Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 206

Wijziging van de Wet belastingen op
milieugrondslag voor de invoering van een
minimum CO2-prijs voor de industrie (Wet
minimum CO2-prijs industrie)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 14 oktober 2022
Inhoudsopgave
1
2
3
4
5
6
7
8

Blz.

Aanleiding
Hoofdlijnen van het voorstel
Budgettaire aspecten
EU-aspecten
Doeltreffendheid en doelmatigheid
Gevolgen voor bedrijfsleven
Uitvoeringsgevolgen
Evaluatie

1
3
6
6
7
8
8
9

1. Aanleiding
De regering heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van CDA, ChristenUnie, D66,
GroenLinks, PvdA, SP, SGP en VVD. Onderstaand worden de vragen
beantwoord mede namens de Minister voor Klimaat en Energie.
De leden van de SP-fractie vragen wat de bedoeling is van het geven van
een prijs aan schade aan het milieu. De GroenLinks-fractie en PvdA-fractie
vragen naar het belang van het beprijzen van externaliteiten voor de
economie en de invloed daarvan op de financiële stabiliteit. De regering
wil vooropstellen dat het Europese Emissiehandelssysteem (EU ETS)
ervoor zorgt dat er een prijs geldt voor de uitstoot van broeikasgasemissies van de industrie. Het onderhavige wetsvoorstel zorgt ervoor dat
er zekerheid bestaat over de minimumprijs voor Nederlandse industriële
bedrijven.
Het kabinet is voorstander van dat in het algemeen een prijs geldt voor
milieuschade. Een dergelijke prijs zorgt ervoor dat (in dit geval) industriële
bedrijven hun impact op het klimaat meer gaan meewegen in hun
activiteiten en investeringen. Dit zorgt ervoor dat de vervuiler betaalt.
Wanneer er niet of onvoldoende voor negatieve externe klimaateffecten

kst-36206-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

1

wordt betaald, dan maakt dat primaire niet-hernieuwbare grondstoffen
relatief aantrekkelijk. Dit kan het gebruik van duurzame alternatieven
minder rendabel maken. Onderzoek toont daarbij aan dat abrupte hoge en
snelle CO2-prijsstijgingen daarbij verstorende effecten kunnen hebben op
het financiële systeem, vooral wanneer bedrijven er niet in slagen hun
uitstoot te verminderen.1 Het beprijzen van broeikasgasemissies kan het
risico op zulke prijsschokken en de mogelijke financiële stabiliteitsgevolgen dan ook verminderen.
Financiële instellingen spelen een belangrijke rol in de transitie naar een
duurzame economie, waaronder de energietransitie van de industrie. Dit
vraagt onder meer om een goede beheersing van transitierisico’s. Dat zijn
risico’s voor financiële ondernemingen van direct of indirect verlies en
schade in de overgang naar een duurzame economie. Deze risico’s
kunnen voortvloeien uit een relatief abrupte invoering van duurzaamheidsbeleid, door technologische vooruitgang of door veranderingen in
marktsentiment en marktvoorkeuren. De regering zet zich in voor de
voldoende beheersing van aan duurzaamheid gerelateerde financiële
risico’s.2 Dit doet de regering onder andere door tijdig klimaatdoelen te
stellen en bijbehorend beleid te introduceren.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen wat volgens de
consensus in de wetenschap de minimale hoogte van de CO2-prijs is om
in lijn te blijven met het Parijs-akkoord (het 1,5-gradenscenario of het
2-gradenscenario). Tevens vragen deze leden welke hoogte van een
CO2-prijs nodig is om een schoksgewijze transitie te voorkomen. Er is
geen sprake van consensus in de wetenschap over de minimaal
benodigde CO2-prijs om in lijn te blijven met het Parijs-akkoord. Dit komt
omdat de CO2-prijs vaak een resultante is van een klimaat- en
economisch-model waarbij scenario’s worden gemaakt van de beleidsmix
die overheden wereldwijd inzetten om de wereldwijde klimaatambities te
realiseren. De vele aannames die hierbij worden gemaakt, maken dat de
resulterende CO2-prijzen sterk verschillen. In Nederland hebben het
Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
in het verleden een dergelijke scenario-studie uitgevoerd.3 Daarbij
kwamen zij in «scenario laag» (gemiddelde mondiale temperatuurstijging
3,5 tot 4 graden) uit op een CO2-prijs van € 15 in 2030 en € 40 in 2050. In
«scenario hoog» (gemiddelde mondiale temperatuurstijging 2,5 tot 3
graden) kwam de CO2-prijs uit op € 40 in 2030 en € 160 in 2050.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie verzoeken de regering
de WLO (Welvaart en Leefomgeving) scenario’s van het Centraal
Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) te
actualiseren, in overeenstemming met de Klimaatwet. In de klimaatwet is
niet vastgelegd dat de WLO-scenario’s geactualiseerd moeten worden.
CPB en PBL onderschrijven wel dat een actualisatie van de
WLO-scenario’s in het licht van de nieuwe klimaatdoelen in de klimaatwet
wenselijk is, mede omdat die gebruikt worden voor de afweging van
maatschappelijke kosten en baten van maatschappelijke investeringen.
Het CPB en het PBL hebben aangegeven de actualisatie van de
WLO-studies in 2024 te kunnen publiceren.

