Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 529

Gaswinning

Nr. 772

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2020
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de voortgang van de versterkingsoperatie in het Groningse aardbevingsgebied. In het Notaoverleg
Mijnbouw / Groningen van 27 mei jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 769) hebben
leden van uw Kamer zich duidelijk uitgesproken over hun zorgen over de
voortgang en gevraagd om nadere toelichting en duiding. Hierbij geef ik
uitvoering aan mijn toezegging in dit Notaoverleg om uw Kamer te
informeren over de huidige stand van zaken en vooruitzichten van de
versterking en de wijze waarop de bewoner hierin zelf regie kan nemen.
Tevens sta ik stil bij het actuele dashboard van de NCG waarin de
voortgang van de versterkingsoperatie wordt bijgehouden, en bij het
Jaarverslag 2019 van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) dat als
bijlage bij deze brief is bijgevoegd1.
Dashboard NCG
De cijfermatige stand van de versterkingsoperatie is altijd te raadplegen
via het dashboard van de NCG (zie https://
www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/over-ons/dashboard). De cijfers
worden maandelijks geüpdatet, meest recentelijk op 16 juni jl., over de
periode tot en met 31 mei. Hierbij geef ik een nadere toelichting en
duiding bij de cijfers in het dashboard. Tot nu toe zijn in 2020 in totaal 62
gebouwen versterkt opgeleverd, waarvan 51 panden in de maand mei.
Daarnaast zijn dit jaar tot en met mei 462 opnames uitgevoerd. In dezelfde
periode van vorig jaar waren dat 153 (zie Kamerstuk 33 529, nr. 662). Er
zijn dit jaar dus aanzienlijk meer opnames gedaan dan in dezelfde periode
vorig jaar. Ondanks de uitdagingen die de coronacrisis meebracht blijft de
ambitie van 4.000 opnames binnen bereik. Ook op het gebied van
beoordelingen hebben we fors meer afgerond dan vorig jaar in deze
1

kst-33529-772
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 772

1

periode. We zitten nu op 1.127 beoordelingen die zijn afgerond. In
dezelfde periode van vorig jaar waren dat 283. Ook hier is de verwachting
dat we de beoogde 4.000 beoordelingen dit jaar te halen.
Tot mei waren er 686 projecten vastgesteld, daar zijn in de maand mei 321
adressen bijgekomen. Dat is opgeteld 1.007. Dit aantal is exclusief de
adressen die worden aangepakt via de Bouwimpuls. Van deze 1.007
adressen zitten er 289 in de voorbereidende fase van de bouw voordat de
schop in de grond kan. Bij 265 adressen wordt daadwerkelijk gebouwd.
Momenteel zijn veel projecten in aanbouw, waarbij de gebouwen veelal
fors moeten worden versterkt of worden gesloopt en nieuwgebouwd.
Deze projecten hebben daardoor een lange doorloop die tot drie jaar kan
oplopen. Projecten en panden waar minder versterkingsmaatregelen
nodig zijn hebben een kortere doorlooptijd.
Zoals toegezegd aan uw Kamer in de (schriftelijke) overleggen van de
afgelopen maanden, wordt er hard gewerkt aan het verbeteren van het
dashboard om meer inzicht te bieden in de voortgang per moment in het
proces. Hoewel er nog verdere doorontwikkeling nodig is, is ervoor
gekozen om dit niet af te wachten aangezien het reeds nu al meer inzicht
geeft dan het oude dashboard. Ondertussen wordt doorgewerkt aan het
mogelijk maken van een uitsplitsing per sectoraal programma en batch,
en of de doelstellingen uit de lokale plannen van aanpak van de
gemeenten in het dashboard kunnen worden verwerkt. Ook wordt
gewerkt aan een uitsplitsing per kwartaal, zoals gevraagd door uw Kamer.
Vooruitzichten voortgang versterkingsoperatie
In het Bestuurlijk Overleg van 5 juni 2019 is afgesproken dat de
versterking voor het aardbevingsgebied in Groningen wordt versneld en
dat de bewoners deze versnelling merkbaar terugzien. Sindsdien is er al
versnelling gekomen in de opname- en beoordelingsfase van de NCG. Het
afgesproken streven om jaarlijks 4.000 opnames en 4.000 beoordelingen
uit te voeren lijkt dit jaar vooralsnog haalbaar. Met name bij de opnames
wordt hard gewerkt om op ondanks de Corona maatregelen toch de
doelstelling te halen. Daarnaast wordt ook het tempo van uitvoering van
de daadwerkelijke bouwwerkzaamheden verhoogd (Kamerstuk 33 529,
nr. 718).
Ik benadruk dat voor het uitwerken van projectplannen op basis van de
afgeronde beoordelingen altijd enige doorlooptijd nodig is. Daarbij geldt
dat gebouwen die op dit moment gereed zijn om in uitvoering te worden
genomen, veelal fors worden versterkt of worden gesloopt en nieuwgebouwd. Deze zware maatregelen leiden ertoe dat de doorlooptijd van
planning en uitvoering tot enkele jaren kan oplopen, zoals dat ook bij
reguliere bouwprojecten het geval is. Het grote aantal beoordelingen dat
momenteel wordt gerealiseerd is mogelijk geworden doordat al in het
laatste kwartaal van 2019 het tempo van opnames fors is opgevoerd. Deze
beoordelingen zullen er toe leiden dat ook het aantal projecten in de
uitvoeringsfase sterk zal toenemen. NCG verwacht dat in 2021 circa 2.000
adressen in uitvoering zullen zijn.
Overigens blijkt NCG opdrachten voor opnames en beoordelingen
gerichter en concurrerender uit te zetten naar de ingenieursbureaus
waardoor de capaciteit beter wordt benut. Daarbij is ook het aantal aan te
leveren documenten verminderd. Hierdoor zijn de kosten voor opname en
beoordeling, nu NCG zelf opdracht geeft, gedaald met ruim 20%.
Zoals ik hiervoor al aangaf, heeft uw Kamer zich in overleggen duidelijk
uitgesproken over de zorgen over de voortgang van de versterkingsoperatie. Dat is ook het gesprek dat we met elkaar moeten voeren. Ik deel die
zorg en stel samen met de NCG en de regio alles in het werk om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 772

