Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 293

Primair Onderwijs

Nr. 412

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 3 oktober 2018
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de brief van 6 juni 2018 over het
Besluit tot wijziging van het Besluit bekostiging WPO en het Besluit
bekostiging WEC in verband met de bekostiging van godsdienstonderwijs
of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare scholen
(Kamerstuk 31 293, nr. 392).
De vragen en opmerkingen zijn op 14 juni 2018 aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief van
3 oktober 2018 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-31293-412
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

1

Inhoud
I

Vragen en opmerkingen uit de fracties

2

1.
2.
3.
4.
5.

2
3
5
5
5
5

6.
8.

II

Blz.

Algemeen
Hoofdlijnen van het voorstel
Toezicht en handhaving
Advies en consultatie
Artikelsgewijs
Artikel II Wijziging van het Besluit bekostiging WEC
Artikel 33b Besluit bekostiging WPO en artikel 42b
Besluit bekostiging WEC
Administratieve lasten
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 5. Aanvraag subsidie
Artikel 8. Inwerkingtreding en vervaldatum

Reactie Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

5
6
6
6
7
7

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister en zien daarin aanleiding voor het stellen van
een aantal vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
besluit.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
besluit en hebben daarover nog een aantal vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het Besluit tot
wijziging van het Besluit bekostiging WPO en het Besluit bekostiging WEC
in verband met de bekostiging van godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare scholen. Zij hebben daar
nog enkele vragen over.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het Besluit van de Minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over de bekostiging van godsdienstonderwijs of
levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare scholen. De leden
waarderen het dat hiermee opvolging is gegeven aan de initiatiefwet van
leden Ypma, Rog en Voordewind van 3 juli 20171. Het is waardevol dat op
deze manier het aanbod van godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs op openbare scholen geborgd wordt en van structurele financiering wordt voorzien. Deze leden hebben nog enkele vragen
over het nu voorliggende besluit.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorgenomen besluit en de voorgenomen regeling inzake de financiële regeling
van godsdienstig en humanistisch vormingsonderwijs.

1

Stb. 2017, nr. 289.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

2

2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel scholen een docent voor
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs in dienst kunnen
nemen binnen het subsidiebedrag dat in artikel 33a en 33b genoemd
wordt. Want waaruit bestaan de overige kosten die naast de personeelskosten genoemd worden als besteding van het subsidiebedrag? De leden
vragen of het mogelijk is om met de kaders van deze wet een kostprijs te
maken voor de inzet van één vakleerkracht godsdienstonderwijs of
levensbeschouwelijk onderwijs voor één uur in de week gedurende
40 weken per jaar. Zo ja, wil de Minister die berekening aan de Kamer
sturen?
Welke keuzes maakt een school die er op basis van deze subsidie voor
kiest om godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs aan te
bieden binnen het curriculum, zo vragen deze leden. Van welke vakken
wordt er een uur minder gegeven?
De voornoemde leden vragen tot slot of deze regeling open te stellen is
voor andere vakken en vakleerkrachten. Zo nee, welke expliciete belemmeringen zijn er? Welke ingrediënten uit deze regeling zijn bruikbaar om
voor andere vakken ook vakleerkrachten aan te stellen, zo vragen de
eerder genoemde leden.
De leden van de PVV-fractie vragen of het Besluit tot wijziging van het
Besluit bekostiging WPO en het Besluit bekostiging WEC in verband met
de bekostiging van godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs op openbare scholen, tot gevolg heeft dat godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs (hierna GVO/HVO)
gedoceerd zouden kunnen gaan worden door een pastoor, dominee, rabbi
of imam of worden deze vakken gedoceerd door een gekwalificeerde
docent die geen verdere taken heeft als geestelijk leidsman.
Allereerst vragen de leden van de CDA-fractie in hoeverre de keuze voor
een bijzondere vorm van een structurele subsidie voor het bekostigen van
GVO/HVO overeenkomt met het doel van een zelfde maatstaf voor
bekostiging van GVO/HVO als regulier onderwijs dat het initiatiefwetsvoorstel beoogde. Is het niet zo dat het (grondwettelijk) begrip «bekostiging» een specifiek onderwijsrechtelijke betekenis en inhoud heeft met
extra waarborgen waarbij deze extra waarborgen erop toezien dat de
bekostiging voldoende dient te zijn en adequaat? Is het niet zo dat de
bekostiging van onbepaalde duur is en naar gelijke maatstaven dient
geschieden? Tevens vragen zij hoe de mogelijkheid bij de subsidieregeling
tot periodieke herijking en evaluatie en het opnieuw toestemming vragen
voor de bekostiging in 2023 aan de Kamer zich verhoudt tot de
doelstelling van de initiatiefwet. Graag ontvangen zij een nadere
toelichting.
Verder lezen deze leden in de toelichting op het besluit dat de term
subsidie wordt gebruikt omdat de financiële middelen die het Dienstencentrum GVO en HVO ontvangt, zijn aan te merken als subsidie in de zin
van artikel 4:21, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Reeds eerder is ervoor gekozen om bekostiging zoals scholen die krijgen,
ook toe te passen op niet-onderwijsinstellingen als de pedagogische
studiecentra en de schoolbegeleidingsdiensten. Waarom is hier niet voor
gekozen in dit geval? Graag ontvangen zij een toelichting hierop.
De leden vragen de Minister ook aan te geven wat er nu met dit besluit
verandert qua bekostiging ten opzichte van de huidige systematiek die
ook uitging van een structurele subsidie, afgezien van het toevoegen van
de indexatie. Welke extra waarborgen biedt deze nieuwe subsidie die er
niet was in de oude situatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

3

De voornoemde leden vragen de Minister waarom een aantal relevante
onderwerpen niet in de AMvB2 zelf wordt genoemd of nader uitgewerkt
zoals voldoende financieringshoogte en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden, waarbij een richting wordt aangegeven, terwijl deze wel in de
bijbehorende ministeriële regeling worden uitgewerkt.
De SP-fractie is al lange tijd voorstander van het vak filosofie (inclusief
levensbeschouwing) op school. Met aparte lessen GVO en HVO leren
leerlingen niet samen maar apart. Deelt de Minister de mening dat deze
wet mogelijk een positieve impuls kan geven aan de rechtszekerheid van
de docenten die dit vak gaan geven, maar dat een vak filosofie en/of
levensbeschouwing op termijn in het curriculum wenselijker is dan de
manier waarop het nu geregeld is? Door dit in gezamenlijkheid met alle
leerlingen te doen, bevorder je namelijk onder andere kennis van andere
overtuigingen en gebruiken. Hoe verhoudt GVO en HVO zich volgens het
kabinet tot de burgerschapsopdracht van scholen? Hoe plaatst de Minister
GVO en HVO in het versterken van het burgerschapsonderwijs? Welke rol
spelen de docenten die GVO en HVO geven daarin, zo vragen de
voornoemde leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister nader kan
toelichten waarom gekozen is voor subsidie in plaats van bekostiging,
terwijl de initiatiefwet nadrukkelijk ging over het structureel bekostigen
van GVO/HVO.
Tevens vragen zij wat de nu gekozen vorm betekent voor de toekomstbestendigheid van de financiering. In het besluit is te lezen dat er in 2025 een
herijking/evaluatie van het budget plaatsvindt, en in de regeling is te lezen
dat in 2023 de Kamer opnieuw moet instemmen met het verlenen van
subsidie. Dit lijkt de toekomstige financiering van GVO/HVO kwetsbaar te
maken. Daar komt nog bij dat artikel 33b lid 6 en artikel 42b lid 6 de indruk
wekken dat de bekostiging van GVO/HVO in feite afhankelijk is van de
beschikbare ruimte op de begroting van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap. Ook is te lezen dat de bepaling over de volumegroei in 2025 zal vervallen. Zij vragen of de Minister kan ingaan op de
toekomstbestendigheid van de financiering van GVO/HVO, ook na 2025.
De leden vragen tevens hoe hoog het subsidiebedrag voor 2019 voor het
Dienstencentrum GVO/HVO is. Waar is dit subsidiebedrag op gebaseerd?
In hoeverre kan met dit subsidiebedrag en met de voorziene volumegroei
in de komende jaren een aan het primair onderwijs gelijkwaardige
rechtspositie en beloning voor docenten GVO en HVO worden gerealiseerd, zoals in de wetsbehandeling uitgebreid aan de orde is gekomen, zo
vragen de voornoemde leden.
Het heeft de leden van de SGP-fractie verbaasd dat het kabinet in het
voorgenomen besluit ten aanzien van het vormingsonderwijs blijft
spreken van het verlenen van subsidie, terwijl de wetswijziging bewust
gericht was op het verankeren van het recht op bekostiging en daarom
bewust heeft aangesloten bij het begrip bekostiging uit de sectorwetgeving. Deze leden vragen waarom het kabinet ten aanzien van het
vormingsonderwijs nu reeds wil overstappen op het begrip subsidie,
terwijl het begrip bekostiging nog bewust buiten beschouwing is gelaten
in het wetsvoorstel dat de aansluiting bij de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) beoogde te verbeteren3. Eveneens vragen zij hoe het kabinet zich
rekenschap geeft van het feit dat in de toelichting bij het laatstgenoemde
wetsvoorstel is erkend dat de bekostiging van het onderwijs meer
waarborgen biedt dan reguliere subsidies op grond van de Awb. Zij
constateren dat het karakter van de onderwijsbekostiging in de voorge2
3

