Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 526

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juli 2014
Eind maart heb ik uw Kamer het tweede deel van de Lange Termijn
Spooragenda (LTSA) getiteld «Netwerk Nederland – OV op het goede
spoor»1 aangeboden. Met deze brief informeer ik u nader over de opzet
voor de herijking van projecten programma’s, één van de acties voor dit
jaar uit de uitvoeringsagenda van de LTSA. Hiermee geef ik tevens
invulling aan de toezegging die ik tijdens het Algemeen Overleg LTSA van
15 april jl. heb gedaan ten aanzien van het afwegingskader (Kamerstuk
29 984, nr. 524) Tot slot informeer ik u nader over de investeringscommissie.
Herijking projecten en programma’s
Zoals aangegeven in LTSA 2 zijn projecten en programma’s belangrijke
instrumenten om de ambities en de doelen uit LTSA 2 concreet te
realiseren. De budgettaire kaders tot en met 2028 zijn hiervoor richtinggevend. Van belang is dat – gezien de beperkte budgetten – de juiste set
van doelmatige projecten en programma’s wordt gerealiseerd. Daartoe
dient een herijking van projecten en programma’s. De herijking vormt een
nieuw vertrekpunt en zal leiden tot een hernieuwde invulling van het MIRT
voor wat betreft het spoor en OV. Voor besluitvorming over de herijking
van projecten en programma’s wordt het MIRT-proces gevolgd en is het
streven de herijking mee te laten lopen in de MIRT-ronde 2014.
Afwegingskader voor de herijking
Om integrale, transparante en eenduidige afwegingen te kunnen maken
tussen projecten, beleidswensen en operationele keuzes hanteer ik een
afwegingskader (zie hiervoor box 1). De belangrijkste pijlers van dit
afwegingskader zijn:
− de realisatie van een aantrekkelijk product voor de klant;
1

kst-29984-526
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 29 984, nr. 474, 28 maart 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 526

1

− het verbeteren van de kwaliteit van het spoorsysteem, en;
− het vergroten van de capaciteit van het spoorsysteem.

Dit afwegingskader is reeds (als proef) toegepast bij de besluiten over
onder meer OV SAAL middellange termijn, Zwolle-Herfte en voorkeursbesluit ERTMS. Het sluit aan bij de werkwijze die is gehanteerd bij de
bezuinigingsopgave in 2013, waarin ook binnen een bepaald budget
keuzes zijn gemaakt. De invulling van het afwegingskader betreft geen
mathematische exercitie op basis waarvan ieder individueel project of
programma gescoord wordt, maar een model om aan de hand van een
aantal stappen tot een hernieuwde invulling van het MIRT voor spoor en
OV te komen.
Het afwegingskader zal niet alleen worden gebruikt voor de herijking,
maar ook voor toekomstige beleidskeuzes en investeringsbeslissingen. Dit
om zo meer integrale afwegingen met meer transparantie te kunnen
(laten) maken.
Daar waar het om regionale en/of lokale verbeteringen gaat, wil ik ook
afspraken maken met de decentrale overheden over hun bijdrage. Ik vind
het belangrijk dat er sprake is van wederkerigheid; we bouwen samen aan
Netwerk Nederland. De keuzes die ik maak moeten optimaal bijdragen aan
Netwerk Nederland; dit geldt voor de keuzes die regionaal en lokaal
worden gemaakt evenzo. Het gesprek hierover voer ik aan de OV- en
spoortafels.
Box 1. Afwegingskader herijking
Stap 1 – Verplichte en preferente projecten en programma’s
In stap 1 wordt bepaald welke projecten en programma’s vast staan.
Dit betreft projecten of programma’s die:
– juridisch verplicht en in realisatie zijn (bijvoorbeeld OV SAAL
korte termijn);
– onderdeel uitmaken van het Regeerakkoord en/of als preferent
zijn aangemerkt in de LTSA (bijvoorbeeld PHS, ERTMS en
Overwegen).
Op basis van de daarbij behorende budgetten wordt duidelijk welke
ruimte er nog resteert voor aanvullende projecten en programma’s.
Dit betreft de spoor- en OV-projecten uit het MIRT, de inbreng van de
landsdelen zoals opgenomen in LTSA 2 en de wensen van de
spoorgoederenvervoerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 526

