Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 605 IXB

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Financiën
2012

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 12 juni 2013
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de minister van Financiën over het Rapport van de Algemene
Rekenkamer bij het Jaarverslag 2012 van het Ministerie van Financiën
(Kamerstuk 33 605 IXB, nr.2).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 7 juni 2013.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
De griffier van de commissie,
Berck

kst-33605-IXB-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

1

Vraag 1
Hoe houdt de minister zicht op de uitvoering van het omvangrijke
bezuinigings- en hervormingspakket zonder een bezuinigingsmonitor?
Hoe houdt de minister van Financiën zicht op de realisatie van de
bezuinigingen die vallen buiten het overzicht van wetgevingsvoorstellen
V&J?
Kan de minister het sturen op uitgavenkaders in het antwoord betrekken?
Vraag 4
Op welke manier zal de regering, gelet op het wegvallen van de 30 Miljard
Monitor, overzicht blijven bieden op het bezuinigings- en hervormingspakket?
Antwoord op vragen 1 en 4
Het kabinet voert een trendmatig begrotingsbeleid met vaste uitgavenplafonds en automatische stabilisatie. Dat betekent dat afwijkingen van de
budgettaire reeksen van maatregelen, zoals deze bij de start van het
kabinet zijn verwerkt, steeds in de begroting worden ingepast. Dit
betekent dat meer- en minderopbrengsten alternatief kunnen worden
aangewend respectievelijk van dekking moeten worden voorzien. Dit geldt
voor alle bezuinigingen, dus ook voor het beperkte aantal bezuinigingen
dat niet in het overzicht van financiële wetgevingsmaatregelen is
opgenomen. Dit betekent dat het kabinet bij sluitende kaders dus op koers
ligt in het realiseren van de ingeboekte besparingen. Kadertoetsen
worden gepresenteerd in alle budgettaire nota’s (Miljoenennota,
Voorjaarsnota, Najaarsnota, Financieel Jaarverslag Rijk). Overzicht van de
kwalitatieve voortgang van de bezuinigingen verloopt via het overzicht
van financiële wetgevingsmaatregelen. Daarnaast zal in de Miljoenennota
en het Financieel Jaarverslag Rijk voortaan op geaggregeerd niveau
inzicht worden geboden in de budgettaire ontwikkeling van de opvolgende bezuinigingspakketten (tabel 1.2 in het Financieel Jaarverslag Rijk
2012).
Vraag 2
Tijdens het Verantwoordingsdebat gaf de minister van Financiën aan
nadrukkelijker te sturen op de voortgang van de financiële wetgevingsmaatregelen zoals opgenomen in het overzicht van de minister van V&J.
Op welke wijze is de minister voornemens de Kamer inzicht te verschaffen
in deze voortgang?
Antwoord
In het Verantwoordingsdebat heb ik aangegeven dat het overzicht van
financiële wetgevingsmaatregelen zal worden aangepast zodat duidelijker
wordt welke maatregelen zijn gerealiseerd en wat de status is van nog
lopende maatregelen. Het resultaat van deze aanpassingen zal worden
opgenomen in de volgende versie van het overzicht.
Vraag 3
Wordt de integrale risicoanalyse zoals gepresenteerd bij de Miljoenennota
2013 vast onderdeel van de begroting en verantwoording?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

