Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

300
Vragen van het lid Van Kent (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat met asbest besmet straalgrit gebruikt is
door 140 bedrijven (ingezonden 16 oktober 2017).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 26 oktober
2017).
Vraag 1
Kent u de uitzending van AvroTros EenVandaag over 140 bedrijven die
hebben gewerkt met asbest vervuild straalgrit van het bedrijf Eurogrit?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u zich de zorgen van medewerkers van die bedrijven voorstellen die
onbeschermd hebben gewerkt met straalgrit en mogelijk asbestvezels hebben
ingeademd?
Antwoord 2
De situatie leidt tot onrust en onzekerheid bij met name werknemers en
bedrijven. Ik kan me deze zorgen goed voorstellen. Wij willen daarom zo snel
mogelijk helderheid bieden over de aard en omvang van het probleem. Zodra
bekend is geworden dat er asbesthoudend grit in Nederland is, hebben de
Inspectie SZW, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de Omgevingsdiensten actie ondernomen om de feiten zo spoedig mogelijk in kaart te
brengen. In het weekend van 7 en 8 oktober heeft overleg plaatsgevonden
wat heeft geresulteerd in onder andere ILT onderzoek naar de herkomst van
het asbesthoudend grit, opdracht vanuit de Inspectie SZW aan TNO naar de
blootstellingsrisico’s van het asbesthoudend grit en vorderingsbrieven vanuit
de Inspectie SZW naar de afnemers van Eurogrit. Over deze en vervolgacties
wordt u per brief nader geïnformeerd.

1

ah-tk-20172018-300
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://eenvandaag.avrotros.nl/item/met-asbest-besmet-straalgrit-gebruikt-door-140-bedrijven/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Onderschrijft u de woorden van Eurogrit dat de hoeveelheden asbest dermate
klein waren, dat het volgens experts geen gezondheidsrisico’s met zich
meebrengt?
Hoe groot waren die hoeveelheden asbest, wat zijn hiervoor de normen en
welke experts zouden hebben gezegd dat er geen gezondheidsrisico’s zijn?
Antwoord 3 en 4
De norm voor werknemers is 2.000 vezels per kubieke meter lucht. Bij deze
norm hoort een kans op een asbestziekte van 1 op de miljoen mensen per
jaar. Deze norm is vastgesteld naar aanleiding van het advies van de
Gezondheidsraad. Bij het vaststellen van deze normen is uitgegaan van een
continue blootstelling gedurende het gehele arbeidsleven: 40 jaar lang, 5
dagen per week, 8 uur per dag. Bij een lagere of een veel korter durende
blootstelling is de kans dat een werknemer of omwonende schade aan zijn of
haar gezondheid ondervindt dus navenant kleiner. Ook voor de omwonenden
lijkt geen sprake van langdurige blootstelling bij het gebruik van asbesthoudend grit.
De analysegegevens van het grit van onderzoeksbureaus in opdracht van
bedrijven en vanuit het onderzoek van de ILT die tot nu toe bekend zijn wijzen
op een lage concentratie asbest in het grit. De Inspectie SZW heeft ter
validatie TNO opdracht gegeven om te bepalen wat de blootstelling is bij de
opruimwerkzaamheden. Uit de metingen moet blijken hoe de verdere
handhavingsinzet zal verlopen. Uit metingen van de ILT is gebleken dat de
asbestbesmetting beperkt is tot een afvalstroom. Dit afval is geïmporteerd
vanuit Oekraïne.
Het onderzoek van TNO moet allereerst aantonen welke blootstelling van
werknemers te verwachten is bij het opruimen van de voorraden of afvalresten straalgrit waarin asbest voorkomt. Sinds bekend is dat er sprake is van
asbesthoudend grit in Nederland, en er nog onduidelijkheid is over de ernst
van de situatie, geldt dat gesaneerd moet worden onder risicoklasse 2, het
strengste regime. Dit ter bescherming van werknemers. Ook wordt onderzocht wat de te verwachten blootstelling van werknemers is tijdens het
opruimen van de met asbest besmette gebieden. Als deze blootstellingsonderzoeken aantonen dat de blootstelling tijdens deze werkzaamheden onder
de grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling aan asbest blijft, kunnen de
werkzaamheden afgeschaald worden naar risicoklasse 1. Bedrijven zullen in
dat geval onmiddellijk worden geïnformeerd en kunnen de werkzaamheden
die hier bij passen (laten) uitvoeren en vervolgens hun werk hervatten. Als uit
het onderzoek blijkt dat de blootstelling niet onder de grenswaarde blijft, dan
blijft generiek risicoklasse 2 van kracht.
De resultaten van dit gedeelte van het onderzoek worden uiterlijk eind
oktober verwacht.
Daarna wordt onderzocht wat de blootstelling van werknemers is geweest bij
activiteiten in het gebied waar met straalgrit van Eurogrit is gewerkt en wat
de blootstelling van de gritstralers zelf is geweest tijdens de straalwerkzaamheden. Indien hier aanleiding toe bestaat zal een ook risico-inschatting voor
omstanders en omwonenden worden gedaan. Deze onderzoeksresultaten
zullen op korte termijn worden opgeleverd.
Vraag 5
Wat is er uit het spoedoverleg naar voren gekomen dat de Inspectie SZW met
de Inspectie voor de Leefomgeving en Transport hebben gehouden?
Antwoord 5
Er zijn afspraken gemaakt over hoe de Inspectie SZW, de ILT en de Omgevingsdiensten nauw samenwerken om de problematiek goed in kaart te
brengen en waar nodig maatregelen te nemen. Inmiddels is ook Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) aangesloten vanwege het gebruik van het
straalgrit op mijnbouwinstallaties op land en offshore. De Inspectie SZW
heeft bij Eurogrit en de afnemers van Eurogrit informatie gevorderd waaruit
naar voren komt op welke locaties het middel is toegepast. Op basis hiervan
kan op korte termijn de omvang van de situatie in kaart worden gebracht en
kan een gepast vervolgtraject (handhaving) worden ingericht. Hoe de
terugroepactie van het verontreinigde straalgrit wordt vormgegeven wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

