Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 558

Voorstel van wet van de leden Ten Broeke en
Knops houdende regels voor de inzet van
gewapende particuliere maritieme beveiligers
aan boord van Nederlandse koopvaardijschepen
(Wet ter Bescherming Koopvaardij)

Nr. 7 HERDRUK1

VERSLAG
Vastgesteld 7 april 2017
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I

II

blz.

ALGEMEEN

1

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

1
2
6
6
8
9
9

Inleiding
Aanleiding en achtergrond
Doelstelling en noodzaak tot overheidsinterventie
Wetsvoorstel ter Bescherming Koopvaardij
Consultaties
Werklasteffecten en financiële gevolgen
Overwogen alternatieven

ARTIKELSGEWIJS

9

I ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met grote interesse en een positieve
grondhouding kennisgenomen van het voorstel van wet van de leden Ten
Broeke (VVD) en Knops (CDA) (hierna: de initiatiefnemers) houdende
regels voor de inzet van gewapende particuliere maritieme beveiligers
aan boord van Nederlandse koopvaardijschepen (hierna: het initiatiefwetsvoorstel). Zij prijzen de initiatiefnemers dat zij tijd en arbeid hebben
1

kst-34558-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

I.v.m. het toevoegen van de inbreng van een fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

1

ingezet om met grote ijver het recht van initiatief te praktiseren. Ook met
de inhoudelijke vormgeving van het initiatiefwetsvoorstel zijn de
genoemde leden veelal content. Het initiatiefwetsvoorstel strekt ertoe de
inzet van particuliere maritieme beveiligers op koopvaardijschepen met
het oog op de beveiliging tegen piraterij mogelijk te maken. Een aantal
jaar geleden was piraterij veelvuldig in het nieuws. Het werd duidelijk dat
op bepaalde plekken voor de kusten van Afrika en Azië piraterij «big
business» was. Met veel geweld en intimidatie enterden piraten de
schepen, gijzelden bemanningsleden en werd geld en goederen buit
gemaakt. Deze leden vinden dit een zeer kwalijke zaak die moet worden
gestopt. Dat dit wetsvoorstel daartoe strekt, steunen zij dan ook van harte.
Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen van mineure aard.
De leden van de PVV-fractie danken de initiatiefnemers voor het initiatiefwetsvoorstel en de inspanningen die zij hebben gepleegd om dit tot stand
te brengen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel. Zij zijn onder de indruk van de kwaliteit
daarvan, wat onder andere het resultaat lijkt van een zeer uitgebreide
consultatieronde. Deze leden hebben nog enkele vragen over het voorstel.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel. De genoemde leden zien op dit moment geen aanleiding tot het
stellen van vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
initiatiefwetsvoorstel. De genoemde leden hebben tevens kennisgenomen
van de brief van de Minister van Defensie (Kamerstuk 32 706, nr. 80) over
de uitvoering van motie-Voordewind c.s. (Kamerstuk 32 706, nr. 76) over
de flexibelere inzet van Vessel Protection Detachments (hierna: VPD’s),
waarin zij aangeeft dat dit vooralsnog niet mogelijk is. Wel zijn de
gesprekken met de autoriteiten van Sri Lanka in een laatste fase, wat een
versnelling zou kunnen opleveren door een betere pre-stock locatie.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel. Zij beamen dat piraterij wereldwijd nog
altijd een gevaar vormt voor de zeevaart. Ook Nederlandse koopvaardijschepen hebben hiermee te maken. Veilige doorvoerroutes zijn van groot
belang voor de veiligheid van zeelieden en voor de verdediging van de
economische belangen van Nederland. Deze leden hebben echter een
aantal vragen omtrent de meerwaarde en noodzaak van particuliere
maritieme beveiliging, de omstandigheden waaronder dit toegestaan
wordt, en het toezicht op toepassing van geweldsmiddelen.
2. Aanleiding en achtergrond
De leden van de VVD-fractie constateren dat uit recente cijfers blijkt dat
het aantal gevallen van piraterij een dalende lijn is ingezet. Met name de
gevallen van piraterij voor de kust van Oost-Afrika lijken in aantal en
intensiteit af te nemen. Hoe valt deze afname te verklaren? Zijn er nieuwe
locaties waar piraterij juist meer plaatsvindt dan de afgelopen jaren? Is
sprake van een waterbedeffect of zijn het volstrekt andere piraten uit
andere gebieden die zich daar nu en, zoals te verwachten, in de toekomst
mee gaan bezig houden? In hoeverre wordt vanuit verschillende landen
samengewerkt om de onderliggende problemen van piraterij structureel
aan te pakken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