1

«European Central Bank, Euro Area banks» sensitivity to changes in carbon price, Working
Paper no. 2654, Maart 2022.
2
Zie uitgebreider hierover de Beleidsagenda voor duurzame financiering van de Minister van
Financiën (Kamerstukken II 2021/22, 33 043, nr. 108).
3
Planbureau voor de Leefomgeving en Centraal Planbureau, Nederland in 2030 en 2050: Twee
referentiescenario’s, PBL-publicatienummer 1689, 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

2

De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen of andere
maatregelen dan subsidiëring de voorkeur genieten vanuit doelmatigheidsoverwegingen. De regering deelt de mening van de GroenLinksfractie en PvdA-fractie dat een doelmatige inzet van klimaatmiddelen
noodzakelijk is. Om de transitie op doelmatige wijze te realiseren is een
combinatie van normering, beprijzing en subsidiering nodig. Zo kan
subsidiering bijvoorbeeld nodig zijn als noodzakelijke investeringen grote
onrendabele delen kennen. Dit kan niet altijd worden opgelost met
normering of beprijzing.
De leden van de GroenLinks-fractie en de leden van de PvdA-fractie
vragen of de regering kan toelichten of het IBO de minimum CO2-prijs ook
meeneemt in de aanbevelingen en of de regering normerende beleidsopties kan meenemen in dit IBO. De regering heeft deze zomer opdracht
gegeven tot een interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) klimaat. Het
IBO Klimaat heeft als voornaamste opdracht om het huidige klimaatbeleid
door te lichten en aanbevelingen te doen hoe het beleid kan worden
aangescherpt om de 2030-doelstelling (55% reductie door te sturen op
60% reductie ten opzichte van het emissieniveau in 1990) te realiseren.
Zoals ook in de taakopdracht omschreven, ligt de nadruk hierbij op het in
kaart brengen van aanvullende normerende en beprijzende beleidsopties.
Het IBO staat onder leiding van een onafhankelijk voorzitter. Op basis van
de uitkomsten van het IBO zal de regering besluiten over een mogelijke
aanscherping van het klimaatbeleid. Hier kan nu nog niet op worden
vooruit gelopen.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen welke extra
normerende maatregelen de regering heeft genomen om de bezuiniging
op het Klimaatfonds te compenseren. De mogelijkheden voor normerende
en beprijzende maatregelen worden zoals gezegd nader in kaart gebracht
in het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Klimaatbeleid. Voorts
zal bij de verdere uitwerking van alle fondspercelen van het Klimaatfonds
ook gekeken worden naar de mate waarin de effectiviteit van de financiële
stimulering gekoppeld is aan (additionele) normering of beprijzing. De
regering zal bij de verdere uitwerking van het beleid op basis van het IBO
en bij de besteding van de middelen uit het Klimaatfonds dus sturen op
een pakket aan beleidsmaatregelen op het vlak van normering, beprijzing
en financiële stimulering dat in logische samenhang met elkaar staat en
leidt tot een doelmatige inzet van de middelen.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
2.1 Algemeen
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen de regering,
naar aanleiding van de voorlopige Klimaat- en Energieverkenning, te
reflecteren op de reductiedoelen en reductieramingen van de industrie. De
regering heeft in het coalitieakkoord afgesproken om de emissiereductiedoelstelling voor de industrie met 5–6 megaton koolstofdioxide-equivalent
(Mton) te verhogen. Dit komt boven op de eerder gestelde emissiereductiedoelstelling van 14,3 Mton. In de doorrekening in de voorlopige
Klimaat- en Energieverkenning (KEV) wordt de verhoogde emissiereductiedoelstelling nog niet gehaald. In de voorlopige KEV is echter alleen
uitgegaan van bestaande en voorgenomen klimaatmaatregelen per mei
2022. Veel maatregelen uit het klimaatbeleidsprogramma, zijn daarin niet
meegenomen. Dit geldt ook voor de industrie. De regering is nu in
afwachting van de doorrekening van PBL van de effecten van het
geagendeerde beleid. Vooruitlopend daarop heeft de regering het IBO
Klimaat ingesteld om de mogelijkheden voor verdergaande maatregelen
per sector en overkoepelend te verkennen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

