Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-20

Europese Raad

Nr. 851

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 maart 2014
Hierbij bied ik u aan, mede namens de Minister-President, het verslag van
de Europese Raad van 20 en 21 maart 2014.
Onder verwijzing naar uw brief van 18 maart jl. stuur ik u hierbij tevens
reactie van het kabinet op het verzoek van het lid Omtzigt.
Tijdens het Algemeen Overleg RAZ/Europese Top op 13 maart jl. lag het
zwaartepunt van de discussie bij het klimaat- en energiebeleid. Gezien
haar verantwoordelijkheid voor het klimaatbeleid heeft het kabinet daarop
besloten Staatssecretaris Mansveld aanwezig te laten zijn bij het Verslag
van het Algemeen Overleg. Zij was ook voorbereid om andere vragen van
uw Kamer n.a.v. het AO van 13 maart te beantwoorden.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-21501-20-851
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 851

1

Verslag van de Europese Raad van 20-21 maart 2014
De Europese Raad sprak, zoals gebruikelijk tijdens de voorjaarsraad, over
de economische prioriteiten in het kader van het Europees Semester.
Daarnaast vond een discussie plaats over klimaat en energie. Voorts werd
stilgestaan bij het industrieel concurrentievermogen. De Europese Raad
heeft vooral uitgebreid stilgestaan bij de ontwikkelingen rond Oekraïne.
De bijeenkomst begon met de traditionele gedachtewisseling met de
voorzitter van het Europees parlement, Martin Schulz (toespraak
bijgevoegd1).
Oekraïne
Tijdens het diner op donderdagavond spraken de staatshoofden en
regeringsleiders over de situatie in Oekraïne. Zij herbevestigden hun
steun aan het Oekraïense volk en hun recht om hun eigen toekomst te
bepalen. De EU steunt de Oekraïense regering in haar inspanningen om
Oekraïne te stabiliseren en hervormingen uit te voeren. In dit verband
tekenden de staatshoofden en regeringsleiders tijdens een speciale
ceremonie op 21 maart de politieke onderdelen van het Associatieakkoord. De Europese Raad bevestigde gecommitteerd te blijven aan
ondertekening en afronding, te zijner tijd, van het gehele Associatieakkoord en Deep and Comprehensive Free Trade Area (DCFTA). De Europese
Raad heeft het doel herbevestigd de Associatieakkoorden en DCFTA’s met
Georgië en Moldavië niet later dan augustus dit jaar te tekenen.
De EU complimenteerde Oekraïne voor de weloverwogen reactie op de
ontwikkelingen tot dusverre. De Europese Raad moedigde de Oekraïense
regering aan de representativiteit en inclusiviteit van overheidsstructuren
te waarborgen, minderheden te beschermen, grondwettelijke hervormingen door te voeren, mensenrechtenschendingen en geweld te
onderzoeken en extremisme te bestrijden. De EU hecht er in dit verband
tevens aan dat de Presidentsverkiezingen van 25 mei ordentelijk verlopen.
Deze vormen immers een belangrijke stap in het politieke transitieproces.
Het herstel van de macro-economische stabiliteit in Oekraïne is een
prioriteit voor de EU. De Europese Raad riep de Oekraïense regering op
om snel een ambitieus programma met structurele hervormingen aan te
nemen inclusief corruptiebestrijding en transparantie van belastingtransacties. De Europese Raad riep de Raad en het Europees Parlement op het
voorstel voor de Autonome tariefpreferenties voor Oekraïne snel aan te
nemen. De staatshoofden en regeringsleiders vroegen de Raad om snel
overeenstemming te vinden over macro-financiële steun aan Oekraïne
zodra een overeenkomst met IMF is gesloten. Onder verwijzing naar de
toezegging die de Minister van Buitenlandse Zaken deed tijdens het
algemeen overleg over Oekraïne van 20 maart jl. wordt verwezen naar de
Geannoteerde Agenda ten behoeve van de Eurogroep en Ecofin Raad van
1 en 2 april 2014. Daarin wordt opgemerkt dat de EUR 1 mld. macro
financiële assistentie waartoe de Commissie op 19 maart jl. een voorstel
deed, deel uitmaakt van de op 6 maart jl. aan de Europese regeringsleiders gepresenteerde inventarisatie van mogelijkheden om Oekraïne te
steunen (zie Kamerbrief van 5 maart jl.). Naar verwachting zal de Raad in
april a.s. een besluit nemen over deze macro financiële assistentie ad EUR
1 mld. Voorwaarde voor uitkering van deze steun is een overeengekomen
IMF-programma en commitment van de Oekraïense regering aan de met
het IMF overeengekomen hervormingen en de condities die worden
vastgelegd in het Memorandum of Understanding (MoU) tussen de
Europese Commissie en de Oekraïense autoriteiten. Gezien de huidige
economische situatie in Oekraïne steunt Nederland de voorgestelde
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 851

