> Retouradres Postbus 3006 9701 DA Groningen

Leden van de Maatschappelijke en Bestuurlijke Stuurgroep

Nationaal Coördinator
Groningen

Bezoekadres
Paterswoldseweg 1
9726 BA Groningen
Postadres
Postbus 3006
9701 DA Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479
Uw kenmerk

Datum
Betreft

7 december 2017
Meerjarenprogramma brief

Bijlage(n)

Geachte leden van de Maatschappelijke en Bestuurlijke Stuurgroep,
In het proces van de totstandkoming van het Meerjarenprogramma 2018-2022
(MJP), is duidelijk geworden dat er op dit moment nog te veel onduidelijkheden
zijn om tot een gedragen besluitvorming door alle partijen te komen. De formatie
heeft lang geduurd. De nieuwe minister van Economische Zaken en Klimaat ziet
de prioriteit van dit dossier, maar wil zich hierin eerst verdiepen voordat hij
besluiten neemt voor de lange termijn. De regio heeft aangegeven dat het
noodzakelijk is om goed te kijken wat de uitkomst van de formatie en het
regeerakkoord betekent voor Groningen. Het MJP zou niet vooruit moeten lopen
op de gesprekken met de verschillende partijen die nodig zijn om meer
duidelijkheid te verschaffen over de betekenis hiervan. De uitkomsten van deze
gesprekken zouden juist moeten landen in het nieuwe programma van NCG. Er is
uitdrukkelijk gevraagd om zaken in de bredere context te zien en dus een pas op
de plaats te maken met de publicatie van het MJP.
Aan de andere kant is de operatie van de versterking in volle omvang aan de
orde. Er vinden avond aan avond gesprekken plaats met bewoners over de
versterkingsmaatregelen voor hun huis. Uiteraard hebben bewoners daar heel
veel vragen over. Het gaat hier niet alleen over de huizen van mensen, maar ook
over het thuis van mensen. Het is noodzakelijk bewoners transparant te woord te
kunnen staan en antwoorden te geven op alle vragen die er zijn. Voor het gesprek
met de bewoners is duidelijkheid nodig over bijvoorbeeld de rolverdeling tussen
betrokken organisaties, de financiële spelregels en mogelijke alternatieven naast
versterking. Ook voor ondernemers is het van belang dat zij weten waar ze aan
toe zijn. Gegeven deze situatie is het nodig over een aantal zaken wel inhoudelijke
besluiten te nemen. Deze brief richt zich op de besluitvorming over wat nodig is
voor de uitvoering van de versterking van de eerste ruim 3.000 woningen.
Daarnaast richt deze brief zich op de noodzakelijke start van de inspecties die
gepland zijn voor het eerste kwartaal van 2018. Besluitvorming over deze
onderdelen is nodig om de operatie geen vertraging op te laten lopen.

NCG IS EEN SAMENWERKING VAN TWAALF GRONINGER GEMEENTEN, PROVINCIE GRONINGEN EN RIJK

Pagina 1 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Ik zie de noodzaak om de aandacht volledig te focussen op de bewoners in het
gebied. Want zij zijn zonder daar zelf om gevraagd te hebben in deze ongewenste
situatie terechtgekomen. We spreken hier over bewoners van wie de woning al in
2016 is geïnspecteerd. In totaal betreft dit 1.467 gebouwen. Deze bewoners
wachten sindsdien soms al meer dan een jaar op de versterkingsadviezen over
hun woning. Deze mensen kunnen we niet nog langer in onzekerheid laten zitten.
Tot 22 december worden alle bewoners op de hoogte gebracht wat er nodig is om
hun huis veilig te maken. Voor het eerste kwartaal van 2018 staan nog eens
1.600 adressen op de agenda om hierover de gesprekken te voeren. De urgentie
van deze gesprekken en de begeleiding die dit vergt is niet te onderschatten.
Want bewoners horen dan wat er met hun woning gaat gebeuren. Dit heeft impact
op het leven van mensen. Tijdelijke woonruimte, andere woonomgeving, andere
afstanden tot sociale activiteiten of de buurtsuper op de hoek die niet meer te
voet te bereiken is. Deze operatie raakt mensen in bijna al hun dagelijkse
activiteiten. Bewoners hebben het recht om geïnformeerd te worden over deze
omvangrijke operatie. Om de juiste en complete informatie met bewoners te
kunnen delen en heldere afspraken te maken, zijn er kaders nodig, zodat
bewoners weten waar ze aan toe zijn. Deze zijn opgenomen in de bijlage. De
kaders zoals deze nu zijn opgenomen, zijn van toepassing op de uitvoering van
2016 (1.467), de uitvoering van 2017 (1.600) die in het eerste kwartaal van 2018
worden besproken en de 1.250 inspecties van het eerste kwartaal in 2018. Bij het
opstellen van het volgende MJP zullen de ervaringen die inmiddels zijn opgedaan,
worden betrokken.
Naast de gesprekken over de versterkingsadviezen staan er voor het eerste
kwartaal van 2018 ook 1.250 nieuwe inspecties gepland. Om geen vertraging op
te lopen, is akkoord nodig om deze inspecties uit te voeren. Ook deze bewoners
moeten tijdig worden geïnformeerd. Er zijn antwoorden nodig op vragen zoals
wanneer komen er mensen over de vloer of wat gaan die mensen eigenlijk
onderzoeken in mijn huis?
Naast begeleiding vanuit NCG, blijven ook de organisaties Stut en Steun, de
Commissie Bijzondere Situaties en de Onafhankelijke Raadsman toegankelijk voor
bewoners om hulp- en informatievragen te stellen.
Om er samen voor te zorgen dat bewoners ook echt centraal staan en om door te
kunnen gaan met inspecties en versterken van huizen, moeten er besluiten
genomen worden. We moeten ons realiseren dat de operatie in volle omvang van
start gaat.

Pagina 2 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

In de bijlage bij deze brief worden de onderwerpen waarover een besluit
genomen is toegelicht. Tijdens het Nationaal Bestuurlijk Overleg is akkoord
gegeven op de volgende punten:
1. Het toepassen van de kaders Uitvoering Versterking op de uitvoering van
2016 (1.467), de uitvoering van 2017 (1.600) die in het eerste kwartaal
van 2018 worden besproken en de 1.250 inspecties van het eerste
kwartaal in 2018.
2. Toepassen van de uitgangspunten voor het operationaliseren van de
versterkingsoperatie en daarbij tevens borgen dat de Groningse identiteit
in de aanpak wordt gewaarborgd.
3. Totdat antwoorden van de NEN-commissie beschikbaar zijn, past CVW
versterkingsmaatregelen toe die een conservatieve en daarmee zekere
interpretatie van de norm zijn. Daarmee moet veiligheid worden
gewaarborgd.
4. In het Addendum op het MJP 2017-2021 is opgenomen dat alle gebouwen
uit inspectieprogramma’s gestart voor 1 juli 2017 worden getoetst aan
NPR 9998:2015. Gebouwen uit inspectieprogramma’s gestart per 1 juli
2017 worden getoetst aan NPR 9998:2017. In deze brief wordt
teruggekomen op dit besluit voor twee gebieden: de nieuwbouwwijk in
Ten Post en een aantal woningen in Woltersum. Gebouwen in deze twee
gebieden worden getoetst aan NPR 9998:2017.
5. Tot er afspraken zijn over de invulling van het regeerakkoord over
verduurzaming bij versterking, zullen er middelen gevonden moeten
worden in de begroting van NCG voor de woningen waarvoor in 2017 en
begin 2018 versterkingsadviezen worden opgeleverd om net als voor de
eerste 500 te versterken huizen geen 4.000 maar 7.000 euro aan
verduurzamingsmaatregelen te kunnen realiseren.
6. Er is een commissie die de opdracht heeft de herijkte nieuwbouwregeling
te toetsen op gewenste effecten. Het definitieve advies van deze
commissie kan aanleiding geven tot het doorvoeren van noodzakelijke
wijzigingen in de nieuwbouwregeling.
7. In overleg met de maatschappelijke en bestuurlijke stuurgroep uiterlijk in
februari besluiten of de genomen maatregelen, om te komen tot
versnelling en het goed benutten van het innovatieve vermogen van
marktpartijen, voldoende zijn om knelpunten in de uitvoering op te lossen.
Op basis daarvan besluiten over de invulling van het inspectieprogramma
in 2018 voor de kwartalen twee, drie en vier.
8. Het toevoegen van het gebied met een verwachte grondversnelling hoger
dan 0,2g pga op de KNMI-kaart 2017 aan het kerngebied en daarmee ook
aan het werkgebied voor de eerste vijf jaar. Het betreft het gebied tussen
Noordbroek en Schildwolde.
9. Het aanwijzen van de volgende nieuwe gebieden waar het streven is om in
2018 te starten met de inspecties: Garrelsweer, Wirdum, Zeerijp,
Steendam, Tjamsweer (Appingedam), Tuikwerd (Delfzijl), Oranjebuurt
(Uithuizermeeden), Luddeweer, Lageland (Slochteren), Lageland
(Groningen), Hellum, Woudbloem, Scharmer, Noordbroek.

Pagina 3 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

10. Het starten van het Inspectie & Engineering Programma waarin circa
1.250 adressen zijn opgenomen voor het eerste kwartaal van 2018.
11. Tot er afspraken zijn over de invulling van het regeerakkoord over
bijdragen aan gemeenten, zullen er middelen gevonden moeten worden in
de begroting van NCG voor de aanvullende lumpsum-bijdrage voor de
werkzaamheden die gemeenten moeten verrichten, inclusief sociaalmaatschappelijke ondersteuning van hun bewoners en de ruimtelijke
ordeningstaak.
12. De middelen uit de begroting van NCG die worden ingezet om voor de
korte termijn tijdelijke overbrugging te vinden voor een bijdrage aan
verduurzamen en de lumpsum aan gemeenten moeten gecompenseerd
worden als onderdeel van de invulling van het regeerakkoord.
In het Nationaal Bestuurlijk Overleg is ook aandacht besteed aan andere
openstaande zaken. De minister heeft aangegeven op korte termijn tot een
integrale aanpak te willen komen van alle zaken die de gaswinning betreffen
(Gasgebouw, winning en bovengrond) en daartoe een proces in te richten waarin
de verschillende deelonderwerpen worden voorbereid en besproken aan een
bestuurlijke tafel. Waar het gaat om de bovengrond is betrokkenheid van Rijk,
provincie, gemeenten en NCG gewenst.
Ook het ontwikkelen van een samenhangende, integrale (ruimtelijke en
economische) visie op de ontwikkeling van het gebied staat prominent op de
agenda. Dat is van belang om de versterkingsoperatie ‘dienstbaar’ te maken aan
de gewenste toekomstige ontwikkeling.
Tot slot is de urgentie van de schadeaanpak door alle betrokkenen onderstreept
en is vastgesteld dat de aanpak daarvan niet kan wachten op de andere
openstaande punten. De eerste besprekingen zullen nog voor de Kerst
plaatsvinden.
Met vriendelijke groet,

Hans Alders
Nationaal Coördinator Groningen

Pagina 4 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Bijlage I: Toelichting bij de besluitpunten
1

Uitvoering versterkingsoperatie: wat is er nodig?

