Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

25 883

Arbeidsomstandigheden

Nr. 347

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 juni 2019
Inleiding
Gevaarlijke stoffen kunnen sluipmoordenaars zijn. De gevolgen voor de
gezondheid zijn dan pas te merken lang nadat blootstelling heeft
plaatsgevonden. Ieder jaar overlijden ongeveer 3.000 mensen als gevolg
van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in hun arbeidsverleden – een
schokkend hoog aantal. De bescherming van de gezondheid en veiligheid
van iedereen die werkt met gevaarlijke stoffen is dan ook een speerpunt in
mijn beleid.
Ik ambieer een slagvaardige aanpak die zichtbare resultaten oplevert.
Enerzijds is deze gericht op bewustwording en kennisdeling en anderzijds
op het stellen en handhaven van duidelijke normen voor het werken met
gevaarlijke stoffen. De lopende campagne Veilig Werken met Gevaarlijke
Stoffen verbindt en inspireert branches, bedrijven (werkgevers en
werknemers) en arboprofessionals. Ik stimuleer en ondersteun het
effectief verspreiden van bestaande kennis bij overheden en bedrijven.
VNO-NCW en MKB Nederland zullen met symposia en roadshows
bijdragen aan een kennisplatform rond gevaarlijke stoffen en in de week
van de RI&E wordt dit jaar aandacht besteed aan beroepsziekten. Het
veilig werken met chroom-6 heeft hoge prioriteit. In het najaar wordt een
bijeenkomst hierover voor (rijks-)opdrachtgevers en branche-organisaties
gehouden. Gemeenten heb ik gewezen op hun verantwoordelijkheid als
werkgever voor de arbeidsomstandigheden bij re-integratie.
Een duidelijke normering bij werken met gevaarlijke stoffen is eveneens
een belangrijke prioriteit. Het afgelopen jaar zijn voor 30 stoffen en
stofgroepen publieke grenswaarden vastgesteld of aangepast op het
gezondheidskundig veilige niveau. Daarnaast blijf ik me inzetten voor het
vaststellen van grenswaarden op Europees niveau. Dit is ondertussen al
bereikt voor ongeveer 25 kankerverwekkende stoffen. Het dedicated team
van gespecialiseerde inspecteurs bij de Inspectie SZW voor het toezicht
op gevaarlijke stoffen zal de komende tijd verder worden uitgebreid.