2

De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting over de
gevolgen van piraterij. Kan nader worden ingegaan op de concrete
financiële schade die de Nederlandse economie heeft geleden in de jaren
dat Nederlandse schepen veelvuldig het slachtoffer waren van piraterij?
Welk bedrag was hiermee gemoeid?
De genoemde leden lezen dat het moeilijk is voor de regering VPD’s te
leveren aan schepen die manoeuvreren op de zogeheten spotmarkt omdat
zij afhankelijk is van diplomatieke toestemming en ondersteuning van
gastlanden om de wapens en munitie op te slaan. Deze leden vragen waar
de wapens die de particuliere maritieme beveiligers gebruiken dan
worden opgeslagen. Zijn voor deze wapens niet ook opslagpunten in het
buitenland noodzakelijk? Zo ja, hoe wordt dat geregeld en wie draagt zorg
voor de beveiliging hiervan?
De leden van de VVD-fractie lezen dat wordt ingegaan op het onderzoek
dat de Adviescommissie gewapende particuliere beveiliging tegen
piraterij (hierna: commissie-De Wijkerslooth) heeft verricht naar de
mogelijkheid tot het inzetten van particuliere maritieme beveiligers. Deze
commissie-De Wijkerslooth is tot de conclusie gekomen dat er ruimte
bestaat voor het toestaan van gewapende particuliere maritieme
beveiligers voor «wat strikt noodzakelijk is voor zelfbescherming en niet
meer dan dat.» Deze voorwaarde komt ook terug in artikel 9 van het
initiatiefwetsvoorstel. Kunnen de initiatiefnemers nader ingaan op deze
voorwaarde? Wat valt hier onder en wat niet? Aan welke voorwaarden
moet worden voldaan wil achteraf tot de conclusie worden gekomen dat
het geweldsgebruik wel of niet disproportioneel was?
De leden van de PVV-fractie lezen dat in 2010 de totale kosten van piraterij
wereldwijd werden geschat op tien miljard dollar per jaar. Zij willen graag
weten wat de jaarlijkse kosten van piraterij voor Nederland zijn geweest
sinds 2010.
De genoemde leden lezen dat het feit dat in vrijwel alle landen de inzet
van gewapende particuliere beveiligers wel toegestaan is en in Nederland
niet het level playing field in de zeevaartsector verstoort. Wat is de totale
financiële schade geweest voor Nederland (onder andere aan misgelopen
opdrachten)? Hoe vaak heeft het uitvlaggen plaatsgevonden sinds 2010?
De genoemde leden merken op dat indien in alle andere landen wel
particuliere beveiliging is toegestaan er toch sprake moet zijn van
relatieve onderbeveiliging. Erkennen de initiatiefnemers dat de urgentie
om onze Nederlandse schepen en Nederlandse bemanning adequaat te
beschermen extreem hoog is?
De leden van de PVV-fractie lezen dat de door reders gewenste flexibiliteit
bij de inzet van een VPD niet altijd geleverd kan worden door de regering,
met name op de spotmarkt. Kunnen de initiatiefnemers nader specificeren
hoe doormiddel van het proces van de aanvraag en inzet van particuliere
beveiligers wel de vereiste snelheid geleverd kan worden? Kunnen de
initiatiefnemers hierbij in het bijzonder ingaan op de «strikte
voorwaarden» die hierbij in acht moeten worden genomen?
De genoemde leden vragen hoe de particuliere beveiliging in andere
landen (in elk geval in de door de initiatiefnemers genoemde landen
Duitsland, Frankrijk, België, Denemarken, Noorwegen en Italië) is
geregeld. Verder willen deze leden graag weten hoe vaak zij verwachten
dat een VPD niet beschikbaar is en een reder in aanmerking komt voor de
inzet van particuliere maritieme beveiligers.
De leden van de PVV-fractie lezen dat de zeegebieden waarin met
gewapende particuliere maritieme beveiligers mag worden gevaren
worden aangewezen door de Minister van Veiligheid en Justitie bij een
algemene maatregel van bestuur. Voorziet dit initiatiefwetsvoorstel ook in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

