Nota ter aanbieding subsidieregeling

Middelbaar Beroeps

Aan: MOCW

Onderwijs
Van
Persoonsgegeven

Datum
21 augustus 2023
Referentie
38696980

Verlenging en uitbreiding subsidievoorwaarden

Bijlagen

Subsidieregeling praktijkleren

1.

Ontwerpregeling

2.

Voorhangbrief aan TK

3.

Nota ter ondertekening
Kamerbrief evaluatie

4.

Beslisnota invulling
vervolgregeling

Gevraagde besluit

Aantal pagina’s
7

Op 15 mei 2023 heeft u ingestemd met het vervolgen van de Subsidieregeling
praktijkleren per 1 januari 2024. Met de nota van 19 juni 2023 hebben we u de
voorgenomen aanpassingen van de regeling voorgelegd. Hierbij wordt u de
ontwerpregeling voorgelegd, welke conform uw besluit op deze nota is
vormgegeven.
U wordt gevraagd:
-

akkoord te gaan met bijgevoegde regeling maar deze nog niet te ondertekenen
(omdat sprake is van wijziging van een subsidieregeling, mag de regeling niet
worden gepubliceerd voordat de TK 30 dagen de tijd heeft gekregen om op het
ontwerp te reageren),

-

de brief te ondertekenen waarmee het ontwerp aan de TK wordt gezonden (na
verstrijken van de termijn wordt de regeling nogmaals aan u voorgelegd, dan
ter ondertekening).

Met de voorhangbrief biedt u de concept wijzigingsregeling voor de
Subsidieregeling praktijkleren aan de Tweede Kamer aan voor voorgang. Deze
voorhang is verplicht op grond van artikel 4.10, zevende lid, van de
Comptabiliteitswet 2016. Op grond van die wet dient een subsidieregeling die
strekt tot wijziging van de vervaltermijn gedurende 30 dagen te worden
voorgehangen bij de Tweede Kamer, voordat zij kan worden vastgesteld.
Bij de voorhang zullen ook de beslisnota’s over het voortzetten van de
subsidieregeling en de invulling van de vervolgregeling aan de Tweede Kamer
openbaar worden gemaakt (zie bijlage). Daarbij zijn uitsluitend de
persoonsgegevens en enkele documentkenmerken gelakt.
De conceptregeling zal u na afloop van deze voorhang apart ter ondertekening
worden voorgelegd. De regeling wordt vervolgens aangeboden voor publicatie in
de Staatscourant, en treedt in werking met ingang van 1 januari 2024.
Samenvatting van de regeling

Pagina 1 van 7

De wijzigingsregeling bevat de volgende aanpassing van de Subsidieregeling
praktijkleren:
-

Verlenging van de Subsidieregeling van 1 januari 2024 tot en met 31
december 2028

-

Opnemen voorwaarde inschrijving leerling/student in Register
Onderwijsdeelnemers (ROD)

-

Actualisatie verwijzingen naar wetsartikelen

Bijlage
Deze nota bevat een bijlage met de afwegingen die zijn gemaakt bij de
totstandkoming van de regeling.
Leeswijzer bijlages:
-

Bijlage 1: Gewijzigde regeling zoals die wordt voorgehangen bij de
Tweede kamer

-

Bijlage 2: Begeleidende brief aan de Tweede kamer

-

Bijlage 3: Nota ter ondertekening kamerbrief evaluatie, op basis waarvan
u eerder akkoord bent gegaan met het voorbereiden van een
vervolgregeling.

-

Bijlage 4: Beslisnota op basis waarvan u akkoord bent gegaan met de
invulling van de vervolgregeling.

Pagina 2 van 7

Bijlage met informatie over de regeling
1. Wat is het probleem en de aanleiding voor de subsidieregeling?
Werkgevers maken kosten voor de begeleiding van leerlingen of studenten die
een praktijk- of werkleerplaats bij hen doen. Die begeleidingskosten kunnen onder
andere bestaan uit materiaalkosten of kosten van in te zetten werknemers voor
de begeleiding van de leerling of student. In welke mate werkgevers in staat zijn
1