kst-25883-347
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

1

U ontvangt regelmatig informatie over de aanpak op het terrein van
gevaarlijke stoffen, waaronder chroom-6.1 Op 5 maart jongstleden heb ik
uw Kamer de Kabinetsappreciatie toegezonden over het onderzoeksrapport over werklozen in Tilburg die tijdens een re-integratietraject in
contact zijn gekomen met chroom-6. Ik heb daarbij toegezegd u voor de
zomer te informeren over de ontwikkelingen en aankondigde maatregelen
binnen het beleid over gevaarlijke stoffen. Met deze brief voldoe ik
daaraan. Naast deze brief, ontvangt u binnenkort van de Minister voor
Medische Zorg en Sport, mede namens de andere betrokken bewindslieden, een brief over de voortgang van de aanpak ter voorkoming van
gezondheidsrisico’s bij blootstelling aan chroom-6.
Ik informeer u in deze brief over de actuele stand van zaken van de eerder
aangekondigde maatregelen: (1) versterking van de rol van werkgevers,
opdrachtgevers, werknemers en zzp’ers in hun aanpak van gevaarlijke
stoffen (2) kennisontwikkeling (3) normering en (4) toezicht en
handhaving. Tot slot kom ik onder (5) terug op een aantal specifieke
stoffen en trajecten.
1. Versterken van de rol van werkgevers, opdrachtgevers,
werknemers en zzp’ers in hun aanpak van gevaarlijke stoffen
In de arbeidsomstandighedenwetgeving is vastgelegd dat de verantwoordelijkheid om werknemers te beschermen primair bij de werkgever ligt.
Deze moet zorgen voor een gezonde en veilige werkomgeving, door de
risico’s te inventariseren en beheersen en door werknemers adequaat
voor te lichten en te instrueren, bijvoorbeeld over de gevaarlijke stoffen
waarmee ze werken. Ingevolge de Arbowet (bouw) en het Burgerlijk
Wetboek hebben opdrachtgevers eveneens een verantwoordelijkheid voor
de arbeidsomstandigheden van werknemers en van voor hen werkende
zzp’ers. De werknemer zelf heeft daarnaast ook een verantwoordelijkheid
voor zijn eigen veiligheid en gezondheid en die van andere betrokken
personen. Gezien het zeer ernstige gevaar van het werken met gevaarlijke
stoffen, zijn ook zzp’ers op grond van de Arbowet verplicht beschermende
maatregelen te nemen als ze werken met gevaarlijke stoffen.
Programma Preventie Beroepsziekten
Om de inzet van werkgevers, opdrachtgevers, werknemers en zzp‘ers te
versterken is in 2018 het programma Preventie Beroepsziekten van start
gegaan. Het programma gaat de komende jaren door met het thema
gevaarlijke stoffen en besteedt in 2019 onder meer expliciet aandacht aan
chroom-6. Het programma kent drie sporen:
1. Communicatiecampagne Veilig Werken met Gevaarlijke Stoffen
De communicatiecampagne is gericht op agendering van het thema en
het vergroten van de bewustwording over de risico’s van het werken
met gevaarlijke stoffen. Werkgevers en werknemers krijgen kennis
aangereikt over veilige werkwijzen die zij in de praktijk kunnen
toepassen. Daarbij bouwt en activeert het programma een netwerk van
branches, bedrijven en arboprofessionals die ervaringen en kennis met
elkaar delen.
Het RIVM gaat momenteel de mogelijkheden na van een checklist, die
werknemers behulpzaam kan zijn bij het zo vroeg mogelijk herkennen
en bespreken van (oorzaken van) arbeidsgerelateerde klachten. Daarbij
gaat het in eerste instantie om klachten die gerelateerd zijn aan het
1

Onder meer met de voortgangsbrieven chroom-6 op materialen van 5 september 2018
(Kamerstukken 34 775 XVI, nr. 152) en van 21 december 2018 (Kamerstukken 35 000 XVI, nr.
119) en de brief van 5 maart 2019 met een Kabinetsappreciatie over het onderzoeksrapport
over de blootstelling aan chroom-6 van werklozen in Tilburg (Kamerstuk 25 883, nr. 342).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