3

de situatie waarin een reder niet in een aangewezen gebied vaart, maar
wel een beroep wil doen op particuliere beveiligers? Zo nee, waarom niet?
Hoeveel Nederlandse maritieme beveiligingsorganisaties komen in
aanmerking voor een vergunning? Mogen particuliere beveiligers dezelfde
geweldsmiddelen mogen toepassen als VPD’s? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie danken de initiatiefnemers voor de informatie
omtrent de inzet van gewapende particuliere maritieme beveiligers elders
in Europa. In alle Europese landen blijkt hiertoe wetgeving te bestaan die
de inzet van gewapende particuliere maritieme beveiligers aan boord van
koopvaardijschepen toestaat. Is het juist dat Nederland aldus het enige
land is dat geen wetgeving op dit punt heeft ontwikkeld? Kunnen de
initiatiefnemers voorts ingaan op de ervaringen die Duitsland, Frankrijk,
België, Denemarken, Noorwegen en Italië hebben opgedaan met deze
inzet in de «high risk area» voor de kust van Somalië? Zijn hier lessen uit
te trekken met betrekking tot de vormgeving van het initiatiefwetsvoorstel? Zo ja, welke?
De genoemde leden vragen de initiatiefnemers in te gaan op een vraag
die eerder door de Afdeling Advisering van de Raad van State is gesteld,
namelijk om meer inzicht te geven in de potentiële kosten van de private
beveiliging op de koopvaardijschepen in relatie tot de financiële bijdrage
die thans door de overheid bij de inzet van de VPD’s aan de reders wordt
gevraagd. Deze leden zijn hier benieuwd naar en met name in hoeverre
initiatiefnemers inschatten dat deze private beveiliging bijna altijd
goedkoper zal zijn dan de eigen bijdrage (70.000 euro) die nu wordt
gevergd bij de inzet van de VPD’s. Graag vernemen zij hierop een reactie
van initiatiefnemers.
De leden van de SP-fractie hebben grote zorgen omdat het initiatiefwetsvoorstel lijkt te breken met het geweldsmonopolie van de overheid.
Kunnen de initiatiefnemers nader toelichten waarom zij vinden dat dit
toch niet het geval zou zijn? Kunnen de initiatiefnemers ook aangeven of
hun definitie van het geweldsmonopolie van de overheid dezelfde is als
de definitie die de commissie-De Wijkerslooth heeft gehanteerd? Indien
dit afwijkt, kan dan aangegeven worden waarin de verschillen zitten?
De genoemde leden vragen de initiatiefnemers naar de timing van dit
initiatiefwetsvoorstel, aangezien piraterij de laatste jaren enorm is
teruggedrongen. Kan bevestigd worden dat er geen kaping heeft
plaatsgevonden op een koopvaardijschip waar Nederlandse opvarenden
bij waren betrokken en dat er ook geen serieuze kapingspoging is
ondernomen?
De aan het woord zijnde leden lezen dat in het initiatiefwetsvoorstel wordt
gesteld dat Nederlandse reders hogere prijzen moeten betalen voor
beveiliging omdat er, anders dan in bijvoorbeeld andere landen in de EU,
geen gebruik gemaakt kan worden van particuliere beveiligers. Deze leden
vragen de initiatiefnemers aan te geven wat de verschillen qua kosten zijn.
Hoeveel zijn VPD’s duurder en hoe moet dat prijsverschil verklaard
worden? Deze leden vragen de initiatiefnemers tevens de omvang van het
uitvlaggen te schetsen dat het gevolg zou zijn van de huidige situatie
(waarin alleen VPD’s beschikbaar zijn) en de concrete economische
gevolgen van dat uitvlaggen.
De leden van de SP-fractie constateren dat de initiatiefnemers schrijven
dat de inzet van VPD’s niet altijd mogelijk is omdat deze te weinig flexibel
zouden zijn en te omvangrijk en dat verdere aanpassingen van de VPD’s
problematisch zijn. De genoemde leden vragen de initiatiefnemers aan te
geven of aanpassingen van de VPD’s, waardoor ze breder inzetbaar
worden, naar hun oordeel uitgesloten zijn. Indien dat het geval is, waaruit
blijkt dat dan? Kan ook aangegeven worden wat de omvang van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