AMvB: algemene maatregel van bestuur.
Kamerstuk 34 607, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

4

stelde maatregel en regeling onvoldoende tot uitdrukking komt, bijvoorbeeld doordat de stabiliteit van de bekostiging onder druk komt te staan
door het opnemen van een bij subsidie gebruikelijke horizonbepaling. Zij
vragen waarom een zwakkere status voor het vormingsonderwijs op
dergelijke punten toelaatbaar zou zijn en waarom het voorbehoud van de
instemming met de begroting door de Staten-Generaal ten aanzien van
het recht op bekostiging bij het vormingsonderwijs anders zou moeten
uitwerken dan bij het reguliere onderwijs.
De eerder genoemde leden vragen het kabinet op basis van welke
passages uit de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel inzake
vormingsonderwijs opgemaakt zou kunnen worden dat ook beperkingen
aan het aantal schooljaren toegestaan zouden zijn.
De leden van deze fractie vragen of het kabinet bij de berekening van de
personeelskosten uitgaat van de salarisschalen voor groepsleerkrachten
in het basisonderwijs.
3. Toezicht en handhaving
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is dat de Inspectie van het
Onderwijs niet bevoegd is om, zoals bij andere onderwijsactiviteiten wel
het geval is, de lessen GVO of HVO inhoudelijk op kwaliteit te toetsen.
Acht de Minister dit wenselijk? Kent de Minister andere vakken waar dit
het geval is, zo vragen deze leden.
4. Advies en consultatie
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd welke zaken na overleg met
het Dienstencentrum GVO en HVO zijn veranderd en of het Dienstencentrum zich kan vinden in de keuze voor de bijzondere vorm van
structurele subsidie.
5. Artikelsgewijs
Artikel II Wijziging van het Besluit bekostiging WEC
Artikel 33b Besluit bekostiging WPO en artikel 42b Besluit
bekostiging WEC
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de genoemde indexatie van twee
procent voor personeelskosten zich verhoudt tot de wens van het
initiatiefwetsvoorstel voor gelijke bekostiging van de docenten en
indexatie. Waarom is bijvoorbeeld in het besluit niet opgenomen dat voor
de docenten GVO/HVO dezelfde salarisschalen van toepassing zijn als
voor de groepsleerkrachten in het po4? Klopt het dat, als hiervoor zou
worden gekozen, lumpsumberekeningen en loonbijstellingen met
betrekking tot dit onderwerp niet meer nodig zijn er tevens voldoende
financiering hiervoor is behoudens het plafond genoemd ook in het
wetsvoorstel? Hoe moeten de voornoemde leden de zinsnede lezen dat
het jaar 2025 door de regering wordt gekozen als ijkpunt om te bezien of
het in de memorie van toelichting genoemde bedrag van 15 miljoen euro
een realistische inschatting is geweest? Welke zaken worden daarbij
betrokken om dit te bepalen, zo vragen de voornoemde leden.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister waarom er gekozen is voor
het voortzetten van een subsidierelatie. Het wetsvoorstel beoogde een
structurele bekostiging. Is hiervan nog steeds sprake, aangezien in 2025
de jaarlijkse groeimogelijkheid van twee procent per jaar niet meer van
toepassing is en de subsidie daarna uit het bedrag bestaat dat ten hoogste
4

po: primair onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

5

op de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
beschikbaar is voor GVO en HVO?
Wat is de reden dat de Minister er niet voor gekozen heeft om de
salarissen van leraren GVO/HVO gelijk te trekken met leraren in het po?
Waarom is er geen norm opgenomen voor de omvang van de financiering
van de organisatiekosten die aansluit op wat er in het po gebruikelijk is in
combinatie met de specifieke omstandigheden van de sector GVO/HVO,
zo vragen deze leden.
6. Administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie lezen dat wordt gesteld dat er geen sprake
kan zijn van een toename van de administratieve last. Hoe verhoudt zich
dit tot de extra bepalingen waar GVO/HVO voortaan aan zal moeten
voldoen op het terrein van de verantwoording van de minimale groepsgrootte, het toestemming vragen aan de Minister voor het maken van
uitzonderingen hierop, de accountant die op deze punten moet controleren en bijvoorbeeld de subsidieaanvraag voorzien van groepenopgave
per school? Graag ontvangen zij een nadere toelichting hierop.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat het voorgestelde besluit
en de regeling betekenen voor de administratieve lasten. Er lijkt meer
bureaucratie te ontstaan, bijvoorbeeld door de bepalingen met betrekking
tot de verantwoording van de minimale groepsgrootte, het vragen van
toestemming aan de Minister voor het maken van uitzonderingen hierop,
de controle van de accountant op deze punten, de subsidieaanvraag die
voorzien moet worden van de groepenopgave per school, enzovoort.
Klopt de veronderstelling in de toelichting bij de regeling dat er geen
toename van administratieve lasten is? Zij vragen of de Minister deze
administratieve lasten zoveel mogelijk kan beperken.
De leden van de SGP-fractie vragen een reactie op de constatering van het
Dienstencentrum dat de administratieve lastendruk door de voorgestelde
regeling zou toenemen. Deze leden vragen waarom het noodzakelijk is om
niet alleen een prognose van het aantal leerlingen en uren aan te leveren,
maar ook het aantal groepen per stroming en het aantal schooljaren per
school aan te leveren. Eveneens vragen zij waarom de aanvrager zou
moeten vermelden dat het onderwijs op verzoek van de ouders wordt
gegeven, terwijl het reeds aan de school is om ouders te wijzen op de
mogelijkheid om het onderwijs te volgen en het criterium ook als vereiste
vermeld is in artikel 4 van de regeling.
8. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 5. Aanvraag subsidie
De leden van de CDA-fractie vragen hoe bij de Artikelsgewijze toelichting,
artikel 5, het uitsluiten van het recht van ouders op GVO/HVO door
bepaalde leerjaren uit te sluiten van GVO/HVO zich verhoudt met het
wettelijk recht van ouders op het geven van GVO/HVO op een openbare
school.
De leden van de SP-fractie vragen of het wettelijk gezien is toegestaan om
bepaalde leerjaren uit te sluiten van GVO/HVO. Zo ja, vindt de Minister dit
wenselijk, zo vragen de voornoemde leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

6

Artikel 8. Inwerkingtreding en vervaldatum
De leden van de SGP-fractie hebben de indruk dat de toelichting op artikel
8 van de ministeriële regeling innerlijk tegenstrijdig is. Enerzijds wordt de
verplichting tot financiering uit de sectorwetten benoemd. Anderzijds
wordt gesteld dat om het wegvallen van financiering na afloop van de
looptijd van de regeling te voorkomen instemming van het parlement
nodig zou zijn. Aldus wordt gesuggereerd dat het ontbreken van
instemming wel degelijk tot het wegvallen van financiering leidt. Deze
leden vragen hoe een wettelijk recht op financiering te verenigen is met
een voorwaardelijke regeling van de subsidie.
II Reactie Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
Graag wil ik de leden van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap danken voor hun inbreng en voor de vragen die ze hebben
gesteld en de opmerkingen die zijn gemaakt.
Veel vragen hebben betrekking op de betekenis van het in de algemene
maatregel van bestuur gebruikte begrip «subsidie» in relatie tot het begrip
«bekostiging» zoals dat in artikel 184b, tweede lid, van de WPO en artikel
170b, tweede lid van de WEC is neergelegd. Ik wil hier graag onder het
kopje «Bekostiging van gvo/hvo in de vorm van een structurele instellingssubsidie» nader op ingaan waarbij ik ook de vragen van de fracties
met betrekking tot het begrip «subsidie» en de relatie tot «bekostiging» zal
beantwoorden. Daarna zal ik de overige vragen van de leden in de
volgorde van het verslag beantwoorden.
1. Bekostiging van gvo/hvo in de vorm van een structurele
instellingssubsidie
In 2008 heeft uw Kamer besloten om € 10 miljoen per jaar vanuit de
begroting van OCW beschikbaar te stellen voor het geven van godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare
scholen. Over de afwegingen over het al dan niet voortzetten van deze
jaarlijkse subsidiepost is verschillende keren met uw Kamer gesproken.5
Deze discussie was voor de leden Ypma, Voordewind en Rog reden om de
financiering van het godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs op openbare scholen structureel te borgen door een
wettelijke verankering en zodoende de sector zekerheid en continuïteit te
verschaffen. Nu het initiatiefwetsvoorstel tot wet is verheven is structurele
financiering door de Minister van OCW van gvo/hvo aan openbare
scholen inderdaad wettelijk geborgd. Wijziging van dat structurele
karakter is alleen mogelijk bij wet en is derhalve geen bevoegdheid van
Minister of regering.6 De toekomstbestendigheid en het structurele
karakter van de financiering zijn door de initiatiefnemers op wetsniveau
vastgelegd en verzekeren een duurzame financiële borging van het
godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op
openbare scholen.
De artikelen 184b WPO en 170b WEC gaan uit van het verstrekken van
«bekostiging» aan een rechtspersoon die het godsdienstonderwijs of
levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare scholen verzorgt.
De regering geeft op grond van deze bepalingen bij algemene maatregel
van bestuur (hierna: het ontwerpbesluit) regels over de bekostiging van
dit onderwijs in de vorm van een structurele instellingssubsidie.
5