2

werken met gevaarlijke stoffen. In een latere instantie kan het ook gaan
om de relatie met andere beroepsziekten. Verder ontwikkelt TNO een
Wegwijzer Gevaarlijke Stoffen. Deze wegwijzer is binnenkort beschikbaar via de Toolbox Gezond Werken met Stoffen voor bedrijven op het
Arboportaal. In deze toolbox zijn bestaande tools voor bedrijven op
een rij gezet.
De communicatie-instrumenten uit het programma worden uitgebreid
met chroom-6. Zo is recent een factsheet over veilig werken met
chroom-62 toegevoegd aan het Arboportaal. In een Focusgroep
Chroom-6 is met diverse overheidspartijen en Prorail afgesproken om
het gezamenlijke protocol over veilige werkwijzen bekend te maken
onder andere opdrachtgevers en werkgevers en om in het najaar een
bijeenkomst te organiseren voor grote (rijks-)opdrachtgevers en
organisaties van branches waarin gewerkt wordt met chroom-6, zoals
de bouw en metaal. Deze bijeenkomst is gericht op kennisdeling over
chroom-6 en het bieden van een handelingsperspectief.
2. Interventies
In het tweede spoor ondersteunt het programma branches bij het
ontwikkelen en implementeren van veilige werkwijzen. Ook worden
met behulp van gedragspsychologie gedragsveranderingstrajecten
toegepast in een aantal branches. Daarbij wordt nagegaan hoe met
onder andere «nudging» kan worden bereikt dat veilig werken met
gevaarlijke stoffen een automatisme wordt.
Op 23 mei is een bijeenkomst rond gedragsverandering gehouden. In
verschillende workshops hebben deelnemers uit branches en
bedrijven onder leiding van gedragsexperts een analyse toegepast op
het gewenste gedrag, waarna werd gediscussieerd over geschikte
gedragsinterventies. Zo werd met de brandweer gekeken hoe het
gewenst gedrag van het ophouden van het ademluchtmasker tot drie
minuten na afloop van een brand in de praktijk gerealiseerd kan
worden. Factoren die van invloed zijn in deze specifieke situatie, zoals
motivatie, weerstand en de omgeving zijn door gedragsexperts
geanalyseerd. Vervolgens is bepaald wat de meest effectieve interventie is. Deze wordt in oefencentra in de praktijk gebracht. De tweede
helft van 2019 zet het programma Preventie Beroepsziekten in op
projecten gericht op veilige werkwijzen met chroom-6.
3. Innovatie
Het derde spoor is gericht op het ontwikkelen en verspreiden van
(nieuwe) kennis en innovatie. Het programma haakt aan bij de
wetenschap voor nieuwe inzichten op het terrein van gevaarlijke
stoffen en voor de totstandkoming van nieuwe instrumenten en
methoden op het gebied van veilige werkwijzen. Op 14 maart heeft een
bijeenkomst over innovatie plaatsgevonden waar (MKB-)bedrijven hun
innovatieve technologieën hebben gedeeld. Tijdens deze bijeenkomst
zijn de winnaars van de goede praktijken-wedstrijd van het Nederlandse Focal Point bekend gemaakt. Eén van de winnaars heeft
bijvoorbeeld een uitgebreid systeem ingevoerd voor het beheersen
van rondzwevend stof op zijn landbouwbedrijf. Verder wordt de
doorontwikkeling van fijnstof-sensoring ondersteund via TNO. Ook
wordt gewerkt aan een serious game als hulpmiddel voor werknemers
om individueel, onderling of met hun werkgever of leidinggevende het
gesprek te stimuleren over «hoe» veiliger kan worden gewerkt met
gevaarlijke stoffen. Het is essentieel om te benoemen wat de consequenties zijn van werken met gevaarlijke stoffen, maar ook om te
benadrukken met welke innovatieve ideeën winst kan worden behaald.

2

https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/chroom-6/documenten/publicatie/2019/04/24/
factsheet-chroom-6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

3

Arbobeleidscyclus
Ik heb eerder aangegeven dat ik goed wil kijken naar de wijze waarop de
preventie/arbobeleidscyclus in bedrijven werkt en waarom de preventie in
nogal wat (vaak MKB-)bedrijven niet goed van de grond komt.3 Ik heb
daartoe contact met stakeholders. Een aantal onderzoeken die in die
besprekingen aan de orde kunnen komen zijn het recente onderzoek van
PREVENT met een vergelijking van de wijze waarop in tien lidstaten de
Europese basisverplichtingen uit de Europese Kaderrichtlijn Arbeidsomstandigheden zijn geïmplementeerd (al beschikbaar, zie bijlage)4; het
TNO-onderzoek naar oorzaken en mogelijke oplossingen voor het voeren
van een niet adequaat preventiebeleid door werkgevers (verwacht in het
derde kwartaal van dit jaar); en een verdiepend onderzoek naar de
knelpunten in het proces van de totstandkoming van de RI&E inclusief de
rol van de betrokken deskundigen. Ik verwacht uw Kamer rond december
te kunnen informeren over de resultaten.
Tegelijk met het verkrijgen van meer inzicht, worden op de korte termijn
maatregelen genomen om de werking van de RI&E te versterken. Daartoe
neem ik het initiatief om met een breed aantal partijen te werken aan het
verbeteren van de communicatie en ondersteuning voor bedrijven. Op
2 juli vindt de startbijeenkomst plaats. Het doel van het traject is dat meer
kleine bedrijven een RI&E hebben. Daarnaast faciliteer ik de Week van de
RI&E in juni. Dit jaar staat het thema «Beroepsziekten te lijf met de RI&E»
centraal.
In de brief van 21 december 2018 werd ingegaan op het belang van
samenwerking tussen de betrokken partijen op het terrein van de
arbobeleidscyclus en de ontwikkeling van een werkwijzer (Kamerstukken
35 000 XVI en 35 000 XV, nr. 119). Dit doe ik samen met de FNV en andere
stakeholders. Het doel hiervan is dat alle stakeholders samen inzicht
krijgen in hun taken op het terrein van de arbobeleidscyclus (inclusief
blootstellingsregister en gezondheidsdossier) en de daarbij noodzakelijke
samenwerking, en elkaar waar nodig kunnen aanspreken op deze taken en
verantwoordelijkheden. De werkwijzer is naar verwachting in de eerste
helft van 2020 beschikbaar.
2. Kennisontwikkeling
Er bestaan veel gevaarlijke stoffen en de kennis daarover is nog continu in
ontwikkeling. Het is van belang dat de kennis over gevaarlijke stoffen die
bedrijven voor eigen gebruik ontwikkelen breder wordt gedeeld. In mijn
brief van 20 juni 2018 over kennisdeling gevaarlijke stoffen5 constateer ik
dat er diverse gegevensbronnen bestaan op het terrein van gevaarlijke
stoffen, onder meer als gevolg van de verplichting op grond van de
Europese REACH-verordening tot het registreren van stoffen bij het
Europees agentschap voor chemische stoffen (ECHA), als deze stoffen op
de markt worden gebracht via productie in de Europese Unie of via
import. Bovendien zijn er op nationaal niveau diverse initiatieven zoals
eigen initiatieven van branches, de nationale helpdesk REACH en CLP, de
jaarlijkse stoffendag, de door de Inspectie SZW en FNV ontwikkelde
stoffencheck-app en de speciale Toolbox Gezond Werken met Stoffen voor
bedrijven.