4

probleem is? Hoe vaak kunnen schepen geen gebruik maken van VPD’s
waardoor men bescherming misloopt? Uit welk onderzoek blijkt dit?
De leden van de SP-fractie lezen dat in het initiatiefwetsvoorstel wordt
aangegeven dat het zogenaamde «VPD-tenzij»-beginsel zal moeten
gelden. Deze leden hebben grote zorgen dat in de praktijk het gebruik van
VPD’s door dit initiatiefwetsvoorstel in rap tempo flink zal afnemen.
Kunnen de initiatiefnemers aangeven onder welke voorwaarden men
gebruik kan gaan maken van particuliere beveiliging als het initiatiefwetsvoorstel praktijk wordt? Op hoeveel van het totaal aantal vaarten zal dit,
bij benadering, betrekking hebben? Kunnen de initiatiefnemers ook
reageren op het artikel van Peter van der Kruit uit het Marineblad
(november 2016) waarin gesteld wordt dat het verkrijgen van particuliere
beveiliging in plaats van een VPD eenvoudig zal zijn en VPD’s niet of
nauwelijks meer zullen worden ingezet en dat het in de toekomst niet
onmogelijk is dat reders op basis van economische motieven kunnen
kiezen voor particuliere beveiliging?
De VPD’s hebben op dit moment een omvang van elf personen. De
verwachting is dat particuliere beveiliging met veel kleinere groepen kan
werken. Dat brengt logischerwijs ook de nodige risico’s met zich mee,
want de omvang van elf personen is niet zomaar gekozen. Die omvang
hangt samen met het gegeven dat bij een VPD ook medisch en anderszins
ondersteunend personeel is betrokken. Kunnen de initiatiefnemers nader
ingaan op de verhoogde risico’s als de omvang van de groep beveiligers
drastisch wordt verlaagd?
De genoemde leden hebben in het geval gebruik gemaakt wordt van
particuliere beveiliging zorgen over de positie van de kapitein, die onder
het internationaal en nationaal recht de eindverantwoordelijkheid voor de
veiligheid van het schip en de bemanning draagt. Hoe wordt de aansprakelijkheid van de kapitein geregeld in het geval er geweldgebruik door
private beveiligers plaatsvindt? Wie mag het geweld bevelen? Is de
kapitein ook aansprakelijk voor geweld dat is begonnen door particuliere
beveiligers? Is het uitgesloten dat bijvoorbeeld een onschuldige visser die
in zijn been is geraakt (ook) de kapitein aansprakelijk kan stellen?
De genoemde leden vragen wat de mogelijke toepassing van geweld door
particuliere beveiligers betreft, hoe eventuele rapportages hierover
onafhankelijk te controleren zijn.
Door het initiatiefwetsvoorstel gaan civiele, private beveiligers militaire
taken uitvoeren. Deze leden vrezen dat private bedrijven niet gebonden
zullen zijn aan de strenge regels voor de inzet van geweld zoals de
regering die hanteert. Hoe reageren de initiatiefnemers op deze zorgen?
Hoe wijkt regelgeving op dit onderdeel af?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de initiatiefnemers de
ruimte die commissie-De Wijkerslooth laat voor vormen van gewapende
zelfbescherming, opvatten als een mogelijkheid om particuliere beveiliging voor te stellen. De commissie-De Wijkerslooth stelt echter dat dit
kan worden toegestaan als er voldoende waarborgen zijn ingebouwd, de
overheid bepaalt onder welke condities geweld mag gebruikt worden en
er sprake is van regulering en toezicht. De genoemde leden stellen zich de
vraag of dit in het initiatiefwetsvoorstel in voldoende mate aanwezig is. In
het initiatiefwetsvoorstel wordt gesteld dat zowel de kapitein als de
teamleider van de particuliere beveiligers een rapportage opstellen.
Alhoewel zij hun rapporten apart van elkaar opstellen, geven zij beide een
subjectieve weergave van de werkelijkheid. Er is geen objectieve
waarnemer of vastlegging via technische mogelijkheden. Dit resulteert
erin dat er achteraf niet objectief naar de situatie gekeken kan worden. Het
initiatiefwetsvoorstel geeft geen uitsluitsel over de positie van de kapitein.
De moeilijkheid, waarin de kapitein wel de verantwoordelijkheid over de
particuliere beveiligers draagt, maar niet bepaalt of geweld wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