3

De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen om te
reflecteren op het effect dat de minimum CO2-prijs kan hebben op het
behalen van de emissiereductiedoelen. De leden van de SGP-fractie en
SP-fractie vragen hoe dit wetsvoorstel bijdraagt aan de klimaatambities
van de regering en op korte termijn bijdraagt aan het verduurzamen van
de industrie. In het coalitieakkoord is een meer ambitieuze reductiedoelstelling voor de industrie overeengekomen. Om de meer ambitieuze
doelstelling te halen worden verschillende instrumenten ingezet. Zo
zorgen het EU ETS en de (aangescherpte) CO2-heffing industrie dat er een
prijs geldt voor industriële emissies. Dit stimuleert industriële bedrijven
om te verduurzamen. Tegelijkertijd worden industriële bedrijven ook
geholpen te verduurzamen met diverse subsidieregelingen, zoals de
SDE++ en de nog te ontwikkelen maatwerkafspraken. De beleidsmix in
onderlinge samenhang draagt bij aan het behalen van de verhoogde
emissiereductiedoelstelling voor de industrie. De minimum CO2-prijs
industrie zorgt met name voor zekerheid over de CO2-prijs die volgt uit het
EU ETS. Bij een voldoende hoog niveau zal dit voor veel bedrijven
belangrijk zijn bij het nemen van investeringsbeslissingen.
2.2 Hoogte minimum CO2-prijs industrie
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie zien graag een
onderbouwing van de regering om te kiezen voor een relatief lage
minimumprijs voor de industrie en een inschatting van de effecten van dit
tarief. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen toelichting waarom
snelle invoering van de minimum CO2-prijs industrie mogelijk is door aan
te sluiten op de prijs voor elektriciteitsopwekking. De regering heeft
ervoor gekozen om de hoogte van de minimum CO2-prijs industrie gelijk
te stellen aan de hoogte van de minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking. Hiervoor is gekozen omdat de regering er aan hecht de
minimumprijs per 1 januari 2023 in te voeren, in overeenstemming met
het coalitieakkoord. Met deze invoeringstermijn is het echter niet mogelijk
tijdig een gedegen studie uit te voeren naar de gewenste hoogte van de
minimumprijs. Om de hoogte van de minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking te bepalen, is in het verleden een studie verricht door Frontier
Economics.4 Daarmee wordt een minimumprijsniveau gekozen waarbij er
een balans is tussen het verduurzamingseffect en het weglekeffect.
Kanttekening hierbij is wel dat Frontier Economics de studie heeft
uitgevoerd gedurende een periode dat de prijs voor emissierechten
binnen het EU ETS zich tussen de € 10 en € 30 per ton koolstofdioxideequivalent bevond. Daarom heeft de regering aan de Eerste Kamer
toegezegd om de hoogte van de minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking te evalueren. Gelijktijdig met deze evaluatie zal ook de hoogte
van de minimum CO2-prijs industrie worden onderzocht. Op korte termijn
(het jaar 2023) kan dan ook worden verwacht dat het effect van de
minimum CO2-prijs industrie zowel op de verduurzaming als weglek van
industriële activiteit beperkt is. Op langere termijn (vanaf 2024) zal het
effect worden beoordeeld aan de hand van de evaluatie.
De leden van verschillende fracties doen suggesties om de minimumprijs
op een hoger niveau vast te stellen. Zo vragen de leden van de
GroenLinks-fractie en PvdA-fractie waarom de CO2-prijs uit de WLO-studie
niet wordt gebruikt als minimum CO2-prijs. De regering ziet dergelijke
scenario-studies niet als goed ankerpunt om de hoogte van de minimum
CO2-prijs industrie mee te bepalen. Dit komt omdat voor dergelijke studies
aannamen nodig zijn over de beleidsmix die wereldwijd wordt gevoerd
om de wereldwijde klimaatambities te realiseren. Om de hoogte van de
4