om deze investering te doen is wisselend . Dat werkgevers de investering doen is
echter cruciaal. Naast dat het belangrijk is dat werkgevers en studenten met
elkaar in contact komen met het oog op een toekomstig dienstverband, is het
opdoen van praktijkervaring voor studenten een voorwaarde om hun diploma te
behalen. Werkgevers hebben daarmee een belangrijk aandeel in de opleiding van
de leerling of student en het is van belang dat zij in staat zijn om dit aandeel te
kunnen leveren. Subsidieregeling praktijkleren (hierna: subsidieregeling) is een
instrument om werkgevers tegemoet te komen in de investering die de
begeleiding vraagt, met als doel om de begeleiding op peil te houden en hen te
stimuleren om praktijkleerplaatsen aan te bieden en zo de aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt te verstevigen.
De huidige subsidieregeling eindigt op 31 december 2023. Als er nu geen
vervolgregeling komt, dan zal het in 2024 niet mogelijk zijn voor werkgevers om
een tegemoetkoming aan te vragen voor de gerealiseerde praktijkleerplaatsen in
het studiejaar 2023-2024. Daarnaast geven we op deze manier gehoor aan de
2

wens van de Tweede Kamer (motie El Yassini ) om de subsidieregeling bij een
positieve evaluatie te verlengen voor een periode van vijf jaar.
De wijzigingen die nu gedaan worden, zijn beperkt en voornamelijk technisch van
aard. Het betreft ten eerste een actualisatie van verwijzingen naar wet- en
regelgeving. Ten tweede is in de regeling als voorwaarde opgenomen dat een
leerling/student ingeschreven moet zijn in het Register Onderwijsdeelnemers
(ROD) van DUO. Dit is al wettelijk verplicht op grond van de onderwijswetgeving
en vergemakkelijkt de uitvoering van de regeling door RVO.
Er worden aldus geen fundamentele wijzigingen aangebracht in de
subsidieregeling. De evaluatie biedt hier geen aanleiding toe. Bovendien is er
geen budgettaire ruimte om sommige beleidsprioriteiten kracht bij te zetten
zonder dat dit ten koste gaat van andere belanghebbenden. Tot slot wordt het
passend geacht om eerst een nieuw kabinet en de oplevering van het
Interdepartementaal Beleidsonderzoek mbo (IBO) af te wachten.
2. Wie zijn betrokkenen?
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert de regeling uit en acht
de regeling uitvoerbaar voor de voorgenomen looptijd 1 januari 2024 t/m 31
december 2028.