2

Antwoord
Het is inderdaad het voornemen om jaarlijks in de Miljoenennota en het
Financieel Jaarverslag Rijk een integrale risicoanalyse te presenteren.
Vraag 4
Op welke manier zal de regering, gelet op het wegvallen van de 30 Miljard
Monitor, overzicht blijven bieden op het bezuinigings- en hervormingspakket?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 1.
Vraag 5
Hoe zorgt de minister van Financiën voor het mogelijk maken van
democratische controle zowel voor het EFSF als voor het eerste Griekse
leningenpakket, en dan met name over de rechtmatigheid of doeltreffendheid van de bestedingen uit de GLF en het EFSF nadat het geld de
Nederlandse begroting heeft verlaten?
Antwoord
Na effectuering van de GLF leningen, op grond van een internationaal
publiekrechtelijke overeenkomst na goedkeuring door uw Kamer, vindt
het toezicht plaats door de bij deze overeenkomst daarvoor ingestelde
organen. De rapportages hiervan zijn openbaar. Ten tijde van de afgifte
van garanties voor het EFSF zijn er overigens geen middelen die de
Nederlandse begroting «verlaten». De democratische controle krijgt vorm
via de reguliere bevoegdheden van nationale parlementen en nationale
rekenkamers, die controle kunnen uitoefenen via de nationale rijksbegroting over een bilaterale lening aan een andere Staat (GLF) of over een
door de Staat afgegeven garantie (EFSF)1. In overleg met uw Kamer zijn in
september 2012 afspraken gemaakt over de parlementaire betrokkenheid
bij EFSF/ESM-aangelegenheden2. Onderdeel hiervan zijn afspraken over
de informatievoorziening aan de Tweede Kamer over de monitoring van
de uitvoering van de financiële bijstand via de periodieke voortgangsrapportages door de Trojka (Europese Commissie, ECB en IMF). De minister
van Financiën rapporteert daarnaast specifiek in de Rijksbegroting over de
garanties die Nederland afgeeft aan het EFSF en de gevolgen daarvan op
de EMU-schuld. Het EFSF heeft zowel een interne auditfunctie als een
externe accountantsfunctie en maakt zijn jaarverslag openbaar. Daarin zijn
de verstrekte garanties van lidstaten weergegeven met het rapport van de
externe accountant. De doeltreffendheid wordt beoordeeld door de
Eurogroup Working Group en de EFSF bewindvoerders, waaronder de
Nederlandse vertegenwoordigers. Zij beoordelen onder meer of er
voldoende voortgang is met betrekking tot de gestelde beleidscondities
om over te gaan tot het wel of niet uitkeren van de volgende tranche. Het
kabinet is van mening dat de controle van de Europese Commissie, de
ECB en het IMF (de zogenoemde Trojka) op de besteding van de financiële
steun van de GLF en het EFSF een voldoende waarborg is voor het
bereiken van de afgesproken beleidscondities behorend bij de garanties
en/of leningen.

1
2

zie TK 33 523, nrs. 1, 2 en 4, alsmede het antwoord op Kamervragen nr. 1441
zie TK 21 501-07, nr. 942