3

In de Voortgangsbrief chroom-6 op materialen van 21 december 2018 (Kamerstukken 35 000
XVI en 35 000 XV, nr. 119).
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5
Kamerstuk 25 883, nr. 330.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

4

De uitdaging ligt op dit terrein daarom vooral op het effectief verspreiden
en implementeren van kennis uit de reeds bestaande initiatieven.
VNO-NCW en MKB Nederland hebben aangegeven een bijdrage te willen
leveren aan een kennisplatform gevaarlijke stoffen, door middel van
halfjaarlijkse symposia en roadshows gericht op kennisdeling rond het
werken met gevaarlijke stoffen. TNO en RIVM zullen daaraan bijdragen
leveren vanuit hun ervaringen op het gebied van gezondheidsrisico’s van
gevaarlijke stoffen. Deze roadshows zijn gepland in de tweede helft van
2019 en in 2020.
Naast het delen van kennis is het ontwikkelen van kennis een
aandachtspunt. In dat kader is er onder meer aandacht voor onderwerpen
als nanotechnologie, de relatie met het exposoom6, de levenscyclus van
een gevaarlijke stof en in relatie hiermee de gevolgen van de circulaire
economie voor de blootstelling aan gevaarlijke stoffen en safe by design.
Ik ondersteun kennisontwikkeling en innovatie door middel van projecten
bij TNO en RIVM.
Biomonitoring en sensoring
Bij blootstelling gaat het niet alleen om de hoogte van blootstelling, maar
ook om de duur ervan en de frequentie. De technologische mogelijkheden
om dit te monitoren nemen toe. Mogelijkheden als biomonitoring en
sensoring zijn mogelijk meer geschikt dan de traditionele (meet)methoden. In maart van dit jaar heb ik de SER verzocht een advies uit te
brengen over de mogelijkheden en beperkingen van de inzet van
biomonitoring en sensoring. Aan het vraagstuk van de toepassing van
biomonitoring en sensoring zijn zowel praktische als ethische vraagstukken verbonden. Daarom heeft het RIVM ter voorbereiding op de
adviesaanvraag een studie geschreven over het gebruik van biomonitoring en sensoring binnen de arbeidsomstandigheden, waarin op deze
vraagstukken wordt ingegaan.7
3. Normering
Grenswaarden nationaal
Een grenswaarde geeft aan wat de maximale blootstelling van
werknemers aan een bepaalde stof mag zijn. Dit is belangrijk zodat
werkgevers en werknemers weten dat ze bij concentraties in de lucht lager
dan de grenswaarde geen nadelige effecten voor de gezondheid hoeven
te verwachten of dat risico’s op gezondheidseffecten laag zijn. Grenswaarden scheppen duidelijkheid over wat een toelaatbare blootstelling is
en ze bieden houvast bij de handhaving.
Voor sommige stoffen worden wettelijke8 (publieke) grenswaarden
gesteld. Als er geen wettelijke grenswaarde is voor een stof, moet de
werkgever zelf een private grenswaarde bepalen waaraan hij de blootstelling toetst, op basis van beschikbare informatie. Afgelopen jaar zijn er
voor 30 stoffen of stofgroepen nationale grenswaarden gesteld of
aangepast op het gezondheidskundig veilige niveau, naar aanleiding van
een Europese richtlijn.9