In 2016 is gestart met inspecties van 1.467 adressen in Loppersum, ’t Zandt, Ten
Post/Lellens/Winneweer, Overschild en Opwierde Zuid. Dit jaar worden met
bewoners gesprekken gevoerd over de opgeleverde versterkingsadviezen. Begin
januari wordt weer met bewoners gesproken over versterkingsadviezen voor
1.600 adressen die in 2017 geïnspecteerd zijn. Deze adressen bevinden zich
verdeeld over alle gemeenten in het gehele kerngebied. De versterkingsoperatie
breidt zich dus binnenkort uit naar alle zes gemeenten in het kerngebied:
Loppersum, Appingedam, Delfzijl, Eemsmond, Slochteren, Ten Boer.
1.1

Kaders Uitvoering Versterken

Om de gesprekken over de versterkingsadviezen op de juiste manier met
bewoners te kunnen voeren, zijn er kaders opgesteld. Voor het gesprek met de
bewoners is duidelijkheid nodig over de rolverdeling tussen betrokken
organisaties, de financiële spelregels en mogelijke alternatieven naast versterking.
Deze kaders zijn noodzakelijk om de uitvoering te kunnen starten. Zoals in de
aanbiedingsbrief staat, zijn de kaders zoals deze nu opgenomen zijn van
toepassing op de uitvoering van 2016, (1.467), de uitvoering van 2017 (1.600)
die in het eerste kwartaal van 2018 worden besproken en de 1.250 inspecties van
het eerste kwartaal in 2018. Bij het opstellen van het volgende MJP zullen de
opgedane ervaringen worden betrokken.
De kaders zijn van toepassing op het versterkingsprogramma onder regie van de
NCG, inclusief de projecten Eigen Initiatief en Versterken op Bestelling en andere
projecten die onder regie van NCG zijn of worden gebracht en waarvoor nog geen
afspraken zijn gemaakt. De kaders zijn toegevoegd in de bijlage II kaders
Uitvoering Versterken.
Het toepassen van de kaders Uitvoering Versterken op de uitvoering
van 2016, (1.467), de uitvoering van 2017 (1.600) die in het eerste
kwartaal van 2018 worden besproken en de 1.250 inspecties van het
eerste kwartaal in 2018.
NCG is met NAM tot overeenstemming gekomen over de kaders waarbinnen NCG
de versterkingsoperatie kan uitvoeren. Zo komt er een publiek kader tot stand
waarbinnen de uitvoering kan plaatsvinden. Deze kaders gelden los van de
aanspraken van individuele eigenaren.
De reikwijdte van het afwegingskader zoals afgesproken met NAM, geldt voor het
inspectieprogramma 2017 tot en met 2019 (zoals vermeld in bijlage 3). In deze
MJP-brief wordt afgesproken dit toe te passen voor de 1.467 en 1.600
versterkingsadviezen (VA’s). Mochten uit gesprekken met de minister gunstigere
voorwaarden voortkomen, dan zullen deze met terugwerkende kracht - indien
Pagina 5 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

mogelijk - ook van toepassing moeten worden verklaard voor de genoemde 1.467
en 1.600.
Rolverdeling
NCG voert de regie over de versterkingsopgave. Aanvullend wordt NCG door NAM
in de gelegenheid gesteld de aansturing richting CVW te vervullen. CVW voert de
versterkingsopgave uit. NAM is aansprakelijk voor de kosten van de versterking
van gebouwen en de kosten die daarmee samenhangen en blijft contracthouder
van CVW.
Financiële spelregels
NCG ontvangt van NAM het financieel mandaat om tot oplossingen te komen met
de eigenaar van een gebouw binnen de kostenraming die CVW oplevert bij het VA.
De kostenraming bestaat uit de kosten voor de bouwkundige maatregelen en de
bijkomende (bouw)kosten. Tevens staat in het VA een indicatie van de
herbouwwaarde en wordt de getaxeerde waarde van de woning voor versterking
opgenomen. NAM draagt de kosten van bouwkundige versterking tot aan de
norm, ongeacht de bouwkundige staat van het gebouw. De eigenaar betaalt geen
eigen bijdrage voor het bouwkundig versterken en hoeft eventuele
waardevermeerdering na het versterken niet terug te betalen.
Om ongewenste verstoring van de woningmarkt te voorkomen, wordt echter wel
het begrip ‘waardesprong’ gehanteerd. Van een woningmarktverstorende
waardesprong is sprake wanneer de versterkte woning verkocht wordt binnen een
termijn van vijf jaar na de versterking en deze een waarde heeft boven de 110%
(het verschil tussen de versterkte en niet-versterkte woning) in het verlengde van
de waardesprong zoals is vastgelegd in het bestuursakkoord1. Als de
waardesprong boven de 110 % komt, wordt het af te dragen deel van de
waardesprong over 5 jaar verdeeld, van 75% in het eerste jaar naar 25% in het
5e jaar.
Het uiteindelijk benodigde bedrag wordt in een bouwdepot gestort. Daarover kan
NCG beschikken voor de uitvoering, zonder tussenkomst van NAM. Bij een
mogelijke overschrijding van de marge op dit bouwdepot, overlegt NCG met NAM
hoe met de overschrijding moet worden omgegaan. Daarbinnen heeft NCG de
ruimte om tot oplossingen te komen met de bewoner. Als de versterkingskosten
oplopen tot boven de 150% van de herbouwwaarde, wordt gewerkt aan een
maatwerkoplossing.
Mogelijke alternatieven voor versterking
De inzet is het bouwkundig versterken van gebouwen. Maar in sommige gevallen
zullen de kosten daarvoor zo hoog zijn, dat mogelijk het alternatief - sloop en
daarna nieuwbouw - aan de orde kan zijn naast de mogelijkheid om te versterken.

1

In het aanvullend bestuursakkoord van 2015 is door de overheden hierover opgenomen:
“Bij verkoop van de woning betaalt de eigenaar het verschil terug uit de
waardevermeerdering van de woning.”
Pagina 6 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Dit wordt besproken met de eigenaar zodra de versterkingskosten hoger zijn dan
150% van de economische waarde (marktwaarde in huidige staat zonder grond)
of hoger zijn dan 100% van de herbouwwaarde (de kosten voor het slopen van
het oude pand en het herbouwen van hetzelfde pand). In het uiterste geval kan
aangeboden worden om de woning te kopen en vervolgens te slopen. Dit gebeurt
echter wel onder de voorwaarde dat de bewoner daarna over een alternatieve
woonruimte kan beschikken die aardbevingsbestendig is. Zo voorkomen we dat
eigenaren opnieuw in een versterkingstraject terecht komen. Daarnaast moet dit
alternatief passen in de gemeentelijke plannen. Bij gemeentelijke- en
rijksmonumenten is sloop geen optie en wordt er altijd versterkt.
1.2

Uitgangspunten operationaliseren versterkingsoperatie

In het MJP en het Plan van Aanpak Gebiedsgericht Werken zijn de hoofdlijnen
geschetst voor de versterkingsoperatie. Om een antwoord te kunnen geven op
meer gedetailleerde vragen en wensen van bewoners, is het wenselijk om zoveel
mogelijk duidelijkheid en transparantie te bieden. Bij de nadere uitwerking en
operationalisering van de hoofdlijnen worden onderstaande uitgangspunten
gehanteerd. Daarnaast worden eventuele gevolgen voor de ontwikkeling van de
woningmarkt gemonitord. Deze gevolgen kunnen mogelijk aanleiding zijn voor
flankerende maatregelen in de versterkingsaanpak.

Toepassen van de uitgangspunten voor het operationaliseren van de
versterkingsoperatie en daarbij tevens borgen dat de Groningse
identiteit in de aanpak wordt gewaarborgd.

Werkwijze voor eigenaren die niet willen of kunnen versterken
NCG ervaart dat een klein deel van de eigenaars/bewoners niet wil meewerken
aan de versterkingsopgave. De redenen hiervoor zijn divers, bijvoorbeeld het te
koop staan van een woning, ziekte van een van de bewoners, ouderdom, het in
twijfel trekken van de noodzaak van de versterkingsopgave en het niets (meer) te
maken willen hebben met NAM, CVW of NCG. NCG tracht in overleg met de
eigenaars/bewoners tot een passende oplossing te komen.
Vergoedingen
Uitgangspunt bij schadeherstel, inspecties en versterken is dat de bewoner
centraal staat en zoveel mogelijk wordt ontzorgd. Dit doen partijen door alle
mogelijke bijkomende kosten zoveel mogelijk te vergoeden in natura, in de vorm
van diensten en producten. Diensten als bijvoorbeeld verhuizen en schilderen,
producten als bijvoorbeeld meubilair in een wisselwoning. Bijkomende kosten die
niet in natura kunnen worden vergoed, worden zo veel mogelijk opgenomen in de
bouwkostenraming van het ontwerp.

Pagina 7 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Tijdelijke huisvesting
Als versterkingsmaatregelen zo ingrijpend zijn dat verblijf in de eigen woning
gedurende de werkzaamheden niet veilig is of te veel overlast bezorgt, worden
bewoners opgevangen in tijdelijke huisvesting elders. In overleg met de gemeente
wordt hiervoor een aantal locaties aangewezen. Hierbij wordt gestreefd naar
locaties zo dicht mogelijk bij de eigen woning. Er worden verschillende typen
tijdelijke huisvesting beschikbaar gesteld om zo goed mogelijk aan te sluiten bij
de gezinssamenstelling en behoeften van de bewoners. Afhankelijk van de aard
van de maatregelen kan de tijdelijke huisvesting enkele weken tot maanden
duren. Voor korte duur worden volledig gemeubileerde tijdelijke woningen
aangeboden, bij langer verblijf wordt de eigen woningraad meeverhuisd. De
tijdelijke huisvesting wordt voor kosten van NAM gerealiseerd. De verhuizing van
en naar de tijdelijke huisvesting wordt geregeld door NCG en CVW.
Herbouwwaarde
In het afwegingkader Versterken wordt gesproken over de economische waarde
(ook wel marktwaarde genoemd) en herbouwwaarde van een te versterken
woning. Onder de herbouwwaarde wordt verstaan alle kosten die gemaakt moeten
worden voor het slopen en herbouwen van de woning, exclusief kosten voor de
tijdelijke huisvesting en andere bijkomende kosten die nodig zijn in het proces van
realisatie van de nieuwe woning. Uitgangspunt bij de herbouwwaarde is dat er een
vergelijkbare woning komt voor wat betreft woonoppervlak, woningkenmerken,
aantal kamers, typologie en architectonisch- en afwerkingsniveau.
Zowel de economische waarde als de herbouwwaarde worden bepaald door
taxatie van de huidige woning (exclusief het perceel waar de woning op staat).
Om de economische waarde te bepalen, wordt een gezamenlijke taxatie verricht
door een taxateur die is aangewezen door de eigenaar en een taxateur
aangewezen door NCG. Komen deze er gezamenlijk niet uit, dan wordt de
economische waarde bepaald door een onafhankelijke derde taxateur, die door de
eerste twee taxateurs - voorafgaand aan hun taxatie - wordt aangewezen. De
herbouwwaarde wordt ook bepaald op basis van taxatie door twee experts, een
aangewezen door de eigenaar en een aangewezen door NCG. Tevens wordt er een
deskundigencommissie ingesteld die het totaalproces van taxatie monitort en een
uitspraak kan doen als maatwerk noodzakelijk is in het geval van bijzondere
gebouwen of monumenten.
MKB-compensatieregeling
Een compensatieregeling voor verlies van winst en andere bijkomende kosten
voor MKB-bedrijven bij bouwkundige inspectie en versterking is noodzakelijk voor
een efficiënte afwikkeling van de versterkingsopgave. NCG heeft hiertoe op 13
november 2017 samen met NAM de aanpak, uitgangspunten en de bijhorende
uitwerking voor een pilot MKB compensatieregeling vastgesteld. De pilot is in ieder
geval van kracht voor de MKB-ondernemers en verhuurders van bedrijfspanden
die vallen in het bestand van de 1.467 te versterken panden. Hierna vindt per
groep een nadere inventarisatie plaats van MKB-ers en verhuurders die kunnen
worden toegevoegd aan de pilot. De pilot wordt vormgegeven door middel van