Frontier Economics, Research on the effects of the minimum CO2 price, Rapport in opdracht
van het Ministerie van EZK, 9 juli 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

4

minimum CO2-prijs te bepalen wordt dan ook onderzoek gedaan naar de
effecten van een dergelijke heffing op nationaal niveau.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het wenselijk is de
minimumprijs te verhogen naar het bestaande tarief van de CO2-heffing
industrie. Hoewel de gewenst hoogte nog wordt onderzocht, ligt het niet
in de reden het tarief van de minimum CO2-prijs en de CO2-heffing gelijk
te trekken. Dit aangezien beide tarieven een ander doel hebben. De
CO2-heffing industrie is gericht op het afgeven van een sterke prikkel over
de te veel uitgestoten CO2. Om te borgen dat de reductiedoelstelling voor
de industrie wordt gehaald, dient het uitstoten van de te veel uitgestoten
CO2 duurder te zijn dan het reduceren daarvan. De minimum CO2-prijs is
gericht op het verschaffen van investeringszekerheid van verduurzamingsinvesteringen.
De leden van de D66-fractie vragen de regering of zij het met deze leden
eens is dat van een hoge EU ETS-prijs gebruik gemaakt kan worden om
de CO2-minimumprijs hoger vast te stellen, zodat de zekerheid van het
rendement van verduurzamingsinvesteringen nog verder verstevigd kan
worden. De regering deelt de mening van de leden van de D66-fractie dat
bij een structureel hogere EU ETS-prijs ook een hogere minimumprijs
vastgesteld kan worden. Dat is ook precies de reden waarom onderzoek
naar de gewenste hoogte van de minimumprijs noodzakelijk is.
De leden van de SP-fractie vragen de regering waarom geen hogere
minimumprijs berekend kan worden. De leden van de GroenLinks-fractie
en PvdA-fractie vragen nader toe te lichten waar de herijking van de
minimumprijzen op wordt gebaseerd. De leden van de CDA-fractie vragen
de regering te verduidelijken op basis waarvan tot het herijken van de
prijs zal worden overgegaan en wanneer en op welke wijze hierover een
besluit zal worden genomen. De regering heeft in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel aangekondigd om de hoogte van de
minimum CO2-prijs industrie te evalueren. Het gaat hierbij om een
analyse van het effect van verschillende hoogten van minimumprijzen op
zowel de verduurzaming als het weglekrisico van industriële activiteit. Een
hogere minimumprijs leidt naar verwachting tot meer verduurzaming
binnen de industrie. Tegelijkertijd neemt hiermee echter ook het risico toe
dat industriële activiteit verplaatst naar het buitenland. Gegeven dit risico
is een zorgvuldige analyse op zijn plaats. De resultaten hiervan zullen
worden meegenomen in het Belastingplan 2024. Daarmee is het mogelijk
om de minimumprijs per 1 januari 2024 aan te passen.
De leden van de CDA, SGP en VVD-fractie vragen waarom de regering er
niet voor kiest om de aangekondigde evaluatie af te wachten en het
wetsvoorstel daarna in te dienen. De leden van de CDA-fractie vinden het
opmerkelijk dat de hoogte van de minimum CO2-prijs al dit jaar wordt
onderzocht en vragen waarom het nodig is om de hoogte van de
minimum CO2-prijs al voor het invoeren daarvan te onderzoeken. De
regering stelt voor om conform de afspraken uit het coalitieakkoord de
minimum CO2-prijs industrie per 1 januari 2023 te introduceren. Dat biedt
de zekerheid dat er een minimum CO2-prijs gaat komen en legt de
juridische vormgeving vast. Inmiddels is een onderzoek gestart naar de
hoogte van de minimum CO2-prijs, maar dit onderzoek zal niet in 2022 zijn
afgerond. Vandaar dat de regering heeft gekozen voor een geleidelijke
invoering van de minimum CO2-prijs industrie. In 2023 is er sprake van
een gewenningsperiode waarbij er een relatief lage minimumprijs met
een beperkt verduurzamingseffect geldt. In 2023 zal het onderzoek naar de
hoogte van de minimum CO2-prijs worden afgerond. Hiermee kan de
hoogte van de heffing worden aangepast, zodat vanaf 1 januari 2024 een
aangepaste minimumprijs kan gelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