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

3

Vraag 6
Welke maatregelen worden genomen om de controle op (correcte invoer
van) het Agentschap beter te ondersteunen en vaker uit te voeren?
Vraag 12
De Algemene Rekenkamer constateert onvolkomenheden bij de bedrijfsvoering van het kerndepartement en vraagt aandacht voor de toezichtfunctie van de minister van Financiën. Hoe gaat de minister dit snel en
adequaat oplossen c.q. realiseren?
Hoe wordt één van de nieuwe onvolkomenheden, te weten onvoldoende
interne controle van het Agentschap, opgelost?
Vraag 13
De Algemene Rekenkamer constateert te weinig toezicht vanuit het
ministerie van Financiën waar het gaat om de begrotingsadministraties,
vooral gelet op de problemen bij het ministerie van V&J. Hoe gaat de
minister dit verbeteren c.q. versterken?
Hoe gaat de minister de toezichtfunctie beter inrichten?
Heeft het ministerie in dit kader behoefte aan (wettelijke) instrumenten om
in een dergelijke situatie dwingende aanwijzingen te kunnen geven? Zo
ja/nee, waarom (niet)?
Antwoord
Bedrijfsvoering kerndepartement
Inkoop: Zie het antwoord op vraag 8.
Informatiebeveiliging bij het kerndepartement: Zie het antwoord op vraag
9.
Toezichtfunctie
De Comptabiliteitswet 2001 geeft mij, zoals de Algemene Rekenkamer
terecht constateert, momenteel geen instrumenten om dwingende
aanwijzingen te kunnen geven aan ministeries over begrotingsadministraties en hierop vervolgens toezicht te houden.
Ik heb daarom toegezegd dat ik zal onderzoeken hoe ik, vanuit mijn
systeemverantwoordelijkheid, de toezichtrol op begrotingsadministraties
van andere ministeries actiever kan invullen. Daarbij zal ik tevens
onderzoeken of mijn toezichtrol op begrotingsadministraties moet worden
versterkt met de mogelijkheid om op dit terrein dwingende aanwijzingen
te geven.
Uit de voorlopige uitkomsten van dit onderzoek komt de mogelijkheid
naar voren om in de nieuwe Comptabiliteitswet (CW) de bevoegdheden
van de minister van Financiën zodanig uit te breiden dat de inrichting
(nieuwe en bestaande) begrotingsadministraties bij de departementen in
overeenstemming met de minister van Financiën dient plaats te vinden.
De juridische haalbaarheid van deze mogelijkheid wordt momenteel
onderzocht en zal ook met de Algemene Rekenkamer worden afgestemd.
Ik zal vervolgens actief toezicht houden op de naleving van deze voorgestelde wijziging van de Comptabiliteitswet zodat ik de vakministers tijdig
kan aanspreken als ik risico’s signaleer in de kwaliteit van de departementale begrotingsadministraties en indien nodig voor besluitvorming
aan de ministerraad kan voorleggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

4

Vanwege mijn toezichtfunctie is het mijn verantwoordelijkheid om kaders
te stellen voor de inrichting van financiële administraties. Onderzocht
wordt of deze kaders moeten worden aangepast gelet op deze groeiende
interdepartementale samenwerking. Daarnaast wordt momenteel
geïnvesteerd in interdepartementaal kennismanagement, waaronder
gezamenlijke opleidingen en een pool van financieel specialisten waarvan
de ministeries gebruik kunnen maken. Met deze rijksbrede maatregelen
wordt bijgedragen aan oplossingen voor (toekomstige) knelpunten in het
gebruik van financiële systemen zoals bij het ministerie van VenJ.
Agentschap
Bij het Agentschap zijn controleprocedures (bij de invoer) aangescherpt
en er is een extra controle procedure ingebouwd bij het herstellen van
invoerfouten. In de loop van het jaar zal bij de geplande upgrade van de
IT-systemen gekeken worden of de invoer gebruikersvriendelijker gemaakt
kan worden. Daarnaast zal dan nogmaals nagegaan worden of de
procedures en controles verder verbeterd kunnen worden. Naast het
voorkomen van fouten wordt ook gewerkt aan het sneller signaleren en
herstellen van fouten. Momenteel worden maandelijks controleberekeningen van de rentetoerekening gedaan. Als meer structurele maatregel
zal een extern bureau een systeem bouwen dat onafhankelijk van het
huidige treasury management systeem de rentetoerekening kan
controleren.
Kamerstuk 33 605 IXB, nr. 2
Rapport van de Algemene Rekenkamer bij het jaarverslag 2012
van het ministerie van Financiën (IXB)
Vraag 7
Wat is de mening van regering t.a.v. een Board of Auditors (BoA) voor het
EFSF, zoals die er ook voor de ESM is?
Antwoord
Het kabinet is van mening dat de controle van de Europese Commissie, de
ECB en het IMF (de zogenoemde Trojka) op de besteding van de financiële
steun van het EFSF een voldoende waarborg is voor het bereiken van de
afgesproken beleidscondities behorend bij de garanties (zie ook het
antwoord op vraag 6). Niettemin verkent het kabinet, conform de
toezegging bij het EU-Trendrapport 2013 van de Algemene Rekenkamer,
of er mogelijkheden zijn om het EFSF onder het toezicht van het ESM
Audit Comité te stellen, nu beide vrijwel als één organisatie functioneren.
Vraag 8
Welke maatregelen worden genomen om inkoopopdrachten tijdig
Europees aan te besteden?
Antwoord
Het ministerie is begin 2012 een verbetertraject gestart om het inkoopproces en -beheer te optimaliseren. Onderdeel van dit verbetertraject zijn
o.a. het opstellen van een inkoopjaarplan, het maken van een aanbestedingskalender en het uitvoeren van spendanalyses. De aanbestedingskalender maakt het mogelijk om de looptijd van huidige contracten te
monitoren en tijdig actie te ondernemen indien gewenst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

