Uitvoeringstoets herijking
hersteloperatie
Versie 1.01
Eindrapport

Auteurs: Frank van Zutphen & Ewout Bückmann
© VNG Realisatie, Den Haag, mei 2022

Management samenvatting
Het aantal ouders dat zich heeft gemeld voor de hersteloperatie kinderopvangtoeslag is vele malen
groter dan oorspronkelijk gedacht. In september 2021 is mede daarom gestart met een herijking
van de hersteloperatie, waarbij het volledige proces voor ouders en de daarvoor benodigde
organisatie tegen het licht worden gehouden. Doel van de herijking van de hersteloperatie is een
versnelling en verbetering van de hersteloperatie.
Gemeenten bieden brede ondersteuning aan (mogelijk) gedupeerde ouders met problemen op één
van de vijf leefgebieden: financiën, wonen, zorg, gezin en werk. De VNG heeft zich (namens de
gemeenten) in december 2021 positief uitgesproken over een grotere rol voor gemeenten onder
bepaalde randvoorwaarden en met de noodzaak voor een uitvoeringstoets bij gemeenten voor
besluitvorming. Dit rapport bevat de resultaten van die uitvoeringstoets. Gelijktijdig heeft UHT ook
haalbaarheidstoetsen opgesteld van dezelfde oplossingsrichtingen bij de herijking van de
hersteloperatie. Relevante resultaten en inzichten daaruit zijn hier meegenomen.
Onderzochte oplossingsrichtingen met een rol voor of impact op gemeenten
De oplossingsrichtingen van de herijking hebben onder meer betrekking op het proces tot en met
de eerste toets, het proces van de eerste toets tot de integrale beoordeling, de operationele
samenwerking tussen UHT en gemeenten en gegevensuitwisseling. In deze uitvoeringstoets is
gekeken wat de impact is van de herijking op de brede ondersteuning en wat de
uitvoeringsconsequenties zijn van de beoogde nieuwe rollen voor gemeenten:
•

Urgentiebepaling financieel herstel;

•

Driegesprek tussen ouder, UHT en hulpverlener gemeente;

•

Aanspreekpunt bij gemeenten;

•

Ervaringsdeskundige;

•

Betere operationele samenwerking gemeenten en UHT, en

•

Oplossingen voor al eerder aangemelde ouders (rework).

Bepaling uitvoeringsconsequenties voor gemeenten
De uitvoeringsconsequenties zijn bepaald door de situatie na de herijking te vergelijken met de
situatie zonder herijking. In de huidige situatie stromen alle ouders door het hele proces van
financieel herstel bij UHT.
In de toekomstige situatie is het de bedoeling dat niet-gedupeerde ouders eerder uitstromen uit het
proces en zijn er extra stappen om dit te bewerkstelligen en zo mede het proces te versnellen. Als
verbetering beoogt de herijking van de hersteloperatie meer aandacht voor ouders én een meer
2

persoonlijke benadering van ouders. Daarin is een grotere rol voor de gemeente voorzien met
nieuwe rollen op het gebied van urgentiebepaling, driegesprekken, aanspreekpunt, de inzet van
ervaringsdeskundigen en een betere operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten.
Huidige problemen in de uitvoering
Versnelling en verbetering van de hersteloperatie zijn vanzelfsprekend vooral relevant voor de
(mogelijk) gedupeerde ouders. Gemeenten lopen bij de huidige brede ondersteuning echter ook
tegen verschillende problemen aan in de uitvoering:
•

Gebrek aan duidelijkheid over de gedupeerdheid van ouders beperkt de mogelijkheden voor
een gerichte inzet van brede of reguliere ondersteuning.

•

Stress en onzekerheid bij ouders over de status en mate van gedupeerdheid zetten de ouders
in een soort van ‘wachtstand’. Gedurende deze periode staan ouders minder open om te
werken aan hun herstel.

•

Onduidelijkheid over het (proces van) financieel herstel leidt tot veel vragen van ouders aan
hulpverleners bij de gemeente.

•

Er wordt meer en meer een beroep gedaan door mogelijk gedupeerde ouders op middelen en
voorzieningen als gevolg van de lange wachttijden. Dit kan in bepaalde gevallen leiden tot
dilemma’s in de uitvoering.

Versnelling van de hersteloperatie?
Verschillende oplossingsrichtingen kunnen mogelijk bijdragen aan een versnelling van de
hersteloperatie. De uitvoering van deze oplossingsrichtingen ligt bij UHT, gemeenten hebben geen
invloed op een eventuele versnelling van de hersteloperatie. Gemeenten vinden het (voor de ouder
en vanwege de hierboven beschreven problemen) wel essentieel dat ouders zo snel mogelijk in het
proces te horen krijgen of zij wel of niet gedupeerd zijn. Volledig uitsluitsel na de eerste toets is
daarvoor een belangrijke oplossingsrichting.
UHT heeft geconstateerd dat het nu niet mogelijk is om volledig uitsluitsel te geven na de eerste
toets en dat kan tot twee gevolgtrekkingen leiden:
A.

Het doel van volledig uitsluitsel is niet haalbaar gegeven de huidige toetsen; of

B.

De eerste toets moet worden verrijkt zodat het wel mogelijk is om na de eerste toets volledig
uitsluitsel te geven over gedupeerdheid.

Uitvoerders uit de gemeenten vinden het essentieel dat ouders na de eerste toets volledig uitsluitsel
krijgen of zij wel of niet gedupeerd zijn (gevolgtrekking B).
Versnelling is ook noodzakelijk voor een grote groep ouders (iets meer dan 19 duizend ouders) die
nu wacht op een integrale beoordeling en niet door de eerste toets is gekomen. De huidige
3

oplossingen voor rework bieden slechts voor een deel van de ouders (in totaal ongeveer 3.700)
ouders uit de gehele groep van 19 duizend ouders een oplossing. Uitvoerders uit de gemeenten
vinden het essentieel dat er een versnelling komt voor de gehele groep van 19 duizend ouders. In
deze groep zitten ook mensen (naar verwachting ongeveer 1.900 ouders) die in eerste instantie niet
door de eerste toets zijn gekomen en waarvan later na de integrale beoordeling zal blijken dat ze
toch gedupeerd zijn.
Herijking heeft impact op de brede ondersteuning
Het eerder duidelijkheid bieden over gedupeerdheid heeft de grootste impact op de brede
ondersteuning. Dan kan eerder in het proces gerichter worden vervolgd met de brede
ondersteuning (als de ouder gedupeerd is) of worden overgegaan naar de reguliere ondersteuning
(als de ouder niet gedupeerd is). De ondersteuning door de gemeente wordt ook effectiever omdat
onduidelijkheid over de status van de gedupeerdheid herstel van de ouder niet meer in de weg
staat.
Het eerder duidelijkheid bieden over de status gedupeerdheid zorgt er ook voor dat het proces van
financieel herstel voor meer ouders versneld kan worden afgerond. Van de mogelijk gedupeerden
die nu wachten op de integrale beoordeling is het de verwachting dat een groot deel later niet
gedupeerd zal blijken te zijn (schatting van ruim 17 duizend ouders). Hoe eerder er duidelijkheid is
voor deze groep, hoe minder lang zij een beroep kunnen doen op middelen en dienstverlening bij
gemeenten voor gedupeerden, hoe minder er sprake is van oneigenlijk gebruik.
Meer persoonlijke aandacht en de betere informatievoorzieningen kunnen bijdragen aan beter
begrip bij de ouder voor het proces van financieel herstel en ervoor zorgen dat ouders met minder
vragen zitten. Ouders en hulpverleners bij gemeenten kunnen zich dan beter richten op de brede
ondersteuning.
De betere operationele samenwerking kan er ook aan bijdragen dat medewerkers bij UHT en
hulpverleners bij gemeenten elkaar sneller en beter weten te vinden als dat nodig is. Dit kan leiden
tot efficiëntievoordelen in de uitvoering en kan ook bijdragen aan een betere dienstverlening bij
financieel herstel en brede ondersteuning.
Op dit moment ontvangen ongeveer een derde van alle mogelijk gedupeerde ouders brede
ondersteuning vanuit hun gemeente. In het herijkte proces zijn er meer contactmomenten tussen
UHT en de ouder en wordt regelmatiger gevraagd door UHT of de ouder een hulpvraag heeft. Het
is de verwachting dat het aantal ouders dat brede ondersteuning ontvangt hierdoor zal gaan stijgen.

4

Impact urgentie op uitvoering gemeenten is beperkt
Invulling geven aan de beoogde oplossingsrichting van urgentiebepaling financieel herstel is voor
gemeenten uitvoerbaar. De impact van de implementatie en de uitvoering voor gemeenten is
beperkt. De hulpverlener vanuit de gemeente moet wel naast de ouder kunnen blijven staan. Het is
van belang om ook duidelijk aan ouders te communiceren wat de criteria en het proces voor
urgente afhandeling door UHT van hun aanvraag zijn.
Driegesprek vraagt serieuze capaciteit bij gemeenten
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de oplossingsrichting van het
driegesprek uitvoerbaar is. Het driegesprek heeft duidelijke meerwaarde voor de ouder en sluit
goed aan bij de brede ondersteuning vanuit de gemeente. Het aanbod kan een belangrijke
vindplaats zijn voor ouders met hulpvragen en behoefte aan ondersteuning, die dat nu niet krijgen.
Er is een duidelijk impact op de benodigde capaciteit om driegesprekken voor te bereiden en te
houden. Gemeenten hebben inzicht nodig in de productieplanning bij UHT om de verwachte
aantallen driegesprekken en de mogelijke piekbelasting aan te kunnen. Er moeten ook heldere
afspraken komen over afhandeling en doorlooptijd bij verzoeken voor driegesprekken en over de
opvolging tussen gemeenten en UHT.
De rol van aanspreekpunt voor de hersteloperatie is voor gemeenten niet uitvoerbaar
De meerwaarde van een aanspreekpunt is in het bijzonder afhankelijk van de mate waarin het
aanspreekpunt ook daadwerkelijk vragen van de ouders over het proces bij UHT kan
beantwoorden. Dit is op haar beurt weer afhankelijk van de informatie waarover het aanspreekpunt
beschikt. Met de voorgestelde gegevensuitwisseling kan het aanspreekpunt maar een klein deel
van de vragen van de ouder direct beantwoorden. Het aanspreekpunt zal dan ook vaak het
antwoord ‘dat weet ik niet’ of ‘daarvoor moet u contact opnemen met UHT’ moeten geven. Een
adequate invulling van de rol van aanspreekpunt (die wel vragen van ouders kan beantwoorden) is
voor hulpverleners daarom ook niet uitvoerbaar; het aanspreekpunt beschikt over te beperkte
informatie om direct antwoorden te kunnen geven op vragen van ouders.
Er zijn andere manieren om ervoor te zorgen dat ouders beschikken over de door ouders gewenste
informatie, zoals goede toegang tot hun persoonlijke informatie in de vorm van een webportaal voor
de ouders.
Ervaringsdeskundige kan meerwaarde hebben, zijn er voldoende ervaringsdeskundigen?
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de inzet van ervaringsdeskundigen
meerwaarde kan hebben voor ouders en dat het uitvoerbaar is om te implementeren. De huidige

5

pool van ervaringsdeskundigen is nog beperkt en het is nog onduidelijk hoe groot deze gaat
worden. Op korte termijn lijkt het niet realistisch te verwachten dat veel inzet vanuit deze pool kan
worden geleverd.
Goede operationele samenwerking is een belangrijke randvoorwaarde
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de verbetering van de operationele
samenwerking gaat helpen om betere dienstverlening aan de ouders te geven haalbaar is om te
implementeren. Om dit te bereiken is vanuit de VNG zowel incidentele als structurele capaciteit
nodig om dit te faciliteren. Ook bij individuele gemeenten is hiervoor capaciteit nodig. De benodigde
capaciteit kan na verdere uitwerking van de oplossingen worden geraamd.

6

Inhoudsopgave
Uitvoeringstoets herijking hersteloperatie ........................................................................................... 1
Management samenvatting ............................................................................................................. 1
Inhoudsopgave ................................................................................................................................ 7
1. Inleiding ........................................................................................................................................ 9
1.1. Achtergrond ........................................................................................................................... 9
1.2. Vraagstelling........................................................................................................................ 10
1.3. Aanpak & methodologie ...................................................................................................... 11
1.4. Leeswijzer ........................................................................................................................... 12
2. Herijking hersteloperatie ............................................................................................................ 13
2.1. Probleemanalyse ................................................................................................................ 13
2.2. Projectbeschrijving .............................................................................................................. 15
2.3. Persona’s ouders ................................................................................................................ 17
2.4. Samenhangende ontwikkelingen ........................................................................................ 20
3. Processen en gegevensuitwisseling .......................................................................................... 22
3.1. Proces herijking hersteloperatie .......................................................................................... 22
3.2. Oplossingen voor eerder aangemelde ouders (rework) ..................................................... 30
3.3. Gegevensuitwisseling ......................................................................................................... 35
3.4. Operationele samenwerking ............................................................................................... 41
4. Impact op de uitvoering ............................................................................................................. 42
4.1. Brede ondersteuning ........................................................................................................... 42
4.2. Urgentiebepaling financieel herstel ..................................................................................... 48
4.3. Driegesprek ......................................................................................................................... 53
4.4. Aanspreekpunt .................................................................................................................... 57
4.5. Ervaringsdeskundige ........................................................................................................... 67
4.6. Operationele samenwerking ............................................................................................... 69
4.7. Oplossingen voor eerder aangemelde ouders (rework) ..................................................... 71

7

5. Financiën / kosten ...................................................................................................................... 77
6. Conclusies en aanbevelingen .................................................................................................... 80
Bijlage A: Gesprekspartners .......................................................................................................... 86
Bijlage B: Gebruikte bronnen ......................................................................................................... 87
Bijlage C: Gegevensuitwisseling .................................................................................................... 89
Bijlage D: Analyse gegevensuitwisseling aanspreekpunt.............................................................. 96

8

1. Inleiding
1.1. Achtergrond
Het aantal ouders dat zich heeft gemeld voor de hersteloperatie kinderopvangtoeslag is vele malen
groter dan oorspronkelijk gedacht. In september 2021 is mede daarom gestart met een herijking
van de aanpak en governance van de hersteloperatie, waarbij het volledige proces voor ouders en
de daarvoor benodigde organisatie tegen het licht worden gehouden.1 In de periode tot en met
december 2021 zijn verschillende mogelijke oplossingsrichtingen geïnventariseerd.
Eén van de belangrijke oplossingsrichtingen is een grotere rol voor gemeenten bij de herijking van
deze operatie. De VNG heeft zich (namens de gemeenten) in december 2021 positief uitgesproken
over deze grotere rol voor gemeenten. Wel is daarbij aangegeven dat gemeenten alleen een
grotere rol kunnen vervullen als de volgende randvoorwaarden worden ingevuld: 2
•

Helderheid rollen en verantwoordelijkheden van gemeenten en UHT richting gedupeerden;

•

Helderheid verschillende doelgroepen waarvoor de gemeenten taken gaan uitvoeren en hoe
de transitie naar nieuwe aanpak wordt vormgegeven;

•

Gemeenten krijgen inzicht in procesinformatie op casusniveau van UHT;

•

UHT gaat meer regionaal werken (vast team PZB’ers verbinden aan vaste gemeenten, regio's
of werkgebieden);

•

Geen financiële risico's bij gemeenten;

•

Afspraken over verantwoording;

•

Communicatie over herijking en uitvoering vindt in overleg met gemeenten plaats.

De VNG heeft aangegeven dat bovengenoemde randvoorwaarden ingevuld moesten zijn én dat er
een uitvoeringstoets moest worden opgesteld voordat een definitief besluit kon worden genomen.
De resultaten van de uitvoeringstoets zijn in het voorliggende rapport opgenomen.

1
2

Kamerstukken II (2020-2021), 31 066, nr. 914.
Zie https://vng.nl/nieuws/vng-positief-over-grotere-rol-gemeenten-in-hersteloperatie.

9

1.2. Vraagstelling
De uitvoeringstoets moet inzicht geven in de uitvoerbaarheid en de impact van de herijking van de
hersteloperatie op de gemeentelijke organisaties. Tevens geeft de uitvoeringstoets aanbevelingen
voor een succesvolle implementatie van de herijking van de hersteloperatie bij gemeenten. Ook
moet de uitvoeringstoets informatie bieden voor verdere besluitvorming over de herijking van de
hersteloperatie. De volgende onderzoeksvragen worden beantwoord in dit rapport.
•

Wat wijzigt er in de werkwijze van de gemeente door de nieuwe regeling?

•

Wat betekenen deze veranderingen voor de gemeentelijke organisatie?

•

Is de gemeente voldoende toegerust voor een doeltreffende uitvoering?

•

Welke kosten en besparingen voor de gemeentelijke uitvoering zijn aan deze wijziging van de
regeling verbonden?

•

Wat zijn de verwachte effecten van de gewijzigde regeling?

•

Hoe kunnen veranderingen worden geïmplementeerd en wat zijn de randvoorwaarden en
risico’s?

Deze uitvoeringstoets is opgesteld aan de hand van de plannen voor de herijking van de
hersteloperatie zoals opgenomen in de volgende documenten:
•

Belastingdienst Toeslagen (2022), Uitwerking oplossingen herijking in fiches. Bijlage bij
beslisdocument bestuurlijk overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022;

•

Belastingdienst Toeslagen (2022), Toelichting beslispunten - oplossingsrichtingen herijking.
Bestuurlijk Overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022.

Gelijktijdig met het opstellen van deze uitvoeringstoets heeft UHT ook een haalbaarheidstoets
opgesteld van de herijking van de hersteloperatie op basis van dezelfde documentatie. Hierbij is op
regelmatige basis afstemming geweest om te voorkomen dat interpretaties van
oplossingsrichtingen uiteenliepen. In gevallen dat interpretaties van oplossingsrichtingen
uiteenlopen is dat expliciet opgenomen in deze rapportage. Resultaten en inzichten uit de
haalbaarheidstoets van UHT zijn voor zover relevant ook meegenomen in deze uitvoeringstoets,
waarbij dat dan ook expliciet in de rapportage is benoemd.
In deze rapportage is alleen gekeken naar de uitvoeringsconsequenties voor gemeenten.
Uitvoeringsconsequenties voor UHT zijn niet onderzocht in deze rapportage. Indien van toepassing
is op het grensvlak van de samenwerking tussen UHT en gemeenten wel aangegeven welke
wensen er zijn vanuit de gemeenten in die samenwerking. In deze uitvoeringstoets is niet gekeken
naar de juridische haalbaarheid van de herijking van de hersteloperatie, dat is een onderwerp dat
thuis hoort in de haalbaarheidstoets van UHT. In deze uitvoeringstoets is ook geen onderzoek

10

gedaan onder ouders; ervaringen en inzichten van gemeentelijke hulpverleners over de mogelijk
gedupeerde ouders die zij bijstaan zijn wel meegenomen in de analyse.

1.3. Aanpak & methodologie
Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van februari tot en met april 2022. In deze paragraaf is
de onderzoeksaanpak beschreven en is een korte toelichting gegeven op de gehanteerde
methodologie om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden.
Voor dit onderzoek is intensief samengewerkt met gemeenten. Per week stond één specifiek thema
centraal. Achtereenvolgens is ingegaan op de thema’s overall proces, persona’s, urgentie,
driegesprek, aanspreekpunt, gegevensuitwisseling, rework, gegevensuitwisseling (deel 2) en
rework (deel 2).
Iedere week startte met een uitwerking van de oplossingsrichting uit de fiche, waarna interviews
werden gehouden met professionals uit de gemeentelijke uitvoering.3 De resultaten van die week
werden vervolgens teruggelegd in een klankbordgroep van gemeenten. De resultaten van de
betreffende week werden de maandagochtend daarop teruggekoppeld aan UHT en ouderbeleving.
De resultaten van de analyse zijn opgenomen in een conceptrapportage, die ook is voorgelegd aan
de klankbordgroep en aan UHT. De resultaten zijn vervolgens nog een keer getoetst in de reguliere
klankbordgroep én nog een tweede keer in een aparte klankbordgroep (met veelal kleine en
middelgrote gemeenten die daarvoor niet betrokken waren bij dit onderzoek). Reacties vanuit
gemeenten en UHT zijn tot slot verwerkt in de definitieve rapportage.
Voor deze analyse is het analysekader voor impactanalyses en uitvoeringstoetsen van VNG
Realisatie gebruikt. Het gebruik van dit kader zorgt ervoor dat alle relevante elementen bij de
herijking van de hersteloperatie worden meegenomen. Op deze manier wordt voorkomen dat
bepaalde onderdelen worden ‘vergeten’.

3

In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de gesprekspartners. Met het merendeel van de respondenten
hebben wij wekelijks een interview gehouden over een specifiek thema.

11

1.4. Leeswijzer
Na dit inleidende hoofdstuk is in hoofdstuk 2 een algemene introductie gegeven van de huidige
situatie met betrekking tot de hersteloperatie en de beoogde oplossingen als onderdeel van de
herijking van de hersteloperatie. In hoofdstuk 3 zijn de huidige en toekomstige situatie omschreven
aan de hand van de processen en is ingegaan op de benodigde gegevensuitwisseling. In hoofdstuk
4 is ingegaan op de impact van de herijking van de hersteloperatie voor gemeenten aan de hand
van de verschillende thema’s waar gemeenten een rol hebben in de herijkte hersteloperatie. In
hoofdstuk 5 is ingegaan op de financiën en de kosten van de herijking. In hoofdstuk 6 tot slot zijn de
conclusies en aanbevelingen opgenomen en zijn de antwoorden op de onderzoeksvragen gegeven.

12

2. Herijking hersteloperatie
In dit hoofdstuk is meer achtergrondinformatie opgenomen over de herijking van de hersteloperatie.
Allereerst is een uitwering gemaakt van de huidige problemen die gemeenten ervaren bij de brede
ondersteuning aan (mogelijk) gedupeerde ouders. In de tweede paragraaf is een nadere uitwerking
gemaakt van de herijking van de hersteloperatie, terwijl in de derde paragraaf een nadere
uitwerking is gemaakt van de verschillende groepen ouders in de vorm van persona’s. In de vierde
paragraaf tot slot zijn enkele relevante samenhangende ontwikkelingen opgenomen.

2.1. Probleemanalyse
Door zowel gedupeerden, gemeenten, maatschappelijke organisaties en Rijksoverheid is
geconstateerd dat de huidige hersteloperatie kinderopvangtoeslag is vastgelopen.4 Als de huidige
processen en de uitvoering daarvan ongewijzigd wordt voortgezet, duurt het nog jaren (meer dan
drie jaar) voor alle zaken zullen zijn afgehandeld.
Het onderzoek ‘Ouderbeleving herstelproces kinderopvangtoeslagaffaire’5 en de hulpverleners die
in de gemeente brede ondersteuning aan (mogelijk) gedupeerde ouders geven, signaleren de
volgende problematiek bij ouders:
•

Het financieel herstelproces heeft al de focus van de ouders en hierover is veel onduidelijk bij
ouders.

•

De lange en oplopende wachttijden in het financieel herstelproces zorgen bij een deel van de
ouders dat zij niet verder kunnen met herstel, ook op andere leefgebieden. Dit komt neer op
stilstand of achteruitgang bij deze groep. Ook wantrouwen in de overheid (Belastingdienst,
Rijksoverheid en in mindere mate in de gemeente) zit herstel in de weg. Een lange wachttijd is
zeer ongunstig voor de kansen op duurzaam emotioneel herstel voor de zwaarst gedupeerden.

•

De huidige financiële en energiecrisis vergroot het risico op financiële problemen en toename
van schulden bij ouders.

4
5

AEF (2021), Verkenning nieuwe rol gemeenten; Herijking hersteloperatie toeslagen.
Livework (2021), Ouderbeleving herstelproces kinderopvangtoeslagaffaire.

13

•

De vraag naar vergoeding van schade tijdens de wachttijd in het financieel herstelproces
(vanuit de SPUK6) neemt toe.

Gemeenten werken samen met UHT om aanvullende hulp te bieden bij de hersteloperatie
kinderopvangtoeslag. Bovenstaande problemen bij ouders leiden bij de brede ondersteuning op de
vijf leefgebieden (financiën, wonen, zorg, gezin en werk) die gemeenten bieden tot:
•

Gerichte hulpverlening is lastig door de aanhoudende stress en onzekerheid bij ouders over
het erkend worden als gedupeerde en compensatie en vergoeding van hun schade.

•

De onduidelijkheid bij ouders over het financieel herstelproces leidt tot veel vragen bij de
hulpverleners die brede ondersteuning bieden. Deze hulpverleners hebben de antwoorden niet
en kunnen in de tussentijd alleen ‘wachttijdbegeleiding’ bieden.

•

De toenemende vraag naar vergoeding van schade door mogelijk gedupeerde ouders leidt tot
dilemma’s in de uitvoering bij gemeenten.

Net als alle andere betrokken partners hebben gemeenten daarom de wens het proces zo te
herijken, dat de uitvoering van de hersteloperatie wordt verbeterd én versneld. Gemeenten zijn
graag bereid onder de al genoemde randvoorwaarden hier een grotere rol in te spelen.
In deze uitvoeringstoets geven we inzicht geven in de uitvoerbaarheid en de impact van de herijking
van de hersteloperatie op de gemeentelijke organisaties. Daarbij vergelijken we de situatie na de
herijking (‘SOLL’) met de situatie zonder herijking (‘IST’). In de huidige situatie bieden de
gemeenten alleen brede ondersteuning op de vijf leefgebieden: financiën, wonen, zorg, gezin en
werk. In de toekomstige situatie is een rol voor de gemeente voorzien in onder andere
urgentiebepaling, driegesprekken, aanspreekpunt financieel herstel en inzet van
ervaringsdeskundigen. Deze rol en de impact komen in deze rapportage aan bod.

6

SPUK staat voor Specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden belastingproblematiek.

14

2.2. Projectbeschrijving
In deze paragraaf is op basis van de 7 w’s (wie, wat, waar,7 wanneer, waarom, op welke wijze en
met welke middelen) een algemene projectbeschrijving gemaakt van de herijking van de
hersteloperatie.
Wie?
In de hersteloperatie zijn er de volgende belanghebbenden:
•

Ouders, waarbinnen er veel verschil is, afhankelijk van:
•

waar zij in het proces van financieel herstel zitten en of ze mogelijk gedupeerd, gedupeerd
of niet gedupeerd zijn.

•

of zij (weer) grip op hun leven hebben of niet en behoefte aan ondersteuning vanuit de
gemeente hebben of niet
Om hier meer gevoel voor te krijgen en de verschillen in problematiek en brede
ondersteuning te kunnen schetsen maken we gebruik van persona’s (zie paragraaf 2.3)

•

Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT): een apart onderdeel van Belastingdienst
Toeslagen speciaal opgericht om het herstel te verzorgen.

•

Gemeenten die ouders kunnen bijstaan met brede ondersteuning voor (mogelijk) gedupeerden
of reguliere ondersteuning (niet-gedupeerden). In dit onderzoek maken we onderscheid in de
volgende rollen:

•

•

Die van contactpersoon voor UHT (inhoudelijk of procesmatig);

•

Die van hulpverlener die brede ondersteuning op de vijf leefgebieden geeft.

Overige personen die ouders kunnen bijstaan, zoals lotgenoten en/of ervaringsdeskundigen of
advocaten.

Wat?
Om het proces van financieel herstel voor ouders te versnellen en te verbeteren zijn in de herijking
verschillende fiches met mogelijke oplossingsrichtingen uitgewerkt. 8 Deze zijn onder meer
gebaseerd op de wensen van de gedupeerde ouders Het betreft de volgende oplossingsrichtingen:9

7

8

9

De ‘waar’ is hier minder relevant, de herijking van de hersteloperatie is van toepassing voor alle ouders in
Nederland.
Zie Belastingdienst Toeslagen (2022), Uitwerking oplossingen herijking in fiches. Bijlage bij beslisdocument
bestuurlijk overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022. Voor een gedetailleerde toelichting op de inhoud voor
de fiches wordt verwezen naar de fiches met oplossingsrichtingen.
De oplossingsrichtingen 3. Commissie van Wijzen, 4. Vaststellingsovereenkomst (VSO) en 5. Collectief
emotioneel herstel zijn niet meegenomen in deze uitvoeringstoets.

15

1.1 Aanmelding;
1.2 Volledig uitsluitsel na eerste toets;
1.3 Uitslaggesprek eerste toets;
1.4 Versnelde afronding niet-gedupeerden;
1.5 Versnelde afronding wanneer 30K waarschijnlijk volstaat;
1.6 Fysieke informatiepakketten over herstelproces;
1.7 Ouders voorlichten over goede rechtshulp;
2.1 Driegesprek;
2.2 Afrondend gesprek na uitslaggesprek;
2.3 Aanspreekpunt;
2.4 Urgentiebepaling financieel herstel;
2.5 Inzetten ervaringsdeskundige;
3.

Commissie van Wijzen;

4.

Vaststellingsovereenkomst (VSO);

5.

Collectief emotioneel herstel;

6.1 Operationele samenwerking gemeenten en UHT;
6.2 PZB’er koppelen aan gemeente;
7.

Gegevensdeling tussen UHT en gemeenten;

8.

Financiering verandering.

In deze rapportage concentreren we ons op de oplossingsrichtingen die impact hebben op de rol
van gemeenten. Deze oplossingen zijn nader uitgewerkt en hiervan zijn de
uitvoeringsconsequenties opgenomen.
Wanneer?
Het is de bedoeling van de oplossingen die haalbaar en uitvoerbaar zijn zo snel mogelijk worden
ingevoerd. Wanneer implementatie mogelijk is afhankelijk van de haalbaarheidstoetsen en verdere
besluitvorming. Sommige oplossingen kunnen nog voor zomer 2022 worden geïmplementeerd,
anderen misschien direct erna.
Waarom?
Als de huidige processen en de uitvoering van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag ongewijzigd
wordt voortgezet, duurt het nog jaren voor alle zaken zullen zijn afgehandeld. Daarnaast is uit het
behoeftenonderzoek onder ouders duidelijk gebleken dat op het gebied van communicatie en
verwachtingen nog veel te verbeteren is. Het doel van de herijking is dan ook versnelling en
verbetering van de hersteloperatie.

16

Op welke wijze?
Om deze verbetering mogelijk te maken is meer persoonlijke aandacht voor en communicatie naar
de ouders nodig. Betere samenwerking tussen gemeenten en UHT kan ervoor zorgen dat ouders
meer inzicht krijgen in hun persoonlijke situatie en wat ze te wachten staat, beter worden
ondersteund en geen ‘verkeerde deur’ ervaring krijgen.
De versnelling moet worden bereikt door een andere inrichting van het financieel herstelproces bij
UHT, waardoor niet-gedupeerde ouders eerder uit het proces gaan en de beschikbare capaciteit
voor gedupeerde ouders wordt ingezet. Gemeenten hebben hier maar een beperkte rol in.
Met de oplossing urgentie financieel herstel wordt invulling gegeven aan de wens om ‘zwaarst
gedupeerden eerst’ te helpen. Eerder helderheid bij ouders over het wel of niet gedupeerd zijn helpt
om de zwaarst gedupeerde ouders beter te ondersteunen.
Met welke middelen?
Gemeenten ontvangen vanuit het Ministerie van Financiën een specifieke uitkering (SPUK) voor de
hulpverlening aan (mogelijk) gedupeerde ouders. In de voorliggende uitvoeringstoets is een raming
gemaakt van de aanvullende gemeentelijke uitvoeringskosten voor de invulling van de beoogde
rollen voor gemeenten, die nog niet gedekt worden vanuit de SPUK.

2.3. Persona’s ouders
De gevolgen van de herijking van de hersteloperatie kunnen verschillen voor verschillende groepen
ouders. Deze verschillen worden veroorzaakt door de fase in het financieel herstelproces waarin
ouders zitten, of ouders wel of niet gedupeerd zijn, of er wel of niet sprake is van urgentie, etc. Ten
behoeve van de analyse van de uitvoeringsconsequenties zijn daarom persona’s ontwikkeld om zo
een beter beeld te krijgen wat de herijking van de hersteloperatie voor verschillende groepen
ouders betekent (dat werkt ook weer door naar de uitvoeringsconsequenties voor gemeenten). Bij
de ontwikkeling van deze persona’s is rekening gehouden met het huidige proces en het herijkte
proces en met de doelgroepen waar gemeenten in het bijzonder mee te maken hebben. In de
volgende tabel zijn de persona’s uitgewerkt met een korte omschrijving en informatie over de
aantallen (in cursief weergegeven cijfers in de tabel zijn door UHT geraamd op basis van
ervaringscijfers).

17

Tabel 2.1: Persona’s ouders
Persona

Omschrijving

Aantal ouders

Alaïa

Gaat zich nog aanmelden

Evi

Heeft zich aangemeld, wacht op (nieuwe) eerste toets

Bobbi

Urgent: Heeft zich aangemeld, wacht op (nieuwe) eerste toets a) b)

13.338
5.718
(437)

Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, uitslag ‘gedupeerdheid niet
Fajah

vast kunnen stellen’, is (in werkelijkheid) wel gedupeerd (30K

472

voldoende), wacht op start IB b) c)
Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, uitslag ‘gedupeerdheid niet
Faith

vast kunnen stellen’, is (in werkelijkheid) wel gedupeerd (30K niet

1.431

voldoende), wacht op start IB b)
Fieke

Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, uitslag ‘gedupeerdheid niet
vast kunnen stellen’, is (in werkelijkheid) niet gedupeerd, wacht op start
b)
IB
Urgent: Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, uitslag

Céline

17.128
(1.310)

‘gedupeerdheid niet vast kunnen stellen’, is (in werkelijkheid) niet
gedupeerd, wacht op start IB a) b)

Giulia

Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, is gedupeerd (30K
voldoende), wacht op start IB, krijgt ondersteuning gemeente b) d)

Hannah

5.990

Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, is gedupeerd (30K
voldoende), wacht op start IB, krijgt geen ondersteuning gemeente b) d)

Ise

Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, is gedupeerd (30K niet
9.269

voldoende), wacht op start IB b)
Demi

Urgent: Heeft (oude) lichte/eerste toets doorlopen, is gedupeerd (30K

(709)

niet voldoende), wacht op start IB a) b)
Julie

IB (inclusief PZB’er) is net gestart, is gedupeerd

2.132

Jayden

IB (inclusief PZB’er) is net gestart, uitslag ‘gedupeerdheid niet vast

772

kunnen stellen’
Kaoutar

IB is afgerond, vooraankondiging is verstuurd e)

Keet

IB is afgerond, is gedupeerd

Leia

IB is afgerond, is gedupeerd, wacht op CWS f)

(330)

Kylie

IB is afgerond, is niet gedupeerd

570

2.995
6.115

18

Persona

Omschrijving

Aantal ouders

Totaal

Exclusief Alaïa (gaat zich nog aanmelden)

52.552

Totaal

Inclusief Alaïa (gaat zich nog aanmelden)

65.890

a) Voor de aantallen voor urgentie is gerekend met een percentage van 7,6%. Dit percentage gebaseerd op een schatting
door team Acute Nood van UHT bij toepassing van de nieuwe urgentiecriteria in aanvulling op de huidige verhouding
urgent/niet urgent voor de gehele huidige populatie). De cijfers tussen haakjes geven de aantallen ouders weer die
urgent zijn binnen de (grotere) doelgroep.
b) Voor deze persona heeft UHT een raming gemaakt van de aantallen op basis van ervaringscijfers.
c) In deze rapportage zijn de termen ‘uitslag gedupeerdheid niet vast kunnen stellen’ of ‘niet door de eerst toets gekomen’
gebruikt waarmee hetzelfde wordt bedoeld als met de uitslag ‘Geen toekenning Catshuisregeling’ zoals UHT hanteert. Er
is bewust gekozen voor de termen ‘uitslag gedupeerdheid niet vast kunnen stellen’ of ‘niet door de eerste toets
gekomen’ omdat dit beter aansluit bij de beleving van ouders en gemeenten én om in de analyse scherper het belang
van het vast kunnen stellen van de gedupeerdheid te kunnen duiden.
d) Er is niet bekend welk deel van de ouders per persona brede ondersteuning krijgen van de gemeente. De persona’s
Giulia en Hannah zijn gebruikt om de uitvoeringsconsequenties voor gemeenten beter te kunnen analyseren.
e) Het was binnen de doelgroep ‘ouders die na de IB een vooraankondiging hebben ontvangen’ niet mogelijk om een nader
onderscheid te maken naar gedupeerdheid.
f)

De persona Leia is een ‘subgroep’ van de persona Keet. Een deel van alle gedupeerde ouders wacht na de IB op de
Commissie Werkelijke Schade.

Bron: Informatie UHT, gebaseerd op peildatum 20 februari 2022.

Per 20 februari 2022 hebben in totaal 52,5 duizend ouders zich aangemeld bij UHT voor de
hersteloperatie. Het is de verwachting dat meer dan 13 duizend ouders zich alsnog aan gaan
melden tot en met eind 2023.10 Het totaal aantal ouders dat te maken krijgt met de hersteloperatie
komt dan uit op ruim 65 duizend ouders.
De aantallen en de verdeling over de verschillende doelgroepen is ook voorgelegd aan de
gemeenten met daarbij de vraag of deze aantallen en verdeling aansloten bij het beeld uit hun
uitvoeringspraktijk. Daarbij moet allereerst worden opgemerkt dat het beeld van de gemeentelijke
uitvoeringspraktijk geen representatief beeld geeft van alle gedupeerden omdat gemeenten alleen
contact hebben met ouders die brede ondersteuning krijgen. Het beeld van de verhouding tussen

10

Het is mogelijk om aan te melden voor herstel tot 1 januari 2024. Zie
https://services.belastingdienst.nl/toeslagen-herstel/aanmelden/aanmelden-voor-herstel/

19

gedupeerden en ouders met ‘uitslag gedupeerdheid niet vast kunnen stellen’ – beiden wachtend op
de IB - kwam wel redelijk overeen met de uitvoeringspraktijk. Het beeld was anders voor de
verdeling van de aantallen voor de persona’s Fajah, Faith en Fieke (uitslag gedupeerdheid niet vast
kunnen stellen en wachtend op de IB). Een deel van onze gesprekspartners herkende deze
verdeling wel, een groter deel van onze gesprekspartners gaf aan dit beeld niet te herkennen en
sprak de verwachting uit dat een relatief groter deel van deze groep uiteindelijk toch wel gedupeerd
zal blijken te zijn (en dat de aantallen van de persona’s Fajah en Faith dus hoger zijn). Ook hier is
er overigens een bias; hulpverleners bij gemeenten krijgen alleen het verhaal van de ouder te horen
en de verwachtingen van de ouders hoeven niet aan te sluiten bij de definitieve vaststelling.
Op basis van het bovenstaande kunnen wel de volgende conclusies worden getrokken. Ouders
hebben een hele andere verwachting van hun gedupeerdheid dan UHT. Dat gegeven maakt een
persoonlijke benadering met adequate uitleg door UHT des te belangrijker in de contacten met de
ouders. Daarnaast is het ook van belang om in de verdere uitvoering van de hersteloperatie
rekening te houden met de kans dat er relatief meer ouders straks wel gedupeerd blijken te zijn. Dit
versterkt nogmaals het belang om snel een goede oplossing te vinden voor de ouders die wachten
op de IB met de uitslag ‘gedupeerdheid nog niet vast kunnen stellen’.
Voor het bepalen van de uitvoeringsconsequenties voor gemeenten is uitgegaan van de cijfers
zoals opgenomen in tabel 2.1.
In hoofdstuk 3 is een nadere uitwerking gemaakt van het huidige en het herijkte proces. In dat
hoofdstuk presenteren wij ook grafisch waar de verschillende persona’s op dit moment in het
proces van het financieel herstel zitten.

2.4. Samenhangende ontwikkelingen
Gemeenten zijn bereid een grotere rol in te spelen in de hersteloperatie. Er zijn wel een aantal
ontwikkelingen buiten de herijking die van invloed zijn op de mogelijkheden die gemeenten hiervoor
hebben.

20

Zorgpunten daarbij zijn de huidige knelpunten in het sociaal domein:
•

de oplopende financiële tekorten en daarmee schaarse middelen voor reguliere ondersteuning
bij veel gemeenten;

•

het tekort aan goed personeel dat kan worden ingezet voor brede ondersteuning;

•

de schaarste in de jeugdzorg en ggz;

•

de schaarste op de woningmarkt.

Samen vormen deze knelpunten een belemmering voor zowel de brede ondersteuning van
(mogelijk) gedupeerde ouders als voor de reguliere ondersteuning van niet-gedupeerde inwoners.
Het herijkte proces gaat naar verwachting meer vraag naar brede ondersteuning opleveren bij
ouders die nu nog niet in beeld zijn. De beschikbare capaciteit is schaars en de gewenste
verbetering vraagt extra inzet. Die kan worden vrijgespeeld door minder wachttijdbegeleiding aan
ouders en meer gerichte dienstverlening. Hiervoor zijn kortere wachttijden en eerder uitsluitsel voor
mogelijk gedupeerde ouders en dus versnelling van de hersteloperatie essentieel.

21

3. Processen en gegevensuitwisseling
In de eerste paragraaf van dit hoofdstuk is een nadere uitwerking gemaakt van de verschillen
tussen het huidige proces en het herijkte proces gebaseerd op de oplossingsrichtingen uit de
fiches. Hierdoor ontstaat een beter beeld in de verschillen tussen de huidige situatie (IST) en de
toekomstige situatie (SOLL).
Het herijkte proces is niet alleen van toepassing voor ouders die zich nog aan gaan melden. Het is
nadrukkelijk ook de bedoeling om te kijken wat de herijking kan betekenen voor ouders die nu in het
proces van financieel herstel zitten. Welk rework (of herstelwerk) is nodig voor deze ouders? Voor
rework is geen aparte fiche met een oplossingsrichting geschreven. In paragraaf 3.2 is een nadere
uitwerking gemaakt hoe UHT tegen het vraagstuk van rework aankijkt en welke oplossingen zij hier
zien. In paragraaf 4.7 is vervolgens een nadere uitwerking gemaakt van de impact van de door UHT
voorgestelde oplossingen en hoe gemeenten tegen dit vraagstuk aankijken.
In paragraaf 3.3 is een uitwerking gemaakt van de gegevensuitwisseling die randvoorwaardelijk is
voor de uitvoering van de gemeentelijke werkzaamheden en in paragraaf 3.4 tot slot een nadere
uitwerking van de operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten.

3.1. Proces herijking hersteloperatie
Aan de hand van de fiches met de oplossingsrichtingen is een uitwerking gemaakt van het huidige
proces voor het financieel herstel en het herijkte proces van het financieel herstel. In de volgende
figuur zijn de beide processen naast elkaar gezet.11

11

Het betreft hier een beschrijving van de processen op hoofdlijnen. Achter deze stappen zitten nog meer
detailstappen (bv. het versturen van beschikkingen, de mogelijkheid voor beroep en bezwaar, nazorg door
UHT, etc.). Voor de overzichtelijkheid zijn deze stappen hier in deze figuur niet apart inzichtelijke gemaakt.
Waar detailstappen wel gevolgen hebben voor gemeenten zijn deze in de tekst apart toegelicht.

22

Figuur 3.1: Huidige proces versus herijkte proces

In het huidige proces krijgt een ouder na het aanmeldgesprek een eerste toets.12 De huidige wachttijd voor de eerste toets is op dit moment ongeveer een
half jaar. Uit de eerste toets kan naar voren komen dat de ouder in aanmerking komt voor de Catshuisregeling (de ouder is gedupeerd en ontvangt 30K) of
dat (nog) niet is vastgesteld of de ouder gedupeerd is. In beide gevallen kan een ouder doorgaan naar de integrale beoordeling waarin de gedupeerdheid
definitief wordt vastgesteld en indien van toepassing ook wordt vastgesteld voor welk bedrag een gedupeerde ouder gecompenseerd moet worden.

12

Bij de start van de hersteloperatie werd er een lichte toets gedaan, tegenwoordig gaat het om een eerste toets. Beide toetsen dienen om vast te stellen of een ouder in
aanmerking komt voor de Catshuisregeling.

De huidige wachttijd voor de integrale beoordeling is meer dan een jaar. Na afloop van de integrale
beoordeling heeft een ouder nog de mogelijkheid om naar de Commissie Werkelijke Schade te
gaan als een ouder vindt dat hij/zij niet voldoende geld heeft ontvangen als compensatie voor
zijn/haar werkelijke schade na de integrale beoordeling.
Naast het proces van financieel herstel bij UHT kunnen ouders vanaf het moment van aanmelding
ook gebruik maken van brede ondersteuning door de gemeente als zij problemen ervaren op het
gebied van werk, wonen, zorg, gezin en financiën (in het huidige proces én in het herijkte proces).
In het herijkte proces zijn er verschillende wijzigingen ten opzichte van het huidige proces. Zo wordt
bij de aanmelding gekeken of een ouder bij het juiste loket is (fiche 1.1. Aanmelding). Mensen
zonder kinderen, ouders die geen kinderopvangtoeslag hebben ontvangen, ex-toeslagpartners,
mogelijk gedupeerden van andere toeslagen (huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget) of
de kinderen van gedupeerde ouders worden door UHT niet aangemeld voor de eerste toets en
komen dus niet in het proces van financieel herstel terecht.13
Een andere beoogde oplossingsrichting is de mogelijkheid voor versnelling bij urgentie (fiche 2.4
Urgentiebepaling financieel herstel), als er urgentie is bij een ouder dan krijgt deze ouder voorrang
bij de eerste toets en/of de integrale beoordeling. Hiermee wordt wachttijd voor de betreffende
ouder voorkomen.
In het herijkte proces krijgt de ouder een eerste toets +. De beoogde oplossingsrichting voor de
eerste toets is dat volledige uitsluitsel wordt gegeven na de eerste toets (‘de intentie is om te
voorkomen dat er na de eerste toets nog geen uitsluitsel is over de gedupeerdheid’ 14), zodat er na
de eerste toets nog maar twee groepen zijn: wel gedupeerd of niet gedupeerd (fiche 1.2 Volledig
uitsluitsel na eerste toets).15 Het onderscheid wel/niet gedupeerd maakt ook meerdere op de ouder
toegesneden processen mogelijk voor het vervolg. Voor niet-gedupeerde ouders voert UHT nog
een VIB uit en eindigt het proces van financieel herstel met een afwijzende beschikking (fiche 1.4
Versnelde afronding niet-gedupeerden).16, 17 Als uit data-analyse van UHT blijkt dat voor de
gedupeerde ouder 30K met grote waarschijnlijkheid volstaat voor wat betreft het financieel herstel
dan bespreekt UHT of dit voor de ouder aanleiding is om af te zien van de integrale beoordeling
(fiche 1.5 Versnelde afronding wanneer 30K waarschijnlijk volstaat). Overige gedupeerden ouders –

13

14
15

16

17

Iets nauwkeuriger geformuleerd: Voor deze groep volgt na aanmelding directe afronding overeenkomstig
het GKGK-proces bij UHT (zie de haalbaarheidstoets van UHT voor 1.1 aanmeldgesprek), waarmee deze
groep uit het proces gaat. Deze groep komt niet in de wachtrij voor de eerste toets terecht.
Zie fiche met oplossingsrichting 1.4 Versnelde afronding niet-gedupeerden.
Waar wij in het vervolg van het rapport spreken over de (nieuwe) eerste toets bedoelen wij daarmee een
eerste toets waarmee volledig uitsluitsel wordt gegeven over de gedupeerdheid.
Niet-gedupeerden, die zichzelf niet actief afmelden voor de integrale beoordeling, krijgen een zogenaamde
VIB (verkorte integrale beoordeling).
Het is bij de VIB ook van belang dat de doorlooptijd voor het uitvoeren van een VIB kort is en dat hier geen
nieuwe wachtrijen gaan ontstaan.

ouders voor wie 30K met grote waarschijnlijkheid niet volstaat - komen in de wachtrij voor de
integrale beoordeling.
Met de herijking van de hersteloperatie wordt er veel meer aandacht voor ouders én een meer
persoonlijke benadering van ouders beoogd. Zo wordt er veel meer aandacht besteed aan het
uitslaggesprek na de eerste toets (fiche 1.3 Uitslaggesprek eerste toets), het afrondend gesprek
(fiche 2.2 Afrondend gesprek na uitslaggesprek) en krijgen ouders ook de mogelijkheid voor een
driegesprek tussen ouder, UHT en de hulpverlener bij de gemeente (fiche 2.1 Driegesprek).
Gedupeerde ouders, die daar behoefte aan hebben kunnen een driegesprek aanvragen na de
eerste toets, voor de start van de integrale beoordeling of na de integrale beoordeling. Ouder
hebben ook de mogelijkheid voor een aanspreekpunt bij de gemeente voor alle vragen en zorgen
over de hersteloperatie (fiche 2.3 Aanspreekpunt). Gedupeerde ouders krijgen ook de mogelijkheid
om een ervaringsdeskundige te betrekken voor verdere ondersteuning (fiche 2.5 Inzetten
ervaringsdeskundige).
Los daarvan is het ook de bedoeling om de informatievoorziening richting ouders te verbeteren (zie
de fiche 1.6 Fysieke informatiepakketten over herstelproces en fiche 1.7 Ouders voorlichten over
goede rechtshulp).
Eén van de sleutels om een versnelling en verbetering van de hersteloperatie te kunnen realiseren
ligt in een intensievere en betere samenwerking tussen UHT en de gemeenten, waarvoor dan wel
goede afspraken nodig zijn (zie fiche 6.1 Operationele samenwerking gemeenten en UHT en fiche
6.2 PZB’er koppelen aan gemeente).
Een belangrijk element in de herijking is dat na de eerste toets definitief vastgesteld kan worden of
een ouder wel of niet gedupeerd is (fiche 1.2 Volledig uitsluitsel na eerste toets). In de
haalbaarheidstoets van UHT is aangegeven, dat het niet mogelijk is om volledig uitsluitsel te geven
na de eerste toets.18 In de haalbaarheidstoets wordt (voor nieuwe aanmeldingen) gesteld: ‘Een IB is
noodzakelijk omdat de eerste toets niet volstaat en ook niet bedoeld is om in alle situaties uitsluitsel
te geven.’

18

Er is een kleine groep van ouders in complexe situaties voor wie het erg lastig is om vast te stellen of
iemand gedupeerd is, zijnde: nabestaanden, ouders met verzuimboete, vergrijp/strafrecht en ouders die
gedupeerd zijn en ook fraude hebben gepleegd. In totaal gaat het hier om 536 ouders op de gehele
populatie. Die groep ouders is overigens buiten de scope van de haalbaarheidstoets voor fiche 1.2 Volledig
uitsluitsel na eerste toets geplaatst.

25

De constatering van UHT dat het nu niet mogelijk is om volledig uitsluitsel te geven na de eerste
toets kan tot twee gevolgtrekkingen leiden:
A.

Het doel van volledig uitsluitsel is niet haalbaar gegeven de huidige toetsen; of

B.

De eerste toets moet worden verrijkt zodat het wel mogelijk is om na de eerste toets volledig
uitsluitsel te geven over gedupeerdheid.

Gemeenten in het onderzoek is gevraagd hoe zij tegen beide bovenstaande gevolgtrekkingen
aankeken. Bij de eerste conclusie wordt er meer vanuit bestaande instrumenten en systemen
gedacht, bij de tweede conclusie wordt meer vanuit de ouder gedacht. Als de definitieve vaststelling
van de gedupeerd al na de eerste toets wordt gedaan, dan duurt het veel minder lang tot de ouder
definitief te horen krijgt of hij/zij wel of niet gedupeerd is. In het huidige proces hoort de ouder dit
pas aan het einde van de integrale beoordeling waar ook nog een lange wachttijd op zit.19 Ouders
worden hierdoor lang in onzekerheid gehouden wat een start van hun financieel en emotioneel
herstel in de weg staat. Gemeenten vinden het dan ook essentieel dat vanuit de ouder wordt
gedacht en dat de eerste toets volledig uitsluitsel gaat bieden. 20
Randvoorwaarde: Het is essentieel dat ouders na de eerste toets volledig uitsluitsel krijgen of zij
wel of niet gedupeerd zijn.
In het voorgaande zijn het huidige en herijkte proces op hoofdlijnen uitgewerkt. Los van de
bovenstaande hoofdprocessen zijn er voor specifieke oplossingen ook zogenaamde subprocessen
nodig. In het navolgende zijn deze subprocessen uitgewerkt voor de brede ondersteuning, voor
urgentie, voor het driegesprek en voor het aanspreekpunt.

3.1.1. Brede ondersteuning
Zowel in het huidige proces als in het herijkte proces bieden gemeenten brede ondersteuning aan
(mogelijk) gedupeerde ouders met problemen op één van de leefgebieden. Het proces voor het
initiëren van brede ondersteuning door de gemeente bestaat uit de volgende stappen: 21
•

UHT vraagt bij aanmelding aan ouder of gemeentelijke ondersteuning op de vijf leefgebieden
gewenst is.

19

20

21

Dit is ook één van de redenen waarom er nog maar van een relatief kleine groep ouders definitief is
vastgesteld dat zij niet gedupeerd zijn.
Met ‘volledig uitsluitsel’ wordt bedoeld dat er slechts een zeer beperkte groep (enkele procenten) overblijft
voor wie de eerste toets geen uitsluitsel biedt (anders dan de 10% zoals nu voorzien is).
Zie ook https://vng.nl/artikelen/vraag-en-antwoorden-ondersteuning-gedupeerde-ouderskinderopvangtoeslagaffaire. Al deze activiteiten worden gedekt vanuit de SPUK.

26

•

Als de ouder dit wenst informeert UHT de gemeente dat de ouder een hulpvraag heeft (zie
gegevensuitwisseling).

•

De contactpersoon bij de gemeente22 wijst een hulpverlener aan.

•

De hulpverlener neemt contact op met de ouder en inventariseert zijn/haar hulpvragen.

•

De hulpverlener stelt (samen met de ouder) een plan van aanpak op voor de brede
ondersteuning door de gemeente.

•

De gemeente regelt inkoop en uitvoering van trajectzorg op de vijf leefgebieden financiën,
wonen, zorg, gezin en werk conform plan van aanpak.

•

De gemeente verleent nazorg aan (mogelijk) gedupeerden.

