Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 351

Evaluatie Wet werk en zekerheid (Wwz)

34 408

Regeling van de arbeidsvoorwaarden van
gedetacheerde werknemers in verband met de
implementatie van Richtlijn 2014/67/EU van het
Europees parlement en de Raad van 15 mei 2014
inzake de handhaving van de
detacheringsrichtlijn en tot wijziging van de
IMI-verordening over de administratieve
samenwerking via het Informatiesysteem
interne markt (Wet arbeidsvoorwaarden
gedetacheerde werknemers in de Europese Unie)

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2016
Hierbij informeer ik u dat het kabinet in overleg met sociale partners
voornemens is een aantal wijzigingen aan te brengen in de Wet werk en
zekerheid (Wwz) die betrekking hebben op de ketenbepaling in relatie tot
seizoensarbeid en op de transitievergoeding in relatie tot ontslag wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid en om bedrijfseconomische redenen.
Het kabinet reageert hiermee op de knelpunten bij werkgevers over de
effecten van de Wwz. Hierover heeft ook de Stichting van de Arbeid zich
gebogen en in gezamenlijk overleg is besloten te komen tot de hiervoor
genoemde wijzigingen die allen gericht zijn op het realiseren van de
doelstellingen van de Wwz, waaronder het bevorderen van bestendige
arbeidsrelaties.
Voor de wijziging van de ketenbepaling in relatie tot seizoensarbeid geldt
dat snelheid is geboden nu het overgangsrecht voor de ketenbepaling per
1 juli aanstaande is uitgewerkt. Deze regeling die is afgeleid van het
onlangs in de land- en tuinbouwsector gesloten akkoord over hoe om te
gaan met de ketenbepaling in relatie tot functies die slechts gedurende
een deel van het jaar kunnen worden verricht, is gericht op het kunnen
voortzetten van reeds bestaande bestendige arbeidsrelaties tussen
seizoenwerknemers en hun werkgevers en is daarmee in lijn met één van
de belangrijkste doelen van de Wwz. Deze wijziging is ook in lijn met het
voorstel tot aanpassing van de wet uit het rapport van de Verkenner
seizoensarbeid van 20 april 2016 (bijlage bij Kamerstukken 34 351 en
29 544, nr. 17).

kst-34351-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 351, nr. 16

1

Ook de voorstellen betreffende de transitievergoeding zijn gericht op het
bevorderen van de totstandkoming van bestendige arbeidsrelaties. Ik heb
eerder al aangegeven dat ik mij de zorgen aantrek die zijn ontstaan als
gevolg van de cumulatie van financiële verplichtingen voor een werkgever
bij langdurige ziekte van een werknemer. Daarom doe ik voorstellen die
betrekking hebben op het verminderen van de kosten die gemoeid zijn
met de transitievergoeding bij het einde van het dienstverband na
langdurige arbeidsongeschiktheid (zonder aantasting van de rechten van
werknemers). Ook zorgen die er zijn onder werkgevers in het midden- en
kleinbedrijf over het verschuldigd zijn van een transitievergoeding bij een
ontslag om bedrijfseconomische redenen – veelal ingegeven door
kostenbesparing, waar de transitievergoeding dan weer niet aan bijdraagt
– lijken in de weg te staan aan het realiseren van bestendige arbeidsrelaties. Dus ook daarom hiervoor voorstellen, waarmee bijgedragen wordt
aan het wel realiseren van deze arbeidsrelaties.
De voorstellen worden hierna verder toegelicht.
Seizoensarbeid
De aanpassing van de ketenbepaling in verband met seizoensarbeid zal
inhouden dat de zogenoemde tussenpoos van ten hoogste zes maanden
bij cao kan worden teruggebracht naar ten hoogste drie maanden voor
functies waarin de werkzaamheden als gevolg van klimatologische of
natuurlijke omstandigheden seizoensgebonden zijn en gedurende ten
hoogste negen maanden per jaar kunnen worden verricht. Door de
mogelijkheid de tussenpoos te verkorten van zes naar drie maanden kan
voor deze functies de tussenpoos van drie maanden uit de oude ketenbepaling worden hersteld. Het kabinet acht dit gerechtvaardigd, enerzijds
gelet op de intrinsieke aard van de bedrijfsvoering die wordt bepaald door
de hiervoor genoemde omstandigheden, anderzijds nu het functies betreft
waarbinnen de werkzaamheden (als gevolg daarvan) slechts gedurende
een gedeelte van het jaar kunnen worden verricht en het mettertijd
(moeten) aangaan van een contract voor onbepaalde tijd niet in de rede
ligt. Die verplichting zal er uiteindelijk toe leiden dat de arbeidsrelatie
wordt beëindigd wat uiteraard niet in het belang is van de werknemers die
het betreft, noch in het belang van werkgevers.
Het kabinet hecht eraan dat cao-partijen zelf kunnen besluiten over het
verkorten van de hiervoor genoemde tussenpoos. Zij zijn immers het
beste in staat om te beoordelen welke functies hiervoor in aanmerking
komen, zoals onlangs ook is gebleken bij het sluiten van het akkoord voor
de land- en tuinbouwsector. Anders dan nu het geval zijn partijen voor het
realiseren van dergelijke afspraken niet langer afhankelijk van de mogelijkheid die de wet biedt om bij ministeriële regeling de ketenbepaling
voor daarbij te bepalen functies buiten toepassing te verklaren. Zij kunnen
zelf bepalen voor welke functies afwijking van de hoofdregel noodzakelijk
is en hieraan zo nodig voorwaarden verbinden.
Het kabinet meent dat er wel een beperking moet worden aangebracht ten
aanzien van de functies waarvoor de tussenpoos van de ketenbepaling
kan worden verkort. Deze mogelijkheid zal niet gelden wanneer het
functies betreft die volgtijdelijk door dezelfde werknemer kunnen worden
vervuld en waarmee een aaneengesloten periode van negen maanden
wordt overschreden. In een dergelijke situatie ligt het immers meer voor
de hand om een langer durend (al dan niet tijdelijk) dienstverband aan te
gaan in plaats van telkens kortdurende tijdelijke contracten. Voor functies
waarin de werkzaamheden in de regel gedurende langer dan negen
maanden per jaar worden verricht, kan gebruik worden gemaakt van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 351, nr. 16