Pagina 8 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

een private pilotregeling die door NAM wordt vastgesteld op basis van een
voorstel van NCG. Onafhankelijke beoordeling vindt plaats door een
beoordelingscommissie. Urgentie speelt hierin een belangrijke rol. NCG zorgt voor
de uitvoering van de pilotregeling. De komende periode wordt de pilot nader
uitgewerkt en geoperationaliseerd en wordt er onder andere een
beoordelingscommissie ingesteld. De regio wordt bij de operationalisering van de
MKB-compensatieregeling betrokken.
1.3

Toepassing NPR

Om te bepalen of een gebouw moet worden versterkt en zo ja, welke
versterkingsmaatregelen er dan toegepast kunnen worden, zijn er berekeningen
nodig op grond van de Nederlandse Praktijk Richtlijn (NPR). De toepassing van de
NPR is echter nieuw in Nederland, omdat er niet eerder met seismische
belastingen op een gebouw hoefde te worden gerekend. De toepassing van de
NPR leidt hierdoor tot de nodige vraagstukken waarover engineeringbureaus het
onderling niet eens zijn. Het gevolg is dat voor dezelfde typen gebouwen andere
conclusies worden getrokken en andere versterkingsmaatregelen worden
voorgesteld. Onderzocht moet worden in hoeverre het zinvol is om tot
gevalideerde uitgangspunten voor engineering te komen.
De belangrijkste verschillen van inzicht hebben momenteel betrekking op:
1.
Het effect van verweking van de ondergrond.
2.
De (on)mogelijke versterking van NeHoBo2-verdiepings- en zoldervloeren.
3.
De versterking van houten paalfunderingen met betonopzetters.
Op korte termijn wordt geen technisch gevalideerde oplossing verwacht voor deze
knelpunten, terwijl de verschillende varianten voor de bewoners sterk
uiteenlopende impact hebben wat betreft overlast.
Om te beoordelen of de NPR op de juiste wijze wordt toegepast, zullen concrete
vragen worden voorgelegd aan de onafhankelijke validatiecommissie van NCG en
aan de NEN-commissie die de NPR heeft ontwikkeld. Indien de NPR op zichzelf nog
niet toereikend is om toegepast te worden, zal NCG een aanvullende vraag
formuleren om deze duidelijkheid te krijgen.
Totdat antwoorden van de NEN-commissie beschikbaar zijn, past CVW
versterkingsmaatregelen toe die een conservatieve en daarmee
zekere interpretatie van de norm zijn waarmee veiligheid moet
worden gewaarborgd.

2 Een NeHoBo-vloer is opgebouwd uit keramische/bakstenen elementen die door horizontale wapening in de
langsvoegen draagkracht ontlenen. Er zijn verschillende constructietypen mogelijk. Het probleem schuilt in het
brosse karakter van het keramische materiaal en de verwachting dat dit vloertype niet voldoende stijf is om de
horizontale aardbevingsbelasting gelijkmatig (te weinig schijfwerking) over de metselwerkwanden te kunnen
verdelen.
Pagina 9 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Het is belangrijk dat alle bureaus consistent dezelfde maatregelen toepassen bij
de versterkingsoperatie. Daarom past CVW versterkingsmaatregelen toe die een
voldoende conservatieve interpretatie van de norm zijn totdat er antwoorden van
de NEN-commissie beschikbaar zijn. Dit betekent in de praktijk dat er altijd
gekozen wordt voor het zekere voor het onzekere.
In het Addendum op het MJP 2017-2021 is opgenomen dat alle
gebouwen uit inspectieprogramma’s gestart voor 1 juli 2017 worden
getoetst aan NPR 9998:2015. Gebouwen uit inspectieprogramma’s
gestart per 1 juli 2017 worden getoetst aan NPR 9998:2017. In deze
brief wordt teruggekomen op dit besluit voor twee gebieden: de
nieuwbouwwijk in Ten Post en een aantal woningen in Woltersum.
NCG handhaaft het beleid dat enkel per 1 januari en 1 juli de kaders kunnen
wijzigen (op basis van onafhankelijk gevalideerde informatie). In dit kader is in
het Addendum op het MJP 2017-2021 opgenomen dat alle gebouwen uit
inspectieprogramma’s gestart voor 1 juli 2017 worden getoetst aan NPR
9998:2015 . Gebouwen uit inspectieprogramma’s gestart per 1 juli 2017 worden
getoetst aan NPR 9998:2017. In deze brief wordt teruggekomen op dit besluit
voor twee gebieden: de nieuwbouwwijk in Ten Post en een aantal woningen in
Woltersum. Gebouwen in deze twee gebieden worden getoetst aan NPR
9998:2017. De toelichting staat hieronder bij de betreffende kaarten.

Figuren 1 en 2: Gebieden waar i.p.v. NPR 2015 NPR 2017 wordt toegepast.

Pagina 10 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Toelichting NPR 2015 versus NPR 2017
Een beperkt deel van het dorp Woltersum is geïnspecteerd voor 1 juli 2017 en zou
daarom getoetst worden aan NPR 2015. Het grootste deel van de inspecties vindt
echter in 2018 plaats en wordt getoetst aan NPR 2017. Om tot een consistente
aanpak te komen is gekozen voor toetsing van het hele dorp aan de NPR 2017,
inclusief de panden die al voor 1 juli 2017 geïnspecteerd zijn.
In Ten Post is al een groot deel met de NPR 2015 doorgerekend maar is gekozen
om de nieuwbouwwijk, die voor 1 juli 2017 geïnspecteerd zou worden, met de
NPR 2017 door te rekenen. Dit omdat het hier om een coherent gebied gaat, de
berekeningen nog niet gestart waren en omdat het om relatief recent gebouwde
woningen gaat.
1.4

Verduurzaming bij versterking

Tot er afspraken zijn over de invulling van het regeerakkoord over
verduurzaming bij versterking, zullen er middelen gevonden moeten
worden in de begroting van NCG voor de woningen waar in 2017 en
begin 2018 versterkingsadviezen worden opgeleverd om net als voor
de eerste 500 te versterken huizen geen 4.000 maar 7.000 euro aan
verduurzamingsmaatregelen te kunnen realiseren.
Gebouwen in deze twee gebieden worden getoetst aan NPR
9998:2017.
Gekoppeld aan de versterkingsoperatie wordt ook aandacht besteed aan
verduurzaming. Het kabinet heeft eerder 4.000 euro per woning beschikbaar
gesteld voor duurzaamheidmaatregelen in samenhang met de versterking.
Daarnaast is voor de eerste 500 te versterken particuliere woningen een extra
bedrag van 3.000 euro beschikbaar. Voor de eerste 500 woningen is er dus voor
verduurzaming een totaalbedrag beschikbaar van 7.000 euro.
Op dit moment spreken we echter over versterkingsadviezen met bewoners van
de 1.500 geïnspecteerde gebouwen uit het inspectieprogramma van 2016. Daar
komen in het eerste kwartaal van 2018 1.600 versterkingsadviezen bij van
gebouwen die in 2017 zijn geïnspecteerd. Dit betekent dat er meer dan 3.000
gesprekken met bewoners worden gevoerd. Om ook het resterende gedeelte van
deze groep 7.000 euro aan verduurzamingsmaatregelen te kunnen bieden, zullen
er extra middelen beschikbaar moeten komen. Waar de gesprekken over de
invulling van de afspraken in het regeerakkoord tussen rijk, provincie en
gemeenten nog moeten plaatsvinden, zullen deze middelen gevonden moeten
worden in de begroting van NCG.

Pagina 11 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

1.5

Nieuwbouwregeling

Er is een commissie die de opdracht heeft de herijkte
nieuwbouwregeling te toetsen op gewenste effecten. Het definitieve
advies van deze commissie kan aanleiding geven tot het doorvoeren
van noodzakelijke wijzigingen in de nieuwbouwregeling.
Om voortgang te houden in de operatie, is het ook van belang naar de afspraken
over nieuwbouw te kijken. Er zijn extra inspanningen nodig om nieuwbouw
aardbevingsbestendig te bouwen. De Nieuwbouwregeling van NAM biedt
technische en financiële ondersteuning om nieuwbouw aardbevingsbestendig te
bouwen op basis van de NPR. NCG heeft in overleg met gemeenten, provincie,
Rijk, maatschappelijke partijen en NAM de oude Nieuwbouwregeling van NAM
herijkt. De herijkte Nieuwbouwregeling is bedoeld voor zowel particuliere als
zakelijke ontwikkelaars en kent een looptijd van twee jaar tot 23 december 2018.
Een commissie, bestaande uit vertegenwoordigers van het Rijksvastgoedbedrijf,
de NEN-commissie, Raad van Arbitrage en de Rijksbouwmeester, toetst
momenteel de nieuwe regeling om te kijken of deze ook daadwerkelijk het
gewenste effect heeft in zowel binnenstedelijk gebied als daarbuiten. In
tegenstelling tot de eerdere ambitie lijkt de commissie niet in december met een
definitief advies te kunnen komen dat een plek kan krijgen in de reguliere
herijking van de regeling. Wel zijn er mogelijk op deelonderwerpen
tussenresultaten beschikbaar die daarin al kunnen worden meegenomen. Zodra
het rapport beschikbaar is wordt dit met de bestuurlijke en maatschappelijke
stuurgroep besproken, inclusief de eventuele noodzakelijke wijzigingen.
Uitgebreide informatie over de regeling en een overzicht van de reeds verstrekte
financiële vergoedingen staan op de website van NAM.