Bijvoorbeeld naar aanleiding van de brief van de Minister en de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van 31 mei 2013 over de invulling van de subsidietaakstelling op het terrein van onderwijs en onderzoek (Kamerstuk 33 650, nr. 1).
6
Kamerstuk 34 246, nr. 3, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

7

Een aantal fracties vraagt zich af waarom in het ontwerpbesluit gekozen is
voor de term «subsidie» daar waar de initiatiefwet juist spreekt van
«bekostiging», zoals de onderwijswetgeving ook bij de financiering van
onderwijsinstellingen spreekt van «bekostiging». Zo vragen de leden van
de CDA-fractie in hoeverre de keuze voor een bijzondere vorm van een
structurele subsidie voor het bekostigen van GVO/HVO overeenkomt met
het doel van een zelfde maatstaf voor bekostiging van GVO/HVO als
regulier onderwijs dat het initiatiefwetsvoorstel beoogde. Is het niet zo, zo
vragen deze leden verder, dat het (grondwettelijk) begrip «bekostiging»
een specifiek onderwijsrechtelijke betekenis en inhoud heeft met extra
waarborgen waarbij deze extra waarborgen erop toezien dat de bekostiging voldoende dient te zijn en adequaat? Is het niet zo dat de bekostiging van onbepaalde duur is en naar gelijke maatstaven dient te
geschieden? Welke extra waarborgen, zo vragen deze leden verder, biedt
deze nieuwe subsidie die er niet was in de oude situatie?
Ook de leden van de SP-fractie vragen waarom de subsidierelatie wordt
voortgezet. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de Minister
nader kan toelichten waarom gekozen is voor subsidie in plaats van
bekostiging, terwijl de initiatiefwet nadrukkelijk ging over het structureel
bekostigen van GVO/HVO en de leden van de SGP-fractie vragen waarom
het kabinet ten aanzien van het vormingsonderwijs nu reeds wil
overstappen op het begrip subsidie, terwijl het begrip bekostiging nog
bewust buiten beschouwing is gelaten in het wetsvoorstel dat de
aansluiting bij de Algemene wet bestuursrecht (Awb) beoogde te
verbeteren. De leden van de SGP-fractie vragen ook hoe het kabinet zich
rekenschap geeft van het feit dat in de toelichting bij het laatstgenoemde
wetsvoorstel is erkend dat de bekostiging van het onderwijs meer
waarborgen biedt dan reguliere subsidies op grond van de Awb.
De waarde van de initiatiefwet is gelegen in het feit dat door deze wet de
subsidierelatie met een instelling die het gvo/hvo-onderwijs verzorgt, een
specifieke wettelijke grondslag én een structurele vorm heeft gekregen en
daarmee een vergelijkbare waarborg kent als de bekostiging van
onderwijsinstellingen via de Grondwet. Deze extra waarborg die de
initiatiefwet biedt voor deze subsidie ontbrak voor de oude subsidie.
Het begrip «bekostiging» in de initiatiefwet maakt echter het rechtskarakter van de financiële verstrekking aan de niet-onderwijsinstelling niet
anders dan hij al was, een subsidie. De financiering van het godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare scholen
verschilt op een aantal cruciale punten van de bekostiging van onderwijsinstellingen. De bekostiging aan onderwijsinstellingen, bedoeld in artikel
23 van de Grondwet, kent een drietal waarborgen die volgen uit de
Grondwet, namelijk een financiering van onbepaalde duur, de hoofdzaken
van de bekostigingsvoorwaarden zijn in de wet vastgelegd en de hoogte
van de bekostiging is adequaat voor de taken van de onderwijsinstelling.7
Die waarborgen vloeien niet voort uit het al dan niet hanteren van het
begrip «bekostiging» maar vloeien rechtstreeks voort uit artikel 23
Grondwet.
Het begrip «bekostiging» wordt ook in andere wetgeving wel gebruikt als
algemene aanduiding van het ter beschikking stellen van financiële
middelen. De term heeft geen specifieke onderwijsrechtelijke betekenis. In
de onderwijswetgeving heeft de wetgever er eerder, bij de totstandkoming van de Wet SLOA8 en ook bij de aanpassing van de onderwijswet-

7

J.A. de Boer, F.C.M.A. Michiels, W. den Ouden, P.J.J. Zoontjens, Anders, of toch niet? Een
onderzoek naar de mogelijkheden van meer Awb-conforme onderwijswetgeving, Tilburg/
Leiden, maart 2013, p. 175.
8
Kamerstuk 24 718, nr. 3, pag. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

8

geving aan de Awb, voor gekozen het begrip «bekostiging» in een aantal
gevallen niet meer te gebruiken. Ik kom hier later nog op terug.
De uit de Grondwet voortvloeiende waarborgen gelden niet voor de
onderhavige financiering omdat de instelling waaraan de verstrekking
plaatsvindt geen onderwijsinstelling is in de zin van de onderwijswetgeving maar een zogenoemde andere rechtspersoon, in casu het
Dienstencentrum GVO en HVO. Artikel 23 Grondwet ziet, voorzover hier
van belang, alleen op bekostiging van onderwijsinstellingen. Voor de
financiering aan een niet-onderwijsinstelling voor het geven van het
godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op
openbare scholen, geldt daarmee ook niet de grondwettelijke eis dat de
hoofdzaken van de bekostigingsvoorwaarden in de wet moeten worden
vastgelegd. De initiatiefwet voorziet daar dan ook niet in maar delegeert
dit naar een lager niveau. Daarom wordt een aantal subsidievoorwaarden
bij dit ontwerpbesluit en in een ministeriële regeling vastgesteld.
Dit neemt niet weg dat onderhavige subsidie als gevolg van de initiatiefwet wèl omgeven is met een wettelijke waarborg van continuïteit, daar
waar daar eerder geen sprake van was. Nu gaat het immers om een
bekostiging in de vorm van een structurele subsidievoorziening die alleen
door wetswijziging kan worden afgeschaft.
Bij het opstellen van het ontwerpbesluit is voorts zorgvuldig gekeken naar
de wijze waarop de subsidie moet worden berekend om ervoor te zorgen
dat er sprake is van een adequaat bedrag voor de instelling door bij de
berekening een maatstaf te hanteren die vergelijkbaar is met de
berekening die gebruikt wordt voor de bekostiging van onderwijsinstellingen als bedoeld in de onderwijswetgeving. Voor de bekostiging
van scholen wordt de financiering (onder andere) berekend op basis van
het aantal ingeschreven leerlingen. Scholen zijn wettelijk verplicht om de
gegevens hiervoor aan BRON te leveren. Het Dienstencentrum GVO en
HVO heeft geen ingeschreven leerlingen en er geldt ook geen plicht om
nauwkeurig het aantal leerlingen bij te houden. Als het Dienstencentrum
GVO en HVO bekostigd zou worden als een school, zou dat betekenen dat
het Dienstencentrum GVO en HVO aangesloten zou moeten worden op
BRON en zal van hen een nauwkeurige administratie worden gevraagd
over het aantal leerlingen per gvo/hvo-les. Dat zou voor het Dienstencentrum GVO en HVO een aanzienlijke toename zijn in administratieve
lasten in vergelijking met de huidige situatie waarin zij een aanvraag
kunnen doen op basis van het aantal groepen. Bovendien zou hiervoor
een wetswijziging nodig zijn, en een forse aanpassing van de systemen.
De hoogte van de instellingssubsidie voor het Dienstencentrum GVO en
HVO wordt vastgesteld aan de hand van de aanvraag. Het Dienstencentrum GVO en HVO ontvangt subsidie op basis van hun begroting met
prognoses van het aantal groepen voor het komende kalenderjaar. Die
begroting bepaalt de hoogte van de financiering, die op dat moment
voldoende zal zijn om de vraag naar gvo/hvo te faciliteren. Een berekening
aan de hand van de genormeerde gemiddelde personeelslast (GPL), die
ook wordt gebruikt voor de bekostiging van scholen, levert een nagenoeg
zelfde bedrag op als het subsidiebedrag voor het Dienstencentrum GVO
en HVO. Deze vergelijking is ook met het Dienstencentrum GVO en HVO
besproken. Voor 2019 zal het subsidiebedrag € 11,8 miljoen gaan
bedragen, zo is met het Dienstencentrum GVO en HVO afgesproken.
Indien uit de door het Dienstencentrum GVO en HVO in te dienen
begroting een aantoonbare volumegroei blijkt van maximaal 2% wordt
het subsidiebedrag verhoogd met een bedrag van € 0,2 miljoen.
Daarnaast wordt in 2019 de loon- en prijsbijstelling toegekend op basis
van de kabinetsbijdrage. De initiatiefnemers wilden, met de regering, wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