1

Evaluatie Subsidieregeling praktijkleren 2019-2022, Cinop-ECBO en Regioplan

2

Kamerstukken II 2022/23, 36200-VIII, nr. 144
Pagina 3 van 7

De regeling is daarnaast afgestemd met FEZ en de betrokken beleidsdirecties VO,
KO, HO&S en OWB.
3. Wat is het doel van de subsidieregeling?
De Subsidieregeling praktijkleren is een instrument om werkgevers tegemoet te
komen in de investering die de begeleiding van leerlingen/studenten (vo, mbo,
hbo, wo) vraagt, met als doel om de begeleiding op peil te houden en hen te
stimuleren om praktijkleerplaatsen aan te bieden- en zo de aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt te verstevigen.
De subsidieregeling is met name gericht op het stimuleren van
praktijkleerplaatsen voor studenten die een praktijkgerichte opleiding volgen,
waarbij werkgevers door het bieden van een praktijkleerplaats een belangrijk
aandeel leveren voor het studiesucces van de leerling of student. Daarnaast richt
de regeling zich in enkele gevallen specifiek op de praktijkleerplaatsen die
geboden worden in sectoren waarin knelpunten in de personele voorziening
worden verwacht en tot slot op de opleiding van wetenschappelijk personeel dat
onmisbaar is voor onze kenniseconomie. Dit betekent dat de regeling grotendeels,
ongeveer 95%, is gericht op het stimuleren van leerbanen voor een grote groep
mbo bbl-studenten. Een veel kleiner aandeel betreft leerplaatsen in het hbo (voor
deeltijd- en duaal studenten in specifieke sectoren), vo (vmbo-lwt, vmbo-entree,
praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs) en wo (phd/toio), gezien de
beperkte omvang van deze groepen.
Toepassing in Caribisch Nederland
Momenteel wordt de nu nog specifieke wetgeving voor het beroepsonderwijs in
Caribisch Nederland geïntegreerd met de Wet Educatie en Beroepsonderwijs.
Daarmee is er straks nog maar één wettelijk kader voor beide delen van
Nederland en dienen voorzieningen die in Europees Nederland beschikbaar zijn,
dat ook Caribisch Nederland te zijn. Er is daarom een eerste verkenning gedaan of
uitbreiding van de Subsidieregeling praktijkleren naar Caribisch NL wenselijk is. Er
is daarbij alleen gekeken naar Bonaire omdat zich hier het grootste aantal bblstudenten bevindt en om de omvang van het evaluatieonderzoek beheersbaar te
houden. De evaluatie wijst uit dat uitbreiding naar Bonaire wenselijk en
uitvoerbaar is, maar dat de regeling niet één-op-één overgenomen kan worden
door contextuele verschillen. Er dient nog een passende werkwijze uitgewerkt te
worden. Bijvoorbeeld wat betreft de gebruikte talen, gegevensuitwisseling en
administratieve procedures. Of uitbreiding van de regeling ook uitvoerbaar is op
St Eustatius en Saba is nog niet verkend. Daarvoor is vervolgonderzoek nodig. Tot
slot zal voor geheel Caribisch Nederland bekeken moeten worden hoe uitbreiding
van de subsidieregeling gefinancierd kan worden. Verwachting is dat dit beperkt
effect heeft op de begroting, omdat het om relatief kleine aantallen bbl-studenten
gaat. Samenvattend, de uitbreiding van de subsidieregeling naar Caribisch
Nederland is wenselijk maar nog niet haalbaar voor de beoogde ingangsdatum
van de vervolgregeling (1 januari 2024). Verdere uitwerking zal in 2024
plaatsvinden en hierbij wordt aansluiting gezocht bij het proces rondom de
integratie van wetgeving.
4. Waarom een subsidieregeling en geen ander instrument?

Pagina 4 van 7

Het betreft een ministeriële regeling en wijziging van een bestaande
3

subsidieregeling. Op basis van de evaluatie kan geconcludeerd worden dat er door
stakeholders, werkgevers en opleidingen groot belang wordt gehecht aan de
subsidieregeling. 99% van de werkgevers gaf aan de subsidie opnieuw te gaan
aanvragen. De evaluatie wees bovendien uit dat de regeling doelmatig,
rechtmatig en uitvoerbaar is. Wat betreft doeltreffendheid bleek dat de regeling
voor werkgevers van wisselend belang is als motivator om een praktijkleerplaats
aan te bieden (28% groot, 44% gemiddeld, 28% klein belang). Dit is begrijpelijk,
omdat werkgevers in de eerste plaats een praktijkleerplaats aanbieden omdat zij
een student aan zich willen binden met het oog op een toekomstig dienstverband.
Desalniettemin is de regeling belangrijk voor het aantal leerplaatsen dat
4

werkgevers kunnen bieden en de begeleiding die ze kunnen geven aan
bijvoorbeeld studenten met een ondersteuningsbehoefte. Daarnaast is te zien dat
met name het mkb (mbo: 95,4%) en werkgevers in tekortsectoren (mbo: ±75%)
gebruik maken van de subsidie. Het is van belang om hen tegemoet te komen
voor het aandeel dat zij hebben in het studiesucces van studenten, zodat we in de
toekomst beschikken over voldoende arbeidskrachten om de maatschappelijke
opgaven te dragen.
5. Wat is de grondslag voor de subsidieregeling?
Artikel 2.7 van de Wet educatie en beroepsonderwijs, artikel 4, 5, 9 en 10 van de
Wet overige OCW-subsidies.
6. Bestaat er een risico op ongeoorloofde staatssteun?
Er bestaat geen risico op ongeoorloofde staatssteun. Door middel van deze
subsidie kunnen kosten worden gedekt die werkgevers moeten maken voor het
aanbieden van een praktijkleerplaats. Als werkgevers een dergelijke subsidie niet
zouden kunnen aanvragen, dan zouden werkgevers kunnen besluiten om niet te
investeren in de opleiding van studenten. Voor het aanbieden van een
praktijkleerplaats bestaat geen markt. Voor werkgevers is het namelijk niet direct
rendabel om praktijkleerplaatsen aan te bieden. Zij bieden een praktijkleerplaats
aan met het oog op de toekomst en vanuit een maatschappelijke
verantwoordelijkheid. Het aanbieden van praktijkleerplaatsen betreft dus een
niet-economische activiteit. Er is wél sprake van selectiviteit, want de reguliere
subsidie komt (t.a.v. het hbo) ten goede aan bepaalde geselecteerde sectoren.
Binnen deze sectoren wordt geen onderscheid gemaakt tussen werkgevers. Alle
werkgevers die voldoen aan de voorwaarden kunnen de subsidie toegekend
krijgen.
De aanvullende subsidie voor mbo-leerplaatsen in de sectoren landbouw, horeca
en recreatie is alleen gericht op deze sectoren omdat het werk in deze sectoren
vaker met tijdelijke arbeidsovereenkomsten wordt gewerkt en de overgang naar
meer duurzame arbeidsovereenkomsten geholpen en ondersteund kan worden
door extra mogelijkheden om personeel goed te scholen. De keuze voor deze