Pagina 12 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

2

Inspectieprogramma kerngebied: wat is er nodig?

In 2018 worden de inspecties van gebouwen in het kerngebied voortgezet. Om
het programma voort te zetten zijn de hierna beschreven onderdelen van belang.
2.1

Maatregelen

Ondanks dat alle betrokken partijen veel werk hebben verzet, zijn de
doelstellingen van de versterkingsoperatie in 2017 niet gehaald. Het gaat om het
aantal uitgevoerde inspecties, het aantal opgeleverde versterkingsadviezen en het
aantal gebouwen waarvoor de versterking is gestart.
We moeten vaststellen dat er verschillende oorzaken zijn waardoor de
verwachtingen voor 2017 niet waargemaakt worden. De versterkingsoperatie is
nog complexer dan al gedacht, zowel op technisch, juridisch, maatschappelijk als
organisatorisch vlak.
Technische complexiteit
Eerder is vastgesteld dat het niet eenvoudigweg een kwestie is van meer inspectie
en vooral engineeringscapaciteit. Het gaat om vereenvoudiging in het kader van
de NPR, maar ook om vereenvoudiging van het oordeel en om extra capaciteit.
De nieuwe NPR is beschikbaar sinds eind juni 2017, maar de vertaling in
rekenprogrammatuur kost nog enige maanden.
In de praktijk lopen de bureaus tegen zaken aan die niet eenduidig zijn en die
daarom ook leiden tot verschillende uitkomsten van de bureaus: effect van
verweking van de ondergrond, de versterking van de NeHoBo-verdiepings- en
zoldervloeren en de versterking van paalfunderingen met betonopzetters.
De sprong van ‘rekenen in alle gevallen’ naar een Deskundigenoordeel3 op basis
van referentiewoningen neemt meer tijd. Het vormgeven van een
geautomatiseerde beoordelingsmethode en het valideren daarvan vraagt ook
meer tijd.
Juridische complexiteit
NAM is niet alleen de aansprakelijke maar ook de verantwoordelijke partij. Dat is
de basis van de bestaande samenwerkingsafspraak tussen de minister van
Economische Zaken, NAM en NCG. Alle besluiten hebben de instemming nodig van
NAM. CVW wordt contractueel aangestuurd door NAM, terwijl NCG als publieke
regievoerder aangeeft wat nodig is qua kwaliteit en kwantiteit. Waar het MJP
leidend is voor NCG, is dat niet het geval voor NAM. De kans dat er in deze
situatie sprake is van tegenstrijdigheden, is groot. ‘Twee kapiteins op een schip’ is
vragen om moeilijkheden.

3

Bij een Deskundigenoordeel wordt op basis van een vergelijking met wel
volledig doorgerekende gebouwen van hetzelfde type gekomen tot
gestandaardiseerde en gevalideerde versterkingsmaatregelpakketten. Zie
voor meer informatie MJP 2017.
Pagina 13 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Maatschappelijke complexiteit
Bewoners worden geconfronteerd met het feit dat de woning versterkt moet
worden, waarbij het vaak ook noodzakelijk is dat ze tijdelijk elders gaan wonen.
Verbouwen en verhuizen zijn stressfactoren van de eerste orde. In een dergelijke
situatie komen veel vragen op bewoners af, waarvan ook een aantal alleen door
de bewoner kunnen worden beantwoord. Een aanpak waarin bewoners
ondersteund worden door bewonersbegeleiders spreekt voor zich, maar laat
onverlet dat er veel van hen gevraagd wordt.
Het gaat daarbij niet alleen om de eigen woning, maar ook om de straat, de wijk,
het dorp. Bouwactiviteiten in de directe omgeving veroorzaken overlast. Wat kan
een straat, een buurt, een dorp aan?
Het vertrekpunt is en blijft dat er draagvlak nodig is onder de bevolking. Voor
draagvlak is het gewenst dat er samenhang komt tussen het verminderen van de
afhankelijkheid van gaswinning en de versterkingsopgave.
Organisatorische complexiteit
De beschreven juridische complexiteit die leidt tot ‘twee kapiteins op een schip’
staat niet op zichzelf. Daarnaast is ook aandacht nodig voor de vraag of de
organisaties zo zijn ingericht dat ze ook aan de verwachtingen kunnen voldoen. In
2017 hebben we moeten vaststellen dat de versterkingsadviezen in een aantal
gevallen niet aan de gestelde eisen voldoen.
Daarom worden in ieder geval de volgende maatregelen genomen:
• Het versnellen van de gesprekken om NAM op afstand (NOA) te zetten.
Het is noodzakelijk dat NAM terugtreedt als inhoudelijk opdrachtgever
voor CVW en dat NAM NCG in staat stelt deze rol te vervullen. Daarmee
krijgt de publieke regie een verdergaande component van publieke
aansturing dan tot nog toe het geval was. De lopende gesprekken over
NOA moeten worden afgerond zodat de inhoudelijke aansturing door NCG
zo spoedig mogelijk kan worden vastgelegd. NAM blijft evenwel formeel
(contractueel) opdrachtgever van CVW. De rolwijziging van CVW tot enkel
een uitvoeringsorganisatie en NCG als inhoudelijk opdrachtgever leidt tot
een andere taakverdeling en rolinvulling. Dat brengt een cultuuromslag
met zich mee die niet van de een op de andere dag is gerealiseerd.
• NCG houdt in november een marktconsultatie om inzicht te krijgen in de
marktcapaciteit voor inspectie, engineering en uitvoering, en in de manier
waarop de markt hiervoor optimaal en innovatief benaderd kan worden.
De uitkomst van de consultatie en de eventuele knelpunten in de gehele
keten - van inspectie, planproces inclusief vergunningen en
planvoorbereiding tot start uitvoering - worden betrokken bij de vraag in
welke omvang het jaarlijkse Inspectie & Engineering Programma kan
worden uitgevoerd, zodat vooraf een reële planning van inspectie tot start
uitvoering kan worden gebruikt.
Het inzetten van regionale aannemers moet onderdeel zijn van het
aanbestedingsbeleid dat door CVW kan worden gevoerd.

Pagina 14 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

•

NCG gaat een externe audit laten uitvoeren op de inspectie- en
engineeringsprocessen van CVW. Dit is nodig om de huidige inzet van de
inspectie- en engineeringscapaciteit vanuit CVW te vergroten door te
bepalen of de gekozen aanpak vereenvoudigd en versneld kan worden.
Maar ook om op korte termijn vanuit CVW het Deskundigenoordeel in te
kunnen voeren om de tijd tussen inspectie en engineering en de start van
de uitvoering zo kort mogelijk te houden.

In overleg met de maatschappelijke en bestuurlijke stuurgroep
uiterlijk in februari een besluit nemen of de genomen maatregelen om
te komen tot versnelling en het goed benutten van het innovatieve
vermogen van marktpartijen voldoende zijn om knelpunten in de
uitvoering op te lossen en daarmee besluiten over de invulling van
het inspectieprogramma in 2018 voor de kwartalen twee, drie en vier.

Na het eerste kwartaal van 2018 wordt gekeken of de maatregelen voldoende zijn
om knelpunten in de uitvoering op te lossen. Hiermee wordt ook de vraag
beantwoord of er voldoende capaciteit is om de operatie te laten slagen binnen de
gestelde termijn. Dan zal ook gewogen worden of het reëel is om vast te houden
aan de inspectiedoelstelling - 22.000 en 1.500 inspecties en beoordelingen binnen
vijf jaar - of dat er een onacceptabel stuwmeer ontstaat aan inspectierapporten en
de doelstelling moet worden bijgesteld. Bij de afweging zullen de gevolgen worden
meegenomen, zoals het mogelijk later afronden van inspecties in het kerngebied
en daarmee ook het later starten van de inspecties buiten het kerngebied.
2.2

Prioritering

De versterkingsopgave is urgent, maar niet alles kan gelijktijdig worden
aangepakt en daarom is prioritering nodig. De bestaande prioriteringssystematiek
wordt voortgezet zoals beschreven in de eerdere Meerjarenprogramma’s. Op basis
van deze prioriteringssystematiek in combinatie met de nieuwste inzichten op
onder meer het gebied van seismische dreiging, wordt per jaar vastgesteld in
welke nieuwe gebieden er gestart gaat worden met het inspecteren van
gebouwen.
Nieuwe inzichten seismische dreigingskaart KNMI
Met het aanwijzen van gebieden wordt rekening gehouden met de nieuwe
seismische dreigingskaart van het KNMI. In de dreigingskaarten worden de
piekgrondversnellingen in g weergegeven bij een kans van 1:475 per jaar.
Hieronder zijn de kaarten van 2015, 2016 en 2017 weergegeven.

Pagina 15 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Figuur 3: KNMI-kaart oktober 2015

Figuur 4: KNMI-kaart juni 2016

Figuur 5: KNMI-kaart juni 2017

De nieuwe seismische dreigingskaart van het KNMI laat ten opzichte van de kaart
van 2015 het volgende beeld zien:
•
Een verlaging van de aardbevingsdreiging ten opzichte van eerdere kaarten.
•
Naar verwachting geen grondversnellingen hoger dan 0,24g pga (bij kans
1:475). Daardoor is er geen 0,3g pga-gebied meer aanwezig.
•
Het 0,2g pga-gebied is beduidend kleiner geworden ten opzichte van eerdere
kaarten.
•
Het 0,2g pga-gebied is verschoven in zuidelijke richting ten opzichte van het
kerngebied. Het kerngebied is de 0,2g pga-contour van de KNMI-kaart van
oktober 2015.
•
Een klein gebied met pga’s groter dan 0,2g pga bevindt zich buiten het
kerngebied.
•
Aan de randen van de KNMI-kaart zijn lichte tot zeer lichte toenames van de
dreiging door het KNMI berekend ten opzichte van eerdere kaarten.
Het toevoegen van het gebied met een verwachte grondversnelling
hoger dan 0,2g pga op de KNMI-kaart 2017 aan het kerngebied en
daarmee ook aan het werkgebied voor de eerste vijf jaar. Het betreft
het gebied tussen Noordbroek en Schildwolde.

De nieuwe seismische dreigingskaart van het KNMI geeft geen aanleiding om de
prioriteringssystematiek van NCG te wijzigen. Het werkgebied voor de
gebiedsgerichte aanpak blijft het kerngebied: het gebied binnen de 0,2g pgacontour, zoals opgenomen in de seismische dreigingskaart van het KNMI van
2015. Hierop is één uitzondering: het gebied met een verwachte grondversnelling
hoger dan 0,2g pga wordt toegevoegd aan het kerngebied en daarmee ook aan
het werkgebied voor de eerste vijf jaar. Het betreft het gebied tussen Noordbroek

Pagina 16 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

en Schildwolde. Binnen deze contour staan zeer weinig gebouwen, waarmee de
voortgang van de inspecties in de overige gebieden binnen het kerngebied niet
wordt vertraagd.

