5
Vragenuur: Vragen De Wit
Vragen van het lid De Wit aan de minister van Veiligheid
en Justitie over het bericht dat duizenden strafzaken op
behandeling wachten wegens wachtlijsten bij het OM en
de rechterlijke macht.

De heer De Wit (SP):
Voorzitter. Nog niet zo lang geleden sprak de Kamer met
de minister over de problemen bij het Openbaar Ministerie.
RTL Nieuws bracht vorige week het nieuws dat duizenden
strafzaken bij het Openbaar Ministerie en de rechtbanken
wachten op behandeling. Er zijn wachtlijsten.
Uit het RTL-onderzoek blijkt dat deze in de eerste plaats
veroorzaakt worden doordat de grote zaken voorrang krijgen
op andere zaken. Er is geen tijd om zaken zoals verkrachtingen, verkeersdelicten en mishandelingen te behandelen.
Volgens de president van het hof hier in Den Haag is dit
onder meer te wijten aan de bezuinigingen van het kabinet
op de rechtspraak. De Raad voor de rechtspraak erkent deze
problemen en bevestigt nog een keer dat de rechtspraak
onder druk staat vanwege een reeks van oorzaken. De
strafzaken worden bijvoorbeeld steeds gecompliceerder.
Er treden operationele problemen op en er zijn digitaliseringsproblemen. Daarnaast is er de herziening van de
gerechtelijke kaart. Bovendien is er sprake van een uitbreiding van de rol van het slachtoffer in strafzaken. De druk
op de strafrechtspraak, zo zegt de Raad voor de rechtspraak,
is zodanig dat de rechtspraak op dit moment nog maar net
in staat is om de zaken met behoud van de minimaal
noodzakelijke kwaliteit af te wikkelen. Dus is de vraag aan
de minister wat hij hiervan vindt. Wat vindt hij ervan dat er
sprake is van wachtlijsten in de rechtspraak en hoe gaat hij
aan deze ernstige situatie een einde maken?

Minister Opstelten:
Voorzitter. Dank voor de vragen van de heer De Wit. We
hebben inderdaad enige weken geleden hierover al een
goed debat gehad. Wat dat betreft was het voor mij niet
verrassend waar RTL 4 die zaterdag en zondag mee kwam.
Er is ook adequaat gereageerd door het Openbaar Ministerie
op de desbetreffende punten. Natuurlijk zijn er hier en daar
problemen. Die worden aangepakt en er worden oplossingen voor gevonden. De Raad voor de rechtspraak heb ik
niet in die zin zo gehoord als de heer De Wit aangeeft. Ik
herken ook niet direct de uitspraken die in beeld kwamen.
Wat betrokkene letterlijk heeft gezegd heb ik niet kunnen
volgen maar dat zullen we nog natrekken.
Wat betreft de achterstanden bij het OM en de zittende
magistratuur nog het volgende. Een en ander is afhankelijk
van de fluctuerende situatie met betrekking tot het bestand.
Je hebt onderhanden werk. Dat zijn zaken waar een officier
mee bezig is. Je hebt zaken die zittingsgereed zijn. Die zijn
klaar om door de rechter te worden behandeld. Daarnaast
zijn er te beoordelen zaken en die zijn natuurlijk afhankelijk
van acties van de politie. Dan kan er ineens wat meer
komen. Het kan ook gaan om retour van het CJIB. Dan komt
er weer wat terug en krijg je even een fluctuatie van het
bestand. Ik kan zeggen dat wij daar als zodanig druk mee