2

reeds bestaande mogelijkheid om de ketenbepaling bij cao te verruimen
tot maximaal 6 contracten in een periode van ten hoogste 4 jaar.
Geen transitievergoeding bij vervangende cao-regeling
In de tweede plaats is het kabinet voornemens de regeling op grond
waarvan bij cao het recht op transitievergoeding buiten toepassing kan
worden verklaard, te wijzigen. De huidige regeling houdt in dat een
werknemer geen aanspraak kan maken op een transitievergoeding als in
een cao een gelijkwaardige voorziening is opgenomen. Die gelijkwaardige
voorziening kan bijvoorbeeld bestaan uit een eigen vergoedingsregeling,
scholingsfaciliteiten, outplacement of een bovenwettelijke WW-regeling,
mits de (gekapitaliseerde) waarde hiervan gelijk is aan de transitievergoeding waar een individuele werknemer recht op zou hebben gehad. Het
voorschrift dat op het niveau van de individuele werknemer sprake moet
zijn van een gelijkwaardige voorziening is een belemmering om bij
ontslagen om bedrijfseconomische redenen te komen tot collectieve
afspraken die recht doen aan de specifieke situatie van een sector of
onderneming of om te komen tot collectieve (sectorale) afspraken over
van werk naar werk, bijvoorbeeld met gebruikmaking van hiervoor in te
richten mobiliteitscentra. Het is immers praktisch ondoenlijk om hiermee
verband houdende kosten toe te rekenen aan een individuele werknemer.
Bovendien zullen deze kosten in omvang variëren al naar gelang de mate
waarin de werknemer gebruik maakt van de diensten van dergelijke
centra.
De wijziging van de huidige regeling zal dan ook inhouden dat bij een
ontslag om bedrijfseconomische redenen – waar de regeling in haar
nieuwe opzet toe beperkt zal worden en waaronder ook ontslag wegens
bedrijfsbeëindiging valt – de (gekapitaliseerde) waarde van de bij cao
geregelde voorziening niet gelijkwaardig hoeft te zijn aan de transitievergoeding waar een individuele werknemer recht op zou hebben gehad. Het
is dan aan cao-partijen zelf om te bepalen wat de inhoud en omvang van
de cao-voorziening zal zijn – die ook alleen kan bestaan uit van-werknaar-werk arrangementen – en door wie een dergelijke voorziening
verschuldigd is. Dat hoeft dan niet te zijn de individuele werkgever (uit het
midden en kleinbedrijf). Het is aan cao-partijen om gebruik te maken van
de hiermee geboden mogelijkheid om de kosten bij ontslag om bedrijfseconomische redenen, voor individuele werkgevers, te verlagen.
Ik ben mij bewust dat dit afhankelijk van de specifieke omstandigheden
van het geval kan leiden tot een lagere vergoeding (of equivalent daarvan)
dan de transitievergoeding die op grond van de wet verschuldigd zou zijn.
Om te voorkomen dat hier lichtvaardig toe wordt besloten, wordt het
thans al geldende voorschrift gehandhaafd dat dergelijke cao-afspraken
alleen kunnen worden afgesloten met een of meer vakbonden die in de
onderneming of de bedrijfstak werkzame personen onder hun leden
tellen, die krachtens hun statuten ten doel hebben de belangen van hun
leden als werknemers te behartigen, die als zodanig in de betrokken
onderneming of bedrijfstak werkzaam zijn en ten minste twee jaar in het
bezit zijn van volledige rechtsbevoegdheid.
Compensatie transitievergoeding bij ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid
In de derde plaats is het kabinet voornemens te komen tot een regeling op
grond waarvan werkgevers worden gecompenseerd voor de kosten van
een bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid verschuldigde
transitievergoeding. Die compensatie kan plaatsvinden vanuit het
Algemeen werkloosheidsfonds (Awf) waar uiteraard een verhoging van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 351, nr. 16