5

aangewend of niet, blijf vooralsnog bestaan. Hoe zien de initiatiefnemers
deze twee punten?
3. Doelstelling en noodzaak tot overheidsinterventie
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemers nader uiteen te
zetten in hoeverre het thans voorkomt dat tegen de wet in gewapende
particuliere maritieme beveiligers inhuren en daarover zwijgen.
4. Wetsvoorstel ter Bescherming Koopvaardij
De leden van de VVD-fractie lezen dat wordt ingegaan op het
«VPD-tenzij»-beginsel. Er wordt uitgelegd dat een particulier beveiligingsbedrijf, net als de VPD, in staat is om 24 uur per dag 360 graden overzicht
te houden. Zij doen dit echter met minder personen dan een standaard
VPD dat uit elf personen bestaat. De genoemde leden vragen hoe de
particuliere maritieme beveiligers in staat zijn dezelfde graad van
bescherming en beveiliging te creëren met een kwart van de personen
van een VPD die op minder plekken op een schip zijn gestationeerd.
De genoemde leden lezen dat wordt gesproken over de vergunning die
maritieme beveiligingsorganisaties moeten hebben om particuliere
maritieme beveiligers op een schip in te zetten. In artikel 12, vierde lid,
van het initiatiefwetsvoorstel wordt bepaald dat aan de vergunning
voorschriften kunnen worden verbonden. Aan welke voorschriften wordt
gedacht? Worden de eventueel verbonden voorschriften structureel en
eenduidig toegepast bij elke aanvraag?
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemers aan te geven hoe
de particuliere beveiligingsorganisaties concreet aan wapens zullen
komen. Kunnen de initiatiefnemers uitsluiten dat de aanschaf hiervan via
dubieuze en omstreden (wereld)markten verloopt en is op dit punt
denkbaar dat aanschaf en vergunningverlening alleen via het Ministerie
van Defensie kan worden ingekocht? De genoemde leden vragen de
initiatiefnemers ook uitgebreid op dit aspect van vergunningverlening en
controle in te gaan.
De genoemde leden vragen de initiatiefnemers om een nadere inschatting
van het type wapens waarvan maritieme beveiligers gebruik mogen
maken en/of welke keuzes andere landen hierin gemaakt hebben. Ook
zouden zij graag weten hoe de maritieme beveiligers die in dienst zijn bij
de beveiligingsorganisaties worden gescreend en opgeleid, specifiek met
betrekking tot (eerder) gebruik van vuurwapens. Deze leden vragen meer
duidelijkheid aangaande de gevolgen van het toepassen van geweld. Met
name wat betreft de vraag onder welke rechtsmacht de beveiligers en de
kapitein van het te beveiligen schip komen te vallen wanneer er geweld is
toegepast. Immers, in alle gevallen moet duidelijk zijn welke verantwoordelijkheid de Nederlandse Staat hierin heeft.
De leden van de CDA-fractie vragen ten aanzien van de eerst op te leggen
sanctie of het boeteplafond in het initiatiefwetsvoorstel niet veel hoger
moet komen te liggen. De maximale boete (20.500 euro) zou namelijk
dermate laag kunnen zijn voor reders dat de afweging gemaakt kan
worden om zelf beveiliging in te huren in plaats van te kiezen voor een
VPD (de eigen bijdrage is hier 70.000 euro).
Deze leden vragen ook ten aanzien van de tweede op te leggen sanctie
wat het maximale boeteplafond is volgens de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en vragen de initiatiefnemers
voorts of gelet op de draagkracht van reders deze maximale boete in
verhouding staat tot de betreffende overtreding(en).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