Pagina 5 van 7

sectoren is tot stand gekomen naar aanleiding van de aangenomen motie
5

Heerma .
Gelet op voorgaande is geen sprake van verstoring van mededinging op de
Europese markt, omdat de subsidie een compensatie is voor de kosten die
werkgevers maken voor het begeleiden van studenten in het kader van hun
opleiding. Het betreft specifiek de onderwijskosten waardoor de subsidie geen
invloed heeft op de handel en opbrengsten van bedrijven. Via handhavings- en
monitoringsrapportages wordt toezicht gehouden op rechtmatige toekenning van
de subsidie.
7. Van welk USK-arrangement is sprake en hoe is de verantwoording?
Niet-onderwijsinstellingen:
Arrangement/bedrag

Verstrekking

Verantwoording

USK 1a

Direct vaststellen

Bij aanvraag

tot €25.000

(activiteiten reeds verricht)

8. Risicoanalyse
Risico

Kans

Impact

Bedrijven kunnen enige invloed uitoefenen op de sector waartoe zij behoren. Zij

Klein

Klein

Klein

Klein

Klein

Klein

kunnen zich laten indelen in een sector die in aanmerking komt voor
aanvullende subsidie. Het CBS verwacht dat het weinig gebeurt dat bedrijven
van code veranderen. Maar het CBS voert er geen controle op uit.
Bedrijven kunnen verkeerd geregistreerd staan in het Handelsregister,
waardoor ze ten onrechte geen aanvullende subsidie ontvangen. De
hardheidsclausule ondervangt dit risico.
Administratieve tekortkomingen bij werkgevers, maar deze worden beheerst
door nauwkeurige beoordeling van RVO, gegevensuitwisseling met DUO en
handhavingscontroles achteraf. Hiermee wordt onterechte toewijzing van
subsidie voorkomen of eventueel gecorrigeerd.
9. Wat zijn de kosten?
Beleidsmiddelen
Er zijn structureel middelen beschikbaar voor de Subsidieregeling praktijkleren.
Voor studiejaar 2023-2024 is op basis van de meest recente informatie uit de
ontwerpbegroting 2023 een totaalbedrag van € 268 miljoen beschikbaar.
Uitgangspunt voor 2024 is dat maximaal € 2.700 per gerealiseerde leerplek wordt
uitgekeerd op basis van de reguliere budgetten. Het exacte bedrag hangt af van
het aantal aanvragen. Net zoals in 2022-2023 blijft een aanvullende subsidie
beschikbaar voor mbo-leerplekken in de sectoren landbouw, recreatie en horeca.
Dit gaat om een bedrag van € 10,6 miljoen dat verdeeld wordt over het aantal
aanvragen en bovenop de maximaal € 2.700 wordt uitgekeerd.
Uitvoeringskosten
5

Kamerstukken II, 2018/19, 35074, nr. 50
Pagina 6 van 7

De uitvoeringskosten van RVO worden geschat op € 2,9 mln. per jaar, gebaseerd
op de kosten van 2023.
10. Overige aspecten/planning
Planning is om de regeling in september voor te hangen bij de Tweede Kamer en
in oktober te publiceren in de Staatscourant. Beoogde inwerkingtreding is 1
januari 2024.

Pagina 7 van 7