9

voorkomen dat een openeinderegeling ontstaat. Daarom werd tijdens de
parlementaire behandeling van het wetsvoorstel gesproken over een
beperking van de volumegroei van 2% per jaar.9
De financiële verstrekking voor dit onderwijs aan de instelling die dit
onderwijs verzorgt, is altijd een subsidie geweest en kent op dit moment
nog zijn grondslag in de Wet overige OCW-subsidies (de WOOS). Op basis
van de wet WOOS en de Kaderregeling subsidies OCW, SZW en VWS
werd de subsidie verstrekt aan het Dienstencentrum GVO en HVO voor
het verzorgen van godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs. Dit wijzigt als de initiatiefwet en het ontwerpbesluit in
werking treden, want dan wordt de subsidie op die wettelijke grondslag
als een structurele instellingssubsidie toegekend.
Het gebruiken van de term «bekostiging» in het ontwerpbesluit kan
makkelijk tot verwarring leiden over het rechtskarakter van de financiële
verstrekking. Dat wil ik voorkomen. Bovendien hecht ik er aan om, ook in
de onderwijswetgeving, daar waar sprake is van een in de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) neergelegde rechtsrelatie, deze aan te duiden
conform de Awb voorschrijft. Dat komt de duidelijkheid en begrijpelijkheid
van de bepalingen ten goede. Om die reden zijn begin vorig jaar, door de
toenmalige Minister van OCW, veel onderwijswetten al aangepast aan de
Awb-terminologie10. Deze wetgeving vloeide voort uit het rapport
«Anders, of toch niet?» van de universiteiten Tilburg en Leiden waarin de
mogelijkheden naar een meer Awb-conforme onderwijswetgeving werd
onderzocht. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is
benadrukt dat «bekostiging» in de onderwijswetgeving slechts gebruikt
dient te worden in de relatie tussen de overheid en schoolbesturen. Ten
aanzien van de aanbeveling in dat rapport over de Awb-conforme
aanpassing van de bekostigingsrelatie van scholen, werd door de
toenmalige Minister aangegeven de aanbevelingen nader te onderzoeken
op inhoudelijke of uitvoeringstechnische consequenties. Het ging daarbij
uitsluitend om bekostiging aan onderwijsinstellingen in de zin van artikel
23 Grondwet. Deze terughoudendheid gold echter niet voor financiële
relaties tussen overheid en anderen dan bevoegde gezagen van onderwijsinstellingen. Zo is in hetzelfde wetstraject de term «bekostiging» wèl
gewijzigd inzake het leerlingenvervoer omdat het in dat geval niet ging
om een «verstrekking van financiële middelen van de overheid aan
schoolbesturen»11. Voor de onderhavige financiering van het godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op openbare
scholen is een onderzoek, anders dan bij de bekostiging aan onderwijsinstellingen, niet nodig omdat deze verstrekking al Awb-conform was,
immers er was al sprake van een subsidierelatie die voldoet aan de
Awb-systematiek. Ik vind het uit oogpunt van zuiverheid van wetgeving
noodzakelijk om die juridische terminologie in het ontwerpbesluit te
hanteren die recht doet aan de aard van de te regelen financiële
verhouding. Het hanteren van het begrip «bekostiging», hoe consequent
ook ten aanzien van de wettelijke grondslag, kan verwarring geven over
de te regelen rechtsverhouding en kan onbedoeld de indruk wekken dat
het gaat om een in artikel 23 Grondwet bedoelde bekostiging.
De leden van de CDA-fractie merken op dat reeds eerder ervoor is
gekozen om bekostiging zoals scholen die krijgen, ook toe te passen op
niet-onderwijsinstellingen als de pedagogische studiecentra en de
schoolbegeleidingsdiensten. Zij vragen waarom daarvoor niet is gekozen
in dit geval. Het is inderdaad zo dat niet-onderwijsinstellingen in het
9

Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 27.
Stb. 2017, nr. 80.
11
Kamerstuk 34 607, nr. 3, p. 4.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

10

verleden werden bekostigd. Zo werd in de Wet op de Onderwijsverzorging
uit 1986 schoolbegeleiding tot een basisvoorziening gerekend. Dat
standpunt is verlaten met de Wet regeling schoolbegeleiding waarmee in
1997 de middelen voor instandhouding van de schoolbegeleidingsdiensten werden gedecentraliseerd naar de gemeenten. Bij de wet
Subsidiëring landelijke onderwijsondersteunende activiteiten (SLOA) uit
1998 is besloten om aan niet-onderwijsinstellingen een subsidie te
verstrekken in plaats van een bekostiging12. Zo ontvangen bijvoorbeeld
Stichting Cito en de Stichting Leerplanontwikkeling op basis van artikel 3
van de huidige Wet SLOA een subsidie. Zoals hierboven reeds is
uiteengezet, wordt de subsidierelatie met het Dienstencentrum GVO en
HVO als subsidie voortgezet omdat het rechtskarakter van de financiële
relatie niet is gewijzigd door de initiatiefwet. Deze initiatiefwet heeft die
relatie wèl wettelijk geborgd door een structureel karakter te geven aan de
financiering van godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs en als extra waarborg zijn de hoogte en voorwaarden in het
ontwerpbesluit neergelegd. Het gebruik van de term «subsidie» in het
ontwerpbesluit doet geen enkele afbreuk aan het doel van de initiatiefnemers om te zorgen voor een structurele financiering om hiermee
duidelijkheid te geven aan de sector.
De leden van de CDA-fractie vragen tevens hoe de periodieke herijking en
evaluatie en de vervaldatum van 2023 zich verhoudt tot de doelstelling
van de initiatiefwet. De leden van de SGP constateren dat het karakter van
de onderwijsbekostiging in de voorgestelde maatregel en regeling
onvoldoende tot uitdrukking komt, bijvoorbeeld doordat de stabiliteit van
de bekostiging onder druk komt te staan door het opnemen van een bij
subsidie gebruikelijke horizonbepaling.
Op grond van artikel 4.10 van de Comptabiliteitswet 2016 dienen
subsidieregelingen te worden voorzien van een horizonbepaling. Deze
horizonbepaling strekt ertoe dat een subsidieregeling automatisch vervalt
na een bepaalde termijn (uiterlijk vijf jaar). Het doel van de horizonbepaling is te evalueren of de subsidieregeling nog voldoet en of er
eventueel aanpassingen nodig zijn. In de bij de onderhavige voorhang van
dit ontwerpbesluit ter informatie toegezonden ministeriële regeling is om
die reden een horizonbepaling opgenomen. Uit de initiatiefwet vloeit
echter voort dat er sprake is van een wettelijk geborgde structurele
subsidie. Die verplichting tot financiering is immers vastgelegd in de
artikelen 184b WPO en 170b WEC, waarmee ook de doelstelling van
structurele financiering van dit onderwijs is bereikt. Ik hecht eraan geen
enkele onduidelijkheid te laten bestaan over het structurele karakter van
deze subsidiëring, dat zou immers niet stroken met het doel van de
initiatiefnemers. De horizonbepaling in artikel 8, tweede lid, van de
ministeriële regeling wordt dan ook geschrapt.
Uit bovenstaande vragen van de verschillende fracties maak ik op dat
door het begrip «subsidie» er vragen ontstaan over de borging van het
structurele karakter ervan. Ik meen dan ook dat explicitering omtrent het
structurele karakter van de subsidie, conform het beoogde doel van de
initiatiefnemers met het wetsvoorstel, in het ontwerpbesluit op zijn plaats
is. Ik ben daarom voornemens om het opschrift van de in het ontwerpbesluit opgenomen Titels III te wijzigen in: Structurele subsidiëring van
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op
openbare scholen. Daarmee wordt nog eens expliciet, naast de wettelijke
grondslag, het structurele karakter van de subsidie benadrukt en kunnen
de bepalingen in deze Titels ook expliciet alleen in deze context worden
gelezen en begrepen. Deze verduidelijking doet recht aan het doel dat de
initiatiefnemers hadden met hun wetsvoorstel: het verschaffen van
12

Kamerstuk 24 718, nr. 3, pag. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