Figuur 6: Uitbreiding kerngebied

2.3

Invulling Inspectie & Engineering Programma 2018

Het aanwijzen van de volgende nieuwe gebieden waar het streven is
om in 2018 te starten met de inspecties: Garrelsweer, Wirdum,
Zeerijp, Steendam, Tjamsweer (Appingedam), Tuikwerd (Delfzijl),
Oranjebuurt (Uithuizermeeden), Luddeweer, Lageland (Slochteren),
Lageland (Groningen), Hellum, Woudbloem, Scharmer en Noordbroek.

Het Inspectie & Engineering Programma met daarin circa 1.250
adressen voor het eerste kwartaal van 2018 starten.
De uitgangspunten en nieuwe inzichten leiden tot de aanwijzing van (delen van)
de volgende nieuwe kernen voor het Inspectie & Engineering Programma voor
2018:
Garrelsweer, Wirdum, Zeerijp, Steendam, Tjamsweer (Appingedam), Tuikwerd
(Delfzijl), Oranjebuurt (Uithuizermeeden), Luddeweer, Lageland (Slochteren),
Lageland (Groningen), Hellum, Woudbloem, Scharmer en Noordbroek. In deze
gebieden starten we in 2018 met het inspecteren van gebouwen.
Pagina 17 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

In het Inspectie & Engineering Programma zijn voor het eerste kwartaal van 2018
grondgebonden woningen en overige gebouwen met verblijfsfunctie opgenomen
voor circa 25 procent van de capaciteit.
Als besloten wordt om het aantal inspecties te verlagen (zie paragraaf 2.1), dan
kan dit als gevolg hebben dat niet in alle genoemde kernen in 2018 gestart wordt
met inspecteren.

Figuur 7: Kernen voor het Inspectie & Engineering Programma 2016-2018

De ambitie is dat de doorlooptijd na het uitvoeren van een inspectie tot het
opleveren van een versterkingsadvies maximaal twaalf maanden bedraagt. Is er
sprake van meerdere identieke woningen of meerdere woningen in een gebouw?
Dan wordt gerekend vanaf het moment van de laatste inspectie, omdat dan pas
gestart wordt met de engineering.
Daarnaast is de ambitie dat de doorlooptijd na oplevering van een
versterkingsadvies tot start van de uitvoering van de versterkingsmaatregelen
Pagina 18 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

maximaal twaalf maanden bedraagt. Uiteraard na een zorgvuldig
communicatietraject met de eigenaar en/of bewoner. Indien er meerdere
woningen in een gebied moeten worden versterkt, zal de uitvoering gefaseerd
worden. Want niet alles in de uitvoering kan gelijktijdig worden aangepakt.
Daarmee zou het gebied onleefbaar worden. De uitvoeringstijd wordt echter wel
zo kort mogelijk gehouden en zal nooit langer dan vijf jaar duren. Als er sprake is
van het alternatief van sloop-nieuwbouw geldt er een langere voorbereidingstijd.
De ambitie is dan een maximale doorlooptijd van achttien maanden.
Parallel aan dit traject, zullen gemeenten moeten voorsorteren op de uitkomsten
van het Inspectie & Engineering Programma waar het gaat om de ruimtelijke
ordening en de stedenbouwkundige aspecten.

Pagina 19 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

3

Aanvullende ondersteuning

De gemeenten in de kern van het gebied worden geconfronteerd met extra kosten
die gekoppeld zijn aan de versterkingsoperatie (versterking en inspectie). Die
kosten gaan de mogelijkheden van de gemeenten te boven. Daarom is er al een
bijdrage van de NCG aan de gemeenten in de vorm van een lumpsumuitkering. De
versterkingsplannen zijn zodanig, dat de gemeenten ruimtelijke en
stedenbouwkundige afwegingen moeten maken en dat vaak ook de openbare
ruimte in het geding komt. De schaal en ontijdigheid waarmee dit zich voordoet,
gaat de spankracht van die gemeenten te boven.
Tot er afspraken zijn over de invulling van het regeerakkoord over
bijdragen aan gemeenten, zullen er middelen gevonden moeten
worden in de begroting van NCG voor aanvullende lumpsumbijdragen
voor de werkzaamheden die gemeenten moeten verrichten, inclusief
sociaal-maatschappelijke ondersteuning van haar bewoners en de
ruimtelijke ordeningstaak.
Uit de ervaringen en uit verschillende onderzoeken is voorts gebleken dat er
sprake is van een grote sociale impact. De gemeenten Loppersum en Appingedam
hebben hiervoor aandacht gevraagd. Dit moet in de aanpak tot uitdrukking komen
(bewonersbegeleiding). Ook is vastgesteld dat er een grote extra vraag zichtbaar
wordt naar vormen van sociale ondersteuning. Alle gemeenten hebben kenbaar
gemaakt dat over de extra inzet van de gemeenten structureel afspraken gemaakt
moeten worden. Het gesprek daarover moet echter nog plaatsvinden. In
afwachting daarvan zal NCG binnen de financiële kaders van de NCG-begroting
zorgen voor een aanvullende lumpsumbijdrage.
Deze extra inzet is tijdelijk en laat de gesprekken over de structurele invulling
tussen rijk, provincie en gemeenten onverlet. Hiermee wordt dus niet
vooruitgelopen. Bovendien moet de versterkingsoperatie voortgaan en zijn deze
tijdelijke afspraken met de betrokken gemeenten onontkoombaar.

De middelen uit de begroting van NCG die worden ingezet om voor de
korte termijn tijdelijke overbrugging te vinden voor een bijdrage aan
verduurzamen en de lumpsum aan gemeenten moeten
gecompenseerd worden als onderdeel van de invulling van het
regeerakkoord.

Pagina 20 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Bijlage II: Kaders Uitvoering Versterken
1. Algemeen
In het Meerjarenprogramma ‘Aardbevingsbestendig en Kansrijk Groningen 20172012’ (MJP) en het addendum daarop van 30 juni 2017 is beschreven op welke
wijze met de versterkingsopgave wordt omgegaan. In het MJP is vastgelegd dat er
binnen vijf jaar voor 22.000 grondgebonden woningen (CC1B) en 1.500 andere
gebouwen (CC2/CC3) in de kern van het risicogebied beoordeeld moet worden of
deze voldoen aan de vastgestelde veiligheidsnorm 10-5.4
Deze notitie geeft een beschrijving van de afspraken die er tussen NCG en NAM
zijn gemaakt over de doelstelling, rolverdeling, de financiële kaders, het
toepassen van alternatieven en verantwoordelijkheden.
Doelstelling versterkingsopgave
Inwoners van Groningen moeten net zo veilig kunnen leven en wonen als
inwoners in de rest van Nederland. Het doel van de versterkingsopgave is om een
situatie te bereiken dat alle gebouwen in het risicogebied voldoen aan de
hierboven genoemde veiligheidsnorm zoals deze in het MJP is vastgelegd.5
Maatregel om doelstelling te bereiken
Wanneer een gebouw niet voldoet aan de veiligheidsnorm, moeten er maatregelen
worden genomen om ervoor te zorgen dat dit wel het geval is. Hoofdregel is dat
dit zal plaatsvinden door het gebouw bouwkundig te versterken.
Reikwijdte afwegingskader
Dit afwegingskader is van toepassing op het versterkingsprogramma onder regie
van NCG voor de hierna vastgestelde duur. Daaronder zijn begrepen het
inspectieprogramma 2016 en de daaruit volgende versterkingsadviezen;
zolang de evaluatie nog niet is afgerond, in elk geval het inspectieprogramma
2017 tot en met 2019 en de daaruit volgende versterkingsadviezen; de projecten
Eigen Initiatief en Versterken op Bestelling, tenzij in het kader van die projecten
eerdere afspraken gemaakt zijn die moeten worden nagekomen.

4

In Nederland worden normen gehanteerd voor hoe sterk een huis moet zijn. De sterkte
van een huis wordt gebaseerd op de kans op overlijden van de bewoners. De gehanteerde
norm voor nieuwbouw in Nederland is een kans op overlijden van 1 op 100.000 per jaar (105). In het MJP is vastgelegd dat een gebouw versterkt moet worden als deze niet aan de
norm 10-5 voldoet.
5
In het MJP is de beleidskeuze gemaakt dat de opgave buiten de kern van het risicogebied
zo snel mogelijk, maar pas na afronding van inspectie en beoordeling van de opgave binnen
de 0,2 PGA-contour, wordt opgepakt. Tenzij nieuwe inzichten ten aanzien van risico’s
noodzaken dat hier tussentijds moet worden begonnen. Het werkingsgebied van dit
afwegingskader is van toepassing op het volledige risicogebied.
Pagina 21 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

De eerder gemaakte afspraken tussen NCG en NAM over Heft in eigen Hand,
Opwierde Zuid (Appingedam) en ’t Zandt en de eerste negen dorpshuizen staan
vast en worden niet aangepast op basis van deze notitie.
2. Evaluatie
1. De evaluatie van dit afwegingskader zal starten op het moment dat van
Opwierde Zuid (Appingedam), Ten Post, Ten Boer en Overschild de
gebiedsversterkingsplannen zijn vastgesteld door de NCG en in ieder geval
binnen twee jaar nadat dit afwegingskader definitief is vastgesteld. De
evaluatie staat de uitvoering van de hiervoor genoemde
gebiedsversterkingsplannen niet in de weg voor zover zij al zijn
vastgesteld, tenzij partijen anders afspreken. Van belang is dat er voor de
evaluatie gebouwen op norm zijn gebracht met een voldoende spreiding
over het gebied en met verschillende typologie. In deze aantallen worden
de eventuele alternatieve opties (sloop/nieuwbouw en koop/sloop)
meegeteld6;
2. Doel van de evaluatie is om te beoordelen of het afwegingskader werkt, te
bezien of het afwegingskader voortgezet kan worden dan wel in hoeverre
het afwegingskader aanpassing behoeft om de versterking en de
uitvoering daarvan te verbeteren op basis van de ervaringen die daarmee
in de praktijk zijn opgedaan en de lessen die daaruit zijn geleerd.
Aandachtspunten bij de evaluatie zijn in ieder geval impact voor de
bewoner, technische leerpunten, beleidsmatige leerpunten, voortgang,
doelmatigheid, doeltreffendheid, consistentie en kosten van de versterking
en de uitvoering daarvan. De uitkomsten en eventuele aanpassing van het
afwegingskader worden door partijen schriftelijk vastgelegd;
3. Partijen zullen zich bij de evaluatie laten bijstaan door een externe en
onafhankelijke deskundige;
4. De evaluatie zal binnen twee maanden na de start worden afgerond, tenzij
partijen in onderling overleg besluiten de evaluatieperiode te verlengen;
5. Het afwegingskader zoals vastgelegd in deze notitie blijft van kracht totdat
de evaluatieperiode is beëindigd;
6. Als de evaluatie tot aanpassingen noopt, betekent dit dat de aanpassingen
worden doorgevoerd op nog niet goedkeurde gebiedsversterkingsplannen
in nieuwe coherente gebieden. Indien deze conceptgebiedsversterkingsplannen onderdeel zijn van een groter geheel wordt
door NCG getoetst en inzichtelijk gemaakt of toepassing van aanpassingen
naar aanleiding van de evaluatie zou kunnen leiden tot moeilijk
verklaarbare verschillen en als deze er zijn, wordt door NCG bekeken of en

6
De Staat heeft aangekondigd dat er een fonds voor schade-afhandeling in Groningen wordt
ingesteld. Op dit moment zijn er geen verdere details bekend over de reikwijdte van dit fonds.
Wanneer er een fonds komt, kan ook een evaluatie van deze kaders plaatsvinden als één van de
partijen dit zou wensen (conform punt 2 onder evaluatie).