2

macro financiële assistentie. Het kabinet benadrukt dat de steun conditioneel is aan een IMF programma en dat Oekraïne structurele hervormingen moet doorvoeren, waaronder het aanpakken van corruptie.
De staatshoofden en regeringsleiders veroordeelden de inlijving van de
Krim door de Russische Federatie in de sterkste bewoordingen. De EU zal
het referendum op de Krim niet erkennen en beschouwt dit als een
schending van de Oekraïense grondwet. In dit verband heeft de Europese
Raad de Commissie verzocht de juridische consequenties van de
annexatie van de Krim te onderzoeken en om voorstellen te doen voor
economische, financiële en handelsmaatregelen met betrekking tot de
Krim.
Vanwege het uitblijven van stappen in de richting van de-escalatie door
Rusland heeft de Europese Raad besloten 12 personen aan de lijst2 toe te
voegen waarvoor een reisverbod naar de EU en bevriezing van tegoeden
van toepassing is. Tevens heeft de Europese Raad besloten de EU-Rusland
top die in juni in Sotsji plaats zou vinden te annuleren en nam er nota van
dat lidstaten voorlopig geen reguliere bilaterale toppen met Rusland
zullen houden. Zij steunden de G7-bijeenkomst die in Den Haag zal
plaatsvinden in de marge van de Nuclear Security Summit evenals het
opschorten van de toetredingsonderhandelingen van Rusland tot OESO
en IEA.
De Europese Raad betreurde tevens dat onderhandelingen tussen
Oekraïne en Rusland nog niet zijn gestart en herhaalde het aanbod de
dialoog te faciliteren met het oog op een politieke oplossing. De ER
spoorde OVSE-landen aan snel overeenstemming te bereiken over het
inzetten van een monitoringsmissie in Oekraïne als bijdrage aan een
stabilisatie van de situatie en vroeg Hoge Vertegenwoordiger Asthon te
bezien op welke wijze de EU hieraan kan bijdragen. Indien het niet lukt tot
een geloofwaardige OVSE-missie te besluiten in de komende dagen, zal
de EU een EU-monitoringsmissie samenstellen.
De staatshoofden en regeringsleiders herhaalden de boodschap van
6 maart waarin zij hebben aangegeven paraat te staan om aanvullende en
verregaande consequenties te verbinden aan een breed palet aan
economische terreinen tussen de EU en de lidstaten aan de ene kant en de
Russische Federatie aan de andere kant, indien Rusland verdere stappen
tot destabilisering van de situatie in Oekraïne zet. In dit verband heeft de
Europese Raad de Commissie en lidstaten verzocht mogelijke gerichte
maatregelen voor te bereiden.
Europees Semester
De Europese Raad sprak over het Europees Semester aan de hand van het
recent verschenen synthese-rapport waarin de bespreking van de Annual
Growth Survey in de vakraden door het Voorzitterschap is samengevat.
Voor het semester 2014 legde de Europese Raad in het bijzonder nadruk
op het vergroten van de concurrentiekracht van Europese economieën,
het creëren van banen, het bestrijden van (jeugd) werkloosheid en het
doorvoeren van hervormingen op arbeidsmarkten. De Minister-President
benadrukte in dit verband het belang van het versterken van het groeivermogen door het doorvoeren van structurele hervormingen, hetgeen
gedegen implementatie van de landen specifieke aanbevelingen vergt. De
Europese Raad besprak tevens de stand van zaken met betrekking tot de
2

Sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor het ondermijnen van de territoriale
integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, zoals vastgesteld tijdens de Raad
Buitenlandse Zaken van 17 maart jl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 851

