Erratum Risico’s voor de overheidsfinanciën; Inzicht en
beheersing

Tabel 5 Ontwikkeling pensioenvermogen 2002–2011
Jaar

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

Pensioenvermogen

434

489

538

635

704

778

709

744

801

870

Bron: DNB, http://www.statistics.dnb.nl. (DNB, 2012b)

[Erratumtekst] De totale toekomstige belastingopbrengsten die
samenhangen met de pensioenvermogens van € 800 miljard eind
2010 (DNB, 2012a) bedragen € 240 miljard (30%42 van € 800
miljard) – dat is 39,7% van het bbp. [Einde erratumtekst] Als er op
den duur 10% van dit vermogen minder wordt uitgekeerd zou dat
resulteren in een derving van € 24 miljard aan belastinginkomsten (10%
van € 800 miljard is € 80 miljard en hiervan 30%).
8.4 Hoe kunnen de risico’s worden beheerst?
Hoogte van de AOW-uitkering en -premie aanpassen
Gepensioneerden maken aanspraak op een welvaartsvaste AOW, maar de
afspraak om hoogte van de AOW-uitkering af te stemmen op de prijsstijging (en niet op de loonontwikkeling) is ook een instrument om de
voorziening betaalbaar te houden. Verdere premiestijging is ook een
mogelijkheid, maar zet de concurrentiepositie onder druk, zoals
omschreven in de vorige paragraaf bij de beheersmaatregelen in de zorg.
Een variant op het aanpassen van de hoogte van de AOW-uitkering is het
inkomensafhankelijk maken van de AOW.
Belasten pensioenpremies
Afbouwen of afschaffen van de fiscale aftrekbaarheid van pensioenpremies en pensioenbesparingen zorgt voor hogere belastinginkomsten.
Geen verdere premiestijging aanvullende pensioenen
Het Pensioenakkoord biedt een beheersmaatregel voor het verder
oplopen van de fiscale derving naar aanleiding van de omkeerregel,
omdat in het akkoord is afgesproken dat er geen sprake is van verdere
premiestijging. Daarmee neemt de belastingaftrek niet verder toe. Aan de
andere kant wordt de totale omvang van de fiscale derving ook niet
kleiner met deze afspraak. Deze maatregel doet het risico dus niet
afnemen, hij leidt er slechts toe dat het risico niet groter wordt.
Koppelen pensioenleeftijd aan levensverwachting
Het grootste demografische risico voor de houdbaarheid van het
AOW-stelsel wordt in het Pensioenakkoord en het begrotingsakkoord voor
2013 grotendeels ondervangen met de afspraak om de AOW-leeftijd te
koppelen aan leeftijdsverwachting. Langer doorwerken vergroot het
premiedraagvlak en zorgt bovendien voor minder AOW-uitgaven. Dit
levert volgens het CPB een positieve bijdrage aan de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën (CPB, 2011b). Langer doorwerken heeft volgens het
CPB ook een bescheiden positief effect op de fiscale derving naar
aanleiding van de omkeerregel (CPB, 2011b).

42

Hierbij is niet meegenomen dat het Rijk ook
een deel aan btw-inkomsten misloopt omdat
het besteedbaar inkomen van gepensioneerden is afgenomen.

Verdergaande fiscalisering AOW (zie kader)
Deze maatregel komt neer op het schrappen van het belastingvoordeel
dat gepensioneerden momenteel genieten omdat zij vrijgesteld zijn van
afdracht van AOW-premie. Bovendien wordt met deze maatregel ook de
fiscale derving naar aanleiding van de omkeerregel gemitigeerd. Het
schrappen van dit fiscale voordeel voor ouderen en het omzetten van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 299, nr. 2

65