Pagina 22 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

in welke vorm deze kunnen worden overbrugd, zoveel mogelijk binnen
het gewijzigde afwegingskader.
3. Rolverdeling bij bouwkundig versterken van gebouwen
Bij de bouwkundige versterking hebben NCG, NAM en Centrum Veilig Wonen
(CVW) een rol. Die rolverdeling luidt (in processuele volgorde) als volgt:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Algemeen
NCG voert de regie over de versterkingsopgave. CVW voert de
versterkingsopgave uit. NAM stelt het CVW in staat om onder regie van
NCG de taken uit te voeren die voor de versterkingsopgave noodzakelijk
zijn. NAM is aansprakelijk voor de kosten van versterking van gebouwen,
alsmede de kosten die daarmee samenhangen;
Voor de toepassing van de aansturing van NCG jegens CVW is het nodig
dat er een contractuele regeling tot stand komt. Partijen streven naar het
zo spoedig mogelijk afronden van de onderhandelingen over NAM op
Afstand (NOA). Tot die tijd worden de Samenwerkingsafspraken tussen
NCG en NAM van maart 2016 aangevuld met dit afwegingskader;
NCG bepaalt de prioritering en stelt het Inspectie en
Engineeringprogramma gebiedsgericht vast, op basis van de procedure
zoals vastgelegd in het MJP. Om de versterking goed in uitvoering te
kunnen nemen, is het nodig om de versterkingsadviezen in
stedenbouwkundige eenheden, ruimtelijke eenheden of coherente delen
gelijktijdig af te ronden, in plaats van op typologie verspreid over het
gebied. NCG stelt bij het vaststellen van de adressenlijst voor het
Inspectie en Engineering programma deze coherente gebieden vast;
De op het tijdstip van de aanvang van inspectie van een gebouw meest
recente groene of witte versie van de NPR 9998 geldt als uitgangspunt
voor de technische beoordeling of een gebouw voldoet aan de in de
aanhef omschreven veiligheidsnorm en eventuele noodzakelijke
maatregelen om een gebouw op norm te krijgen, zoals in de hierna
volgende punten uitgewerkt;
Voor de adressenlijsten die zijn vastgesteld in het MJP 2016 en 2017
(Q1Q2) betekent dit dat de NPR 9998:2015 beleidsmatig van toepassing is
verklaard. Met ingang van 1 juli 2017 wordt de NPR 9998:2017 toegepast
voor de inspecties en engineering in Q3 en Q4 2017. NCG bevestigt
daarnaast dat ze voornemens is – ondanks de eerdere besluitvorming over
het addendum op het MJP in juli van dit jaar – Woltersum en de
nieuwbouwwijk in Ten Post 1a te engineeren conform de NPR 9998:2017.
Voor de overige gebieden geldt dat dit leidt tot vertraging en
onhanteerbare verschillen binnen de gebieden;
In het geval dat op de ijkmomenten (1 juli en 1 januari) een nieuwere
versie van de NPR beschikbaar is, zal de NCG bezien of het zinvol en
mogelijk is die nieuwste inzichten te betrekken bij de versterkingsadviezen
die dan nog niet definitief zijn;

Pagina 23 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

7. Er wordt gestreefd naar een zo optimaal mogelijk afstemming tussen de
uitvoering van inspectie- en engineeringswerkzaamheden en de
daaropvolgende uitvoering van versterkingswerkzaamheden. In het geval
toch vertraging van meer dan een jaar ontstaat of wordt verwacht tussen
het moment van oplevering van het versterkingsadvies en de start van de
uitvoering van eventueel noodzakelijke versterkingsmaatregelen
(alternatieven daaronder begrepen), zal de NCG bezien of het zinvol en
mogelijk is de meest recente inzichten op de betreffende woning toe te
passen. Zwaarwegende belangen die daarbij zullen worden meegewogen
zijn het waarborgen van de veiligheid van de bewoner/eigenaar, de
naleving van reeds met een bewoner/eigenaar op basis van dit
afwegingskader gemaakte afspraken, overlast voor de bewoner/eigenaar,
de voortgang van de versterkingsopgave en de efficiënte inzet van
inspectie- en engineeringscapaciteit;
8. De NCG geeft jaarlijks opdracht aan het KNMI te beoordelen of de
seismische hazardkaart aanpassing behoeft op basis van gewijzigde
inzichten, en wanneer dit nodig blijkt de aanpassing uit te voeren. Voor
2017 is dit reeds gebeurd;
9. De NCG geeft in 2017 en in opvolgende jaren opdracht aan NEN om te
beoordelen of er reden is de normering te actualiseren als de seismische
hazardkaart is aangepast of als er andere gewijzigde inzichten zijn die
hiertoe aanleiding geven;
10. Onderzoek, praktijkervaringen en vraagpunten die door NEN moeten
worden beoordeeld kunnen door rijk, provincie, gemeenten,
maatschappelijke organisaties, CVW en NAM worden aangedragen en door
NCG aan de NEN ter beschikking worden gesteld om de beoordeling onder
9 te laten uitvoeren;
11. NCG komt op basis van de beoordeling van NEN tot een prioritering,
tijdpad en financiering van eventuele te beantwoorden vragen die kunnen
leiden tot aanpassing van de NPR;
12. Rijk, provincie, gemeenten, maatschappelijke organisaties, CVW en NAM
worden geïnformeerd over het voornemen om de opdracht te verlenen
aan de NEN en – indien van toepassing – de verleende opdracht;
13. NCG initieert in 2017 voorbereidende activiteiten om te komen tot een
expertsysteem. Het ontwikkelde materiaal van Calvi en BICL worden
daarvoor benut. Doel is om rond de zomer 2018 een eerste pilot te doen
met het expertsysteem, waarbij zowel het Deskundigen Oordeel als
vroegtijdig uitsluiten van woningen die op norm zijn onderdeel kunnen zijn
van de pilot;
14. NAM verklaart zich bereid om een verzoek van NCG om een (financiële)
bijdrage te leveren aan de onderzoeken die nodig zijn voor actualisatie en
verbetering van de norm in overweging te nemen;

Pagina 24 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Individuele gebouwen
15. CVW zorgt op basis van de prioritering van NCG voor inspectie en
engineering van de gebouwen om vast te stellen of deze voldoen aan de
veiligheidsnorm. CVW adviseert NCG hier over door middel van een
sterkteberekening. De door NCG vastgelegde stedenbouwkundige
eenheden, ruimtelijke eenheden of coherente delen vormen voor CVW de
basis voor de planning van de oplevering van de versterkingsadviezen en van daaruit terugrekenend - de planning van inspectie en engineering;
16. Indien een gebouw niet voldoet aan de veiligheidsnorm levert CVW
vervolgens aan NCG een versterkingsadvies (a) en een kostenraming van
de maatregelen (b) om het gebouw op norm te brengen;
Ad a Versterkingsadvies
17. Het versterkingsadvies vermeldt in ieder geval de maatregelen die
noodzakelijk zijn om het gebouw aan de veiligheidsnorm te laten voldoen
inclusief het wegnemen van constructieve schades. Daarnaast wordt er
door CVW gelijktijdig per individueel gebouw een bewonersvriendelijk
versterkingsadvies aan NCG geleverd. In het versterkingsadvies maakt
CVW tevens inzichtelijk welke afwegingen zijn gemaakt om tot de
geadviseerde versterkingsmaatregelen te komen. Indien alternatieve
versterkingsmaatregelen mogelijk zijn, worden deze opgenomen in het
versterkingsadvies;
Ad b Kostenraming
18. Voor ieder individueel gebouw levert CVW aan NCG een kostenraming. De
kostenraming in het versterkingsadvies vermeldt de investeringskosten
per gebouw. De kostenraming in het versterkingsadvies omvat tien
procent aan onvoorziene posten inclusief BTW. Onder investeringskosten
wordt verstaan het totaal van:
- de kosten van de te nemen bouwkundige maatregelen;
- de bijkomende bouwkosten (zoals bodemonderzoek,
asbestsanering, leges, etc.);
- en overige bijkomende kosten die gemaakt moeten worden om de
versterking mogelijk te maken (zoals de kosten van vervangende
woonruimte (wisselwoningen), verhuis- en schoonmaakkosten,
etc.);
19. NCG zorgt voor een onafhankelijke validatie van iedere sterkteberekening
en technisch versterkingsadvies. NCG kan besluiten geen of een
beperktere validatie uit te voeren als een (volledige) validatie niet nodig is
of slechts beperkte toegevoegde waarde heeft in het licht van eerder door
NCG uitgevoerde validaties met betrekking tot woningen met in voldoende
mate vergelijkbare typologieën. De uitkomsten van de onafhankelijke
validatie zullen worden meegenomen in de sterkteberekeningen en/of
versterkingsadviezen;

