Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2314
Vragen van het lid Van Bommel (SP) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over het bericht «Hoe vereiste hervormingen de Oekraïense mijnsteden tot
wanhoop drijven» (ingezonden 9 maart 2016).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) mede namens de
Minister van Financiën (ontvangen 18 april 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Hoe vereiste hervormingen de
Oekraïense mijnsteden tot wanhoop drijven»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over het feit dat de Oekraïense bevolking aangeeft last te
hebben van «de stijgende levenskosten en stagnerende of zelfs verdwenen
inkomsten door het verlies van werk, gekoppeld aan de enorme inflatie»?
Erkent u dat deze ontwikkeling samenhangt met de hervormingen die het
Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de EU van Oekraïne eisen in ruil voor
financiële steun?
Antwoord 2
De stijgende kosten voor levensonderhoud en verlies aan banen in Oekraïne
zijn vooral het gevolg van jarenlang economisch mismanagement onder de
vorige regering dat leidde tot groeiende begrotingstekorten en een industrie
die niet meer kon concurreren. Samen met het conflict in het oosten van het
land leidde dit tot een zware economische crisis in 2014 en 2015.
Het IMF-programma heeft onder andere als doel de overheidsfinanciën onder
controle te krijgen door goed begrotingsbeleid en verbeteringen in de
belastingdienst. Daarnaast wordt de inflatie door een strak monetair beleid
omlaaggebracht. De enorme inflatie is al afgenomen. Hervormingen op het
gebied van het wisselkoersregime en de subsidiestructuren in de energiesector zijn absoluut noodzakelijk voor economisch herstel en dragen er op
termijn juist aan bij dat de inflatie en werkloosheid worden teruggedrongen.

1

ah-tk-20152016-2314
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.ftm.nl/artikelen/hoe-vereiste-hervormingen-de-oekraiense-mijnsteden-totwanhoop-drijven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Het IMF, in samenwerking met andere internationale financiële instellingen,
heeft er in het programma juist op aangedrongen dat de prijsverhogingen in
de energiesector gecompenseerd worden door gerichte inkomenssteun voor
de armste groepen van de bevolking.
In het associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne worden ook afspraken
gemaakt over door te voeren hervormingen voor de modernisering van de
Oekraïense economie, die net als bij het IMF juist moeten leiden tot economisch herstel. Hier staat geen extra financiële steun van de EU aan Oekraïne
tegenover.
Vraag 3
In hoeverre hangen deze hervormingen samen met de implementatie van het
associatieakkoord met Oekraïne?
Antwoord 3
De hervormingen die het IMF als voorwaarde koppelt aan financiële steun
staan los van het associatieakkoord tussen de EU en Oekraïne. Zie verder het
antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Hoe oordeelt u over de volgende bevinding: «In feite komen de werkloosheid,
inflatie en stijgende levenskosten deels voort uit hervormingen, sinds 2014
doorgevoerd door de Oekraïense regering en op last van het IMF»?
Antwoord 4
Zie ook het antwoord op vraag 2.
De hervormingen afgesproken met het IMF hebben als doel om de onevenwichtigheden in de economie terug te dringen zodat de economie van
Oekraïne weer gezond wordt.
Vraag 5
Deelt u de mening dat faillissement voor Oekraïne dreigt indien het land zich
volgens het IMF niet aan de voorwaarden van het steunpakket aan Oekraïne
houdt?
Antwoord 5
Nee. Het steunprogramma voorkomt dat juist. Het niveau van de reserves is
sinds de aanvraag van het programma toegenomen en het begrotingstekort
is sterk teruggedrongen. De tweede voortgangsrapportage van het IMFprogramma is nog niet afgerond, maar het is al duidelijk dat de Oekraïense
autoriteiten reeds een aanzienlijk aantal hervormingen hebben doorgevoerd
om de economie te stabiliseren. De uitdagingen in Oekraïne blijven echter
groot. Verdere hervormingen zijn essentieel om de economie op een
groeipad te krijgen. Dit is ook nodig om de financiële stabiliteit van het land
op lange termijn te waarborgen. Op de korte termijn zijn de IMF-middelen
vooral belangrijk om de benodigde internationale reserves verder op te
bouwen en zodoende vertrouwen te herstellen.
Vraag 6
Klopt het dat Oekraïne een einde moest maken aan subsidies in de energiesector als voorwaarde voor een tranche van een IMF-lening? Welke gevolgen
heeft dit gehad voor de energieprijzen in Oekraïne?