Als blijkt dat een ouder definitief niet gedupeerd is, dan moet de brede ondersteuning binnen 30
dagen worden afgerond. Als de niet-gedupeerde ouder dan nog steeds actuele hulpvragen heeft
dan moet de reguliere ondersteuning opgestart worden. Het opstarten van reguliere ondersteuning
is common practice voor gemeenten en is hier daarom niet nader uitgewerkt.23

3.1.2. Urgentie
In het huidige proces is er niet echt een vaste route om urgentie voor ouders aan te vragen.
Gemeenten nemen nu veelal contact op met het serviceteam of het contactpunt (via het mailadres
odg@belastingdienst.nl), die de vraag dan verder doorzet in de organisatie. Ouders kunnen zelf ook
contact opnemen met het serviceteam om een verzoek te doen voor urgentie.
In het herijkte proces is het de bedoeling dat er een meer gestroomlijnd proces komt voor het
aanvragen van urgentie voor financieel herstel. Het proces voor het aanvragen van urgentie 24
bestaat uit de volgende stappen:
•

De hulpverlener van de gemeente signaleert dat een ouder (mogelijk) in aanmerking komt voor
urgentie of krijgt verzoek van de ouder dat sprake is van urgentie.

•

De hulpverlener stelt vast dat (mogelijk) sprake is van urgentie voor de ouder.

•

De hulpverlener neemt contact op (bellen/mailen) met het acute hulpteam en in dat
contactmoment worden ook de redenen van de aanvraag van de urgentie gedeeld.

22

23

24

De contactpersoon bij de gemeente heeft toegang tot het Gegevensportaal Belastingdienst, waarin het
bericht van UHT verschijnt dat een ouder wil dat de gemeente contact opneemt.
In het vervolg van dit rapport wordt structureel het volgende onderscheid gemaakt met betrekking tot
ondersteuning. Als wordt gesproken van ‘brede ondersteuning’ dan gaat dit over hulpaanbod door de
gemeente aan (mogelijk) gedupeerde ouders, als wordt gesproken over ‘reguliere ondersteuning’ dan gaat
dit over hulpaanbod aan niet-gedupeerde ouders.
Van toepassing bij de persona’s Bobbi, Céline en Demi.

27

•

Als de situatie voldoet aan de criteria voor urgentie dan stelt de gemeente de urgentie
vast en neemt het acute hulpteam / UHT deze onverkort over.

•

Als de situatie niet helemaal voldoet aan de criteria, maar volgens de gemeente wel
urgent is (‘escape-route’) dan bespreekt de hulpverlener dit met het acute hulpteam.

•

De hulpverlener krijgt terugkoppeling (per telefoon of mail) of de urgentie is toegekend dan wel
afgewezen (in het laatste geval ook omkleedt met redenen).

•

De hulpverlener koppelt aan de ouder terug of deze wel of niet in aanmerking komt.

•

Bij toegekende urgentie is de ouder als eerstvolgende aan de beurt bij de eerste toets dan wel
integrale beoordeling.

3.1.3. Driegesprek
Met de herijking van de hersteloperatie krijgen ouders de mogelijkheid voor een driegesprek tussen
ouder, UHT en de hulpverlener in plaats van een tweegesprek zonder de hulpverlener.25 Het
gemeentelijke proces voor de organisatie van een driegesprek ziet er als volgt uit:
•

UHT bespreekt in het uitslaggesprek na de eerste toets of bij de start of afronding van de IB
met de ouder of de ouder gebruik wil maken van de mogelijkheid voor een driegesprek. De
ouder kan deze wens ook aan de hulpverlener in de gemeente aangeven.

•

UHT informeert de gemeente dat de ouder een driegesprek wil en om welk type driegesprek
het gaat (zie gegevensuitwisseling). Als er een PZB’er aangewezen is, ontvangt de gemeente
bij voorkeur ook de contactgegevens van de PZB’er.

•

De gemeente controleert of de ouder al brede ondersteuning heeft:
o

Zo ja, en wie de hulpverlener vanuit de gemeente is.

o

Zo nee, welke hulpverlener een intake met de ouder gaat houden. Als de ouder nog
geen brede ondersteuning krijgt wordt ook vastgesteld of de ouder een hulpvraag heeft
die aanleiding kan zijn voor de start van brede ondersteuning door de gemeente.

•

De hulpverlener neemt contact op met de ouder en bereidt het gesprek met deze ouder voor
(onder andere wensen/verwachtingen van de ouder, agendapunten, etc.).

•

De hulpverlener organiseert het gesprek (mogelijke momenten, tijdstip, locatie: online of fysiek,
evt. aanwezige derden) en plant met het afsprakenbureau van UHT (driegesprek na eerste
toets) of de PZB’er de afspraak.

25

In het huidige proces hebben ouders niet de mogelijkheid om een driegesprek aan te vragen. Er is dan ook
geen proces in de IST-situatie.

28

•

De hulpverlener geeft de agendapunten en aanwezigen door aan de UHT’er of de PZB’er die
bij het driegesprek aanwezig is. Mogelijk is er nog contact met de UHT’er of PZB’er om
eventuele bijzonderheden te bespreken.

•

Het driegesprek wordt gevoerd.

•

De afspraken met betrekking tot financieel herstel worden door UHT vastgelegd, opgevolgd en
teruggekoppeld. De hulpverlener koppelt de afspraken met betrekking tot de brede
ondersteuning en overige afspraken terug naar de ouder.

3.1.4. Aanspreekpunt
Het aanspreekpunt is ook een nieuwe mogelijkheid voor gedupeerde ouders met de herijking van
de hersteloperatie.26 Als een gedupeerde ouder aangeeft een aanspreekpunt te willen, dan leidt dat
tot het volgende proces bij de gemeente:
•

UHT informeert de gemeente dat de gedupeerde ouder een aanspreekpunt wil (via
gegevensuitwisseling).

•

Gemeente wijst aanspreekpunt (persoon) aan:
•

Als de ouder al brede ondersteuning krijgt, dan wordt huidige hulpverlener van de ouder
het aanspreekpunt.

•

Als de ouder nog geen brede ondersteuning krijgt, dan wordt een andere hulpverlener
aanspreekpunt.

•

Als de ouder nog geen brede ondersteuning krijgt wordt ook vastgesteld of de ouder een
hulpvraag heeft die aanleiding kan zijn voor de start van brede ondersteuning door de
gemeente.

•

Het aanspreekpunt neemt proactief contact op met ouder ter introductie en kennismaking (de
rol van aanspreekpunt wordt toegelicht evenals bv. hoe de ouder contact op kan nemen met
het aanspreekpunt).

•

Als de ouder vragen heeft dan neemt de ouder contact op met aanspreekpunt (telefoon, mail).
Het aanspreekpunt handelt alle vragen van de ouder af; indien van toepassing verwijst het
aanspreekpunt door naar UHT.

26

In het huidige proces hebben ouders niet de mogelijkheid voor een aanspreekpunt. Er is dan ook geen
proces in de IST-situatie.

29

3.2. Oplossingen voor eerder aangemelde ouders (rework)
Het herijkte proces geldt niet alleen voor de nieuwe aanmeldingen van mogelijk gedupeerden, maar
ook voor de al eerder aangemelde personen. Personen, die in het herijkte proces ook op de goede
plek in het proces zijn, kunnen de volgende stap volgens dit herijkte proces zetten. Voor personen
die nog niet op de goede plek zitten is een extra stap nodig om goed in te stromen. Hier is het nodig
eerst een voorgaande stap te herstellen, dit wordt ‘rework’ genoemd. Het idee is om deze groep
met één herstelstap vanuit het oude proces op de juiste plek in het nieuwe, herijkte proces te
krijgen.

3.2.1. Uitgangspunten vanuit UHT
Vanuit UHT worden de volgende uitgangspunten voorgesteld voor deze groep:
•

Rework is een eerstvolgend contactmoment waarin wachtende ouders van het huidige proces
naar het nieuwe proces worden gebracht.

•

Het contactmoment kan een actieve benadering of een passieve benadering (schriftelijk) zijn.

•

Indien een regulier eerstvolgend contactmoment te lang duurt voor een ouder, wordt een extra
contactmoment voorgesteld.

•

De volgende stap na het contactmoment is een stap uit het herijkte proces.

Welke stap wordt gezet verschilt per doelgroep. Ouders worden ingedeeld in groepen op zo’n
manier dat een ouder maar in één doelgroep kan voorkomen. Per doelgroep worden de (extra)
contactmomenten bepaald.

3.2.2. Doelgroepen (persona’s en aantallen)
Grofweg kunnen we iedereen in het huidige proces, totaal 52,5 duizend op 20 februari 2022, in drie
groepen opdelen:
1.

De groep tussen aanmelding en eerste toets; ruim 5,7 duizend;

2.

De grootste groep vormen de ouders die wachten op een integrale beoordeling, meer dan 34
duizend;

3.

Tenslotte de groep die momenteel in de integrale beoordeling zit of deze al heeft afgerond,
ruim 12,5 duizend.

In de figuur op de volgende pagina is aangegeven welke persona’s waar in het huidige proces
zitten. Na de figuur is dit nader uitgewerkt.

30

Figuur 3.2: Persona’s in huidige en herijkte proces

Voor de eerste groep, persona’s Evi en Bobbi, is beperkt rework nodig. Dit betreft alleen de personen die niet aan het juiste loket zijn. Bijvoorbeeld omdat
ze nooit kinderopvangtoeslag (KOT) hebben aangevraagd of zich willen aanmelden voor één van de andere regelingen (huur-, zorgtoeslag en
kindgebonden budget, de ex-partner regeling of de kindregeling).
Binnen de tweede en grootste groep, is voor iets minder dan de helft op basis van de eerste/lichte toets de Catshuisregeling toegekend (ruim 15 duizend).
Daarbinnen is de verwachting dat voor 40% van de ouders deze compensatie van € 30k waarschijnlijk zal volstaan (persona’s Giulia en Hannah, bijna 6
duizend). In het herijkte proces zou met hen worden overlegd of zij hiermee tevreden zijn en behoefte hebben aan een afrondend gesprek. Anders blijven
zij met de rest van de ouders (persona Ise) in de wachtrij voor de integrale beoordeling. Ook hier is nauwelijks sprake van rework.

Bij de overige mensen (19 duizend) wachtend op de integrale beoordeling is de Catshuisregeling
niet toegekend. Zij hebben nog geen definitieve duidelijkheid heeft gekregen of ze wel of niet
gedupeerd zijn. Bij een deel van hen wordt in de integrale beoordeling alsnog vastgesteld dat ze
wel gedupeerd zijn (persona’s Fajah en Faith) en de overige groep blijkt dan definitief niet
gedupeerd (persona Fieke). Samen is dit de grootste rework groep.
Voor de derde groep is het rework ook beperkt. De ouders in de integrale beoordeling (persona
Julie) stromen direct het herijkte proces in. Voor de ouders met een afgeronde integrale beoordeling
(persona’s Keet en Leia) is er de mogelijkheid nog een afrondend gesprek aan te bieden.

3.2.3. Door UHT voorgestelde oplossing(en)
Zonder herijking blijven deze ouders allemaal in dezelfde wachtrij voor de integrale beoordeling
(IST). De mogelijke oplossingen om deze ouders in het herijkte proces te krijgen (SOLL) zijn:27
1.

Informatiepakket, specifiek gericht op de groep ouders in de wachtrij voor de IB, om deze
ouders meer informatie en toelichting te geven over het financieel herstelproces. Dit krijgen al
deze ouders.

2.

Duidingsgesprek, een aangepast versie van het nieuwe uitslaggesprek. Hierbij wordt contact
opgenomen met (een deel van) de ouders die wachten op de IB. In dit gesprek wordt een
passend aanbod aan dienstverlening gedaan en toelichting gegeven op het nieuwe proces.
Het is ook bedoeld om de verwachtingen over het herijkte proces te bespreken. Mogelijke
onderdelen van dit gesprek:

3.

•

Toelichting op de volgende stap in het proces;

•

Delen van gegevens voor brede ondersteuning van gemeente;

•

Aanbod contact met lotgenoten/ervaringsdeskundigen;

•

Aanbod voor driegesprek;

•

Status schuldenaanpak (alleen voor gedupeerden);

•

Toelichting op het dossier/managen van verwachtingen (als niet door eerste toets).

Versnelde / maatwerk Integrale beoordeling (IB) voor de groep ‘evident geen recht’, zoals
ouders die geen of geen vorderingen hoger dan € 1.500 hebben. Deze actie is bedoeld om
deze groep ouders sneller duidelijkheid te geven.

4.

Telefoongesprek ‘Afronden na € 30.000’ voor ouders voor wie de IB naar verwachting niet zal
leiden tot een uitkering van meer compensatie dan 30K.

3.2.4. Rework per doelgroep (persona)
Om beter inzicht te krijgen in het effect dat rework heeft op de ouders en wat dit betekent voor de
uitvoering vanuit de gemeente laten we dit per persona zien.

27

Belastingdienst Toeslagen (2022), Concept oplegger rework herijking d.d. 14 april 2022.

Wachtend op de eerste toets
Evi en Bobbi (ruim 5,7 duizend ouders): staan in de wachtrij voor de eerste toets. Alleen voor het
deel van deze groep dat niet aan het juiste loket is, is rework nodig. UHT geeft aan dat dit deel in de
periode februari/april 2022 al uit de wachtrij is gehaald en versneld is afgerond.
Wachtend op IB en niet door de eerste toets
Fajah (bijna 500 ouders): is in werkelijkheid gedupeerd, maar de eerste toets heeft ‘haar
gedupeerdheid niet vast kunnen stellen’, zij heeft dus geen toekenning van de Catshuisregeling.
Hierdoor is het niet goed mogelijk gerichte ondersteuning te geven op de thema’s waarbij het
uitmaakt of je wel of niet als gedupeerde bent erkend, zoals de aanpak van private schulden en
prioriteit bij urgentie voor huisvesting. Zij wacht op de IB, terwijl zij in het nieuwe proces na de
eerste toets uitsluitsel zou krijgen en aan € 30.000 voldoende heeft. Emotioneel herstel en aanpak
van andere problemen zijn pas echt goed mogelijk als zij definitief duidelijkheid krijgt. Voor deze
ouders is het voorstel een duidingsgesprek (actief of passief) aan te bieden, waarin de status van
de schuldenaanpak kan worden besproken en brede ondersteuning worden aangeboden als die er
nog niet is. Zij blijft in de wachtrij voor de IB.
Faith (ruim 1400 ouders): is net als Fajah ook in werkelijkheid gedupeerd. Ook bij haar is schrijnend
dat dit nog niet is vastgesteld. In het nieuwe proces zou ze eerder erkenning en € 30.000 krijgen.
Dan kan ze ook eerder beginnen met emotioneel herstel en de aanpak van andere problemen, die
door de huidige onzekerheid over hun gedupeerdheid blijven bestaan of nog erger worden. Ook
hier is het voorstel een duidingsgesprek (actief of passief) aan te bieden, waarin de status van de
schuldenaanpak kan worden besproken en brede ondersteuning worden aangeboden als die er nog
niet is. Zij blijft in de wachtrij voor de IB.
Fieke en Céline (totaal ruim 17 duizend ouders): zijn in werkelijkheid niet gedupeerd, maar wachten
wel, vaak al geruime tijd op de IB. Ook hier is sprake van onzekerheid en deze ouders zitten in een
wachtstand. Ook bij deze groep komen de hulpverleners grote problemen tegen en die door stress
en onzekerheid bij ouders niet goed kunnen worden aangepakt. Nu wordt in de IB uiteindelijk
definitief vastgesteld dat zij niet gedupeerd zijn, terwijl zij volgens het nieuwe proces na de eerste
toets volledig uitsluitsel zouden krijgen. Het duurt nu dus veel langer voor zij, na acceptatie, met
ondersteuning hun leven weer kunnen gaan oppakken. Een klein deel kan via de versnelde /
maatwerk Integrale beoordeling (IB) voor de groep ‘evident geen recht’ eerder duidelijkheid krijgen.
Voor het grootste deel is alleen een duidingsgesprek vanuit UHT voorzien, waarin vooral de
verwachtingen worden gemanaged en brede ondersteuning kan worden aangeboden als die er nog
niet is. Zij blijven allemaal in de wachtrij voor de IB.

33

Wachtend op IB en erkend gedupeerd
Giulia en Hannah (bijna 6 duizend ouders): deze ouders zijn na de eerste toets erkend als
gedupeerde en hebben € 30.000 ontvangen. Voor hen zal dit voldoende compensatie blijken, maar
zij staan nog wel in de wachtrij voor de IB. Dit is naar verwachting niet nodig en kan worden
ondervangen door inzet van een telefoongesprek ‘Afronden na € 30.000’. Zij zijn al erkend
gedupeerd en de verwachting is dat rework geen of nauwelijks invloed heeft op de brede
ondersteuning als zij die krijgen. Het aanbod brede ondersteuning kan worden aangeboden als die
er nog niet is.
Ise en Demi (meer dan 9 duizend ouders): zij zijn ook erkend gedupeerd, maar de verwachting is
dat € 30.000 niet voldoende financiële compensatie zal zijn. Zij wachten op de IB en dat is ook de
juiste plek in het nieuwe proces. Voor deze ouders is het voorstel een duidingsgesprek (actief of
passief) aan te bieden, waarin de status van de schuldenaanpak kan worden besproken en brede
ondersteuning worden aangeboden als die er nog niet is.
IB net gestart of al afgerond
Julie (ruim 2 duizend ouders): deze ouders zijn gedupeerd en dus op de juiste plek in de IB. Zij
kunnen gelijk instromen in het nieuwe proces met als mogelijkheid een afrondend (drie)gesprek na
de IB. Zij kunnen nog gewezen worden op lotgenoten / ervaringsdeskundigen of op ondersteuning
vanuit de gemeente.
Jayden (minder dan 800 ouders): deze ouders zitten ook in de IB, maar kwamen eerder niet door
de eerste toets. Een deel van hen zal alsnog worden erkend als gedupeerde en financiële
compensatie krijgen, maar een ander deel zal niet gedupeerd blijken. Als zij behoefte hebben aan
hulp dan kan de gemeente dat vanuit de reguliere ondersteuning geven. Gemeenten zien een
driegesprek als wenselijk voor een warme overdracht. Dit is vooralsnog niet voorzien bij nietgedupeerde ouders.
Kaoutar (bijna 3 duizend ouders) heeft de IB bijna afgerond en een vooraankondiging van de uitslag
gekregen. Zodra de uitkomst definitief is vallen komen ze in de onderstaande persona’s terecht.
Keet en Leia (ruim 6 duizend ouders): bij deze ouders is de IB al afgerond en dit heeft geleid tot
(extra) financiële compensatie als gedupeerde. Zij hebben de mogelijkheid voor een (afrondend)
driegesprek, uit het nieuwe proces, niet gekregen. Voor Leia (ca. 330 ouders) is de IB niet tot
tevredenheid afgerond en zij wacht op CWS.

34

Kylie (op eind februari 570 ouders): deze ouders hebben moeten wachten op de IB om te horen dat
ze niet gedupeerd zijn. Het proces bij UHT is afgerond, maar mogelijk hebben zij behoefte aan hulp,
die de gemeente vanuit de reguliere ondersteuning kan geven.

3.2.5. Samenhang met andere oplossingen
Bij elk geval van rework is er een nieuw contactmoment vanuit UHT met de ouder (informatiepakket
en/of duidingsgesprek). Hierbij wordt vaak ook (actief of passief) gevraagd naar de behoefte aan
brede ondersteuning vanuit de gemeente. Zo kan bijvoorbeeld Hannah alsnog een hulpverlener
krijgen die ondersteuning op de vijf leefgebieden kan bieden.
Voor ouders die door een rework stap eerder weten dat ze gedupeerd zijn, volgt het aanbod voor
een driegesprek, aanspreekpunt en informatie over de inzet van een ervaringsdeskundige.
Daarnaast zal er ook sprake zijn van gegevensuitwisseling met de gemeente en heeft rework effect
op en vraagt het wat van de operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten.

3.3. Gegevensuitwisseling
In paragraaf 3.1 zijn het huidige en het herijkte proces voor de hersteloperatie uitgewerkt. In deze
paragraaf is een nadere uitwerking gemaakt van de huidige gegevensuitwisseling en van de vanuit het perspectief van gemeenten - gewenste gegevensuitwisseling na de herijking. 28 Bij de
uitwerking van de gegevensuitwisseling is voor zover mogelijk aangesloten bij bestaande vormen
van gegevensuitwisseling die al functioneren tussen UHT en gemeenten. Er moet nog getoetst
worden in hoeverre de gewenste gegevensuitwisseling ook daadwerkelijk binnen korte termijn te
realiseren is door UHT.29 Het is tevens nog van belang om de doelbinding voor de
gegevensuitwisseling goed in de regelgeving te regelen.

28

29

Met gegevensuitwisseling wordt bedoeld de uitwisseling van persoonsgegevens tussen UHT en de
gemeente (in beide richtingen). Uitwisseling van meer generieke informatie (zoals bv. informatie over het
proces van financieel herstel) is meegenomen in hoofdstuk 4 in paragraaf 4.6 Operationele samenwerking.
Voor de gegevensuitwisseling voor het aanspreekpunt volstaan de bestaande vormen van
gegevensuitwisseling niet. Voor de gewenste gegevensuitwisseling is al contact geweest met UHT, waarbij
UHT ook heeft aangegeven op welke manieren gegevens binnen een redelijke termijn geleverd kunnen
worden aan gemeenten voor de invulling van de rol van aanspreekpunt. Voor de gegevensuitwisseling voor
het aanspreekpunt heeft deze toets daarmee al plaatsgevonden.

35

Gedetailleerde informatie over de uit te wisselen gegevens zijn opgenomen in bijlage C.

3.3.1. Brede ondersteuning
In tabel C.1 in bijlage C is in detail aangegeven welke gegevens gemeenten nodig hebben voor hun
rol van brede ondersteuning. Op dit moment is er voor de brede ondersteuning door gemeenten
beperkt gestructureerde gegevensuitwisseling 30 (namelijk ‘Overzicht hulp gewenst’, ‘Overzicht nietgedupeerden’ en ‘Overzicht afgemeld’31). Naast deze gestructureerde gegevensuitwisseling worden
ook nog andere gegevens gedeeld met de gemeente, maar dan ten behoeve van pauzering van
schulden, kwijtschelding van schulden en ten behoeve van de verantwoording. 32
Op dit moment heeft de gestructureerde gegevensuitwisseling via het Gegevensportaal
Belastingdienst (GPB) een frequentie van eens per twee weken. Bij de herijking van de
hersteloperatie ontstaat een nauwere samenwerking tussen UHT en gemeenten en dan is het wel
van belang dat deze frequentie omhooggaat naar wekelijks te versturen lijsten. Als een ouder
bijvoorbeeld brede ondersteuning of een driegesprek wil en het duurt al twee weken voordat de
gemeente überhaupt dit bericht doorkrijgt dan gaat er wel erg veel tijd zitten tussen de wens van de
ouder en het eerstvolgende contactmoment van de gemeente met de ouder.
Op dit moment ontvangen gemeenten (vanuit de rol van hulpverlener) pas informatie dat een ouder
niet gedupeerd is nadat dit definitief in een integrale beoordeling is vastgesteld. In aanvulling op de
bestaande gegevensuitwisseling zijn aanvullende gegevens nodig om de rol van brede
ondersteuning op een adequate manier in te kunnen vullen. Cruciaal is informatie over de
gedupeerdheid van een ouder (is een ouder wel of niet gedupeerd). Deze informatie is relevant:
een statuswijziging van mogelijk gedupeerd naar gedupeerd betekent a) dat brede ondersteuning
door de gemeente op een meer passende manier kan worden ingericht, b) dat gestart kan worden
met de private schuldenaanpak en c) dat ouders mogelijk urgentie kunnen krijgen voor een sociale

30

31

32

Zie Belastingdienst Toeslagen (2022), Toelichting gegevenslevering aan gemeenten, waterschappen en
gemeenschappelijke regelingen in het kader van Uitvoering Herstel Toeslagen. Versie 2.3.
De groep met status ‘afgemeld’ is geen homogene verzameling. Hierin zijn enerzijds ouders opgenomen
die eerder contact hebben gehad met UHT, maar te kennen hebben gegeven niet (verder) door UHT
geholpen te willen worden en anderzijds administratieve fouten (zoals verkeerd genoteerde BSN’s).
De gemeente heeft in de rol van hulpverlener geen toegang tot deze informatie.

36

huurwoning.33 Het ontvangen van een statuswijziging van ‘mogelijk gedupeerd’ naar ‘wel
gedupeerd’ of ‘niet gedupeerd’ is noodzakelijk voor gemeenten (must have).
Los van de bovenstaande statuswijzigingen zijn er nog andere, meer gedetailleerde,
statuswijzigingen in het proces van het financieel herstel. Alle statuswijzigingen, die worden
bevestigd met een beschikking, zijn voor gemeenten relevant om te ontvangen om de rol van brede
ondersteuning in samenwerking met UHT te kunnen verstevigen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de
beschikking dat een ouder vanuit de eerste toets als gedupeerd beoordeeld is en 30K ontvangt, de
beschikking waarin staat dat er na het doorlopen van de eerste toets onvoldoende grond is om de
ouder in aanmerking te laten komen voor de Catshuisregeling,34 de schriftelijke bevestiging dat
iemand vrijwillig afziet van de integrale beoordeling of de beschikking na de integrale beoordeling.35
Het gaat hier om informatie over het type beschikking dat verstrekt is aan de ouder. Hierdoor is er
bij de gemeente beter zicht op de voortgang van het proces van financieel herstel dat ook
samenhangt met de brede ondersteuning. Deze informatie is zeer gewenst voor gemeenten (should
have).

3.3.2. Urgentie
In tabel C.2 in bijlage C is een uitwerking gemaakt van de gegevensuitwisseling nodig voor
urgentie. Urgentie is er in twee richtingen (noodzaak tot snelle actie van de gemeente of noodzaak
tot snelle actie van UHT). In de projectfiche 2.4 Urgentie financieel herstel gaat het over urgentie,
waarbij snelle actie van UHT nodig is. Voor de volledigheid is in tabel C.2 in de eerste rij ook
urgentie richting de gemeente opgenomen; dat proces (en de daarvoor benodigde
gegevensuitwisseling) is niet gewijzigd.
Als mogelijk sprake is van urgentie (richting UHT) dan kan de hulpverlener van de gemeente
contact opnemen (bellen/mailen) met het acute hulpteam en in dat contactmoment worden ook de
redenen van de aanvraag van de urgentie gedeeld. Gemeenten vinden het daarbij ook van belang
om een terugkoppeling per telefoon of mail te ontvangen of de urgentie is toegekend dan wel
afgewezen (in het laatste geval ook omkleedt met redenen) zodat dit ook besproken kan worden

33

34

35

In een deel van de gemeenten krijgen ouders die gedupeerd zijn voorrang/urgentie voor een sociale
huurwoning, ouders die ‘mogelijk gedupeerd’ zijn krijgen deze voorrang niet. Iedere gemeente heeft hier
zijn eigen beleid vastgesteld (in welke situaties iemand urgentie krijgt voor een sociale huurwoning).
Deze beschikking staat in het huidige proces los van de vraag of iemand gedupeerd is, omdat in het
huidige proces de gedupeerdheid pas definitief wordt vastgesteld tijdens de integrale beoordeling.
Het is aan te raden om nog een analyse te maken van de verschillende beschikkingen in relatie tot status
gedupeerd/niet gedupeerd in het herijkte proces.

37

met de ouder én zodat de hulpverlener bij de gemeente in de toekomst beter kan inschatten of een
ouder in aanmerking komt voor urgentie (should have).

3.3.3. Driegesprek
In tabel C.3 in bijlage C is een uitwerking gemaakt van de gegevensuitwisseling voor het
driegesprek. Een driegesprek is één van de beoogde oplossingsrichtingen uit de herijking en
daarvoor is het ook nodig om gegevens uit te wisselen (in de huidige situatie is hier nog geen
gegevensuitwisseling voor). Een ouder neemt na daarop gewezen te zijn door UHT het initiatief tot
een driegesprek en het is van belang dat UHT de gemeente informeert dat de ouder een
driegesprek wil. Het ligt voor de hand om hier met een vergelijkbare lijst met BSN’s te gaan werken
als de lijst met BSN’s voor het ‘Overzicht Hulpaanbod Gewenst’ en de frequentie van uitwisselen
gelijk te houden. Bij deze gegevens is het ook relevant dat bekend is op welk moment in het
financieel herstelproces de ouder het driegesprek wil (driegesprek na eerste toets, driegesprek bij
start IB of driegesprek na IB). Deze informatie is noodzakelijk voor gemeenten (must have). Daarbij
is het prettig om ook direct contactgegevens van de PZB’er te ontvangen, zodat (indien van
toepassing) direct geschakeld kan worden met de PZB’er en er niet eerst contact hoeft te worden
gelegd met het afsprakenbureau (could have).
Overige relevante informatie over bijvoorbeeld vaststelling van de agenda en voorbereiding op het
gesprek kunnen telefonisch worden uitgewisseld tussen de UHT’er/PZB’er en de hulpverlener van
de gemeenten. Gemeenten hebben aangegeven in een driegesprek naast de ouder te willen staan
en voor die rol is het niet noodzakelijk om over veel meer informatie van de ouder te beschikken.

3.3.4. Aanspreekpunt
In tabel C.4 in bijlage C is een uitwerking gemaakt van de gegevensuitwisseling voor het
aanspreekpunt. Als een gedupeerde ouder bij UHT aangeeft een aanspreekpunt te willen, dan is
het van belang dat de (hulpverlener bij de) gemeente daarvan op de hoogte is. Het ligt voor de
hand om hier met een vergelijkbare lijst met BSN’s te gaan werken als de lijst met BSN’s voor het
‘Overzicht Hulpaanbod Gewenst’, waarin de contactgegevens van de ouders zijn opgenomen. Deze
informatie is noodzakelijk voor gemeenten (must have).
Om de rol van aanspreekpunt op een adequate manier in te vullen is het van belang om over
actuele informatie van de ouders te kunnen beschikken om zo alle vragen van de ouders op een
goede manier te kunnen beantwoorden. In de volgende tabel is een overzicht opgenomen van de

38

voor gemeenten noodzakelijke en gewenste informatie.36 Het is gewenst dat de gegevens dagelijks
worden geactualiseerd.
Tabel 3.1: Informatiebehoefte gemeenten voor aanspreekpunt
Gewenste gegevens

Toelichting

Persoons- en contactgegevens

NAW-gegevens, contactgegevens, BSN
To

Status + voortgang ouder in proces

Huidige status + volgende stap + wanneer is ouder aan
de beurt voor eerste toets of IB
Welke brieven zijn verstuurd door UHT aan ouder?

Verstuurde brieven + termijnen in brieven

Welke termijnen stonden in die brieven?
Inhoud brieven / communicatie naar ouder

Wat stond in verstuurde brieven van UHT aan ouder?

Uitkomst / toelichting eerste toets / IB

Dossier-specifieke informatie zoals uitkomsten van
beoordelingen, argumenteringen, conclusies, etc.
Welke contacten zijn geweest tussen UHT en ouder?

Logboek contacten UHT en ouder

Waar gingen die contacten over?
Ouder wil brief nog een keer ontvangen, ouder geeft

Terugmelding naar UHT

aan dat gegeven niet correct is, etc.

In de volgende tabel is een nadere uitwerking gemaakt van de gegevens die UHT kan leveren (en
de wijze waarop) voor de invulling van de rol van aanspreekpunt door de gemeente.

36

In tabel C.5 in bijlage C is een meer gedetailleerde tabel opgenomen.

39

Tabel 3.2: Levering gegevens door UHT voor aanspreekpunt
Categorie gegevens

Toelichting

Frequentie aanleveren

Wijze aanleveren

Persoonsgegevens

Statische informatie zoals naam, adres, telefoonnummer, e-mailadres en
To
BSN om contact te kunnen leggen met de ouder / gedupeerde

Dagelijkse update

1. Bestandslevering door UHT + viewer door

Dynamische informatie zoals plaats van het dossier in het proces en

Dagelijkse update

Statusinformatie

VNG of UHT
2. API door UHT + viewer door VNG
3. Dashboard door UHT

communicatie naar de ouder / gedupeerde om de context te begrijpen
Dossier-specifieke informatie zoals uitkomsten van beoordelingen,
Inhoudelijke informatie

argumentering en conclusies om samen met de ouder contact op te

Op verzoek

4. Gemeente-desk bij UHT (telefonisch)

Generieke informatie

5. Mail van UHT naar VNG

nemen met UHT
Generieke informatie

Periodiek veranderende informatie over het proces en de uitvoering, zoals
productieplanning, formats van standaardbrieven en proces ‘metrokaart’

Terugstroom

Informatie die terugstroomt van de gemeente naar UHT om dossier up-to-

6. Bestandslevering door UHT (PDF, etc.)
…

Nog niet uitgewerkt

date te houden
Bron: Informatie UHT, in cursief bewerkingen door VNG Realisatie.

In paragraaf 4.4 is de impact van de verschillende mogelijkheden voor gegevensuitwisseling voor het aanspreekpunt nader uitgewerkt.

3.4. Operationele samenwerking
Gemeenten willen een stap naar voren doen en een grotere rol nemen in het proces. Om dit te
kunnen doen is goede samenwerking tussen gemeenten en UHT cruciaal. Om de samenwerking op
operationeel niveau te verbeteren zijn gezamenlijk een aantal oplossingen uitgewerkt:
•

Betere informatievoorziening over het herstelproces: meer onderling begrip tussen UHT en
gemeenten over elkaars processen, zodat beide partijen vragen van ouders hierover beter
kunnen beantwoorden en zo betere dienstverlening kunnen verlenen.

•

Regelmatige webinars voor gemeenten en UHT: om kennis te delen, meer onderling begrip te
krijgen en feedback te geven op implementaties van nieuwe processen of werkwijzen.

•

Operationeel samenwerkingsbureau, waarin gemeenten (vertegenwoordigd door de VNG) en
UHT samen gaan werken op operationele onderwerpen. Knelpunten worden gesignaleerd,
besproken en leiden tot verbeteringen in processen, informatie en communicatie.

•

Veel gestelde vragen: inrichten van een gezamenlijke ‘community’, één gezamenlijk gedeelde
bron. Daarop komen de afgestemde antwoorden op vragen met betrekking tot belangrijke
onderwerpen voor UHT en gemeenten.

•

Lijst met contactpersonen gemeenten: breder delen van dit hulpmiddel binnen UHT om te
gebruiken als achtervang voor als het proces verstoord wordt of dreigt te worden.

•

Gemeente-helpdesk voor gemeenten: een specifieke helpdesk bij UHT voor gemeenten, onder
andere voor tweedelijns vragen van het aanspreekpunt, plannen van driegesprekken, etc.

•

UHT-aanspreekpunt grote gemeenten: nog niet verder uitgewerkt.

•

PZB’er koppelen aan (grote) gemeente (of regio): UHT stelt voor deze oplossing niet verder uit
te werken omdat deze oplossing ingrijpt op de toedeling van verdeling van dossiers op basis
van aanmelddatum.

•

Een regionale mobiele brigade van hulpverleners uit gemeenten met veel gedupeerden. Zij
leveren als een soort ‘vliegende keep’ hulp voor operationele activiteiten binnen de herijking bij
gemeente met een tijdelijke piekbelasting of die kennis en kunde niet georganiseerd krijgen.
Hierbij wordt aangesloten op bestaande structuren voor de hersteloperatie en bij de lokale
inrichting van die gemeente.

4. Impact op de uitvoering
In dit hoofdstuk is een uitwerking gemaakt van de impact van de herijking van de hersteloperatie op
de gemeentelijke organisaties. Daarbij is achtereenvolgens gekeken naar de thema’s brede
ondersteuning, urgentie, driegesprek, aanspreekpunt, ervaringsdeskundige, operationele
samenwerking en rework. De impact van de herijking is beschouwd aan de hand van het primair
proces en de SCOPAFIJTH-elementen.37
Bij de analyse van de oplossingsrichtingen is ook gekeken in hoeverre de beoogde
oplossingsrichting leidt tot een versnelling (van het proces) en/of een verbetering (voor de ouders),
in hoeverre de oplossingsrichting uitlegbaar (aan in het bijzonder ouders) en uitvoerbaar (door de
gemeente) is.

4.1. Brede ondersteuning
Mogelijk gedupeerde ouders met problemen op het gebied van werk, wonen, zorg, gezin en
financiën kunnen worden ondersteund door gemeenten bij het oplossen van deze problemen (in de
vorm van brede ondersteuning). Ook het huidige proces kunnen ouders al brede ondersteuning
krijgen vanuit de gemeenten. Er is voor de brede ondersteuning geen aparte fiche in de herijking
van de hersteloperatie, maar de herijking van de hersteloperatie heeft wel impact op de brede
ondersteuning. Deze paragraaf start met een inleiding op de inrichting van de brede ondersteuning
bij gemeenten, vervolgens is de impact van de herijking van de hersteloperatie nader uitgewerkt.

4.1.1. Inrichting brede ondersteuning
Er is een grote diversiteit in de wijze waarop gemeenten hun rollen, taken en werkzaamheden in het
sociaal domein invullen. Onderzoek van Movisie38 schetst een beeld van de inrichting van het
sociaal domein bij gemeenten en in het bijzonder van de wijkteams. In 83 procent van de
gemeenten wordt met wijkteams gewerkt en in 17 procent van de gemeenten niet. Van de

37

38

SCOPAFIJTH is een acroniem voor ondersteunende processen in een organisatie. Hieronder wordt
verstaan: Security (en privacy), Communicatie, Organisatie, Personeel, Administratieve organisatie,
Financiën, Informatievoorziening, Juridisch, Technologie en Huisvesting. In dit rapport zijn deze elementen
alleen beschreven als deze relevant zijn.
Movisie (2020), Sociale (wijk)teams: vijf jaar later. Vierde landelijke peiling onder gemeenten (zomer 2019).

42

gemeenten werkt 46 procent met een breed integraal team voor alle hulpvragen, 10 procent werkt
met een breed integraal hulpteam voor complexe of meervoudige hulpvragen, 23 procent met
domein/doelgroep specifieke teams en 12 procent met een generalistisch team als voorpost voor
domein specifieke teams. Bij iets minder dan de helft van de gemeenten (49%) kunnen inwoners
voor al hun hulpvragen terecht op één locatie (of loket). Wijkteams kunnen in eigen beheer zijn (bij
48% van de gemeenten), uitbesteed aan één of meerdere aanbieders, een daartoe opgerichte
rechtspersoon of op een nadere manier.
Wijkteams staan op afstand van de gemeenten. Veel wijkteams opereren onder een eigen naam en
niet onder de naam van de gemeente.39 Inwoners associëren een wijkteam ook niet altijd direct met
de gemeente.
Alle gemeenten hebben brede ondersteuning voor mogelijke gedupeerde ouders ingericht. Daarbij
komen er grofweg twee organisatiemodellen voor: een deel van de gemeenten heeft een speciaal
team ingericht voor de brede ondersteuning en een ander deel van de gemeenten voert de
werkzaamheden voor de brede ondersteuning uit vanuit de bestaande (reguliere) organisatie. Dat
heeft in het bijzonder gevolgen voor de caseload van de hulpverleners bij de gemeenten en in het
verlengde daarvan het aantal hulpverleners dat betrokken is bij de brede ondersteuning. In
sommige gemeenten hebben hulpverleners contact met tientallen ouders, in andere gemeenten
bieden hulpverleners brede ondersteuning aan één of enkele ouders.
Het bovenstaande maakt het buitengewoon lastig om een goede raming te maken van het aantal
hulpverleners dat brede ondersteuning biedt aan mogelijk gedupeerde ouders. Op basis van een
beperkte steekproef is een grove raming gemaakt. Daaruit volgt dat er mogelijk 1.000 tot 2.500
hulpverleners bij gemeenten betrokken zijn bij de brede ondersteuning.40 Het is overigens aan te
raden om nader onderzoek te doen naar het aantal betrokken hulpverleners, zeker als het aantal
hulpverleners ook gebruikt gaat worden als basis voor de financiering van de herijking.
Bij de huidige brede ondersteuning lopen gemeenten tegen verschillende problemen aan:41
•

Gebrek aan duidelijkheid over de gedupeerdheid van ouders beperkt de mogelijkheden voor
een gerichte inzet van brede of reguliere ondersteuning.

39

40

41

Dit is een aandachtspunt voor UHT in de contacten met de ouders. Het is bv. denkbaar dat een ouder wel
contact heeft met een wijkteam, maar dat niet associeert met de gemeente. Hier kan mogelijk
spraakverwarring gaan ontstaan als een UHT’er in een gesprek vraagt of de al contact is met de gemeente.
Ter vergelijking: op dit moment ontvangen iets meer dan 1.000 mensen de nieuwsbrief ondersteuning
gedupeerde ouders kinderopvangtoeslagaffaire van VNG Realisatie.
Zie ook paragraaf 2.1 Probleemanalyse voor een uitgebreidere toelichting.

43

•

Stress en onzekerheid bij ouders over de status en mate van gedupeerdheid zetten de ouders
in een soort van ‘wachtstand’. Gedurende deze periode staan ouders minder open om te
werken aan hun herstel.

•

Onduidelijkheid over het (proces van) financieel herstel leidt tot veel vragen van ouders aan
hulpverleners bij de gemeente.

•

Er wordt meer en meer een beroep gedaan door mogelijk gedupeerde ouders op middelen en
voorzieningen als gevolg van de lange wachttijden. Dit kan in bepaalde gevallen leiden tot
dilemma’s in de uitvoering.

4.1.2. Impact op brede ondersteuning
Verschillende oplossingsrichtingen binnen de herijking zorgen ervoor dat de brede ondersteuning
door gemeenten op een betere manier kan worden ingevuld. In het navolgende zijn de
verschillende wijzigingen kort aangestipt (en hierna verder uitgewerkt):
•

UHT kan eerder duidelijkheid bieden over gedupeerdheid;

•

Meer persoonlijke aandacht en betere informatievoorziening vanuit UHT;

•

Betere operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten;

•

Vaker aandacht voor hulpvraag van ouders door UHT.

UHT kan eerder duidelijkheid bieden over gedupeerdheid
Met oplossingsrichting 1.2 ‘Volledig uitsluitsel na eerste toets’ wordt beoogd om na de eerste toets
volledig uitsluitsel te geven over de gedupeerdheid van de ouder. Hierdoor krijgen ouders eerder in
het proces te horen of zij wel of niet gedupeerd zijn en hoeven zij niet meer te wachten tot zij aan
de beurt zijn voor een integrale beoordeling. Op dit moment hebben nog maar 570 van alle 52.552
ouders te horen gekregen dat zij definitief niet-gedupeerd zijn.42
Deze oplossingsrichting draagt voor een belangrijk deel bij aan het creëren van duidelijkheid bij de
ouders over de status van hun gedupeerdheid. Hierdoor kan eerder in het proces gerichter worden
vervolgd met de brede ondersteuning (als de ouder gedupeerd is) of worden overgegaan naar de
reguliere ondersteuning (als de ouder niet gedupeerd is). Belangrijk is dat de ouder na dit moment
ook echt kan starten met zijn/haar herstel. Nu komt het nog regelmatig voor dat er een soort van
tweesporen ondersteuning wordt ingericht (een spoor voor het geval een ouder gedupeerd is en

42

Dat betreft de persona Kylie (zie ook tabel 2.1).

44

een spoor voor het geval dat een ouder niet gedupeerd is). Zo’n tweesporen ondersteuning kost wel
extra geld en is ook minder effectief om de doelen te bereiken.
Een belangrijk knelpunt bij de huidige ondersteuning aan mogelijk gedupeerde ouders (en dan in
het bijzonder voor ouders die niet door de eerste toets zijn gekomen, en dus niet in aanmerking
kwamen voor de Catshuisregeling) is het volgende. Veel van deze ouders vinden het niet terecht
dat ze niet door de eerste toets zijn gekomen en geven dit vaak dan ook aan bij hun hulpverlener bij
de gemeente. Hulpverleners beschikken zelf niet over informatie wat de reden is, waarom ouders
niet door de eerste toets zijn gekomen. Het is daarom niet goed mogelijk voor de hulpverlener om
te duiden of de ouder het mogelijk verkeerd ziet of dat UHT nog niet alle relevante informatie heeft
kunnen meenemen. Tot dit duidelijk is kan de ouder nog niet aan zijn (emotioneel) herstel gaan
werken en de hulpverlener kan hierin niet goed helpen.
Het eerder duidelijkheid bieden over de gedupeerdheid zorgt er ook voor dat er minder ouders in
het proces van financieel herstel zitten (immers, niet-gedupeerde ouders krijgen dat eerder te horen
en gaan uit het proces). Deze ouders hoeven dan ook geen vragen meer over het proces van
financieel herstel te stellen aan de hulpverleners bij de gemeente en deze ouders hoeven dan ook
geen beroep meer te doen op SPUK-middelen. Zowel gedupeerden als mogelijk gedupeerden doen
een beroep op SPUK-middelen. Van de mogelijk gedupeerden die nu wachten op de IB is het de
verwachting dat een groot deel later niet gedupeerd zal blijken te zijn (schatting van ruim 17
duizend ouders).43 Hoe eerder er duidelijkheid is voor deze groep, hoe minder lang zij een beroep
kunnen doen op SPUK-middelen en hoe minder oneigenlijk gebruik er is van de SPUK-middelen.44
Vanwege bovenstaande redenen vinden gemeenten het dan ook van essentieel belang dat de
eerste toets volledig uitsluitsel gaat bieden.45 En vanwege dezelfde redenen vinden gemeenten het
ook van essentieel belang dat de ouders die nu niet door de eerste toets zijn gekomen en wachten
op de IB versneld te horen krijgen of zij wel of niet gedupeerd zijn. 46
Het eerder duidelijkheid bieden over gedupeerdheid betekent dat bepaalde werkzaamheden in het
kader van brede ondersteuning weg kunnen vallen bij gemeenten (zoals tweesporen
ondersteuning, minder vragen van ouders en minder aanvragen voor SPUK-middelen). Als deze
duidelijkheid niet eerder geboden kan worden dan zijn hier geen verbeteringen te verwachten op

43
44
45
46

De persona Fieke (zie ook tabel 2.1).
Gemeenten betalen deze rekening overigens niet, deze rekening komt terecht bij belastingbetaler.
Zie ook paragraaf 3.1.
Zie ook paragraaf 4.7.

45

het gebied van de brede ondersteuning door gemeenten. Het is echter niet mogelijk om deze
effecten te kwantificeren, omdat UHT geen inzicht heeft in het effect op de wachttijden voor nietgedupeerde ouders en er geen raming is van de tijd die hulpverleners bij gemeenten nu kwijt zijn
aan wachttijdbegeleiding en tweesporen ondersteuning.
De brede ondersteuning eindigt als een ouder niet gedupeerd is, als een niet-gedupeerde ouder
daarna nog een hulpvraag heeft wordt reguliere ondersteuning door de gemeente aangeboden.
Werkzaamheden en activiteiten in het kader van de reguliere ondersteuning worden daarbij niet
gedekt vanuit de SPUK en dit leidt mogelijk tot een stijging van de uitvoeringskosten voor
gemeenten in het sociaal domein.
Meer persoonlijke aandacht en betere informatievoorziening
Een terugkerend element bij verschillende oplossingsrichtingen van de herijking is meer
persoonlijke aandacht door UHT in de contacten met de ouders. Zo komt er meer persoonlijke
aandacht tijdens het uitslaggesprek van de eerste toets (fiche 1.3), tijdens de versnelde afronding
niet-gedupeerden (fiche 1.4), tijdens de versnelde afronding wanneer 30K waarschijnlijk volstaat
(fiche 1.5), tijdens de driegesprekken (fiche 2.1) en tijdens het afrondend gesprek na het
uitslaggesprek (fiche 2.2). Daarnaast gaan ouders op verschillende momenten in het proces van
financieel herstel een fysiek informatiepakket over het herstelproces ontvangen. De extra aandacht
voor de ouder in de verschillende gesprekken en de betere informatievoorziening kunnen bijdragen
aan beter begrip bij de ouder voor het proces van financieel herstel en ervoor zorgen dat ouders
met minder vragen zitten. Ouders kunnen door dit betere begrip mogelijk eerder starten aan hun
herstel, waardoor de brede ondersteuning door de gemeente effectiever wordt. Als ouders minder
vragen hebben, dan hoeven zij deze vragen ook niet meer aan hulpverleners bij gemeenten te
stellen. Samen zorgt dit ervoor dat ouders en hulpverleners bij gemeenten zich beter kunnen
richten op de brede ondersteuning. Dit positieve effect op de uitvoering is ook niet goed te
kwantificeren.
Betere operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten
Eén van de beoogde oplossingsrichtingen van de herijking is een betere operationele
samenwerking tussen UHT en gemeenten.47 Deze betere operationele samenwerking kan ervoor
zorgen dat UHT’ers beter op de hoogte zijn van de processen bij gemeenten en vice versa dat
hulpverleners bij gemeenten beter op de hoogte zijn van de processen bij UHT. Belangrijk hierbij is

47

Zie ook paragraaf 3.4.

46

dat beide partijen ook reële verwachtingen scheppen bij de ouders over de processen bij beide
organisaties. Dit kan ervoor zorgen dat gemeenten vragen van ouders over UHT en UHT vragen
van ouders over gemeenten beter kan beantwoorden.
Dankzij het operationele samenwerkingsbureau kunnen UHT en VNG (namens de gemeente)
concrete issues in de samenwerking sneller oppakken om zo zowel het proces van financieel
herstel als de brede ondersteuning nog verder te verbeteren.
De betere operationele samenwerking kan er ook aan bijdragen dat UHT’ers en hulpverleners bij
gemeenten elkaar sneller en beter weten te vinden als dat nodig is. Dit kan leiden tot
efficiëntievoordelen in de uitvoering en kan ook bijdragen aan een betere dienstverlening bij
financieel herstel en brede ondersteuning.
Een betere gegevensdeling tussen UHT en gemeenten kan ook als onderdeel van de operationele
samenwerking worden gezien. In paragraaf 3.3 is uitgewerkt welke gegevens hulpverleners bij
gemeenten nodig hebben voor een goede invulling van de brede ondersteuning. Als hulpverleners
bij gemeenten kunnen beschikken over deze gegevens, dan kan de brede ondersteuning beter
worden ingericht.
Het is niet goed mogelijk om te kwantificeren wat de betere operationele samenwerking en betere
gegevensdeling voor effecten hebben op de gemeentelijke uitvoering.
Vaker aandacht voor hulpvraag van ouders door UHT
In het huidige proces wordt alleen tijdens de aanmelding actief gevraagd of ouders een hulpvraag
hebben die aanleiding is voor brede ondersteuning door gemeenten. In het herijkte proces zijn er
veel meer contactmomenten tussen UHT en de ouder en het is de bedoeling dat ouders tijdens die
contactmomenten ook actief wordt gevraagd of zij een hulpvraag hebben. Op dit moment
ontvangen ongeveer een derde van alle mogelijk gedupeerde ouders brede ondersteuning. Het is
de verwachting dat dit door de herijking zal gaan stijgen; het is echter niet duidelijk in welke mate
het aantal ouders dat brede ondersteuning ontvangt gaat stijgen. Dit leidt tot extra uitvoeringskosten
voor gemeenten met betrekking tot het eerste contact en inventarisatie, het maken van een plan
van aanpak, begeleiding bij het plan van aanpak, uitvoering van het plan van aanpak en nazorg. De
kosten hiervoor worden gedekt vanuit de SPUK.

47

4.2. Urgentiebepaling financieel herstel
Urgentie is er in twee soorten, in het ene geval is er noodzaak tot snelle actie van de gemeente 48 en
in het andere geval noodzaak tot snelle actie van UHT. In deze paragraaf gaat het over urgentie
financieel herstel, waarbij snelle actie van UHT nodig is. In de praktijk gaat dit om de volgende
mogelijke acties: met urgentie (als eerstvolgende) behandelen bij de eerste toets, als eerstvolgende
behandelen bij de integrale beoordeling.49 Urgentie geldt niet automatisch voor het hele proces. Met
de oplossing urgentie financieel herstel wordt invulling gegeven aan de wens om ‘zwaarst
gedupeerden eerst’ te helpen.
Er is zo veel mogelijk aangesloten bij de reeds bestaande criteria. De status gedupeerd en/of de
hoogte van de financiële compensatie moet het verschil maken om problemen op te lossen dan wel
te voorkomen dat een dergelijke situatie zich voor gaat doen. De status urgentie kan worden
toegekend aan een ouder als wordt voldaan aan één of meer van de onderstaande criteria:
1.

Uithuiszetting, gedwongen verkoop van het huis of afsluiting nutsvoorzieningen.

2.

Humanitaire gronden (in het geval van terminale ziekte of (aanstaand) overlijden.

3.

Ongewenste onomkeerbaarheid:
a.

Ouders die in verband met problematische schulden een schuldhulpverleningstraject
nodig hebben en hiertoe zouden kunnen worden toegelaten, maar voor wie het belang
voor af te weten of ze gedupeerd zijn vanwege de gevolgen van de gedupeerdheid.

b.

Situaties waarbij termijnen rondom uithuisplaatsingen van kinderen overschreden dreigen
te worden of dienstverlening van het ondersteuningsteam niet ingezet kan worden
wegens ontbreken status gedupeerd.

48

49

c.

Familie in buitenland die de ouder nog wil bezoeken voor overlijden.

d.

De ouder heeft geen eigen woning en woont bij familie of op straat.

e.

Dreigend faillissement onderneming van ouder.

f.

Ouders die al in de MSNP of WSNP zitten en daaruit kunnen als ze gedupeerd zijn.

Als sprake is van urgentie waarbij de gemeente meteen moet handelen dan wordt dit opgepakt door het
brede hulpteam van UHT in samenwerking met de gemeente. Dit is een reeds bestaand proces en hierin
zijn geen wijzigingen voorzien in de herijking.
In deze uitvoeringstoets is alleen gekeken naar urgentie voor de eerste toets en urgentie voor de integrale
beoordeling. Dit onder meer omdat de Commissie Werkelijke Schade een onafhankelijke commissie is die
los staat van UHT.

