderschap hebben en omdat een aantal buitenlandse partijen zich heeft teruggetrokken van de Nederlandse markt.
3) Toegenomen risico’s op de Nederlandse hypotheekmarkt vanwege
dalende huizenprijzen en de economische crisis, waardoor beleggers
een hogere rente eisen.
Het CPB heeft in het onderzoek een aantal veronderstellingen gemaakt
over de samenstelling van het vreemd vermogen dat door de banken
wordt aangetrokken, de zogenaamde financieringsmix.
Het blijkt dat de conclusie gevoelig is voor de aanname over de financieringsmix.
DNB komt in het onderzoek Financieringsproblemen in de hypotheekmarkt, op basis van een andere veronderstelling over de financieringsmix

kst-32847-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 847, nr. 65

1

tot de conclusie dat de hoge hypotheekrente grotendeels verklaard kan
worden door de hogere kosten voor het aantrekken van vreemd vermogen.
Ook de Autoriteit Consument & Markt heeft onderzoek gedaan naar de
mogelijke oorzaken van de relatief hoge hypotheekrente in Nederland. De
minister van Economische Zaken zal mede namens de ministers van
Financiën en Wonen en Rijksdienst een reactie op de bevindingen van de
ACM naar de Kamer sturen.
Het is plausibel te veronderstellen, zoals DNB ook doet, dat de hogere
hypotheekrente in Nederland wordt veroorzaakt door een samenstel van
bovenstaande factoren. Daar komt nog bij dat door het grotendeels
wegvallen van de kapitaalverzekeringen ten behoeve van de eigen woning
het verdienmodel van de banken op deze markt onder druk staat.
Los van de precieze oorzaken blijft het feit dat de Nederlandse hypotheekrente hoger is dan in de ons omringende landen. Vandaar dat ik in
gesprek ben met institutionele beleggers om te verkennen of zij meer
betrokken kunnen worden in de hypotheekfinanciering. Ruimere funding
(financiering) verlaagt de kosten van het aantrekken van vreemd vermogen en schept ruimte voor een lagere hypotheekrente. Dit draagt bij aan
herstel van de woningmarkt.
De minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 847, nr. 65

2