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen De Wit

bezig zijn, de top van het OM en de Raad voor de rechtspraak in eenheid met elkaar. Op basis van de afspraken
die we maken, zullen we de oplossingen laten zien.
Ik heb de vorige keer toegezegd dat ik voor de begrotingshandeling met een monitor over de cijfers zal komen.
Daaruit komt dan naar voren waar het Openbaar Ministerie
en de zittende magistratuur staan wat betreft het bestand.
De heer De Wit (SP):
Voorzitter. De minister zegt dat het Openbaar Ministerie
adequaat heeft gereageerd.
Minister Opstelten:
Jazeker.
De heer De Wit (SP):
Ik ken alleen de opmerking en de uitlating van de persofficier in de media naar aanleiding van dit onderzoek. Die zegt
dat dit gerangschikt moet worden onder de categorie borrelpraat. Dat noem ik geen adequate reactie.
Waar het gaat om het beeld dat de minister schetst over
het probleem, moet ik constateren dat dit niet het probleem
is waar dit item over ging en ook niet het probleem dat de
president van het hof in Den Haag aan de orde stelt,
gesteund daarin door de praktijk, te weten dat er sprake is
van zaken die voorgaan en zaken die dus moeten wachten.
In het nieuwsitem wordt een voorbeeld genoemd van een
meisje van 13 jaar dat verkracht is en viereneenhalf jaar
heeft moeten wachten totdat er duidelijkheid kwam in haar
strafzaak. Dus het is een andersoortig probleem dan de
minister schetst ten aanzien van hoe men bij het Openbaar
Ministerie en de rechtbank omgaat met zaken. Vandaar
opnieuw de vraag aan de minister wat hij nu gaat doen aan
deze ernstige situatie. De minister is de man van de daden
en is de man die tegenover Nederland graag het beeld
vertoont van een daadkrachtig bestuurder. Wat gaat er nu
gebeuren om een eind te maken aan deze toestand?
Minister Opstelten:
Ik dank de heer De Wit wederom voor zijn vragen. Wat de
persofficier betreft, is het antwoord gegeven. Het OM heeft
erkend dat de problemen reëel zijn. Men is hard aan het
werk om er iets aan te doen. Dat is belangrijk, maar dat wist
de Kamer al. Er is nu ZSM, dat de selectie en de afdoening
van relatief eenvoudige strafzaken mogelijk maakt. Dat is
een groot succes. Het verkort de doorlooptijden van een
deel van de strafzaken. Een gevolg kan zijn dat er in verhouding meer zwaardere strafzaken bij de rechter komen. Deze
kennen vaak een langere behandelingstijd. Dat is logisch;
het is dan een gemiddelde. De eenvoudige zaken worden
niet meer door de rechter afgedaan, maar door de politie
of het OM. De ingewikkelde zaken gaan naar de rechter.
Daardoor is de gemiddelde behandelingstijd ook langer. Ik
herken het punt niet dat er vele ernstige zaken blijven liggen. Dat is mij niet gemeld. Hiervoor zal ik de monitor laten
zien. Ik zal daarover voor de begrotingsbehandeling duidelijkheid creëren. Ik herhaal tot slot wat we gaan doen. We
zetten het beleid voort dat we voeren — dat is duidelijk wat
het OM betreft — we doen nog een keer ZSM en er is de
herziening van de gerechtelijke kaart. Dat geeft natuurlijk
hier en daar wat transformatieproblemen. Hetzelfde is het