3

(uniforme) premie tegenover zal staan. Het kabinet acht dit gerechtvaardigd gelet op de kosten die werkgevers al moeten maken als het gaat
om langdurig zieke werknemers. Als gevolg van dit voorstel zal er voor
werkgevers geen aanleiding meer zijn om een arbeidsovereenkomst van
een langdurig arbeidsongeschikte werknemer uitsluitend in stand te laten
om de transitievergoeding niet te hoeven te betalen (de zogenoemde
slapende dienstverband problematiek) zodat er ook geen maatregelen
hoeven te worden getroffen om dit tegen te gaan. Mede in dit verband zal
worden bezien of het mogelijk is om de voorgestelde wijziging met
terugwerkende kracht in te laten gaan.
Realiseren van de voorstellen
Voor het aanpassen van de ketenbepaling in verband met seizoensgebonden arbeid zal het wetsvoorstel tot Regeling van de arbeidsvoorwaarden van gedetacheerde werknemers in verband met de implementatie van Richtlijn 2014/67/EU van het Europees parlement en de Raad van
15 mei 2014 inzake de handhaving van de detacheringsrichtlijn en tot
wijziging van de IMI-verordening over de administratieve samenwerking
via het Informatiesysteem interne markt (Kamerstuk 34 408) bij bijgevoegde nota van wijziging (Kamerstuk 34 408, nr. 8), die ik hierbij indien,
worden aangepast zodat deze wijziging op 1 juli 2016 (datum waarop het
overgangsrecht van de ketenbepaling afloopt) gerealiseerd zal kunnen
zijn. Voor de overige wijzigingen zal worden voorzien in een wetsvoorstel
dat naar verwachting op 1 januari 2018 in werking zal kunnen treden. Ik
verwacht dat dit wetsvoorstel begin 2017 bij uw Kamer kan worden
ingediend.
Ten slotte
Met de Stichting van de Arbeid ben ik van mening dat met de voorgestelde wijzigingen adequate oplossingen zijn gevonden voor gesignaleerde knelpunten. Het is nu zaak de wet haar werk te laten doen en bij
gelegenheid van de evaluatie conclusies te trekken over het realiseren van
de hiermee beoogde doelen. Voor de korte termijn resteert alleen nog het
onderzoek naar de vraag of de redelijke gronden op grond waarvan een
arbeidsovereenkomst door de rechter kan worden ontbonden toereikend
worden gevonden voor de verscheidenheid aan gevallen die zich in de
praktijk kunnen voordoen, zoals gevraagd in de motie van het lid Backer
(Kamerstuk 33 818, F) die de bij de behandeling van Wwz in de Eerste
Kamer is aangenomen (Handelingen I 2013/14, nr. 32, item 14). Over de
uitkomsten van dit onderzoek wordt uw Kamer voor 1 juli 2016 geïnformeerd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 351, nr. 16

4