11

zekerheid aan de sector over de continuïteit van de financiering van dit
type onderwijs.
Hiermee rond ik mijn beantwoording van de vragen over het begrip
«subsidie» in het ontwerpbesluit in relatie tot het begrip «bekostiging» in
de initiatiefwet af en wil ik overgaan tot de beantwoording van de overige
vragen, in volgorde van het verslag.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel scholen een docent voor
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs in dienst kunnen
nemen binnen het subsidiebedrag dat in artikel 33a en 33b genoemd
wordt.
De subsidie betreft een ondeelbare subsidie aan een rechtspersoon, in dit
geval het Dienstencentrum GVO en HVO. Het is dus niet zo dat de
openbare basisscholen een deel van het geld krijgen om daarmee een
leraar voor godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs in dienst te kunnen nemen. Momenteel wordt op zo’n 1250
openbare basisscholen godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs verzorgd.
Deze leden vragen voorts waaruit de overige kosten bestaan die naast de
personeelskosten genoemd worden als besteding van het subsidiebedrag.
De overige kosten bestaan uit personeelskosten van ondersteunend
personeel, huisvestingskosten van het bureau, budget voor communicatie, verzekeringen, IT-kosten, inhuur van externe diensten zoals
accountant, kantoorbenodigdheden en abonnementen.
Deze kosten betreffen overigens een zeer klein percentage van het totale
subsidiebedrag. Het grootste deel is gereserveerd voor personeelskosten
voor de leraren die gvo/hvo verzorgen.
De leden vragen vervolgens of het mogelijk is om met de kaders van deze
wet een kostprijs te maken voor de inzet van één vakleerkracht
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs voor één uur in de
week gedurende 40 weken per jaar.
Dat is bij benadering mogelijk. De GPL voor een basisschoolleerkracht in
het primair onderwijs bedraagt – exclusief de loonbijstelling over 2018 en
de bijdrage voor verbetering arbeidsvoorwaarden cao primair onderwijs
en inclusief het bedrag voor personeels- en arbeidsmarktbeleid –
€ 71.536,75 per fte. Verder is het aantal werkbare uren per jaar van een
basisschoolleraar 1.659 uur. Voor de leraren gvo/hvo is naast de 40
lesuren per jaar voor lesgebonden taken een opslag gehanteerd van 30%,
zodat het totaal aantal uren voor die leraren 52 per jaar bedraagt.
Om de kostprijs te berekenen is de GPL gedeeld door het aantal werkbare
uren per jaar en dit is vervolgens vermenigvuldigd met de 52 uren per jaar
voor een leraar gvo/hvo.
Dit levert de volgende rekensom op: € 71.536,75 /1659 * 52 = € 2.242,26.
De kostprijs voor de inzet van één vakleerkracht gvo/hvo voor één uur per
week in één klas gedurende 40 weken per jaar bedraagt dus bij
benadering € 2.242,26. Het bedrag dient nog bijgesteld te worden voor de
loonbijstelling 2018 van 2,6% en met het evenredig deel van de middelen
die volgen uit het regeerakkoord voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs.
Welke keuzes maakt een school die er op basis van deze subsidie voor
kiest om godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk onderwijs aan te
bieden binnen het curriculum, zo vragen deze leden van de VVD-fractie.
Een openbare school heeft niet de keuze om godsdienstonderwijs of
levensbeschouwelijk vormingsonderwijs wel of niet aan te bieden. Het is
een recht van ouders, vastgelegd in de artikelen 50 van de WPO en 53 van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

12

de WEC. Zij kunnen vragen om godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs voor hun kind. De school wordt na inwerkingtreding van de initiatiefwet bovendien verplicht om de mogelijkheid voor
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs in de
schoolgids op te nemen. Bij voldoende belangstelling (in principe
minimaal zeven leerlingen per groep) dient de school een aanvraag in bij
het Dienstencentrum GVO en HVO. Het Dienstencentrum GVO en HVO
plant vervolgens een bevoegde leraar in.
De leden van de VVD-fractie vragen van welke vakken een uur minder
wordt gegeven.
Elke school maakt een eigen keuze voor de vakken die worden gegeven
tijdens de uren dat leerlingen het godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs volgen. Het lesaanbod dat tijdens deze lessen
aan de overige leerlingen wordt aangeboden, mag geen vak betreffen dat
de leerlingen die de les godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs volgen op een ander moment moeten inhalen.
De voornoemde leden vragen tot slot of deze regeling open te stellen is
voor andere vakken en vakleerkrachten. Zo nee, welke expliciete belemmeringen zijn er? Deze regeling is niet van toepassing op andere vakken
en vakleerkrachten. Daarvoor ontbreekt een wettelijke grondslag. De
initiatiefwet waar het ontwerpbesluit uit voortvloeit ziet uitsluitend op
godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op
openbare basisscholen. Dat laat dus geen ruimte voor een regeling voor
andere vakken en vakleerkrachten.
De leden van de PVV-fractie vragen of voorliggend ontwerpbesluit tot
gevolg heeft dat godsdienstonderwijs en levensbeschouwelijk vormingsonderwijs (hierna GVO/HVO) gedoceerd zouden kunnen gaan worden
door een pastoor, dominee, rabbi of imam, of dat deze vakken worden
gedoceerd door een gekwalificeerde docent die geen verdere taken heeft
als geestelijk leidsman.
De leraren die lessen godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs verzorgen moeten voldoen aan de gestelde eisen uit
artikel 51 WPO en artikel 54 WEC. Godsdienstonderwijs wordt gegeven
door leraren daartoe aangewezen door kerkelijke gemeenten, plaatselijke
kerken, of rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid die zich
blijkens hun statuten het geven van godsdienstonderwijs ten doel stellen.
Levensbeschouwelijk vormingsonderwijs wordt gegeven door leraren
daartoe aangewezen door volledige rechtsbevoegdheid bezittende
organisaties op geestelijke grondslag. Bovendien ziet het bevoegd gezag
van de school erop toe dat de leerkracht godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs voldoet aan de bekwaamheidseisen en
zijn bekwaamheid onderhoudt. In de praktijk kan het zo zijn dat een
gekwalificeerde leraar ook een geestelijke functie vervult.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister ook aan te geven wat er
nu met dit ontwerpbesluit verandert qua bekostiging ten opzichte van de
huidige systematiek die ook uitging van een structurele subsidie, afgezien
van het toevoegen van de indexatie.
De financieringssystematiek voor het Dienstencentrum GVO en HVO is
veranderd door de initiatiefwet. Voorliggend ontwerpbesluit is een
uitwerking van die initiatiefwet. Vóór de initiatiefwet was de subsidie voor
gvo/hvo een post op de begroting, die al een aantal jaren verstrekt werd
maar in principe niet vast lag. Door de initiatiefwet is wettelijk vastgelegd
dat subsidie verstrekt moet worden voor het geven van gvo/hvo en is een
grondslag opgenomen om bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur regels te stellen waarvan dit ontwerpbesluit de uitwerking is. In
dit ontwerpbesluit zijn, zoals de leden van de CDA-fractie terecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

13

opmerken, de loon- en prijsbijstelling toegevoegd. Bovendien zal de
subsidie – waar relevant voor de activiteiten die het Dienstencentrum GVO
en HVO verricht – aansluiten bij de financiële ontwikkelingen in de
PO-sector (ontwikkelingen van de lumpsum).
De voornoemde leden vragen de Minister waarom een aantal relevante
onderwerpen niet in de AMvB zelf wordt genoemd of nader uitgewerkt
zoals voldoende financieringshoogte en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden, waarbij een richting wordt aangegeven, terwijl deze wel in de
bijbehorende ministeriële regeling worden uitgewerkt.
De financieringshoogte is geen vast bedrag maar is afhankelijk van de
door het Dienstencentrum GVO en HVO ingediende begroting met daarin
de prognose van het aantal groepen voor het komende kalenderjaar. Op
basis van die begroting wordt de hoogte van de financiering bepaald, die
op dat moment voldoende zal zijn om de vraag naar godsdienstonderwijs
of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs te faciliteren, maar met de
beperking van de volumegroei van 2% per jaar. Het is niet mogelijk om
gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden via wetgeving toe te kennen of vast te
leggen. In januari 2014 is de wet in werking getreden die de volledige
decentralisatie van arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs regelde
(Stb. 2011, nr. 558). Met die wet verviel alle invloed die de Minister van
OCW heeft op de arbeidsvoorwaardenvorming. Zowel de primaire als de
secundaire arbeidsvoorwaarden zijn sinds die wetswijziging onderwerp
van de cao-onderhandelingen tussen de vakbonden en de werkgevers.
Wel is in de regeling opgenomen dat de subsidie, waar relevant voor de
activiteiten die het Dienstencentrum verricht, aansluit bij de financiële
ontwikkelingen (lumpsum) in de PO-sector. Per ontwikkeling zal bekeken
worden of doorberekening daarvan in de subsidie zal plaatsvinden.
De SP-fractie vraagt of de Minister de mening deelt dat deze wet mogelijk
een positieve impuls kan geven aan de rechtszekerheid van de docenten
die dit vak gaan geven, maar dat een vak filosofie en/of levensbeschouwing op termijn in het curriculum wenselijker is dan de manier
waarop het nu geregeld is.
Ik deel de mening dat de wettelijke verankering van de financiering een
positieve impuls geeft aan de rechtszekerheid van de leraren die
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs geven.
Op dit moment werken diverse ontwikkelteams van leraren en schoolleiders gezamenlijk toe naar bouwstenen voor een herzien curriculum
voor het primair en voortgezet onderwijs. Het thema filosofie is in het
kader van de curriculumherziening ondergebracht bij het ontwikkelteam
Mens & Maatschappij. In het voorjaar van 2019 leveren de ontwikkelteams, waaronder ook Mens & Maatschappij, bouwstenen voor de
herziening op waarover in de zomer van 2019 politieke besluitvorming
plaatsvindt.
Ik vind het belangrijk om de ontwikkelteams de ruimte te geven om aan
hun opdracht te werken en de uitkomsten af te wachten die zij in het
voorjaar presenteren.
De leden van de SP-fractie vragen hoe GVO en HVO zich volgens het
kabinet verhoudt tot de burgerschapsopdracht van scholen. Hoe plaatst
de Minister GVO en HVO in het versterken van het burgerschapsonderwijs? Welke rol spelen de docenten die GVO en HVO geven daarin, zo
vragen de voornoemde leden.
De burgerschapsopdracht is een opdracht aan alle scholen en niet
specifiek gericht op één vak. Godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs kan aanvullend zijn op het totale aanbod op het
gebied van burgerschap. Het kan nooit in de plaats van de opdracht van
de school komen, aangezien niet alle leerlingen deelnemen aan de lessen
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs. Als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