5

De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen of de regering
de mening deelt dat vanuit gedragsperspectief de eerste minimum
CO2-prijs een essentiële is en dat de huidige prijs van € 16 dat doel niet
bereikt. De regering is van mening dat de introductie van een minimumprijs per 1 januari 2023 een gedragseffect zal hebben. Dit temeer omdat
het vooruitzicht bestaat dat deze per 1 januari 2024 wordt verhoogd. De
hoogte van de minimumprijs is hierbij uiteraard relevant. Tegelijkertijd
kan een te hoge minimumprijs tot ongewenste gedragseffecten leiden,
namelijk het verplaatsen van industriële activiteit uit Nederland.
De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie willen weten op welke
manier de CO2-prijs geïndexeerd wordt. De huidige wetgeving voorziet
niet in prijsindexatie van de minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking.
Door de koppeling tussen beide minimumprijspaden wordt de minimum
CO2-prijs industrie ook niet geïndexeerd.
3. Budgettaire aspecten
De leden van de SP en VVD-fractie vragen zich af wat er gebeurt met
mogelijke inkomsten als de EU ETS onder de prijs van de nationale
minimumprijs valt. Komt er volgens de regering dan een terugsluis naar
de industrie voor verduurzaming? De leden van de SGP-fractie vragen of
de verwachting is dat dit wetsvoorstel op lange termijn wel opbrengsten
genereerd. In dit wetsvoorstel wordt de hoogte van de minimum CO2-prijs
industrie gelijkgesteld aan de minimum CO2-prijs elektriciteitsopwekking.
De minimumprijs elektriciteitsopwekking loopt op naar € 31,90 per ton
kooldioxide-equivalent in 2030. Budgettaire ramingen worden gemaakt op
basis van een centrale raming van de EU ETS-prijs. Dit centrale pad ligt op
dit moment op een zodanig hoog niveau dat ook op lange termijn geen
inkomsten uit de minimum CO2-prijs industrie worden verwacht. Bij
herijking van het tarief zal opnieuw een budgettaire raming worden
gemaakt.
Bij eventuele inkomsten, als de EU ETS-prijs onder de nationale
minimumprijs valt, komt er op enig moment inderdaad een terugsluis
naar de industrie voor verduurzaming. De introductie van de minimum
CO2-prijs industrie zal op korte termijn naar verwachting echter geen
opbrengsten opleveren. Mochten er op een later moment toch inkomsten
worden voorzien, dan zal de regering u informeren over de – nog uit te
werken – systematiek en moment van terugsluis en de budgettaire
behandeling daarvan. Hierbij zijn het Coalitieakkoord en het Klimaatakkoord leidend.
4. EU-aspecten
De leden van de SGP-fractie vragen wat de toegevoegde waarde is van
het voorliggende wetsvoorstel nu op basis van de Europese Green Deal
geen lage CO2-prijzen zijn te verwachten. Mocht er sprake zijn van lage
CO2-prijzen zal dat dan niet eerder te maken hebben met voldoende
effectiviteit van andere verduurzamingsprikkels dan met me te hoge
CO2-plafonds in het EU ETS zo vragen de leden. De leden van de
D66-fractie vragen de regering een overzicht te bieden van de ontwikkeling van de ETS-prijs (Emissions Trading System) over de afgelopen
jaren en specifiek het afgelopen jaar. De leden vragen wat volgens de
regering een geschikte ontwikkeling van de ETS-prijs is en welke invloed
de Nederlandse regering hier in Europees verband op kan uitoefenen. Het
Europese Emissiehandelssysteem (EU ETS) is het belangrijkste instrument
om verduurzaming van de industrie te bewerkstelligen. Dit systeem zorgt
ervoor dat er een prijs geldt voor de uitstoot van broeikasgasemissies
door industriële bedrijven. Deze prijs is een resultante van vraag en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