5

Het inkoopjaarplan komt tot stand n.a.v. een inventarisatie van de
inkoopbehoefte bij de directies. Bij deze inventarisatie wordt ook gekeken
naar de uitgaven in voorgaande jaren om op die manier eventuele
terugkerende opdrachten voor langere periode aan te besteden. Het
inkoopjaarplan geeft zo een overzicht van alle verwachte inkooptrajecten
en geeft de uitvoerende inkooporganisatie, de Haagse Inkoop Samenwerking (HIS), de mogelijkheid om een jaarplanning te maken en tijdig te
starten met de trajecten. Het jaarplan wordt het gehele jaar door up te
date gehouden met nieuw te verwachten inkoopopdrachten.
Verder maken spendanalyses het mogelijk om proactief in te spelen op de
inkoopbehoefte van het departement en deze tijdig af te dekken met
contracten. Ieder kwartaal maken contractmanagement en inkoop een
analyse van alle inkoopcategorieën. Deze analyses maken het mogelijk
om eventueel ontbrekende contracten te achterhalen, maverick buying
(inkoop buiten bestaande contracten om) inzichtelijk te maken en
ontwikkelingen binnen de inkoopcategorie te signaleren en er tijdig op te
reageren.
Vraag 9
Welke maatregelen worden genomen om een sluitende beveiliging van
informatiesystemen te garanderen, zowel voor het kerndepartement als
de belastingdienst?
Antwoord
Kerndepartement: Het ministerie van Financiën gaat de informatiebeveiliging garanderen door gebruik te maken van de Plan Do Check Act
(PDCA)-cyclus. Dat betekent, dat er een vastgelegde en controleerbare
planning (met activiteiten) wordt gevolgd. In het kader van het onderdeel
Check uit deze planning worden in 2013 twee acties uitgevoerd:
1. het overzicht van cruciale informatiesystemen wordt geactualiseerd;
2. de ADR evalueert en actualiseert de risicoanalyses van de cruciale
informatiesystemen. Dit wordt gevolgd door een actualisering van de
te treffen maatregelen die in lijn met de implementatie van de BIR
worden ingevoerd.
Het doorlopen van de PDCA-cyclus heeft o.a. tot resultaat een actuele lijst
van cruciale informatiesystemen waarbij per systeem duidelijk is:
– wat de betrouwbaarheidseisen zijn;
– welke bedreigingen van toepassing zijn;
– welke maatregelen getroffen dienen te worden om de kans te
verkleinen dat een risico zich kan manifesteren;
– hoe de controle, of de getroffen maatregelen afdoende effectief zijn, is
geregeld.
De controle vindt plaats a.d.h.v. een checklist (met bijbehorend activiteitenoverzicht) en bestaat o.a. uit periodieke audits en/of kwetsbaarhedenscans uitgevoerd door onafhankelijke instanties.
Voor de Belastingdienst zijn de volgende maatregelen getroffen:
– Het Handboek Beveiliging is geactualiseerd. De Auditdienst Rijk krijgt
jaarlijks opdracht de naleving van de voorschriften te toetsen.
– Bij alle nieuwe ICT-projecten vindt een risicoanalyse plaats waarin het
vereiste beveiligingsniveau en de bijbehorende maatregelen worden
bepaald. Bij de belangrijkste systemen worden een externe toets
uitgevoerd op het voldoen aan de gestelde (hoge) beveiligingseisen.
De Auditdienst Rijk beoordeelt het proces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