48

Het proces voor de urgentiebepaling is uitgewerkt in paragraaf 3.1.2. Urgentie voor financieel
herstel kan zowel door UHT als door de gemeente worden vastgesteld.
Voor dit moment gaat UHT ervan uit dat voor 7,6% van alle ouders op enig moment in het proces
voor urgentie bij een versnelde eerste toets of integrale beoordeling wordt voorgedragen. De helft
hiervan voldoet aan de gestelde criteria, de andere helft valt onder de escape-route. Hoe ruimer de
criteria hoe meer mensen aanspraak maken, maar ook bijvoorbeeld het oplopen van wachttijden
heeft gevolgen voor het percentage ouders dat in een problematische situatie terecht kan komen en
een urgente afhandeling nodig heeft. De verwachting bij de gesproken gemeenten loopt uiteen van
een aandeel van 2%-5% tot 5%-10% van alle ouders, afhankelijk van de criteria.

4.2.1. Huidige situatie en aandachtspunten vanuit gemeentelijke uitvoering
Als een ouder met urgentie wordt behandeld dan betekent dit dat andere ouders langer zullen
moeten wachten. De totale wachttijd voor alle ouders verandert niet, alleen de volgorde. Daarom
geven uitvoerders bij gemeenten aan op eigen initiatief naar verwachting beperkt gebruik te gaan
maken van het aanvragen van urgentie. Wel geven zij aan ondersteuning te geven bij de aanvraag
van urgentie door ouders. Door het oplopen van de wachttijden geven meer ouders aan urgent te
behandeld te willen worden.
Op dit moment is er bij zowel de hulpverleners vanuit de gemeente als de ouder geen duidelijkheid
over de criteria op basis waarvan urgentie door UHT wordt verleend. Daarnaast geven zij aan dat
het aanvragen van urgentie in de huidige situatie een stroperig en moeizaam proces is bij UHT.
Tenslotte zijn ze niet tevreden over de huidige terugkoppeling wanneer gemeenten ouders
aandragen als urgent. Als de urgentie wordt toegekend dan krijgt de hulpverlener geen
terugkoppeling van UHT, maar moet de hulpverlener dit via de ouder vernemen. Terwijl vooral de
status gedupeerd van invloed is op de ondersteuning die kan worden geboden bij bijvoorbeeld
acute situaties m.b.t. schulden of huisvesting. Als iemand niet urgent wordt verklaard door UHT,
dan wordt er op dit moment geen argumentatie bij deze afwijzing gegeven. Hierdoor blijft het lastig
te schatten wanneer iemand in aanmerking komt.
Aandachtspunten vanuit de gemeentelijke uitvoering zijn:
•

Is het wel mogelijk om de criteria op te stellen om alle relevante gevallen van urgentie voor
financieel herstel goed te kunnen ondervangen voor deze doelgroep? De escaperoute biedt
een mogelijkheid om deze gevallen ook voor te dragen.

•

Verleen urgentie voor alle situaties waarin de status gedupeerd en/of de hoogte van de
financiële compensatie het verschil maakt in het oplossen van acute problemen of deze te
voorkomen. Praktijkvoorbeeld: een ouder zonder of in een te kleine woning kan met de status
‘gedupeerd’ in meerdere gemeenten wel voorrang krijgen voor een sociale huurwoning, terwijl
49

dat met de status ‘mogelijk gedupeerd’ niet kan. Zo worden ergere problemen voorkomen en
woonrust worden gecreëerd.
•

In veel gevallen waarin vanuit de gemeente urgentie wordt aangevraagd is de status van wel of
niet gedupeerd van belang. Dan is het belangrijk dat de ouder én de hulpverlener de uitslag zo
snel mogelijk te krijgen. Gemeenten vinden het ook van belang dat de doorlooptijd van de
escape route (van de kant van UHT) maximaal één tot twee werkdagen bedraagt.

•

Als de gemeente urgentie voor de eerste toets aanvraagt, dan is het belangrijk dat de
hulpverlener van de gemeente ook aanwezig is bij het uitslaggesprek/fase.

4.2.2. Implementatie urgentie
Gemeenten moeten verschillende voorbereidingen treffen om ervoor te zorgen dat zij invulling
kunnen geven aan urgentiebepaling financieel herstel. Het gaat dan om de volgende activiteiten:
•

Inrichten proces en instrueren medewerkers;

•

Inrichten gegevensuitwisseling;

•

Communicatie over urgentiecriteria.

In het navolgende worden de verschillende stappen nader uitgewerkt.
Inrichten proces en instrueren medewerkers
In het nieuwe proces toetst de gemeente de situatie van de ouder aan de criteria en neemt UHT het
resultaat over of wordt er overlegd in geval van de escaperoute. In paragraaf 3.1.2 is nader
uitgewerkt hoe het proces voor het aanvragen van urgentie eruit kan komen te zien. Dit proces
moet worden ingericht in de gemeente.
Daarnaast is het van belang dat de medewerkers worden geïnstrueerd over het proces om urgentie
aan te vragen en over inhoud en de toepassing van de criteria. Daarbij is het ook van belang dat de
hulpverlener bij de gemeente goed in staat is om te signaleren of (mogelijk) sprake is van urgentie
en om dat ook vast te stellen.
UHT neemt het uiteindelijke besluit over het toekennen van urgentie. Gemeenten vinden het ook
van belang dat UHT dit besluit neemt, omdat de hulpverlener anders niet naast de ouder kan blijven
staan. Als vanuit de gemeente wordt geconstateerd dat aan de criteria wordt voldaan, dan neemt
UHT dat over in haar besluit. In de escape route hebben gemeenten aangegeven dat ze het van
belang vinden dat hun advies ‘zwaar’ wordt meegewogen bij het besluit over urgentie door UHT en

50

dat als wordt afgeweken van het advies van de hulpverlener dat hiervoor een zorgvuldige
onderbouwing wordt gegeven.50
Dit draagt er ook aan bij dat hulpverleners bij gemeenten en UHT in de loop van het proces hiervan
kunnen leren zodat:
•

de hulpverlener in de toekomst beter kan inschatten of een ouder in aanmerking komt;

•

de criteria voor urgentie waar nodig worden aangepast.51

De gemeenten verwachten dat dit proces geen substantiële impact zal hebben op de capaciteit van
de hulpverleners (of de benodigde middelen). De tijdsbesteding voor het doorlopen van het proces
van urgentiebepaling is voor gemeenten relatief beperkt (hooguit enkele uren per ouder). Een
eerdere vaststelling of iemand wel/niet gedupeerd is in de eerste toets of integrale beoordeling
heeft mogelijk wel gevolgen voor de brede ondersteuning door de gemeente en kan ervoor zorgen
dat eerder gerichte actie door de gemeente ingezet kan worden op problemen voor de ouder.52 Een
betere en heldere afhandeling van urgente gevallen kan daarmee een gunstig effect hebben op de
brede ondersteuning vanuit de gemeente aan de ouder.
Als mogelijk risico zien de gemeenten, vooral als wachttijden blijven oplopen, dat meer ouders die
volgens de criteria niet urgent zijn, toch maar een verzoek doen voor urgentie omdat de wachttijd
voor hen ondraaglijk lang voelt en zij nog in onzekerheid zijn of ze als gedupeerde worden erkend.
Duidelijke communicatie door UHT naar de ouders over de criteria en het proces van het aanvragen
van urgentie zijn essentieel om dit risico te beperken.
Inrichten gegevensuitwisseling
In paragraaf 3.3.2 is de benodigde gegevensuitwisseling al beschreven. Aandachtspunten zijn nog
de manier waarop de gegevens voor de aanvraag van urgentie gedeeld worden, telefonisch of per
mail (let op de AVG eisen) en hoe de status toegekend / niet toegekend van de urgentie en de
redenen bij afwijzing van de urgentie wordt teruggekoppeld (telefonisch of per mail). Dit moet
zorgvuldig en goed worden ingeregeld, maar impact van de implementatie zal beperkt zijn.

50

51
52

Nu komt het nog te vaak voor dat er een ouder geen urgentie krijgt, terwijl de hulpverlener vindt dat dit wel
van toepassing is. Dat maakt zaken ook lastig aan de ouder uit te leggen.
Zie ook paragraaf 4.6 Operationele samenwerking.
De impact van de overgang van mogelijk gedupeerd naar gedupeerd of van mogelijk gedupeerd naar niet
gedupeerd voor gemeenten is uitgewerkt in paragraaf 4.1.

51

Communicatie over urgentie
In het herijkte proces krijgen gemeenten de mogelijkheid om urgente cases die aan de criteria
voldoen aan te dragen bij UHT om met prioriteit beoordeeld te worden. De hulpverleners geven aan
naast de ouder te willen blijven staan en de nieuwe mogelijkheden van de gemeente in dit proces
scheppen bepaalde verwachtingen bij de ouder. Daarbij neemt de wachttijd voor het financiële
herstel verder toe, waardoor de druk om met urgentie te worden afgehandeld zal toenemen.
Daarom is het uiterst belangrijk dat de urgentiecriteria objectief en helder zijn en duidelijk worden
gecommuniceerd met zowel de hulpverleners bij de gemeenten als bij de ouders. Denk hierbij ook
aan verhelderende filmpjes en communicatie via ouderplatforms en social media.
De impact van het communiceren en het instrueren van de hulpverleners vanuit de gemeente is
beperkt.

4.2.3. Beschouwing en conclusie
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de oplossing Urgentie financieel herstel
kan helpen voor urgente situaties van ouders. Gemeenten hechten eraan om gezamenlijk met UHT
de criteria voor urgentie op te stellen. In het besef dat urgentie tot een andere volgorde van
afhandeling, maar niet tot een versnelling leidt, beseffen gemeenten dat enige terughoudendheid
met betrekking tot voordragen voor urgentie nodig is.
Vanwege de huidige ervaringen met urgente casussen willen de gemeente vooraf met UHT graag
afspraken maken, ook om heldere verwachtingen richting de ouders te kunnen schetsen.
Gewenste vervolgactie: Er moeten heldere afspraken komen tussen UHT en gemeenten over de
afhandeling en doorlooptijd van aangemelde urgentie.
Invulling geven aan de beoogde oplossingsrichting van urgentiebepaling financieel herstel is voor
gemeenten uitvoerbaar. De impact van de implementatie en de uitvoering voor gemeenten is
beperkt.
De hulpverlener vanuit de gemeente moet wel naast de ouder kunnen blijven staan, daarom is
goede communicatie essentieel.
Randvoorwaarde: Het is van belang om ook duidelijk aan ouders te communiceren wat de criteria
en het proces voor urgente afhandeling door UHT van hun aanvraag zijn.

52

4.3. Driegesprek
Het driegesprek is een nieuw instrument dat wordt geïntroduceerd. Het is de mogelijkheid als
gedupeerde ouder om samen met UHT en de hulpverlener vanuit de gemeente het gesprek aan te
gaan. Daarnaast mag de ouder altijd iemand meenemen, bijvoorbeeld iemand die de gedupeerde
bijstaat, zoals een gezinslid of een ervaringsdeskundige. Het driegesprek kan meerdere doelen
hebben:53
•

de gedupeerde zijn/haar verhaal laten doen en gehoord te laten voelen;

•

duiding en persoonlijke erkenning geven aan de ouder en (begin van) herstel van vertrouwen
in de overheid;

•

helderheid over het vervolgproces;

•

behoefte aan ondersteuning van de gedupeerde peilen.

In het herijkte proces krijgt een gedupeerde ouder op verschillende momenten een aanbod voor
een mogelijk driegesprek (met de relevante persona’s):
1.

Na de eerste toets (driegesprek of afrondend driegesprek: Evi)

2.

Bij de toekenning van een PZB’er voor de start van de IB: Ise, Giulia en Hannah (en na rework
mogelijk ook Faith),

3.

Aan het eind van de IB (met PZB’er): Julie, Jayden en Kaoutar (en mogelijk Keet en Leia,
afhankelijk van rework).

Een ouder gaat in op het aanbod voor een driegesprek (i.p.v. een tweegesprek) na contact met
UHT (uitslaggesprek, toekennen PZB’er of afronden IB). Vervolgens informeert UHT de gemeente
dat de ouder een driegesprek wil en om welk type driegesprek het gaat (zie
gegevensuitwisseling).54 De hulpverlener vanuit de gemeente bereidt het gesprek met ouder voor
(indien gewenst door de ouder), organiseert het gesprek en geeft agendapunten vooraf door aan
UHT. De afspraken m.b.t. financieel herstel worden door UHT vastgelegd en opgevolgd, de
hulpverlener doet dat voor de overige afspraken.
Uit onderzoek van Motivaction55 blijkt dat 59% van de ouders op ten minste één onderwerp nog
grote of hele grote problemen ervaart. Voor de haalbaarheidstoets van UHT en deze
uitvoeringstoets is daarom het percentage van (afgerond) 60% gehanteerd als het percentage

53

54
55

De doelen van het driegesprek hangen ook af van het moment in het proces van financieel herstel waarop
het driegesprek wordt gevoerd.
De ouder kan evt. ook bij de hulpverlener van de gemeente deze wens aangeven.
Motivaction (2021), Behoeftenonderzoek onder mogelijk gedupeerden van de kinderopvangtoeslag.

53

ouders dat mogelijk behoefte heeft aan een driegesprek. Dat komt neer op bijna 1.200 ouders die
een driegesprek willen na de eerste toets (gedupeerden uit de groep Alaïa, Evi en Bobbi) en ruim
9.900 ouders die een driegesprek willen voor en/of na de IB (alle vastgesteld gedupeerde ouders
wachtend op de IB, in de IB en al afgerond, als rework).
Hulpverleners van gemeenten schatten in dat hoe meer duidelijkheid er komt over het herijkte
proces bij de ouders, hoe minder behoefte aan driegesprekken er zal zijn. Maar hoe langer een
ouder in de wachttijd zit, hoe groter de verwachte behoefte aan een driegesprek.
Vanuit de gemeente is alleen goed zicht op de ouders met brede ondersteuning. De behoefte is
lastig te ramen voor hen, zoals blijkt uit de opgehaalde bandbreedte van 40% tot 80% van de
ouders met brede ondersteuning. Het is de verwachting van gemeenten dat het percentage bij
ouders die geen brede ondersteuning ontvangen substantieel lager zal zijn.

4.3.1. Huidige situatie en aandachtspunten vanuit gemeentelijke uitvoering
In de huidige situatie is er alleen ondersteuning vanuit de gemeente aan de ouders die die behoefte
hebben aangegeven tijdens het aanmeldgesprek bij UHT. Voor een deel van deze ouders neemt de
hulpverlener zaken uit handen omdat deze ouders daar zelf niet toe in staat zijn, andere ouders
houden de regie zelf en komen alleen met specifieke vragen bij de hulpverlener.56
Aandachtspunten vanuit de gemeentelijke uitvoering zijn:
•

De meeste vragen aan de hulpverleners vanuit de gemeente over het proces bij UHT komen
van de ouders die wachten op de IB en dan vooral de groep ouders zonder toekenning van de
Catshuisregeling. Zij krijgen nu geen mogelijkheid voor een driegesprek bij de start van de IB.
Om de huidige ‘wachttijdbegeleiding’ bij de hulpverleners ter verminderen zou een
duidingsgesprek of toch de mogelijkheid van een driegesprek veel van die vragen kunnen
wegnemen.

•

De ouder kan ook bij de hulpverlener vanuit de gemeente de wens voor een driegesprek
aangeven. Er is nog niet duidelijk hoe dit proces eruit ziet en hoe de relevante informatieuitwisseling er dan uit ziet.

•

Een toelichting in een driegesprek schept helderheid, ook voor niet-gedupeerde ouders. In dat
geval kan UHT toelichten wat de reden is van afwijzing en hoort de hulpverlener bij de
gemeente dit uit de eerste hand. Dit plaatst de hulpverlener in een betere positie om samen

56

Bij die ouders zal ook (deels) behoefte zijn om eigen regie te hebben bij het driegesprek. Het is nog niet
bekend welke ruimte hiervoor is bij de driegesprekken.

54

met de ouder aan (emotioneel) herstel te gaan werken vanuit de reguliere ondersteuning
vanuit de gemeente.
Gewenste vervolgactie: Het is van belang dat ook niet-gedupeerden de mogelijkheid krijgen voor
een driegesprek voor bespreking van de uitslag van de eerste toets of integrale beoordeling om zo
bij te dragen aan warme overdracht richting de reguliere ondersteuning vanuit de gemeenten.

4.3.2. Implementatie driegesprek
Gemeenten moeten verschillende voorbereidingen treffen om ervoor te zorgen dat zij invulling
kunnen geven aan het organiseren van de driegesprekken. Het gaat dan om de volgende
activiteiten:
•

Inrichten proces en instrueren medewerkers;

•

Inrichten gegevensuitwisseling;

•

Communicatie over driegesprek.

In het navolgende worden de verschillende stappen nader uitgewerkt.
Inrichten proces en instrueren medewerkers
De hulpverlener vanuit de gemeente organiseert het driegesprek na een signaal vanuit UHT. In
paragraaf 3.1.3 is nader uitgewerkt hoe het proces voor het driegesprek eruit kan komen te zien. Dit
proces moet worden ingericht in de gemeente. Hiervoor is incidentele capaciteit nodig bij
implementatie. Om de ouder de juiste verwachtingen te kunnen geven over het driegesprek is het
handig als de hulpverlener hier de juiste hulpmiddelen voor heeft.
Gewenste vervolgactie: Zorg voor een protocol of checklist voor de hulpverlener voor het
voorbereidend gesprek met de ouder.
In de gesprekken met de uitvoerders vanuit de gemeente is de benodigde tijdsbesteding voor een
driegesprek geraamd. De taken voor de hulpverlener bestaan uit de planning en logistiek voor het
gesprek, de voorbereiding met de ouder, het driegesprek zelf en het vastleggen en delen van de
afspraken (m.b.t. brede ondersteuning). In totaal wordt per driegesprek een tijdsbesteding van vier
tot zes uur verwacht.
Voor ouders die nu nog geen brede ondersteuning van de gemeenten krijgen, is boven op de
geraamde uren voor het driegesprek ook tijd nodig voor het leggen van het eerste contact en

55

inventarisatie. Conform de raming van KPMG varieert de ureninzet voor het eerste contact en
inventarisatie tussen de 0,5 en 5 uur.57
Op basis van de geraamde behoefte gaan er meer dan 11 duizend driegesprekken worden
gevoerd. Voor gemeenten is de benodigde tijdsinspanning dus tussen 46 duizend en de 85 duizend
uur, mede afhankelijk van het aandeel nog niet door de gemeente ondersteunde ouders. Wel geven
de gemeenten aan dat goede driegesprekken ook tijd kunnen besparen in de brede ondersteuning,
door gerichtere hulpverlening en minder wachttijdbegeleiding. Het netto-effect is op dit moment
lastig te ramen.
Het moment waarop deze verzoeken gaan komen is afhankelijk van de productieplanning bij UHT,
aangezien het driegesprek altijd volgt op een stap in het financieel herstelproces bij UHT. Hierdoor
is het voor gemeenten lastig in te schatten of er voldoende beschikbare capaciteit is bij de
hulpverleners / aanspreekpunten voor het voeren van deze gesprekken. Na implementatie zou er
een piekbelasting van de benodigde capaciteit van de hulpverleners kunnen optreden. Gezien het
belang van driegesprekken voor de ouders, maken gemeenten deze tijd graag beschikbaar. Hoe
meer inzicht de gemeenten krijgen in de planning, hoe sneller en beter zij de benodigde capaciteit
kunnen organiseren.
Inrichten gegevensuitwisseling
Voor de gegevensuitwisseling kan gebruik worden gemaakt van een vergelijkbare werkwijze als die
nu gebruikt wordt als een ouder aangeeft brede ondersteuning te willen. In paragraaf 3.3.3 is de
benodigde gegevensuitwisseling al beschreven. Als de gegevensuitwisseling goed kan worden
ingeregeld, dan is de impact van de implementatie beperkt. Gemeenten hebben aangegeven in een
driegesprek naast de ouder te willen staan en voor die rol is het niet noodzakelijk om over veel
informatie van de ouder te beschikken.
Communicatie over driegesprek
Het driegesprek is een nieuwe mogelijkheid in het herijkte proces. Gemeenten zien duidelijk de
meerwaarde van een driegesprek voor de ouder en verzoeken aan UHT ouder aan te moedigen tot
een driegesprek. Daarbij is goed verwachtingsmanagement voor ouders zonder ondersteuning
vanuit de gemeente belangrijk. De rol die de hulpverlener vanuit de gemeente kan hebben is naast
de ouder te staan. Net als bij urgentie kan duidelijke communicatie naar de ouders met

57

KPMG (2021),Onderzoek samenwerking met gemeenten bij hersteloperatie kinderopvangtoeslag.

56

verhelderende filmpjes en via ouderplatforms en social media helpen om de juiste verwachtingen te
scheppen.

4.3.3. Beschouwing en conclusie
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de oplossing driegesprek uitvoerbaar
is. Het driegesprek heeft duidelijke meerwaarde voor de ouder en sluit goed aan bij de brede
ondersteuning vanuit de gemeente. Het kan een belangrijke vindplaats zijn voor ouders met
hulpvragen en behoefte aan ondersteuning, die dat nu niet krijgen.
Om de meerwaarde voor de ouder ook daadwerkelijk te realiseren wil de gemeente samen met
UHT een protocol/checklist maken voor deze gesprekken en afspraken maken over de planning en
opvolging.
Er is een duidelijk impact op de benodigde capaciteit om deze voor te bereiden en te houden.
Gemeenten hebben inzicht nodig in de productieplanning bij UHT om de verwachte aantallen
driegesprekken en de mogelijke piekbelasting aan te kunnen.
Randvoorwaarde: Er moeten heldere afspraken komen over afhandeling en doorlooptijd bij
verzoeken voor driegesprekken en over de opvolging tussen gemeenten en UHT. Om de
benodigde capaciteit (piekbelasting) voor driegesprekken te kunnen organiseren is inzicht in de
productieplanning van UHT en afstemming over het moment van implementeren nodig.
Als mogelijk risico zien de gemeenten, vooral als wachttijden blijven oplopen of als het herijkte
proces onduidelijkheid oproept bij ouders, dat er geen match is tussen de verwachting bij ouders
over de inhoud van de driegesprekken en wat er kan worden geboden. Dit kan tot extra
ontevredenheid leiden.

4.4. Aanspreekpunt
Eén van de beoogde oplossingsrichtingen binnen de herijking van de hersteloperatie is het
aanspreekpunt. Gedupeerde ouders kunnen in het herijkte proces na de eerste toets een
aanspreekpunt bij de gemeente krijgen. Het aanspreekpunt ‘fungeert als het eerste aanspreekpunt
voor alle vragen en zorgen die niet sec relevant zijn voor de opbouw van het financieel dossier

57

maar betrekking hebben op de brede ondersteuning binnen de vijf leefgebieden.’ 58 De ouder krijgt
met het aanspreekpunt een vast persoonlijk contact bij de gemeente (hulpverlener) in plaats van
het wat minder persoonlijke serviceteam bij UHT, waar hij/zij al zijn/haar vragen over de
hersteloperatie kan stellen. Ouders zonder aanspreekpunt kunnen gebruik blijven maken van de
bestaande kanalen om hun vragen af te kunnen handelen.
Het aanspreekpunt bij de gemeente krijgt daarmee de rol van frontoffice voor de gehele
hersteloperatie met de volgende rolverdeling tussen het aanspreekpunt en UHT voor vragen van
ouders:
•

Vragen over brede ondersteuning worden beantwoord door aanspreekpunt.

•

Vragen over financieel herstel door UHT:
•

Het aanspreekpunt kan eerstelijns vragen beantwoorden;

•

Voor tweedelijns vragen blijft UHT de directe ingang.

Om een goed beeld te kunnen schetsen van de uitvoerbaarheid van het aanspreekpunt zijn
verschillende componenten relevant. Wat zijn eerstelijnsvragen en wat zijn tweedelijnsvragen? En
over welke informatie beschikt het aanspreekpunt om vragen van ouders te kunnen beantwoorden?
Beide zaken hangen samen, naarmate meer vragen als tweedelijnsvragen worden beschouwd
hoeft een aanspreekpunt over minder informatie te beschikken. Dat heeft dan wel weer gevolgen
voor de meerwaarde van het aanspreekpunt voor de ouder; naarmate minder eerstelijns vragen
door het aanspreekpunt kunnen worden beantwoord moet de ouder vaker alsnog contact met UHT
opnemen voor tweedelijnsvragen.
In eerste instantie gaven gemeenten in de interviews aan dat het voor de uitvoering van de rol van
aanspreekpunt in ieder geval nodig was om over alle beschikbare informatie uit de systemen van
UHT (in relatie tot de hersteloperatie) te kunnen beschikken via een webportaal met passende
autorisatie.59 Uit gesprekken tussen UHT en VNG bleek al snel dat zo’n webportaal geen
haalbare/uitvoerbare mogelijkheid was voor UHT. Vervolgens is in een aantal iteraties tussen UHT
en VNG gekeken welke gegevens op welke manier beschikbaar te stellen waren voor invulling van
de rol van aanspreekpunt door de gemeente. Het resultaat hiervan is opgenomen in paragraaf
3.3.4. In het navolgende is de impact van het aanspreekpunt nader uitgewerkt aan de hand van de

58

59

Zie Belastingdienst Toeslagen (2022), Uitwerking oplossingen herijking in fiches. Bijlage bij beslisdocument
bestuurlijk overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022.
Via dit webportaal zouden zeer privacygevoelige gegevens worden gedeeld en dit vraagt om autorisatie
met authenticatie op het hoogste betrouwbaarheidsniveau (van een vergelijkbaar niveau als bv. Suwinet).

58

wijze waarop verschillende type gegevens door UHT gedeeld kunnen worden met het
aanspreekpunt.
In subparagraaf 4.4.1 is eerst gekeken welke vragen ouders hebben en naar verwachting aan het
aanspreekpunt zullen gaan stellen. In volgende subparagraaf is vervolgens gekeken wat er nodig is
voor de implementatie van het aanspreekpunt bij gemeenten. In subparagraaf 4.4.3 is tot slot
gekeken in hoeverre de oplossingen voor gegevensuitwisseling uitvoerbaar zijn.

4.4.1. Vragen van ouders
Om een indruk te krijgen van het soort vragen van ouders is hieronder de top 5 van meest gestelde
vragen over het financieel herstel60 opgenomen:61
•

Wanneer ben ik aan de beurt voor integrale behandeling?

•

Ik heb mij aangemeld voor herbeoordeling, wanneer hoor ik iets?

•

Ik wil mij aanmelden voor herbeoordeling van kot?

•

Vervolgstappen aanmelden voor herbeoordeling van kot?

•

In gebreke stellen?

Het is overigens de ervaring van gemeenten met betrekking tot bovenstaande vragen dat juist
ouders, die niet door de eerste toets zijn gekomen, veel vragen hebben over het vervolg. Dit is een
grote groep van ruim 19 duizend ouders.62 In de fiche voor het aanspreekpunt is opgenomen dat
alleen gedupeerde ouders in aanmerking komen voor een aanspreekpunt. Dit onderscheid is lastig
uitlegbaar (zowel aan ouders als aan mensen in de uitvoering); ook ouders die niet door de eerste
toets zijn gekomen hebben vragen. Waar kunnen deze ouders zonder aanspreekpunt dan terecht
voor hun vragen?
Een belangrijke reden voor ouders om een vraag te stellen ontstaat op het moment dat het proces
niet verloopt zoals gepland/gewenst/gehoopt (ook wel unhappy flow). In het huidige proces zit heel
veel unhappy flow: onduidelijkheid, ontevredenheid, (langer dan verwachte) wachttijden zijn
allemaal voorbeelden van unhappy flow en redenen voor ouders om vragen te stellen over de
hersteloperatie. Minder unhappy flow betekent ook minder vragen van ouders.

60

61

62

Er worden ook veel vragen gesteld over nog niet bestaande regelingen zoals de kindregeling, de regeling
voor ex-partners en regelingen voor gedupeerden van andere toeslagen (HKZ).
Dit komt naar voren uit de logging van meest gestelde vragen bij het serviceteam van UHT voor de periode
van 1 december 2021 tot en met medio februari 2022.
Het gaat om de persona’s Fajah, Faith en Fieke.

59

Uit onderzoek van Motivaction63 blijkt dat 59 procent van de ouders op ten minste één onderwerp
nog grote of hele grote problemen ervaart. Voor de haalbaarheidstoets van UHT en deze
uitvoeringstoets is daarom het percentage van (afgerond) 60% gehanteerd als het percentage
ouders dat mogelijk behoefte heeft aan een aanspreekpunt. 64 Als we rekenen met 60% dan komt dit
uit op ruim 9.000 ouders die nu wachten op een IB met behoefte aan een aanspreekpunt en
ongeveer 2.100 ouders die in de toekomst een aanspreekpunt zullen willen.65
De impact van een aanspreekpunt hangt voor een deel samen met het aantal ouders dat een
aanspreekpunt wil, maar meer nog van het aantal vragen dat wordt gesteld. Het is echter heel
complex om een goede schatting te maken van het aantal vragen dat ouders aan het
aanspreekpunt gaan stellen. Wel is een inschatting gemaakt van de mate waarin het aantal vragen
toe of af gaan nemen als ouders een aanspreekpunt krijgen. In de volgende tabel is dit naast elkaar
gezet.

63
64

65

Motivaction (2021), Behoeftenonderzoek onder mogelijk gedupeerden van de kinderopvangtoeslag.
Het is lastig om te beoordelen of 60% een reële schatting is van het percentage ouders dat behoefte heeft
aan een aanspreekpunt. Er zijn redenen waarom dit percentage hoger uit kan vallen (gegeven de huidige
(nog relatief beperkte) informatievoorziening aan ouders zullen veel meer ouders vragen hebben , bv. over
wanneer ze aan de beurt zijn). Er zijn ook redenen waarom dit percentage lager uit kan vallen (als het
financieel herstel volgens het herijkte proces verloopt dan is het de verwachting dat ouders door de extra
aandacht en betere informatievoorziening weer veel minder vragen zullen hebben dan nu het geval is). Bij
gebrek aan betere inzichten is voor de basisberekening uitgegaan van 60%.
Voor de berekening is uitgegaan van de persona’s Giulia & Hannah (5.990 ouders) + Ise (9.269 ouders) *
60% die aanspreekpunt wil ≈ 9.100 ouders. In aanvulling daarop is het de verwachting dat een deel van de
nieuwe instroom (persona Alaïa) en een deel van de ouders die wachten op de eerste toets (Evi) in de
toekomst ook behoefte zal hebben aan een aanspreekpunt (ruim dan 2.100 ouders).

60

Tabel 4.1: Stijging / daling vragen ouders aanspreekpunt
Situatie

Ouder ontvangt al wel
brede ondersteuning
van gemeente b)

Wijziging

Aantal vragen?

Impact?

Deel vragen komt nu

Geen verschil aantal

Mogelijk wel

ook al bij gemeente

vragen

tijdsbesparing (door

terecht

betere informatiepositie)

Deel vragen wordt nu
aan UHT gesteld en

Stijging aantal vragen a)

straks aan

Extra tijdsbesteding

aanspreekpunt
Ouder ontvangt (nog)

Deel vragen wordt nu

Extra tijdsbesteding.

geen brede

aan UHT gesteld en

ondersteuning van

straks aan

ondersteuning door

gemeente b)

aanspreekpunt

gemeente? b)

Stijging aantal vragen a)

Bijeffect: meer brede

Meer / betere
communicatie over

Stijging aantal vragen

Extra tijdsbesteding

Daling aantal vragen

Tijdsbesparing

Stijging aantal vragen

Extra tijdsbesteding

aanspreekpunt
Overig

Beter (herijkt) proces en
voorkomen unhappy
flow
Wijziging proces
(rework)

a) Voor gemeenten betekent dit een stijging van het aantal vragen, voor UHT een even grote daling van het aantal vragen.
b) Er is niet bekend of het al wel of nog niet ontvangen van brede ondersteuning door de gemeente invloed heeft op het
percentage ouders dat een aanspreekpunt bij de gemeente wil.
c) Gemeenten hebben aangegeven dat bij ouders die een aanspreekpunt willen én nog geen brede ondersteuning
ontvangen van de gemeente ook nadrukkelijk gekeken zal worden of de ouders - naast de wens voor een
aanspreekpunt – ook nog andere hulpvragen heeft. Dat kan er mogelijk toe leiden dat meer ouders brede ondersteuning
van de gemeente gaan ontvangen.

4.4.2. Implementatie aanspreekpunt
Gemeenten moeten verschillende voorbereidingen treffen om ervoor te zorgen dat zij invulling
kunnen geven aan de rol van aanspreekpunt. Het gaat dan om de volgende activiteiten:
•

Instrueren / opleiden hulpverleners;

•

Inrichten gegevensuitwisseling;

•

Communicatie over aanspreekpunt.

61

In het navolgende worden de verschillende stappen nader uitgewerkt.
Instrueren / opleiden hulpverleners
In de projectfiche over het aanspreekpunt is het volgende uitgangspunt opgenomen: ‘Als de
gedupeerde al brede ondersteuning ontvangt via de gemeente, kan de huidige contactpersoon (van
de ouder) bij de gemeente de rol van aanspreekpunt vervullen.’ Dat betekent dat alle bestaande
hulpverleners binnen gemeenten, die nu brede ondersteuning bieden aan mogelijk gedupeerde
ouders de rol van aanspreekpunt gaan vervullen. 66 Gemeenten hebben de brede ondersteuning
voor mogelijk gedupeerde ouders op verschillende manieren ingericht. Enerzijds zijn er gemeenten
die speciale KOT-teams hebben voor de brede ondersteuning aan mogelijk gedupeerde mensen.
Anderzijds zijn er gemeenten die de brede ondersteuning aan mogelijk gedupeerde mensen
hebben ingericht in de staande organisatie in het sociaal domein. In het eerste geval zijn er relatief
weinig hulpverleners die relatief veel mogelijk gedupeerde ouders bijstaan, in het laatste geval zijn
er relatief veel hulpverleners binnen de gemeente die soms maar één of enkele mogelijk
gedupeerde ouder(s) bijstaan. Dat heeft ook invloed op de te maken kosten voor het instrueren /
opleiden van medewerkers.67
Het aanspreekpunt moet in staat zijn om vragen van gedupeerde ouders te beantwoorden. Hiervoor
is het nodig dat het aanspreekpunt goed op de hoogte is van het proces van financieel herstel,
beschikt over actuele informatie van de ouder, goed de beschikbare informatie (en bv. verstuurde
beschikking en brieven) kan duiden en ook goed weet wat zijn/haar rol wel en niet is (het
aanspreekpunt kan geen tot in zeer beperkte mate toezeggingen doen over activiteiten van UHT68
of over de snelheid van het proces van financieel herstel). Dit zijn allemaal elementen die

66

67

68

Een alternatieve oplossingsrichting voor het beleggen van de rol van aanspreekpunt bij alle hulpverleners
is het centraliseren van deze rol door per gemeente één of enkele medewerkers aan te wijzen als
aanspreekpunt. Voor ouders die al een brede ondersteuning van de gemeente ontvangen, is dit een
suboptimale oplossing omdat de ouder dan niet het voordeel heeft van een laagdrempelig aanspreekpunt
bij de gemeente met wie de ouder al contact heeft. Het is dan ook de vraag wat de meerwaarde is van een
(minder persoonlijke) gemeentelijke servicedesks ten opzichte van een (minder persoonlijke) servicedesk
bij UHT. Dit is mogelijk wel een oplossing voor ouders die alleen een aanspreekpunt willen bij de gemeente
en verder geen brede ondersteuning voor de gemeente. Voor de analyse zijn wij er nu vanuit gegaan dat
alle hulpverleners de rol van aanspreekpunt gaan vervullen.
Gemeenten hebben bewust gekozen voor een bepaalde inrichting van de brede ondersteuning aan ouders.
Het eventueel aanpassen van deze inrichting vanwege de (kosten voor de) rol van aanspreekpunt heeft
veel te grote impact op de hulpverlening op de ouder. Gemeenten hebben aangegeven dat aanpassing van
de inrichting van de brede ondersteuning geen reëel alternatief is.
Het aanspreekpunt kan wel verzoeken doorgeven aan UHT (de ouder wil graag de brief nog een keer
ontvangen), maar kan natuurlijk geen gerichte opdrachten geven aan UHT. Voor dergelijke afspraken is het
dan eigenlijk nodig om met een soort van service level agreements te gaan werken (als de ouder een brief
nog een keer wil ontvangen, dan zorgt UHT ervoor dat deze binnen 2 dagen opnieuw wordt verstuurd).

62

meegenomen moeten worden bij het instrueren / opleiden van hulpverleners om invulling te kunnen
geven aan de rol van aanspreekpunt.
Een risico is dat het aanspreekpunt een soort ‘kop van jut’ wordt voor de gedupeerde ouder als
bepaalde zaken niet goed gaan in het proces van financieel herstel en de ouder (al dan niet terecht)
zijn/haar ontevredenheid daarover kenbaar maakt. In beginsel zijn de hulpverleners van de
gemeente goed in staat om hier mee om te gaan, al moet dit wel als aandachtspunt worden
meegenomen bij de instructie van het aanspreekpunt.
Gemeenten hebben ook aangegeven dat het essentieel is dat de hulpverlener naast de ouder kan
staan. Daarmee wordt de rol van aanspreekpunt wel op een iets andere manier ingevuld dan de rol
bij een klassiek frontoffice (een frontoffice-medewerker opereert in beginsel altijd namens de
organisatie). Het naast de ouder staan moet overigens niet als vanzelfsprekend worden gezien, dit
verdient ook aandacht bij de instructies en ook nadat deze oplossingsrichting is geïmplementeerd.
De raming voor de instructie van de hulpverleners voor alle nieuwe rollen is in hoofdstuk 5
opgenomen. Daarnaast moeten deze instructies ook worden voorbereid; hier ligt een gezamenlijke
actie van UHT en VNG voor de hand. De kosten hiervoor zijn meegenomen onder de raming van
de kosten voor implementatieondersteuning bij de operationele samenwerking.
Inrichten gegevensuitwisseling
Gemeenten willen naast de ouder staan en hebben ook aangegeven dat zij niet over meer
informatie willen beschikken dan de informatie waarover de ouder kan beschikken. Als dat wel het
geval is, dan zal dat tot veel extra vragen van gedupeerde ouders leiden in de hoop dat het
aanspreekpunt ‘al iets heeft gehoord’. Dit betekent dat de informatievoorziening richting de ouder
ook op orde moet zijn.
Gewenste vervolgactie: Het is van belang dat ouders die zich hebben aangemeld voor financieel
herstel goede toegang krijgen tot hun persoonlijke informatie in de vorm van een webportaal voor
de ouders.
Om de rol van aanspreekpunt op een adequate manier in te kunnen vullen is het van belang dat het
aanspreekpunt over actuele informatie beschikt. In tabel 3.2 in paragraaf 3.3.4 is aangegeven welke
informatie UHT op welke manieren beschikbaar kan stellen aan de gemeente. In deze subparagraaf
zijn de belangrijkste uitkomsten naast elkaar gezet.

63

UHT heeft aangegeven persoonsgegevens en statusinformatie met een dagelijkse update op drie
verschillende manieren aan te kunnen leveren aan gemeenten.
1.

Bestandslevering door UHT + viewer door VNG of UHT;

2.

API door UHT + viewer door VNG;

3.

Dashboard door UHT.

Een serieus issue bij alle bovengenoemde alternatieven is dat er geen sluitende manier is met een
volwaardige ICT-oplossing om op een redelijk korte termijn de privacygevoelige persoonsgegevens
en statusinformatie van de UHT bij de hulpverlener (die fungeert als aanspreekpunt) te krijgen. Een
oplossing met lijstwerk, waarbij de contactpersoon binnen de gemeente dagelijks de geüpdatete
informatie handmatig doorzet naar de hulpverlener die aanspreekpunt is, is niet uitvoerbaar voor
gemeenten. In bijlage D is een meer gedetailleerde analyse gemaakt van de verschillende
alternatieven en de aandachtspunten en issues met betrekking tot de uitvoerbaarheid.
Voor inhoudelijke informatie of dossier-specifieke informatie zoals uitkomsten van beoordelingen,
argumenteringen en conclusies kan het aanspreekpunt telefonisch contact opnemen met een nog
op te zetten gemeentedesk bij UTH. Het is technisch gezien niet haalbaar voor UHT om deze
informatie via een vorm van gestructureerde gegevensuitwisseling met gemeenten te delen.
Los van het niet kunnen beschikken over persoonsgegevens en statusinformatie is ook nog een
aandachtspunt dat UHT geen (status)informatie kan leveren over de meest gestelde vraag, namelijk
“Wanneer ben ik aan de beurt voor integrale behandeling?” Op de pagina ‘Planning herstel’ van de
website over het herstel van de toeslagen is hier summiere informatie te vinden. 69 Deze meest
gestelde vraag kan het aanspreekpunt na de herijking dan ook niet kan beantwoorden.
Communicatie over aanspreekpunt
In het herijkte proces krijgen gedupeerde ouders in het uitslaggesprek van de eerste toets door een
UHT’er de mogelijkheid voor een aanspreekpunt. Ook gedupeerde ouders die eerder een eerste
toets hebben gehad en nu wachten op een integrale beoordeling krijgen de mogelijkheid voor een
aanspreekpunt (via rework). Hierbij is het volgende van belang. Als een ouder de mogelijkheid krijgt
voor een aanspreekpunt dan schept dat bepaalde verwachtingen bij de ouder. Een ouder zal –
logischerwijs – verwachten dat het aanspreekpunt dan zijn/haar vragen kan beantwoorden; iets wat

69

Zie https://services.belastingdienst.nl/toeslagen-herstel/planning-herstel/. Bij raadpleging van deze
webpagina op 17 april 2022 werden alleen verwachtingen uitgesproken voor ouders die zich hadden
aangemeld van oktober tot en met 22 december 2020 (verwachte maand van de start van de integrale
behandeling in maart, april of mei 2022).

64

een ouder vanzelfsprekend ook zal waarderen. Het is echter de vraag of deze verwachtingen ook
maar enigszins waargemaakt kunnen worden. Veel van de vragen van ouders kan het
aanspreekpunt namelijk niet beantwoorden. Dat zal al snel tot teleurstelling leiden bij de ouder,
waarmee het vertrouwen van ouder nog een keer een nieuwe deuk krijgt. Het is daarom maar zeer
de vraag of het aanspreekpunt daadwerkelijk tot een verbetering leidt voor de gedupeerde ouders.

4.4.3. Beschouwing en conclusie
In paragraaf 4.4 is gekeken naar de uitvoeringsconsequenties van het aanspreekpunt voor
gemeenten. Op het eerste gezicht is het aanspreekpunt een sympathiek idee. Bij nadere
beschouwing is het echter de vraag of gedupeerde ouders echt geholpen zijn met een
aanspreekpunt bij de gemeente. Een ouder heeft niet zozeer behoefte om vragen aan een
aanspreekpunt te stellen, een ouder heeft vooral behoefte om antwoorden te krijgen op zijn/haar
vragen. Doel en middel lopen hier door elkaar heen. Het doel zou moeten zijn om ervoor te zorgen
dat de ouder (sneller/beter) antwoorden krijgt op zijn/haar vragen. Het aanspreekpunt is daarvoor
een mogelijk middel.
De meerwaarde van een aanspreekpunt is in het bijzonder afhankelijk van de mate waarin het
aanspreekpunt ook daadwerkelijk vragen van de ouders kan beantwoorden. Dit is op haar beurt
weer afhankelijk van de informatie waarover het aanspreekpunt beschikt. Uit de verkenning tussen
UHT en VNG van de afgelopen periode zijn verschillende voor UHT haalbare oplossingen voor
gegevensuitwisseling naar voren gekomen. De beoogde oplossing voor het delen van
persoonsgegevens en statusinformatie zorgt ervoor dat iedere gemeente dagelijks een update (lijst)
krijgt met actuele persoonsgegevens en statusinformatie van gedupeerde ouders die een
aanspreekpunt willen. Het is voor gemeenten echter niet uitvoerbaar om deze informatie op een
privacy vriendelijke manier iedere dag opnieuw bij de juiste hulpverlener te krijgen (uiteraard moet
het aanspreekpunt alleen beschikken over informatie van ouders voor wie hij/zij aanspreekpunt is).
Daarnaast kan inhoudelijke of dossier-specifieke informatie alleen telefonisch (via de
gemeentedesk) worden gedeeld met het aanspreekpunt. En informatie over één van de meest
gestelde vragen ‘Wanneer ben ik aan de beurt voor integrale behandeling?’ kan in het geheel niet
worden beantwoord.
Als een ouder de mogelijkheid voor een aanspreekpunt krijgt dan schept dat bepaalde
verwachtingen bij de ouder. Een ouder zal – logischerwijs – verwachten dat het aanspreekpunt dan
zijn/haar vragen kan beantwoorden; iets wat een ouder vanzelfsprekend ook zal waarderen. Het is
echter de vraag of deze verwachtingen ook maar enigszins waargemaakt kunnen worden. Veel van
de vragen van ouders kan het aanspreekpunt namelijk niet beantwoorden. Dat zal al snel tot

65

teleurstelling leiden bij de ouder, waarmee het vertrouwen van ouder nog een keer een nieuwe
deuk krijgt.
Per saldo kan het aanspreekpunt met de voorgestelde gegevensuitwisseling dus maar een klein
deel van de vragen van de ouder direct beantwoorden. Het aanspreekpunt zal dan ook vaak het
antwoord ‘dat weet ik niet’ of ‘daarvoor moet u contact opnemen met UHT’ moeten geven. Een
adequate invulling van de rol van aanspreekpunt (die wel vragen van ouders kan beantwoorden) is
voor hulpverleners daarom ook niet uitvoerbaar; het aanspreekpunt beschikt over te beperkte
informatie om direct antwoorden te kunnen geven op vragen van ouders.
De rol van aanspreekpunt voor de hersteloperatie is voor gemeenten niet uitvoerbaar.
Het op een adequate manier invulling geven aan de beoogde oplossingsrichting van een
aanspreekpunt is voor gemeenten niet uitvoerbaar. Ook een iets andere invulling van de
oplossingsrichting met een aanspreekpunt light, een contactpersoon, een coördinator, een
persoonlijke ondersteuner of welke rol dan ook namens de gehele hersteloperatie is niet
uitvoerbaar vanwege dezelfde redenen waarom een aanspreekpunt niet uitvoerbaar is.
Het is vanwege het bovenstaande van belang dat er duidelijk(er) wordt gecommuniceerd naar de
ouders over welke vragen zij waar kunnen stellen. Ouders die geen brede ondersteuning van de
gemeente krijgen dienen zich voor vragen over de hersteloperatie in beginsel te wenden tot UHT en
niet tot de gemeente.
Randvoorwaarde: Het is van belang om duidelijk aan ouders te communiceren dat ouders voor
vragen over financieel herstel contact kunnen opnemen met UHT en voor vragen over brede
ondersteuning contact kunnen opnemen met hun gemeente. Deze vraaggeleiding moet ook worden
opgenomen in de te verstrekken informatiepakketten.
Het doel om ervoor te zorgen dat de ouder (sneller/beter) antwoorden krijgt op zijn/haar vragen kan
op verschillende manieren worden ingevuld. Met de herijking van de hersteloperatie is er veel meer
aandacht voor communicatie met ouders en worden bijvoorbeeld informatiepakketten verstrekt aan
ouders. Eerder is al de aanvullende gewenste vervolgactie opgenomen van een webportaal voor
ouders die er ook aan kan bijdragen dat ouders sneller / beter antwoorden krijgen op hun vragen.
Los van het bovenstaande zorgt de betere operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten
er ook voor dat er beter zicht is op hoe processen bij UHT en gemeenten werken. Hierdoor zijn
zowel gemeenten als UHT na de herijking beter in staat om meer generieke vragen van ouders te
beantwoorden.

66

4.5. Ervaringsdeskundige
De inzet van een ervaringsdeskundige is nieuw in het herijkte proces. Een ouder kan aan UHT of
aan de hulpverlener vanuit de gemeente aangeven behoefte te hebben aan ondersteuning door
een ervaringsdeskundige. Ook kan de hulpverlener zelf signaleren dat dit een goed idee kan zijn en
dit voorstel aan de ouder doen.
Gedupeerde ouders kunnen als ervaringsdeskundige andere gedupeerden ondersteunen, zowel in
het proces bij UHT, als bij gemeenten. Een ervaringsdeskundige is daarmee meer dan een
lotgenoot. Het verschil zit in de volgende aspecten, een ervaringsdeskundige:
•

Heeft het hele proces van financieel herstel zelf al doorlopen;

•

Heeft inmiddels (emotionele) afstand van het eigen doorlopen proces;

•

Het een gerichte training als ervaringsdeskundige achter de rug.

In de hersteloperatie kunnen ervaringsdeskundigen verschillende rollen hebben:
•

Een (expert) rol op bijeenkomsten van lotgenoten;

•

Individuele hulp aan een ouder als vorm van algemene ondersteuning;

•

Gerichte individuele ondersteuning in proces van financieel herstel, bijvoorbeeld in
ondersteuning van de ouder in het (twee of) driegesprek.

Na een landelijke aanbesteding heeft BOinK een pool van ervaringsdeskundigen70 opgezet, die
beschikbaar zijn voor bovenstaande ondersteuning. Als een ouder aangeeft behoefte aan
ondersteuning van een ervaringsdeskundige te hebben dan kan de hulpverlener van de gemeente
doorverwijzen naar deze pool van BOinK. Daarnaast kan de gemeente BOinK zelf benaderen als zij
een ervaringsdeskundige willen betrekken bij bijvoorbeeld een lotgenotenbijeenkomst. Gemeenten
kunnen ook lokaal initiatief nemen om ervaringsdeskundigen in te zetten.
UHT gaat er op dit moment vanuit dat 20% van de ouders behoefte heeft aan ondersteuning van
een ervaringsdeskundige. De huidige pool van ervaringsdeskundigen is nog beperkt en het is nog
onduidelijk hoe groot deze gaat worden. Op korte termijn lijkt het niet realistisch te verwachten dat
zoveel inzet vanuit deze pool kan worden geleverd. Een enkele gemeente heeft zelf ervaring met
de inzet van een ervaringsdeskundige, maar ook dit gaat om een handvol ervaringsdeskundigen.

70

Medio februari 2022 is deze opdracht gestart. Eind maart 2022 zaten er 16 getrainde ervaringsdeskundigen
in deze pool.

67

4.5.1. Huidige situatie en aandachtspunten vanuit gemeentelijke uitvoering
In de huidige situatie is er maar een beperkt aantal gemeenten dat heeft gewerkt met een (eigen)
ervaringsdeskundige. Deze gemeenten hebben allemaal een positieve indruk. Het is een goede
aanvulling op de ondersteuning van de hulpverlener vanuit de gemeente. De ervaringsdeskundige
kan laagdrempelig aan de slag met de ouder en kan helpen om meer rust en vertrouwen te geven
aan deze ouder. Wel zien zij dat er nog weinig ervaringsdeskundigen zijn, die al voldoende afstand
hebben van het eigen proces.
Gemeenten, die nog niet met een ervaringsdeskundige hebben gewerkt, zijn voorzichtig positief en
zien de meerwaarde voor de ouder. Zij plaatsen wel een aantal kanttekeningen. Het herstelproces
is relatief nieuw, zijn er wel voldoende ervaringsdeskundigen beschikbaar die voldoende afstand
hebben van hun eigen proces? Belangrijk is dat er goede ervaringsdeskundigen beschikbaar zijn,
die de ouder kunnen ondersteunen ook al heeft die andere behoeften of maakt die keuzes die zij
zelf niet zouden maken.
Veel gemeenten wil de ervaringsdeskundige vraaggericht inzetten (passief aanbod). Een ander
deel wil de ervaringsdeskundige actief aanbieden aan ouders die zulke ondersteuning goed kunnen
gebruiken.
Aandachtspunten vanuit de gemeentelijke uitvoering zijn:
•

Naast de 1-op-1 rol van ervaringsdeskundigen, bijvoorbeeld bij een driegesprek, is er ook
behoefte aan hun bijdrage aan lotgenotenbijeenkomsten. Is hier ook capaciteit voor
beschikbaar vanuit de pool van BOinK?

•

De behoefte aan ervaringsdeskundigen kan hoog zijn. Maak in de communicatie duidelijk
verschil tussen het zijn van een lotgenoot en een ervaringsdeskundige.

•

De druk op de ervaringsdeskundigen kan hoog worden, is er voldoende aandacht aan de
begeleiding van de ervaringsdeskundige zelf en aan goed verwachtingsmanagement bij de
werving?

•

Houdt bij de protocollen / checklist voor de driegesprekken rekening met de rolverdeling tussen
de hulpverlener van de gemeente, de PZB’er of UHT’er en de ervaringsdeskundige.

4.5.2. Implementatie ervaringsdeskundige
De voorbereiden die gemeenten moeten treffen om de inzet van een ervaringsdeskundige te
kunnen uitvoeren zijn beperkt. De hulpverleners moeten worden geïnstrueerd over de
beschikbaarheid van ervaringsdeskundigen en over het signaleren van deze behoefte bij ouders.

68

Bij het communiceren van de beschikbaarheid en de mogelijke rol van een ervaringsdeskundige
aan ouders is het belangrijk dat UHT en elke gemeente rekening houden met de beschikbare
capaciteit van de pool van ervaringsdeskundigen. Hiervoor is goede afstemming met BOinK nodig.

4.5.3. Beschouwing en conclusie
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de inzet van ervaringsdeskundigen
meerwaarde kan hebben voor ouders en dat het uitvoerbaar is om te implementeren. De huidige
pool van ervaringsdeskundigen is nog beperkt en het is nog onduidelijk hoe groot deze gaat
worden. Op korte termijn lijkt het niet realistisch te verwachten dat veel inzet vanuit deze pool kan
worden geleverd.
Om teleurstellingen te voorkomen is het wel belangrijk om als hupverleners goed zicht te hebben op
de beschikbare capaciteit van ervaringsdeskundigen en hun mogelijke rollen en alleen vraaggericht
inzetten.