6

aanbod op de markt voor Europese emissierechten. Beleid maar ook
externe factoren kunnen ertoe leiden dat de prijs stijgt dan wel daalt. Zo is
de prijs voor emissierechten gestegen met de aankondiging van de
plannen voor het Fit-for-55 pakket. Tegelijkertijd is de prijs voor emissierechten afgenomen na de stijgende energieprijzen als gevolg van de
uitbraak van de oorlog in de Oekraïne. Om de klimaatdoelen te halen en
voldoende investeringszekerheid te bieden voor investeringen in
verduurzaming, wordt met dit wetsvoorstel een minimum prijsniveau
voor CO2-uitstoot geïntroduceerd.

Bron: Ember

De leden van de VVD-fractie en de D66-fractie vragen welke andere
Europese landen boven op het ETS-systeem werken met een nationale
minimum CO2-prijs. Voor zover bekend hanteert alleen het Verenigd
Koninkrijk een minimum CO2-prijs voor elektriciteitsopwekking boven op
het nationale ETS-systeem. Hierbij wordt in 2022 een minimumprijs van
18 Britse ponden per ton kooldioxide-equivalent gehanteerd (ongeveer
€ 21 tegen de huidige wisselkoersen).
De leden van de VVD-fractie vragen om specifiek in te gaan op het Duitse
voorstel voor een minimum CO2-heffing. Duitsland heeft een nationaal
emissiehandelssysteem geïntroduceerd voor leveranciers van brandstof
aan de warmtevoorzieningen en de transportsector. Dit systeem verbreedt
de emissiehandel naar andere sectoren. Voor zover bekend kent Duitsland
geen minimumprijzen die de werking van het EU ETS versterken.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering andere EU-regeringen
wil aanmoedigen om soortgelijke maatregelen te treffen. De regering zet
zich in om de klimaatambities voor de industrie op Europees niveau te
realiseren. Dit bijvoorbeeld door het versterken van het EU ETS en de
introductie van de Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Actie
op Europees niveau heeft hierbij de voorkeur omdat daarmee het
speelveld voor Nederlandse bedrijven intact blijft.
5. Doeltreffendheid en doelmatigheid
De leden van de VVD-fractie vragen of het doel van de wet (investeringszekerheid) niet juist langetermijnzekerheid in de minimumprijs behoeft.
De VVD-fractie suggereert daarbij om direct met een doeltreffend en
uitvoerbaar voorstel te komen dat ingaat op 1 januari 2024. De regering
onderschrijft dat het onderhavige wetsvoorstel met name investeringszekerheid biedt wanneer het niveau van de minimumprijs gedurende een
langere periode vaststaat. Tegelijkertijd betekent dit niet dat het minimumprijspad nooit verandert kan worden na zorgvuldige overweging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