6

Het is voor de leden van de ChristenUnie-fractie na het lezen van het
initiatiefwetsvoorstel niet duidelijk of de inzet van particuliere beveiligers
na invoering van dit voorstel de uitzondering zal zijn of, omdat volgens de
Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (hierna: KVNR) de markt
voor ongeveer 75 procent bestaat uit de spotmarkt en dit de schepen zijn
waarbij geen VPD geleverd kan worden, de inzet van particuliere
beveiligers de norm zal worden. Na advies van de Afdeling Advisering
van de Raad van State zijn de concrete invullingen van de criteria, het
aantal om te varen zeemijlen en het percentage additionele kosten, uit het
voorstel gehaald. Ze zijn neergelegd in een nader te bepalen algemene
maatregel van bestuur. Hierdoor is niet uit het initiatiefwetsvoorstel af te
leiden wat er na invoering van het initiatiefwetsvoorstel zal gebeuren.
Wordt het werkelijk een VPD-tenzij-systeem, en wordt bij uitzondering
particuliere beveiliging ingezet, of zal dit tot een omgekeerde praktijk
leiden? De inzet van particuliere beveiliging moet wat betreft deze leden
met grote terughoudendheid worden bezien. Daarom is deze uitwerking
bepalend voor hoe de genoemde leden naar dit voorstel kijken.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de inzet van particuliere
beveiligers alleen wordt toegestaan buiten territoriale wateren van andere
landen. Het initiatiefwetsvoorstel beperkt zich niet tot de situatie in
Somalië, maar ook op toekomstige vergelijkbare situaties. Genoemd
worden de Perzische Golf, de Golf van Oman, de Golf van Guinee en de
Straat van Malakka. De initiatiefnemers laten ruimte om naast de High
Risk Area, op termijn ook de Voluntary Reporting Areas aan te wijzen als
zeegebied waar de wet van toepassing is. Zet dit de deur open naar het
veel breder toestaan van particuliere beveiliging? Wat gebeurt er als een
schip met particuliere beveiligers wel in territoriale wateren komt? Op
welke manier wordt gewaarborgd dat dit niet gebeurt wanneer een team
particuliere beveiligers aan boord is? Hoe zien de initiatiefnemers het
varen door territoriale wateren in het geval van een falende staat?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
voorstel van de Afdeling Advisering van de Raad van State om een
wederzijdse erkenningsclausule zoals in de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus op te nemen, en hebben gezien dat de
initiatiefnemers dit hebben opgenomen. In het initiatiefwetsvoorstel wordt
het certificaat ISO28007 als uitgangspunt genoemd voor certificering van
particuliere beveiligingsbedrijven. De genoemde leden vragen of er
hierdoor wel ruimte blijft voor specifieke Nederlandse eisen aan deze
bedrijven, zoals bijvoorbeeld de videoregistratie genoemd door de
initiatiefnemers en nieuwe technische beschermingsmiddelen die niet zijn
opgenomen in de best management practices. Zal dit er in de praktijk niet
toe leiden dat alle bedrijven die in een ander land een vergunning hebben
op basis van hun ISO28007 accreditatie zonder verdere eisen te kunnen
stellen, de Nederlandse vergunning zullen ontvangen? Hiermee is de facto
de Nederlandse regering niet meer de vergunningverlener en is er geen
grip meer op welke bedrijven wel of niet een Nederlandse vergunning
ontvangen. Bovendien zijn de ISO-normen geen officiële internationale
wetgeving.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de bepaling dat geweld
met dodelijk letsel als gevolg niet is toegestaan in combinatie met een
mogelijk beroep op noodweer als dit toch gebeurt, een geschikte
constructie is om dit uiteraard zeer belangrijke punt te regelen. Daarbij
speelt voor de genoemde leden ook de vraag of particuliere beveiligers
wel als privépersoon een beroep op noodweer kunnen doen. Juist hier
blijkt weer het belang van het principe dat de overheid het geweldsmonopolie heeft. Deze leden zijn er, zoals ook blijkt uit deze vragen, niet van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