14

openbare school de lessen godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk
vormingsonderwijs onderdeel maakt van haar totale, samenhangende,
aanbod op het gebied van burgerschap, dan dienen de leraren in dat
geval hun onderwijs ook in te passen in de burgerschapsvisie van de
school. Het is in dat geval van belang dat de leraren godsdienstonderwijs
of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs en de groepsleerkrachten met
elkaar de lesinhoud afstemmen.
De leden van de ChristenUnie vragen wat de nu gekozen vorm betekent
voor de toekomstbestendigheid van de financiering. In het besluit is te
lezen dat er in 2025 een herijking/evaluatie van het budget plaatsvindt, en
in de regeling is te lezen dat in 2023 de Kamer opnieuw moet instemmen
met het verlenen van subsidie. Dit lijkt de toekomstige financiering van
GVO/HVO kwetsbaar te maken. Daar komt nog bij dat artikel 33b lid 6 en
artikel 42b lid 6 de indruk wekken dat de bekostiging van GVO/HVO in feite
afhankelijk is van de beschikbare ruimte op de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ook is te lezen dat de
bepaling over de volumegroei in 2025 zal vervallen. Zij vragen of de
Minister kan ingaan op de toekomstbestendigheid van de financiering van
GVO/HVO, ook na 2025.
Ook na 2025 blijft de financiering voor gvo/hvo bestaan. De financiering
van dit onderwijs is immers, dankzij de initiatiefwet, wettelijk vastgelegd.
De vervaldatum van de bepaling over volumegroei (2025) is gebaseerd op
de parlementaire behandeling van het initiatiefwetsvoorstel.13 In de
gewijzigde memorie van toelichting bij het initiatiefwetsvoorstel is
opgenomen dat het een realistische inschatting is dat in 2025 een bedrag
van maximaal € 15 miljoen nodig zal zijn voor de salariëring van de
leraren.14 Om die reden is het jaar 2025 gekozen om te toetsen of die
verwachting realistisch is geweest. Voor wat betreft de horizonbepaling in
de regeling met de vervaldatum van 2023 verwijs ik naar het antwoord op
de vraag van de CDA-fractie. Ik ben voornemens die horizonbepaling te
schrappen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen tevens hoe hoog het
subsidiebedrag voor 2019 voor het Dienstencentrum GVO/HVO is.
Het subsidiebedrag voor 2019 bedraagt € 11,8 miljoen. Dit bedrag is
hoger dan eerder voorzien, omdat het verhoogd is met een evenredig deel
van de middelen die volgen uit het regeerakkoord voor verbetering van de
arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs. Indien uit de door het
Dienstencentrum GVO en HVO in te dienen begroting een aantoonbare
volumegroei blijkt van maximaal 2%, wordt het subsidiebedrag verhoogd
met een bedrag van € 0,2 miljoen. Daarnaast wordt in 2019 de loon- en
prijsbijstelling toegekend op basis van de kabinetsbijdrage.
Waar is dit subsidiebedrag op gebaseerd, vragen de leden van
voornoemde fractie?
De basis voor het subsidiebedrag is de realisatie van loon- en materiële
kosten over 2016. Deze bedragen zijn bijgesteld met de loon- en prijsbijstellingen 2016 en 2017. Voor 2018 is de loonsom bijgesteld met enerzijds
de loonbijstelling over 2018, van 2,6%, en anderzijds met 3%, gebaseerd
op de maatregelen die volgen uit het regeerakkoord voor de verbetering
van arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs.
In hoeverre kan met dit subsidiebedrag en met de voorziene volumegroei
in de komende jaren een aan het primair onderwijs gelijkwaardige
rechtspositie en beloning voor docenten GVO en HVO worden gerealiseerd, zoals in de wetsbehandeling uitgebreid aan de orde is gekomen, zo
vragen de voornoemde leden.

13
14

Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 28.
Kamerstuk 34 246, nr. 7, p. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

15

De berekening op basis van de lumpsumsystematiek aan de hand van de
GPL, zoals ik ook heb geantwoord op de vraag van de VVD-fractie, laat
zien dat de loonsom toereikend is voor de dekking van de benodigde
capaciteit voor het geven van de lessen. Het subsidiebedrag is toereikend
om de leraren gvo/hvo in gelijkwaardige mate te belonen als de leraren in
het primair onderwijs. De regeling bepaalt niet welk bedrag precies voor
elke leraar gvo/hvo wordt gereserveerd. Dit is onderwerp van onderhandeling tussen vakbonden en werkgevers. Bovendien heeft het Dienstencentrum GVO en HVO een eigen cao.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom een zwakkere status voor het
vormingsonderwijs op dergelijke punten toelaatbaar zou zijn.
De status van het godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs is met de wetswijziging gelijkwaardig gemaakt aan het primair
onderwijs. De financiering is immers wettelijk geborgd. Bij de berekening
van de hoogte van de financiering wordt de aanvraag van het Dienstencentrum GVO en HVO als basis gebruikt. Het uiteindelijke bedrag wordt
bijgesteld met de loon- en prijsbijstelling en relevante lumpsumontwikkelingen.
De leden van de SGP-fractie vragen voorts waarom het voorbehoud van
de instemming met de begroting door de Staten-Generaal ten aanzien van
het recht op bekostiging bij het vormingsonderwijs anders zou moeten
uitwerken dan bij het reguliere onderwijs.
De financiering voor het Dienstencentrum GVO en HVO is een aparte post
op de begroting van het Ministerie van OCW. Het is in beide gevallen aan
de begrotingswetgever om zich een oordeel te vormen over de hoogte
van het opgenomen bedrag. De systematiek voor de subsidie voor
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs is dus
hetzelfde als voor de bekostiging van het reguliere onderwijs.
De leden van de SGP-fractie vragen op basis van welke passages uit de
parlementaire behandeling zou kunnen worden opgemaakt dat ook
beperkingen aan het aantal schooljaren zijn toegestaan.
De initiatiefnemers hebben een aantal mogelijkheden genoemd (de
«knoppen om aan te draaien») om de kosten te beperken als de aanvraag
van het Dienstencentrum GVO en HVO stijgt boven de 2% volumegroei. Ik
verwijs hiervoor naar de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste
Kamer, waarin de heer Rog (CDA) spreekt over het beperken van de
volumegroei door aan bepaalde knoppen te draaien. De knoppen die hij
noemt zijn de minimale groepsgrootte en een beperking van het aantal
leerjaren.15 De initiatiefwetgever heeft het aan de regering gelaten om
regels te stellen ter uitwerking van de wettelijke bepalingen. De regering
heeft voor die uitwerking in het ontwerpbesluit uiteraard deze wetsgeschiedenis betrokken. Daarbij wil ik benadrukken dat op dit moment alleen
een minimale groepsgrootte van zeven leerlingen is vastgesteld. Van een
beperking van het aantal schooljaren is op dit moment geen sprake.
De leden van de SGP-fractie vragen of het kabinet bij de berekening van
de personeelskosten uitgaat van de salarisschalen voor groepsleerkrachten in het basisonderwijs.
Bij de berekening van de personeelskosten voor de leraren gvo/hvo wordt
uitgegaan van de genormeerde personeelslasten voor leraren basisonderwijs, hetzelfde als voor de reguliere bekostiging van het primair
onderwijs.