2

voortgang verder te versnellen. Tegelijkertijd gebeurt er ook nu al veel en
hecht ik er aan een paar voorbeelden te geven van projecten die
momenteel in uitvoering zijn en waar de busjes van aannemers daadwerkelijk rijden. In Delfzijl bijvoorbeeld zijn recentelijk 15 appartementen
opgeleverd en zijn eind april de eerste heipalen de grond in gegaan voor
de bouw van 60 huizen. In Ten Post en Appingedam wordt op verschillende plekken gebouwd en zijn de eerste woningen al opgeleverd. En ook
in ’t Zand werken dit jaar vijf aannemers aan de sloop en nieuwbouw van
36 woningen. Deze voorbeelden staan nog los van het scholenprogramma
en alles wat we doen omtrent erfgoed en zorg. Dit zijn slechts een aantal
voorbeelden van waar de versterkingsoperatie in volle gang is. Maar
gezien de omvang van de opgave en de bijbehorende doorlooptijden van
projecten, is dit zoals hierboven toegelicht pas over enige tijd terug te zien
in de voortgangscijfers.
Versnelling
Er zijn verschillende maatregelen genomen om de doorlooptijd van de
versterkingsoperatie zo veel mogelijk te verkorten. Om hier meer inzicht in
te geven zet ik een aantal van die maatregelen uiteen. Zoals ik hierboven
al aangaf, is het tempo van opnames en beoordelingen fors opgevoerd,
waardoor in dit jaar van beide 4.000 kunnen worden uitgevoerd.
Daarnaast is de afspraak uit het Bestuurlijk Overleg van 5 juni 2019 over
de versnelling van de versterkingsoperatie uitgewerkt in het Versnellingspakket. Het Versnellingspakket is in het Bestuurlijk Overleg van 23 januari
jl. vastgesteld (Kamerstuk 33 529, nr. 718). Hiermee is een aantal versnellingsmaatregelen ingevoerd die ervoor zorgen dat de doorlooptijd van de
versterkingsoperatie wordt verkort en het aantal uitgevoerde versterkingen toeneemt.
Een belangrijk onderdeel van het Versnellingspakket is de start van de
Bouwimpuls. Binnen de Bouwimpuls zijn afspraken gemaakt over het
toepassen van de Praktijkaanpak en het ter uitvoering brengen van 900
liggende versterkingsadviezen. De Praktijkaanpak is een methode waarbij
één aannemer het hele proces van opname tot en met uitvoering uitvoert.
Door gemeenten zijn 250 adressen geselecteerd om met de Praktijkaanpak
van start te gaan. Over het algemeen zijn de benaderde bewoners
enthousiast, mede omdat zij meer regie hebben over het proces doordat
hun aanvullende wensen in een vroegtijdig stadium worden meegenomen. Als deze start succesvol verloopt en het Adviescollege Veiligheid
Groningen (ACVG) de Praktijkaanpak heeft gevalideerd, kan deze verder
worden opgeschaald.
De ruim 900 adressen met een liggend versterkingsadvies worden dit jaar
via de Bouwimpuls en het Bedrijfsbureau opgestart. Het Bedrijfsbureau
verzorgt de werkvoorbereiding (van opname of liggend advies tot
ontwerp) en coördineert het proces van de uitvoering. Door aan de
voorkant de werkvoorraad inzichtelijk te maken, ontstaat er een constante
stroom aan werkzaamheden en kan het Bedrijfsbureau capaciteitsgarantie
bieden. Het Bedrijfsbureau is per 1 juli volledig operationeel. Intussen
vindt afstemming plaats met de gemeenten over de prioritering van de
900 adressen en clustering daarvan op straat- en wijkniveau. De adressen
worden in vier delen overgedragen aan het Bedrijfsbureau voor
uitvoering: de eerste 356 adressen zijn inmiddels overgedragen, in juni
volgen nog 300 adressen, en de maanden erna volgt in nog twee keer de
rest van de hele scope. De uitvoering van versterkingsmaatregelen kan
mogelijk voor een het eerste deel van deze adressen dit najaar al van start
gaan. Per medio juni is met circa 125 bewoners contact opgenomen en is
het versterkingsproces opgestart. De komende tijd wordt samen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 772