29 oktober 2013
TK 16

16-5-1

geval met de zittende magistratuur als het gaat om de herziening van de gerechtelijke kaart. Ook daar zijn de Raad
voor de rechtspraak, de top en het college van pg's met
elkaar bezig om de problemen aan te pakken en de orde te
herstellen waar dat nodig is. Dat is ook hun taak.
De heer De Wit (SP):
Is het ondanks het beleid of dankzij het beleid? Hoe je het
ook wilt formuleren, onder het beleid waarover de minister
het heeft — ZSM, de versterking van de strafrechtketen en
hoe het allemaal moge heten — zijn deze wachtlijsten ontstaan en doet dit ernstige probleem zich voor. Wat zegt de
president van het hof in Den Haag? Hij zegt dat je niet van
de rechtspraak kunt vragen dat men minstens hetzelfde of
nog meer gaat doen terwijl er geld af moet. Wat doet het
kabinet? Bij het Openbaar Ministerie wordt 134 miljoen
bezuinigd, mogelijk vanaf 2016 ook op de rechtspraak. Dat
is de verkeerde weg. De vraag aan de minister is heel simpel. Wordt het niet tijd dat het kabinet stopt met de bezuinigingen op het Openbaar Ministerie en de rechtspraak?
Minister Opstelten:
Dit is een herhaling van zetten naar aanleiding van het
debat. Ik zeg het nog een keer. In 2013: geen taakstelling
voor het OM. In 2014: geen taakstelling voor het OM. In
2015: geen taakstelling voor het OM. In 2016: 20 miljoen.
In 2017: 20 miljoen. In 2018: 12 miljoen. Daar zijn afspraken
over gemaakt. Als het tot een probleem zal leiden, zal ik de
hand uitsteken. Het andere punt is de ZSM. Er is een prijsakkoord afgesproken met de Raad voor de rechtspraak.
Daar is men buitengewoon tevreden mee. In dat prijsakkoord hebben ook verschuivingen plaatsgevonden binnen
de diverse productsoorten, waardoor er 16 miljoen euro
meer beschikbaar is gekomen voor de strafsector. Het
prijsakkoord geldt van 2014 tot 2016. Zoals bekend zal in
2016 de digitalisering en versterking van de strafrechtketen
worden geëffectueerd.
De heer Recourt (PvdA):
In dit huis discussiëren we vaak over de strafrechtketen en
de zorgen die we Kamerbreed hebben over de invloed van
de bezuinigingen op de kwaliteit van de rechtspraak. Wat
het Openbaar Ministerie betreft heb ik de minister weer
horen zeggen dat hij, op het moment dat er problemen zijn,
zijn hand uitsteekt en het oplost. Kunnen we dezelfde
afspraak maken in het geval er structurele problemen blijken
bij de rechters? Wordt dan dezelfde hand uitgestoken en
wordt het opgelost?
Minister Opstelten:
Ik heb die afspraak voor het debat zelf gemaakt met de top
van het OM. Met de Raad voor de rechtspraak heb ik die
niet hoeven maken, want de Raad voor de rechtspraak is
buitengewoon tevreden over de afspraken die wij hebben
gemaakt. Het is de taak van de keten is om het bij mij te
melden als er iets fout loopt. Dan is het mijn taak om dat
serieus te bezien en daar conclusies aan te verbinden. Wat
dat betreft lopen de afspraken en heb ik van beide partijen
geen enkel signaal gekregen dat wij hierover moeten spreken. Ik denk dat dit ook logisch is.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen De Wit

Mevrouw Helder (PVV):
Wij hebben inderdaad enige tijd geleden een debat gehad
over bezuinigingen bij het Openbaar Ministerie en over de
fouten die het OM weleens maakt. Ik heb een citaat van de
minister uit dat debat gehaald. De minister zei toen: ik zie
bezuinigingen als een kans om het OM efficiënt en effectief
te maken. Kan de minister ten aanzien van de slachtoffers
drie punten aangeven waarop en een ander effectiever kan
en effectiever zal worden? En dan heb ik het niet over de
ZSM, want dat is een ander soort zaak, en ik heb het ook
niet over de herziening van de gerechtelijke kaart, want dat
is juist een van de oorzaken van het probleem.
Minister Opstelten:
Ik spreek niet over bezuinigingen, ik spreek over taakstellingen, terwijl het nu in het verhaal altijd over zaken gaat die
eigenlijk in de tijd van Balkenende IV zijn begonnen. Men
moet zien dat men de tijd krijgt om rustig orde op zaken te
stellen. Daarom heb ik ook gezegd: drie jaar wordt er niet
naar gekeken en daarna komt er een op zichzelf bescheiden
taakstelling. Ik ben zo gevormd dat een taakstelling soms
een gift is van degene die het geld beschikbaar stelt. Dan
ben je namelijk gedwongen om een transformatie tot stand
te brengen.
De voorzitter:
Dank u wel.
Minister Opstelten:
En ik denk dat dit hier ook het geval is. Daar zullen alle
geledingen in de strafrechtketen voordeel van krijgen. Daar
ben ik van overtuigd. Ik kom ook nog voor de begrotingsbehandeling ...
De voorzitter:
U hebt een half minuut voor de beantwoording!
Minister Opstelten:
Ja, maar die halve minuut krijg ik nu nog.
De voorzitter:
Nee, u had al een minuut gebruikt, dus ik ga toch naar
mevrouw Van Toorenburg.
Minister Opstelten:
Er komt nog een brief over de versterking van de strafrechtketen naar de Kamer toe, zodat de Kamer die voor de
begrotingsbehandeling heeft.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Ik herinner mij 28 mei toen ik hier stond met
vergelijkbare vragen, omdat het vastliep in de keten tussen
het OM en de rechtbank. Toen stond hier de staatssecretaris,
want de minister moest op dat moment begrijpelijkerwijs
in de Eerste Kamer zijn. Toen is tegen de Kamer gezegd:
wij gaan ervoor zorgen dat de Kamer niet langer door de
media op de hoogte wordt gesteld van allerlei problemen,
maar dat ze direct door het kabinet zal worden geïnfor-