4.6. Operationele samenwerking
Goede samenwerking tussen gemeenten en UHT is essentieel om de grotere rol van gemeenten in
het proces van financieel herstel goed in te kunnen vullen. De oplossingen de zijn uitgewerkt om de
samenwerking op operationeel niveau te verbeteren zijn opgenomen in paragraaf 3.4.
Deze oplossingen worden nog verder uitgewerkt en zijn (nog) niet getoetst bij de gemeentelijke
uitvoerders. Wel kunnen hier alvast algemene aandachtspunten worden meegenomen die uit de
interviews naar voren kwamen over de huidige samenwerking. De impact en uitvoerbaarheid is op
dit moment binnen de VNG getoetst.

4.6.1. Huidige situatie en aandachtspunten vanuit gemeentelijke uitvoering
In de huidige situatie is het contact tussen hulpverleners vanuit de gemeente en UHT beperkt tot
het contact met het serviceteam, bij urgentie met het acute hulpteam en rond de integrale
beoordeling met een PZB’er.
Hulpverleners zijn het meest positief over het contact en de samenwerking met de PZB’ers. Wel is
de ervaring dat PZB’ers sinds de zomer van 2021 minder tijd hebben voor dit contact. De ervaring
leert dat goed contact van de ouder en hulpverlener met de PZB’er helpt bij het herstel van het
vertrouwen.

69

In paragraaf 4.2 kwamen de aandachtspunten bij urgentie al aan bod. De meeste impact op de
brede ondersteuning heeft momenteel het contact met het serviceteam door de ouder en/of
hulpverlener. Hoe beter bereikbaar het serviceteam is en hoe beter de communicatie, hoe minder
inzet de hulpverlener hoeft te doen aan ‘wachttijdbegeleiding’ van de ouder.
Aandachtspunten vanuit de gemeentelijke uitvoering zijn:
•

Er lijkt in enkele situaties weinig inzicht te zijn binnen UHT voor de mogelijkheden die
gemeentelijke uitvoerder hebben. Als voorbeeld werd genoemd het acuut regelen van
huisvesting voor een ouder die nog niet vastgesteld gedupeerd is.

•

Hulpverleners kunnen niet aan ouders uitleggen, waarom UHT niet kan aangeven wanneer zij
aan de beurt zijn voor een integrale beoordeling.

•

Bij sommige ouders lijkt de informatiepositie van UHT niet volledig te zijn. Een aantal
gemeenten heeft aan UHT aangeboden om in deze complexe casussen de ouders te kunnen
helpen met het zelf verzamelen van de relevante informatie. Zij verwachten dat hiermee de
PZB’ers kunnen worden ontlast en meer beoordelingen kunnen uitvoeren. Hier is nog geen
gebruik van gemaakt.

•

Door de herijking zijn nieuwe en gewijzigde processen in de uitvoering bij gemeenten nodig.
Vooral gemeenten met relatief minder gedupeerde ouders verwachten ondersteuning te
kunnen gebruiken bij de implementatie en tijdens de start van de herijkte processen.

4.6.2. Implementatie operationele samenwerking
Om de beoogde oplossingen voor operationele samenwerking te kunnen implementeren is het
volgende proces nodig bij VNG: het opstellen van een plan om implementatiemanagers
beschikbaar stellen met als taak om de oplossingen uit te werken, in te richten en uit te voeren.
De meeste voorbereiding voor de opgenomen oplossingen ligt bij de VNG, namens de gemeenten.
Vanuit de VNG is capaciteit (incidenteel en structureel) nodig voor:
•

Incidenteel: gezamenlijk uitwerken van de oplossingen door UHT en VNG, met inbreng vanuit
de uitvoerders bij gemeenten. Opleveren van concept werkinstructies aan gemeenten voor de
nieuwe en gewijzigde processen door de herijking.

•

Inrichten (incidenteel) en bemensen (structureel) van het operationeel samenwerkingsbureau,
met goede taakverdeling en heldere verantwoordelijkheden.

•

Opleveren en beheren van heldere informatie (handreikingen), communicatiemateriaal, de
FAQ, de webinars en het trainingsprogramma door UHT en VNG.

•

Trainers beschikbaar stellen voor het geven van de training en mensen om de webinars te
geven en beheerder voor de community en FAQ.

70

•

Logistieke voorbereiding voor trainingen, webinars, de gezamenlijke community en FAQ en het
beschikbaar stellen van de benodigde middelen (locatie, apparatuur, etc.).

•

Training geven aan en webinars houden met de hulpverleners en stakeholders binnen
gemeenten.

•

Inzet als sparringpartner voor gemeenten bij het versterken van kennis en kunde over de
herijking van de hersteloperatie. Aangevuld door het organiseren van regiobijeenkomsten,
bespreekuren, etc.

De impact voor de individuele gemeenten bestaat uit:
•

Training volgen voor alle hulpverleners (verwachte inspanning per hulpverlener nog
onbekend);

•

Kennis op peil houden en uitwisselen door deel te nemen aan webinars, de gezamenlijke
community en het gebruiken van de FAQ door de hulpverleners (verwachte inspanning per
hulpverlener nog onbekend);

•

Up to date houden van de lijst met contactpersonen vanuit gemeenten.

•

Voor gemeenten met veel gedupeerden: capaciteit leveren voor de regionale mobiele brigade
van hulpverleners.

4.6.3. Beschouwing en conclusie
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de verbetering van de operationele
samenwerking gaat helpen om betere dienstverlening aan de ouders te geven haalbaar is om te
implementeren. Om dit te bereiken is vanuit de VNG zowel incidentele als structurele capaciteit
nodig om dit te faciliteren. Ook bij individuele gemeenten is hiervoor capaciteit nodig. De benodigde
capaciteit kan na verdere uitwerking van de oplossingen worden geraamd.

4.7. Oplossingen voor eerder aangemelde ouders (rework)
Het herijkte proces gaat ook gelden voor de al eerder aangemelde personen. ‘Rework’ zijn de
activiteiten die nodig zijn voor personen die niet automatisch op de goede plek in het proces
instromen. De door UHT voorgestelde oplossingen, zoals beschreven in paragraaf 3.2, zijn:
1.

Informatiepakket, specifiek gericht op de fase waarin de ouder zich bevindt.

2.

Duidingsgesprek, een aangepast versie van het nieuwe uitslaggesprek.

3.

Versnelde / maatwerk Integrale beoordeling (IB) voor de groep ‘evident geen recht’.

4.

Telefoongesprek ‘Afronden na € 30.000’ voor ouders voor wie de IB naar verwachting niet zal
leiden tot een uitkering van meer compensatie dan 30K.

71

In dit hoofdstuk geven we allereerst de belangrijkste aandachtspunten vanuit de gemeentelijke
uitvoering over deze groep mee. Daarna beschrijven we de impact voor gemeenten aan de hand
van de verschillende persona’s. Wij eindigen met de randvoorwaarden en gewenste vervolgacties
en de risico’s de het rework met zich meebrengt.

4.7.1. Huidige situatie en aandachtspunten vanuit gemeentelijke uitvoering
De hulpverleners die vanuit de gemeenten brede ondersteuning leveren hebben alle groepen
ouders in hun caseload. Ook bij hen bestaat de grootste groep uit ouders die wachten op de
integrale beoordeling. Uit de gesprekken met deze uitvoeringsprofessionals blijkt dat ook bij hen
ongeveer de helft wel en de helft geen toekenning van de Catshuisregeling ontvangen heeft (‘niet
door de eerste toets is gekomen’).
Alle ouders die dat nodig hebben kunnen brede ondersteuning krijgen. Met hen wordt een plan van
aanpak opgesteld en uitgevoerd. Op een aantal aspecten maakt het uit of iemand vastgesteld
gedupeerd is of (nog) niet. Zo kunnen gedupeerde ouders met huisvestingsproblemen met urgentie
geholpen worden en verschilt de aanpak van private schulden voor gedupeerden en nietgedupeerden. De schuldenaanpak wordt naar verwachting steeds belangrijker omdat de huidige
financiële en energiecrisis het risico op financiële problemen en toename van schulden bij ouders
vergroot.
In grote lijnen is het beeld dat uit de interviews naar voren komt dat er nog een belangrijk verschil is
tussen ouders die vastgesteld gedupeerd zijn en ouders waarvoor dit nog niet definitief is
vastgesteld. In beide groepen kunnen nog veel andere problemen spelen, maar gedupeerde ouders
hebben eindelijk erkenning en kunnen beter beginnen met emotioneel herstel en de andere
problemen. Ouders die nog in onzekerheid zitten, hebben daardoor extra stress. Van emotioneel
herstel is geen enkele sprake. In deze groep komen de hulpverleners grote problemen tegen.
Tijdens de wachttijd op de integrale beoordeling en door de onzekerheid staan deze ouders en
gezinnen in de pauzestand. Met als risico dat problemen toenemen en zij in een neerwaartse
spiraal terecht komen. Zij kunnen zelf pas echt aan de slag met emotioneel herstel en aanpak van
andere problemen als er definitief duidelijkheid komt, merken hun hulpverleners bij deze groep.
Vanuit de brede ondersteuning gezien is sneller duidelijkheid over gedupeerdheid, met name voor
ouders ‘die de eerste toets niet hebben gehaald’ het allerbelangrijkste onderdeel van het
herijkingsproces. Vanuit hun ondersteunende rol merken zij dat voor (emotioneel) herstel en weer
oppakken van het leven duidelijkheid en erkenning het belangrijkst zijn. Het vaststellen van de
hoogte van financiële compensatie kan later bij afronding van de integrale beoordeling.

72

Vanuit de gemeentelijke uitvoering zijn er extra zorgen over twee subgroepen:
•

Ouders die KOT ontvingen in de periode 2005-2011. UHT lijkt niet alle informatie over deze
groep in de informatiesystemen te hebben;71

•

Ouders die de kinderopvangorganisatie gemachtigd hebben om KOT aan te vragen.

4.7.2. Impact op de uitvoering bij gemeenten
Op dit moment is de gemeentelijke uitvoering vooral bezig met brede ondersteuning aan ouders die
daar behoefte aan hebben. Naast de ondersteuning vanuit het plan van aanpak, gaat er veel tijd
zitten in ‘wachttijdbegeleiding’. De meeste wachttijdbegeleiding zit momenteel bij de ouders die
geen toekenning van de Catshuisregeling hebben gekregen en wachten op de IB.
Voor de gemeentelijke uitvoering heeft rework invloed op:
1.

Een mogelijke stijging van het aantal ouders met behoefte aan brede ondersteuning;

2.

Een eerdere doorstroom van niet-gedupeerde ouders naar reguliere ondersteuning;

3.

Gerichtere hulpaanbod voor ouders die definitief duidelijkheid hebben (gedupeerd/niet
gedupeerd), bijvoorbeeld bij de start van de private schuldenaanpak of rond huisvesting;

4.

En op de behoefte aan nieuwe taken, zoals het driegesprek of de rol van aanspreekpunt voor
gedupeerde ouders in het herijkte proces.

De hoogte van de impact hangt af van de gekozen oplossing per doelgroep, het moment waarop
het rework plaatsvindt, de verwachte aantallen en de gevolgen voor IB-wachttijden van de ouders.
Per persona gaan we in op de impact.
Voor de groep wachtend op de eerste toets (Evi en Bobbi) verandert er weinig door rework en is de
impact op gemeenten verwaarloosbaar.
Voor de groep die wacht op IB en niet door de eerste toets is gekomen (Fajah, Faith en Fieke, ruim
19 duizend ouders) is het vooral van belang dat ze eerder duidelijkheid krijgen of ze definitief wel of
niet gedupeerd zijn. De ervaring is dat als ouders contact hebben met UHT dit ook regelmatig leidt
tot extra vragen bij de hulpverleners. Voor hen is echter alleen een duidingsgesprek voorzien en zij
blijven in de wachtrij voor de IB. De groep ouders met een eerste toets voor 1 september 2021
wordt hier actief door UHT voor benaderd, terwijl de ouders met een eerste toets na die datum in

71

Bron: Kamerstukken II (2020-2021), 31 066, nr. 704: Derde Voortgangsrapportage kinderopvangtoeslag,
bijlage BCG-rapport ‘Doorlichting UHT’, september 2020
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2020Z17495&did=2020D37812.

73

een brief een (passief) aanbod krijgen voor een duidingsgesprek. Dit leidt er mogelijk toe dat meer
ouders zich aanmelden voor brede ondersteuning en dat deze ouders tijdelijk minder vragen
hebben aan hulpverleners van gemeenten. Het duidingsgesprek zorgt er niet voor dat deze ouders
eerder duidelijkheid krijgen over hun gedupeerdheid, waardoor er voor deze groep geen versnelling
op gaat treden. De bestaande brede ondersteuning en wachttijdbegeleiding blijft daarmee voor
deze groep en zal naar verwachting nog lang blijven duren, door het forse aantal ouders dat in de
wachtrij voor de IB blijft en pas na afronding van de IB duidelijkheid krijgt.
Met de groep wachtend op IB en erkend gedupeerd wordt allemaal contact opgenomen. Giulia en
Hannah krijgen een telefoongesprek ‘Afronden na € 30.000’. Hannah krijgt al brede ondersteuning
vanuit de gemeente en hiervoor zal de impact beperkt zijn. Mogelijk melden meer mensen zoals
Giulia zich aan voor brede ondersteuning vanuit de gemeente (in Q3 2022). Ise en Demi krijgen een
duidingsgesprek (Q3 2022) en blijven in de wachtrij voor de IB. Demi is urgent en als eerste aan de
beurt. De impact voor de gemeente is beperkt, mogelijk iets minder wachttijdbegeleiding door
minder onduidelijkheid voor ouders na het duidingsgesprek.
Vanuit de groep ouders waarvan de IB net is gestart of al afgerond bestaat de impact voor de
gemeente uit mogelijk extra behoefte aan reguliere ondersteuning voor de niet-gedupeerden (zoals
Kylie). Daarnaast zal een deel van de gedupeerden (Julie, Keet en Leia) behoefte hebben aan een
(afsluitend) driegesprek. De gemeenten willen graag ook meewerken aan driegesprekken voor nietgedupeerden (Jayden en Kylie) Dat vraagt ook capaciteit van de gemeente, maar kan ook tijd in de
later ondersteuning besparen (zie driegesprek).
Conclusie impact op gemeenten
Voor de brede ondersteuning is het beeld divers:
•

Meer mensen melden zich aan voor brede ondersteuning (vanaf Q2 2022). Dit vergt extra
capaciteit bij de hulpverleners, maar dit wordt financieel gedekt vanuit SPUK-middelen.

•

Minder wachttijdbegeleiding door de gemeente door duidingsgesprekken.

•

Gemeenten bieden aan extra ondersteuning te geven bij het verzamelen van informatie door
ouders bij rework. Dit gebeurt nu ook bij een deel van de ouders bij de IB. Maar een extra
aanbod zal ook extra capaciteit vergen. Ook deze inzet valt onder de SPUK-middelen.

•

Voor een deel van de ouders (naar verwachting 3.700 ouders72) wordt eerder duidelijk dat ze
niet gedupeerd zijn, deze groep kan dan doorstromen naar de reguliere ondersteuning door de

72

Het gaat hier om de groep GKGK (geen kind, geen KOT) en de groep evident geen recht. Er is overigens
niet bekend welk deel hiervan op dit moment brede ondersteuning van gemeente krijgt.

74

gemeente. Dit betekent tijdelijk extra werk bij de gemeente voor het bespreken van het
afronden van het plan van aanpak vanuit de hersteloperatie, het omzetten van de hulpbehoefte
naar reguliere dienstverlening en de impact van het opstarten van de invordering wanneer er
sprake is van gepauzeerde publieke schulden vanuit het vrijwillig moratorium. Hoe eerder dit
duidelijk wordt, hoe eerder zij met hun herstel aan de slag kunnen en hoe eerder de
ondersteuning niet meer nodig is. Hierbij is er sprake van een verschuiving van capaciteit en
van middelen. De reguliere ondersteuning wordt bij veel gemeenten door andere teams
uitgevoerd. De overdracht wordt wel gedekt uit de SPUK-middelen, de reguliere ondersteuning
wordt niet gedekt vanuit SPUK-middelen.
Het netto-effect op de capaciteit voor brede ondersteuning is hierdoor erg lastig te ramen. Pilots
kunnen helpen om hier meer gevoel voor te krijgen. Meer duiding en sneller duidelijkheid heeft een
gunstig effect, maar meer mensen met behoefte aan begeleiding kost extra capaciteit. Tot het
moment dat duidelijk is dat een ouder niet gedupeerd is worden alle kosten vanuit de SPUK gedekt.
Benodigde ondersteuning aan niet-gedupeerde ouders vindt plaats op grond van rechtmatigheid en
doelmatigheid vanuit reguliere bekostiging, zoals ook voor andere inwoners geldend is.
Vanuit de brede ondersteuning gezien is sneller duidelijkheid krijgen over gedupeerdheid, met
name voor deze ouders die niet door de eerste toets zijn gekomen en wachten op de IB het
allerbelangrijkste onderdeel van het herijkingsproces. De huidige oplossingen voor rework bieden
slechts voor een deel van de ouders (in totaal ongeveer 3.700) ouders uit de gehele groep van 19
duizend ouders een oplossing. Gemeenten vinden het essentieel dat er een versnelling is voor de
gehele groep van 19 duizend ouders. In deze groep zitten ook mensen (persona’s Fajah en Faith)
die in eerste instantie niet door de eerste toets zijn gekomen en waarvan later zal blijken dat ze toch
gedupeerd zijn.
Randvoorwaarde: Het is essentieel dat er versnelling komt voor alle ouders die niet door de eerste
toets zijn gekomen en nu wachten op de integrale beoordeling.
Implementatie rework
In de implementatiefase is de impact voor de gemeente vergelijkbaar met de andere oplossingen.
Er is tijd en capaciteit nodig voor inzicht in het herijkte proces, goede operationele samenwerking
en voor het inrichten van de benodigde gegevensuitwisseling. Deze impact bespreken we voor de
hele herijking van de hersteloperatie samen.
Aandachtspunten
Tot slot zijn er nog verschillende aandachtspunten met betrekking tot rework.

75

Er is veel aandacht nodig voor de toelichting van het resultaat van de eerste toets in de
duidingsgesprekken. De perceptie bij deze groep ouders is momenteel ‘We hebben nog niet vast
kunnen stellen of je gedupeerd bent, dat gebeurt in de integrale beoordeling’ en niet ‘Je bent niet
gedupeerd, we stellen dit definitief vast in de integrale beoordeling’.
De lange wachttijd geldt voor alle ouders in het proces. Bij de ouders die niet door de eerste toets
zijn gekomen is extra aandacht en zorgvuldigheid nodig bij het rework. Bij deze ouders is
vertrouwen nodig dat alle relevante informatie wordt meegewogen en hebben behoefte aan extra
goede toelichting over het herijkte proces. De kans dat zij anders bezwaar/beroep aan gaan
tekenen wordt hoog ingeschat.
Gemeenten zijn bereid om ouders te helpen met verzamelen relevante informatie voor het
vaststellen van de status van gedupeerde in het geval er een rework oplossing komt voor de groep
die niet door de eerste toets is gekomen en nu wacht op de IB. Dit zodat alle informatie nodig voor
de beoordeling door UHT eerder beschikbaar is en sneller een zorgvuldige afweging kan worden
gemaakt.
Het belangrijkste risico dat gemeenten zien is dat de herijking niet de gewenste versnelling brengt.
Deze verwachtingen zijn bij de ouders gewekt. Zonder interventie kan deze oplopen tot meer dan
drie jaar.73 Dit kan voor veel onrust bij de ouders leiden en ook tot extra druk en vragen bij de
ondersteuning vanuit de gemeente.
Ook rework heeft het risico tot extra onduidelijkheid en onzekerheid te leiden. Met als gevolg ook
extra beroep op de ondersteuning vanuit de gemeente.

73

O.b.v. Belastingdienst Toeslagen (2022), Concept oplegger rework herijking d.d. 14 april 2022.

76

5. Financiën / kosten
In het vorige hoofdstuk is zijn de uitvoeringsconsequenties voor de gemeenten in kaart gebracht
voor de brede ondersteuning en de nieuwe rollen urgentie financieel herstel, driegesprek,
aanspreekpunt, ervaringsdeskundige en voor de operationele samenwerking tussen gemeenten,
VNG en UHT.
In dit hoofdstuk vatten we de impact bij de implementatie van de herijking (incidenteel) en tijdens de
uitvoering (voor de verdere duur van de hersteloperatie) samen. Bovendien geven we aan welk
deel vanuit de huidige SPUK-regeling wordt gedekt en voor welk deel aanvullende financiering
nodig.
Veel effecten zijn nog onzeker en goede ramingen ontbreken. Daarom is de aanbeveling om bij de
nadere uitwerking en op basis van pilots een betere raming van de financiële impact en voor de
benodigde financiering op te stellen.
Kosten implementatie van de herijking bij gemeenten en VNG
Gemeenten moeten verschillende voorbereidingen treffen om ervoor te zorgen dat zij invulling
kunnen geven aan de herijking. Het gaat dan om de volgende activiteiten:
•

Inrichten proces en instrueren medewerkers;

•

Inrichten gegevensuitwisseling;

•

Communicatie.

Voor het inrichten van de processen bij gemeenten en voor de communicatie is geen aparte raming
gemaakt. De bedoeling is dat dit zo goed mogelijk wordt ondersteund vanuit VNG en UHT waardoor
deze kosten beperkt kunnen blijven. Nadere uitwerking is nodig om deze incidentele kosten te
ramen.
Het is verder belangrijk om de hulpverleners te instrueren over de herijking van de hersteloperatie.
Per saldo is het de verwachting dat het eenmalig ten minste 1 tot 2 dagdelen gaat kosten om alle
hulpverleners voor te bereiden voor hun rol in het herijkte proces. In paragraaf 4.1 is geraamd dat
er mogelijk 1.000 tot 2.500 hulpverleners bij gemeenten betrokken zijn bij de brede ondersteuning.

77

De implementatiekosten voor instructie bij gemeenten komen dan uit op een eenmalig bedrag van
€ 250 duizend tot € 1,5 miljoen.74
Kosten uitvoering van de nieuwe rollen en bij de brede ondersteuning
Zoals al in het vorige hoofdstuk is aangegeven is het netto-effect van de herijking op de capaciteit
voor brede ondersteuning erg lastig te ramen. De voorgestelde verbeteringen ontlasten de brede
ondersteuning, tegelijkertijd zullen meer ouders zich melden voor deze ondersteuning. De
oplopende wachttijden zullen tot meer druk op de hulpverleners leiden. Pilots en een raming van de
verwachte wachttijden in het financieel herstelproces zijn nodig om het netto-effect op de brede
ondersteuning door de gemeente te kunnen ramen.
Bij de nieuwe rollen vragen met name het driegesprek en het aanspreekpunt om extra capaciteit
van de hulpverleners en in mindere mate van de gemeentelijke contactpersonen die de
gegevensuitwisseling met UHT verzorgen. De werkzaamheden voor urgentie financieel herstel en
ervaringsdeskundige vallen onder de brede ondersteuning.
Voor de driegesprekken is de benodigde tijdsinspanning voor de hulpverleners tussen 46 duizend
en 85 duizend uur. Dit is gebaseerd op de geraamde behoefte van meer dan 11 duizend
driegesprekken en mede afhankelijk van het aandeel nog niet door de gemeente ondersteunde
ouders. Dit komt neer op een bedrag van € 3,1 tot € 6,5 miljoen.75 Omdat het aanspreekpunt niet
uitvoerbaar is voor gemeenten en niet kon worden uitgewerkt is hier ook geen raming van de
benodigde capaciteit voor mogelijk.
De verbetering van de operationele samenwerking vraagt ook om tijdsinvestering van de individuele
hulpverleners. Het is de verwachting dat dit 2 tot 4 uur per maand gaat kosten per hulpverlener.
Uitgaande van een totale periode van drie jaar voor de hele hersteloperatie komt dit uit op een
bedrag van € 4,8 tot € 27,4 miljoen.76

74

75

76

De berekening voor de minimumvariant is dan 1.000 medewerkers * 4 uur * € 66 (schaal 8 Handleiding
Overheidstarieven 2022 + € 4 verhoging) ≈ € 250.000 en voor de maximumvariant 2.500 medewerkers * 8
uur * € 76 (schaal 10 Handleiding Overheidstarieven 2022 + € 4 verhoging) ≈ € 1,5 miljoen. Er is hier ook
een verhoging van € 4 op de uurtarieven gehanteerd in lijn met de berekeningen uit KPMG (2021),
Onderzoek samenwerking met gemeenten bij hersteloperatie kinderopvangtoeslag.
De berekening voor de minimumvariant is dan 46 duizend uur * € 66 ≈ € 3,1 miljoen en voor de
maximumvariant 85 duizend uur * € 76 ≈ € 6,5 miljoen.
De berekening voor de minimumvariant is dan 1.000 medewerkers * 2 uur * 36 maanden * € 66 ≈ € 4,8
miljoen en voor de maximumvariant 2.500 medewerkers * 4 uur * 36 maanden * € 76 ≈ € 27,4 miljoen.

78

Naast de kosten bij individuele gemeenten zijn er ook kosten bij de VNG voor het versterken van de
operationele samenwerking in de vorm van het bemensen van het operationeel
samenwerkingsbureau en de extra ondersteuning aan gemeenten bij het versterken van kennis en
kunde over de herijking van de hersteloperatie. Nadere uitwerking is nodig om deze kosten te
kunnen ramen.
Samengevat zijn niet alle kosten al te ramen. De al wel geraamde kosten kennen een grote
bandbreedte en komen uit op tussen de € 8 miljoen en ruim € 35 miljoen.
Dekking van de kosten bij gemeenten: deels vanuit SPUK, deels extra financiering nodig
De kosten voor brede ondersteuning worden gedekt vanuit de huidige SPUK. Kosten voor de
reguliere hulp voor niet-gedupeerde ouders worden niet gedekt door de SPUK. Als de ramingen
van UHT kloppen gaan er veel ouders op termijn nog te horen krijgen dat ze definitief niet zijn
gedupeerd. Werkzaamheden en activiteiten in het kader van de reguliere ondersteuning worden
niet gedekt vanuit de SPUK en dit leidt mogelijk tot een stijging van de uitvoeringskosten voor
gemeenten in het sociaal domein. Gemeenten kunnen hier nog geen raming van maken. Zoals al
eerder is aangegeven zorgt het versnellen van uitsluitsel voor niet-gedupeerde ouders voor een
minder lang beroep op middelen en dienstverlening bij gemeenten voor gedupeerden.
De nieuwe rollen die gemeenten mogelijk gaan vervullen worden niet gedekt vanuit de huidige
SPUK. Het gaat dan met name om de driegesprekken en het aanspreekpunt en de intensievere
operationele samenwerking (onder andere de maandelijkse update). Hiervoor zijn aanvullende
afspraken tussen Rijk en gemeenten nodig over de financiering.

79

6. Conclusies en aanbevelingen
In dit hoofdstuk zijn de conclusies en aanbevelingen opgenomen van de uitvoeringstoets naar de
uitvoeringsconsequenties voor gemeenten van de herijking van de hersteloperatie.
Onderzochte oplossingsrichtingen met een rol voor of impact op gemeenten
Om het proces van financieel herstel voor ouders te versnellen en te verbeteren zijn in de herijking
verschillende oplossingsrichtingen uitgewerkt. Deze oplossingsrichtingen hebben onder meer
betrekking op het proces tot en met de eerste toets, het proces van de eerste toets tot de integrale
beoordeling, de operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten en gegevensuitwisseling.
Zowel in het huidige proces als in het herijkte proces bieden gemeenten brede ondersteuning aan
(mogelijk) gedupeerde ouders met problemen op één van de vijf leefgebieden. In deze
uitvoeringstoets is gekeken wat de impact is van de oplossingsrichtingen op de brede
ondersteuning door gemeenten aan ouders en wat de uitvoeringsconsequenties zijn van de
beoogde nieuwe rollen voor gemeenten:
•

Urgentiebepaling financieel herstel;

•

Driegesprek tussen ouder, UHT en hulpverlener gemeente;

•

Aanspreekpunt bij gemeenten;

•

Ervaringsdeskundige;

•

Betere operationele samenwerking gemeenten en UHT, en

•

Oplossingen voor al eerder aangemelde ouders (rework).

Bepaling uitvoeringsconsequenties voor gemeenten
De uitvoeringsconsequenties zijn bepaald door de situatie na de herijking te vergelijken met de
situatie zonder herijking. Daarvoor zijn beide processen uitgewerkt en naast elkaar gehouden. In de
huidige situatie stromen alle ouders door het hele proces van financieel herstel bij UHT en bieden
de gemeenten indien door de ouder gewenst brede ondersteuning op de vijf leefgebieden:
financiën, wonen, zorg, gezin en werk.
In de toekomstige situatie is het de bedoeling dat niet-gedupeerde ouders eerder uitstromen uit het
proces en zijn er extra stappen om dit te bewerkstelligen en zo mede het proces te versnellen. Als
verbetering beoogt de herijking van de hersteloperatie meer aandacht voor ouders én een meer
persoonlijke benadering van ouders. Daarin is een grotere rol voor de gemeente voorzien met
nieuwe rollen op het gebied van urgentiebepaling, driegesprekken, aanspreekpunt, de inzet van
ervaringsdeskundigen en een betere operationele samenwerking tussen UHT en gemeenten.

80

In de analyse van de uitvoeringsconsequenties zijn persona’s gebruikt om een beter beeld te
krijgen van wat de herijking van de hersteloperatie voor verschillende groepen ouders betekent. Dit
werkt ook door in de uitvoeringsconsequenties voor gemeenten. Hierbij is rekening gehouden met
waar de ouder zich bevindt in het huidige proces en straks in het herijkte proces, wat de uitslag van
de eerste toets (Catshuisregeling) was, of er sprake is van urgentie en of ze uiteindelijk wel of niet
gedupeerd zijn. UHT heeft een raming van de aantallen per persona gemaakt, waardoor inzichtelijk
is wat de omvang van de groepen ouders is.
Huidige problemen in de uitvoering
Versnelling en verbetering van de hersteloperatie zijn vanzelfsprekend vooral relevant voor de
(mogelijk) gedupeerde ouders. Gemeenten lopen bij de huidige brede ondersteuning echter ook
tegen verschillende problemen aan in de uitvoering:
•

Gebrek aan duidelijkheid over de gedupeerdheid van ouders beperkt de mogelijkheden voor
een gerichte inzet van brede of reguliere ondersteuning.

•

Stress en onzekerheid bij ouders over de status en mate van gedupeerdheid zetten de ouders
in een soort van ‘wachtstand’. Gedurende deze periode staan ouders minder open om te
werken aan hun herstel.

•

Onduidelijkheid over het (proces van) financieel herstel leidt tot veel vragen van ouders aan
hulpverleners bij de gemeente.

•

Er wordt meer en meer een beroep gedaan door mogelijk gedupeerde ouders op middelen en
voorzieningen als gevolg van de lange wachttijden. Dit kan in bepaalde gevallen leiden tot
dilemma’s in de uitvoering.

Versnelling van de hersteloperatie?
Verschillende oplossingsrichtingen kunnen mogelijk bijdragen aan een versnelling van de
hersteloperatie. De uitvoering van deze oplossingsrichtingen ligt bij UHT, gemeenten hebben geen
invloed op een eventuele versnelling van de hersteloperatie. Gemeenten vinden het (voor de ouder
en vanwege de hierboven beschreven problemen) wel essentieel dat ouders zo snel mogelijk in het
proces te horen krijgen of zij wel of niet gedupeerd zijn. Bij de haalbaarheid van de
oplossingsrichting ‘volledige uitsluitsel na eerste toets’, heeft UHT (voor nieuwe aanmeldingen)
aangegeven ‘Een integrale beoordeling (IB) is noodzakelijk, omdat de eerste toets niet volstaat en
ook niet bedoeld is om in alle situaties uitsluitsel te geven.’

81

De constatering van UHT dat het nu niet mogelijk is om volledig uitsluitsel te geven na de eerste
toets kan tot twee gevolgtrekkingen leiden:
A. Het doel van volledig uitsluitsel is niet haalbaar gegeven de huidige toetsen; of
B.

De eerste toets moet worden verrijkt zodat het wel mogelijk is om na de eerste toets volledig
uitsluitsel te geven over gedupeerdheid.

Een belangrijke randvoorwaarde voor uitvoerders uit de gemeenten is de volgende: Het is
essentieel dat ouders na de eerste toets volledig uitsluitsel krijgen of zij wel of niet gedupeerd zijn
(gevolgtrekking B).
Het eerder in het proces te horen krijgen of ouders wel of niet gedupeerd zijn is ook van toepassing
op de grote groep ouders (iets meer dan 19 duizend ouders) die nu wacht op een integrale
beoordeling en niet door de eerste toets is gekomen (niet in aanmerking kwam voor de
Catshuisregeling). Vanuit de brede ondersteuning gezien is sneller duidelijkheid krijgen over
gedupeerdheid, met name voor deze ouders het allerbelangrijkste onderdeel van het
herijkingsproces. De huidige oplossingen voor rework bieden slechts voor een deel van de ouders
(in totaal ongeveer 3.700) ouders uit de gehele groep van 19 duizend ouders een oplossing.
Gemeenten vinden het essentieel dat er een versnelling is voor de gehele groep van 19 duizend
ouders. In deze groep zitten ook mensen (naar verwachting ongeveer 1.900 ouders) die in eerste
instantie niet door de eerste toets zijn gekomen en waarvan later na de integrale beoordeling zal
blijken dat ze toch gedupeerd zijn.
Een belangrijke randvoorwaarde voor uitvoerders uit de gemeenten is de volgende: Het is
essentieel dat er versnelling komt voor alle ouders die niet door de eerste toets zijn gekomen en nu
wachten op de integrale beoordeling.
Herijking heeft impact op de brede ondersteuning
Bovenstaande randvoorwaarden voor versnelling (volledig uitsluitsel eerste toets en rework voor de
ouders die niet door de eerste toets zijn gekomen en wachten op de IB) hebben de grootste impact
op de brede ondersteuning. Als door UHT invulling kan worden gegeven aan bovengenoemde
randvoorwaarden kan eerder in het proces gerichter worden vervolgd met de brede ondersteuning
(als de ouder gedupeerd is) of worden overgegaan naar de reguliere ondersteuning (als de ouder
niet gedupeerd is). De ondersteuning door de gemeente wordt ook effectiever omdat
onduidelijkheid over de status van de gedupeerdheid herstel van de ouder niet meer in de weg
staat.
Het eerder duidelijkheid bieden over de status gedupeerdheid zorgt er ook voor dat het proces van
financieel herstel voor meer ouders versneld kan worden afgerond. Op dit moment doen zowel

82

gedupeerden als mogelijk gedupeerden een beroep op extra middelen en dienstverlening bij
gemeenten. Van de mogelijk gedupeerden die nu wachten op de integrale beoordeling is het de
verwachting dat een groot deel later niet gedupeerd zal blijken te zijn (schatting van ruim 17
duizend ouders). Hoe eerder er duidelijkheid is voor deze groep, hoe minder lang zij een beroep
kunnen doen op middelen en dienstverlening bij gemeenten voor gedupeerden, hoe minder er
sprake is van oneigenlijk gebruik.
Meer persoonlijke aandacht en de betere informatievoorzieningen kunnen bijdragen aan beter
begrip bij de ouder voor het proces van financieel herstel en ervoor zorgen dat ouders met minder
vragen zitten. Als ouders minder vragen hebben, dan hoeven zij deze vragen ook niet meer aan
hulpverleners bij gemeenten te stellen. Samen zorgt dit ervoor dat ouders en hulpverleners bij
gemeenten zich beter kunnen richten op de brede ondersteuning.
De betere operationele samenwerking kan ervoor zorgen dat medewerkers bij UHT beter op de
hoogte zijn van de processen bij gemeenten en vice versa dat hulpverleners bij gemeenten beter op
de hoogte zijn van de processen bij UHT. Dit kan ervoor zorgen dat gemeenten vragen van ouders
over UHT en UHT vragen van ouders over gemeenten beter kan beantwoorden. De betere
operationele samenwerking kan er ook aan bijdragen dat medewerkers bij UHT en hulpverleners bij
gemeenten elkaar sneller en beter weten te vinden als dat nodig is. Dit kan leiden tot
efficiëntievoordelen in de uitvoering en kan ook bijdragen aan een betere dienstverlening bij
financieel herstel en brede ondersteuning.
In het herijkte proces zijn er veel meer contactmomenten tussen UHT en de ouder en het is de
bedoeling dat ouders tijdens die contactmomenten telkens ook actief wordt gevraagd of ouders een
hulpvraag hebben. Op dit moment ontvangen ongeveer een derde van alle mogelijk gedupeerde
ouders brede ondersteuning vanuit hun gemeente. Het is de verwachting dat dit door de herijking
zal gaan stijgen; het is echter niet duidelijk in welke mate het aantal ouders dat brede
ondersteuning ontvangt gaat stijgen.
Impact urgentie op uitvoering gemeenten is beperkt
Invulling geven aan de beoogde oplossingsrichting van urgentiebepaling financieel herstel is voor
gemeenten uitvoerbaar. De impact van de implementatie en de uitvoering voor gemeenten is
beperkt. De hulpverlener vanuit de gemeente moet wel naast de ouder kunnen blijven staan,
daarom is goede communicatie essentieel. Een belangrijke randvoorwaarde voor gemeenten is de
volgende: Het is van belang om ook duidelijk aan ouders te communiceren wat de criteria en het
proces voor urgente afhandeling door UHT van hun aanvraag zijn.

83

Driegesprek vraagt serieuze capaciteit bij gemeenten
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de oplossingsrichting van het
driegesprek uitvoerbaar is. Het driegesprek heeft duidelijke meerwaarde voor de ouder en sluit
goed aan bij de brede ondersteuning vanuit de gemeente. Het aanbod kan een belangrijke
vindplaats zijn voor ouders met hulpvragen en behoefte aan ondersteuning, die dat nu niet krijgen.
Er is een duidelijk impact op de benodigde capaciteit om driegesprekken voor te bereiden en te
houden. Gemeenten hebben inzicht nodig in de productieplanning bij UHT om de verwachte
aantallen driegesprekken en de mogelijke piekbelasting aan te kunnen. Een belangrijke
randvoorwaarde voor gemeenten is de volgende: Er moeten heldere afspraken komen over
afhandeling en doorlooptijd bij verzoeken voor driegesprekken en over de opvolging tussen
gemeenten en UHT.
Als mogelijk risico zien de gemeenten, vooral als wachttijden blijven oplopen of als het herijkte
proces onduidelijkheid oproept bij ouders, dat er geen match is tussen de verwachting bij ouders
over de inhoud van de driegesprekken en wat er kan worden geboden. Dit kan tot extra
ontevredenheid leiden.
De rol van aanspreekpunt voor de hersteloperatie is voor gemeenten niet uitvoerbaar
De meerwaarde van een aanspreekpunt is in het bijzonder afhankelijk van de mate waarin het
aanspreekpunt ook daadwerkelijk vragen van de ouders over het proces bij UHT kan
beantwoorden. Dit is op haar beurt weer afhankelijk van de informatie waarover het aanspreekpunt
beschikt. Uit de verkenning tussen UHT en VNG van de afgelopen periode zijn verschillende
oplossingen voor gegevensuitwisseling naar voren gekomen, die UHT haalbaar acht. De beoogde
oplossing voor het delen van persoonsgegevens en statusinformatie bestaat uit een dagelijkse
update (lijst) per gemeente. In het lijstwerk worden actuele persoonsgegevens en statusinformatie
van gedupeerde ouders die een aanspreekpunt willen opgenomen. Het is voor gemeenten echter
niet uitvoerbaar om deze informatie op een privacy vriendelijke manier iedere dag opnieuw bij de
juiste hulpverlener te krijgen (uiteraard moet het aanspreekpunt alleen beschikken over informatie
van ouders voor wie hij/zij aanspreekpunt is). Daarnaast kan inhoudelijke of dossier-specifieke
informatie alleen telefonisch (via de gemeentedesk) worden gedeeld met het aanspreekpunt. En
informatie over één van de meest gestelde vragen ‘Wanneer ben ik aan de beurt voor integrale
behandeling?’ kan in het geheel niet worden beantwoord.
Met de voorgestelde gegevensuitwisseling kan het aanspreekpunt maar een klein deel van de
vragen van de ouder direct beantwoorden. Het aanspreekpunt zal dan ook vaak het antwoord ‘dat
weet ik niet’ of ‘daarvoor moet u contact opnemen met UHT’ moeten geven. Een adequate invulling

84

van de rol van aanspreekpunt (die wel vragen van ouders kan beantwoorden) is voor hulpverleners
daarom ook niet uitvoerbaar; het aanspreekpunt beschikt over te beperkte informatie om direct
antwoorden te kunnen geven op vragen van ouders.
Er zijn andere manieren (dan een aanspreekpunt) om ervoor te zorgen dat ouders beschikken over
de door ouders gewenste informatie. Een gewenste vervolgactie vanuit de gemeenten is: Het is van
belang dat ouders die zich hebben aangemeld voor financieel herstel goede toegang krijgen tot hun
persoonlijke informatie in de vorm van een webportaal voor de ouders.
Ervaringsdeskundige kan meerwaarde hebben, zijn er voldoende ervaringsdeskundigen?
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de inzet van ervaringsdeskundigen
meerwaarde kan hebben voor ouders en dat het uitvoerbaar is om te implementeren. De huidige
pool van ervaringsdeskundigen is nog beperkt en het is nog onduidelijk hoe groot deze gaat
worden. Op korte termijn lijkt het niet realistisch te verwachten dat veel inzet vanuit deze pool kan
worden geleverd.
Om teleurstellingen te voorkomen is het wel belangrijk om als hulpverleners goed zicht te hebben
op de beschikbare capaciteit van ervaringsdeskundigen en hun mogelijke rollen binnen het proces
en de ervaringsdeskundige alleen vraaggericht inzetten.
Goede operationele samenwerking is een belangrijke randvoorwaarde
Het algemene beeld vanuit de gemeentelijk uitvoering is dat de verbetering van de operationele
samenwerking gaat helpen om betere dienstverlening aan de ouders te geven haalbaar is om te
implementeren. Om dit te bereiken is vanuit de VNG zowel incidentele als structurele capaciteit
nodig om dit te faciliteren. Ook bij individuele gemeenten is hiervoor capaciteit nodig. De benodigde
capaciteit kan na verdere uitwerking van de oplossingen worden geraamd.

85

Bijlage A: Gesprekspartners
Interviews
Organisatie

Naam a)

Gemeenten
Almere
Amsterdam
Arnhem
Capelle aan den IJssel
Drechtsteden
Krimpen aan den IJssel
Nissewaard
Rotterdam
Utrecht
Zaanstad
Overig
Rijksoverheid
a) Namen van gesprekspartners zijn niet opgenomen vanwege de AVG.

86

Bijlage B: Gebruikte bronnen
Rapporten en studies
AEF (2021), Verkenning nieuwe rol gemeenten; Herijking hersteloperatie toeslagen.
Belastingdienst Toeslagen (2022), Concept oplegger rework herijking d.d. 14 april 2022
Belastingdienst Toeslagen (2022), Uitwerking oplossingen herijking in fiches. Bijlage bij
beslisdocument bestuurlijk overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022
Belastingdienst Toeslagen (2022), Toelichting beslispunten - oplossingsrichtingen herijking.
Bestuurlijk Overleg Rijk/VNG d.d. 17 februari 2022
Belastingdienst Toeslagen (2022), Toelichting gegevenslevering aan gemeenten, waterschappen
en gemeenschappelijke regelingen in het kader van Uitvoering Herstel Toeslagen. Versie 2.3
Kamerstukken II (2020-2021), 31 066, nr. 704
Kamerstukken II (2020-2021), 31 066, nr. 914
KPMG (2021),Onderzoek samenwerking met gemeenten bij hersteloperatie kinderopvangtoeslag
Livework (2021), Ouderbeleving herstelproces kinderopvangtoeslagaffaire
Ministerie van BZK (2021), Handleiding overheidstarieven 2022
Motivaction (2021), Behoeftenonderzoek onder mogelijk gedupeerden van de kinderopvangtoeslag
Movisie (2020), Sociale (wijk)teams: vijf jaar later. Vierde landelijke peiling onder gemeenten
(zomer 2019)
Internet
https://services.belastingdienst.nl/toeslagen-herstel/aanmelden/aanmelden-voor-herstel/
https://services.belastingdienst.nl/toeslagen-herstel/planning-herstel/
https://vng.nl/artikelen/vraag-en-antwoorden-ondersteuning-gedupeerde-ouderskinderopvangtoeslagaffaire

87

https://vng.nl/nieuws/vng-positief-over-grotere-rol-gemeenten-in-hersteloperatie

88

Bijlage C: Gegevensuitwisseling
Tabel C.1: Gegevensuitwisseling brede ondersteuning
Fase

Reden gegevens-

IST

SOLL

Aandachtspunten

uitwisseling
Doelgroep/actie

Na aanmeldgesprek

Na afloop van
aanmeldgesprek

Ouder wil hulp van

Alle ouders die hulp

gemeente

van gemeente willen

Methode

GPB: Lijst met BSN’s
‘Overzicht
Hulpaanbod Gewenst’

Methode

Alle ouders die hulp

GPB: Lijst met BSN’s

Ook aanmelddatum

van gemeente willen

‘Overzicht

ouders

én aan juiste loket zijn

Hulpaanbod Gewenst’

Alle ouders die hulp
van gemeente willen

Te maken
…

beleidskeuze: Warme

én niet aan juiste loket

doorverwijzing of

zijn a)

reguliere verwijzing? b)

Ouder wil (op enig

Alle ouders die (op

UHT belt/mail

Alle ouders die (op

UHT belt/mailt/stuurt

Gemeente dient ook

moment later in het

enig moment later in

contactpersoon

enig moment later in

lijst BSN’s naar

status(wijzigingen) te

proces) hulp van

proces) hulp willen

gemeente

proces) hulp willen

contactpersoon

ontvangen van deze

gemeente

ouders c)

gemeente
Ouder meldt zich

Alle ouders die zich

Alle ouders die zich

direct melden bij

Gemeente belt/mailt

voor hulp van

gemeente voor hulp

UHT d)

gemeente

van gemeente

direct bij gemeente

gedupeerd na eerste
toets e)

…

Gemeente dient ook

direct melden bij

Gemeente belt/mailt

status(wijzigingen) te

gemeente voor hulp

UHT d)

ontvangen van deze
ouders c)

van gemeente

Ouder is niet
Na eerste toets

Doelgroep/actie

…

Alle ouders die niet

GBP: Lijst met BSN’s

Reden van niet-

gedupeerd zijn

‘Overzicht niet-

gedupeerdheid kan

gedupeerden’ f)

ook relevant zijn h)

Fase

Reden gegevens-

IST

SOLL

Aandachtspunten

uitwisseling
Doelgroep/actie

Methode

…

… g)

Ouder is wel
gedupeerd na eerste

Doelgroep/actie

Methode

Alle ouders die wel

GPB: Lijst met BSN’s

gedupeerd zijn

vgl. ‘Overzicht
gedupeerden’

toets
Na eerste toets, voor
integrale beoordeling

Ouder ziet af van IB i)

…

…

Alle ouders die afzien

GPB: Lijst met BSN’s

In bredere zin:

van IB

(nieuwe lijst)

informatie over type
beschikkingen j)

(IB)
Ouder is niet

Alle ouders die niet

GPB: Lijst met BSN’s

Alle ouders die niet

GPB: Lijst met BSN’s

Reden van niet-

gedupeerd na IB

gedupeerd zijn

‘Overzicht niet-

gedupeerd zijn

‘Overzicht niet-

gedupeerdheid kan

gedupeerden’ f)

ook relevant zijn h)

Na integrale

gedupeerden’ f)

beoordeling (IB)
Ouder is wel
gedupeerd na IB

…

… g)

Alle ouders die wel

GPB: Lijst met BSN’s

gedupeerd zijn

vgl. ‘Overzicht
gedupeerden’

a) In het huidige proces worden ook burgers die niet ‘aan het juiste loket zijn’ (geen kinderen, geen kinderopvangtoeslag, mogelijk gedupeerden van andere toeslagen (HKZ, kindregeling) en expartners toegelaten tot de hersteloperatie, waarbij hun gegevens - indien de ouder hulp wil van de gemeente - ook worden doorgegeven aan de gemeente. In het herijkte proces worden zij
niet toegelaten tot het reguliere proces voor financieel herstel (en volgt directe afronding overeenkomstig het GKGK-proces). Als gegevens van deze ouders in het herijkte proces ook worden
doorgegeven dan is het van belang dat er ook een extra kolomkop wordt toegevoegd; namelijk dat sprake is van directe afronding overeenkomstig het GKGK-proces. Dit zodat de gemeente
weet dat deze ouders niet in aanmerking komen voor brede ondersteuning vanuit de KOT-operatie, maar voor reguliere ondersteuning vanuit de gemeente.
b) Uit de inventarisatie onder de gemeenten kwam geen eenduidig beeld naar voren van een voorkeur voor warme doorverwijzing of reguliere verwijzing. Als het besluit wordt genomen om deze
gegevens aan gemeenten te verstrekken, dan betekent dat wel dat alle gemeenten deze signalen ook moeten opvolgen.

90

c) Voor de latere gegevensuitwisseling ten behoeve van brede ondersteuning, het driegesprek, het aanspreekpunt is het van belang dat UHT een volledig beeld heeft van de ouders die hebben
aangegeven hulp van de gemeente te willen (ouder wil hulp van gemeente blijkt tijdens aanmeldgesprek + ouder wil hulp van gemeente blijkt na afloop van aanmeldgesprek + ouder wil hulp
van gemeente en meldt zich direct bij de gemeente).
d) Als een ouder zich direct meldt bij de gemeente voor hulp van de gemeente, is het ook van belang dat de gemeente bij UHT kan verifiëren dat de betreffende ouder inderdaad mogelijk
gedupeerd is.
e) In het huidige proces komt het niet voor dat een ouder na de eerste toets al een definitief bericht krijgt dat hij/zij niet gedupeerd is, omdat alle ouders doorgaan naar de IB waarin
gedupeerdheid definitief wordt vastgesteld (dit gegeven wordt pas na afronding van de IB gedeeld). Bij het herijkte proces (zie projectfiche ‘volledig uitsluitsel na eerste toets’) zijn er na de
eerste toets nog maar twee groepen ‘wel gedupeerd’ en ‘niet gedupeerd’ en kan de betreffende statuswijziging (van ‘mogelijk gedupeerd’ naar ‘niet gedupeerd’) al na de eerste toets worden
doorgegeven aan de gemeente.
f)

Het overzicht niet-gedupeerden bevat de niet-gedupeerden (zelfmelders die na toetsing zijn aangemeld als niet-gedupeerden). Op deze lijst staan alleen ouders van wie de gegevens eerder
zijn gedeeld met de gemeente (hetzij via de machtiging, hetzij omdat ouders hebben aangegeven hulp te willen).

g) Op dit moment ontvangt de gemeente vanuit de rol van hulpverlener geen bericht als na de eerste toets is vastgesteld dat een ouder gedupeerd is. Het is wel van belang voor gemeenten om
deze informatie (statuswijziging) te ontvangen, omdat dit gevolgen heeft voor de brede ondersteuning, voor de start van de private schuldenaanpak en voor het toekennen van urgentie voor
sociale huurwoningen. Op dit moment moet de gemeente een bevestiging dat de ouder gedupeerd is vragen aan de ouder. Als de ouder dit zelf niet meldt aan de gemeente, dan heeft de
gemeente er geen weet van dat de ouder te horen heeft gekregen dat hij/zij gedupeerd is.
h) Informatie over de reden waarom iemand niet gedupeerd is, kan ook relevant zijn voor de gemeente in haar rol van brede ondersteuning. Als een ouder bij de gemeente (terecht dan wel
onterecht) aangeeft dat de vaststelling van gedupeerdheid door UHT niet correct is, dan is het voor de hulpverlener bij de gemeente lastig om dit te kunnen duiden, omdat feitelijke informatie
over de reden van niet-gedupeerdheid bij de gemeente op dat moment niet bekend is. Dit kan een beperking zijn bij het opstarten van de reguliere ondersteuning door de gemeente (als de
ouder zich nog niet heeft neergelegd bij de niet-gedupeerdheid). Een deel van dit probleem kan worden ondervangen door informatie over de reden van niet gedupeerdheid op te nemen in de
beschikking (waarbij de gemeente de ouder kan vragen naar de beschikking), een ander deel door ook niet-gedupeerden een driegesprek aan te bieden (waarin een UHT’er dan ook expliciet
kan aangeven waarom de ouder niet gedupeerd is). Een alternatief is dat de gemeente (samen met de ouder of in opdracht van de ouder) belt naar de servicedesk van UHT om informatie
over de reden van niet gedupeerdheid te ontvangen.

91

i)

Het is voor de brede ondersteuning aan ouders door de gemeente ook relevant om te weten wat de status is van de ouder in de financiële hersteloperatie bij UHT. Als een ouder besluit af te
zien van de IB kan dat (ongeacht of de ouder wel of niet gedupeerd is) gevolgen hebben voor de brede ondersteuning. Al is het maar om te weten welke andere zaken er bij UHT mogelijk
nog relevant zijn.

j)

In het huidige proces worden op verschillende momenten in het proces beschikkingen en brieven met statuswijzigingen aan de ouder verstuurd. Voor gemeenten is het van belang om (voor
de ouders die brede ondersteuning ontvangen) te weten welk type beschikkingen en brieven met statuswijzigingen aan deze ouders zijn verstuurd.