6

Het exposoom beschrijft onder andere het effect van het geheel van stoffen waaraan de mens
tijdens zijn leven wordt blootgesteld.
7
RIVM Rapport 2018–0096, Het gebruik van biomonitoring en sensoring binnen de arbeidsomstandigheden – praktische en ethische overwegingen, A. Krom et al., 2018.
8
Deze staan in bijlage XIII bij de Arbeidsomstandighedenregeling.
9
Richtlijn (EU) 2017/164 van de Commissie van 31 januari 2017 tot vaststelling van een vierde
lijst van indicatieve grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

5

Voor sommige stoffen is vanwege hun intrinsieke eigenschappen geen
veilige blootstelling mogelijk. Voor deze stoffen worden grenswaarden
gesteld op basis van de informatie over het verband tussen de hoogte,
duur en frequentie van de blootstelling en het risico (hoe hoger, langer
en/of frequenter de blootstelling, hoe hoger het risico). Dit betekent dat bij
de blootstelling aan deze stoffen er altijd een risico aanwezig is en dat er
altijd maatregelen nodig zijn om werknemers te beschermen.
Volgens de wet moet de blootstelling aan kankerverwekkende of
mutagene stoffen geminimaliseerd worden, voor zover technisch
mogelijk. Voor deze stoffen wordt de haalbaarheid van de grenswaarde
getoetst door de SER Subcommissie Grenswaarden voor Stoffen
(SER-GSW) op het Werk. De SER-GSW heeft recent geadviseerd over de
stoffen meelstof, alfa-amylase, MDA, 1,2-dibroomethaan en hydrazine. In
de meeste gevallen zal dit leiden tot nieuwe of bijgestelde grenswaarden.
Op dit moment buigt de SER-GSW zich over de haalbaarheid van een
grenswaarde voor dieselmotoremissies, naar aanleiding van het advies
van de Gezondheidsraad van maart jongstleden.
Haalbaarheidsonderzoek nieuwe stijl
Het vaststellen van grenswaarden is belangrijk; het schept duidelijkheid
over de risico’s van de blootstelling. Er is een zorgvuldig proces om tot
deze grenswaarden te komen. Wel wordt door de SER-GSW een aantal
knelpunten ervaren bij het uitvoeren van de haalbaarheidsonderzoeken.
Deze hangen samen met inconsistente of beperkte informatie vanuit de
sectoren, branches, bedrijven en werknemers. De SER zal hiertoe een
nieuwe werkwijze ontwikkelen gericht op het verkrijgen van adequate
informatie. De komende jaren wordt deze werkwijze ontwikkeld en getest
met steun en betrokkenheid van SZW.
Daarnaast hebben werkgevers en werknemers in de SER-GSW aangegeven dat zij graag meer gezamenlijk op Europees niveau een systematiek
(gebaseerd op de Nederlandse aanpak) willen agenderen en uitdragen
voor het komen tot grenswaarden voor kankerverwekkende stoffen.
Hiertoe wordt door hen allereerst een conferentie op Europees niveau
voorbereid, voor begin 2020.
Grenswaarden internationaal
Minstens zo belangrijk als de nationale grenswaarden zijn de grenswaarden die op Europees niveau tot stand komen. Voor stoffen zonder
kankerverwekkende of mutagene effecten zijn al vele tientallen
EU-grenswaarden van kracht. Voor kankerverwekkende stoffen bleef het
beschermingsniveau tot voor kort ver achter: er waren maar 4 grenswaarden vastgesteld. De Nederlandse regering heeft zich sinds 2016
ervoor ingezet om op Europees niveau een basisbeschermingsniveau te
introduceren wat betreft de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen.
Dit is nadrukkelijk zo ingezet ten tijde van het Nederlands voorzitterschap
in 2016 en dit is nog steeds een prioriteit voor dit Kabinet. Op dit punt
heeft de Nederlandse regering samengewerkt met meerdere andere
Europese lidstaten waaronder Duitsland, Frankrijk en Oostenrijk. Deze
gecoördineerde insteek heeft er aan bijgedragen dat voorstellen tot
(strengere) grenswaarden door de Europese Commissie zijn gedaan en
aangenomen, zodat er op afzienbare termijn voor ongeveer 25 kankerverwekkende stoffen op het werk een Europees beschermingsniveau is,
onder meer voor belangrijke veel voorkomende kankerverwekkende
stoffen als kwartsstof, (hard)houtstof, chroom-6, en dieselmotoremissies.
Op deze Europees vastgestelde grenswaarden moeten de lidstaten hun
grenswaarden baseren. Ze kunnen de grenswaarde dan overnemen of een
strengere grenswaarde hanteren. De Nederlandse regering zal deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