15

Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 28–29 en p. 29–30.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

16

3. Toezicht en handhaving
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is dat de Inspectie van het
Onderwijs niet bevoegd is om, zoals bij andere onderwijsactiviteiten wel
het geval is, de lessen GVO of HVO inhoudelijk op kwaliteit te toetsen.
Acht de Minister dit wenselijk?
De inspectie kan en zal toezicht houden op de randvoorwaarden van de
lessen gvo/hvo, zoals de bevoegdheid van de leraar, de veiligheid van de
leerlingen en het feit dat het onderwijs in het Nederlands moet worden
gegeven. Dit is de lijn die ook besproken is in de parlementaire behandeling, zowel door toenmalig Staatssecretaris Dekker16 als de initiatiefnemers.17
Vanwege de aard van het onderwijs is de inspectie terughoudend voor
wat betreft de inhoud van het godsdienstonderwijs. De terughoudendheid
betekent dat de lessen slechts worden bezocht als daar aanleiding voor is.
Als daar aanleiding toe is, zal de inspectie zijn bevindingen doorgeven aan
de Minister, waarna de Minister in overleg kan treden met de rechtspersoon, bedoeld in artikel 184b, eerste lid, WPO en artikel 170b, eerste
lid, WEC.
Kent de Minister andere vakken waar dit het geval is, zo vragen de leden
van de SP-fractie.
De inspectie verricht haar taken met inachtneming van de vrijheid van
onderwijs. Dat betekent dat ook in de godsdienstlessen in het bijzonder
onderwijs de inspectie bevoegd is om de lessen bij te wonen, maar geen
oordeel geeft over de inhoud van de godsdienstlessen.
4. Advies en consultatie
De leden van de CDA-fractie vragen welke zaken na overleg met het
Dienstencentrum GVO en HVO zijn veranderd en of het Dienstencentrum
zich kan vinden in de keuze voor de bijzondere vorm van structurele
subsidie.
Aan het Dienstencentrum GVO en HVO zijn meerdere conceptversies van
zowel h het ontwerpbesluit als de ministeriële regeling voorgelegd en er
hebben meerdere overleggen plaatsgevonden. Overleg over het ontwerpbesluit en de regeling heeft onder andere geleid dat op verzoek van het
Dienstencentrum GVO en HVO enkele onderwerpen van de regeling naar
het ontwerpbesluit zijn verplaatst, zoals de totstandkoming van het
bedrag dat ten hoogste wordt verstrekt, de weigeringsgronden, het
betaalritme en de beëindiging of herziening. Tevens zijn in de toelichting
van respectievelijk het ontwerpbesluit en de regeling de afspraken
omtrent loon- en prijsbijstelling en omtrent financiële ontwikkelingen in
de PO-sector opgenomen.
Ook is met het Dienstencentrum GVO en HVO besproken dat bekostiging
conform de wijze waarop een school wordt bekostigd geen extra
zekerheden biedt, niet tot een hoger bedrag leidt en een aantal praktische
en administratieve nadelen heeft. Een wettelijk verankerde verplichting tot
financiering in de vorm van een instellingssubsidie, biedt de waarborgen
die de wet beoogt.
De totstandkoming van het startbedrag is tevens onderwerp van overleg
geweest.

16
17

Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 33–34.
Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 24–25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

17

Het Dienstencentrum GVO en HVO had ook graag gezien dat in het
ontwerpbesluit zaken aangaande secundaire arbeidsvoorwaarden werden
opgenomen. Besproken is dat gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden niet via
wetgeving kunnen worden toegekend of vastgelegd, omdat de arbeidsvoorwaarden voor het primair onderwijs zijn gedecentraliseerd. De
primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden zijn onderwerp van de
cao-onderhandelingen tussen de sociale partners. Bekostiging conform de
lumpsumsystematiek die voor scholen geldt zou hierin geen verandering
brengen. Er is ook gesproken over de wijze waarop verantwoording moet
plaatsvinden. Er is in het ontwerpbesluit naar gestreefd om zo veel
mogelijk bij de huidige verantwoordingssystematiek aan te sluiten, zodat
de administratieve lasten zo laag mogelijk blijven. In dat verband is er ook
meerdere keren gesproken over de noodzaak tot het opnemen van
sturingsmogelijkheden voor het voorkomen van een openeinderegeling
en de gevolgen daarvan voor de verantwoording.
5. Artikelsgewijs
Artikel II Wijziging van het Besluit bekostiging WEC
Artikel 33b Besluit bekostiging WPO en artikel 42b Besluit
bekostiging WEC
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de genoemde indexatie van twee
procent voor personeelskosten zich verhoudt tot de wens van het
initiatiefwetsvoorstel voor gelijke bekostiging van de docenten en
indexatie.
De subsidie voor het Dienstencentrum GVO en HVO wordt berekend
volgens een zelfde maatstaf als de bekostigingssystematiek in het primair
onderwijs. Het doel van de initiatiefnemers was echter ook om een
openeinderegeling te voorkomen. Dat is de reden dat het bedrag dat is
bestemd voor personeelskosten met maximaal twee procent per jaar kan
stijgen ten opzichte van het meest recent vastgestelde subsidiebedrag dat
bestemd is voor personeelskosten. Die stijging van twee procent wordt
toegekend als sprake is van aantoonbare volumegroei. Daarnaast wordt
jaarlijks indexatie toegepast voor de loon- en prijsbijstelling op basis van
de kabinetsbijdrage.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom in het ontwerpbesluit niet is
opgenomen dat voor de docenten GVO/HVO dezelfde salarisschalen van
toepassing zijn als voor de groepsleerkrachten in het po.18 Ook de leden
van de SP-fractie vragen wat de reden is dat de Minister er niet voor
gekozen heeft om de salarissen van leraren GVO/HVO gelijk te trekken met
leraren in het po. Klopt het dat, als hiervoor zou worden gekozen,
lumpsumberekeningen en loonbijstellingen met betrekking tot dit
onderwerp niet meer nodig zijn er tevens voldoende financiering hiervoor
is behoudens het plafond genoemd ook in het wetsvoorstel?
De arbeidsvoorwaarden in het primair onderwijs zijn gedecentraliseerd.
Om die reden is het niet mogelijk de arbeidsvoorwaarden voor leraren
godsdienstonderwijs of levensbeschouwelijk vormingsonderwijs op te
nemen in wet- of regelgeving.
Hoe moeten de voornoemde leden de zinsnede lezen dat het jaar 2025
door de regering wordt gekozen als ijkpunt om te bezien of het in de
memorie van toelichting genoemde bedrag van 15 miljoen euro een
realistische inschatting is geweest?
Deze keuze is gebaseerd op de parlementaire behandeling. In de
gewijzigde memorie van toelichting bij het initiatiefwetsvoorstel is
18

po: primair onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

18

opgenomen dat het een realistische inschatting is dat in 2025 een bedrag
van maximaal € 15 miljoen nodig zal zijn voor de salariëring van de
leraren.19 Om die reden is het jaar 2025 als een logisch moment gekozen
om te toetsen of die verwachting realistisch is geweest. Op basis daarvan
kan een nieuw bedrag en een nieuw maximum aan de groei vastgesteld
worden.
Welke zaken worden daarbij betrokken om dit te bepalen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie.
Om te bepalen of het bedrag van € 15 miljoen een realistische inschatting
is geweest, is in de eerste plaats de ontwikkeling in het aantal lesaanvragen dat het Dienstencentrum GVO en HVO ontvangt van belang.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister waarom er gekozen is voor
het voortzetten van een subsidierelatie. Het wetsvoorstel beoogde een
structurele bekostiging.
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar hetgeen ik hierop
reeds eerder heb geantwoord.
Is van structurele bekostiging nog steeds sprake, aangezien in 2025 de
jaarlijkse groeimogelijkheid van twee procent per jaar niet meer van
toepassing is en de subsidie daarna uit het bedrag bestaat dat ten hoogste
op de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
beschikbaar is voor GVO en HVO?
De financiering van gvo/hvo blijft structureel vanwege de wettelijke
verankering in de WPO en de WEC. Na 2025 houdt de groeimogelijkheid
niet op, maar wordt deze, indien daar aanleiding toe is, bijgesteld.
Waarom is er geen norm opgenomen voor de omvang van de financiering
van de organisatiekosten die aansluit op wat er in het po gebruikelijk is in
combinatie met de specifieke omstandigheden van de sector GVO/HVO,
zo vragen deze leden.
De organisatiekosten van het Dienstencentrum GVO en HVO zijn niet
vergelijkbaar met het primair onderwijs. Daarom is er geen norm
opgenomen, maar dient de aanvraag van het Dienstencentrum GVO en
HVO als basis voor de hoogte van de financiering.
6. Administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie lezen dat wordt gesteld dat er geen sprake
kan zijn van een toename van de administratieve last. Hoe verhoudt dit
zich tot de extra bepalingen waar GVO/HVO voortaan aan zal moeten
voldoen op het terrein van de verantwoording van de minimale groepsgrootte, het toestemming vragen aan de Minister voor het maken van
uitzonderingen hierop, de accountant die op deze punten moet controleren en bijvoorbeeld de subsidieaanvraag voorzien van groepenopgave
per school? Ook de leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat het
voorgestelde besluit en de regeling betekenen voor de administratieve
lasten. Er lijkt, volgens deze leden, meer bureaucratie te ontstaan,
bijvoorbeeld door de bepalingen met betrekking tot de verantwoording
van de minimale groepsgrootte, het vragen van toestemming aan de
Minister voor het maken van uitzonderingen hierop, de controle van de
accountant op deze punten, de subsidieaanvraag die voorzien moet
worden van de groepenopgave per school, enzovoort.
Een subsidiebedrag van deze omvang rechtvaardigt uiteraard een
bepaalde verantwoordingsplicht. Om de administratieve lasten zo min
mogelijk te laten stijgen, is bij het opstellen van voorliggend ontwerpbesluit en de ministeriële regeling zoveel mogelijk aangesloten bij de
19