Tabel C.2: Gegevensuitwisseling urgentie
Fase

Reden gegevens-

IST

SOLL

Aandachtspunten

uitwisseling

Urgentie (richting
gemeente)

Doelgroep/actie

Methode

Doelgroep/actie

Methode

Urgentie: noodzaak tot

Ouders voor wie

Brede hulpteam

Ouders voor wie

Brede hulpteam

snelle actie van

urgente actie door

belt/mailt met

urgente actie door

belt/mailt met

Bestaand proces

gemeente voor ouder

gemeente nodig is

contactpersoon

gemeente nodig is

contactpersoon

(geen wijziging)

gemeente
Ouders voor wie

Gemeente belt/mailt

Ouders voor wie

Gemeente belt/mailt

versnelling eerste

snelle actie door UHT

met serviceteam,

snelle actie door UHT

met acute hulpteam

toets of IB door UHT

nodig is

contactpunt of via

nodig is

UHT

Ouder voor wie snelle

UHT belt/mailt

Status toegekende

actie door UHT nodig

hulpverlener

urgentie + redenen bij

is

gemeente

afwijzing urgentie

Urgentie: noodzaak tot

Urgentie (richting

gemeente

Delen gegevens voor
aanvraag urgentie

ouder

UHT)
Terugkoppeling status
urgentie naar

…

…

gemeente

92

Tabel C.3: Gegevensuitwisseling driegesprek
Fase

Reden gegevens-

IST

SOLL

Aandachtspunten

uitwisseling
Doelgroep/actie

Methode

Doelgroep/actie

Methode
Gegevens: contact-

Ouder wil een
driegesprek met UHT

…

…

en gemeente

Ouders die een

GPB: Lijst met BSN’s

gegevens ouder, type

driegesprek willen

(nieuwe lijst)

driegesprek, contactgegevens PZB’er (als
voor/na IB) a)

Hulpverlener

Via afsprakenbureau

Gemeente wil

gemeente belt

UHT ontvangt

driegesprek plannen

afsprakenbureau UHT

gemeente contact-

of PZB’er

gegevens UHT’er b)

Ouder, gemeente en

Hulpverlener

Delen inhoudelijke

UHT willen agenda

gemeente belt met

gegevens t.b.v.

vaststellen

ouder & belt met UHT

vaststellen agenda

Na eerste toets, voor
start IB, na IB

Plannen driegesprek

…

…

(telefonisch)
Gemeente deelt eigen
Deelnemers

contactgegevens via

driegesprek

afspraakbevestiging /
mail c)

93

a) Bij een driegesprek voor de start van de IB of na afloop van de IB is een PZB’er betrokken. Het is gewenst dat er dan ook meteen contactgegevens van de PZB’er worden meegeleverd bij het
verzoek voor een driegesprek. In dat geval kan de hulpverlener van de gemeente direct schakelen met de PZB’er van dienst (zonder tussenstap van een afsprakenbureau). Bij een
driegesprek na de eerste toets is vooraf niet bekend welke UHT’er (niet zijnde een PZB’er) aanwezig is bij het driegesprek.
b) Voor het maken van een afspraak voor een driegesprek na de eerste toets belt de hulpverlener met het afsprakenbureau van UHT. Het is van belang dat het afsprakenbureau dan ook
(telefonisch) de relevante contactgegevens van de aanwezige UHT’er (naam, telefoonnummer, mailadres) deelt met de hulpverlener van de gemeente ten behoeve van de voorbereiding van
het driegesprek.
c) De UHT’er/PZB’er, die deelneemt aan driegesprek, moet ook de beschikking hebben over de contactgegevens van de hulpverlener bij de gemeente. Dit vanwege praktische overwegingen
voor het driegesprek (kan de ingang niet vinden, ben iets later, etc.). Deze gegevens kunnen gedeeld worden via de afspraakbevestiging / mail door de hulpverlener van de gemeente.

Tabel C.4: Gegevensuitwisseling aanspreekpunt
Fase

Reden gegevens-

IST

SOLL

Aandachtspunten

uitwisseling
Gedupeerde ouder wil

Doelgroep/actie

Methode

Doelgroep/actie

Methode

…

…

Ouders die een

GPB: Lijst met BSN’s

Gegevens:

aanspreekpunt willen

(nieuwe lijst)

contactgegevens ouder

Ouders die contact

Zie tabel 3.1 voor

opnemen met

nadere uitwerking

een aanspreekpunt
Na eerste toets

Gedupeerde ouder
neemt contact op met

…

…

aanspreekpunt

aanspreekpunt

94

Tabel C.5: Informatiebehoefte gemeenten voor aanspreekpunt
Gewenste gegevens

Toelichting

Categorie gegevens UHT a)

Gewenste actualiteit / frequentie

Persoons- en contactgegevens

NAW-gegevens, contactgegevens, BSN
To

Persoonsgegevens

Actueel (dagelijkse update)

Status + voortgang ouder in proces

Huidige status + volgende stap + wanneer is ouder aan

Statusinformatie / generieke

Actueel (dagelijkse update)

de beurt voor eerste toets of IB

informatie

Verstuurde brieven + termijnen in

Welke brieven zijn verstuurd door UHT aan ouder?

Statusinformatie

Actueel (dagelijkse update)

brieven

Welke termijnen stonden in die brieven?

Inhoud brieven / communicatie naar

Wat stond in verstuurde brieven van UHT aan ouder?

Inhoudelijke informatie

Actueel (dagelijkse update)

Dossier-specifieke informatie zoals uitkomsten van

Inhoudelijke informatie

Actueel (dagelijkse update)

Inhoudelijke informatie

Actueel (dagelijkse update)

Terugstroom

Directe aanlevering

ouder
Uitkomst / toelichting eerste toets / IB

beoordelingen, argumenteringen, conclusies, etc.
Logboek contacten UHT en ouder

Welke contacten zijn geweest tussen UHT en ouder?
Waar gingen die contacten over?

Terugmelding naar UHT

Ouder wil brief nog een keer ontvangen, ouder geeft aan
dat gegeven niet correct is, etc.

a) Met ‘Categorie gegevens UHT’ wordt bedoeld de categorieën van gegevens zoals die zijn opgenomen in tabel 3.2 ‘Levering gegevens door UHT voor aanspreekpunt’. Hiermee is de
aansluiting te maken tussen de gewenste gegevens en de wijze waarop deze gegevens geleverd kunnen worden.

95

Bijlage D: Analyse gegevensuitwisseling
aanspreekpunt
In deze bijlage zijn de verschillende door UHT gesuggereerde alternatieven voor
gegevensuitwisseling ten behoeve van het aanspreekpunt nader uitgewerkt en geanalyseerd.
1. Bestandslevering door UHT + viewer door VNG of UHT
Op dit moment worden door UHT al verschillende lijsten met informatie over ouders gedeeld
richting de gemeenten, bijvoorbeeld de lijst ‘Overzicht Hulpaanbod Gewenst’ of de lijst ‘Overzicht
niet-gedupeerden’. Deze informatie wordt klaargezet in het Gegevensportaal van de
Belastingdienst. Het is het idee om persoonsgegevens en statusinformatie via een dagelijkse
update beschikbaar te stellen in het Gegevensportaal van de Belastingdienst (GPB). De
contactpersoon bij de gemeente heeft toegang tot dit Gegevensportaal en hij/zij kan deze informatie
dan dagelijks downloaden. Binnen de gemeenten is de contactpersoon veelal een andere persoon
dan de hulpverlener (aanspreekpunt). Om deze informatie te ontsluiten van de contactpersoon naar
het aanspreekpunt zou een viewer door VNG of UHT beschikbaar gesteld kunnen worden. 77
Het is de vraag hoe deze dagelijks geüpdatete informatie bij de hulpverlener (het aanspreekpunt)
terecht kan komen. Op de te delen lijst staan alle mutaties van alle gedupeerde ouders 78 in de
betreffende gemeente en een hulpverlener kan natuurlijk alleen inzage krijgen in de gegevens van
de ouder die tot zijn/haar caseload behoren. Een ‘simpele’ viewer bouwen op deze lijst is in dit
geval geen passende oplossing; het gaat over zeer privacygevoelige gegevens en in zo’n viewer
moet dan ook een stevige autorisatie en authenticatie worden ingericht en beheerd (zodat een
hulpverlener alleen toegang krijgt tot de gegevens van ouders die tot zijn/haar caseload behoren).
Gegeven de eisen voor autorisatie en authenticatie is het dan zinvoller om ‘gewoon maar’ een
webportaal te bouwen (op de basisdata bij UHT) in plaats van een viewer op te bestanden die met
gemeenten worden gedeeld.
Een alternatieve oplossing om de dagelijks geüpdatete informatie bij de hulpverlener
(aanspreekpunt) te krijgen is dat de contactpersoon iedere dag de geüpdatete informatie per ouder
handmatig verdeeld over de verschillende hulpverleners zodat iedere hulpverlener alleen informatie
van de contactpersoon ontvangt over de ouders die tot zijn/haar caseload behoren. Dit is nog wel te

77

78

De VNG bouwt zelf geen software en dus ook geen viewers. Vanuit de VNG zou mogelijk wel een
aanbesteding in de markt uitgezet kunnen worden. Dat op haar beurt brengt weer veel complexe vragen
met zich mee (namens alle gemeenten, Wet markt en overheid) en kost zo maar een half jaar om uit te
zetten (waarna de oplossing nog gebouwd en geïmplementeerd moet worden). Een viewer door VNG is
dan ook geen reële oplossing.
Uiteraard alleen van de ouders die zelf hebben aangegeven een aanspreekpunt te willen.

doen voor de lijst ‘Overzicht Hulpaanbod Gewenst’ omdat een ouder in beginsel maar één keer
voorkomt op zo’n lijst en er dan toch gekeken moet worden wie vanuit de gemeente contact gaat
opnemen met de ouder. Dit is echter heel erg bewerkelijk en foutgevoelig als het gaat om dagelijks
geüpdatete informatie. Vanuit gemeenten is aangegeven dat dit niet uitvoerbaar is. En dat is nog
los van de vraag hoe aan ouders uitgelegd moet worden dat lijsten met gegevens worden gedeeld
waar vervolgens veel handwerk nodig is om ervoor te zorgen dat de gegevens ook echt op de juiste
plek terecht komen. Dergelijke ‘houtje-touwtje’ oplossingen dragen niet bij aan het vertrouwen van
de ouders in de overheid.
2. API door UHT + viewer door VNG
Een tweede genoemde oplossing is dat UHT de mogelijkheid aanbiedt waarmee de informatie via
API’s opgehaald kan worden. Hulpverleners binnen de gemeenten houden voor brede
ondersteuning relevante informatie bij in hun taakspecifieke applicaties. Aanbieders van deze
taakspecifieke applicaties zouden hun applicatie aan kunnen passen om via een API bij UHT de
relevante gegevens van ouders op te halen bij UHT. Het vraagstuk van autorisatie en authenticatie
is dan niet van toepassing, omdat de autorisatie al is ingeregeld in de taakspecifieke applicaties.
Ervaringen met vergelijkbare trajecten leren overigens dat het minimaal een jaar kost (als alles
goed gaat) voor softwareleveranciers om van idee naar gerealiseerde gegevensuitwisseling te
komen. Daarnaast is deze oplossing als enige oplossing alleen werkbaar als alle
softwareleveranciers ook hun applicaties aanpassen. Ook deze oplossing is daarmee praktisch niet
uitvoerbaar.
3. Dashboard door UHT
De derde gesuggereerde oplossing betreft de ontwikkeling van een dashboard door UHT. Bij deze
oplossing ontwikkelt UHT een dashboard voor gemeenten. Dit dashboard draait op de
gemeentelijke servers, waar gemeentelijke medewerkers op kunnen inloggen. Ook bij deze
oplossing is een belangrijk aandachtspunt dat de hulpverlener (het aanspreekpunt) alleen toegang
krijgt tot de gegevens van de ouders voor wie hij/zij het aanspreekpunt is. Ook in dit geval moet een
uitgebreid autorisatiemodel worden geïmplementeerd en beheerd op het niveau van de
hulpverlener. Door UHT is aangegeven dat het ontwikkelen van een dergelijk dashboard ten minste
zes maanden gaat kosten. Het is nog niet helemaal duidelijk wat het verschil is tussen dit
dashboard (wat wel haalbaar is voor UHT) en een webportaal (wat niet haalbaar is voor UHT).
Overigens is een rol van aanspreekpunt mogelijk pas haalbaar, nadat de technische voorzieningen
daarvoor zijn ingericht en het dashboard gebouwd, getest en beproefd is met hulpverleners uit de
gemeente (daar moet in ieder geval ook nog een half jaar voor worden uitgetrokken).
Gemeentedesk bij UHT (telefonisch)

97

Voor inhoudelijke informatie of dossier-specifieke informatie zoals uitkomsten van beoordelingen,
argumenteringen en conclusies kan het aanspreekpunt telefonisch contact opnemen met een nog
op te zetten gemeentedesk bij UTH. Het is technisch gezien niet haalbaar voor UHT om deze
informatie via een vorm van gestructureerde gegevensuitwisseling met gemeenten te delen.
Dat betekent in de praktijk het volgende. Als een gedupeerde ouder zijn/haar aanspreekpunt belt
met een vraag over inhoudelijke informatie, dan kan het aanspreekpunt drie dingen doen: a) de
ouder doorverwijzen naar UHT, b) samen met de ouder naar UHT bellen of c) naar UHT bellen en
later de ouder weer terugbellen. De eerste optie is vanuit dienstverleningsperspectief suboptimaal.
Samen met de ouder naar UHT bellen kan een optie zijn (veel hulpverleners doen dit nu ook al). Als
aanspreekpunt zelf naar UHT bellen en later weer terugbellen naar de ouder brengt verschillende
risico’s met zich mee. Een extra schakel in de communicatie betekent ook dat er (ongewenste)
interpretatieverschillen kunnen ontstaan in de beantwoording van de vraag.
Los daarvan brengt een gemeentedesk ook een ander risico met zich mee. Als een gedupeerde
ouder een sneller of beter antwoord krijgt via zijn aanspreekpunt (en de gemeentedesk) dan via de
reguliere kanalen (serviceteam van UHT), dan zal dat er al heel snel toe gaan leiden dat alle vragen
via het aanspreekpunt gaan verlopen. Ook voor vragen die een ouder eigenlijk net zo goed of beter
direct bij het serviceteam van UHT kan stellen. Daarom is het van belang dat de snelheid en
kwaliteit van beantwoording van de vragen door het serviceteam van hetzelfde (hoge) niveau is als
de snelheid en kwaliteit van beantwoording van de vragen door de gemeentedesk. Het is dan
overigens de vraag waarom er nog een aparte gemeentedesk nodig zou zijn voor vragen over
inhoudelijke informatie. Vragen die door de gemeentedesk beantwoord kunnen worden zijn
daarmee feitelijk tweedelijnsvragen.
Email van UHT naar VNG of bestandslevering door UHT
Periodiek veranderende informatie over het proces en de uitvoering, zoals productieplanning,
formats van standaardbrieven, het proces (de metrokaart) kan door UHT via de mail worden
gedeeld met de VNG die op haar beurt deze informatie weer kan delen onder de gemeenten. In
paragraaf 4.6 Operationele samenwerking is nader uitgewerkt hoe deze (niet persoonlijke)
informatie op een goede manier gedeeld kan worden met het aanspreekpunt.
Terugmelding naar UHT
De terugmelding van informatie van het aanspreekpunt naar UHT is nog niet nader uitgewerkt. Het
gaat hier bijvoorbeeld om verzoeken van ouders (het nog een keer versturen van een brief) om
fouten in de administratie bij UHT (als gegevens niet correct in de administratie van UHT zijn
opgenomen). Processen hiervoor moeten nog nader worden uitgewerkt.

98

99

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.1 Aanmeldgesprek
Gevolgen:

Beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele
gevolgen:

Beperkt

Goed
V
V
n.v.t.
V
V
V

0
1.5

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

3-4 maanden

Eindoordeel

Het voorstel is uitvoerbaar
en levert een beperkt
voordeel op aan de kant
van de uitvoering, t.a.v.
geen kind geen kot, maar
heeft naar verwachting
vooral een positief effect
voor de ouders omdat er
meer tijd genomen wordt
voor hun verhaal.

Beschrijving oplossingsrichting
(zie ook bijlage 1 met de procesflow)
Voor ouders is het aanmeldgesprek een belangrijke stap
om te zetten en veelal de start van het emotionele
herstel. Vandaar dat er, voor zover dat nu in veel
situaties al niet gebeurd, ruimte moet zijn voor het
verhaal van de ouder.
Geconstateerd is, dat een klein gedeelte van de mensen
die zich aanmelden1) bij UHT niet aan het juiste loket

zijn. Bijvoorbeeld omdat ze nooit kinderopvangtoeslag
(KOT) hebben aangevraagd of zich willen aanmelden
voor één van de andere regelingen (Huur-, zorgtoeslag
en kindgebonden budget; de ex-partner regeling of de
kindregeling)2). Het voorstel is om bij het eerste
telefonisch contact de burger goed te begeleiden naar
het juiste loket. De antwoorden die de medewerkers
kunnen geven staan beschreven in de Dialoog
Ondersteuning (DO). Dit kunnen interne toeslagen
loketten zijn of verwijzingen naar andere instanties bij
vragen.
De medewerker van het Serviceteam stelt bij het
contact enkele procedurele vragen 4). De vragen zijn in
de vorm van een vraagboom die bij een ‘ja’ of ‘nee’
antwoord naar het juiste spoor leiden (bijlage 2).
In het geval dat een burger zich toch wil aanmelden
(een verzoek voor herbeoordeling hersteltoeslagen wil
indienen), volgt direct een afronding overeenkomstig
het GKGK proces van eind 2021 2).
Voor ouders bij het juiste loket, wordt tijdens het
aanmeldgesprek ruimte geboden voor het verhaal van
de ouder en wordt ingegaan op de eventuele behoefte
aan hulp van de gemeente, of er sprake is van acute
nood en/of dat inzet van het Bredehulpteam van UHT
nodig is. Als in het gesprek blijkt dat er waarschijnlijk
niets mis is gegaan geeft de medewerker van het
Serviceteam dit aan bij de werkopdracht. Deze
informatie is bedoeld voor de medewerker die de eerste
toets gaat uitvoeren, hierin word ook het verhaal van de
ouder weer meegenomen.
Voor burgers die zich melden voordat het nieuwe proces
is geïmplementeerd wordt de werkwijze van het ‘Geen
KOT, geen kinderen’ project gevolgd 2). Daarmee
worden onterechte aanmeldingen als rework opgepakt
door het 30k team.

geen goede inschatting te maken hoeveel mensen onder
GKGK zullen vallen.
Rework: alle ouders die in de wachtrij voor de eerste
toets staan en GKGK zijn. Naar verwachting zijn er 540
ouders in de wachtrij die GKGK zijn.
Het GKGK aantal is gebaseerd op een
ervaringspercentage.

Omschrijving: Triage vóór aanmelding om te bepalen of de
burger bij het juiste loket is.
Kwalitatief:
Totaal aantal meldingen vanaf datum
Nieuwe implementatie, inclusief meldingen voor een
meldingen: ander loket, zoals daadwerkelijk GKGK.
Kwantitatief:
Nieuwe
meldingen: 13.338
Waarvan
GKGK 540
Wacht op ET:
Reeds ET
Rework Geen Kind – Geen KOT is reeds
gehad
gedaan
(rework):
Totale
doelgroep: 12.798

Aannames:

Foutieve' aanmeldingen, zoals GKGK-gevallen
zijn wel meegenomen in het getal nieuwe
instroom, omdat ook voor deze gevallen werk
verricht zal moeten worden binnen deze
oplossing (i.e. het aanmeldgesprek).

Het verschil t.o.v. de huidige werkwijze is dat de
vervolgstappen bij ‘niet het juiste loket’ direct worden
opgepakt bij de aanmelding in plaats van als rework op
een later moment, we verhogen de ritmiek en de
communicatie tussen service team en 30k team.

Ouderperspectief en communicatie
Het voorstel heeft op meerdere gebieden impact. Er is
een maatschappelijke impact aan de kant van de ouders
en een organisatorische impact bij UHT.

Doelgroepomschrijving
Nieuwe aanmeldingen: alle ouders die zich aanmelden
nadat het proces is geïmplementeerd vallen onder
nieuwe aanmeldingen. Van de nieuwe aanmeldingen is

De maatschappelijke impact is dat ouders aan de
voorkant van het proces direct duidelijkheid krijgen over
het perspectief van de aanmelding en voorkomen wordt
dat verkeerde verwachtingen worden gewekt. Ouders
die GKGK zijn worden snel uit het proces gehaald.

Een aandachtspunt blijft dat gezorgd moet worden voor
een goede overdracht bij urgente hulp naar het brede
hulp team van UHT.
Het nieuwe proces maakt de aanmelding zorgvuldiger
en geeft de mogelijkheid om onterechte aanmeldingen
snel af te ronden. De wijziging zal duidelijk op de
website aangegeven moeten worden.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Op dit moment is de situatie dat iedereen die zich
aanmeldt een eerste toets krijgt en vervolgens een
integrale beoordeling, tenzij iemand daar vrijwillig vanaf
ziet. Voor Geen Kind, Geen KOT is reeds een type
beoordeling ontwikkeld die zorgvuldig en volledig is
waarbij het verhaal van de ouder wordt meegenomen.
De beoordeling is daarmee niet exact gelijk aan de
reguliere eerste toets en de IB, deze zijn niet geschikt
voor casussen zonder kinderen of kinderopvangtoeslag.
Het begeleiden naar het juiste loket, en een ouder
daarmee geen aanvraag laten indienen, is op basis van
vrijwilligheid. Nieuw is dat bij GKGK direct na
aanmelding een beoordeling volgt indien de burger zich
toch wil aanmelden. Dit proces is conform de
regelgeving. Het eerste moment van aanmelding wordt
geregistreerd als formele aanmelddatum.
IV/data-ondersteuning en privacy
De impact op de systemen van UHT zijn marginaal.
Mogelijk dat enkele nieuwe werkopdrachten in TVS
gebouwd moeten worden, dit is standaard werk.
Voor de gegevensuitwisseling met gemeenten wordt
verwezen naar het betreffende herijkingsvoorstel
(cluster 6). In cluster 6 zal een oordeel geveld moeten
worden over de haalbaarheid van het delen van
specifieke gegevens met de gemeente op ieder moment
van het proces en hoe. Voor cluster 1 is opgehaald of
het in het kader van privacy recht mogelijk is.
Ouders bellen voor het indienen van een mogelijke
aanvraag. Indien een ouder aangeeft geen aanvraag te
doen voor KOT-herstel maar wel contact met de
gemeente zou willen kan UHT die gegevens verstrekken
vanuit het privacy perspectief bekeken. Zolang de
ouders expliciet toestemming geven voor het delen van
gegevens met de gemeente voor het hulpaanbod is het
in orde om de gegevens te verstrekken. Het is wel zaak

om dit schriftelijk te laten bevestigen, zodat UHT later
ook kan aantonen dat er toestemming is gegeven.
Risico’s op fraude en/of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude en oneigenlijk gebruik zijn er niet. Het
voorstel werkt eerder tegengesteld omdat voorkomen
wordt dat burgers aanspraak maken op herstel
regelingen waarvoor ze niet in aanmerking komen.
Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
Het voorstel heeft vooral impact op de medewerkers
van het Serviceteam omdat zij het nieuwe proces gaan
uitvoeren. De medewerkers zijn gewend telefonisch te
communiceren met ouders. Dit zijn niet altijd
gemakkelijke gesprekken. Het stellen van de
procesvragen aan de voorkant kan effect hebben op de
inhoud en de emoties in het gesprek, maar dat zal
minimaal verschillen van de huidige gesprekken. Het is
van belang de medewerkers goed te faciliteren en te
trainen. Bij de implementatie wordt dit verder opgepakt.
Voor het proces van de eerste toets heeft het voorstel
een beperkt positief effect omdat iets minder toetsen
uitgevoerd hoeven te worden. Het afhandelen van een
aanvraag GKGK kost echter ook tijd, waardoor per saldo
geen noemenswaardig voordeel ontstaat. Voor de
integrale beoordeling is het effect positief omdat
minder integrale beoordelingen nodig zijn.
Het voorstel heeft geen effect op andere
overheidsorganisaties en heel beperkt op de
commissies. Indien een ouder een aanmelding doet, en
aangeeft dat de gegevens met de gemeente gedeeld
mogen worden komt de aanmelding bij de gemeente
binnen. Het is nog af te stemmen of dit wel wenselijk is
voor GKGK met de gemeente.
Met de Commissie van Wijzen (CvW) is reeds afgestemd
dat bij een versnelde integrale behandeling in het geval
van GKGK geen individuele toets door de commissie
nodig is.
Personele gevolgen
De effecten op de capaciteit zijn tweeledig. Aan de ene
kant is bij het Serviceteam enige extra inzet nodig
omdat de aanmeldgesprekken naar verwachting
gemiddeld iets meer tijd gaan kosten. Aan de andere
kant wordt capaciteit bespaard omdat geen

aanmeldingen in behandeling worden genomen die niet
KOT-gerelateerd zijn. De berekening van de plus en de
min aan capaciteit is als volgt.
Serviceteam: van de kant van het Serviceteam is
aangegeven dat de gesprekken gemiddeld maximaal 10
minuten extra tijd in beslag gaan nemen.
Het totaal aantal verwachte aanmelding is 13.338 ->
extra capaciteit = 13.338 * 10 minuten = 2223 uur
extra over de periode tot eind 2023. Dit is ~1.5 FTE
voor 1,5 jaar. De inschatting is dat dit op te pakken is
binnen de huidige formatie van het Service team.
Uitvoering 30K teams: voor burgers zich niet
aanmelden voor KOT naar aanleiding van het gesprek
met de medewerker van het Serviceteam hoeft ook
geen eerste toets of de GKGK aanpak uitgevoerd te
worden. Dit zal gaan om enkele honderden telefoontjes
die niet leiden tot een aanmelding. Voor de GKGK
aanpak scheelt dit circa 2,5 uur per aanmelding en het
niet uitvoeren van de eerste toets scheelt circa 4 uur
per aanmelding.
Uitvoering KOT Herstel: het voorstel heeft geen effect
op KOT Herstel omdat GKGK nu ook al uit het proces
wordt gehaald.
Voor wat betreft de effecten op vaardigheden is voor de
medewerkers van het Serviceteam aanvullende
instructie en (gesprekstechniek)training noodzakelijk.
Dit valt binnen de reguliere opleidingsfaciliteiten van het
Serviceteam.
Kwaliteitsborging: de invoering van het nieuwe
proces zal gemonitord worden waarbij specifieke
aandacht is voor de kwaliteit van de uitvoering. Bij de
implementatie wordt hieraan specifiek aandacht
besteed.
Uitvoeringskosten
Deze kosten zijn separaat meegenomen in de
kostenraming voor cluster 1.
Invoeringsmoment
Het Serviceteam heeft aangegeven dat snelle invoering
van het voorstel wenselijk is omdat ze nu te weinig
mogelijkheden hebben om mensen naar het juiste loket
te leiden. Onwenselijke situaties die nu doorgaan in het
proces kunnen dan afgevangen worden. Vandaar dat

het streven is het nieuwe proces al op korte termijn te
implementeren. Daarbij zal voldoende tijd genomen
moeten worden voor de voorbereiding en de afhechting
binnen de bestaande organisatie en procedures, zoals
bijvoorbeeld de aanpassing van de Service blueprint en
de informatie op de website. Voorgesteld wordt de
nieuwe werkwijze stapsgewijs te implementeren. Indien
er een akkoord is, zou er kunnen worden begonnen met
een eerste proef. Aan de hand van de ervaringen
daarmee, kan het voorstel na enkele weken volledig
geïmplementeerd worden.
Voorbehoud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risicomanagement
Voor de wijziging van het huidige proces zijn maar
beperkt risico’s geïdentificeerd, die goed te mitigeren
zijn. De belangrijkste risico’s:
1.
2.
3.

Burgers die zich toch willen aanmelden ondanks dat
ze bij het verkeerde loket zijn.
Imagoschade voor UHT omdat burgers denken dat
hun rechten geschonden cq ontnomen worden.
Het beeld ontstaat dat UHT een drempel opwerpt
voor het aanmelden.

In bijlage 4 is een risico matrix opgenomen met de
geïdentificeerde risico’s, de kans en impact daarvan, de
mitigerende maatregelen, de kans en impact na de
maatregelen en de restrisico’s.
Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering, inclusief de restrisico’s, is
het eindoordeel dat het voorstel haalbaar is. Er zijn
geen randvoorwaarden van toepassing omdat de
belangrijkste randvoorwaarde (capaciteit bij het
Serviceteam) is ingevuld.
Disclaimer: de haalbaarheid van het voorstel is op
zichzelf staand beoordeeld zonder rekening te houden
met de mogelijke overlap van de inzet van capaciteit
voor andere Herijkingsvoorstellen.

Bijlage 1, procesflow aanmeldgesprek

Bijlage 2 Verdieping Geen Kot – Geen Kinderen proces
Het proces van geen KOT Geen kinderen gaat als volgt.
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Data selecteert (wekelijks) de GKGK aanmeldingen (bestaand script)
Het 30k team belt de burger met de vraag waarom die zich heeft aangemeld (bestaand behandelkader en belscript)
of de burger meldt zich af (bestaande brief ter bevestiging)
of de medewerker vult het beoordelingsformulier in
de beoordelaar checkt of de conclusie GKGK klopt, zo ja dan belt de medewerker de burger en stuurt de afwijzing
of de medewerker of de beoordelaar concludeert dat het wel een terechte aanmelding is en dan volgt de 1e toets

Bijlage 3, Voetnoten
1.
2.
3.

4.

5.

De term ‘aanmelden’ is geen juridisch term omdat het gaat om het ‘indienen van een verzoek om compensatie of tegemoetkoming op grond van een
herstelregeling’. In de praktijk wordt meestal de term ‘aanmelden’ gebruikt. Voor de leesbaarheid wordt deze term gebruikt in de haalbaarheidstoets.
Het aanmelden voor de andere regelingen is nog niet mogelijk omdat die regelingen nog in ontwikkeling zijn. Voor sommige regelen komt ook geen zelf
meld optie.
De optionele uitkomsten van het aanmeldgesprek bij de procesvragen, inclusief de mogelijk (door)verwijzingen zijn als volgt:

De versnelde integrale beoordeling omvat een extra check op de reden van aanmelding indien sprake is van GKGK maar de burger zich niet vrijwillig wil
afmelden. Na de extra check toets een medewerker van het Beoordelingsteam de conclusie. Indien deze medewerker akkoord is met de afwijzing
ontvangt de burger een beschikking Integrale beoordeling.
Het proces GKGK houdt in dat een medewerker UHT belt met de aanmelder om te achterhalen waarom de burger zich heeft gemeld. In het geval KOT het
verkeerde loket was is de burger gevraagd of die zich af wilde melden. Bij de uitvoering van het proces eind 2021 zijn 4.000 burgers benaderd, waarvan
65% zich vrijwillig heeft afgemeld. Een kleine groep wilde zich niet afmelden, veelal vanwege schuldenproblematiek. Voor deze burgers is een VIB
uitgevoerd.

Bijlage 4, concept vraagboom
Dit is een concept. Het belscript wordt ontworpen in samenwerking met diverse experts en medewerkers uit de uitvoering en
volgt het gebruikelijk proces van goedkeuring voordat het in gebruik wordt genomen.

Nog op te halen bij de nieuwe regelingen
welk antwoord hier gepast is.

Bijlage 5, risico matrix
De risico’s die van invloed kunnen zijn op het succesvol uitvoeren van het project zijn geïdentificeerd. Bij elk risico zijn de kans en de impact gescoord,
resulterend in een k*i score. Voor elk risico zijn mitigerende maatregelen benoemd, waarna wederom kans en impact zijn gescoord. Voor zover door UHT
beïnvloedbaar moet de k*i – score afnemen door het treffen van de mitigerende maatregelen. In de praktijk is dat ook zo.

Risico

Kans Impact K*I Mitigerende maatregelen

Kans Impact K*I Nadere toelichting

1

Burgers willen zich toch aanmelden ondanks het verkeerde loket

2

2

4

Uitvoeren GKGK proces

1

1

1

2

Burgers denken dat hun rechten geschonden worden

3

2

6

Goede uitleg en duidelijke communicatie

2

2

4

3

Het beeld ontstaat dat UHT een drempel opwerpt voor het
aanmelden

2

3

6

1

2

2

4

Medewerkers van het ST krijgen te maken met weerstand

2

3

6

Goede uitleg en duidelijke communicatie, niet
alleen naar ouders maar alle betrokken partijen in
de keten
Training van de medewerkers

2

2

4

5

Burgers maken bezwaar

2

2

4

Mogelijkheid onderzoeken om onterechte
aanmeldingen buiten behandeling te stellen

0

Bezwaar is dan niet ontvankelijk

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.2 uitsluitsel na de 1e toets

Gevolgen:

Middelgroot

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele
gevolgen:
Implementatieduur

n.v.t fte incidenteel
n.v.t fte structureel
N.v.t – delen van het voorstel
kunnen geïmplementeerd
worden met en doorlooptijd
van 2 maanden.

Eindoordeel

Niet haalbaar

Beperkt

Goed
V

V
V
V
V

Het voorstel om alle ouders
definitief uitsluitsel over de
gedupeerdheid te geven is,
zowel voor de CHR als IB, bij de
eerste toets is niet uitvoerbaar.
Het is haalbaar voor nieuwe
aanmeldingen indien zij
voorrang krijgen op de IB, en
een bestuurlijke vraag of het
wenselijk is om een deel van de
populatie versneld toegang tot
de IB te geven. Voor de totale
groep ouders die wachten op de
IB (rework) is dit niet haalbaar.
Het is hiermee een
capaciteitsvraagstuk en een
principieel vraagstuk t.a.v hoe
omgegaan wordt met de
wachtenden op IB. Dit wordt

uitgewerkt in een separaat
voorstel: ‘wachtrij interventies’.

Beschrijving oplossingsrichting
De eerste toets is bedoeld om vast te stellen of een
ouder gedupeerd is. Indien dit zo is, dan wordt de
€30.000 uitbetaald en komt de ouder in aanmerking
voor de overige KOT herstelregelingen, zoals de brede
hulp door gemeenten en de kwijtschelding van zowel de
private als de publieke schulden. Voor een kleine groep
ouders was en is er op dit moment geen, of slechts een
gedeeltelijk, uitsluitsel te geven bij de eerste toets.
Het niet geheel kunnen beoordelen betreft
nabestaanden en ouders met strafrecht of een
vergrijpboete, verzuimboete of ouders die betrokken
zijn bij een fraudeonderzoek. Deze ouders vallen buiten
de scope van dit voorstel 1).
Nieuwe aanmeldingen
Het voorstel is bedoeld om ook voor de ouders waarbij
twijfel bestaat op basis van de eerste toets, aan te
geven door de eerste toets medewerker, een definitieve
conclusie te trekken ten aanzien van de CHR. Om dat te
kunnen doen is het noodzakelijk aansluitend op de
eerste toets een specifiek voor deze groep ingerichte
(gedeeltelijke) integrale beoordeling te doen om
definitief vast te stellen of de ouder gedupeerd is of
niet. In de onderstaande figuur is dit schematisch
weergegeven.

dan wordt de integrale beoordeling volgens het FIFO
principe later opnieuw opgepakt.
Vanzelfsprekend kunnen ouders die een definitieve
afwijzing krijgen bezwaar maken.
Rework
Bij de ouders die een afwijzende CHR beschikking
hebben ontvangen en wachten op een IB is de uitkomst
van de eerste toets of een ja of een nee. Een
‘twijfelgroep’ bestaat niet in de systemen. Daarbij komt
dat in de eerste periode van de eerste toets de
vastlegging in de dossier mager is. Indien voor deze
ouders, vooruitlopend op de IB definitief vastgesteld zou
moeten worden of ze gedupeerd zijn, dan is een nieuwe
eerste toets voor alle (ruim 14.000) ouders
noodzakelijk. De praktijk nu is dat ~70% van de ouders
ook na de IB een afwijzende beschikking krijgen. De
verwachting is dat het percentage toekenningen lager
zal zijn bij de eerste toetsen die na 1-9-2021 zijn
gedaan omdat de eerste toets vanaf dat moment is
uitgebreid.
Het lastige is dat bij de ouders in de wachtrij niet
duidelijk is wie alsnog gedupeerd zal blijken te zijn.
In de onderstaande figuur is het verschil met de nieuwe
aanmeldingen gevisualiseerd.

Doelgroepomschrijving

Een IB is noodzakelijk omdat de eerste toets niet
volstaat en ook niet bedoeld is om in alle situaties
uitsluitsel te geven. Er is een wezenlijk verschil tussen
de eerste toets en de IB. Het is wel van belang
bestaande (interpretatie)verschillen tussen de eerste
toets en de IB bespreekbaar te maken en te
onderzoeken of die weggenomen kunnen worden.
Daarnaast moet gekeken worden naar de rol van de
beoordelaar en die van de CvW (zie ook voorstel 1.8).
Is de conclusie na de IB dat de ouder wel gedupeerd is,

Bij de nieuwe aanmeldingen gaat het om de ouders die
een afwijzing krijgen na de eerste toets én waarbij de
medewerker die de eerste toets heeft uitgevoerd
aangeeft dat er twijfel is over de gedupeerdheid. De
ouders waarbij geen twijfel is kunnen afgerond kunnen
worden met de aanpak van voorstel 1.4 (Afronden bij
niet gedupeerd).
Naar verwachting is bij maximaal 10% van de ouders
twijfel over de gedupeerdheid. Hierbij is geen aanleiding
in de eerste toets om een toekenning CHR te doen.

Bij het rework gaat het om alle ouders in de wachtrij
voor de IB die een afwijzing hebben gekregen na de
eerste toets.

Omschrijving:

Uitbreiding van eerste toets,
zodat altijd duidelijk is na
afronding of een ouder
gedupeerd is of niet.

Kwantitatief:
Nieuwe meldingen: 12.798 (% in scope)
Wacht op ET: 5.718 (% in scope)
Reeds ET gehad (rework):
geen recht 14.416 (% in scope)
Reeds ET gehad (rework):
wel recht 17.673 (niet in scope)
Totale doelgroep: 50.605

Waarvan nabestaanden, 88groep, vergrijp- &
verzuimboete, strafrecht, 536 (buiten scope gesteld)
Waarvan ET vóór 08/21: 30.751

Voor het rework kan onderscheid gemaakt worden in
groepen ouders die in de tijd in een verschillende
periode de eerste toets gehad hebben. Verwacht mag
worden dat bij de groep die voor 1 mei 2021 getoetst is
verhoudingsgewijs de meeste kans is op een positieve
uitslag als er of met een nieuwe eerste toets (op basis
van het huidige behandelkader) of een IB gekeken

wordt naar de gedupeerdheid. In de onderstaande tabel
zijn de groepen weergegeven.
Type ouders

Aantallen

Kans op toch
toekenning*

Ouders met een 1ste toets voor 1-5-2021
(B3-Ia) 20% heeft zich gemeld voor
bekendmaking CHR

800 (B3-Ia)
3100 (B3-Ib)

15-25%

Ouders met een 1ste toets tussen 1-5-21
en 1-9-21

300

n.t.b

Ouders met een 1ste toets na 1-9-21

8.900

n.t.b

*cijfers zijn ervaringscijfers gebaseerd op uitkomsten
vergelijking uitkomsten IB en eerste toets.
Ouderperspectief
Bij de groep ouders die een afwijzing heeft gekregen na
de eerste toets en wacht op een integrale beoordeling
zal een substantieel deel ook na de integrale
beoordeling geen recht hebben op herstel. Deze ouders
blijven nu lang in onzekerheid over de uitkomst en dat
is onwenselijk.
Noodzakelijke communicatie.
Het is belangrijk ouders via de website en andere
kanalen goed te informeren over de nieuwe werkwijze
en vooral uit te leggen waarom daartoe besloten is. Een
belangrijk aspect daarbij is dat duidelijk wordt
gecommuniceerd dat het proces direct wordt afgerond
als er geen sprake is van gedupeerdheid en dat er
daarna geen verder onderzoek plaats gaat vinden.
Diverse brieven naar ouders dienen hierop aangepast te
worden.
Indien een eerste toets opnieuw gedaan wordt dient er
goed gekeken te worden naar communicatie richting de
ouder in brieven en andere uitingen om verwarring te
voorkomen.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Er zijn vanuit vaktechnisch en juridische zaken veel
kanttekeningen geplaatst bij het voorstel om iedereen
na de eerste toets definitief duidelijkheid te geven.
Aangegeven wordt dat niet voor niets een splitsing is
aangebracht tussen de eerste toets en een IB. Om
iedereen na de eerste toets duidelijkheid te kunnen
geven zal de eerste toets aangevuld moeten worden.

Als de eerste toets zal leiden tot een definitieve
beoordeling, dan vraagt dit ook om een goede
dossiervorming en onderbouwing van die definitieve
beoordeling, zoals dat nu bij de integrale beoordeling
ook gebeurt.
Om de kans te verkleinen is het een goede zaak te
bewerkstelligen dat op een éénduidige wijze gewerkt
wordt bij het vaststellen van de gedupeerdheid bij de
eerste toets en de IB 2).
IV/data-ondersteuning en privacy
Het voorstel kan worden uitgevoerd met de huidige
systemen, tools en voorzieningen. Van de kant van de
data analisten is inzet noodzakelijk om de beschikbare
data van de groep ouders die wacht op de integrale
beoordeling te verrijken.
Er zijn geen wijzigingen ten aanzien van opslag, het
beheer en de eventuele uitwisseling van
(persoons)gegevens (AVG). Daardoor is geen GEB
(gegevensbescherming-effectbeoordeling) nodig.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Het risico op fouten bestaat maar is zeer beperkt omdat
in het proces extra zekerheden worden ingebouwd in de
vorm van een beoordeling van de uitkomst van de
eerste toets.
Oneigenlijk gebruik is niet van toepassing.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het doorzetten naar ‘Afronden bij geen gedupeerdheid’
(oplossing 1.4) van ouders die zeer waarschijnlijk ook
na een IB niet gedupeerd blijken te zijn valt buiten de
scope van deze oplossing, zie hiervoor verder oplossing
1.4.
De afwijzingen, waarbij na de eerste toets twijfel is en
waarbij een (gedeeltelijke) IB nodig is om definitief
uitsluitsel te krijgen over de gedupeerdheid, hebben
effect op de huidige processen. Dit geldt zowel voor de
nieuwe aanmeldingen als voor het rework. Inzet van
capaciteit om duidelijkheid te krijgen moet afgewogen

worden tegen de inzet van capaciteit voor andere
werkzaamheden.
Door ouders een definitieve afwijzing te sturen neemt
mogelijk het aantal bezwaren toe.
Van de kant van gemeenten is aangegeven dat de
ouders die in onzekerheid verkeren na een afwijzing
CHR vaak bij de gemeente aankloppen met vragen of
voor hulp. Door alle of zoveel mogelijk ouders
duidelijkheid te geven kan een gemeente vaststellen of
een ouder recht heeft op brede ondersteuning door de
gemeente.

is een onderscheid gemaakt in werkzaamheden voor de
30k medewerkers en PZB’ers.
Nr. Groep geen toekenning CHR
1

2
3
4

Ouders aangemeld voor de CHR
(22-12-2020), niet voor de zomer
een PZB'er
Ouders aangemeld voor 15
februari 2021 / 1e toets voor 1 mei
Ouders getoetst voor 1 september
2021
Ouder getoetst na 1 september
2021

Aantal

Capaciteit 30K Capaciteit IB
Dagen
Dagen
1.000
500
100

3.000

1.500

300

5.000

2.500

500

5.000

2.500

500

Personele gevolgen
De incidentele personele gevolgen betreft de inzet om
de implementatie voor te bereiden en het voorstel
verder uit te werken en te implementeren. Daarvoor is
capaciteit noodzakelijk van data, vaktechniek,
procesregie, ouderinteractie, communicatie en
uitvoeringscapaciteit.

Gerekend is met gemiddeld 4 uur extra inzet voor de
dossiervorming en 16 uur bij een (gedeeltelijke) IB om
de gedupeerdheid te onderzoeken.

De structurele personele gevolgen zijn als volgt.
Voor de nieuwe aanmeldingen: voor het definitief
vaststellen van de gedupeerdheid bij twijfel is capaciteit
nodig om de IB (gedeeltelijk) uit te voeren. Dit betreft
een verschuiving van werk. Indien blijkt dat een ouder
gedupeerd is zal de IB op een later moment afgemaakt
moeten worden. Daarmee kost de IB verhoudingsgewijs
wat meer tijd dan het uitvoeren van een reguliere IB.

Uitvoeringskosten
De uitvoeringskosten worden separaat in excel
meegeleverd, zodat de overlap tussen oplossingen
duidelijk is.

Voor het rework kan aan de hand van de tabel bij de
paragraaf Doelgroepen bepaald worden welke inzet voor
welke groep wenselijk en haalbaar is. De inzet per
groep is weergegeven in de onderstaande tabel. Daarbij

Daarnaast is tijd nodig voor de dossiervorming door
administratieve krachten, maar ook dit is een
verschuiving van werk in de tijd.

De implementatie kosten worden als ‘bulk’ voor het
cluster meegenomen.
Invoeringsmoment
Indien besloten wordt het voorstel voor nieuwe
aanmeldingen en/of rework te honoreren is circa twee
maanden voorbereidingstijd nodig na besluitvorming.
Voorboud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risicomanagement
De risico’s zijn benoemd vanuit een viertal
perspectieven: de ouders; politiek/bestuurlijk; de UHT
organisatie en de UHT medewerkers.
Er is voor de ouders geen risico omdat het geven van
definitief uitsluitsel met voldoende waarborgen voor de
zorgvuldigheid en de rechtszekerheid zijn omgeven.
Het risico bestaat dat ouders vinden dat UHT te snel tot
een definitieve conclusie komt. Dit kan aanleiding zijn

voor ongenoegen die vervolgens op bijvoorbeeld social
media wordt gedeeld.
Politiek/bestuurlijk is het risico dat de politiek moeite
heeft met de nieuwe werkwijze, zeker als dat
aangegeven wordt door ouders.
Voor de UHT organisatie kent de nieuwe werkwijze het
risico dat ouders of de politiek het niet eens is met de
extra inzet ten koste van andere werkzaamheden.
Voorkomen moet worden, dat voor medewerkers van
UHT het beeld ontstaat dat we duwen op een definitieve
uitkomst. Het gevolg kan zijn dat bij twijfel onterecht
30k wordt toegekend.
In bijlage 2 is de risicomatrix opgenomen met daarbij
de mitigerende maatregelen.
.
Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering is het eindoordeel van de
haalbaarheidstoets dat het niet haalbaar is voor alle
ouders die de uitslag CHR krijgen of hebben gekregen
deze definitief te laten zijn.
Het voorstel voor de nieuwe aanmeldingen is wel
haalbaar. Het doorvoeren van de oplossing betreft een
verschuiving van PZB werkzaamheden die afwijkt van
het FIFO principe. De niet aangemelde ouders dienen
voorrang op de IB te krijgen. Daar zal mee ingestemd
moeten worden.
Voor het rework is het voorstel uitvoerbaar, maar niet
voor alle ouders omdat de capaciteit die daarvoor nodig
is onevenredig groot is ten opzichte van het effect om
een relatief kleine groep vooruitlopend op een IB
duidelijkheid te geven.
Er kan wel besloten worden dit voor bepaalde groepen
die wachten op een IB te realiseren. Daarbij lijkt het
voor de hand te liggen prioriteit te geven aan ouders die
voor 1 mei 2021 een eerste toets hebben gehad omdat
de kans op een positieve uitkomst bij een nieuwe eerste
toets of een IB het grootst is.

Bijlage 1, voetnoten
1.

2.

Complexe casussen:
a. Nabestaanden: de specialistische oplossing t.a.v. erfrecht, die hiervoor nodig is buiten beschouwing laten voor de herijking. Het betreft hier 140 nabestaanden.
b. Verzuimboete: voor de eerste toets wordt het verzuimjaar niet meegenomen, in de IB wordt hier wel naar gekeken, hiermee krijgt de ouder een uitslag vanuit de eerste
toets
c. Vergrijp/strafrecht: wordt versneld in een IB opgepakt
d. Fraude / team 88: kan worden afgehandeld met een eerste toets, waarbij niet automatisch alle schulden worden gecompenseerd.
Issues tussen uitkomsten eerste toets en IB. Om na de 1e toets met zekerheid vast te kunnen stellen of een ouder gedupeerd is zou het niet mogelijk moeten zijn dat een
ouder waarbij vanaf <<datum>> een eerste toets is gedaan bij de IB een andere uitslag heeft. Er zijn daarbij twee op te lossen issues:
a. het behandelkader is door de tijd heen verruimd en er zijn kleine interpretatie verschillen ontstaan tussen de zienswijze van de eerste toetsers en de PZB’ers. Het is
noodzakelijk om de interpretatieverschillen op te heffen.
b. Door de verruiming van het behandelkader zijn uitkomsten van oudere eerste toetsen nu mogelijk onjuist, welke worden gecorrigeerd in IB en de ouder nog geen
duidelijkheid heeft. Volledig uitsluitsel is mogelijk vanaf <<datum>>. Bij toetsen van daarvoor hebben we die zekerheid niet.

Bijlage 2, de risicomatrix
Risico
1

Kans Impact K*I Mitigerende maatregelen

Ouders worden benadeeld door de directe afsluiting (minder
rechtszekerheid)
Maatschappelijke onvrede over de werkwijze van UHT als gevolg
van het voorstel

3

4

12

3

3

9

3

Interne onrust bij de medewerkers door de 100% uitsluitsel

3

3

9

4

Toename van het aantal bezwaren

2

2

4

2

Alleen dossiers die voldoen aan de op te stellen
criteria doorzetten naar 1.4
Alleen dossiers die voldoen aan de op te stellen
criteria doorzetten naar 1.4, zodat er meer
zekerheid is over de afwijzing
Alleen dossiers die voldoen aan de op te stellen
criteria doorzetten naar 1.4, zodat er meer
zekerheid is over de afwijzing
Afhandeling van de bezwaren is door het
alternatief relatief eenvoudig

Kans Impact K*I Nadere toelichting
1

4

4

1

2

2

1

1

1

1

1

1

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.3 Uitslaggesprek / Uitslagfase
Gevolgen:

Middelgroot / beperkt

Haalbaarheid:

Slecht

Beperkt

Goed

Burgerperspectief

V

Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid

V

IV/dataondersteuning

V

Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik

V

Procesverstoringen

V

Personele gevolgen

Uitvoeringskosten

Personele gevolgen:

v

Kosten zijn separaat
opgeleverd

n.v.t

fte incidenteel

Impact op
30k teams

fte structureel

Via een proef dient de precieze impact duidelijk te
worden gemaakt op de teams
Implementatieduur

3-4 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar voor nieuwe
aanmelding en beperkt
Uitvoerbaar voor rework.

Beschrijving oplossingsrichting
(Zie ook de procesflow in bijlage 1)
Het uitslaggesprek is voor ouders een hele belangrijke
en emotioneel beladen stap in het herstel proces. Voor
ouders die te horen krijgen dat ze gedupeerd zijn is het
een positieve maar emotionele boodschap om van de
kant van de Belastingdienst te horen krijgen dat het niet
hun schuld is dat er van alles mis is gegaan. Voor
ouders die te horen krijgen dat ze niet gedupeerd zijn
kan het een (enorme) negatieve impact hebben. In alle
situaties is het van belang dat ouders goed uitgelegd
krijgen, en daardoor snappen, waarom ze al dan niet
gedupeerd zijn en wat de vervolgstappen zijn. Dit geldt
helemaal als er naar aanleiding van de herijking meer
ruimte voor maatwerk ontstaat (30k is voldoende (1.5),
of direct duidelijkheid over eerste toets en IB in één
beschikking bij niet gedupeerdheid (1.4).
In de huidige situatie zijn de uitslaggesprekken kort en
wordt veel verwezen naar de IB die nog gaat komen. De
ouder, die niet-gedupeerd is, kan hierdoor denken dat
de toets niet zorgvuldig was en dat er nog een andere
uitslag mogelijk kan zijn. In de praktijk blijkt het aantal
ouders wat nog een toekenning krijgt in de IB beperkt
te zijn en is voor veel ouders ook duidelijk dat er geen
andere uitslag gaat komen.
Vanwege de beladenheid en de emotionele lading van
het gesprek wordt voorgesteld uit te gaan van meerdere
gesprekken. De ervaring leert dat de boodschap over
het wel of niet toekennen van de Catshuisregeling
(CHR) voldoende is voor een eerste gesprek en dat de
uitleg in de meeste situaties beter tot zijn recht komt in
een vervolggesprek. Vandaar dat in de procesflow als
regel wordt uitgegaan van twee gesprekken met een
optie voor een derde gesprek, bijvoorbeeld om in dat
derde gesprek verder in te gaan op het vraagstuk of de
30.000 voldoende financiële compensatie is. Daar waar
al direct duidelijk is dat er geen sprake is van
gedupeerdheid zal dat ook duidelijk in de gesprekken
naar voren moeten komen, zeker omdat dat een breuk
is met de wijze waarop er nu met ouders wordt
gecommuniceerd.
Voor een deel van de ouders is de boodschap niet
emotioneel beladen, dit kan zijn omdat ze weinig impact
hebben ervaren van het teruggevorderde bedrag of dat

ze inderdaad niet gedupeerd zijn. Bij deze ouders kan
een gesprek prima volstaan, om alle boodschappen van
‘uitslagmelding tot peilen van behoefte om vrijwillig af
te melden’ te doen.
De groep zonder toekenning kan grofweg opgedeeld
worden in ouders die het KOT-proces niet goed
begrijpen en ouders die echt hoopten op toekenning.
Deze ouders kunnen emotioneel reageren indien zij
geen toekenning krijgen. Door het beter uitleggen van
de redenen van geen toekenning, en het herhaaldelijk
uitleggen daarvan, verwachten we dat ouders meer rust
vinden bij de uitkomst en deze kunnen accepteren.
Bij de groep van gedupeerde ouders gebruikt bv. een
deel van de ouders de financiële compensatie voor het
aflossen van schulden, waar het geld niet voor bedoeld
is (de medewerker verwijst hier naar de schuldenaanpak waarin uitgebreid uitgewerkt is wat overgenomen wordt t.a.v. publieke en private schulden.
Deze aanpak is buiten scope van deze toets). Dit willen
we voorkomen door enkele dagen na de uitslagmelding
de toelichting goed te geven waarvoor de compensatie
bedoeld is en welke stappen volgen. De ouder bepaalt
daarbij het tempo.
Door de nieuwe manier waarop het uitslaggesprek
wordt ingericht is het beter te spreken van de
uitslagfase. Bij het plannen van de gesprekken staat de
behoefte van de ouder voorop, maar het moet voor UHT
uitvoerbaar blijven.