6

insteek samen met andere lidstaten voortzetten om in samenwerking met
de Europese Commissie dit beschermingsniveau verder te verbreden.
In dit kader wordt in het convenant «Roadmap on Carcinogens» tevens
actief samengewerkt met Europese werkgevers en Europese werknemers,
de Europese Commissie, het Europees Agentschap, EU-OSHA en andere
lidstaten om goede praktijken over de wijze waarop bedrijven aan de
beschermende grenswaarden kunnen voldoen uit te wisselen, en
bedrijfstakorganisaties aan te zetten om bedrijven in hun sector te
ondersteunen.
4. Toezicht en handhaving
Het toezicht door de Inspectie SZW op de naleving van de bepalingen in
de Arbowet op het terrein van gevaarlijke stoffen blijft een belangrijk
sluitstuk van de aanpak. Bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen
stellen hun medewerkers nog te vaak bloot aan gezondheidsrisico’s. Vanaf
2018 tot nu zijn 66 relatief grote en complexe bedrijven geïnspecteerd. Bij
56 daarvan zijn één of meerdere overtredingen aangetroffen van de
onderwerpen die horen bij het 4-stappenmodel blootstelling gevaarlijke
stoffen. In al die gevallen is handhavend opgetreden. Volgens het
4-stappenmodel moeten bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken de
volgende stappen ondernemen: (1) welke stoffen worden gebruikt en hoe
lang, (2) hoe vaak wordt een medewerker hieraan blootgesteld, (3) welke
maatregelen worden genomen en (4) welke instructie wordt gegeven en
hoe worden maatregelen geborgd. Dit 4-stappenplan is opgenomen in de
Toolbox Gezond Werken met Stoffen.
Ik heb u eerder kunnen melden dat het toezicht op gevaarlijke stoffen
geïntensiveerd wordt.10 Daar is een bedrag van € 4,5 miljoen voor
beschikbaar gekomen. Dit bedrag wordt onder meer ingezet voor het
vormen van een dedicated team gespecialiseerde inspecteurs voor het
toezicht op asbest en gevaarlijke stoffen. Dit team zal de komende tijd
verder worden uitgebreid.
De Inspectie SZW constateert dat bedrijven er vooral voor kiezen om hun
medewerkers persoonlijke beschermingsmiddelen te geven als ze met
gevaarlijke stoffen werken. Ook ziet de Inspectie dat maatregelen soms
wel op het hoofdproces zijn toegepast, maar niet op alle nevenprocessen,
zoals onderhoud aan installaties. De komende tijd worden 50 nieuwe
inspecties uitgevoerd, bij bedrijven waar blijkens risicoanalyse veel met
kankerverwekkende stoffen wordt gewerkt. De Inspectie SZW geeft op
haar website uitgebreid informatie over dit onderwerp.11
De procedure om bepaalde documenten (gerelateerd aan gevaarlijke
stoffen) op lijsten te plaatsen, waarvoor een veel langere bewaartijd geldt
dan gebruikelijk, is bij het Nationale Archief gestart. Hiermee trekt de
Inspectie SZW haar eigen bewaartermijn gelijk met de termijn waarbinnen
werkgever verplicht zijn blootstellingsgegevens van kankerverwekkende
stoffen te bewaren, te weten 40 jaar.12 De Inspectie gaat hiermee
documentatie omtrent inspecties op CMR-stoffen binnen het programma
Bedrijven met Gevaarlijke Stoffen ook 40 jaar bewaren. Het behouden van
deze gegevens kan van groot belang zijn voor (oud-) werknemers die
mogelijk zijn blootgesteld.
10