6

–

–

In 2013 voert de Auditdienst Rijk een audit uit naar de naleving binnen
de Belastingdienst van de procedures met betrekking tot logische
toegangsbeveiliging.
Ten slotte wordt nader onderzoek gedaan naar de risico’s van
informatiebeveiliging en cybercrime om vast te stellen of de huidige
maatregelen voldoende zijn om toekomstige bedreigingen het hoofd te
bieden.

Vraag 10
Op welke manier worden verlofstuwmeren tegengegaan? Worden
procedures om controle op verlof uit te voeren geïmplementeerd?
Antwoord
Het Algemeen Rijksambtenaren Reglement (ARAR) geeft richtlijnen voor
het overschrijven van verlofuren naar het volgende jaar. De Belastingdienst heeft zelf in zijn personeelsvoorschriften hierover nadere aanwijzingen opgenomen. Overschrijven van uren naar een volgend jaar kan
slechts in bijzonder gevallen, ter beoordeling aan het bevoegde gezag. In
2013 wordt onderzocht of deze procedures moeten worden aangescherpt.
Vraag 11
Op welke criteria zal de gewenste kwaliteitsverbetering bij de belastingdienst getoetst worden?
Antwoord
Het functioneren van de Belastingdienst wordt afgemeten aan de kwaliteit
van de dienstverlening, het toezicht, de fraudebestrijding en de massale
processen. Voor al deze criteria zijn in de begroting prestatieindicatoren
geformuleerd. In het Jaarverslag wordt hierover gerapporteerd. Het
bereiken van de doelen van de reorganisatie bij het bedrijfsonderdeel
Belastingen wordt tot slot door de Auditdienst Rijk onderzocht.
Vraag 12
De Algemene Rekenkamer constateert onvolkomenheden bij de bedrijfsvoering van het kerndepartement en vraagt aandacht voor de toezichtfunctie van de minister van Financiën. Hoe gaat de minister dit snel en
adequaat oplossen c.q. realiseren?
Hoe wordt één van de nieuwe onvolkomenheden, te weten onvoldoende
interne controle van het Agentschap, opgelost?
Antwoord
Zie vraag 6
Vraag 13
De Algemene Rekenkamer constateert te weinig toezicht vanuit het
ministerie van Financiën waar het gaat om de begrotingsadministraties,
vooral gelet op de problemen bij het ministerie van V&J. Hoe gaat de
minister dit verbeteren c.q. versterken?
Hoe gaat de minister de toezichtfunctie beter inrichten?
Heeft het ministerie in dit kader behoefte aan (wettelijke) instrumenten om
in een dergelijke situatie dwingende aanwijzingen te kunnen geven? Zo
ja/nee, waarom (niet)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

7

Antwoord
Zie vraag 6
Vraag 14
Welk deel van de uitgaven van het centraal apparaat gaat naar inkoop
kerndepartement? Waaruit bestaan de uitgaven verder?
Antwoord
Artikel 8, centraal apparaat, betreft de apparaatuitgaven van het kerndepartement. De totale uitgaven zijn € 189 mln.
De uitgaven die gerelateerd zijn aan inkoop zijn:
– Een deel van de personele uitgaven, namelijk personele exploitatie
zoals opleidingen (totaal € 6,7 mln);
– Inhuur externen (€ 5 mln);
– ICT (€ 10,3 mln);
– Overig materieel zoals communicatie (totaal € 27,3 mln).
De uitgaven die niet gerelateerd zijn aan inkoop zijn:
– De overige personele uitgaven (€ 112 mln);
– De bijdragen aan shared-service organisaties (SSO’s) (€ 27,7 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 605 IXB, nr. 6

8