3

Europa 2020 strategie op basis van de Commissie mededeling terzake.
Geconstateerd werd dat de economische crisis geleid heeft tot een
vertraging in het bereiken van de vijf hoofddoelstellingen van de strategie.
De Europese Raad heeft opgeroepen de inspanningen in dit verband te
vergroten. In 2015 zal een evaluatie van de Europa 2020 strategie
plaatsvinden.
Industrieel concurrentievermogen
De Europese Raad voerde een beleidsdebat over industrieel concurrentievermogen op basis van de Commissie-mededeling «For a European
Industrial Renaissance». De Europese Raad heeft het belang van een
sterke industriële basis benadrukt voor het creëren van economische
groei en banen. Teneinde het concurrentievermogen van de Europese
industrie te versterken dienen de Europese economieën te worden
gemoderniseerd waarbij investeringen en innovatie dienen te worden
gestimuleerd. De Commissie is uitgenodigd om een roadmap terzake te
ontwikkelen. Nederland heeft gepleit voor het systematisch en gericht
monitoren van de effecten van voorgenomen regelgeving op de concurrentiekracht van het bedrijfsleven. Nederland heeft zich met succes sterk
gemaakt voor een substantiële verwijzing naar deze zogenaamde
«competitiveness proofing» in de ER-conclusies. Daarnaast is op voorstel
van Minister-President Rutte een verwijzing opgenomen naar het belang
van de digitale economie. Verschillende lidstaten gaven aan dat het
vergroten van concurrentievermogen eerst en vooral een verantwoordelijkheid van de lidstaten is. Er zijn echter ook terreinen waar actie op
Europees niveau kan bijdragen aan het vergroten van de concurrentiekracht, zoals versterking van de interne markt en stimulering van
onderzoek en innovatie door middel van Europese budgetten (zoals
Horizon 2020, COSME en de Europese Structuur en Investeringsfondsen).
Klimaat en energie
De Europese Raad sprak over klimaat- en energievraagstukken op basis
van het door de Europese Commissie gepubliceerde witboek Een
beleidskader voor klimaat en energie in de periode 2020–2030. Zoals
beschreven in de kabinetsreactie op het witboek onderschrijft Nederland
het Commissie-voorstel voor een bindend doel voor de uitstoot van
broeikasgassen van tenminste 40% in 2030 t.o.v. 1990 en voor een
bindend doel op EU-niveau voor het aandeel hernieuwbare energie van
27% in 2030. Gezien de terughoudendheid van een aantal lidstaten bleek
het op deze Europese Raad nog niet mogelijk overeenstemming te
bereiken over concrete doelstellingen. Wel werd vastgesteld dat het
beleidsraamwerk moet worden uitgewerkt op basis van de Commissie
mededeling. Nederland heeft met een aantal andere lidstaten ervoor
gepleit dat de EU uiterlijk in oktober 2014 een beslissing neemt over een
nieuw beleidsraamwerk, inclusief het vaststellen van een broeikasreductiedoel. Dit met het oog op de onderhandelingen die in 2015 in Parijs
(COP21) moeten leiden tot een globaal klimaatakkoord. Dit tijdspad is in
de ER-conclusies vastgelegd.
Daarnaast heeft de Europese Raad gesproken over de interne energiemarkt op basis van de Commissie mededeling inzake energieprijzen en
concurrentiekracht. Nederland heeft erop gewezen dat een goed
werkende energiemarkt noodzakelijk is om het concurrentievermogen te
vergroten en leveringszekerheid te waarborgen. Dit vraagt onder meer om
regionale oplossingen voor leveringszekerheid en betere coördinatie van
steunregelingen voor hernieuwbare energie.
De crisis in Oekraïne plaatste de discussie over energievraagstukken in
een zeer actueel kader. De Commissie is opgedragen een grondige studie
uit te voeren naar energie voorzieningszekerheid en in juni 2014 een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 851

4

uitgebreid plan voor het verminderen van de energie-afhankelijkheid van
de EU te presenteren.
Overige onderwerpen
De Europese Raad verwelkomde het akkoord dat de Raad en het EP
hebben bereikt over de verordening inzake het Europees resolutiemechanisme.
De Europese Raad verwelkomde verder de voortgang in de onderhandelingen met Europese derde landen inzake belasting op spaartegoeden en
riep op deze onderhandelingen voor het einde van het jaar af te ronden. In
dit licht zal de Raad nog deze maand overgaan tot vaststelling van de
aangepaste Spaartegoedenrichtlijn. De twee lidstaten die een akkoord
hierover blokkeerden (Oostenrijk en Luxemburg) gaven tijdens de
Europese Raad aan nu hun instemming te kunnen geven. Wanneer ook de
Richtlijn inzake Administratieve Samenwerking voor het einde van het jaar
wordt aangenomen voldoet de Europese Unie volledig aan de global
standard van de OESO inzake automatische gegevensuitwisseling.
De Europese Raad sprak over de voorbereiding van de EU-Afrika top van 2
en 3 april aanstaande en bevestigde de inzet gericht op het bouwen van
een partnerschap met Afrika en het versterken van de samenwerking in
een groot aantal domeinen zoals handel, ontwikkelingssamenwerking,
mensenrechten en migratie. Speciale aandacht ging uit naar internationale steun voor Afrikaanse partners op het gebied van veiligheid. De
Europese Unie zal operationele steun middels civiele crisismanagement
missies en militaire operaties voortzetten. In deze context onderstreepte
de Europese Raad het belang van financiering van de Internationale
Missie in de Centraal Afrikaanse Republiek (MISCA) en herbevestigde het
voornemen de operatie EUFOR CAR in de komende weken van start te
laten gaan. Uw Kamer ontvangt binnenkort de Nederlandse inzet voor
deze Top.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-20, nr. 851

5