Brief Uitbreiding inspectieketen Inspectie SZW van 31 oktober 2018 (Kamerstuk 29 544, nr.
846).
https://www.inspectieszw.nl/actueel/nieuws/2019/04/03/scherpe-controle-inspectie-szw-opkankerverwekkende-stoffen-in-bedrijven
12
Brief van 20 juni 2018 over kennisdeling gevaarlijke stoffen (Kamerstuk 25 883, nr. 330).
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

7

5. Specifieke stoffen
Chroom-6
Het doel is om het gebruik en de toepassing van chroom-6 zo snel
mogelijk uit te bannen. Dit is ook vastgelegd in nationale en internationale
regelgeving. Uitbanning blijkt echter nog niet altijd mogelijk. Het is
wenselijk om voor die situatie een eenduidige lijn te hanteren. Het kabinet
zal nader verkennen wat de consequenties zijn en of een Rijksbrede
beleidslijn kan worden ontwikkeld. Dit komt nader aan bod in de voortgangsbrief over chroom-6 van de Minister voor Medische Zorg en Sport.
In mijn brief van 5 maart jongstleden heb ik aangekondigd een commissie
«Vergemakkelijking Schadeafhandeling Beroepsziekten» in te stellen
(Kamerstuk 25 883, nr. 342). In de ministerraad van 14 juni jl. heeft het
kabinet de instellingsregeling van deze commissie geaccordeerd. De
commissie heeft als opdracht gekregen aanbevelingen op te stellen voor
een betere organisatie van het proces van schadeafhandeling bij
beroepsziekten door blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Verder kan ik
melden dat de heer Ton Heerts bereid is gevonden het voorzitterschap van
de Commissie op zich te nemen. Ik verwacht nog deze maand een formeel
besluit te kunnen nemen over de feitelijke benoeming van de voorzitter en
de andere leden van de Commissie. Na publicatie van de instellingsregeling en het benoemingsbesluit in de Staatscourant zal ik u informeren.
De bedoeling is dat de commissie haar werkzaamheden per 1 juli start en
voor het eind van het jaar advies uitbrengt.
Uw Kamer heeft eerder verzocht om een overzicht van andere bedrijfstakken waar chroom-6 is toegepast.13 Bij de brief van 5 maart (Kamerstuk
25 883, nr. 342) heb ik u in de bijlage een overzicht van de Inspectie SZW
meegestuurd van branches waar blootstelling aan chroom-6 aan de orde
kan zijn. Ik heb u in die brief ook toegezegd om een volledig overzicht te
laten maken, door de reeds aanwezige kennis op het gebied van toepassingen en bewerkingen met chroom-6 samen te laten brengen en indien
nodig aan te laten vullen. Op dit moment wordt, met betrokkenheid van
de Inspectie SZW, invulling gegeven aan deze toezegging. De resultaten
verwacht ik nog dit jaar met uw Kamer te kunnen delen.
In die brief ben ik ook ingegaan op de verantwoordelijkheid van
gemeenten voor de arbeidsomstandigheden, als mensen op basis van de
Participatiewet activiteiten verrichten. Daarbij heb ik aangegeven dit
onderwerp specifiek bij alle gemeenten onder de aandacht te zullen
brengen. Inmiddels zijn de gemeenten afgelopen maart daarover
geïnformeerd in de Gemeentenieuws van SZW.14
Asbest
Op 27 september 2018 heb ik uw Kamer mijn beleidsreactie op het
onderzoek naar het functioneren van het asbeststelsel toegezonden
(Kamerstuk 25 834, nr. 150). Ik heb hierin een plan van aanpak gepresenteerd waarmee ik middels acht sporen de komende jaren een aantal
substantiële verbeteringen in het huidige stelsel wil aanbrengen. Het
uitgangspunt daarbij is en blijft dat de gezondheid en veiligheid van
werknemers op één staat.