7

overtuigd dat dit initiatiefwetsvoorstel het delegeren van het geweldsmonopolie op een zodanige manier regelt dat dit aanvaardbaar zou kunnen
zijn.
De leden van de SGP-fractie vragen wat de verhouding is tussen het
geweldsmonopolie van de Nederlandse staat enerzijds en de gedelegeerde bevoegdheid tot gebruik van geweld door particulieren anderzijds.
Geeft de overheid, met andere woorden, haar zwaardmacht niet eenvoudigweg uit handen? In hoeverre achten de initiatiefnemers dit wenselijk?
In hoeverre is overtuigend aangetoond dat de Nederlandse staat niet, of
niet altijd, voldoende in staat is tot het uitvoeren van de noodzakelijke
beveiligingsmaatregelen? Is er niet afdoende bescherming te garanderen
door een kleinschalige dan wel flexibele VPD? Gaan de initiatiefnemers bij
de beoordeling van alternatieven er niet te gemakkelijk van uit dat de
ervaren problemen vooral voortvloeien uit de snelheid van levering van
mensen en niet uit het formaat van de toe te wijzen eenheid van elf
mariniers? Kunnen de initiatiefnemers nader toelichten waarom dergelijke
alternatieven niet afdoende zijn?
Wat betreft het toepassen van geweld wordt door de initiatiefnemers
terecht vastgesteld dat het particulier maritiem beveiligingspersoneel zich
dient te onthouden van geweld gericht op het toebrengen van dodelijk
letsel en dat het gebruikte geweld in verhouding met het beoogde doel
redelijk en gematigd dient te zijn. Hoe en op basis waarvan wordt bepaald
en getoetst of dit daadwerkelijk het geval is?
De leden van de SGP-fractie willen weten welke strafrechtelijke gevolgen
het al dan niet bewust toepassen van buitenproportioneel of zelfs dodelijk
geweld hebben. Welke nadere eisen worden gesteld aan de rapportage
hierover zoals bepaald in het voorgestelde artikel 11, en over de inzet van
particulier maritiem beveiligingspersoneel in het algemeen? Volstaat bij
het gebruik van buitenproportioneel of zelfs dodelijk geweld het
toepassen van een bestuurlijke boete conform artikel 9? Zo ja, waarom?
Zo nee, welke sancties dienen dan op welke wijze van toepassing te zijn?
Deze leden vragen tevens hoe het opleggen van een boete aan de
vergunninghouder zich verhoudt tot de verantwoordelijkheid van het in te
huren beveiligingsbedrijf. Is buitenproportioneel geweld niet in de eerste
plaats een verantwoordelijkheid waarop dat bedrijf aangesproken moet
worden? Hoe is de onderlinge verhouding ten aanzien van de aansprakelijkheid voor dit geweld? Maakt het voor de effectiviteit van de
handhaving nog uit of het gaat om een beveiligingsbedrijf vanuit
Nederland of vanuit een ander land?
Verder vragen de genoemde leden in hoeverre het initiatiefwetsvoorstel
volgens de initiatiefnemers een effectieve bijdrage zal leveren aan het
vrijwaren van Nederlandse (koopvaardij-)scheepvaart van piraterij. Is als
gevolg van dit initiatiefwetsvoorstel er wel sprake van een volledig gelijk
speelveld met koopvaardij uit andere staten? Zo nee, wat zijn dan nog de
belangrijkste voor- en/of nadelen voor Nederlandse koopvaardijschepen?
Is de wijze van beveiliging dan op een (nagenoeg) gelijke wijze geregeld
als in de andere Europese staten?
5. Consultaties
De leden van SP-fractie constateren dat de initiatiefnemers consultaties
hebben gehouden over het initiatiefwetsvoorstel met meerdere partijen.
Deze leden vragen de initiatiefnemers te reageren op de conclusie van
Dieuwertje Kuijpers die in een artikel op de website Follow the Money
(1 oktober 2016) schrijft dat het beeld naar voren komt dat, naast de
Koninklijke Marine, ook andere spelers uit het veld niet bij het initiatiefwetsvoorstel zijn betrokken waardoor een beperkte set aan belangen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