Pagina 25 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

20. De kostenramingen bij de versterkingsadviezen laat CVW
steekproefsgewijs controleren op juistheid en kwaliteit door externe
kostendeskundigen, ter ondersteuning van het goedkeuringsproces. De
uitkomsten worden besproken in de reguliere kwartaalgesprekken en
(indien uitgevoerd) gedeeld bij de voorlopige begroting die NCG indient bij
NAM;
21. NCG bespreekt het versterkingsadvies en de daarbij behorende opties na
validatie met de eigenaars en/of gebruikers. Hierbij worden ook eventuele
aanvullende eigen wensen van de eigenaars (koppelkansen) besproken en
betrokken. Tevens wordt de visie op het gebied (denk aan gemeentelijk
beleid, beeldbepalend vastgoed etc.) besproken. NCG voert regie over de
gesprekken, CVW is aanwezig voor technische ondersteuning;
22. De bewoner zal geen deelgenoot worden gemaakt van de financiële
parameters ter voorkoming van marktverstoring, tenzij dit nodig is om tot
een oplossing te kunnen komen bijvoorbeeld indien een eigenaar bij
beperkte versterking wil bij financieren tot sloop/nieuwbouw;
23. NCG – geadviseerd door CVW - komt in samenspraak met de eigenaars of
gebruikers en op basis van dit afwegingskader versterken tot een definitief
ontwerp (DO) met demarcatie en allocatie van middelen en wellicht
allocatie van de kosten van uitvoering als ook andere partijen gaan
uitvoeren. Passende afspraken over tijdelijke voorzieningen maken
hiervan onderdeel uit;
24. De eigenaar tekent voor akkoord op het DO en overhandigt een bewijs dat
financiering van koppelkansen is gedekt. De eigenaar is verantwoordelijk
voor de afstemming met eventuele huurder en/of gebruikers;
Gebiedsversterkingsplan
25. Alle DO’s (inclusief de versterkingsadviezen) worden opgenomen in een
gebiedsversterkingsplan (GVP) van NCG. NCG maakt in het GVP
inzichtelijk dat de gebouwen na uitvoering van
versterkingswerkzaamheden voldoen aan de norm;
26. NCG laat een onafhankelijke partij toetsen of het GVP voldoet aan dit
afwegingskader versterken, de Samenwerkingsafspraken en/of NOA en
eventuele aanvullende afspraken tussen NCG en NAM;
27. NCG legt vervolgens het GVP voor advies voor aan de lokale stuurgroep;
28. De NCG legt het GVP inclusief de bijbehorende budget- en kostenallocatie
en de uitkomst van de toets als bedoeld onder (27) – conform de huidige
Samenwerkingsafspraken en/of NOA - voor aan NAM ter goedkeuring;
29. NCG stelt vervolgens het GVP vast;
30. Besluitvorming over collectieve koppelkansen, benodigde ruimtelijke
kaders of eventueel mandaat voor college van B&W door gemeenteraad
vanuit gemeente of corporaties worden door deze partijen, nadat lokale
stuurgroep akkoord heeft gegeven in eigen gremia, ter besluitvorming
voorgelegd;

Pagina 26 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

Uitvoering
31. CVW krijgt de opdracht om onder regie van NCG tot uitvoering over te
gaan van het GVP, waarna aanbesteding etc. volgt;
32. Er bestaat de mogelijkheid om – indien dit praktisch en op grond van de
BTW wetgeving mogelijk is – nieuwbouwwerkzaamheden rechtstreeks aan
aannemers te gunnen. Dit gebeurt in overleg met NAM;
33. De versterkingsmaatregelen worden uitgevoerd conform vigerende weten regelgeving waar de vergunningaanvraag aan moet voldoen;
34. CVW rapporteert aan NCG over de voortgang van de uitvoering. Deze
rapportage wordt door NCG ook ter beschikking gesteld aan NAM;
35. CVW zal een onafhankelijke deskundige na voltooiing van de uitvoering
van een gebiedsversterkingsplan laten toetsen of de uitvoering van het
gebiedsversterkingsplan heeft plaatsgevonden binnen de daarvoor
vastgestelde kaders. De verklaring van deze onafhankelijke deskundige
zal door CVW aan NCG worden verstrekt. Deze verklaring wordt door NCG
ook ter beschikking gesteld aan NAM. Uitkomsten hiervan worden
meegenomen in de kwartaalgesprekken tussen NAM en NCG;
36. NCG heeft opdracht gegeven voor een marktconsultatie om te komen tot
een inzicht in de marktcapaciteit voor inspectie- en engineering, uitvoering
en de optimale en innovatieve marktbenadering. Tevens wordt een audit
uitgevoerd om de inzet van inspectie- en engineeringscapaciteit te
vergroten en op korte termijn het Deskundigen Oordeel in te kunnen
voeren. Daarbij is alles er op gericht om de tijd tussen inspectie en
engineering en de start van de uitvoering zo kort mogelijk te houden. De
uitkomst van de consultatie en de eventuele bottlenecks in de gehele
keten van inspectie, planproces inclusief vergunningen en
planvoorbereiding tot start uitvoering worden betrokken bij de vraag in
welke omvang het jaarlijkse inspectie- en engineeringsprogramma kan
worden uitgevoerd, zodat vooraf een reële planning van inspectie tot start
uitvoering kan worden gehanteerd.

Pagina 27 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

4. Financieel afwegingskader bij bouwkundig versterken
Bij de bouwkundige versterking hebben NCG en NAM het volgende financiële
afwegingskader afgesproken:
Algemeen
1. NAM draagt op grond van de toepassing van dit afwegingskader de kosten
van bouwkundige versterking tot aan de norm ongeacht de bouwkundige
staat van het gebouw;
2. Als de investeringskosten meer dan 150 procent van de herbouwwaarde
bedragen, dan treden partijen in overleg om een maatwerkoplossing te
zoeken om de kosten binnen de bandbreedte van 150 procent van de
herbouwwaarde te houden en anderszins binnen het begroting zoals dat
wordt vastgelegd onder de punten 10 en verder;
3. De NCG zal aan NAM kosten alloceren die redelijkerwijs noodzakelijk,
gerechtvaardigd en/of doelmatig zijn om de versterking uit te voeren. Het
budget mag alleen gebruikt worden om invulling te geven aan de
verantwoordelijkheid/zorgplicht en aansprakelijkheid van NAM;
4. De eigenaar (altijd in overleg met gebruiker als dat een andere partij is
dan de eigenaar) bepaalt, in gesprek met NCG, of deze zijn gebouw
bouwkundig wil versterken of (indien van toepassing) kiest voor een
alternatieve optie zoals (maar niet limitatief) verkoop van de woning,
sloop/nieuwbouw op dezelfde locatie of sloop/nieuwbouw op een andere
locatie. Uitgangspunt voor deze aanpak betreft de wettelijke kaders
waaronder het bouwbesluit en gemeentelijke toezicht en
handhandhavingsbeleid;
5. In geval van bouwkundig versterken zijn eventuele meerkosten voor
rekening en risico van NAM, indien deze kosten betrekking hebben op de
versterking en als deze activiteiten uitgevoerd worden onder regie van de
NCG. In het geval van minderkosten, vloeit het restant van het budget
terug naar NAM;
6. De eigenaar betaalt geen eigen bijdrage bij bouwkundig versterken of
waardevermeerdering door bouwkundig versterken;
7. In geval van een alternatief voor bouwkundig versterken geldt het
bepaalde onder ‘Alternatieven voor bouwkundig versterken’.
8. Uitgangspunt is dat gemeentelijke- en rijksmonumenten in stand worden
gehouden waardoor sloop/nieuwbouw en koop/sloop in deze gevallen geen
optie is om een eventueel veiligheidsrisico weg te nemen;
9. De afweging of een karakteristiek gebouw in aanmerking komt voor
sloop/nieuwbouw is pas aan de orde indien de kosten van de versterking
hoger zijn dan 150 procent van de herbouwwaarde van het pand. Voor
beeldbepalende gebouwen is sloop/nieuwbouw aan de orde als de kosten
voor versterking hoger zijn dan 100 procent van de herbouwwaarde. De
provincie heeft via de Provinciale Omgevingsverordening (POV) een
beschermingsregeling opgenomen om sloop van beeldbepalende en
karakteristieke panden te voorkomen. Zolang deze panden niet van

Pagina 28 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

bescherming zijn voorzien via de gemeentelijke bestemmingsplannen zal
de POV van kracht zijn;
Vaststellen budget en uitbetalen
10. Op basis van de bij het versterkingsadvies opgeleverde kostenraming door
CVW (conform punt 18 onder rolverdeling) wordt een budgetvoorstel
gemaakt door NCG in de vorm van een voorlopige begroting. Hierin
worden de versterkingskosten begroot op basis van de som van de
versterkingsadviezen die zullen worden meegenomen in het (concept) GVP
(p x q);
11. NAM stelt aanvullend per gebiedsversterkingsplan een discretionair budget
van vijf procent van deze voorlopige begroting beschikbaar, dat de NCG
indien nodig kan aanwenden7;
12. NAM geeft uiterlijk binnen 21 dagen na ontvangst van de voorlopige
begroting akkoord aan NCG om binnen deze afwegingskaders concrete
afspraken te maken die worden uitgewerkt in een uitgewerkt GVP. NAM
geeft de garantie dat het budget van de voorlopige begroting beschikbaar
is voor NCG, vermeerderd met de vijf procent discretionaire marge;
13. De goedkeuring van de voorlopige begroting door NAM is gebaseerd op
het volgende:
a. Wegnemen van een veiligheidsrisico op basis van de NPR;
b. Aantal huizen (q);
c. Onafhankelijke toetsing VA (representatieve steekproef), op
technische inhoud en de totale kosten (p);
14. Op basis van deze goedkeuring kan NCG daarna gesprekken met
bewoners aanvangen (‘point of no return’) waarbij de punten 5 t/m 7
onder 3. Rolverdeling algemeen in aanmerking worden genomen en de
werkzaamheden zo spoedig mogelijk zullen worden aangevangen.
Essentieel is dat NAM snel reageert, zodat het proces geen vertraging
oploopt;
15. Na de gesprekken met de bewoners maakt NCG een definitief project- en
budgetvoorstel middels een gebiedsversterkingsplan. Deze begroting is
gebaseerd op de daadwerkelijke kosten die zullen worden gemaakt;
16. NAM zal het gebiedsversterkingsplan met bijbehorende budgetvoorstel
binnen 21 dagen goedkeuren als dit binnen de grenzen van de voorlopige
begroting blijft en het gebiedsversterkingsplan voor het overige voldoet
aan de afspraken zoals vastgelegd in dit afwegingskader;
17. NAM zal – indien nodig voor bijvoorbeeld een overeenkomst met bewoners
– delen van de voorlopige begroting beschikbaar stellen aan NCG nog