De wijze waarop de gesprekken op de nieuwe wijze
worden ingericht heeft een directe relatie / overlap met
de voorstellen van Afronding bij geen gedupeerdheid
(1.4) en Afsluiten na € 30.000 (1.5). Het is goed
mogelijk dat deze onderwerpen al in een eerste of
tweede gesprek aan de orde komen, indien die ruimte
er is bij de ouder . Indien dat niet het geval is en een
derde gesprek gehouden wordt valt dit qua impact en
inzet onder die betreffende voorstellen. Indien de ouder
dat aangeeft kan in deze fase van het proces een 3gesprek afgesproken worden. Zie hiervoor het voorstel
over het 3-gesprek (cluster 2). Het 3-gesprek helpt met
het emotioneel herstel voor gedupeerde ouders en kan
ertoe leiden dat ouders geen IB nodig hebben omdat de
relatie met de overheid weer verbeterd is. Het tweede

of derde gesprek kan, op de wijze waarop het nu wordt
ingestoken, voor ouders ook een goede afsluiting zijn
van het proces.
Het is belangrijk de opties voor de verschillende
gesprekken goed op elkaar af te om overlap te
voorkomen en het aantal gesprekken beheersbaar te
houden voor alle betrokken partijen. In de procesflow
van het nieuwe herijkte proces is meegenomen hoe en
wanneer alle (deels optionele) gesprekken plaats
vinden. In de gezamenlijke oplegger met de VNG wordt
hierin een advies meegegeven.
Wat verandert er door het voorstel?
Tijdens het huidige uitslaggesprek wordt de uitslag van
de eerste toets medegedeeld, daarop wordt een korte
toelichting gegeven en wordt toegelicht hoe het
vervolgproces is. In het voorstel zijn daar meerdere
gesprekken voor (optioneel) en bepaalt de ouder in
samenspraak met de medewerker van UHT het aantal
gesprekken en het tempo daarvan. De
vervolggesprekken om vrijwillig af te ronden zijn nu
rework-acties en geen standaard werkwijze. Ook de
relatie vanuit het uitslaggesprek met het 3-gesprek is
nieuw.
Sinds februari 2022 worden gepersonaliseerde
afwijsbrieven verstuurd met daarin de reden(en), zo
nodig per jaar, waarom er geen toekenning is (een
verkorte tijdlijn). De inhoud van de uitslaggesprek(ken)
dient daarom goed in lijn te zijn met de
gepersonaliseerde brief om geen verwarring bij de
ouder te veroorzaken.
We creëren hiermee ook een proactieve houding van
UHT om met de ouder in gesprek te gaan over het
vervolg in plaats van automatisch uit te gaan van de IB
voor iedere ouder, wat aansluit bij oplossingen 1.4 en
1.5. het is niet de bedoeling dat ouders wordt afgeraden
af te zien van een IB. Het is de bedoeling dat er goed
geschetst wordt wat de redenen zijn voor afwijzing en
wat er bekeken wordt in de IB in de aanvulling daarop,
zodat een ouder zelf de conclusie kan trekken.
Voor een deel van de ouders is er geen heldere
uitkomst naar aanleiding van de eerste toets, deze
ouders zijn nog niet gedupeerd, maar er is veel gebeurd

in hun dossier waardoor het lastig is vast te stellen of
de ouder gedupeerd is. Deze ouders worden ook
geholpen als ze begrijpen dat er echt nog gewacht moet
worden op een IB.
Doelgroepomschrijving
De doelgroep bestaat uit iedereen die nog een eerste
toets uitslag krijgt op moment van implementatie. Dit
kunnen nieuwe aanmeldingen zijn, of de werkvoorraad
van de eerste toets.
Qua rework kan gedacht worden aan alle ouders die
reeds een eerste toets hebben gehad en nog wachten
op de IB en niet in aanmerking komen voor 1.4 of 1.5.
Deze ouders zouden dan een nieuw toelichting gesprek
kunnen krijgen. Een deel van deze ouders heeft UHT
reeds proactief gebeld voor informatie.
Deze wachtende groep is enorm divers en bestaat uit
ouders die al lang wachten op een IB of net het
uitslaggesprek hebben gehad. Ook zijn dit ouders die
wel of geen toekenning hebben van de Catshuisregeling.
Een mogelijke reactie, die eerder optrad bij andere
outboundcalls, is dat ouders teleurgesteld waren indien
niet de PZB’er maar een andere medewerker belde (en
ze dus nog moeten wachten op de PZB’er).
Op basis van een proef en interviews met ouders kan
nader onderzocht worden welke ouders gebeld zouden
willen worden voor extra toelichting of op een andere
manier geïnformeerd kunnen worden zoals via een
(aangepast) informatiepakket (oplossing 1.6).
Onderzocht wordt of deelpopulaties samengesteld
kunnen worden van de ouders die wachten op een IB in
samenhang met de andere oplossingsrichtingen die
worden uitgewerkt. De deelpopulaties waar onderzoek
naar gedaan kan worden zijn:


Gedupeerde ouders die niet in aanmerking
komen voor Afsluiten bij € 30.000



Niet-gedupeerd, wacht al lang op de IB en
heeft in de eerste periode van de CHR een
eerste toets gehad



Niet-gedupeerd, wacht minder lang op de IB en
heeft meer recent de uitslag van de eerste
toets gehad.

Omschrijving:

Een vorm van verzwaring van de functie
van het uitslaggesprek t.o.v. nu, omdat er
meer aandacht is voor de uitslag en het
vervolg van het traject.

Kwantitatief:
Nieuwe
meldingen: 12.798
Wacht op ET: 5.718
Reeds ET
gehad
(rework): 14.973
Totale
doelgroep: 33.489

Burgerperspectief en communicatie
Het voorstel heeft op meerdere gebieden impact. Er is
een maatschappelijke impact aan de kant van de ouders
en een organisatorische impact bij UHT.
De maatschappelijke impact is dat ouders een breder
uitslaggesprek krijgen met de verwachting dat ze
hierdoor het waarom van de uitslag beter begrijpen en
minder behoefte hebben om na het gesprek weer
contact met UHT op te nemen. Het gesprek is
persoonlijker en toegespitst op de situatie van de ouder
waardoor het proces voor de ouder kwalitatief beter
wordt. Voor de gedupeerde ouders is de verwachting
dat zij beter begrijpen waarvoor de 30.000 euro
bedoeld is. In het ouderonderzoek is naar voren
gekomen dat gedupeerde ouders geregeld toch de
schulden afbetalen, ondanks de toelichting in het eerste
gesprek dat het terugbetalen (maart-2022) niet nodig is
conform de schuldenaanpak. De verwachting is ook dat
meer niet-gedupeerde ouders zich vrijwillig afmelden
wanneer zij goed zijn meegenomen in de toelichting van
het besluit en begrijpen dat de uitkomst bij de IB zeer
waarschijnlijk niet anders gaat zijn.
De organisatorische impact is dat UHT vaker belt om
over een uitslag te communiceren. Door de andere

opzet van de gesprekken en de verbreding van de
inhoud van de gesprekken heeft het voorstel impact op
de medewerkers. Daar moet voldoende aandacht voor
zijn en de medewerkers moeten gefaciliteerd worden
voor het kunnen voeren van de gesprekken.
Bij de implementatie wordt uitgewerkt hoe en welke
communicatie middelen voor ouders relevant zijn, zodat
ze weten hoe het proces / de uitslagfase werkt en ook
dat ze daar zelf invloed op hebben.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De nieuwe werkwijze heeft geen vaktechnische of
juridische impact.
IV/data-ondersteuning en privacy
De impact op de systemen van UHT zijn marginaal.
Mogelijk dat enkele nieuwe werkopdrachten in TVS
gebouwd moeten worden, dat is standaard werk. Indien
ouders hulp willen van de gemeente dient de
gegevensuitwisseling met de gemeente ingericht te zijn
vanuit het uitslaggesprek, dit is onderdeel van cluster
zes om uit te werken en hier verder niet benoemd.
Risico’s op fraude en/of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude en oneigenlijk gebruik zijn er niet.
Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
Het voorstel heeft vooral impact op de 30k
medewerkers omdat deze medewerkers de uitslaggesprekken voeren.
Het voorstel heeft effect op de gemeenten omdat
verwacht wordt dat ouders minder aan zullen kloppen
bij de gemeente als duidelijk(er) is waarom ze een
afwijzende beschikking voor de CHR hebben gekregen.
Daarnaast kunnen gedupeerde ouders eerder hulp bij de
gemeente zoeken, indien ze beter begrijpen dat die hulp
voor handen is.
Het beter uitleggen kan een positief effect hebben op
het aantal bezwaarschriften dat wordt ingediend en

daardoor de werklast bij de bezwaarschriftenadviescommissie zal verminderen.

de omvang van het effect zijn geen voorspellingen te
doen zonder proef in de praktijk.

Personele gevolgen
De effecten op de capaciteit zijn tweeledig. Aan de ene
kant is bij de 30k teams meer tijd nodig voor de
gesprekken, aan de andere kant wordt capaciteit
bespaard omdat er minder telefoontjes en
terugbelverzoeken zullen zijn.

Voor wat betreft de effecten op vaardigheden is voor de
medewerkers extra instructie en training noodzakelijk.
In de implementatiefase wordt een trainingsplan
ontwikkeld dat is gebaseerd op alle oplossingen die één
en hetzelfde team raken. Aan de hand van proeven of
pilots zal ervaring worden opgedaan die mede de basis
is voor het samenstellen van de opleiding(en).

Het is de verwachting dat de huidige 30k medewerkers
in staat zijn om de gesprekken goed te voeren, mits er
voldoende aandacht wordt besteed aan het oefenen met
deze gesprekken. De teams zijn nu al ingericht om het
dossier te onderzoeken, het gaat hier om een
verbetering van de uitleg wat de conclusie is en wat er
per jaar gebeurd is in het dossier van de ouder en een
schets van het vervolg van het proces voor de ouder.
De verwachting is dat het voorstel een beperkte
reductie van het aantal IB’s door vrijwillige afmeldingen
tot gevolg zal hebben. Dit zal in de praktijk moeten
blijken, vandaar dat dit vooralsnog niet is meegenomen
in de kostenraming.
Voor het 30k team betekent het meer tijd voor
uitslaggesprekken: de duur van het huidige
uitslaggesprek (gemiddelde duur) is 30 minuten. Dit is
inclusief inlezen in het dossier en voeren van het
gesprek.
Nieuwe uitslaggesprekken (verwachte gemiddelde duur
van de optelsom van de gesprekken): 90 minuten. Dit is
inclusief inlezen in het dossier en voeren van het
gesprek.

Kwaliteitsborging: de invoering van het nieuwe
proces zal gemonitord worden waarbij specifieke
aandacht is voor de kwaliteit van de uitvoering.
Daarnaast dient de focus op kwaliteit hoog te blijven om
deze oplossing te laten slagen, vooral indien er veel
uitstroom is bij de teams die uitslaggesprekken voeren.
Bij de implementatie wordt hieraan specifiek aandacht
besteed.
Uitvoeringskosten
Deze kosten zijn apart in de Excel bijlage opgenomen.
Invoeringsmoment
Voor de implementatie van het voorstel is een gedegen
voorbereiding noodzakelijk. Dit kost tijd. Gerekend
moet worden op 3 tot 4 maanden.
Vooruitlopend op de implementatie is het noodzakelijk
de nieuwe werkwijze met een kleine groep
medewerkers uit te proberen. Hierin kan ook bepaald
worden wat de baten van de oplossing zijn, bijvoorbeeld
door te monitoren hoeveel terugbelverzoeken er voor de
ouders in de pilot nog zijn en te monitoren hoeveel
vrijwillige afmeldingen er komen.

Baten:
Door de intensivering van de uitslagfase is de
verwachting dat het aantal telefoontjes en
terugbelverzoeken afneemt.
De aanname hierbij is, dat de ouders die een afspraak
hebben voor een volgend gesprek geen behoefte
hebben om tussentijds een ander gesprek aan te gaan.
Zij weten immers wanneer ze weer in gesprek gaan,
waarover het gaat en kunnen zich voorbereiden
eventueel met een tweede persoon bij het gesprek
(advocaat, partner, vriend(in), hulpverlener, etc.). Over

De implementatie van voorstellen is afhankelijk van
elkaar waarbij niet alle implementaties tegelijk kunnen
plaats vinden.
Risico management
Voor de nieuwe werkwijze zijn meerdere risico’s
geïdentificeerd, die deels te mitigeren zijn, maar deels
ook goed gemonitord moeten worden om een
succesvolle implementatie te bewerkstelligen. De
belangrijkste risico’s zijn:

1.
2.

3.

De medewerkers zijn niet goed in staat de
gesprekken te voeren
De hoge doorstroom bij 30k team maakt het
trainen en opleiden van medewerkers om deze
gesprekken goed te doen erg intensief
De ouders hebben toch de behoefte om contact op
te nemen met UHT na een gesprek.

In bijlage 3 is een risicomatrix opgenomen met de
geïdentificeerde risico’s, de kans en impact daarvan, de
mitigerende maatregelen, de kans en impact na de
maatregelen en de restrisico’s.
Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering, inclusief de restrisico’s, is
het eindoordeel dat het voorstel voor de nieuwe
aanmeldingen en de ouders die nog wachten op de
eerste toets uitvoerbaar is. Er zijn enkele
randvoorwaarden van toepassing:

Ruimte om de nieuwe werkwijze uit te proberen

Voldoende mogelijkheid voor gesprekstrainingen
voor de medewerkers

Ingeregelde borging van de kwaliteit van de
gesprekken.
Voor wat betreft het rework is de conclusie dat dit zinvol
en haalbaar is voor de ouders die benaderd gaan
worden in het kader van de voorstellen 1.4 en 1.5,
maar niet voor de andere ouders. Er loopt een pilot om
te kijken hoe contact gehouden kan worden met de
ouders die wachten op een IB. De resultaten daarvan
worden afgewacht. Daarnaast krijgen alle ouders die
gedupeerd zijn op basis van de eerste toets een
informatiepakket (zie 1.6) waarin aangegeven wordt dat
ze bij vragen contact op kunnen nemen met UHT
(Serviceteam) of de gemeente.

Disclaimer: de haalbaarheid van het voorstel is op
zichzelf staand beoordeeld zonder rekening te houden
met de mogelijke overlap van de inzet voor andere
voorstellen.

Bijlage 1: procesflow uitslagfase

Bijlage 2: risicomatrix
De risico’s die van invloed kunnen zijn op het succesvol uitvoeren van het project zijn geïdentificeerd. Bij elk risico zijn de kans en de impact gescoord,
resulterend in een k*i score. Voor elk risico zijn mitigerende maatregelen benoemd, waarna wederom kans en impact zijn gescoord. Voor zover door UHT
beïnvloedbaar moet de k*i – score afnemen door het treffen van de mitigerende maatregelen. In de praktijk is dat ook zo.

1

Risico

Kans

Impact

K*I

Mitigerende maatregelen

Kans

Impact

K*I

Kwaliteit van gesprekken
gaat niet omhoog zoals
benodigd voor dit proces

3

5

15




2

4

8

3

5

15

2

2

4




2

Verloop bij 30k team (recent
behoorlijk hoog) blijft hoog
waardoor investering snel de
waarde verliest

4

5

20







3

De intensivering in de
uitslagfase leidt niet tot een
daling in vrijwillige afmelding

2

4

8








goede gesprekstraining opzetten
buddy systeem voor gesprekken
inrichten
bouwen aan zelfvertrouwen van
medewerkers waar nodig dat hun
beoordeling goed en zorgvuldig is
geweest
ruimte bieden aan medewerkers
om moeilijke gesprekken te
bespreken met collega's
beginnen met een kleine groep
van medewerkers die een ambitie
hebben om langer te blijven en
hiermee ook perspectief op goede
ontwikkeling krijgen
Onderzoeken waardoor het hoge
verloop komt en daarop
maatregelen nemen
Kwaliteits/buddy systeem
opzetten om continu kennis
overdracht te borgen
via proef monitoren van de
effecten van de nieuwe
gesprekstechnieken
met ouders in gesprek gaan over
hoe een goed gesprek gevoerd
moet worden
monitoren impact op
terugbelverzoeken in proef
meting begrip van ouders van de
toelichting en wat het effect
daarvan op hen is.

Nadere toelichting

op basis van de
uitkomsten van de proef
kunnen verdere stappen
bepaald worden en
daarmee ook de kosten
versus de baten worden
beheerst

4

Risico

Kans

Impact

K*I

Mitigerende maatregelen

Kans

Impact

K*I

Vanuit het rework - ouders
die eerder hebben gehoord
dat er 'toch nog een IB' volgt
- zijn verrast door de
toelichting en begrijpen niet
waarom dit 'nu zo helder is'

3

5

15



2

3

6



Belscript goed opzetten om emotie
ouder te peilen voor informatie
volgt
medewerkers goed training in het
behandelkader en belscript

Nadere toelichting

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.4 Afronden bij geen
gedupeerdheid
Gevolgen:

Middelgroot

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Beperkt
V
V

Goed

V
V
V
V

Personele
n.t.b fte incidenteel
gevolgen:
n.t.b fte structureel
Via een proef de precieze impact duidelijk te worden
gemaakt
Implementatieduur
8-12 maanden
Het is mogelijk een verplaatsing van werk in tijd en
teams en een verhoging van de benodigde capaciteit in
diverse teams.

Eindoordeel

Het voorstel is haalbaar met in
achtneming van enkele
randvoorwaarden m.b.t. de
personele impact en
vaktechnische aspecten

Beschrijving oplossingsrichting
Bij een deel van de ouders die zich melden voor KOT
herstel blijkt bij de eerste toets dat deze niet gedupeerd
zijn omdat er geen zaken fout zijn gegaan. Veelal
hebben deze ouders wel een bedrag moeten
terugbetalen, maar was dat terecht, bijvoorbeeld
vanwege een gewijzigd inkomen of minder uren
opvang.1). Volgens het huidige proces gaan deze
ouders wel door naar de integrale behandeling. Het

voorstel is om deze ouders op vrijwillige basis of na een
beoordeling van de eerste toets af te ronden met een
verkorte integrale beoordeling. Het is niet wenselijk dat
deze ouders in het proces blijven, inclusief de daarbij
behorende regelingen, als duidelijk is dat ze niet
gedupeerd zijn.
Voor het verdere proces zijn twee stappen benoemd die
nader uitgewerkt worden in de implementatiefase,
beide stappen worden in deze haalbaarheidstoets
getoetst.
De eerste stap
In deze stap wordt in het uitslaggesprek duidelijk
uitgelegd waarom een ouder niet gedupeerd is. Het
resultaat kan zijn dat de ouder zich vrijwillig afmeldt
voor een integrale beoordeling. Dit wordt door UHT
schriftelijk bevestigd, waarbij de ouder vier weken
bedenktijd heeft om terug te komen op zijn of haar
besluit. In dat geval behoudt de ouder zijn plek in de
wachtrij. Na de wachtperiode kan een ouder zich weer
opnieuw melden voor een integrale beoordeling, maar
sluit dan achter in de wachtrij aan.
Indien een ouder zich vrijwillig afmeldt worden de
consequenties van afmelden altijd gedeeld met de ouder
zodat zij / hij een weloverwogen keuze kan maken.
De tweede stap
Voor de tweede stap is het van belang te onderkennen
dat alleen dossiers worden opgepakt waarbij de
afwijzing voor de CHR evident is en waarbij geen sprake
is van bijzondere omstandigheden. Dit zal in de praktijk
goed moeten worden geregeld, zodat voor de
medewerkers die de eerste toets uitvoeren duidelijk
welke dossiers in aanmerking komen voor afronding. Dit
betreft in ieder geval de groep zaken waarvan met de
CvW wordt afgesproken dat ze niet aan de CvW
voorgelegd hoeven te worden. Deze doelgroep is
duidelijk, maar dit moet nog wel in de regelgeving
worden verwerkt. Zie hiervoor verder het de inzet van
de CvW (1.8)
Bij de tweede stap worden wordt, indien de ouder zich
niet vrijwillig afmeldt (stap 1), de eerste toets direct
gekoppeld aan een verkorte integrale beoordeling (IB).
Op basis van een uitgebreider dossier, inclusief tijdlijn
2), wordt het dossier voorafgaand aan het

uitslaggesprek door een beoordelaar beoordeeld. Een
verkorte integrale beoordeling is een op maat gemaakte
integrale beoordeling en daarmee minder werk met
behoud van zorgvuldigheid gelijk aan de huidige
integrale beoordeling.
Bij de 2e stap is een keuze te maken tussen het wel of
niet inzetten van een PZB’er ter voorbereiding op de
beoordeling. Zie hiervoor verder de paragraaf over de
vaktechnische haalbaarheid en die over de personele
gevolgen.
In het uitslaggesprek kan worden toegelicht dat het
gehele herstel proces met deze stap is afgerond. Deze
wijze van werken heeft de voorkeur boven het eerst
toelichten van de uitslag van de CHR en daarna, na de
beoordeling, opnieuw contact opnemen. Over dit punt
zal bij de implementatie een besluit genomen moeten
worden.
Er moet ook oog zijn voor de relatie met het zienswijze
proces, waarin ouders wordt gevraagd te reageren op
de voorgenomen afwijzing van de CHR en al dan niet de
IB. De ouder houdt vanzelfsprekend het recht om
bezwaar te maken en eventueel in beroep te gaan. Dit
wordt in de implementatie verder verdiept.
Vanuit ouderperspectief en uitvoeringsperspectief heeft
de eerste stap, vrijwillige afmelding bekijken, de
voorkeur omdat het goed is dat de ouder zelf de keuze
maakt en het scheelt UHT werk. Het voordeel van stap
2, gelijk een versnelde beoordeling bij relevante
casussen toepassen, is dat dit de ouder duidelijkheid
geeft en geen onterechte hoop bij ouders is op alsnog
een positieve uitslag bij de IB.
Het verschil van het voorstel t.o.v. de huidige situatie is
dat er nu geen actieve afronding is na een afwijzende
30k beschikking en alle ouders in de wachtrij voor een
IB komen tenzij ze zich vrijwillig afmelden.
Doelgroepomschrijving
De doelgroep bestaat uit mensen die zich aanmelden
nadat de nieuwe wijze van werken geïmplementeerd is
en mensen die zich al eerder hebben aangemeld en in
afwachting zijn van de eerste toets. In het laatste geval
gaat het om herstelwerk.

Omschrijving:

Ouders waarbij de uitkomst van de ET nietgedupeerd is

Kwalitatief:
Nieuwe
meldingen:
Wacht op ET:
Reeds ET gehad
(rework):

Alle nieuwe meldingen zonder recht (GKGK
is reeds uit dit getal gefilterd bij aanmelding
- oplossing 1.1).
Iedere niet-gedupeerde die nog door ET
moet.
Alle ouders die een afwijzing CHR hebben
gekregen en wachten op de IB, o.b.v. uitslag
ET.

Kwantitatief:
Nieuwe
meldingen: 7.875
Wacht op ET: 4.689
Reeds ET gehad 16.617 (deelpopulaties op basis van data
(rework): worden hier uitgehaald)
Totale doelgroep: 29.181

Uit de resultaten van de eerste toets vanaf januari 2022
blijkt dat 90-95% van de ouders die zich hebben
gemeld niet gedupeerd lijken te zijn. 1)
De tweede groep ouders die mogelijk in aanmerking
komt voor een directe afhandeling staat al in de wachtrij
voor een integrale beoordeling. Voor de afhandeling van
deze groep zijn er twee opties:
1.

2.

Te proberen de ouders in de wachtrij te
onderkennen en met voorrang te behandelen.
Dit zou van toepassing kunnen zijn op een
beperkt deel van de wachtrij, waarbij de
waarschijnlijkheid van de afronding hoog is.
Deze ouders af te handelen wanneer ze aan de
beurt zijn volgend het FIFO principe.

Uit een eerste data analyse blijkt dat het mogelijk is
dossiers op basis van specifieke data points te
selecteren die zeer waarschijnlijk voor afronding in
aanmerking komen 3).
Aandachtpunt bij de groep in de wachtrij is dat de kans
dat ouders die een eerste toets hebben gekregen voor
1 augustus 2021 bij een IB alsnog gedupeerd blijken te
zijn groter is dan bij de groep die daarna is getoetst.,
Dit komt door de verruiming van het behandelkader en
doorontwikkeling van de eerste toets. Het zal echter
altijd mogelijk zijn dat een “nee” een “ja” wordt.
Burgerperspectief en communicatie
Het voorstel heeft op meerdere gebieden impact. Er is
een maatschappelijke impact aan de kant van de ouders
en een organisatorische impact bij UHT.
De maatschappelijke impact is dat ouder aan de
voorkant van het proces direct duidelijkheid krijgen over
het perspectief van hun aanmelding en voorkomen
wordt dat verkeerde verwachtingen worden gewekt.
Wat blijft is dat bij acute problemen doorverwezen kan
worden naar het Bredehulpteam of de gemeente, juist
ook indien ouders niet gedupeerd zijn door KOT.
De implementatie van het nieuwe proces zal met
meerdere communicatie middelen ondersteund moeten
worden. In samenhang met de gehele implementatie
moet gekeken worden naar de juiste middelen per
oplossing.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De huidige praktijk is, dat iedereen die zich aanmeldt in
aanmerking komt voor de eerste toets en voor een
integrale beoordeling. Dit blijft zo. Het afhandelen van
dossiers waarbij geen gedupeerdheid lijkt te zijn moet
zorgvuldig gebeuren met de noodzakelijk (juridische)
waarborgen voor de ouders.
Bovendien moet eenheid van beleid en uitvoering
geborgd blijven. Hiervoor is te adviseren om de
versnelde beoordelingen na de eerste toets door
medewerkers die in staat zijn om een integrale
beoordeling te doen en daar voor zijn opgeleid. Op die
manier wordt voorkomen dat verschillen plaatsvinden in
de wijze van beoordelen.

IV/data-ondersteuning en privacy
De impact op de systemen van Toeslagen/UHT zijn
marginaal. Mogelijk dat enkele nieuwe werkopdrachten
in TVS gebouwd moeten worden, maar dat is standaard
werk.
Voor de gegevensuitwisseling met gemeenten wordt
verwezen naar het betreffende herijkingsvoorstel
(cluster 6). Er is geen GEB noodzakelijk.
Risico’s op fraude en/of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude en oneigenlijk gebruik zijn er niet
Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
Het voorstel heeft vooral impact op de medewerkers die
de eerste toets uitvoeren. Aan de ene kant omdat er
meer eisen worden gesteld aan de dossieropbouw en
aan de andere kant omdat het uitslaggesprek afrondend
is en geen nieuwe mogelijkheid meer is om als
gedupeerde erkend te worden. Dit kan alleen nog door
bezwaar te maken en eventueel in beroep te gaan. In
de huidige situatie bestaat deze mogelijkheid wel
beschikbaar en wordt ook door de medewerkers
nadrukkelijk benoemd in het uitslaggesprek.
Het is voor de haalbaarheid van het voorstel van belang
medewerkers goed te faciliteren met een werkinstructie
en belscript en extra aandacht te besteden aan
gesprekstechnieken.
Ondanks dat nu ook al verwezen wordt naar
gemeenten, zal dit voorstel impact hebben aan de kant
van de gemeente omdat sneller duidelijk is dat een
ouder niet gedupeerd is en daardoor ook geen recht
heeft op extra ondersteuning van de gemeente.
De schulden ‘pauzeknop’ voor deze ouders vervalt, dit is
een aandachtspunt voor de gemeenten omdat ouders
met schulden zich bij de gemeente kunnen hebben
gemeld.
Met de CvW is afgestemd dat bij een versnelde integrale
behandeling in het geval van GKGK geen individuele
toets door de commissie nodig is. Zie ook het voorstel
over de rol van de commissie (1.8). Dit voorstel bevat
echter alle afwijzingen, waardoor een (aanzienlijk) deel
van deze beoordelingen alsnog moet worden voorgelegd

aan de CvW. Dit moet bij de implementatie uitgewerkt
worden.

implementatie wordt hieraan specifiek aandacht
besteed.

mitigerende maatregelen, de kans en impact na de
maatregelen en de restrisico’s.

Mogelijk dat de aanpak bij stap 2 gaat leiden tot een
toename van het aantal bezwaren.

Uitvoeringskosten
De kosten worden separaat in één overzicht opgeleverd.
Implementatie kosten worden als percentage van totaal
opgenomen en betreft alle kosten voor opleiding,
coaching, communicatie (intern en extern),
veranderactiviteiten, uitwerken van producten (kaders /
beleid, belscripts).

Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering, inclusief de restrisico’s, is
het eindoordeel dat het voorstel om het proces voor
ouders die niet gedupeerd zijn versneld af te ronden
uitvoerbaar is voor zowel de ouders die nog een eerste
toets moeten krijgen als de ouders in de wachtrij *). Dit
geldt voor beide genoemde stappen.

Personele gevolgen
Het effect bij de nieuwe aanmeldingen op de personele
capaciteit is tweeledig. Aan de ene kant is bij de teams
van de eerste toets extra inzet nodig voor de
dossieropbouw. Aan de andere kant wordt capaciteit
bespaard omdat er minder integrale beoordelen nodig
zijn. Een berekening van het saldo aan capaciteit is
lastig te maken omdat het vooral een verschuiving van
werk is en afhangt van de keuze om de afronding
zonder inzet van PZB’ers te doen of met. De keuze is
afhankelijk van de eisen gesteld aan de medewerker
benodigd voor het doen van een verkorte integrale
beoordeling. De verschillen zullen sowieso klein zijn
omdat de integrale behandeling van een dossier waarbij
duidelijk is dat er geen sprake is van gedupeerdheid
relatief minder tijd kost. Daarbij komt, dat deze ouders
anders achteraan in de IB wachtrij zouden aanschuiven.
Voor het rework gaat het om een deel van de groep
niet-gedupeerden die al een eerste toets hebben gehad,
versneld afhandelen via een verkorte integrale
beoordeling. Dit komt bovenop de reguliere integrale
beoordeling (circa 10.000 op jaarbasis) en kost dus
extra capaciteit de komende twee jaar. Opbrengst is
mogelijk een grote versnelling van de behandeling. Als
we dit niet doen, zijn we nog vijf jaar bezig om iedereen
integraal te beoordelen. Ook voor de pilot is extra
capaciteit nodig, zodat het niet ten koste van de
integrale beoordeling.
Beoordelingen: betreft vooral een verschuiving in de
tijd en geen extra tijd. Aandachtspunt is dat de
toestroom van te beoordelen dossiers met dit voorstel
mogelijk van twee kanten komt, uit de rij van verkorte
integrale beoordeling en de reguliere IB. Hiermee zal in
de planning van de uitvoering rekening moeten worden
gehouden.
Kwaliteitsborging: de invoering van het nieuwe
proces zal gemonitord worden waarbij specifieke
aandacht is voor de kwaliteit van de uitvoering. Het
voeren van gedegen gesprekken is cruciaal – hier dient
doorlopend aandacht aan besteed te worden. Bij de

Invoeringsmoment
Voor de invoering van deze oplossing moet nog het
nodige werk verzet worden. Daar is tijd voor nodig van
teams die ook bij andere oplossingen nodig zijn.
Afhankelijk van de prioritering van de oplossingen zal
dit voorstel voor de ouders die nog getoetst moeten
worden geïmplementeerd kunnen worden nadat de
noodzakelijke voorbereiding is afgerond en het voorstel
in de praktijk is getoetst in een pilot fase (2 tot 3
maanden). Rekening gehouden moet worden met 8 tot
12 maanden voor de bredere uitrol van het voorstel
voor zowel de nieuwe aanmeldingen als voor het
rework.
Voorbehoud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risico management
Voor de wijziging van het huidige proces zijn meerdere
risico’s geïdentificeerd die met de nodige zorg en
aandacht gemitigeerd moeten worden. De belangrijkste
risico’s zijn:
1. Het voeren van de uitslaggesprekken levert
problemen op omdat het niet goed lukt de ouders
uit te leggen waarom ze niet in aanmerking komen.
2. Imagoschade voor UHT omdat ouders denken dat
hun rechten geschonden worden.
3. Toename van het aantal bezwaren.
In bijlage 3 is een risicomatrix opgenomen met de
geïdentificeerde risico’s, de kans en impact daarvan, de

Er zijn echter belangrijke randvoorwaarden van
toepassing, die bedoeld zijn om de risico’s te mitigeren.
De randvoorwaarden zijn:
1. De 30K medewerkers zijn met extra training en
kwaliteitsmanagement in staat de
uitslaggesprekken in de nieuwe opzet met de
ouders te voeren.
2. De medewerkers zijn in staat helder en
duidelijk over te brengen aan de ouders
waarom het proces wordt afgerond, zonder de
escape van een (nieuwe) integrale beoordeling.
3. De vaktechnische kanttekeningen zijn
weggenomen.
*) Uitgezocht moet nog worden hoe groot het aantal
van de wachtrij is dat voor een directe afronding in
aanmerking komt. Dit is mede afhankelijk van de
mogelijkheden om de doelgroep met behulp van data te
identificeren. De potentiele doelgroep is naar
verwachting groot omdat uit een snelle analyse is
gebleken dat ~75% van de afwijzingen bij de CHR zeer
waarschijnlijk ook een afwijzing krijgen na de IB.
Disclaimer: de haalbaarheid van het voorstel is op
zichzelf staand beoordeeld zonder rekening te houden
met de mogelijke overlap van de inzet van capaciteit
voor andere Herijkingsvoorstellen.

Bijlage 1: procesflow Afronden na geen recht

Bijlage 2: Voetnoten
1. Er wordt rekening mee gehouden, dat er op dit moment een verschil is tussen de wijze waarop 30k behandelaren toetsen en waarop in de IB getoetst
2.
3.

4.

wordt, waardoor mensen die bij 30k op een “nee” uitkomen, bij de IB nog op een “ja” kunnen komen.
Dit sluit goed aan bij de huidige werkwijze bij de eerste toets. In de huidige situatie wordt al een tijdlijn opgesteld om de gepersonaliseerde afwijsbrief te
kunnen sturen, waarin per jaar wordt aangegeven wat de reden van afwijzing is.
Bij de data analyse die is uitgevoerd zijn dossiers geselecteerd met of geen terugvordering of een terugvordering van minder dan € 1.500. Gebleken is dat
~1.800 dossiers aan deze criteria voldoen. Een tweede selectie wordt uitgevoerd door dossiers te selecteren waarbij alleen sprake is van een
geautomatiseerde aanpassing van de KOT. Dit is nog onderhanden en dient nog verder geverifieerd te worden met diverse stakeholders.
De afwijsredenen voor de CHR zijn:

Geen KOT of Geen kinderen
Ouder wil zich aanmelden voor andere regelingen (HKZ Huurtoeslag, Zorgtoeslag, KGB)
Wijziging of stopzetting KOT obv leeftijd kinderen
Ouder of TP werkte niet
Ouder of TP geen erkende opleiding
Ouder of TP geen re-integratietraject
Ouder of TP geen inburgerigscursus
Wijziging of stopzeting KOT obv werk, opleiding, re-integratietraject en inburgeringscursus
LRK ovang of gastouder niet geregistreerd
Wijziging KOT obv inkomen ouder of TP (BRI)
Wijziging KOT obv tarief of uren opvang, nav JO, facturen en contract
Wijziging KOT obv opvangsoort (Bijv: DO > BSO)
Wijziging KOT obv stopzetting door ouder
Wijziging KOT obv onbekend adres (VOW)
Geen terugbetalingen. (LET OP! Terugvorderingen SAS niet doorslaggevend!
Wijziging KOT obv gegevens ouder (reactie op vraagbrief, wijziging doorgegeven en XML bestanden)
Wijziging KOT obv non-respons tav aanvullende informatie (niet de juiste aanvullende informatie aangeleverd)
Wijziging KOT obv non-respons (geen informatie aangeleverd)
Wijziging of stopzetting KOT onvoldoende duidelijk (fraudeonderzoek, onvoldoende informatie)
Wijziging KOT obv inkomen TP
Wijziging KOT obv gewerkte uren (GWU)
Wijziging KOT obv contra informatie UWV
De afwijsredenen CHR komen op dit moment niet geheel overeen met die bij de IB.

5.
6.

Een snelle analyse op een groep van 50 ouders in de wachtrij heeft het volgende resultaat opgeleverd: van de 50 dossiers waren er 40 met een afwijzing,
daarvan was bij 34 de conclusie dat dit ook bij een IB tot een afwijzing komt.
FIFO of versneld uit de wachtrij halen: vanuit cluster 1 wordt deze vraag apart voor aan de stuurgroep(en) voorgelegd om een eenduidige visie op te
krijgen. Dit wordt daarmee verder uitgewerkt zodat de impact op de productie en capaciteit helder wordt.

Bijlage 3, risicomatrix
De risico’s die van invloed kunnen zijn op het succesvol uitvoeren van het project zijn geïdentificeerd. Bij elk risico zijn de kans en de impact gescoord,
resulterend in een k*i score. Voor elk risico zijn mitigerende maatregelen benoemd, waarna wederom kans en impact zijn gescoord. Voor zover door UHT
beïnvloedbaar moet de k*i – score afnemen door het treffen van de mitigerende maatregelen. In de praktijk is dat ook zo.

Risico
1 Ouders willen zich niet vrijwillig afmelden omdat het niet goed lukt
de ouders uit te leggen waarom ze niet in aanmerking komen voor
herstel KOT met als gevolg dat het voorstel niet het gewenste
effect oplevert.
2 Imagoschade voor UHT omdat ouders denken dat hun rechten
geschonden worden.
3 Toename van het aantal bezwaren

4

Kans Impact K*I Mitigerende maatregelen

Kans Impact K*I Nadere toelichting

3

3

9

Investering in gesprekstraining en coaching

2

3

6

3

3

9

Extra aandacht voor communicatie en uitleg

2

2

4

3

2

6

Afhandeling van de bezwaren is relatief eenvoudig
omdat het duidelijke dossiers betreft die worden
afgerond

2

1

2

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.5 Afronden na €30.000
Gevolgen:

Middelgroot

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele gevolgen:

n.v.t
2

Beperkt

Goed
V

V
V
V
V
v

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur
2-3 maanden
De pilot is reeds afgerond
Eindoordeel

Uitvoerbaar voor het
zekerheidspercentage van
99,6%. Voor een lager
zekerheidspercentage
(93,4%) dient
besluitvorming plaats te
vinden, waarbij het
voorstel uitvoerbaar lijkt
mits meerdere waarborgen,
zoals verbeterd
vooronderzoek, aangepaste
belscripts inclusief
instructies voor
medewerkers en goede
dagelijkse monitoring van
de actie geborgd zijn zodat
het vaktechnisch ook
gewaarborgd is.

Beschrijving oplossingsrichting
(Zie ook de procesflow in bijlage 1).
Uit een lopend pilotproject is gebleken dat een 50% van
de ouders, waarvoor berekend is dat de uitgekeerde
30k zeer waarschijnlijk voldoende financiële
compensatie is, zich vrijwillig afmelden nadat UHT
contact met hen opneemt.
Het doel van deze oplossing is om bij zowel nieuwe
aanmeldingen als de groep ouders die wacht op de IB
de ouders niet onnodig in de wachtrij te laten staan
voor de IB als de €30.000 voldoende financiële
compensatie bedraagt.
Bij de nieuwe aanmeldingen wordt de vraag of €30.000
mogelijk voldoende compensatie is voor de ouder
onderdeel van de gesprekken in de uitslagfase (zie
daarvoor 1.3). Het is aan te bevelen de ouder met deze
vraag te benaderen nadat de ouder tijd heeft gehad om
te reflecteren op haar / zijn tevredenheid over de
ontvangen compensatie. Indien de oplossing uitslagfase
niet wordt geïmplementeerd kan het uitvoeren van een
belactie rondom €30.000 ook op gezette tijden plaats
vinden als terugkerende ‘rework’ actie.
Indien de ouder vindt dat €30.000 voldoende is kan de
ouder zich vrijwillig afmelden voor een IB (2). Als de
ouder zich niet vrijwillig afmeldt wordt de ouder
doorgezet naar de reguliere IB.
Indien de ouder niet akkoord gaat en 30k volgens de
berekening van UHT voldoende is, kan dit meegenomen
worden bij de IB om mogelijk versneld tot een oordeel
te komen. Dit onderwerp wordt separaat opgepakt en
ligt buiten scope van deze haalbaarheidstoets.
Of de €30.000 waarschijnlijk voldoende is, en of de
ouder daarmee in aanmerking komt voor dit gesprek,
wordt door UHT berekend met een standaard rekenmethode (maximale compensatieberekening, zie bijlage
3). Dit is een indicatie omdat er sprake kan zijn van
meer schade dan in de berekening is meegenomen. Het
gesprek met de ouder is daarom altijd noodzakelijk en
bestaat uit informeren, verduidelijken en
handelingsperspectief bieden. Hiermee wordt ruimte
geboden voor emotioneel herstel, procesduidelijkheid en
de consequenties van keuzes en opties die de ouder
heeft.

Met de ouders in de wachtrij, de rework groep, waarbij
uit de berekening blijkt dat de €30.000 zeer
waarschijnlijk voldoende is neemt UHT proactief contact
op. De medewerker vermeldt de onderliggende
maximale compensatie berekening niet expliciet. De
ouder wordt gevraagd of zij/hij het bedrag van 30k
voldoende vindt en het traject bij UHT wil afsluiten. De
medewerker bespreekt dit met de ouder en licht toe wat
de voordelen en nadelen zijn van het afzien van een
volledige integrale beoordeling 2).
UHT heeft een pilot uitgevoerd daarbij zijn 1700 ouders
benaderd, dit is de gehele groep die met een
zekerheidspercentage van 99,5% in aanmerking komt
voor dit gesprek. De volgende feedback is ontvangen
vanuit de gesprekken als redenen voor afmelding”:
1.
2.
3.

Ze waren zich er niet van bewust dat ze nog op
een wachtrij stonden voor IB
Ze zijn tevreden met de compensatie van
€30.000
Ze zijn tevreden met de compensatie van
€30.000 en hebben behoefte om het traject af
te sluiten om een nieuwe start te kunnen
maken

Afmelden is altijd vrijwillig. Als een ouder zelf vindt dat
de financiële compensatie (€30.000 euro) voldoende is
en ervoor kiest om geen integrale behandeling te willen
dan betekent dat ook dat de gedupeerde
ouder niet naar de Commissie Werkelijke Schade kan.
De ouder heeft na afmelding 4 weken bedenktijd. De
ouder ontvangt geen negatieve beschikking die
normaliter volgt na de IB maar wel een
afmeldbevestiging in briefvorm. Als de ouder zich
bedenkt, kan zij / hij tot en met 31 december 2023
alsnog vragen om een integrale behandeling. De ouders
worden hierover uitgebreid geïnformeerd (mondeling,
schriftelijk en website).
Versnelde integrale beoordeling bij niet vrijwillig
afmelden
Indien een ouder zich niet vrijwillig afmeld kan het
zinnig zijn een versnelde / maatwerk integrale
beoordeling toe te passen. Deze integrale beoordeling
wordt aangepast op punten van berekeningen voor
compensatie en het verhaal van de ouder vanuit het

‘tevreden met 30k telefoongesprek’ kan meegenomen
worden. Hiermee worden contactmomenten verminderd
wat tot een sneller proces leidt.
Doelgroepomschrijving
Om de specifieke doelgroep te bepalen wordt er per
gedupeerde ouder een berekening gemaakt van de
maximale compensatie. Dit is een afgeleide van de
daadwerkelijke compensatieberekening die wordt
gebruikt bij de integrale beoordeling, waarin alle jaren
worden gecompenseerd inclusief de immateriële schade,
rente en aanvullende vergoedingen (zie bijlage 3).
Voor ouders die €25.000 tot €30.000 euro maximale
compensatie hebben, dient een extra onderzoek gedaan
te worden of deze ouders wel benaderd kunnen worden.
In een deel van de gevallen kan dit niet, omdat er
indicaties zijn dat de verwachte compensatie toch hoger
is. Het resultaat is dat 20% van de geïdentificeerde
ouders toch niet gebeld kan worden.
De omvang van de doelgroep is afhankelijk van het
waarschijnlijkheidspercentage dat wordt gehanteerd
(bijlage 4). Hier wordt een zekerheidsmarge van 93,4%
gehanteerd.

Kwantitatief:
Nieuwe
meldingen:
Wacht op ET:
Reeds ET
gehad
(rework):
Totale
doelgroep:

Aannames:

1.222
255
5.990 (waarvan reeds ~1700 benaderd zijn via
pilots)
7.467 (waarvan 5.767 ouders nog te
benaderen)
Nieuwe meldingen: we hebben een
percentage van de nieuwe groep genomen
Rework: Het huidig aantal Afsluiten na
€30.000-ouders in de voorraad is onveranderd
gebleven (i.e. net zoveel afgerond als aan
nieuwe instroom erbij).
Aantallen zijn gebaseerd op een zekerheid van
93,4%.

In de pilot is een zekerheidsmarge gehanteerd van
99,7%, in deze haalbaarheidstoets wordt het aantal van
93,4% gehanteerd. Door een lagere waarschijnlijkheid
te hanteren zullen mogelijk iets minder ouders vrijwillig
afzien van een IB, maar het stellen van de vraag op een
neutrale wijze, conform het huidige communicatieplan,
en door de keuze vooral bij de ouders te laten is dit
geen probleem en elke vrijwillige afmelding scheelt voor
de wachtrij.
Het rework voor de groep met een zekerheidspercentage van 99,7% wordt opgepakt in een pilot.
Deze actie wordt uitgevoerd tussen 1-maart en 31maart, hierbij worden 8 medewerkers ingezet die de
geselecteerde ouders gaan bellen aan de hand van een
behandelkader en belscript. Het rework wat overblijft
zijn de ouder met een lager zekerheidspercentage, dit
zijn nog 4.290 ouders.
Wij stellen voor de werkwijze van de pilot te herhalen
voor het overige rework. Dus deels dezelfde
medewerkers van deze pilot actie in te zetten voor een
volgende actie om de geselecteerde ouders te
benaderen. We zien in de learnings van de pilot dat de
gesprekskwaliteit cruciaal is voor een goed gesprek en
deze medewerkers zijn reeds ervaren. In bijlage 6 is de
management samenvatting van de evaluatie van de
pilot gegeven. In de evaluatie van de pilot zijn ook
waarborgen voor het bereiken van een grotere groep
ouders besproken.

Burgerperspectief en communicatie
Het voorstel dient meerdere belangrijke doelen voor de
ouder:
Sneller afronding van het herstel traject voor
gedupeerde ouders.
Het voorstel draagt er aan bij dat:
•
Ouders zich meer bewust zijn van het feit dat ze na
€ 30.000 ontvangen te hebben, hun traject bij UHT
kunnen afsluiten
•
Ouders weten wat de gevolgen zijn – als ze ervoor
kiezen om af te sluiten
•
Ouders positief zijn over de proactieve informatie
voorziening door UHT en overwegen om hun traject
af te sluiten
•
Ouders die niet willen afsluiten zich welkom voelen
om hun traject bij UHT verder te doorlopen.
Duidelijkheid en transparantie Door een uitgebreide
uitleg begrijpen ouders beter waar ze aan toe zijn en
kunnen we verkeerde verwachtingen voorkomen. Door
met ouders in gesprek te gaan over de afwegingen en
aanpak vanuit UHT bieden we meer transparantie over
het proces en de aanpak. Ook zijn er ouders die
mogelijk met de erkenning van gedupeerdheid
voldoende geholpen zijn en waarbij het precies
uitrekenen van de schade niet zo van belang is. Het nu
kunnen afsluiten van het proces kan hen daarin helpen.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De huidige praktijk is dat iedereen die zich aanmeldt in
aanmerking komt voor de eerste toets en vervolgens
voor een integrale beoordeling. Dit voorstel brengt daar
geen verandering in omdat het uit gaat van vrijwillige
afmelding voor de integrale beoordeling.
De gekozen parameters in deze haalbaarheidstoets
betreffen het uitsluiten van toeslagjaren met
verlagingen tot 90% (deze jaren worden niet
meegenomen in de berekening) alsmede het verlaging
van de uitkomst van deze berekening met een vast
bedrag van €10.000.
Vanuit vaktechniek onderkennen wij het risico dat
ouders onterecht worden benaderd met het verzoek zich
af te melden, doordat de berekening geforceerd
verlaagd is. Mogelijk hebben deze ouders recht op meer
dan €30.000.

Deze parameters zijn vaktechnisch niet onderbouwd en
hebben enkel tot doel de populatie te benaderen ouders
te vergroten. Wij adviseren om geen toeslagjaren uit te
sluiten uit de berekening. Het verminderen van de
berekening met een bedrag – onafhankelijk van de
hoogte – achten wij in het kader van het doel van deze
oplossingsrichting niet acceptabel. Het hanteren van de
voorgestelde parameters heeft tot gevolg dat er onder
de groep te benaderen ouders ook ouders komen te
vallen die bij een volledige beoordeling wel recht zouden
hebben op meer dan € 30.000. Dit lijkt ons gelet op de
doel en strekking van de herstelorganisatie zeer
kwetsbaar en ongewenst.
Indien desondanks wordt besloten om specifieke
toeslagjaren buiten de berekening te houden, adviseren
wij om aanvullende waarborgen toe te voegen of vast te
stellen of het desbetreffende toeslagjaar terecht buiten
beschouwing wordt gelaten.
Ten aanzien van een versnelde integrale beoordeling bij
afronden na 30.000 euro is het standpunt dat bij de IB
kan worden volstaan met een toekenning van € 30.000
als de ouder geen enkel belang heeft bij een individuele
beoordeling van de afzonderlijke toeslagjaren. Dit zal
naar verwachting alleen van toepassing zijn als de
ouder zelf te kennen geeft geen behoefte te hebben aan
een inhoudelijke beoordeling per toeslagjaar.
In alle andere gevallen stelt Vaktechniek UHT zich op
het standpunt dat de ouder recht heeft op een
individuele beoordeling van de herstelregelingen per
toeslagjaar.*
Hiermee is het concreet inkorten van de versnelde
integrale beoordeling, voor ouders die zich niet vrijwillig
willen afmelden, zonder een beoordeling op jaarbasis.
*bron: Memo Advies Vaktechniek UHT t.a.v. versnelde
integrale beoordeling in project “30k is ruim voldoende”
van 10 februari 2022
IV/data-ondersteuning en privacy
De impact op de systemen van Toeslagen/UHT zijn
marginaal. Uit de pilot is gebleken dat de maximale
compensatie berekening mogelijk is en de tool om dit te
doen is gebouwd. De uitkomst van deze berekening
wordt in het TVS dossier opgenomen zodat de uitkomst
ook zichtbaar is voor de PZB’er tijdens een eventuele
IB.

Risico’s op fraude en/of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude en oneigenlijk gebruik zijn er niet.

Medewerkers van de uitvoering zullen daarbij betrokken
zijn voor o.a. feedback en opgedane ervaringen.

Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
Dit voorstel heeft impact op de 30k medewerkers die de
gesprekken met de ouders voeren. Uit de resultaten van
de pilot blijkt dat de gesprekken vaak prettig verlopen
voor zowel ouder als medewerker. Dit komt aan de ene
kant omdat de insteek van de gesprekken vragend is en
aan de andere kant omdat de afmelding een keuze van
de ouder is. Een ouder kan vaak duidelijk aangeven
welke keuze zij of hij wenst. Uiteraard blijft het van
belang medewerkers goed te trainen en te faciliteren,
we zien dat gespreksvaardigheden cruciaal zijn voor het
goed voeren van het gesprek en de beleving van het
gesprek daardoor.

Structureel
De effecten op de capaciteit zijn tweeledig. Aan de ene
kant is bij het 30k team en deel het PZB-team extra
inzet nodig omdat de afmeldgesprekken nu meer tijd
kosten. Aan de andere kant wordt capaciteit bij de PZBteams bespaard omdat er minder dossiers integraal
beoordeeld hoeven te worden. Voor UHT is de impact
daarmee gemiddeld, want de effort valt bij het 30k
team en een stuk bij het PZB-team, met ook een
besparing bij het PZB-team.

De verwachting is dat door een hoog aantal vrijwillige
afmeldingen, de IB ontlast wordt. Dit maakt capaciteit
vrij voor integrale beoordelingen van gedupeerde
ouders. Daarnaast zien de vrijwillige afmeldingen af van
CwS en gaan deze afmeldingen niet langs de CvW.
Daarmee worden ook deze twee commissies ontlast.
Afgemelde ouders behouden het recht op ondersteuning
door gemeente. Het is belangrijk om de gemeenten
goed te informeren over de afmeldingen. Tegelijkertijd
kan verwacht worden dat ouders die zich vrijwillig
afmelden voor verdere compensatie ook minder hulp
nodig hebben van de gemeente of UHT. De
gegevensoverdracht tussen UHT en gemeenten is
onderdeel van cluster 6 en de praktische uitwerking is
hier om die reden niet meegenomen.
Ouders die zich niet afmelden van het proces gaan door
in het reguliere IB proces en worden gelijk behandeld
als de overige gedupeerde ouders in de wachtrij.
Personele gevolgen
Incidenteel
Het meeste voorwerk voor de implementatie van het
voorstel is gedaan bij de voorbereiding van de (pre)pilot. Aanvullend daarop is capaciteit nodig voor de
evaluatie en het verwerken van de uitkomsten in een
definitieve aanpak. Dit werk moet uitgevoerd worden
door medewerkers van procesregie en vaktechniek.

Hiermee laten we zien dat werk verplaatst wordt in de
tijd. Hoe er omgegaan wordt met de bijbehorende
capaciteit in de structurele situatie is een los vraagstuk
voor de implementatie. Ook is de kwaliteit van de
gesprekken een cruciale component, structureel dient
hier aandacht voor te zijn bij het team wat de
gesprekken voert.
De gesprekken kunnen gevoerd worden als afsluiting
van de uitslaggesprekken of bij de start van een IB. Het
voorstel is deze gesprekken te voeren kort na de
uitslaggesprekken, zodat een ouder niet onnodig in de
wachtrij blijft staan.
30k teams: Uitgaande van zo’n 30 gedupeerden op
wekelijkse basis (200 aanmeldingen, 15% gedupeerd)
en een doelgroep van 35% komen wekelijks 10
gedupeerden in aanmerking voor een €30.000 is
waarschijnlijk voldoende gesprek.
Voorbereiding, het voeren van het gesprek en
afstemming wordt geschat op circa 1 uur extra t.o.v. de
huidige werkwijze. Per saldo gaat het om 10 uur per
week extra.
Op jaarbasis gaat het om ~500 uur. Dit is exclusief
rework (doelgroep van 1250). Inclusief rework wordt de
personele belasting geschat op circa 1.5-2 FTE.
IB teams: Uit de pilot blijkt dat circa 50% van de
ouders zich vrijwillig afmeldt voor een IB, bij een
waarschijnlijkheidspercentage van 99,6%. Indien we de
groep groter maken, verwachten we een lager
percentage in het aantal vrijwillige afmeldingen.