8

name die van de rederijen, verzekeraars en een enkele private partij met
een specifiek commercieel belang de boventoon voeren?
6. Werklasteffecten en financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie vragen ten aanzien van de financiële
gevolgen van het voorliggende initiatiefwetsvoorstel of nader kan worden
ingegaan op de te verwachtte financiële gevolgen/opbrengsten voor
Nederlandse reders ten gevolge van de inzet van particuliere maritieme
beveiligers. Voorts vragen zij door wie de inzet van de VPD’s thans wordt
bekostigd. Heeft de mogelijkheid tot het inzetten van particuliere
maritieme beveiligers te verwachtte positieve effecten voor degene die nu
ook de kosten op zich nemen voor de VPD?
De leden van de CDA-fractie vragen of in de raming van de kosten aan
toezicht door de Inspectie Leefomgeving en Transport (hierna: ILT) ook
expliciet door de regering aandacht geschonken zal moeten worden aan
de benodigde opleiding en deskundigheid van de betrokken
medewerkers. Delen de initiatiefnemers de mening dat de ILT gelet op het
huidige (minder risicovolle) takenpakket van deze inspectie, substantieel
zal moeten investeren in opleiding, deskundigheid en capaciteit? Is het
nog een overweging geweest om gelet hierop de Inspectie Veiligheid en
Justitie te belasten met toezicht en controle, in plaats van de ILT?
De leden van de SGP-fractie vragen wat de concrete gevolgen zijn voor de
werklast van de ILT. Is een klein internationaal opererend team afdoende
voor een goed toezicht op het feitelijk functioneren van de particuliere
beveiligingsbedrijven? Zal dit toezicht ook daadwerkelijk effectief vorm
kunnen krijgen?
7. Overwogen alternatieven
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemers of zij de mening
delen dat de vervalbepaling alleen geldig is indien sprake is van een
toekomstige rijkswet die op de essentiële onderdelen niet afwijkt van
hetgeen nu voorligt. Zijn er punten waarvan de initiatiefnemers zich
kunnen voorstellen dat deze in een rijkswet anders geregeld worden? Zo
ja, welke?
II ARTIKELSGEWIJS
De leden van de SGP-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen
toelichten waarom in de voorgestelde artikelen 2 en 4 ervoor gekozen is
de zeegebieden, zeemijlen en een percentage kosten door de Minister aan
te laten wijzen bij algemene maatregel van bestuur? Wat is in materiële
zin de basis voor het aanwijzen van een norm voor zeegebieden,
zeemijlen en het percentage kosten?
Eveneens vragen deze leden waarom geweldsmiddelen conform het
voorgestelde artikel 8 worden aangewezen via algemene maatregel van
bestuur.
Welke criteria worden gehanteerd bij het aanwijzen van de wenselijke of
noodzakelijke toegestane geweldsmiddelen?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Visser
De adjunct-griffier van de commissie,
Verstraten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 558, nr. 7

9