29 oktober 2013
TK 16

16-5-2

meerd. Ik vind het stuitend dat het dan toch weer zo fout
gaat. Dat debat was op 28 mei. Kan de minister ons vertellen
hoe wij ervoor gaan zorgen dat we dit soort zaken echt niet
langer via de media horen en dat dit daadwerkelijk wordt
aangepakt?
Mevrouw Kooiman (SP):
RTL Nieuws bracht een tragisch verhaal van een meisje van
13 jaar dat vierenhalf jaar heeft moeten wachten op de
strafzaak tegen haar verkrachter, een zaak die nog steeds
bezig is. Dat is maar één voorbeeld en mijn collega De Wit
bracht er meerdere naar voren. Het gaat dus niet om één
zaak, maar om meerdere zaken. Nu hoor ik het deze minister
vandaag hebben over monitoren, transformatieproblemen
oplossen en ZSM, maar de vraag die hier vandaag eigenlijk
voorligt, is: wat heeft dit meisje aan die woorden? En wat
hebben al die zaken eraan die nu op een oplossing wachten?
Minister Opstelten:
Wij leven gelukkig in een vrij land, waar het een kansloze
zaak is als een minister aan bijvoorbeeld RTL of NOS of een
andere omroep zou vragen om iets niet te doen. Ik zou dat
ook nooit doen. Zij hebben eigen onderzoek gedaan. Dat is
hun goed recht. Dat houdt ons allemaal scherp. Het is onze
taak om onze toezegging na te komen. Ik heb in dat debat,
dat overigens plaatsvond na de vragen van mevrouw Van
Toorenburg — het was een goed debat, ik vond het heel
plezierig — in de Kamer gezegd dat we gaan monitoren
waar we staan. Dan maken we twee keer per jaar zichtbaar
voor de kamer waar we staan met de strafrechtketen en
met de positie van het OM in het bijzonder. Dat komt er dus
aan en dat zijn dan de echte cijfers.
Minister Opstelten:
Het is gebruikelijk om in de Kamer niet over concrete zaken
te spreken die nog onder de rechter zijn. Er zijn allerlei
situaties mogelijk die lang duren omdat zij heel ingewikkeld
zijn. Dat heeft weinig te maken met dat men er niet hard
aan werkt of er geen prioriteit aan geeft. Natuurlijk deel ik
de zorg van mevrouw Kooiman, maar ik vond het niet juist
dat die zaak in dat verband naar voren werd gebracht. Het
is niet gebruikelijk om daarover te spreken. Het heeft onze
volle aandacht. Het heeft ook de volle aandacht van het
OM, dat ook ervoor staat, en de zittende magistratuur.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen De Wit

29 oktober 2013
TK 16

16-5-3