Kamerstuk 34 246, nr. 7, p. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

19

huidige verantwoordingswijze van het Dienstencentrum GVO en HVO. De
Kaderregeling subsidies OCW, SZW en VWS blijft van toepassing op de
subsidieverlening aan het Dienstencentrum GVO en HVO. De nieuwe
systematiek sluit daarmee aan op de huidige verantwoording, want ook in
de nieuwe systematiek legt het Dienstencentrum GVO en HVO verantwoording af door middel van een door een accountant goedgekeurde
jaarrekening. Het Dienstencentrum GVO en HVO geeft ook in de huidige
situatie in de subsidieaanvraag een prognose van het aantal groepen met
minder dan zeven leerlingen. Een nieuw element is dat het Dienstencentrum GVO en HVO niet alleen in de aanvraag maar ook in de jaarrekening het aantal groepen dat minder dan zeven leerlingen telt, moet
opnemen. Bovendien moet het Dienstencentrum in de begroting de 2%
volumegroei aantonen.
Het Dienstencentrum GVO en HVO hoeft op dit moment geen inzicht te
bieden in het aantal schooljaren per school waar de gvo/hvo-lessen
worden gegeven. Dat blijft zo.
De leden van de SGP-fractie vragen of de veronderstelling in de
toelichting bij de regeling dat er geen toename van administratieve lasten
is, klopt.
Afgezien van het feit dat niet alleen in de aanvraag, maar ook in de
jaarrekening inzicht wordt gevraagd in het aantal groepen dat uit minder
dan zeven leerlingen bestaat, en dat het Dienstencentrum GVO en HVO in
de begroting de volumegroei van 2% moet aantonen, is er geen toename
van de administratieve lasten.
Kan de Minister deze administratieve lasten zoveel mogelijk beperken, zo
vragen de leden van de SGP-fractie.
Er is, zoals gezegd, zo veel mogelijk aangesloten bij de huidige verantwoordingssystematiek. Daarmee is de toename van de administratieve
lasten gering gebleven.
De leden van de SGP-fractie vragen een reactie op de constatering van het
Dienstencentrum dat de administratieve lastendruk door de voorgestelde
regeling zou toenemen.
Bij elke vorm van financiering hoort een verantwoording. Met het
Dienstencentrum GVO en HVO is meermaals gesproken over de vorm
waarin verantwoording moet plaatsvinden. Doordat wordt aangesloten bij
de huidige verantwoordingswijze, is er van een toename van administratieve lasten nauwelijks sprake. Bovendien is de verantwoordingswijze
vergelijkbaar met die van andere instellingen die een instellingssubsidie
ontvangen.
Deze leden vragen waarom het noodzakelijk is om niet alleen een
prognose van het aantal leerlingen en uren aan te leveren, maar ook het
aantal groepen per stroming en het aantal schooljaren per school aan te
leveren.
Deze cijfers zijn van belang om te monitoren of de maximale volumegroei
bereikt wordt. Het Dienstencentrum GVO en HVO kan door middel van de
prognoses inzichtelijk maken, intern en extern, welke keuzes gemaakt
worden om binnen de maximaal toegestane groei te blijven.
Eveneens vragen zij waarom de aanvrager zou moeten vermelden dat het
onderwijs op verzoek van de ouders wordt gegeven, terwijl het reeds aan
de school is om ouders te wijzen op de mogelijkheid om het onderwijs te
volgen en het criterium ook als vereiste vermeld is in artikel 4 van de
regeling.
Bij financiering door de rijksoverheid passen niet alleen afspraken over
verantwoording van de besteding, maar ook afspraken om het juiste
gebruik van de financiering te garanderen. Het Dienstencentrum GVO en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

20

HVO wordt daarom gevraagd om bij de aanvraag te verklaren dat het
onderwijs op verzoek van de ouders van de leerling plaatsvindt.
7. Artikelsgewijze toelichting bij de ministeriële regeling
Artikel 5. Aanvraag subsidie
De leden van de CDA-fractie vragen hoe bij de Artikelsgewijze toelichting,
artikel 5, het uitsluiten van het recht van ouders op GVO/HVO door
bepaalde leerjaren uit te sluiten van GVO/HVO zich verhoudt met het
wettelijk recht van ouders op het geven van GVO/HVO op een openbare
school. De leden van de SP-fractie vragen of het wettelijk gezien is
toegestaan om bepaalde leerjaren uit te sluiten van GVO/HVO.
Op grond van de artikelen 50 WPO en 53 WEC stelt het bevoegd gezag
van een openbare school leerlingen in de gelegenheid om gvo of hvo te
volgen tijdens de reguliere schooltijd. In de artikelen 184b WPO en 170b
WEC is door de initiatiefnemers opgenomen dat bekostiging wordt
verstrekt voor gvo/hvo en dat bij amvb regels kunnen worden gesteld
over die bekostiging. De initiatiefnemers hebben in de parlementaire
behandeling aangegeven de beperkingsmogelijkheden belangrijk te
vinden, om te voorkomen dat de financiering van gvo/hvo een openeinderegeling zou worden. Met de optie van de beperking van het aantal
leerjaren wordt, naast het vaststellen van de minimale groepsgrootte,
zorg gedragen voor het feit dat de volumegroei van het bedrag voor het
Dienstencentrum GVO en HVO niet meer dan twee procent zal zijn.20 Ik wil
in de eerste plaats benadrukken dat op dit moment het aantal leerjaren
waarvoor subsidie voor gvo/hvo wordt verstrekt, niet wordt beperkt.
Mocht dat in de toekomst wel gebeuren, dan is dat geen beperking van
het recht van ouders om gvo/hvo te vragen. Het recht om gvo/hvo te
vragen en te krijgen is immers wettelijk vastgelegd. De wet kent echter
geen plicht om gvo/hvo ook in alle leerjaren te financieren. De leerjaren
die niet meer worden gefinancierd kunnen nog wel gvo/hvo ontvangen als
de ouders daar om vragen, maar voor die leraren is geen financiering
beschikbaar vanuit de begroting van het Ministerie van OCW.
Zo ja, vindt de Minister dit wenselijk, zo vragen de leden van de SP-fractie.
Deze bepaling is opgenomen om slechts in het geval dat het maximaal
beschikbare bedrag dreigt te worden overschreden, te kunnen bijsturen. Ik
acht het wenselijk dat er in dat geval inzicht wordt verschaft in de
sturingsmogelijkheden.
8. Inwerkingtreding en vervaldatum
De leden van de SGP-fractie hebben de indruk dat de toelichting op artikel
8 van de ministeriële regeling innerlijk tegenstrijdig is. Enerzijds wordt de
verplichting tot financiering uit de sectorwetten benoemd. Anderzijds
wordt gesteld dat om het wegvallen van financiering na afloop van de
looptijd van de regeling te voorkomen instemming van het parlement
nodig zou zijn. Aldus wordt gesuggereerd dat het ontbreken van
instemming wel degelijk tot het wegvallen van financiering leidt. Deze
leden vragen hoe een wettelijk recht op financiering te verenigen is met
een voorwaardelijke regeling van de subsidie.
De subsidie is niet voorwaardelijk, want het verstrekken van subsidie voor
gvo/hvo is wettelijk vastgelegd in de artikelen 184b WPO en 170b WEC. De
subsidie zal daarom niet wegvallen. Er zal dus altijd een ministeriële
regeling zijn die de subsidie voor het geven van gvo/hvo nader uitwerkt,
want dat is een verplichting die voortvloeit uit de wettelijke verankering
20

Handelingen I 2016/17, nr. 17, item 8, p. 28–29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

21

die de initiatiefnemers hebben aangebracht. Om verwarring te
voorkomen, zal ik deze horizonbepaling schrappen uit de ministeriële
regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 293, nr. 412

22