2

Stap 2 – Prioritering van aanvullende projecten en
programma’s
In stap 2 wordt bezien welke (combinatie van) projecten en
programma’s die in aanvulling op de projecten en programma’s uit
stap 1 optimaal invulling geven aan de ambitie voor Netwerk
Nederland. Deze ambitie rust op drie pijlers: klant, kwaliteit en
capaciteit. Er wordt een prioriteit toegekend aan deze aanvullende
projecten en programma’s op basis van hun bijdrage aan de LTSA
doelen:
Klant

Kwaliteit

Capaciteit

verbeteren van
de doorlooptijd
van goederen

verhogen van
de veiligheid

ruimte bieden
aan de groei van
het reizigersvervoer

verbeteren van
het reisgemak

vergemakkelijken van
aanbieden en
ontvangen van
lading per
soort

verbeteren van
de betrouwbaarheid van
personen- en
goederenvervoer

ruimte bieden
aan de groei van
het goederenvervoer

meer regie over
de eigen reis,
o.a. door betere
informatievoorziening

verbeteren van
de informatieuitwisseling
tijdens,
voorafgaand
en na afloop
van de reis

borgen van de
leidende
positie van het
spoorvervoer
als duurzaam
transportmiddel in een
leefbare
omgeving

(reiziger)

(verlader)

verbeteren van
de deur-tot-deur
reistijd

De prioriteit wordt bovendien bepaald door de mate van samenhang
met én de toegevoegde waarde op de operationele uitwerking van
de LTSA die thans loopt en die de ontwikkelstrategie «eerst beter,
dan meer» volgt.
Stap 3 – Definitieve afweging aanvullende projecten en
programma’s
In stap 3 worden de aanvullende projecten en programma’s met de
hoogste prioriteit gekoppeld aan de resterende investeringsruimte
(na stap 1 bepaald). Hierbij wordt net als in de vernieuwde werkwijze
MIRT2 gestreefd naar het vergroten van de flexibiliteit: het verbinden
van korte termijn beslissingen met lange termijn opgaven door slim
om te gaan met onzekerheden, kansen en veranderende omstandigheden. Mogelijkheden voor medefinanciering worden uiteraard
meegenomen. Dit leidt tot een hernieuwd investeringsprogramma
voor spoor en OV waarover in het MIRT-proces wordt besloten. In
stap 3 wordt ook duidelijk welke projecten en programma’s niet dan
wel met een andere scope en/of fasering worden uitgevoerd.
Met de herijking wordt duidelijk met welk investeringsprogramma tot en
met 2028 de ambities en doelen uit de LTSA worden gerealiseerd. Dit
programma zal worden vertaald naar onderling samenhangende
uitvoeringsplannen. Daarbij wordt bezien hoe door slim combineren de
uitrol van deze projecten en programma’s zo effectief en doelmatig
mogelijk vormgegeven kan worden. Uitgangspunt is waar mogelijk een

2

Kamerstuk 33 750 A, nr. 70, 13 juni 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 526

3

corridorgewijze aanpak om onder meer de overlast voor reizigers,
verladers en omgeving te beperken.
Investeringscommissie
Een onafhankelijke en deskundige investeringscommissie zal mij
adviseren over toekomstige investeringsbeslissingen, met name als het
gaat om de grotere projecten en programma’s. Binnen de kaders van de
LTSA vindt nu eerst bovengenoemde herijking op de bestaande projecten
en programma’s plaats. Daarna start de investeringscommissie. De
investeringscommissie zal bestaan uit drie tot vier leden; inhoudelijke
experts die niet alleen beschikken over kennis van het spoor, maar ook
breder – financieel, operationeel en vanuit het klant- en aandeelhoudersbelang – kijken. Ik zal uw Kamer ruim van tevoren informeren over de
personele invulling van de investeringscommissie.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 526

4