13
14

Handelingen II 2018/19, nr. 48, item 6.
Gemeentenieuws van SZW, jaargang 2019, nr. 2, 22 maart 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

8

Op 6 maart van dit jaar hebben wij hierover een debat gevoerd waarbij ik
uw steun heb ervaren op de belangrijke punten in mijn plan van aanpak
(Handelingen II 2018/19, nr. 59, item 13). Uit de destijds door u ingediende
moties maak ik op dat u het belang van nieuwe werkwijzen en innovaties
onderstreept. Ik wil u hierbij ook kort informeren over de stand van zaken
van het nieuwe Validatie- en Innovatiepunt (VIP) dat in samenwerking met
het RIVM wordt ingericht. Een eerste schets van het inrichtingsvoorstel
heb ik inmiddels ontvangen. Ik bespreek nu met stakeholders de inhoud
van het voorstel. Ik constateer dat er veel draagvlak is. Tegelijk zijn er
aandachtspunten meegegeven zoals het belang van een strikt onafhankelijke rol, een duidelijke juridische verankering, transparante processen
voor besluitvorming, tijdige afhandeling en excellente uitvoering.
Het is van groot belang afgewogen met deze suggesties om te gaan en
zorgvuldig te zijn in het proces van instelling van het VIP. Dit is ook
conform het advies dat ik in de vorm van het inrichtingsvoorstel van het
RIVM heb ontvangen en de signalen die ik van stakeholders krijg; er is
immers maar één kans om het VIP goed op te zetten. Tot de zomer
worden gesprekken gevoerd waarna de definitieve inrichtingsopzet helder
moet zijn. Op basis daarvan volgt een instellingsbesluit en wordt een
kwartiermakersfase voorbereid waarin het VIP operationeel zal zijn en aan
de hand van de ervaringen bijstelling plaats kan vinden. Ook in de
volgende fases zal sprake zijn van een nauwe samenwerking met
stakeholders. Over de voortgang hiervan en de andere maatregelen uit de
beleidsreactie op het functioneren van het asbeststelsel bericht ik uw
Kamer dit najaar.
Reproductietoxische stoffen
Een specifiek vraagstuk gaat over de bescherming tegen reproductietoxische stoffen. Dit zijn gevaarlijke stoffen die schade kunnen veroorzaken aan de voortplanting, hetgeen kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen, miskramen, geboorteafwijkingen of ontwikkelingsproblemen van
kinderen. Daarbij wordt nagegaan of de huidige voorschriften ten aanzien
van deze stoffen kunnen worden aangescherpt. Op dit moment loopt een
survey van de Europese Commissie over wensen op het terrein van
verplichtingen voor reproductietoxische stoffen.
Tot slot
Gezien de grote gevolgen, blijft de blootstelling aan gevaarlijke stoffen in
bedrijven de aandacht vragen. Werken mag nooit ten koste gaan van de
gezondheid van werkenden. Met de hierboven omschreven aanpak zet ik
in op bewustwording en kennisdeling, schets ik een kader voor het
handelen van werkgevers, opdrachtgevers en werkenden, en sluit ik de
cirkel met een intensivering van het toezicht. Daarnaast werk ik aan
verbeteringen in het functioneren van de arbobeleidscyclus, waarin
partijen samenwerken ten behoeve van een goede bescherming van
werkenden tegen gevaarlijke stoffen. Bij nieuwe ontwikkelingen zal ik u
informeren over de voortgang op dit terrein.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 883, nr. 347

9