Kwaliteitsborging: Gesprekskwaliteit is cruciaal voor
een goede uitvoering van het voorstel. In de uitvoering
is daarom het inzetten van de bestaande instrumenten
voor goede gesprekken zoals superviseren van
gesprekken, coaching gesprekken en bijvoorbeeld
leercirkels met collega’s. In de implementatiefase
richten we het kwaliteitssysteem in en in de structurele
fase dient er rekening gehouden te worden met
structurele tijd voor kwaliteitsborging.
Uitvoeringskosten
De kosten worden in één separaat document
meegeleverd.
Invoeringsmoment
De pilot afronding na 30k gaat begin maart van start en
loopt door tot in april 2022. Aan de hand van de
evaluatie wordt bepaald hoe het vervolg op de pilot zal
zijn, inclusief de planning.
Voorbehoud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risicomanagement
Voor de wijziging van het huidige proces zijn maar
beperkt risico’s geïdentificeerd, die goed te mitigeren
zijn. Het belangrijkste risico is het mogelijk
afbreukrisico omdat UHT het gesprek aangaat over de
financiële toereikendheid van de € 30.000 compensatie.
Dit kan bij ouders of in de publiciteit verkeerd
overkomen. Goede uitleg en communicatie mitigeert dit
risico voldoende. Het team ouderinteractie en
ouderbeleving kunnen daarbij helpen.
Mogelijk kan de aanpak leiden tot negatieve (social)media reacties. Een gedegen onderbouwing van de
rekenmethode en de vrijwilligheid van het afmeldproces
moeten deze risico’s mitigeren. Daarnaast wordt
proactief op social media gecommuniceerd en worden
de social media gemonitord.
Tevens bestaat het risico op her-aanmeldingen; waarin
ouders die zich reeds hebben afgemeld voor een IB zich
naderhand toch opnieuw aanmelden voor een IB. De
invoer van een bedenktijd moet dit risico mitigeren. De
verwachting is dat ook bij her-aanmeldingen deze

oplossing netto vooruitgang biedt t.o.v. het huidige
proces.
Bij de introductie van nieuwe trajecten, zoals de VSO of
het integreren van CWS schadeposten in de IB, kan een
reeds afgemelde ouder op een ander gedachten worden
gebracht en zich aanmelden voor dit traject. Dit risico is
aanvaardbaar.
In bijlage 5 is de risicomatrix opgenomen.
Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering, inclusief de restrisico’s, is
het eindoordeel dat het voorstel uitvoerbaar is.
Een randvoorwaarde is dat de pilot succesvol is in de
ogen van UHT en op basis van de reacties van de ouder.
De pilot zal ook meer invulling geven aan de benodigde
structurele en incidentele inzet van capaciteit. In de
evaluatie van de pilot van 13-4-2022 zijn de
leerervaringen en statistieken opgenomen die beeld
geven bij wat noodzakelijk is voor vervolg.
Disclaimer: de haalbaarheid van het voorstel is op
zichzelf staand beoordeeld zonder rekening te houden
met de mogelijke overlap van de inzet van capaciteit
voor andere Herijkingsvoorstellen.

Bijlage 1: procesflow voorstel

Bijlage 2: Voetnoten
1.
2.
3.

Uitleg aparte spoor
vrijwillig afmelden: is het stopzetten van een aanvraag en daarmee het afzien van verdere beoordeling. Het is niet het intrekken van de aanvraag,
een ouder is namelijk gedupeerd en heeft daarvoor compensatie gehad.
Voordelen en nadelen van vrijwillig afmelden zijn onder andere:
a. De ouder kan het proces afsluiten en daarmee een plek geven
b. De ouder kan niet naar de commissie van wijzen
c. De ouder kan zich opnieuw aanmelden en behoudt de oorspronkelijke datum van aanmelding indien zij of hij zich bedenkt.

4.

Aantallen pilot en pre-pilot: op het moment van schrijven loopt de pilot nog en was de pre-pilot gereed. De inschatting van de projectleiding was dat
~1100 tot ~1200 ouders in de pilot benaderd gingen worden, doordat minder werk was ouders te bellen dan vooraf ingeschat. We hebben daarom
opgenomen in de haalbaarheidstoets dat ~1200 ouders zijn benaderd in de pre-pilot + pilot, welke niet meer in de rework acties hoeven te worden
opgenomen vanuit de ~1700 geïdentificeerde ouders.

5.

Uitleg waarschijnlijkheidspercentages

Bijlage 3: Maximale compensatie berekening

Bijlage 4: Gevoeligheid maximale compensatie berekening

Bij het verlagen van het warschijnlijkheidspercentage van de groep die benaderd gaat worden, vergroot je de mogelijke populatie om te bellen.
Op de verticale as is getoond welke zekerheid wordt gehanteerd, ouders die mogelijk toch meer compensatie zouden krijgen dan € 30.000, en welk deel van
de erkend gedupeerde ouders dan benaderd kan worden. Bij 0,35% foutmarge kan ~12% van de ouders met een toekenning van CHR benaderd worden, dus
1 op de 300 benaderde ouders kan mogelijk meer dan € 30.000 euro krijgen vanuit de IB.

Bijlage 5: risicomatrix
De risico’s die van invloed kunnen zijn op het succesvol uitvoeren van het project zijn geïdentificeerd. Bij elk risico zijn de kans en de impact gescoord,
resulterend in een k*i score. Voor elk risico zijn mitigerende maatregelen benoemd, waarna wederom kans en impact zijn gescoord. Voor zover door UHT
beïnvloedbaar moet de k*i – score afnemen door het treffen van de mitigerende maatregelen. In de praktijk is dat ook zo.

1

Risico

Kans

Impact

K*I

Mitigerende maatregelen

Kans

Impact

K*I

Afbreukrisico UHT door stellingname
over toereikendheid van €30k.

4

5

20



De keuze voor afmelding ligt ten alle tijden bij de
ouder
UHT vermeldt de berekening niet expliciet, maar
informeert naar financiële tevredenheid
Gesprekstraining inzetten
Belscript toetsen met ouder interactie en team
ouderbeleving
Zorgvuldige evaluatie van de gesprekken, zowel
kwantitatief als kwalitatief
ruimte bieden aan medewerkers om moeilijke
gesprekken te bespreken met collega's
beginnen met een kleine groep van medewerkers
die een ambitie hebben om langer te blijven en
hiermee ook perspectief op goede ontwikkeling
krijgen
Onderzoeken waardoor het hoge verloop komt en
daarop maatregelen nemen
Kwaliteits/buddy systeem opzetten om continu
kennis overdracht te borgen

2

4

8

3

5

15

Enkel ouders benaderen waarvan de kans
aanzienlijk is dat zij inderdaad voldoende
gecompenseerd zijn met €30.000
Benadrukken dat afmelding vrijwillig is
Benadrukken dat ouders bedenktijd hebben, en
zich tot 01-01-2024 opnieuw kunnen aanmelden
Mogelijkheid tot toelichten van de maximale
compensatie berekening aan externe partijen of
de kamer

2

3

6

Invoeren van een bedenktijd zodat ouders de
keuze gedegen kunnen maken
Ook bij een lage hoeveelheid heraanmeldingen
levert de oplossing netto IB tijd op

2

3

6







2

Verloop bij 30k team (recent
behoorlijk hoog) blijft hoog waardoor
investering snel de waarde verliest

4

5

20






3

Negatieve (social-) media reacties

4

4

16






4

Heraanmeldingen nadat de ouder zich
vrijwillig heeft afgemeld

3

3

9





Nadere toelichting

Hoeveelheid heraanmeldingen
dienen geëvalueerd toe worden in
de pilot

5

Risico

Kans

Impact

K*I

Mitigerende maatregelen

Kans

Impact

K*I

Nadere toelichting

Introductie van nieuwe trajecten
kunnen er voor zorgen dat reeds
afgemelde ouders zich opnieuw
aanmelden

2

2

4



2

2

4

Geen grote aanmeldgolf verwacht
aangezien ouders vrijwillig voor
afmelding gekozen hebben

Mogelijk deze groep uitsluiten van het opnieuw
aanmelden voor trajecten als de VSO, echter is
de K*I score laag

Bijlage 6. Management samenvatting pilot evaluatie rapport 13-4-2022

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.6 Fysieke informatiepakketten
Gevolgen:

beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Beperkt

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele gevolgen:

2
0.5

Goed
V
V
V
V
V
V

Implementatieduur

3-6 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar

fte incidenteel
fte structureel

Beschrijving oplossingsrichting
Om de ouders beter te informeren over de verschillende
aspecten van het herstelproces worden
informatiepakketten gedeeld met de ouders die
daarvoor in aanmerking komen. Deze informatie wordt
nu vaak mondeling gedeeld met ouders in het
aanmeldgesprek of uitslaggesprek, wat ouders weinig
tijd geeft alle informatie te verwerken.
Er is veel behoefte aan het delen van informatie,
informatie die een ouder helpt het proces te beleven
zoals bedoeld en dat een ouder begrijpt in welk proces
zij / hij is terecht gekomen. Voor een ouder is het nu
vaak onduidelijk wat de stappen en de middelen zijn die
een ouder kunnen helpen.
De ouders die zich nog gaan aanmelden of wachten op
de eerste toets ontvangen een eerste aanmeldpakket.

Na de uitslag van de eerste toets ontvangen deze
ouders een tweede pakket. En na de uitslag van de
integrale beoordeling volgt een derde pakket.

Informatie kan zijn:



Hierna spreken we over brochures i.p.v. pakketten of
informatiepakketten, dit sluit beter aan bij de
beeldvorming die we hebben over hoe het resultaat er
uit komt te zien.
De inhoud van de brochures wordt in samenspraak met
alle betrokkenen verder afgestemd. De behoefte aan
informatie delen is groot, daarom stellen we voor
meerdere brochures te ontwikkelen met ieder een
specifiek doel. Elk doel geeft een heldere scope aan van
de brochure waardoor het voor de ouder begrijpelijk
blijft en de ouder gericht aan het denken kan worden
gezet hoe het herstel werkt.
Voor de eerste brochure (1), willen we richten op ‘het
financieel herstelproces’. Hierin staat informatie als:

Wie is UHT & achtergrond toeslagen affaire

Toelichting ‘hoe werkt de kinderopvangtoeslag

Visueel overzicht van volledige herstelproces,
inclusief mogelijke routes (uitvouwbare kaart)

Toelichting op aanmelding, eerste toets (en
Catshuisregeling), integrale beoordeling en
commissie van werkelijke schade

Informatie over regeling juridische bijstand
(oplossing 1.7)

De pauzeknop voor schulden (moratorium)

Vrijwillig afmelden na een stap

Bezwaar en beroep

Nader te bepalen: Informatie over driegesprekken

Contact informatie UHT
We verwachten dat deze brochure in totaal 10 pagina’s
bevat. Het lijkt veel informatie in deze brochure, we
beoordelen het als uitvoerbaar in ~10 pagina’s omdat
het bij elkaar passende informatie is en duidelijk gericht
op ‘UHT en het financieel herstel proces’.
Na de eerste toets zou de tweede brochure (2.1)
kunnen komen met informatie rondom ‘wie kan mij
helpen’- informatie over emotioneel herstel voor
gedupeerden. Eventueel wordt deze brochure al eerder
gestuurd. Ook hier is het weer ~10 pagina’s lang.




Verhalen van andere ouders
Brede ondersteuning van de gemeente*
o

Aanspreekpunt

o

Ervaringsdeskundige

o

Drie-gesprek

o
Integrale case manager
Ouderorganisaties zoals BOINK
Lotgenotencontact

*Deze informatie is afhankelijk van besluitvorming op
cluster 2 voorstellen.
Voor niet-gedupeerde ouders kan de brochure (2.2)
hulp bij niet-gedupeerd informatie bevatten over:




Reguliere ondersteuning van de gemeente
Ouderorganisaties zoals BOINK
Lotgenotencontact

De brochure na IB voor gedupeerde ouders bevat
informatie t.a.v. ‘Doorgaan na financieel herstel’ (3).
Weer maximaal tien pagina’s lang.




Nazorg (bij de gemeente)
Informatie over nieuwe regelingen als: kind,
huur, zorg en ex-partner
Nader op te halen: activiteiten rondom
emotioneel herstel van cluster 5.

We stellen voor de eerste brochure ‘het financieel
herstelproces’ ook in te zetten voor de gedupeerde
ouders die wachten op de integrale beoordeling.
Voor de niet-gedupeerde ouders dienen we nog een
goede afweging maken, en vooralsnog geen brochure
aan te bieden totdat duidelijk is hoe oplossing 1.4
werkt. Er kan op termijn een (aangepaste) brochure 1
of 2.2 verstuurd worden. We stellen wel voor het maken
en versturen van brochure een reservering op te nemen
in de kosten.
We stellen voor de brochure 3: doorgaan na financieel
herstel te versturen naar alle ouders die een IB hebben
gehad. Deze kan ook voor het rework ingezet worden

voor ouders die een IB al hebben gehad en gedupeerd
zijn.
Voor het creëren van alle brochures en de doelgroep
bepaling is continu een zorgvuldige afstemming met
ouderbeleving en interactie nodig.
We stellen voor met 1 brochure te beginnen voor
ontwikkeling en daarna door te bouwen voor de overige
brochures in de aankomende maanden. We adviseren te
starten met de brochure ‘het financieel herstelproces’.
Dit kan ingezet worden voor zowel de nieuwe
aanmeldingen als de rework groep en geeft de ouder in
ieder geval snel meer duidelijkheid over wat financieel
herstel is.
De brochures dienen zo tijdloos mogelijk te zijn om te
voorkomen dat informatie gedeeld wordt met ouders die
op een later moment niet meer geldig is. Om de
betrouwbaarheid van de informatie te borgen worden er
geen nauwkeurige behandelingstijdslijnen gedeeld,
maar enkel tijdsindicaties tussen de verschillende
stappen van het proces. Het heeft de voorkeur om
informatie die onderhevig is aan verandering zoveel
mogelijk te ontwijken en te refereren naar de website.
Daarnaast regelen we en proces in van onderhoud van
de brochures binnen UHT, zodat er geregeld een
geüpdatet versie kan worden uitgebracht.

Het drukken van de brochures zal uitbesteed worden
aan de printstraat van Toeslagen en de Belastingdienst.
Distributie van de pakketten is mogelijk binnen de
diensten van de Belastingdienst.
Doelgroepomschrijving
Rekening houdend met de verschillende fasen van het
herstelproces waarin ouders zich bevinden gaat het om
de volgende aantallen brochures:

Omschrijving:

Fysiek informatiepakket op
meerdere relevante moment
tijdens het proces.

Kwantitatief:
Ouders:
Nieuwe meldingen: 12.798
Wacht op ET: 5.718
Reeds ET gehad (rework): 34.290
Totale doelgroep: 52.806
Pakketten:

De brochures worden in de het Nederlands opgesteld. In
de implementatie fase werken we uit of en welke
vertalingen beschikbaar gesteld kunnen worden. We
dienen hierbij nog uit te werken hoe de brochures in
andere talen onderhouden kunnen worden, hoe het
vertalen georganiseerd kan worden en op welke wijze
ze beschikbaar worden gesteld, b.v. alleen online. We
erkennen dat het voor ouders een verbetering zou zijn
om de informatie in een andere taal ter beschikking te
hebben en we zien ook de uitdagingen die het vertalen
en het up-to-date houden met zich meebrengen.
De brochures worden niet expliciet op de website
gedeeld. Het online vrij toegankelijk plaatsen van het
brochure leidt er toe dat de informatie op meerdere
plekken online beschikbaar is (op de normale website
en in digitale vorm). Dit leidt tot een onoverzichtelijke
website. Hoe we de brochure digitaal beschikbaar
maken is nog uit te werken, bijvoorbeeld via een QRcode.

Pakket 1: 18.516
Pakket 2.1 - gedupeerd: 23.625
Pakket 2.2 - niet
gedupeerd: 29.181
Pakket 3 (gedupeerd): ~42.000

Totaal # pakketten: 71.322
Aannames:

Rework: Aanname dat het
gemiddeld percentage recht
na ET een goede schatting is
voor de voorraad-IB groep.

Burgerperspectief
De brochures bieden, vanuit UHT gezien, de ouder
meerdere voordelen:

Ouders beleven het herstelproces meer zoals
het ingericht is door UHT/VNG. De informatie
draagt bij aan hoe ouders de eerste toets, de
IB, het driegesprek, etc. ervaren

Geruststelling, overzicht en een gevoel van
controle

Ophelderen van het (herijkte) proces voor de
ouder

Het schetsen van tijdlijnen om verwachtingen
te verduidelijken
We dienen dit nog te verifiëren met het ouderpanel en
door de brochures in co-creatie met ouders op te
stellen.
Om de begrijpelijkheid van de brochures te waarborgen
wordt de inhoud afgestemd met het ouderpanel en
stichting Lezen en Schrijven. Waar nodig wordt de
inhoud afgestemd met stichting Lotgenoten en BOINK.
Het doel is om de informatie zo kort en bondig mogelijk
te omschrijven, zodat de inhoud en het volume van de
brochure behapbaar blijft.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De informatie in de brochures zal vaktechnisch en
juridisch getoetst worden. Het versturen van informatie
valt binnen de huidige juridische kaders.
IV/data-ondersteuning en privacy
Voor de verzending van de pakketten zal IV de adressen
van de ouders aanleveren aan de printstraat van de
belastingdienst. Deze adresgegevens zijn grotendeels
bekend. Er wordt immers communicatie naar de ouders
verstuurd in de vorm van brieven.
Daarnaast willen we registeren welke ouders welke
brochures ontvangen hebben.
Het versturen van de brochures valt binnen de
capaciteit van de belastingdienst, en daarmee hoeven
gegevens niet gedeeld te worden met externe partijen.

Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
De inhoud van de brochures moet goed bekeken worden
om te voorkomen dat onjuiste informatie wordt gedeeld.
Een risico is dat er op latere momenten nog wijzigingen
in het proces plaatsvinden, na het drukken en versturen
van het brochure. Daartoe dient de website up-to-date
te zijn en de brochures te refereren naar de juiste
pagina’s op de website. Het is te overwegen bij grotere
wijzingen een aanvulling toe te sturen.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Met het versturen van de brochures is de verwachting
dat dit tot een afname van het aantal telefoontjes en
terugbelverzoeken gaat leiden.
Daarmee worden zowel het Serviceteam als het team
Informatie en Contact ontlast. Het tegenovergestelde
effect kan echter ook plaatsvinden. De brochure kan
vragen voortbrengen waardoor de ouders proactief
contact zoeken met het service team. Vaak ziet het
serviceteam in de week na de versturen van en brief
naar een groep ouders een verhoging in het aantal
belletjes.
Om dit risico te minimaliseren wordt de inhoud
zorgvuldig afgestemd met het ouderpanel om de
begrijpbaarheid te waarborgen, om zo de hoeveelheid
vragen te minimaliseren. Aangezien de brochure (nog)
niet kan voldoen aan het schetsen van accurate
tijdslijnen voor de behandeling van dossiers, zal de
vraag “wanneer ben ik aan de beurt voor een IB” met
het pakket niet wordt weggenomen.
Daarnaast stemmen we af met het serviceteam of
verzending in tranches nuttig is of dat het serviceteam
capaciteit inregelt voor extra telefoonverkeer in de
dagen nadat het pakket verstuurd is.
Personele gevolgen
De personele gevolgen zijn gesplitst in incidentele en
structurele gevolgen:
Incidentele gevolgen
Het opstellen van de brochures vergt veel afstemming.
Naar verwachting is veel van de informatie beschikbaar
(bijv. op de website). Voorstel is de vormgeving van de
brochures uit te besteden aan een externe partij. De
medewerkers van Ouderinteractie hebben een
belangrijke rol bij het samenstellen van het pakket en

het genereren van content. Dit laatste geldt ook voor
Communicatie. Procesregie en Vaktechniek zijn
betrokken bij het samenstellen om de inhoud te
checken op consistentie en of de content in lijn is met
de regelgeving.
Externe partijen die intensief betrokken zijn bij het
samenstellen van de brochures zijn het Ouderpanel,
Ouderbeleving en de VNG.
De interne personele gevolgen worden in totaal geschat
op 2 FTE gedurende 12 weken voor het ontwikkelen van
de brochures.
Structurele gevolgen
Bij uitbesteding van drukwerk van de brochures zijn de
interne structurele gevolgen minimaal. Vanuit Data/IV
zal wekelijks een lijst met de voor het versturen van
brochures gedeeld worden met de printstraat
Belastingdienst.
Daarnaast zal intern een persoon / of team het pakket
up to date moeten houden, per kwartaal bekijken of de
nieuwe lichting andere informatie moet bevatten of dat
ouders met een bestaand informatiepakket een
nazending moeten krijgen. We schatten deze inzet in op
4 uur per week van 1 FTE, waarbij de werkdruk
onevenredig (met pieken) over het kwartaal is
uitgesmeerd.
Naar verwachting is er geen behoefte aan extra training
en opleiding van personeel.
Een van de doelstellingen is dat ouders door de
brochures beter geïnformeerd zijn over het proces van
de herijking en minder vaak bellen naar het
Serviceteam en er minder terugbelverzoeken zijn. Het
exacte effect hiervan moet blijken uit de uitvoering.
Uitvoeringskosten
Hier worden de begrote kosten vermeld en kort
onderbouwd op de onderdelen service, personeel (MLS
UHT en HOT-tarief) en IV. Dat is inclusief kosten van
ketenpartners CAP, KI&S en de SSO's van BD. De

uitvoeringskosten zijn opgenomen in bijgaande Excel
sheet.
Invoeringsmoment
Naar verwachting kan de eerste brochure ‘het financieel
herstelproces’ in de komende weken ontwikkeld worden,
vooruitlopend op algehele besluitvorming. Zodat na
besluitvorming (!) het pakket gefinaliseerd kan worden
voor versturing. We zien hier een beperkt risico in,
omdat de ouder een globaal proces uitgelegd krijgt en
niet het gedetailleerde herijkte proces.
Daarna kunnen de andere brochures ontwikkeld worden
voor deze brochures is de ontwikkeling namelijk
grotendeels afhankelijk van oplossingen uit de herijking.
Iedere brochure kent een ontwikkeltijd van 8 tot 12
weken. Waarbij we voor de eerste brochure uitgaan van
12 weken, omdat daarin de vormgeving ook
meegenomen moet worden. De vormgeving wordt
daarna hergebruikt voor de overige brochures om de
herkenbaarheid naar ouders te vergroten.
Voorbehoud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risicomanagement
Het voornaamste risico is dat de informatie in de
brochures te complex is, en voor meer vragen dan
antwoorden zorgt. Dit risico wordt afgevangen door de
brochure iteratief op te stellen met het Ouderpanel,
team ouderinteractie en team ouderbeleving. Daarnaast
creëren we met deze brochures een heldere scope per
keer zodat het voor de ouders makkelijker te begrijpen
is wat ze lezen / bekijken.
Daarnaast is het cruciaal met ouders de
informatiebehoefte vast te stellen zodat het pakket ook
als gewenst komt. Hierbij moeten we ook kijken naar
ouders die al lang(er) op een IB wachten en mogelijk dit
niet als ‘zinnige’ tijdsinzet zien.
De risicomatrix is opgenomen als bijlage 2.
Eindoordeel
Op grond van de weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering, inclusief de restrisico’s, is

het eindoordeel dat het voorstel uitvoerbaar is, mits de
onderstaande randvoorwaarden worden ingevuld:

De operationele werkzaamheden (vormgeving,
drukken en versturen) uitbesteed kunnen
worden.

De externe partijen hun inbreng kunnen
leveren.

Bijlage 1, de risicomatrix
Risico

Kans

Impact

K*I

Mitigerende maatregelen

1

Ouders hebben niet de leesvaardigheid om het
pakket goed te kunnen begrijpen.

4

3

12

- Samen schrijven met stichting Lezen en Schrijven
- Ontwikkelen met een representatieve oudergroep

2

2

4

2

het pakket bevat teveel informatie / information
overload

3

3

9

2

2

4

3

De timing van de pakketten is onhandig /
onwenselijk voor de ouder

3

4

12

- Samen schrijven met stichting Lezen en Schrijven
- Ontwikkelen met een representatieve oudergroep
- brochures met één helder onderwerp uitbrengen
-Afstemmen met herstelteams en 30k teams naar welke
ouders de pakketten kunnen

2

4

8

4

De processen die we beschrijven zijn veranderd en
het proces wordt daarmee onduidelijker voor de
ouder

5

2

10

- De mate van detail van processen beperken
- Niet opnemen van informatie die nog niet zeker is of
alleen digitaal weergeven
- Inregelen dat de informatie van de pakketten wordt
bijgehouden
- Mogelijkheid tot nazendingen maken

4

2

8

5

Ouders zitten niet op de informatie / pakketten te
wachten
De website is niet in meerdere talen beschikbaar waar landen de pakketten in andere talen?

2

2

4

- Samen ontwikkelen met ouders van pakketten

1

1

1

2

2

4

- Pakketten online als 'folder' uitbrengen voor andere talen
dan Nederlands

1

1

1

Veel telefoontjes naar het serviceteam n.a.v. de
verstrekte informatie

3

3

9

- In de aanmelding en uitslagfase duidelijk aan laten geven
door de medewerker dat het pakket verstuurd wordt.
- Plannen van wat extra capaciteit bij het serviceteam
wanneer de eerste grote batch verstuurd wordt om de
telefoongesprekken aan te kunnen.
- In het begin versturen we meerdere grote oplages, deze
spreiden zodat de druk niet in één keer komt bij het service
team

3

3

9

6
7

8

0

9

0

10

0

Kans Impact K*I Nadere toelichting

Pakketten worden b.v.
verstuurd net na een
negatieve beschikking of na
langdurig wachten van de
ouder

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.7 Informatie over goede
rechtshulp
Gevolgen:

Middelgroot / beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Beperkt

Goed
V
V
V
V
V
V

Personele gevolgen:

0 fte incidenteel
0 fte structureel
Oplossing is onderdeel van voorstel 1.1 aanmeldgesprek en 1.6
fysiek informatiepakket
Implementatieduur
Onderdeel van andere
oplossingen
Eindoordeel

Uitvoerbaar

Beschrijving oplossingsrichting
Tijdens het ontwikkelen van de oplossingen is deze
regeling ontworpen. Inmiddels is de regeling voor gratis
juridische hulp ook geïmplementeerd. Hiermee is het
grootste deel van deze oplossing inmiddels al
uitgevoerd. Daarom gaat deze haalbaarheidstoets niet
in op het opzetten van de maatregel. We benoemen
geen acties of risico’s die betrekking hebben op het
invoeren van de nieuwe regeling van gratis juridische
bijstand.
Hierna is beschreven wat voor acties zijn uitgevoerd,
welke nog open staan en wat ons advies over de
openstaande acties is.
Ouders die zich willen of hebben aangemeld voor de
herstelregeling Kinderopvangtoeslag kunnen gratis hulp

krijgen van een advocaat. Deze kan hen tijdens het hele
herstelproces helpen en begeleiden. De ouder betaalt
zelf niets.
Met de regeling willen we voorkomen dat ouders
onbewust dure juridische hulp inschakelen, in plaats van
gebruik te maken van de gratis hulp. Of dat ouders
partijen inschakelen die niet de juiste ondersteuning
bieden of gebruik willen maken van de situatie van de
ouder.
Sinds december 2021 is de nieuwe regeling voor
rechtshulp dekkend voor alle aspecten van het
herstelproces en hebben ~3.000 ouders reeds juridische
hulp ingeschakeld. De regeling is ingegaan met
terugwerkende kracht waardoor eerder gemaakte
kosten van ouders voor juridische hulp zijn vergoed.
De actie die nog te nemen zijn of al genomen zijn in het
kader van deze oplossing:
Legenda
 Maatregel uitgevoerd
 Nog uit te voeren maatregel
Ouders
 Website UHT bevat informatie over gratis
juridische hulp
 UHT teams zijn bekend met de regeling en
kunnen ouders hierop wijzen
 Bij aanmelding ouders proactief
informeren over de regeling (oplossing
1.1)
 Toevoegen informatie aan
informatiepakket na aanmelding
(oplossing 1.6)
Nederlandse Orde van Advocaten
 Advocaten zijn geïnformeerd over de hulp voor
ouders en de declaratiewijze voor verleende
hulp
Raad voor Rechtsbijstand (hierna: RvR)
 Website RvR bevat informatie voor ouders en
advocaten m.b.t. de regeling en een werkwijze
voor het indienen van aanvragen.

Deze haalbaarheidstoets gaat hierna verder op de
nieuwe maatregelen, die nog niet uitgevoerd zijn.
Doelgroepomschrijving
Alle ouders die zich willen of hebben aangemeld voor
KOT herstel wachtend op een eerste toets of een
toekenning hebben van de CHR vanuit de eerste toets.

Omschrijving:

Ouders via voorlichting wijzen op
beschikbaarheid kwalitatief goede
rechtshulp. Onderdeel van
informatiepakket; dus zelfde doelgroep

Kwalitatief:
Nieuwe meldingen:

Alle nieuwe melders (excl. GKGK).
Alle ouders die wachten op eerste toets
Wacht op ET: (ET).
Reeds ET gehad Ouders die gedupeerd zijn o.b.v. ET en
(rework): een informatiepakket ontvangen.

Kwantitatief:
Nieuwe meldingen: 12.798
Wacht op ET: 5.718
Reeds ET gehad en
toekenning(rework): 23.625
Totale doelgroep: 42.141
Aannames:

Overeenkomende doelgroep en
aannames als oplossing 1.1 en 1.6.

Burgerperspectief
De ouders worden geholpen met gratis juridische
rechtshulp, het beter bekend maken gaat helpen voor
ouders:
om de drempel weg te nemen om gebruik te
maken gratis juridische hulp
Om beter zelf grip te krijgen op de
mogelijkheden die geboden worden
met voorkomen dat ouders met partijen in zee
gaan waarvan ze de kosten zelf moeten
betalen.

Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De regeling is reeds geïmplementeerd. De aanvulling
hierop is het verspreiden van de informatie via
oplossing 1.6 fysieke informatie pakketten en 1.1
aanmelding. Dit is in lijn met eerder genomen acties en
raakt daarom geen bestaande kaders.
IV/data-ondersteuning en privacy
We voorzien geen impact op data / privacy of IT
systemen.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
We zien geen mogelijkheid tot oneigenlijk gebruik.

Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
We zien geen rework op bestaande processen of
procesverstoringen.
Zie voor de risico’s de risico matrix (bijlage 1)
Personele gevolgen
We voegen een kleine toelichting toe aan het
aanmeldgesprek – we nemen dit mee in de oplossing
van 1.1
Het samenstellen van het informatiepakket is onderdeel
van oplossing 1.6.
Uitvoeringskosten
De uitvoeringskosten worden opgenomen in oplossingen
1.1 en 1.6
Invoeringsmoment
De invoering van de oplossing wordt meegenomen in
1.1 en 1.6.

Eindoordeel
Een eindoordeel over de haalbaarheid op dit voorstel is
niet relevant omdat de uitwerking van het voorstel
meegenomen is bij de voorstellen voor de aanmeldingen
en de fysieke informatiepakketten.
We adviseren om dit voorstel niet meer separaat te
behandelen maar onderdeel te maken van de
oplossingen 1.1 aanmeldingen 1.6 fysieke
informatiepakketten.

Bijlage 1: Risico matrix
Risico

Kans Impact K*I Mitigerende maatregelen

1

Ouders hebben al een (betaalde) partij gekozen
die niet vergoed wordt voordat zij bij UHT zich
melden als mogelijk gedupeerde

2

1

2

2

Ouders zijn zich nu pas bewust van de
maatregel terwijl ze eerder al hulp hadden
gewild
Ouders die geen toekenning hebben gekregen
op de eerste toets krijgen geen informatie
pakket - zij kunnen zich overgeslagen voelen

2

2

4

2

3

6

3

Accepteren - de ouders die nog niet bij
het proces gemeld zijn, zijn niet in scope
van de oplossing. De ouders hebben
reeds toegang tot rechtshulp informatie
op diverse websites en social media
Accepteren - ouders zijn in ieder geval
op de hoogte vanaf het moment dat er
informatie pakketten verstuurd worden.
Accepteren - PZB teams zijn bekend met
de regeling en kunnen ouders daar ook
in begeleiden op het moment dat deze
bij de PZB’er komen. De informatie is
daarnaast wel beschikbaar op diverse
websites.

Kans Impact K*I Nadere toelichting
2

1

2

2

2

4

2

3

6

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
1.8 Rol van de Commissie van
Wijzen
Gevolgen:

beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele gevolgen:

Beperkt

Goed
V
V
V
V
V
V

n.v.t
Impact op
PZB
(beperkt)

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

1-2 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar
Korte toelichting
Indien de aanpassing van de
instellingsmaatregel wordt
goedgekeurd is het uitvoeren
van de maatregel uitvoerbaar.

Beschrijving oplossingsrichting
De rol van de Commissie van Wijzen (CvW) is
vastgelegd in een bestuurlijke maatregel.
De CvW heeft een voorstel gedaan om haar rol aan te
passen zodat enerzijds de werkvoorraad behapbaar
blijft anderzijds dat de rol gedegen wordt uitgevoerd.
Door voorstel 1.4 kan de werkvoorraad voor CvW ook

sneller hoger worden waardoor het noodzakelijk is de
rol zorgvuldig en behapbaar op te zetten.
Het voorstel van de commissie is toegevoegd als bijlage
1 bij deze haalbaarheidstoets.
Samengevat betreft de oplossing (overgenomen vanuit
het voorstel):
Voorgenomen aanpassing instellingsregeling
Bij de behandelde zaken bestaat er steeds minder
verschil van inzicht tussen UHT en de CvW. Voor een
deel van de zaken blijkt er in de praktijk zelfs helemaal
geen verschil van inzicht te bestaan. Dit betreffen
evidente zaken waarin er geen verschil van mening
bestaat tussen UHT en de ouder over de feiten en de
beoordeling van een bepaald jaar. De CvW geeft in haar
tussenevaluatie aan dat het voorleggen van deze
dossiers aan de commissie geen toegevoegde waarde
heeft. Tegelijkertijd groeit het aantal voorgenomen
afwijzingen door UHT omdat er meer (versnelde)
beoordelingen zullen plaatsvinden. Dit kan mogelijk
leiden tot het stijgen van de werkvoorraad en langere
doorlooptijden bij de CvW.
Het voornemen is om de jaren waarover tussen UHT en
de ouder geen verschil van inzicht bestaat niet meer
aan de CvW voor te leggen. Voorwaarden daarbij zijn
dat de kinderopvangtoeslag is uitbetaald aan de
belanghebbende zelf, er geen boete is opgelegd en er
ook voor het overige geen twistpunten bestaan, zoals
over het in aanmerking nemen van een toetsingspartner
of het verrichten van werkzaamheden. Een voorbeeld
van dergelijke evidente zaken zijn "geen KOT/geen
kinderen” die vorig jaar zijn afgehandeld. Er is alleen
sprake van geen verschil van inzicht als de ouder het
eens is met zowel de feiten, bijvoorbeeld een reguliere
terugvordering wegens hoger inkomen, als met de
uitkomst, afwijzing voor compensatie voor dat jaar. Er
is dus in iedere individuele zaak contact met de
ouder(s) noodzakelijk omdat duidelijk moet zijn dat er
inderdaad geen verschil van inzicht over de feiten
bestaat. Daarin ligt dus ook een rechtswaarborg
besloten, namelijk dat als ouders de feiten of uitkomst
wel betwisten hun zaak toch aan de Commissie van
Wijzen zal worden voorgelegd.

Het voornemen is om dit in de instellingsregeling aan te
passen.[2] Dat gebeurt met uitdrukkelijke instemming
van de leden van de CvW. Het Besluit
Compensatieregeling CAF-11 zal dienovereenkomstig
worden aangepast.
Doelgroepomschrijving
De ouders die voldoen aan bovenstaande criteria en
voor wie UHT voornemens is bij de IB het
herbeoordelingsverzoek af te wijzen.
De oplossing geldt voor alle dossiers waarbij nog geen
voorlegging aan CvW heeft plaatsgevonden en die onder
de criteria vallen. Dit wordt toegepast vanaf het
moment van implementatie.
Een gedegen data analyse van de populatie is nodig om
te bepalen hoeveel ouders het hier betreft.

Omschrijving:

Niet meer alle gevallen waarin een
weigering van de herstelregeling aan de
orde is, hoeven voorgelegd te worden aan
de CvW.

Kwantitatief:
Nieuwe
meldingen: 7.875
Wacht op ET: 4.689
Reeds ET gehad: 18.024
Totale
doelgroep: 30.588
Aannames:

Als doelgroep alle ouders aangemerkt
zonder recht na ET. Geen rekening
gehouden met specifieke criteria/
voorwaarden van de oplossing.
De groep hierboven is de totale populatie,
een gedegen data analyse van de populatie
is nodig om te bepalen hoeveel ouders het
hier betreft.
Rework: Aanname dat het gemiddeld
percentage recht ET een goede schatting is
voor de voorraad-IB groep.

Burgerperspectief
Voor de ouder zal het t.a.v. doorlooptijd beperkt impact
hebben. De huidige doorlooptijd van de CvW is 2
weken.
Ouders kunnen het idee hebben dat geen onafhankelijke
derde meer meekijkt met de afwijzing.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Voor het invoeren van de oplossing dient de rol van de
CvW, zoals opgenomen in de instellingsregeling, te
worden aangepast. Dit geldt ook voor het Besluit
Compensatieregeling CAF-11 en vergelijkbare (CAF-)
zaken Toeslagen.
IV/data-ondersteuning en privacy
In de implementatie wordt bekeken hoe een
kwaliteitssysteem wordt ingezet, zodat er
steekproefsgewijs geverifieerd kan worden of de
maatregel werkt zoals bedoeld. Daarnaast is een
vastlegging nodig in het dossier van het akkoord van de
ouder om geen voorlegging aan de CvW te doen.
Mogelijk leidt dit tot een data-analyse verzoek of een
werkopdracht in TVS. Beiden hebben beperkt impact op
de huidige capaciteit van UHT.

Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Het risico kan zijn dat dossiers niet voorgelegd worden
aan de CvW zonder expliciet akkoord van de ouder.
Ouders en medewerkers dienen goed geïnstrueerd te
worden met betrekking tot de rechten en plichten van
beide partijen.

verzwaring zijn van het uitslaggesprek na de integrale
beoordeling.

Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het risico op verstoringen op lopende processen is
marginaal. Het is een aanvulling in reeds bestaande
gesprekken.

Invoeringsmoment
De oplossing kan worden ingevoerd indien de
aanpassing van de instellingsregeling is vastgesteld.
Hiervoor is een besluitvormend proces reeds opgestart
aan de hand van het voorstel van de commissie.

Personele gevolgen
De impact van het voorstel zal meegenomen moeten
worden in het uitslaggesprek na de integrale
beoordeling waar de beoordelaar met de ouders moet
vaststellen dat er geen verschil van inzicht is tussen de
ouder en UHT. Qua tijdsimpact zal het een kleine

Uitvoeringskosten
Voor de uitvoeringstoetsen is er één kostenraming
opgesteld.

Voorbehoud: de implementatie van voorstellen is
afhankelijk van elkaar waarbij niet alle implementaties
tegelijk kunnen plaats vinden.
Risicomanagement
Er zijn geen risico’s onderkend.
Eindoordeel
Een eindoordeel over deze oplossing is niet relevant
omdat het beperken van de gevallen waarin de
commissie een rol speelt niet aan UHT is. Indien de
wijziging van de instellingsmaatregel wordt
goedgekeurd is het implementeren van de maatregel
eenvoudig.

Bijlage 1 Memo over de Rol van de Commissie van Wijzen
De Commissie van Wijzen (CvW) brengt onafhankelijk advies uit over alle voorgenomen afwijzingen voor compensatie voor een of meerdere jaren waarvoor om
compensatie is verzocht. Deze adviezen zijn steeds bepalend in de uiteindelijke beoordeling door UHT. De CvW brengt advies uit zowel in situaties waarbij het
verzoek van een ouder geheel wordt afgewezen als in situaties waarbij een verzoek gedeeltelijk wordt toegewezen.
In zijn algemeenheid geldt dat de doorlooptijden kort zijn. De CvW slaagt er in binnen enkele dagen te adviseren. In deze VGR wordt stilgestaan bij de
tussenevaluatie en bij een voorgenomen aanpassing in de instellingsregeling om snelle doorlooptijden te borgen.
Stand van zaken CvW
Het aantal aan de CvW voorgelegde dossiers neemt nog steeds toe en bedraagt op 1 april 2022 4.647. Daarvan zijn op die datum 4.602 dossiers afgerond.
Tabel 5 Commissie van wijzen
6e VGR
8 apr.
2021

7e VGR
22 juni
2021

8e VGR
30 sep
2021

9e VGR
2 dec
2021

Aantal individuele
dossiers aangemeld

609

1.060

1.802

2.753

Aantal individuele
dossiers afgerond

580

1.041

1.775

2.684

Afwijking CvW t.o.v
UHT

10e VGR
31 mrt
2022
4.647
4.602
4,2%

Tussenevaluatie CvW
De tussenevaluatie bevestigt dat de CvW in staat is om de voorraad zaken steeds tijdig af te handelen en deze van een bruikbaar advies te voorzien. Uit de
tussenevaluatie blijkt dat de beoordeling door de CvW zich steeds verder uitkristalliseert. Hierdoor kan de CvW in steeds meer zaken de beslissing laten nemen door
één lid in plaats van meerdere, zogenaamd enkelvoudig beslissen. Het aantal gevallen waarin de CvW in haar onafhankelijke advisering afwijkend adviseert van het
oordeel van UHT is het afgelopen jaar sterk gedaald, tot onder de 5 procent.
In de tussenevaluatie staan ook nog enkele andere aandachtspunten opgenomen. Zo wijst de CvW op de extra inspanning die nodig is om de doorlooptijd van een
week te halen, gelet op de piekbelasting in sommige weken. In het vierde kwartaal varieerde het aantal dossiers op weekbasis tussen de 73 en 153 per week. Een
dergelijke piekbelasting laat zich in de praktijk alleen eenvoudig voorkomen door dossiers op te sparen en zo evenwichtiger te spreiden. Omdat dat zou leiden tot
langere doorlooptijden, is het voornemen dit niet te doen.

Een aanbeveling ziet op het beoordelingsformulier van UHT, zoals dat aan de CvW wordt voorgelegd. Dat formulier behoort tot de stukken die ook aan de ouders
behoren te worden toegezonden bij de beschikking waarop wordt beslist op hun aanvraag om herbeoordeling[1]. De CvW heeft geconstateerd dat dit in lang niet
alle gevallen daadwerkelijk gebeurt. Dit komt doordat UHT niet voldoende capaciteit heeft voor het anonimiseren (“lakken”) van de betreffende documenten. In
paragraaf 2.5 wordt nader ingegaan op de ingezette verbetermaatregelen.
Tot slot komt uit de tussenevaluatie naar voren dat er goed en snel geschakeld wordt tussen UHT en de CvW. De eerdergenoemde aandachtspunten en
aanbevelingen zullen in gesprekken tussen UHT en de CvW worden opgepakt.
Voorgenomen aanpassing instellingsregeling
Bij de behandelde zaken bestaat er steeds minder verschil van inzicht tussen UHT en de CvW. Voor een deel van de zaken blijkt er in de praktijk zelfs helemaal
geen verschil van inzicht te bestaan. Dit betreffen evidente zaken waarin er geen verschil van mening bestaat tussen UHT en de ouder over de feiten en de
beoordeling van een bepaald jaar. De CvW geeft in haar tussenevaluatie aan dat het voorleggen van deze dossiers aan de commissie geen toegevoegde
waarde heeft. Tegelijkertijd groeit het aantal voorgenomen afwijzingen door UHT omdat er meer (versnelde) beoordelingen zullen plaatsvinden. Dit kan
mogelijk leiden tot het stijgen van de werkvoorraad en langere doorlooptijden bij de CvW.
Het voornemen is om de jaren waarover tussen UHT en de ouder geen verschil van inzicht bestaat niet meer aan de CvW voor te leggen. Voorwaarden daarbij
zijn dat de kinderopvangtoeslag is uitbetaald aan de belanghebbende zelf, er geen boete is opgelegd en er ook voor het overige geen twistpunten bestaan,
zoals over het in aanmerking nemen van een toetsingspartner of het verrichten van werkzaamheden. Een voorbeeld van dergelijke evidente zaken zijn "geen
KOT/geen kinderen” die vorig jaar zijn afgehandeld. Er is alleen sprake van geen verschil van inzicht als de ouder het eens is met zowel de feiten, bijvoorbeeld
een reguliere terugvordering wegens hoger inkomen, als met de uitkomst, afwijzing voor compensatie voor dat jaar. Er is dus in iedere individuele zaak contact
met de ouder(s) noodzakelijk omdat duidelijk moet zijn dat er inderdaad geen verschil van inzicht over de feiten bestaat. Daarin ligt dus ook een
rechtswaarborg besloten, namelijk dat als ouders de feiten of uitkomst wel betwisten hun zaak toch aan de Commissie van Wijzen zal worden voorgelegd.
Het voornemen is om dit in de instellingsregeling aan te passen.[2] Dat gebeurt met uitdrukkelijke instemming van de leden van de CvW. Het Besluit
Compensatieregeling CAF-11 zal dienovereenkomstig worden aangepast.

Bijlage 2: Risico matrix
Risico

Kans Impact K*I Mitigerende maatregelen

1

Ouders missen de onafhankelijke stap in het proces

3

2

6

2

Er worden ouders afgewezen die toch recht hadden

1

4

4

indien ouder aangeeft naar de Commissie
van Wijzen te willen, wordt het dossier daar
alsnog voorgelegd
- De mogelijkheid tot bezwaar blijft bestaan
- Het betreft een dossier wat voldoet aan
specifieke en goed gedocumenteerde
voorwaarden, waardoor het optreden van
het risico waarschijnlijk nihil is. We
accepteren hiermee het risico

Kans Impact K*I Nadere toelichting
3

1

3

1

4

4

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
2.1 Driegesprek
Gevolgen:

Beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele
gevolgen:

0
92fte– 5 jaar

Implementatieduur

6-8 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar.

Beperkt
V
V

Goed

V
V
V
V

fte incidenteel
fte structureel

Beschrijving oplossingsrichting
Het doel van een driegesprek bestaat uit verschillende
elementen. Ten eerste biedt het een menselijke en
persoonlijke benadering waarbij ouder zich echt
gehoord voelt. Ten tweede draagt een driegesprek bij
aan verduidelijking van de specifieke situatie van de
ouder. Ten derde kan het driegesprek gezien worden als
een van de stappen in herstel van relatie met de
overheid (herstel van vertrouwen). Als laatste draagt
het bij aan emotioneel herstel. Het driegesprek kan op

drie momenten in het proces plaatsvinden, afhankelijk
van de behoefte van de ouder.

IB) of tijdens de eindfase IB, aangeven behoefte te
hebben aan een driegesprek met UHT en de gemeente.

Op verschillende momenten in het proces krijgt de
gedupeerde een aanbod voor een mogelijk driegesprek:
1)
Na de eerste toets
2)
en/of bij toekenning PZB’er (bij start Integrale
Beoordeling (IB))
3)
en/of tijdens de eindfase IB (met PZB’er)

Ouderperspectief
Het voorstel heeft op meerdere gebieden impact. De
motieven om het oudergesprek in te voeren zien niet
enkel op het verbeteren van het herstelproces, maar
ook op het ondersteunen van de ouder tijdens het
herstel.

Het uitgangspunt is om één driegesprek te organiseren
per ouder. Als de ouder of de situatie vraagt om een
tweede driegesprek kan van de hoofdregel worden
afgeweken. Iedereen die na de eerste toets is
aangemerkt als gedupeerde krijgt bij de (meestal
telefonische) uitslag een aanbod voor een
vervolggesprek: een afrondend gesprek met UHT
wanneer men voldoende geholpen is met 30k, of een
driegesprek met UHT en de gemeente wanneer er
behoefte is aan persoonlijk contact voor emotioneel
en/of financieel herstel. De ouder mag altijd iemand
meenemen, bijvoorbeeld een
lotgenoot/ervaringsdeskundige of een gezinslid.
Mogelijke doelen van het driegesprek zijn; de
gedupeerde aanvulling op zijn/haar verhaal laten doen,
persoonlijke erkenning voor de gedupeerde, uitleg
geven aan de gedupeerde over wat er in zijn/haar geval
precies is gebeurd (duiding), excuses aanbieden vanuit
het Rijk en/of gemeente, behoefte aan hulp van de
gedupeerde peilen, input voor IB, helderheid t.a.v.
proces creëren (zoals IB, CWS en persoonlijke
ondersteuning vanuit de gemeente) en afspraken
maken over vervolgstappen.

De impact van het driegesprek op de ouder in het
herstelproces zal met name zijn op het emotioneel
herstel. Door middel van een driegesprek zal de ouder
de mogelijkheid worden geboden om zijn of haar
verhaal te doen, fysiek iemand te ontmoeten die naar
hem of haar luistert en meeleeft en daarmee het gevoel
geeft dat hij/zij wordt behandeld als een persoon van
vlees en bloed. Voor het UHT is het driegesprek een
podium om excuses te maken bij gebleken
gedupeerdheid. Dit alles draag bij aan het verbeteren
van het vertrouwen in de overheid.

Concrete verandering: Op dit moment is het
driegesprek nog geen onderdeel van de dagelijkse
praktijk. Wel zijn er op kleine schaal pilots uitgevoerd.
Met de komst van het driegesprek zal het voor de ouder
mogelijk worden om op verschillende momenten in het
proces in gesprek te kunnen gaan met de gemeente en
het UHT.
Doelgroepomschrijving
De doelgroep die in aanmerking komt voor het
driegesprek zijn gedupeerde ouders die in het
uitslaggesprek Eerste Toets, bij toekenning PZB(bij start

Vanuit communicatie perspectief zal richting de ouder
duidelijkheid gecreëerd moeten worden omtrent het
doel, de inhoud en de vorm van het driegesprek.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Voor een vaktechnische en juridische haarbaarheid
dient er rekening gehouden te worden met:
•
Gegevensafbakening (wat deel je en met wie
en hoe waarborg je dat?)
•
Gegevensvastlegging (hoe leg je het vast en
bewaar je het?)
•
Gegevensuitwisseling (wat is de grondslag?)
Gegevensdeling is ondervangen in cluster 7. De
gevolgen zullen beperkt zijn.
IV/data-ondersteuning en privacy
Voor het plannen en (inhoudelijk) voorbereiden van het
driegesprek is contact nodig tussen de gemeente /
hulpverlener en UHT. De hiervoor benodigde
contactgegevens zijn beschikbaar en kunnen worden
gedeeld voor dit doeleinde. Het moet hierbij ook
duidelijk zijn om welk type driegesprek het gaat. Het
registreren en delen hiervan kan naar verwachting
worden ingericht in het nieuwe proces. De benodigde
inhoudelijke informatie is ook beschikbaar, waardoor

gegevensdeling voor deze oplossing als voldoende
mogelijk wordt beoordeeld.

dat er ook ouders zijn die langer moeten wachten op de
integrale behandeling.

Zie voor een uitgebreid overzicht van gegevensdeling
het bestand "Cluster 7 - Bijlage - Gegevensdeling UHT gemeenten (v1.1)". De implementatie van het
driegesprek gebeurd in samenhang met cluster 7.

Personele gevolgen
Om tot een goede inschatting te komen zijn de
personele gevolgen gebaseerd op de kostenraming
binnen de herijking. De aanname die gebruikt wordt is
dat een ouder drie driegesprekken mag voeren. Vanuit
UHT trachten we op één enkel driegesprek per ouder
aan te sturen. Dit lijkt ons verstandig met het oog op de
werkdruk voor de UHT-organisatie en de dienstverlening
richting de ouder.

Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude en oneigenlijk gebruik zijn er niet.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het voorstel heeft de meeste impact op de PZB’ers
omdat deze medewerkers de driegesprekken voeren bij
de start van de IB of na de IB. De driegesprekken
vinden fysiek plaats hetgeen extra tijd vraagt, naast de
extra tijd die al nodig is voor de voorbereiding. De
PZB’ers zullen daarnaast begeleid moeten worden bij de
nieuwe manier van werken. De werkdruk voor de PZB
zal hierdoor toenemen. Dit gaat ten koste van de
capaciteit die kan worden ingezet op de IB. Dit is een
risico voor de werkbeleving van de PZB’ers omdat het
aan de Tweede Kamer toegezegde aantal integrale
behandelingen hiermee onder druk komt te staan.
Daarnaast zullen de betreffende gemeente
medewerkers en/of UHT- medewerkers (PZB’ers of
andere medewerkers) in staat moeten zijn om aan
gedupeerde ouders duidelijk te maken dat er in principe
maar op 1 moment een driegesprek kan plaatsvinden.
Dit vraagt een bepaalde kwaliteit van de medewerkers
waarbij het niet uit te sluiten is dat er toch meerdere
driegesprekken zullen plaatsvinden met gedupeerde
ouders of dat ook niet-gedupeerde aangeven een
driegesprek te willen hebben. Dit vraagt om een kader
voor eventuele uitzonderingen waarmee kan worden
voorkomen dat er een grotere aanspraak op de
capaciteit wordt gemaakt en het aantal af te ronde
integrale beoordelingen nog verder onder druk komt te
staan.
Rework:
Omdat het driegesprek op verschillende momenten in
het proces kan worden aangeboden betekent dit in de al
lopende processen alsnog het aanbod tot een
driegesprek zal moeten worden gedaan aan gedupeerde
ouders. Dit gaat zoals hiervoor al aangegeven veel extra
tijd vragen van de UHT medewerker/PZB en daarmee
vertraging opleveren bij de behandeling. Dit betekent

Met het oog op de personele gevolgen kan worden
geconcludeerd dat de voorgestelde verandering een
verhoging van de capaciteit zal vragen van de
betrokken teams. Op basis van berekeningen kan het
volgende geconcludeerd worden. Om de driegesprekken
te kunnen uitvoeren zal over de komende vijf jaar 78 fte
extra nodig zijn naast de huidige bezetting van het PZBteam en 30k team. In samenhang met extra fte zal per
14fte een teamleider moeten worden aangesteld, wat
neerkomt op 4 nieuwe teamleiders. Verwacht wordt dat
de rol van teamleider 0,5 fte in beslag zal nemen.
Uitvoeringskosten
In Bijlage 1 Financiën: Duiding van de
kostencategorieën.
In Bijlage Uitvoeringskosten_Projectteam2_Final: De
kosten beraming
(zie tabblad: Uitvoeringskosten oplossing 2.1)
Aannames voor de kostenraming:
•
Er wordt uitgegaan van één driegesprek per
gedupeerde ouder.
•
Rework en nieuwe instroom wordt als één
groep behandeld
•
Verwachte overhead kosten worden geschat op
15% van het totaal. Bij het driegesprek komt dat neer
op 14 fte.
Risicomanagement
Voor de driegesprekken zijn meerdere risico’s
geïdentificeerd, die deels te mitigeren zijn, maar ook
goed gevolgd moeten worden om een succesvolle
bijdrage te leveren om het leven voor de ouder weer op

de rit te krijgen en in het herstel van de relatie met de
overheid. De belangrijkste risico’s zijn:
1.
Verdere toename werkdruk voor met name
PZB-ers, afname beschikbare capaciteit voor IB, ouders
moeten -indien capaciteit niet op vereist niveau kan
worden gebracht- nog langer wachten op hun IB, de
aan de Tweede Kamer toegezegde aantallen afgeronde
integrale beoordelingen worden niet gerealiseerd.
2.
In een aanzienlijk aantal gevallen vindt er toch
meer dan 1 driegesprek plaats met de hiervoor
genoemde gevolgen.
Eindoordeel
De oplossing Driegesprek is uitvoerbaar.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
2.4 Urgentie

(UHT) in het geval van een gerechtelijk bevel. In die
gevallen zal urgentie toepasbaar zijn.
2)
Humanitaire gronden: Terminale ziekte of
Overlijden.

Gevolgen:

Beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele
gevolgen:

0
3,4fte– 5 jaar

Beperkt
V
V

Goed

V
V
V
V

Implementatieduur

3-4 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar.

fte incidenteel
fte structureel

Beschrijving oplossingsrichting
De voorgestelde oplossingsrichting heeft als doel om bij
urgente casussen ouders de status urgent toe te kennen
in het proces van financieel herstel. Het toekennen van
Urgentie voor financieel herstel wordt door UHT
vastgesteld. De status urgent kan worden toegekend
indien een ouder aan één of meer van de onderstaande
criteria voldoet:
1)
Uithuiszetting, gedwongen verkoop van het
woonhuis of afsluiting nutsvoorzieningen. Deze situaties
gelden alleen als criterium wanneer hetzelfde resultaat
niet op een andere wijze kan worden bereikt. Denk hier
bijvoorbeeld aan de situatie waarbij niet meer
geïntervenieerd kan worden door het Brede Hulp team

3)
Het ontstaan van een ongewenste
onomkeerbaarheid. Om dit te beoordelen wordt een
limitatieve lijst met gevallen beschreven. De volledige
lijst is terug te vinden onder doelgroepomschrijving.
Er kunnen zich situaties voordoen dat een ouder niet
aan de criteria voldoet, maar wel urgent lijkt te zijn. Op
dat moment kan een gemeentelijk ambtenaar samen
met een Acute Nood team medewerker bepalen of de
situatie in aanmerking komt voor urgentie. Met het
gebruik van de escape-route zal op basis van alle feiten
en omstandigheden van het geval door de gemeente en
UHT (Acute Nood team) gezamenlijk bepaald worden of
de ouder die niet aan de criteria waaraan Urgentie
wordt getoetst voldoet wel in aanmerking zou moeten
komen voor urgentie.
De gemeente kan urgente gevallen onderbouwd
voordragen aan UHT. Onderbouwd betekent in dit geval
een omschrijving van de casus, toetsing aan de criteria
en onderbouwing waarom urgentie van toepassing is.
Urgente gevallen komen bij het Acute Nood team van
UHT binnen. Het Acute Nood team zal een globale toets
doen op het dossier en vervolgens definitief besluiten de
status urgent wel of niet toe te kennen. Met het oog op
consistentie en kwaliteit zal gebruik worden gemaakt
van een standaard template waarin de gemeente
urgente dossiers kan aandragen.
Wanneer de ouder de status urgent heeft verkregen, zal
deze met voorrang behandeld worden tijdens een eerste
toets en/of de Integrale beoordeling. Dit heeft als doel
dat ouders met acute problemen versneld het proces
zullen doorlopen en passende en snellere hulp kunnen
ontvangen. Dit moet ervoor zorgdragen dat problemen
die grote impact hebben op het leven van de ouder
afgewend kunnen worden. De processtappen die volgen
na het vaststellen van urgentie zullen ongewijzigd
blijven.
Concrete verandering: Met de voorgestelde verandering
zal de gemeente urgente gevallen onderbouwd
voordragen aan UHT. Daarnaast zal de mogelijkheid

bestaan om in uitzonderlijke gevallen ouders die buiten
de urgentie criteria vallen toch de urgentiestatus toe te
kennen via de escape-route. Met het oog op de
voorgestelde verandering dragen de genoemde criteria
en escape-route bij aan duidelijkheid zodat naast UHT
ook de gemeente in staat zal zijn om efficiënt en te
bepalen welke casussen urgent zijn’. Tevens zal
versneld de uitslag over de status gedupeerd en/of de
hoogte van de compensatie worden vastgesteld,
waardoor de reden die geleid heeft tot urgentie
opgeheven dan wel verminderd wordt.
Doelgroepomschrijving
De doelgroep van de urgentiebepaling bestaat uit
ouders binnen het herstel proces die voldoet aan de
urgentie criteria. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om
in aanmerking te komen voor urgentie door middel van
de escape-route.

De criteria waaraan Urgentie wordt getoetst zijn:
1)
Uithuiszetting, gedwongen verkoop van het
woonhuis, dreigende uitzetting huurhuis of afsluiting
nutsvoorzieningen.
2)
Humanitaire gronden (in het geval van
terminale ziekte of overlijden).
3)
Het ontstaan van een ongewenste
onomkeerbaarheid;
a.
Ouders die i.v.m. problematische schulden een
schuldhulpverleningstraject nodig hebben en hier toe
zouden kunnen worden toegelaten, maar voor wie het
van belang is om vooraf te weten of ze gedupeerd zijn
vanwege de gevolgen van de gedupeerdheid.
b.
Uithuisgeplaatste kinderen die terug naar de
ouder kunnen als de ouder zijn of haar leven weer op
orde heeft. Vaststellen van de status gedupeerd helpt
daarbij.
c.
Een familielid in het buitenland die oud of
ernstig ziek is en die de ouder nog wil bezoeken voor
overlijden.
d.
Dreigend faillissement van de onderneming van
de ouder.

e.
Ouders die al in de MSNP of WSNP zitten en
daaruit kunnen als ze als gedupeerd worden
aangemerkt.

Indien een ouder niet voldoet aan de criteria, maar de
feiten van het geval wel aanleiding geven om toch
urgentie toe te kennen, bestaat de mogelijkheid gebruik
te maken van de escape-route. In de escape-route
overleggen UHT en gemeente of er toch urgentie
toegekend kan worden.

De bovengenoemde criteria in samenhang met de
escape-route creëren de scope en doelgroep voor
urgentie.
Ouderperspectief en communicatie
De voorgestelde verandering heeft op meerdere
gebieden impact. Enerzijds zal het voor ouders met
urgente en acute problemen bijdragen aan een sneller
herstelproces. Anderzijds wordt beoogd het UHT-proces
rondom urgentie te versterken en aan te laten sluiten
op het gemeentelijk proces. De voorgestelde
verandering dient ten behoeve van de ouder. In
evaluaties zal worden bijgehouden of en in welke mate
dit wordt bewerkstelligd.
De voorgestelde verandering heeft op twee punten
invloed op de ouder. Om te beginnen zal de gemeente
urgentie kunnen bepalen en voordragen aan het UHT.
Dit zorgt ervoor dat belangrijke stappen in het proces
toegankelijker worden voor de “urgente “ouder.
Daarnaast is het voor de ouder die in crisis verkeert en
niet aan de criteria voldoet nog steeds mogelijk om de
status urgent te verkrijgen via de escape-route. Doordat
binnen de escape-route naar alle feiten en
omstandigheden van het geval wordt gekeken, is er
sprake van een persoonlijke benadering. De
communicatie richting de ouder zal belangrijk zijn. Dit
zal een fundamenteel onderdeel zijn van de
implementatie.
Met het oog op de organisatorische impact zal de
verandering niet alleen UHT, maar ook de gemeente
raken. Doordat een nauwe samenwerking wordt vereist
op dit onderwerp zal communicatie een essentiële rol
spelen. Zowel op voorhand tijdens de implementatie

fase, maar ook daarna om de rolverdeling en
verwachtingen duidelijk te beschrijven.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Risico’s op juridische of vaktechnische haalbaarheid zijn
beperkt. Een risico zou kunnen zijn dat er door het
delen van de werkwijze (de urgentiecriteria) met de
gemeenten vaststaand beleid ontstaat. Er is geen
sprake van wijzigingen op bestaand beleid.
IV/data-ondersteuning en privacy
Voor het beoordelen van urgentie zijn
persoonsgegevens van de ouder nodig, statusinformatie
betreffende het wel/ niet toekennen van urgentie
(inclusief beredenering bij afwijzing) en moeten de
criteria voor urgentie bij de betrokkenen bekend zijn.
De gegevens die benodigd zijn worden voor een groot
deel gecreëerd tijdens het proces. De nauwe
samenwerking tussen gemeenten en UHT zorgt er
vervolgens voor dat deze gegevens ook gedeeld kunnen
worden. Gegevensdeling wordt voor deze oplossing
daarom als voldoende mogelijk beoordeeld.
Zie voor een uitgebreid overzicht van gegevensdeling
het bestand "Cluster 7 - Bijlage - Gegevensdeling UHT gemeenten (v1.1)". De implementatie van Urgentie zal
plaatsvinden in samenwerking met cluster 7.

binnenkomt niet direct kan worden verwerkt. Ook dit
kan leiden tot verstoring/vertraging van het proces.
Daarbij zorgt het voor “minder grip” op de hoeveelheid
werk en de daarbij horende werkprocessen.
Rework
Het kan leiden tot verstoring of vertraging van lopende
processen. De voorgestelde verandering kan daarnaast
ook betekenen dat het proces versneld moet worden.
Waardoor andere ouders die ook al in het proces zitten
langer moeten wachten.
Personele gevolgen
Om tot een inschatting te komen die zo dicht mogelijk
bij de verwachte werkelijkheid ligt zijn de personele
gevolgen gebaseerd op de kostenraming binnen de
herijking. De volgende aannames worden hierin
meegenomen. Op basis van de urgentie criteria wordt
geen significante stijging of daling van het aantal
urgente casussen verwacht. Ten eerste, het aantal
ouders dat op basis van de criteria urgent worden
bevonden niet of nauwelijks zal stijgen. Ten tweede
wordt een stijging in het totaal aantal urgente casussen
verwacht op basis van de invoering van de escaperoute.

Risico’s op fraude en/of oneigenlijk gebruik
Of daadwerkelijk is voldaan aan de opgestelde criteria
wordt door UHT enkel globaal getoetst. De
voorgespiegelde situatie kan derhalve afwijken van de
daadwerkelijke omstandigheden. Indien bij limitatieve
lijst zoals beschreven onder de criteria 3 geen (of niet
altijd) controle mogelijk is, bestaat er ook een risico op
oneigenlijk gebruik.

Met het oog op de personele gevolgen kan worden
geconcludeerd dat de voorgestelde verandering een
verhoging van de capaciteit zal vragen van de
betrokken UHT-teams. Zwaartepunt van de
voorgestelde verandering ziet op het Acute Nood team
en Brede Hulp team. Deze stijging in noodzakelijke
capaciteit ziet voornamelijk op de toevoeging van de
escape-route en de generieke controle op de
voorgestelde urgente dossiers die worden aangedragen
door de gemeentes.

Risico procesverstoringen of rework op lopende
processen
De genoemde criteria 1 en 2 zijn duidelijk en laten
weinig ruimte voor verdere interpretatie.
De escape-route kan er echter toe leiden dat het proces
onbeheersbaar wordt (gemeenten kunnen veel
verschillende situaties aandragen waarvan zij van
mening zijn dat er sprake is van urgentie). Hierdoor kan
er een “urgente wachtrij” ontstaan naast de “normale
wachtrij”. Daarnaast bestaat het risico dat bij een hoog
aantal aangedragen urgente gevallen vanuit de
verschillende gemeentes, het aantal casussen dat

Op basis van onderzoek en schattingen van het acute
nood team met betrekking tot de impact van de escape
route, is berekend dat over de komende 5 jaar 3,4 fte
nodig zal zijn om de werkzaamheden rondom de
escape-route te kunnen uitvoeren. Dit is gebaseerd op
een schatting waarbij over de periode tussen 25 maart
2022 en 11 april 2022 is gekeken hoeveel gevallen in
aanmerking zouden komen voor de escape route. De
totale populatie bestond uit 1249 ouders. Naar
verwachting zal per dossier gemiddeld 4 uur nodig zijn
om een urgentie verzoek te beoordelen en te
verwerken. Naar verwachting zal 10% van de totale

populatie een beroep doen op Urgentie. Van de groep
ouders die een beroep doen op Urgentie zal in 37% van
de gevallen Urgentie worden toegekend op basis van de
criteria. In 36% van de gevallen zal Urgentie worden
toegekend op grond van de escape route. In 27% van
de gevallen zal geen Urgentie worden toegekend. De
hierboven genoemde percentages zijn schattingen op
basis van het Acute Nood team gebaseerd op de cijfers
en gevallen tussen 25 maart 2022 en 11 april 2022.
Uitvoeringskosten
In Bijlage 1 Financiën: Duiding van de
kostencategorieën.
In Bijlage Uitvoeringskosten_Projectteam2_Final: De
kosten beraming (zie tabblad: Uitvoeringskosten
oplossing 2.3)
Aannames voor de kostenraming:
•
Met het aanscherpen van de Urgentie criteria
blijft het aantal urgente casussen hetzelfde.
•
Aanspraak op urgentie via de escape route
(o.b.v. schatting Acute Nood van de toepassing van de
nieuwe criteria op alle urgentieverzoeken tussen 25
maart '22 en 11 april '22.) = 1249 ouders.
•
Via escape route is de verwachting dat er per
dossier 4 uur nodig is om te bepalen of de ouder de
status urgent kan krijgen.
Invoeringsmoment
Invoering van de voorgestelde verandering is, met in
acht name van implementatie, mogelijk na
besluitvorming.
Risicomanagement
Belangrijkste risico’s zijn:
Het ontbreken van een toets op de feitelijke juistheid
van de voorgestelde situatie onder 1 en 2. Dit kan
ondervangen worden door daarvoor toch enig bewijs
van de ouder op te vragen.
Categorie 3 biedt ruimte voor interpretatie. Om eenheid
van beleid en uitvoering te bewerkstelligen, wordt
afstemming tussen UHT en de gemeente wenselijk
geacht.
Eindoordeel
De oplossing Urgentie is uitvoerbaar.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
2.5 Ervaringsdeskundige
Gevolgen:

Beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Beperkt
V
V

Goed

V
V
V
V

Personele
gevolgen:

0
0

Implementatieduur

2 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar.

fte incidenteel
fte structureel

Beschrijving oplossingsrichting
De oplossingsrichting Ervaringsdeskundige is gericht op
het verbeteren van de begeleiding van de gedupeerde
ouder gedurende het herstelproces. Nadat de status
gedupeerd is vastgesteld krijgt de ouder het aanbod om
gebruik te maken van een ervaringsdeskundige. De rol
van Ervaringsdeskundige zal volledig buiten UHT om
opereren. Vanuit het Rijk is via een aanbesteding taken
bij BOinK belegd om een poule met
Ervaringsdeskundigen en lotgenoten op te leiden en het
proces rondom de inzet te faciliteren.
Ervaringsdeskundige worden opgeleid uit een bredere
poule van lotgenoten. Niet iedere lotgenoot zal de rol
van Ervaringsdeskundige krijgen. Een
ervaringsdeskundige zal hier specifiek voor worden
opgeleid in tegenstelling tot een lotgenoot. Vanuit UHT
dient enkel de mogelijkheid te worden geboden om
gebruik te maken van een Ervaringsdeskundige,
bijvoorbeeld als ondersteuning bij een driegesprek of bij
een uitslaggesprek. Als een ouder gebruik wil maken

van de Ervaringsdeskundige zal worden doorverwezen
naar BOinK.

van de Ervaringsdeskundige in de vorm van website
teksten en informatiebrieven.

De ouder wordt geattendeerd op de mogelijkheid
gebruik te maken van een Ervaringsdeskundige
wanneer de status gedupeerd is vastgesteld of bij het
eerstvolgende contactmoment met de gedupeerde
ouder binnen de Rework groep. Tevens wordt in een
vroeg stadium, namelijk bij aanmelding van de ouder,
gewezen op de mogelijkheid om in contact te komen
met een lotgenoot via Boink. De Ervaringsdeskundige
ziet primair op het ondersteunen van de ouder in het
emotioneel herstel. Als de ouder vragen heeft met
betrekking tot het financieel herstel proces zal de
communicatie verlopen tussen ouder en UHT en niet
tussen Ervaringsdeskundige en UHT.

Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De ervaringsdeskundige dient ter ondersteuning aan
andere gedupeerden, zowel in het proces bij gemeenten
als bij UHT. Het doel van de inzet van een
ervaringsdeskundige ziet primair op het bijdragen aan
emotioneel herstel. De rol van de ervaringsdeskundige
is voor UHT nieuw. De ervaringsdeskundige wordt uit
een poule van lotgenoten gehaald en wordt opgeleid om
ouders bij te staan.
Er is geen sprake van wijzigingen op bestaand beleid,
maar er zijn wel risico’s op het gebied van juridische of
vaktechnische haalbaarheid voor zover het ziet op
gegevensdeling, gegevensvastlegging en het
waarborgen van de geheimhoudingsplicht.

Doelgroepomschrijving
Ouders die als gedupeerde zijn aangemerkt, wordt de
mogelijkheid geboden om gebruik te maken van een
ervaringsdeskundige.
Ouderperspectief
De voorgestelde verandering ziet enkel op het
attenderen van de ouder op de mogelijkheid gebruik te
maken van een Ervaringsdeskundige. Vervolgens moet
de ouder op eigen initiatief contact opnemen met de
contactpersoon binnen de gemeente. De verdere
afhandeling ligt volledig bij BOinK. De impact op de
UHT-organisatie is beperkt. Wel zal de
ervaringsdeskundige indien gewenst kunnen aansluiten
tijdens een van de contactmomenten tussen ouder en
UHT. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het uitslaggesprek of
driegesprek. In dit geval organiseert de gemeente (de
voorbereiding van) het gesprek en inzet van een
ervaringsdeskundige. Belangrijk is dat binnen de
organisatie duidelijk wordt gecommuniceerd hoe de
voorgestelde verandering bijdraagt aan het verbeteren
van het proces voor de ouder en UHT. Met de komst
van de ervaringsdeskundige zal de ouder de
mogelijkheid krijgen duiding en informatie ten opzichte
van het proces te ontvangen buiten UHT om. Daarnaast
biedt de ervaringsdeskundige een luisterend oor. Met
het oog op externe communicatie is het belangrijk dat
de gemeente en de ervaringsdeskundige op de hoogte
zijn van het UHT-proces. Daarnaast zal tijdens de
implementatie gebruik moeten worden gemaakt van
verschillende communicatiemiddelen. Dit betreft onder
andere het verspreiden van informatie rondom de rol

Rework:
Risico’s worden voorzien als ervoor wordt gekozen om
met terugwerkende kracht ouders die op het moment
van implementatie nog wachten op- of nog in
behandeling zijn voor- de IB eveneens een
ervaringsdeskundige aan te bieden. Ook hier weer zal
naar de juridische of vaktechnische haalbaarheid en
beschikbaarheid op het gebied van gegevensdeling,
gegevensvastlegging en het waarborgen van de
geheimhoudingsplicht moeten worden gekeken.
IV/data-ondersteuning en privacy
De voorgestelde veranderingen met betrekking tot de
rol van ervaringsdeskundige hebben geen gevolgen voor
IV/Data-ondersteuning en Privacy. Ook is er geen
sprake van wijzigingen op bestaand beleid.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude of oneigenlijk gebruik zijn niet
geïdentificeerd.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
De ervaringsdeskundige kan een negatieve invloed
hebben op het proces en/ of foutieve informatie
verschaffen omdat hij niet goed op de hoogte is van de
UHT-processen. Er is weinig tot geen toezicht op de rol
en uitoefening daarvan door de ervaringsdeskundige
(rol volledig uitbesteed aan BOinK).
Rework:

Informatie over de mogelijke inzet van de
ervaringsdeskundige wordt bij het eerste
contactmoment met gedupeerden gedeeld. Dit levert
geen risico op voor de processen.
Mogelijk risico is; vertraging van integrale behandeling
door de mogelijke negatieve invloed op het proces en
door het mogelijk foutief verschaffen van onjuiste
informatie over de UHT-processen. Omdat er geen of
nauwelijks toezicht is op de rol van ervaringsdeskundige
en uitoefening daarvan, is het zeer lastig om te
constateren of dergelijke situaties zich voordoen en
ervoor te kunnen zorgen dat eventuele belemmeringen
in de voortgang van het proces kunnen worden
weggenomen.
Tot op dit moment heeft BOinK geen plannen over de
exacte invulling van de rol van ervaringsdeskundige met
UHT gedeeld. Dit betekent dat het voor UHT lastig is om
in deze haalbaarheidstoets de mogelijke risico’s voor de
processen verder in kaart te brengen en te komen tot
een werkwijze waarbij de risico’s op negatieve gevolgen
voor de UHT-processen zoveel mogelijk kunnen worden
beperkt.
Rework:
Voor de groep ouders die reeds in behandeling is, zal
het tussentijds inschakelen van een
ervaringsdeskundige vertragende werking kunnen
hebben op het IB-proces. Voor deze groep levert dit wel
een risico op.
Personele gevolgen
De impact van de voorgestelde verandering op de
personele bezetting is nihil. Dit heeft betrekking op het
feit dat de rol van de ervaringsdeskundige volledig is
uitbesteed. Het enkel verwijzen naar de mogelijkheid
om gebruik te maken van een ervaringsdeskundige
vindt plaats tijdens een van de bestaande
contactmomenten tussen ouder en UHT. De
voorgestelde verandering brengt dus geen personele
gevolgen met zich mee.
Uitvoeringskosten
Voor de berekening van de kostenraming zijn de
volgende aannames gedaan:
Vragen die een Ervaringsdeskundige wil stellen aan een
PZB of Serviceteam zijn vragen die komen vanuit de
ouder. Dit levert geen extra vragen op want de ouder

had ze anders zelf gesteld. En daarmee kost het de PZB
en serviceteam geen extra tijd en kosten.
Kosten voor informatie verstrekken over
Ervaringsdeskundige is opgenomen in de oplossing:
informatiepakketten.
Kortom, er worden geen extra kosten gemaakt bij het
uitvoeren van de oplossing Ervaringsdeskundige.
Invoeringsmoment
Gezien de beperkte impact op de organisatie en een
relatief gemakkelijke uitvoerbaarheid zal het
invoeringsmoment wat betreft UHT op korte termijn
kunnen plaatsvinden. Opgemerkt dient te worden dat
bij de implementatie het zwaartepunt ligt aan de kant
van BOinK. Dit is een afhankelijkheid met het oog op de
implementatie. Om die reden is het invoeringsmoment
volledig afhankelijk van de BOinK.
Risicomanagement
De implementatie en het verdere functioneren van de
ervaringsdeskundige gaat volledige buiten het UHT om.
Op dit moment is er nog weinig duidelijk over concrete
plannen, tijdslijnen en inhoudelijke invulling van de rol.
Op dit moment is er nog veel onzeker, mochten hier op
een later moment concrete risico’s uit volgen zal dat
tijdig gerapporteerd worden.
Eindoordeel
De oplossing Ervaringsdeskundige is uitvoerbaar.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
Nazorg op Maat
Gevolgen:

Beperkt

Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

Kosten zijn separaat
opgeleverd

Personele
gevolgen:

Beperkt
V
V

Goed

V
V
V

Implementatieduur

2 maanden

Eindoordeel

Uitvoerbaar.

ondersteuning en Privacy. Ook is er geen sprake van
wijzigingen op bestaand beleid.

Doelgroepomschrijving
Ten eerste moet worden opgemerkt dat met de
voorgestelde aanpassing de doelgroep die in
aanmerking komt voor nazorg niet verandert ten
opzichte van de huidige situatie.

Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Risico’s op fraude of oneigenlijk gebruik zijn vooralsnog
niet aan de orde.

De voorgestelde verandering heeft voor het grootste
deel impact op ouders die het proces van de IB hebben
doorlopen. Een tweede, en aanzienlijk kleinere groep is
de groep ouders die zich nog in de IB bevinden, maar
specifieke vragen hebben of bij financieel herstel
ondersteuning willen. Hierbij kan worden gedacht aan
vragen met betrekking tot de Commissie Werkelijke
Schade.

V

0
1fte– 5 jaar

nazorg. Als dit het geval is, zal het nazorgteam binnen 1
werkdag proactief contact opnemen met de ouder.

fte incidenteel
fte structureel

Beschrijving oplossingsrichting
Met deze oplossingsrichting wordt beoogd om de taken
die een Persoonlijk Zaak Behandelaar (PZB) uitvoert,
zorgvuldig over te dragen aan het nazorgteam op het
moment dat de Integrale Beoordeling (IB) is afgerond.
De taken en verantwoordelijkheden van het nazorgteam
blijven ongewijzigd ten opzichte van de huidige situatie.
De voorgestelde verandering zit enkel op de wijze
waarop contact wordt gelegd tussen het nazorgteam en
de ouder. De wijziging zorgt voor proactief contact
vanuit het nazorgteam naar de ouder zodat er een
tijdige en warme overdracht kan plaatsvinden.
Concrete verandering: Het nazorgtraject zal qua
werkzaamheden niet veranderen. Wat wel verandert is
de overdracht van de ouder naar het nazorgteam. Op
dit moment dient de ouder op eigen initiatief contact op
te nemen met het nazorgteam. In de toekomstige
situatie zal de ouder aan het einde van de IB gevraagd
worden of de behoefte bestaat gebruik te maken van

Ouderperspectief
De voorgestelde verandering ziet enkel op de wijze
waarop contact wordt gelegd tussen de ouder en het
nazorgteam terwijl de werkwijze ongewijzigd blijft. De
impact op de ouder is hierdoor minimaal. Met het oog
op communicatie zal het belangrijk zijn dat in een vroeg
stadium wordt gecommuniceerd op welke manier het
nazorgteam toegankelijk is. De impact op de UHTorganisatie is beperkt. Belangrijk is dat binnen de
organisatie duidelijk wordt gecommuniceerd hoe de
voorgestelde verandering bijdraagt aan het versnellen
van het proces voor de ouder en UHT. Door een
efficiënte overgang van PZB naar het nazorgteam zal
tijdig capaciteit beschikbaar komen voor de behandeling
van nieuwe ouders.
De implementatie zal worden ondersteund door
verschillende communicatiemiddelen. Dit betreft onder
andere het verspreiden van informatie rondom de
nieuwe werkwijze in de vorm van website en/of
intranetteksten en informatiebrieven.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Risico’s op juridische of vaktechnische haalbaarheid zijn
er niet. Ook is er geen sprake van wijzigingen op
bestaand beleid.
IV/data-ondersteuning en privacy
De voorgestelde veranderingen met betrekking tot
nazorg op maat hebben geen gevolgen voor IV/Data-

Risico verstoringen/Rework op lopende processen
Het proactief binnen 1 werkdag contact opnemen met
de ouder(s) is een nieuwe manier van werken voor het
Nazorgteam. Dit proactief contact is noodzakelijk gelet
op de juridische termijn voor bezwaar. Veel behoefte
aan het nazorgtraject kan het risico met zich
meebrengen (met name in de startfase) dat het
proactief informeren binnen 1 dag onder druk komt te
staan. waardoor het contact opnemen met een ouder
binnen 1 dag niet gerealiseerd kan worden. Het risico is
zeer beperkt dat het gebruik van nazorg zal stijgen met
de voorgestelde verandering. Toch is het niet volledig
uit te sluiten.
Rework:
Ouders die op het moment van implementatie nog
wachten op- of nog in behandeling zijn voor de IB
komen in aanmerking voor het nazorgtraject op maat.
De omvang van deze groep ouders draagt bij aan het
totaal aan ouders waarmee binnen 1 werkdag proactief
contact opgenomen moet worden. Het risico is zeer
beperkt dat met de voorgestelde verandering op de
“rework groep” een groter aantal ouders gebruik zal
maken van het nazorgteam.
Het proactief contact opnemen met een ouder binnen de
nieuwe manier van werken zal door het nazorgteam
binnen 1 dag plaatsvinden. Er wordt geconcludeerd dat
het noodzakelijk is om binnen 1 dag proactief contact te
leggen gelet op de juridische termijn voor bezwaar. De
wettelijke termijn voor bezwaar is 6 weken. Een
proactieve benadering binnen 1 werkdag heeft als risico
dat het nazorgteam vanwege een eventuele groei in
aantal ouders onder druk kan komen te staan.
NB: Gelet op het feit dat de wettelijke termijn van
bezwaar 6 weken is, zou er ook voor kunnen worden
gekozen om niet strikt vast te houden aan het doen
plaatsvinden van het proactief contact binnen 1
werkdag. Dit zou ook op een later moment kunnen
plaatsvinden, bijv. binnen 3 werkdagen.
Personele gevolgen

De impact van de voorgestelde verandering op de
personele gevolgen is nihil. De verwachting is dat de
voorgestelde verandering weinig invloed heeft op het
aantal ouders dat gebruik wil maken van de
dienstverlening van het nazorgteam. Er wordt een
verandering in een bestaande handeling voorgesteld,
namelijk het proactief contact opnemen met de ouder.
Enkel dient er een extra terugbelverzoek verdeler te
worden aangesteld om de extra terugbel verzoeken te
kunnen verdelen.
Uitvoeringskosten
Impact van de verandering op UHT is zeer klein. De
eventuele kleine extra toestroom kan opgevangen
worden met het huidige nazorgteam.
Er dient wel een extra terugbelverzoek verdeler
aangesteld te worden om de terugbelverzoeken te
verdelen over het nazorgteam.
In Bijlage 1 Financiën: Duiding van de
kostencategorieën.
In Bijlage Uitvoeringskosten_Projectteam_Final: De
kosten beraming (zie tabblad: Uitvoeringskosten
oplossing 2.5)
Risicomanagement
Om de risico’s te managen zal tijdens de
implementatiefase nauwkeurige monitoring plaatsvinden
op de aantallen ouders die gebruik maken van het
nazorgteam. Als dit daadwerkelijk een groei met zich
meebrengt, kan hier tijdig op worden ingespeeld.
Eindoordeel
De oplossing Nazorg op maat is uitvoerbaar.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
6.1 PZB’er koppelen aan gemeente
Gevolgen:
Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

N.v.t.

Beperkt
V

Goed

V
V
V
V
V

Personele
gevolgen:

N.v.t.
N.v.t.

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

N.v.t.

Eindoordeel

Het voorstel is niet
uitvoerbaar wegens
operationele en technische
redenen.

Beschrijving oplossingsrichting
In het kader van de herijking is voorgesteld om PZB’ers
te koppelen aan gemeenten, met als doel de
operationele samenwerking te verbeteren. De oplossing
stelde een aantal verschillende varianten voor,
waaronder koppelen aan aanspreekpunt, gemeenten en
regio. Allen zijn onderdeel van deze haalbaarheidstoets.
Doelgroepomschrijving
De oplossing is bedoeld voor UHT en gemeentelijk
medewerkers. De ouder kan indirect wel (positieve)
gevolgen ervaren van mogelijke verbeterde
samenwerking tussen PZB’ers en gemeenten.
Burgerperspectief
De oplossing is bedoeld voor het verbeteren van de
samenwerking tussen gemeenten en UHT. De burger zal
hier mogelijk indirect iets van merken in de vorm van
verbeterde dienstverlening, hoewel er geconstateerd is

dat deze dienstverlening vanaf het moment dat de
integrale beoordeling is gestart goed functioneert. Het is
daarom zeer de vraag of deze oplossing een
betekenisvolle impact zal hebben voor de burger.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Er wordt geen impact verwacht op de juridische
haalbaarheid, maar wel een grote impact op de
vaktechnische haalbaarheid. Op dit moment worden
dossiers namelijk afgehandeld op basis van ‘FIFO,
tenzij’. Dit principe wordt op landelijke basis toegepast,
waardoor er geen verschillen in wachttijden tussen bijv.
regio’s of gemeenten ontstaan. Bij het koppelen van
PZB’ers aan gemeenten / regio’s is het noodzakelijk de
dossiers op basis van deze onderverdeling te splitsen.
Hierdoor ontstaan er meerdere wachtrijen. Het koppelen
van capaciteit op basis van de hoeveelheid dossiers in
de wachtrijen is een zeer dynamisch proces, waarbij het
nagenoeg niet mogelijk is om verschillen in wachttijden
te voorkomen. Het onderverdelen van dossiers brengt
daarnaast de complexiteit met zich mee dat urgentie
nog steeds op landelijk niveau toegepast wordt. Ook dit
maakt het toewijzen van capaciteit ingewikkelder.
Daarnaast is het systeem landelijk ingericht, waarbij het
op korte termijn niet mogelijk is om dossiers op basis
van regio te koppelen.
IV/data-ondersteuning en privacy
Er zal voor deze oplossing een verandering gedaan
moeten worden in de toewijzing van dossiers aan
PZB’ers. Het gebruikte systeem is op dit moment echter
landelijk ingericht, waardoor het nu onmogelijk is om
hier een regionale verdeling in te maken. Om dit te
realiseren zal ondersteuning van IV nodig zijn om het in
de operationele systemen duidelijk te maken welke
PZB’ers in aanmerking komen om gekoppeld te worden
aan welke dossiers. Daarnaast is ondersteuning van
POD data nodig, omdat sturings- en
managementinformatie weergegeven moeten worden
(in een overzichtelijk dashboard) op basis waarvan aan
capaciteitsbalancering gedaan kan worden om te
voorkomen dat er (te grote) verschillen gaan ontstaan
tussen wachtrijen. Het is, nog los van de implicaties
voor andere gebruikers van deze systemen, onhaalbaar
om dit op korte termijn te realiseren.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
De verwachting is dat het technisch realiseren van deze
oplossing (nl. het verdelen van de werkvoorraad en
toewijzen van capaciteit) onmogelijk is, bovenop de

complexiteiten die het in de uitvoering met zich zal
meebrengen. Mocht het toch gerealiseerd worden, dan
zit hier een risico op fouten in (bijv. verkeerd toewijzen
van PZB’er uit regio A op een dossier van regio B), maar
de verwachting is niet dat dit direct tot zeer grote
problemen zal leiden. Er is wel een belangrijk risico op
oneigenlijk gebruik van de oplossing. Doordat een
PZB’er vaker met dezelfde gemeenten / regio
samenwerkt zal deze gemakkelijker geraadpleegd
worden voor vragen / problemen die niet te maken
hebben met de integrale beoordeling. Op dit moment is
de integrale beoordeling een bottleneck, waarbij het
wenselijk is dat de PZB’er zich volledig kan richten op
deze kerntaak. Elke afleiding hiervan zal resulteren in
een vertraging in de afhandeling van dossiers in de
integrale beoordeling, waarbij ouders dus langer op een
oplossing moeten wachten.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Zoals in de vorige alinea al aangegeven is het wenselijk
dat de PZB’er zich volledig kan richten op de integrale
beoordeling. Deze kan in principe autonoom
plaatsvinden van gemeenten, wat o.a. het geval is als
een ouder aangeeft geen behoefte aan een
contactpersoon (huidig) of enige vorm van
‘aanspreekpunt’ (beoogd toekomstig) heeft. Het
koppelen van PZB’ers aan gemeenten / regio’s kan
leiden tot verstoringen van dit proces als het resultaat is
dat PZB’ers gemakkelijker voor andere vragen /
problemen gecontacteerd worden.
Personele gevolgen
Niet van toepassing. Deze oplossing is niet haalbaar.
Uitvoeringskosten
Niet van toepassing. Deze oplossing is niet haalbaar.
Invoeringsmoment
Niet van toepassing. Deze oplossing is niet haalbaar.
Risicomanagement
Niet van toepassing. Deze oplossing is niet haalbaar.
Eindoordeel
Het voorstel is niet uitvoerbaar. De reden is dat de
impact en risico voor de organisatie groot is, en de
opbrengsten niet voldoende duidelijk om deze oplossing
verder te onderzoeken. Daarnaast is het technisch niet
haalbaar om dit op korte termijn te realiseren.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
6.2 Serviceteam gemeenten
Gevolgen:
Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

€1,550,000

Personele
gevolgen:

Beperkt

Goed
V
V

V
V
V
V

0,3
5

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

~1 maand voor Fase I

Eindoordeel

Het voorstel is uitvoerbaar.

Beschrijving oplossingsrichting
Het serviceteam gemeenten bij UHT is onderdeel van
het reguliere serviceteam, maar bij contact met een
gemeentelijk medewerker gelden specifieke service
levels (enkel voor gemeenten beschikbaar) om
maatwerk te kunnen leveren in de dienstverlening.
Hierbij zit het verschil met de reguliere service levels
dat er specifiekere afspraken kunnen worden gemaakt
over het moment van terugbellen, zodat dit aansluit bij
de agenda van de gemeentelijk medewerker. Daarbij zal
ook worden gecontroleerd dat deze afspraken worden
nagekomen, ondanks dat een vraag mogelijk is
doorgezet naar een ander team. Daarnaast zal er
specifieke monitoring op de vragen gedaan worden,
zodat de behoefte beter in kaart kan worden gebracht
en gericht naar verbeteringen in de dienstverlening
gezocht kan worden. Het serviceteam gemeenten wordt
in 3 fasen vormgegeven:
 Fase I: Er wordt gebruik gemaakt van de
infrastructuur en medewerkers van het reguliere
serviceteam, maar wanneer een gemeente belt

gelden andere service levels. Binnenkomende
vragen worden separaat geregistreerd om een beter
beeld te krijgen bij de behoefte van gemeenten.
Daarnaast wordt het nakomen van afspraken,
hoewel in alle gevallen belangrijk geacht, actief
gemonitord om te zorgen dat specifieke service
levels ook daadwerkelijk worden nageleefd.
 Fase II: Er wordt een analyse gemaakt op de
geregistreerde vragen van gemeenten, waarna
optimalisaties in kaart worden gebracht.
 Fase III: Afhankelijk van de geïdentificeerde
behoefte worden optimalisaties doorgevoerd, zoals
bijv. vaste capaciteit voor gemeenten, een speciaal
telefoonnummer, direct doorverbinden naar
specialisten, etc.
Deze haalbaarheidstoets beperkt zich tot fase I en II
van het serviceteam gemeenten. Daarbij wordt er in de
uitvoeringskosten wél rekening gehouden met
verwachte benodigde opschaling als gevolg van een
groter aantal vragen van gemeenten. Voor de
optimalisaties die zullen plaatsvinden in fase III zal
haalbaarheid opnieuw getoetst moeten worden en
hiervoor zijn ook geen uitvoeringskosten in kaart
gebracht.
Doelgroepomschrijving
De oplossing is bedoeld voor UHT en gemeentelijk
medewerkers. De ouder kan wel indirect (positieve)
gevolgen ervaren in verbeterde dienstverlening.
Burgerperspectief
De oplossing is bedoeld voor gebruik door gemeentelijk
medewerkers. Hierdoor kan de medewerker betere
ondersteuning verlenen aan de ouder. De gemeente wil
echter niet meer informatie dan de ouder zelf kan
krijgen wanneer deze de servicedesk belt. De impact is
daardoor beperkt.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
Het serviceteam gemeenten is specifiek bedoeld voor
gemeentelijk medewerker die namens de ouder bellen.
Voordat gegevens gedeeld mogen worden met deze
gemeentelijk medewerkers moet de ouder hier specifiek
toestemming voor geven. Dit is een proces dat in de
huidige en toekomstige situatie is ingericht. Daarnaast
moet er gecontroleerd worden of er daadwerkelijk met
en gemeentelijk medewerker wordt gesproken en dat

deze de bevoegdheid heeft om vragen te stellen
namens de ouder. Het is de verwachting dat het
mogelijk is om hier een goede oplossing voor te
bedenken.
IV/data-ondersteuning en privacy
Voor deze oplossing zal de grootste vraag voor IV en
data ondersteuning zitten in de monitoring en analyse
functie die worden ingericht voor het kunnen uitvoeren
van Fase II. Dit houdt in dat het volgende nodig is:
Er moet een goede categorisering van vragen
worden gemaakt, zodat hier op een later moment
de juiste analyse op gemaakt kan worden.
Deze categorisering moet worden ingebouwd in
een registratietool (bijv. Excel, formulier, etc.).
Er moet een gedegen analyse gedaan worden op
de vragen om toekomstige optimalisaties te
identificeren.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Het serviceteam gemeenten is enkel bedoeld voor
gemeentelijk medewerkers. Hiervoor zal een controle
moeten worden ingericht om te voorkomen dat anderen
zich voordoen als gemeentelijk medewerker. De impact
zal beperkt blijven, omdat de beschikbare informatie
hetzelfde is en, in fase I en II, enkel de service levels
zullen veranderen. Misbruik is daarom weinig
opportuun.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het serviceteam gemeenten is in eerste instantie enkel
een verandering van service levels, maar gebruik
makende van de bestaande infrastructuur en capaciteit.
Door de gefaseerde aanpak zal hier op het gebied van
inrichting in eerste instantie weinig verandering
plaatsvinden. De kans op procesverstoringen wordt
daarom minimaal geacht. Er moet wel een nieuw
verificatieproces worden gemaakt, om zeker te zijn dat
er met een gemeentelijk medewerker wordt gebeld.
Impact hiervan is beperkt.
Personele gevolgen
Door de gemaakte keuzes voor fases I en II zijn er geen
personele gevolgen voor de service medewerkers, los
van het vergroten van de capaciteit door een groter te
verwachten aantal vragen. Wel zal er monitoring en
analyse gedaan moeten worden op de binnenkomende
vragen, waar capaciteit voor vrijgemaakt moet worden.

Hierbij is het zaak dat medewerkers van het
serviceteam de registratie van vragen op de juiste
manier doen. De voortgang van de vragen die uitgezet
worden moeten worden gevolgd, waardoor er meer
capaciteit nodig is voor werkverdelers.
Uitvoeringskosten
Het is de verwachting dat de uitvoeringskosten voor de
eerste fase beperkt zullen zijn tot €50,000 incidentele
kosten voor het maken van een gedegen analyse op de
binnenkomende vragen. Er worden van ca. 12,727
dossiers meerdere vragen verwacht. Hierbij wordt
uitgegaan van 1 productief uur per dossier. Dit komt
neer op uitvoeringskosten van ca. €1,5M in totaal. Bij
elk van de optimalisaties in fase III zullen de
uitvoeringskosten opnieuw in kaart gebracht moeten
worden.
Invoeringsmoment
De duur van implementatie van Fase I van het
serviceteam gemeenten duurt ~ 1 maand. Duur van
Fase II is afhankelijk van de resultaten van Fase I en
daar kan nog geen uitspraak over worden gedaan.
Risicomanagement
Er is een risico dat er een grotere hoeveelheid
telefoontjes gedaan worden dan op dit moment
ingeschat. Hierdoor zouden wachttijden voor het
beantwoorden van een telefoontje kunnen oplopen.
Hiervoor worden mitigerende maatregelen op dit
moment niet nodig geacht, omdat het serviceteam
gemeenten (nog) geen separate capaciteit krijgt
toebedeeld en dus gebruik kan maken van de volledige
capaciteit van het serviceteam. Het is de bedoeling om
deze capaciteit op te schalen, waar inmiddels al aan
gewerkt wordt. Daarnaast volgt er nog een optimalisatie
in Fase III, waarbij de mogelijkheid blijft bestaan om
specifieke capaciteit voor het serviceteam gemeenten in
te zetten. Hiermee worden de risico’s voldoende
afgevangen.
Eindoordeel
Fase I en II van het serviceteam gemeenten bouwen
voort op het reguliere serviceteam. De voorkeurssituatie
hierbij is dat de maatregel wordt geprioriteerd in het IVportfolio, zodat er op een laagdrempelige manier een
registratie van binnenkomende vragen gedaan kan
worden. Het voorstel wordt echter ook uitvoerbaar

geacht als dit niet mogelijk is. Samenvattend: Het
voorstel is uitvoerbaar.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
7. API door UHT
Gevolgen:
Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Uitvoeringskosten

€420,000 incidenteel
€100,000 structureel / jaar

Personele
gevolgen:

Beperkt

Goed
V
V

V
V
V
V

5
0,5

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

~ 6 maanden

Eindoordeel

Het voorstel is alleen
uitvoerbaar indien de
maatregel wordt
geprioriteerd in het IVportfolio. Dit betekent dat
andere zaken vertraging op
zullen lopen.

Beschrijving oplossingsrichting
De optie API door UHT is een optie voor een directe
koppeling met de gegevensbron. Het gebruik van een
application programming interface (API) maakt het
mogelijk om twee applicaties met elkaar te laten
communiceren. Er wordt in deze oplossing een verzoek
gedaan aan de API van UHT, waarop vervolgens de
gevraagde gegevens worden geleverd. Hiermee wordt
de bestandslevering zoals in de huidige situatie
overbodig gemaakt. De haalbaarheid van het weergeven
van de opgehaalde gegevens is niet meegenomen in de
haalbaarheidstoets. We kijken dus enkel naar het
ontwikkelen van een API door UHT, kortom het
beschikbaar stellen van de gegevens.
Doelgroepomschrijving

De technische oplossing is bedoeld voor gebruik door
gemeentelijk medewerkers. Het is voor alle ouders
mogelijk om aan te geven dat gegevens gedeeld mogen
worden met gemeenten, waarbij deze beschikbaar
zullen worden gemaakt via deze oplossing.
Burgerperspectief
De technische oplossing is bedoeld voor gebruik door
gemeentelijk medewerkers. Hierdoor kan de
medewerker betere ondersteuning verlenen. De
gemeente wil echter niet meer informatie dan de ouder
zelf kan krijgen wanneer deze bijv. de servicedesk belt.
De impact is daardoor beperkt.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De technische oplossing vraagt geen verandering van
beleid. In deze haalbaarheidstoets wordt als
uitgangspunt genomen dat het delen van extra
gegevens juridisch toegestaan is op basis van de
huidige werkwijze, dus waarbij de ouder daar specifieke
goedkeuring voor geeft.
IV/data-ondersteuning en privacy
Er worden op dit moment ook al API’s gemaakt, dus dit
lijkt technisch maakbaar. Een API betekent wel dat er
gegevens ontsloten moeten worden. Dit maakt dat het
op het gebied van beveiliging een complexere oplossing
is.
De volgende ondersteuning is nodig:
IV ondersteuning om de API te ontwikkelen.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Ten opzichte van de huidige manier van gegevensdeling
is deze oplossing een kleine verandering. Middels een
autorisatiemodel zal toegang beperkt zijn tot
noodzakelijke gegevens. De granulariteit hiervan
bepaalt in hoeverre toegang beperkt wordt.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het is de verwachting dat een API stabiel zal
functioneren. Het is nog niet goed in te schatten wat de
performance requirements van de API zijn, waarvoor de
aantallen bevragingen per tijdseenheid nog bepaald
moet worden. De API zal hier op geschaald moeten

worden. Als de API niet voldoende capaciteit heeft kan
dit leiden tot verstoringen.
Personele gevolgen
Er zijn geen personele gevolgen van de technische
oplossing. De kennis en kunde om een API te
ontwikkelen en beheren is bij UHT beschikbaar.
Uitvoeringskosten
De verwachting is dat de incidentele kosten neerkomen
op €420,000 voor het ontwikkelen en testen van de API,
en de structurele kosten op €100,000 per jaar voor het
onderhoud en beheer van de API.
Invoeringsmoment
De technische oplossing heeft een implementatieduur
van ~ 6 maanden. Hierbij wordt ervan uit gegaan dat er
prioriteit aan gegeven wordt door de benodigde teams,
zodat benodigde capaciteit tijdig beschikbaar is.
Risicomanagement
Er is geen back-up procedure van de API. Bij een niet
beschikbare API is er geen alternatief. Op dit moment is
hiervoor geen mitigerende maatregel voorzien.
Eindoordeel
Het voorstel is alleen uitvoerbaar indien de maatregel
wordt geprioriteerd in het IV-portfolio. Dit betekent dat
andere zaken vertraging op zullen lopen. Dit geldt
alleen voor het leveren van een API door UHT, maar
voor een volledige oplossing is ook een technische
oplossing nodig die de beschikbaar gestelde gegevens
kan weergeven. Dit is niet meegenomen in deze
haalbaarheidstoets.

Haalbaarheidstoets Herijking - UHT
7. Bestandslevering door UHT
Gevolgen:
Haalbaarheid:
Burgerperspectief
Vaktechnische en
juridische
haalbaarheid
IV/dataondersteuning
Risico’s
fouten/oneigenlijk
gebruik
Procesverstoringen
Personele gevolgen

Slecht

Beperkt

Goed
V
V

Uitvoeringskosten

€50,000 incidenteel
€80,000 structureel / jaar

V
V
V
V

Personele
gevolgen:

2
0,5

fte incidenteel
fte structureel

Implementatieduur

~ 3 maanden

Eindoordeel

Het voorstel is alleen
uitvoerbaar indien de
maatregel wordt
geprioriteerd in het IVportfolio. Dit betekent dat
andere zaken vertraging op
zullen lopen.

Beschrijving oplossingsrichting
De optie bestandslevering + viewer is deels
gelijkblijvend met de huidige situatie. In deze optie
worden gegevens van UHT verstrekt aan B/CAP, waar
deze vervolgens worden verwerkt, op basis van
gemeentecode worden gesplitst en beschikbaar gesteld
in gegevensportaal belastingdienst (GPB). Deze
oplossing kan worden uitgebreid met de additionele
benodigde informatie, zoals contactgegevens en track &
trace die nu nog niet beschikbaar gemaakt zijn. In deze
haalbaarheidstoets wordt er vanuit gegaan dat UHT een
(eenvoudige) viewer meelevert bij de bestandslevering.
Doelgroepomschrijving

De technische oplossing is bedoeld voor gebruik door
gemeentelijk medewerkers. Het is voor alle ouders
mogelijk om aan te geven dat gegevens gedeeld mogen
worden met gemeenten, waarbij deze beschikbaar
zullen worden gemaakt via deze oplossing.
Burgerperspectief
De technische oplossing is bedoeld voor gebruik door
gemeentelijk medewerkers. Hierdoor kan de
medewerker betere ondersteuning verlenen. De
gemeente wil echter niet meer informatie dan de ouder
zelf kan krijgen wanneer deze bijv. de servicedesk belt.
De impact is daardoor beperkt.
Vaktechnische en juridische haalbaarheid
De technische oplossing vraagt geen verandering van
beleid. Het is een reeds bestaande oplossing die verder
wordt uitgebreid. De methode die hiervoor gebruikt
wordt (via B/CAP) is goedgekeurd voor de huidige
gegevensstroom.
IV/data-ondersteuning en privacy
In deze haalbaarheidstoets wordt als uitgangspunt
genomen dat het delen van extra gegevens juridisch
toegestaan is o.b.v. goedkeuring van de ouder. De
volgende ondersteuning is nodig:
POD data om de bestanden (format en inhoud) op
te stellen en aan te leveren; en
Belastingdienst CAP om op dagelijkse basis nieuwe
bestanden gereed te zetten; en
IV om een viewer te bouwen in Excel of Access.
Risico’s op fouten of oneigenlijk gebruik
Ten opzichte van de huidige manier van gegevensdeling
is deze oplossing geen verandering. Het risico op
oneigenlijk gebruik is zoveel mogelijk beperkt door het
opsplitsen van de dataset op gemeentecode. Het blijft
echter een Excel bestand waarvan de data kan worden
gekopieerd naar persoonlijke werkstations.
Risico verstoringen/rework op lopende processen
Het is de verwachting dat er geen grote impact is op de
processen, aangezien het een bestaande oplossing is.
Wel zal de frequentie omhoog gaan, waardoor de kans
op technische verstoringen licht zal toenemen. Het is

niet de verwachting dat deze verstoringen een grote
impact zullen hebben op het proces.
Personele gevolgen
Er zijn zeer beperkte personele gevolgen van de
technische oplossing. Er zal wel een training of
instructie nodig zijn om de viewer te gebruiken en de
CSV-bestanden die worden gedeeld met de gemeenten
correct in te laden.
Uitvoeringskosten
De verwachting is dat de incidentele kosten neerkomen
op €50,000 voor eenmalige ontwikkeling van de viewer
en eenmalig het automatiseren van het aanleveren van
bestanden, en de structurele kosten op €80,000 in
jaarlijkse structurele kosten t.b.v. gereedzetten
databestand en werk door ketenpartners.
Invoeringsmoment
De technische oplossing heeft een implementatieduur
van ~ 3 maanden. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat er
prioriteit aan gegeven wordt door de benodigde teams,
zodat capaciteit tijdig beschikbaar is.
Risicomanagement
Er is een risico dat bij een uitgebreidere
gegevensstroom een review van deze methode wordt
gedaan, waardoor deze niet meer gebruikt mag worden.
Er kan gekeken worden naar een alternatief via
Stichting Inlichtingenbureau.
Eindoordeel
Het voorstel is alleen uitvoerbaar indien de maatregel
wordt geprioriteerd in het IV-portfolio. Dit betekent dat
andere zaken vertraging op zullen lopen.