momenteel uitgezocht. Ten slotte zijn er afspraken gemaakt over de communicatie. Deze verloopt via de website van de Inspectie SZW.
Vraag 6
Wat is de insteek van het onderzoek dat deze inspecties inmiddels zijn
gestart? Wanneer verwacht u hiervan de eerste resultaten?
Antwoord 6
Het doel is om zo snel mogelijk duidelijkheid te krijgen over de situaties
waarin het straalgrit is gebruikt en over de blootstellingniveaus voor
werknemers en omwonenden. Zie het antwoord op vragen 3 en 4.
Vraag 7
Welke maatregelen gaat u, in afwachting van het onderzoek, treffen om de
veiligheid van medewerkers van de betrokken bedrijven te garanderen?
Antwoord 7
Bedrijven moeten gezonde en veilige werkomstandigheden bieden voor hun
werknemers door risico’s te inventariseren en daarop doeltreffende maatregelen te nemen. Werkgevers zijn in geval van een asbestverontreiniging
verantwoordelijk voor het opruimen en saneren van het asbest, conform de
bestaande wet- en regelgeving. Bedrijven worden geïnformeerd over hoe zij
dienen te handelen via de website van de Inspectie SZW.
Indien de Inspectie SZW signalen ontvangt dat bedrijven op een onveilige
manier de asbestbesmetting willen opruimen, of ondanks de besmetting het
werk doorzetten en niet wachten tot het opgeruimd is, zal de Inspectie SZW
de activiteiten stilleggen en handhavend optreden. Ook bij de terugroepactie
van het straalgrit wordt de regelgeving omtrent de gezondheid en veiligheid
van werknemers in acht genomen. Zie ook het antwoord op vraag 8.
Vraag 8
Is de verdeling van taken en verantwoordelijkheden van deze beide inspecties
voldoende helder? Zo ja, hoe ziet de verdeling er precies uit?
Antwoord 8
De betrokken toezichthouders, de Inspectie SZW, de ILT, Omgevingsdiensten
en SodM en de ministeries SZW en IenM werken nauw samen. De Inspectie
SZW ziet toe op de naleving van de arbeidsomstandighedenregelgeving en
houdt toezicht op de gezonde en veilige werkomstandigheden van werknemers. De ILT is verantwoordelijk voor het toezicht op de omgang met asbest
en asbesthoudende producten en op het grensoverschrijdend transport van
afvalstoffen. De ILT ziet toe op de naleving van het productenbesluit en het
terugroepen van het met asbest verontreinigde straalgrit. De Omgevingsdiensten houden milieutoezicht op bedrijfsmatige activiteiten met onder andere
bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen. SodM houdt toezicht op de
opsporing en winning van delfstoffen en aardwarmte en ziet daarbij toe op
de gezondheid en veiligheid van werknemers en milieubescherming op
mijnbouwinstallaties offshore.
Vraag 9 en 10
Deelt u de mening dat bij een minder versnippert toezicht dit soort incidenten
sneller opgemerkt dan wel opgepakt zouden worden?
Bent u bereid te komen tot één nationale inspectie, met voldoende kennis,
kunde en capaciteit om misstanden snel en grondig te onderzoeken? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 9 en 10
De Inspectie SZW, ILT en de Omgevingsdiensten werken nauw samen om de
problematiek van incidenten goed in kaart te brengen en waar nodig
maatregelen te nemen. Het samenvoegen van organisaties levert niet per
definitie een betere inspectie op. Het gaat om de onderliggende strategie: de
vraag of op de juiste zaken wordt gecontroleerd en of de informatie die nodig
is, in de praktijk goed wordt uitgewisseld. Dit standpunt is nader toegelicht in
de brief die de Minister van BZK aan uw Kamer heeft gezonden op 5 september 2016, met betrekking tot het functioneren van rijksinspecties.(Kamerstuk
31 490, nr. 215)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3