3

bewoners die voor de Bouwimpuls kiezen een ontwerp gemaakt voor de
versterking van hun woning.
Een andere maatregel uit het Versnellingspakket is het Bouwakkoord.
Momenteel lopen gesprekken met vertegenwoordigers van de
bouwsector, in het bijzonder Bouwend Nederland, om te komen tot een
Bouwakkoord dat is gericht op een eerdere en inventievere betrokkenheid
van de markt. De totstandkoming van het Bouwakkoord is in de afrondende fase. Met de woningcorporaties wordt overlegd hoe zij vorm willen
geven aan de opgave die op hun bezit ziet. Zij hebben een groot aantal
woningen in het gebied.
Een derde maatregel is de typologie-aanpak. Dit is een methode waarmee
gebouwen van eenzelfde type gestandaardiseerd en snel op veiligheid
kunnen worden beoordeeld. Daardoor zijn er voor die gebouwen geen
individuele berekeningen meer nodig. De methode is uitgewerkt door
TNO en ligt bij het ACVG voor validatie. Na validatie kan de NCG met deze
methode snelheid maken in de beoordeling van gebouwen. Vooruitlopend
daarop is een pilot gestart waarin 199 woningen worden aangepakt op
basis van standaardmaatregelen van NCG.
Bewoner centraal
In de hele versterkingsoperatie is het essentieel dat de bewoners centraal
staan en de mogelijkheid hebben zelf regie te nemen. Daar hecht ik erg
aan en ook uw Kamer heeft hier terecht aandacht voor gevraagd. Dit is
een belangrijke reden geweest om de operatie publiek te maken en
daarmee te beleggen bij de NCG. Om die reden wordt ook ruimte
geboden voor eigen inbreng en regie van bewoners, waar dat mogelijk is
en aansluit bij hun wensen.
In het algemeen geldt dat de bewoner/eigenaar optreedt als opdrachtgever in het proces van versterking. Desgewenst wordt deze ondersteund
door de NCG. Dit geldt uiteraard ook voor deelnemers aan de Praktijkvariant en de Bouwimpuls. En ook in de specifieke afspraken over adressen
in de batches «1.588» en «1.581» is ruimte voor eigen regie gecreëerd
(Kamerstuk 33 529, nrs. 587 en 701).
Als voorbeeld wijs ik graag op het project Steendam/Tjuchem waarin de
versterking van 279 huizen door de bewoners zelf wordt aangepakt,
samen met het ingenieursbureau. Op basis van de beoordelingen wordt
een gezamenlijk plan opgesteld voor de uitvoering van de versterking,
waarbij de bewoners de mogelijkheid hebben de versterkingsmaatregelen
te combineren met andere wensen, waar subsidies voor beschikbaar zijn.
Gelet op het belang van burger-participatie ondersteun ik de stichting
Groninger Dorpen om dorpen te helpen bij het ontwikkelen van dit project
en vergelijkbare gezamenlijke projecten.
Tot slot wijs ik op de mogelijkheid voor bewoners van wie het adres niet
in de versterkingsoperatie van de NCG is opgenomen, zich te melden bij
het loket «opname op verzoek».
Jaarverslag NCG 2019
Het jaarverslag van de NCG geeft duidelijk weer in welke transitie de NCG
zich afgelopen jaar bevond. De directeur van de NCG noemt in zijn
voorwoord 2019 het jaar van de verandering, met het overnemen van de
taken van het CVW en de overdracht van de beleidsverantwoordelijkheid
van de Minister van EZK naar mijn departement. Dit is een grote verandering geweest voor zowel de organisatie als voor de uitvoering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 772

4

versterkingsoperatie. Hierover is uw Kamer geïnformeerd bij brief van
26 mei jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 765). Ondanks deze grote transitie, is de
NCG erin geslaagd in het afgelopen jaar 488 huizen versterkt op te
leveren. Gezien de totale operatie is dit weliswaar een beperkt aantal,
maar het is wel bijna een verdubbeling van het aantal huizen dat in de
jaren daarvoor was opgeleverd. Naast de opgeleverde huizen, heeft de
NCG in 2019 2.200 opnames en 1.013 beoordelingen uitgevoerd. Samen
met de NCG en de gemeenten zet ik mij in om de snelheid van de
versterkingsoperatie nog verder te verhogen in zowel dit jaar als in de
komende jaren.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 529, nr. 772

5