7

Dit bedrag is exclusief BTW voor zover de uitgave door CVW wordt gedaan en de BTW

aftrekbaar is; voor overige uitgaven is het bedrag inclusief BTW. NCG dient achteraf
inzichtelijk te maken hoe dit bedrag is aangewend, in het geval het bedrag besteed wordt
aan dienstverlening door overheden, zal dit geschieden op basis van gespecificeerde
rekeningen van deze overheidsinstellingen.
Pagina 29 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

voordat de goedkeuring van het betreffende gebiedsversterkingsplan
heeft plaatsgevonden, op voorwaarde dat de uitgaven vallen binnen de
bandbreedte daarvan en punt 3 hiervoor;
18. Budgetten voor eventuele koppelkansen die door andere partijen worden
gefinancierd worden door de andere partijen beschikbaar gesteld;
19. NAM zal de budgetten, zoals die definitief zijn vastgesteld op basis van de
afwegingskaders en de procedure zoals vastgelegd in dit document, die
voor haar rekening komen, beschikbaar stellen door middel van een of
meer bouwdepots. Dat betekent dat NAM de budgetten ter beschikking
stelt op een of meer speciaal voor uitsluitend dat doel geopende
bankrekeningen. De wijze waarop de door NAM beschikbaar gestelde
middelen worden beheerd, zal verder worden uitgewerkt. Als aanvullende
garanties nodig en gerechtvaardigd zijn, zullen partijen over de
mogelijkheden in overleg treden;
Kostenoverschrijding
20. Als de daadwerkelijke uitvoeringskosten (inclusief BTW) de geraamde
kosten van een gebiedsversterkingsplan (inclusief BTW en exclusief de
daarin opgenomen post onvoorziene kosten) met meer dan tien procent
dreigen te overschrijden, meldt de NCG dit aan NAM en treedt de NCG zo
spoedig mogelijk in overleg met CVW over de dreigende overschrijding, de
oorzaak daarvan en maatregelen om de overschrijding te voorkomen of,
als een overschrijding niet (meer) kan worden voorkomen, deze zoveel
mogelijk te beperken;
21. Als de overschrijding meer dan vijftien procent bedraagt, wordt NAM door
NCG geïnformeerd over de oorzaken van de geconstateerde
overschrijdingen en zal de NCG met NAM in overleg treden over de in
verband met deze overschrijding genomen en te nemen maatregelen.
5. Alternatieven voor bouwkundig versterken
Hoewel het uitgangspunt is dat gebouwen bouwkundig versterkt worden, zodanig
dat zij voldoen aan de veiligheidsnorm, kunnen er situaties zijn waarbij er door
NCG alternatieven kunnen worden besproken met de eigenaars en/of gebruikers.
Partijen komen daarvoor de volgende uitgangspunten overeen:
Algemeen
1. De NCG zal alternatieven bespreken met de eigenaar / gebruiker als de
geraamde investeringskosten (zoals beschreven onder punt 18 onder
rolverdeling) inclusief BTW:
a) meer dan 150 procent van de economische waarde van het gebouw
bedragen;
b) of groter zijn dan 100 procent van de herbouwwaarde (inclusief BTW);
c) of als er sprake is van koppelkansen, die alternatieven eerder in beeld
brengen.

Pagina 30 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

In plaats van bouwkundig versterken kan dan in samenspraak met de
eigenaar / gebruiker worden besloten om een alternatief toe te passen,
zoals sloop-nieuwbouw van het gebouw of koop van het gebouw met
ondergrond. Deze percentages worden enkel gebruikt om het omslagpunt
te bepalen wanneer andere oplossingen geboden kunnen worden door
NCG. In het geval van de toepassing van optie (c) komen de kosten voor
de koppelkansen voor rekening van de partij of partijen die de
koppelkansen wensen te realiseren;
2. In alle gevallen blijft overeind, zoals in onderdeel 1 uitgewerkt, dat de
eigenaar recht heeft op een veilig gebouw dat voldoet aan de
veiligheidsnorm;
Sloop-nieuwbouw
3. Bij individuele huizen wordt het budget voor nieuwbouw bepaald op basis
van herbouwwaarde8 van het oude huis (de kosten voor het realiseren van
een vergelijkbare nieuwbouwwoning die voldoet aan de norm, met zoveel
mogelijk dezelfde functionaliteit en afwerkingsniveau als het oude huis)
mits binnen de voorlopige begroting (conform punt 10 financiële kader bij
bouwkundig versterken);
4. Bij rijtjeshuizen geldt in aanvulling dat een uniforme en projectmatige
aanpak wordt gehanteerd die is afgestemd tussen de betrokken
huiseigenaren;
5. Het nieuwe huis wordt gerealiseerd binnen deze financiële kaders:
- Als de huiseigenaar de nieuwbouw in eigen beheer uitvoert, komen
kostenoverschrijdingen tijdens de uitvoering voor rekening van de
huiseigenaar;
- Als de huiseigenaar de nieuwbouw door CVW laat uitvoeren,
komen kostenoverschrijdingen tijdens de uitvoering voor rekening
van NAM.
6. De eigenaar betaalt geen eigen bijdrage bij achterstallig onderhoud of
waardevermeerdering door nieuwbouw;
7. Om ongewenste verstoring van de woningmarkt te voorkomen wordt het
begrip waardesprong gehanteerd. Van een woningmarkt verstorende
waardesprong is sprake wanneer de versterkte woning verkocht wordt
binnen een termijn van vijf jaar na de versterking en deze een waarde
heeft boven de 110% (het verschil tussen de versterkte en niet-versterkte
woning) in het verlengde van de waardesprong zoals dit is vastgelegd in
het bestuursakkoord9;

8

De systematiek voor bepaling van de herbouwwaarde wordt separaat vastgelegd tussen

NAM en NCG.
9
In het aanvullend bestuursakkoord van 2015 is door de overheden hierover opgenomen:
“Bij verkoop van de woning betaalt de eigenaar het verschil terug uit de
waardevermeerdering van de woning.”
Pagina 31 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

8. De eigenaar van de woning krijgt een meldingsplicht wanneer de
waardesprong boven de 110% van de middels onafhankelijke en
deskundige taxatie vastgestelde economische waarde van de woning
voorafgaand aan de uitvoering van de versterkingsmaatregelen10;
9. Als de waardesprong boven de 110 % wordt het af te dragen deel van de
waardesprong over 5 jaar verdeelt, van 75% in het eerste jaar naar 25%
in het 5e jaar;
10. Uitzondering voor de waardesprong is verkoop van de woning binnen vijf
jaar in het geval van scheiding, overlijden, onteigening en eventuele
bijzondere omstandigheden;
11. NAM betaalt – genormeerd – tijdelijke huisvesting en bijkomende kosten;
12. De nieuwbouwkeuze zal worden vastgelegd in een separate overeenkomst
tussen NCG en de eigenaar. De overeenkomsten tussen de NCG en de
eigenaar worden afgedekt door het bouwdepot dat NAM aan NCG
beschikbaar stelt;
13. Bij een nieuwbouwkeuze mag aanspraak gemaakt worden op de
nieuwbouwregeling tenzij al rekening is gehouden met de kosten van het
op norm brengen van de nieuwe woning. Uitgangspunt is dat voor
nieuwbouw integraal ontworpen wordt in lijn met de vigerende NPR;
Verkoop/opkoop
14. De eigenaar kan als laatste optie kiezen het gebouw niet te herbouwen
maar te verkopen. Het gebouw met ondergrond wordt dan opgekocht door
het woonbedrijf en de eigenaar ontvangt een bedrag op basis van de
economische marktwaarde van het gebouw en ondergrond, eventueel te
vermeerderen met een vergoeding van kosten in verband met de
persoonlijke omstandigheden van de eigenaar.;
15. Het uitgangspunt hierbij is dat de eigenaar na verkoop gaat wonen in een
woning op norm. Deze optie kan daarom alleen aangeboden worden als:
- de eigenaar besluit zich buiten het aardbevingsgebied te
huisvesten;
- of de eigenaar verhuist naar een versterkte woning binnen het
aardbevingsgebied, dan wel naar een woning waarvan het de
verwachting is dat alleen kleine maatregelen nodig zijn om het op
norm te krijgen;
- na afstemming met de gemeente waar het gebouw staat blijkt dat
sloop van het gebouw past binnen het beleid van de gemeente.
16. Na aankoop zal het woonbedrijf overgaan tot sloop en zal het perceel als
bouwgrond op de markt worden aangeboden;

10

De ontwikkeling op de woningmarkt wordt gemonitord via de halfjaarlijkse rapporten van
het CBS over de woningmarktontwikkeling in het Groningerveld. Waardevermindering als
gevolg van gaswinning als ook waardesprong die voortvloeit uit maatregelen die door
anderen dan NAM worden gefinancierd worden meegenomen in de taxatie.
Pagina 32 van 33

Nationaal Coördinator
Groningen

Ons kenmerk
NCG / 17197479

17. Mocht de eigenaar kiezen voor nieuwbouw in de regio, kan deze
aanspraak maken op de Nieuwbouwregeling van NAM.
6. Posities en verantwoordelijkheden bij bouwkundig versterken
1. In een overeenkomst tussen NCG en de eigenaar wordt vastgelegd wie
welke (geplande) werkzaamheden uitvoert en kosten draagt (demarcatie
en allocatie van kosten). De overeenkomsten tussen de NCG en de
eigenaar worden afgedekt door de door NAM goedgekeurde voorlopige
begroting. Dit wordt door NCG opgenomen in het projectplan, onderdeel
van het GVP of in de overeenkomst met de bewoner in geval van Eigen
Initiatief;
2. Indien niet geplande werkzaamheden ontstaan aan gebouwdelen als direct
gevolg van versterkingsmaatregelen, maken de hiermee gemoeide kosten
onderdeel uit van de versterkingskosten en worden deze door NAM
gedragen en afgedekt door de door NAM goedgekeurde voorlopige
begroting;
3. Indien niet geplande werkzaamheden ontstaan aan gebouwdelen als direct
gevolg van koppelkansen/verbouwplannen, maken de hiermee gemoeide
kosten geen onderdeel uit van de versterkingskosten en worden deze
gedragen door de opdrachtgever van de koppelkansen/verbouwplannen;
4. De eigenaar draagt de risico’s voor de externe financiering van zijn eigen
verbouwingsplannen. Deze cofinanciering is onderdeel van het
projectplan, op te nemen in het GVP of in de overeenkomst met de
bewoner en NCG in geval van Eigen Initiatief;
5. NAM voorziet NCG van voldoende zekerheden op basis van de voorlopige
begroting bij de versterkingsadviezen zodat NCG overeenkomsten kan
aangaan om de uitvoering voor te bereiden en te realiseren;
6. In deze overeenkomsten is ruimte voor zelfwerkzaamheid van eigenaar
en/of gebruiker, afstemming hierover vindt plaats tussen
eigenaar/gebruiker en aannemer en daarnaast ruimte om panden door
gemeenten, corporaties en het woonbedrijf aan te kopen;
7. De NCG kan de uitvoeringsorganisatie en derde partijen inzetten voor het
ondersteunen en coördineren van koppelkansen die gerelateerd zijn aan
de uitvoering van versterkingsmaatregelen met betrekking tot een
gebouw (bijvoorbeeld engineering), mits de kosten voor het realiseren van
de koppelkans(en) minder zijn dan 10 procent van de aannemingssom
voor het betreffende gebouw (exclusief de kosten voor het realiseren van
de koppelkans(en)) Hierdoor kan de uitvoeringsorganisatie blijven
uitvoeren en zijn de uitvoeringskosten behorende bij deze koppelkansen
voor rekening van NAM (bijvoorbeeld projectmanagement van de
uitvoeringsorganisatie, engineering, etc.). Bij koppelkansen die meer
bedragen dan 10 procent van de aannemingssom komen dus alle
uitvoeringskosten boven 10 % hiervoor voor rekening van de partij die de
koppelkans aanbiedt of wil realiseren.

Pagina 33 van 33