7

Invoering van de minimum CO2-prijs industrie per 1 januari 2023 biedt de
zekerheid dat er een minimum CO2-prijs gaat komen. De tariefswijziging
per 1 januari 2024 biedt aanvullende zekerheid over het niveau van deze
minimumprijs.
De leden van de CDA-fractie vragen welke mogelijkheden, anders dan het
verhogen van de prijs, de regering ziet om de doeltreffendheid van de
minimum CO2-prijs industrie te verhogen. Zij vragen zich hierbij af of de
tussenevaluatie zal leiden tot een verhoging van de minimumprijs en of
het kan leiden tot het opheffen van de minimum CO2-prijs industrie. De
regering kondigt in de memorie van toelichting aan dat de hoogte van de
minimum CO2-prijs industrie zal worden geëvalueerd. Dit betekent dat de
regering de doeltreffend- en doelmatigheid van de minimum CO2-prijs
industrie, wanneer mogelijk, verder wil verbeteren door middel van het
aanpassen van de hoogte van de minimumprijs. Gegeven dat de EU
ETS-prijs zich op dit moment rond de € 70 beweegt, is het aannemelijk
dat er een hogere minimumprijs uit de evaluatie resulteert.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de doelmatigheid en doeltreffendheid van dit wetsvoorstel beoordeeld kan worden. De
CO2-minimumprijs is een onderdeel van de beleidsmix die gericht is op
het reduceren van de CO2-uitstoot van de in Nederland gevestigde
industrie. Het PBL komt jaarlijks met de Klimaat- en Energierekening
waarin wordt gemonitord in hoeverre het beleid naar verwachting
afdoende is om de reductiedoelen te realiseren.
6. Gevolgen voor bedrijfsleven
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de huidige hoge energieprijzen door de regering zijn meegenomen in dit wetsvoorstel. Daarbij
vragen zij zich ook af of de regering bereid is om een studie te laten
uitvoeren op het risico van weglek van de sectoren die vallen onder deze
heffing. De regering heeft aangekondigd de hoogte van de minimum
CO2-prijs industrie te zullen evalueren. Hierbij zal ook rekening worden
gehouden met de hoogte van de energieprijzen en het risico op weglek.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom het conceptwetsvoorstel niet
ter consultatie aan het bedrijfsleven is voorgelegd. Er heeft inderdaad
geen internetconsultatie plaatsgevonden van dit wetsvoorstel. Dit
aangezien de directe gevolgen van dit wetsvoorstel voor het bedrijfsleven
beperkt zijn.
7. Uitvoeringsgevolgen
De VVD-fractie vraagt hoe de regering de zorgen van de NEa apprecieert.
Dit aangezien het wetsvoorstel in de ogen van de NEa moeilijk uitlegbaar
is en weinig doeltreffend. Ook de leden van de SGP-fractie vragen hierop
te reflecteren. De regering constateert dat de NEa in hun reactie aangeeft
dat het wetsvoorstel in technische zin uitvoerbaar is. Daar komt bij dat de
administratieve last van dit wetsvoorstel zowel voor de NEa als voor de
deelnemende bedrijven beperkt is. Dit maakt dat de regering voorstelt om
de minimum CO2-prijs industrie per 1 januari 2023 te introduceren. De
zorgen van de NEa betreffen met name de doeltreffendheid van het
wetsvoorstel en de communicatie daarover. Hierbij is de NEa bij de
beoordeling van het wetsvoorstel wel uitgegaan van het minimumprijspad zoals voorgesteld per 1 januari 2023. De doelmatig- en doeltreffendheid kan echter worden vergroot met de resultaten van het onderzoek
dat momenteel wordt uitgevoerd naar de hoogte van het tarief van de
minimum CO2-prijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

8

De leden van de GroenLinks-fractie en PvdA-fractie vragen de regering
inzichtelijk te maken wat de uitvoeringsaspecten zijn van het verhogen
van de minimum CO2-prijs op een later moment. De introductie van de
minimum CO2-prijs industrie heeft in principe een beperkt effect op de
uitvoering. Dit komt omdat de minimum CO2-prijs industrie wordt
vormgegeven als aanvullend tarief binnen de bestaande CO2-heffing
industrie. Dit zorgt ervoor dat de NEa geen extra gegevens hoeft op te
halen via de monitoringsplannen en emissieverslagen. Bovendien kan de
belastingaangifte ook worden geïntegreerd in de bestaande aangifte voor
de CO2-heffing industrie. Verdere verhoging van de minimumprijs heeft
geen significante gevolgen voor de uitvoering, zolang de minimum
CO2-prijs industrie ruim onder het huidige tarief van de CO2-heffing
industrie blijft vallen. Wanneer beide tarieven (nagenoeg) aan elkaar gelijk
zijn dan ontstaat een platte CO2-heffing die wel effecten heeft op de
uitvoering.
8. Evaluatie
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering bereid is om bij de
evaluatie ook te bezien op welke knelpunten de overheid zelf moet
handelen om verduurzaming van bedrijven die onder deze heffing gaan
vallen mogelijk te maken. Het is aan de overheid en industrie om
gezamenlijk de klimaatambities te realiseren. Hierbij is er ook oog voor de
knelpunten in de industrie. Zo neemt de regering via het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) de regie op tijdige
realisatie van infrastructuurprojecten van nationaal belang. Voor projecten
op meer regionale schaal werken provincies in provinciale MIEK-en de
programmering uit. Met name voor elektriciteitsverzwaring werken
partijen samen via het Programma Infrastructuur Duurzame Industrie
(PIDI) om projecten te versnellen. Daarnaast helpt de overheid ook met de
financiering van duurzame investeringen, met name door middel van de
SDE++. Via de SDE++ kunnen bedrijven subsidie aanvragen voor het
onrendabele deel van hun duurzame investering.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 206, nr. 6

9