Antwoord 6
Ja, dit klopt. De subsidies in de energiesector leidden tot inefficiëntie en
trokken een grote wissel op de overheidsfinanciën. Bovendien hadden vooral
de rijkere delen van de bevolking voordeel van de subsidies aangezien zij
meer energie gebruiken. De energieprijzen in Oekraïne waren vele malen
lager dan in de buurlanden en de tarieven dekten niet de kosten van het
(geïmporteerde) gas en die van het energienetwerk. Als onderdeel van het
IMF-programma moet het energiebeleid worden aangepast en subsidiëring
van het staatsbedrijf Naftogas worden beëindigd. Om dit bedrijf kostendekkend te maken, worden gedurende twee jaar tariefverhogingen doorgevoerd
voor de afnemers. Dit teneinde op meer reële marktgebaseerde prijzen te
komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Om rekening te houden met de druk die dit legt op de bevolking, is in het
IMF-programma evenwel als voorwaarde gesteld dat de armsten gecompenseerd dienen te worden voor het prijsverschil. De verhoging van de energieprijzen is gunstig voor de begroting en energiebesparing. Door de reductie
van de huidige subsidies komt begrotingsruimte vrij voor het inzetten van
deze middelen, o.a. voor sociaal beleid.
Vraag 7
Klopt het dat de meeste kolenmijnen alleen konden voortbestaan dankzij de
steun van de Oekraïense staat, en dat veel kolenmijnen nu gedwongen
worden om te sluiten? Kunt u percentages geven bij de beantwoording van
deze vraag, zowel van het aantal gesloten mijnen als de toegenomen
werkloosheid?
Antwoord 7
Ja, dat klopt. Het grootste deel van de kolenindustrie bevindt zich in het
oosten van het land, in gebieden die nu door de zogenaamde separatisten
worden gecontroleerd. Tot 2014 was 60% van de 150 kolenmijnen in Oekraïne
in handen van de staat en werden deze door de Oekraïense overheid
gesubsidieerd. Door het conflict liggen nu nog 65 mijnen in het gebied dat
door Oekraïne wordt gecontroleerd, waarvan 35 operationele staatsmijnen
met in totaal 52.000 werknemers.
De Minister van Energie heeft een plan aangekondigd waarin hij aangeeft dat
in 2018 de helft van het totale aantal mijnen zal worden gesloten. Van de 35
staatsmijnen zullen er 23 worden afgestoten en 12 gesloten. Naar verwachting zullen hierdoor 27.000 arbeidsplaatsen verdwijnen. Dit betekent een
vermindering van 51%.
Investeringen in de te moderniseren mijnen zijn noodzakelijk, waardoor ze
rendabeler zullen worden en banen zullen worden behouden.
Over de 30 mijnen in private handen in door Oekraïne gecontroleerd gebied,
evenals de nog functionerende mijnen in gebieden niet op dit moment niet
onder controle van het Oekraïense centrale gezag staan, is onvoldoende
betrouwbare informatie beschikbaar.
Vraag 8
Bent u ervan op de hoogte dat Oekraïne op dit moment een groot tekort aan
kolen kent? Wat is het gevolg hiervan voor de Oekraïense economie?
Antwoord 8
Ook hier is de vraag gebaseerd op onjuiste informatie. Er is op dit moment
geen sprake van een tekort. In tegenstelling tot de winter van 2014–2015 was
er afgelopen winter in Oekraïne geen sprake van een brandstoftekort, noch
van kolen noch van gas. Op 1 januari 2016 hadden kolengestookte electriciteitscentrales in Oekraïne 2,7 miljoen ton kolen in opslag. In januari en
februari 2016 importeerde Oekraïne meer dan 2,5 miljoen ton kolen. Dit is
conform het overheidsbeleid om verliesmakende kolenwinning te vervangen
door import. Door het geleidelijk afschaffen van subsidies wordt de overheidsbegroting opgeschoond en worden overheidsschulden houdbaarder.
Vraag 9
Kunt u verifiëren dat Anatoli Mukhamedzhanov (leider van de onafhankelijke
vakbond voor mijnwerkwerkers NPGU) in elkaar geslagen is door een
adviseur van de Minister van Energie en Kolenindustrie, Demchyshyn,
vanwege zijn streven om een aantal kolenmijnen open te houden? Wat zegt
dit incident volgens u over de staat van de rechtstaat in Oekraïne?
Antwoord 9
Nee. De Oekraïense autoriteiten hebben een strafrechtelijk onderzoek
ingesteld tegen de belagers van Anatoli Mukhamedzhanov. Nederland acht
het van belang dat ook in deze zaak er een onafhankelijk en objectief
onderzoek wordt gedaan en recht geschiedt.
De versterking van de rechtsstaat in Oekraïne is een belangrijk onderdeel van
het Nederlandse en Europese beleid. Het associatieakkoord biedt hiervoor
een helder kader. Daarom zijn de hervormingen in het politieapparaat en van
de rechterlijke macht die aangejaagd worden door het associatieakkoord zo
belangrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 10
Kunt u een overzicht geven van de bezittingen van de oligarch Rinat
Akhmetov, voorzover bekend?
Antwoord 10
Het is niet aan het Kabinet om mededelingen te doen over de bezittingen van
buitenlandse personen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4