Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

25 422

Opwerking van radioactief materiaal

Nr. 262

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2019
Tijdens het VAO Nucleaire Veiligheid van woensdag 18 december
(Handelingen II 2019/20, nr. 38, VAO Nucleaire Veiligheid) heeft het lid
Kröger een motie ingediend over Urenco (Kamerstuk 25 422, nr. 261). De
strekking van deze motie is een verzoek aan de regering om zich op alle
mogelijke manieren, waaronder door middel van het aandeelhouderschap
van het Ministerie van Financiën in Urenco, in te spannen om de export
van verarmd uranium naar Rusland te stoppen en te zorgen voor een
adequate verwerking van het verarmde uranium.
Het lid Kröger vroeg tijdens het VAO om een schriftelijke appreciatie van
de motie namens het kabinet.
Voor het kabinet is het borgen van de publieke belangen van non-proliferatie en veiligheid prioriteit. Uranium, en daarmee ook Urenco, als
bedrijf dat uranium bewerkt, is onderworpen aan een uitgebreid stelsel
van vergunningen en (internationaal) toezicht om veiligheid, non-proliferatie en civiel eindgebruik van het uranium te waarborgen. Dit stelsel is
uiteengezet in de brief van de Minister voor Milieu & Wonen van
11 december 2019, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, de
Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de
Minister van Financiën en mijzelf (Kamerstuk 25 422, nr. 260).
Nederland heeft in 1970 het Verdrag van Almelo getekend, waarmee
Nederland, het Verenigde Koninkrijk en Duitsland samenwerken aan de
ontwikkeling en exploitatie van de verrijkingstechnologie door Urenco.
Nederland is hieraan gecommitteerd. Krachtens het Verdrag van Almelo
wordt toezicht gehouden op proliferatie- en veiligheidsrisico’s door een
Joint Committee bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten die
partijen zijn bij dat verdrag (Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Nederland).
Nederland wordt in het comité vertegenwoordigd door het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat (EZK), in nauwe samenwerking met het
Ministerie van Buitenlandse Zaken inzake non-proliferatie-

kst-25422-262
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 262

1

aangelegenheden. In dit comité worden zorgvuldige afwegingen gemaakt,
waarbij zorgvuldig wordt gekeken naar de proliferatie- en veiligheidsrisico’s. Dit is de kerntaak van het comité.
Binnen dit toezicht en de waarborgen en kaders die in deze brief en eerder
brieven beschreven zijn, is het sluiten van contracten de verantwoordelijkheid van Urenco. Daarom ontraad ik de motie.
Geen afval maar grondstof
Verarmd uranium dat ontstaat bij het verrijkingsproces kán hergebruikt
worden; door herverrijking kan er een tussenproduct van gemaakt worden
voor de productie van brandstof voor kernreactoren. In dat geval is het
verarmd uranium een grondstof en geen afval. In 2008 heeft de Raad van
State dat bevestigd. Het is toegestaan het verarmd uranium als grondstof
te vervoeren en te exporteren mits in bezit van de juiste vergunningen,
waarmee onder meer wordt getoetst of er wordt voldaan aan de van
toepassing zijnde nationale en internationale voorschriften en eisen ten
aanzien van de veiligheid en de beveiliging.
Gebruik voor militaire doeleinden
Uranium, en daarmee ook Urenco, is onderworpen aan een uitgebreid
stelsel van vergunningen en (internationaal) toezicht om veiligheid,
non-proliferatie en civiel eindgebruik van het uranium te waarborgen.
Zo zijn bijvoorbeeld landen die partij zijn bij het internationale
Non-proliferatieverdrag (NPV),waaronder ook Rusland, gebonden aan
verplichtingen die voortvloeien uit dit verdrag. Het NPV verbiedt o.a. de
proliferatie van kernwapens en bevordert het vreedzame gebruik van
nucleaire technologie.
Voorts is voor de export buiten de EU, naast een vervoersvergunning,
altijd een exportvergunning vereist. De vergunning wordt slechts
afgegeven onder strikte voorwaarden waarmee de veiligheid is gegarandeerd. Zo is er een formele overheidsgarantie (Government-to-Government Assurance) vereist over civiel eindgebruik, fysieke beveiliging en
eventuele wederexport. Een verdere vereiste is dat het materiaal te allen
tijden onder toezicht van het IAEA staat. Deze werkwijze vloeit voort uit de
richtlijnen van de Nuclear Suppliers Group (NSG) waar de drieverdragspartijen van Urenco (Duitsland, Nederland en het Verenigde Koninkrijk) en
ook Rusland lid van zijn.
Op Urenco rust een internationale verplichting een splijtstoffenboekhouding te voeren. Toezicht hierop wordt gevoerd in het kader van het
Euratom-verdrag en het Non-proliferatieverdrag door Euratom respectievelijk het IAEA. Daarmee wordt ook toezicht gehouden op de omvang van
de aan- en afvoerstromen van splijtstoffen.
Transportveiligheid
De ANVS is verantwoordelijk voor het verlenen van de vervoersvergunningen op grond van de Kernenergiewet. Voor het vervoer van uranium
op Nederlands grondgebied, ook in geval van doorvoer, is een vervoersvergunning nodig. Bij de vergunningverlening hanteert de ANVS als
toetsingskader de Kernenergiewet, het Besluit vervoer splijtstoffen, ertsen
en radioactieve stoffen en de Algemene wet bestuursrecht. Daarbij wordt
getoetst of er wordt voldaan aan de van toepassing zijnde nationale en
internationale eisen ten aanzien van de veiligheid en de beveiliging. Aan
de vergunning worden voorschriften hierover verbonden. Aan elke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 262

2

vervoersvergunning wordt ook het voorschrift verbonden, dat het
transport alleen mag plaatsvinden indien de vergunninghouder voorafgaand aan ieder transport zich ervan heeft vergewist dat de ontvanger
bevoegd is de splijtstoffen te ontvangen. Dit houdt in dat er ook een
geldende invoer/uitvoer(export)vergunning aanwezig moet zijn. De
vervoersvergunning wordt verleend voor een periode van maximaal drie
jaar. Ik merk op dat indien aan de eisen voor de veiligheid en de fysieke
beveiliging wordt voldaan, er geen juridische gronden zijn om deze
vergunning te weigeren.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 25 422, nr. 262

3