ONDERZOEK HELMPLICHT
SNORFIETSERS
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

11 OKTOBER 2019

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Contactpersoon
PATRICK KALDERS

Arcadis Nederland B.V.
Postbus 220
3800 AE Amersfoort
Nederland

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

2 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

INHOUDSOPGAVE
MANAGEMENTSAMENVATTING

5

1

INLEIDING

8

1.1

Achtergrond en aanleiding

8

1.2

Vraagstelling

8

1.3

Methodiek en verantwoording

9

1.4

Leeswijzer

9

2

3

4

RELEVANTE INZICHTEN OVER SNORFIETSERS

10

2.1

Inleiding

10

2.2

De snorfiets: historie, typen, kosten en aantallen

10

2.3

Wet- en regelgeving en handhaving

12

2.4

De snorfietsers: kenmerken en opvattingen

13

2.5

Verkeersveiligheid snorfietsers

14

2.6

Mobiliteit op fietspad en rijbaan

15

2.7

Milieu en leefbaarheid

16

2.8

Vergelijking met bromfiets

16

RESULTATEN ENQUÊTE ONDER SNORFIETSERS

17

3.1

Inleiding

17

3.2

Kenmerken snorfietsers

17

3.3

Gebruik van snorfiets en andere vervoermiddelen

18

3.4

Redenen voor keuze snorfiets

19

3.5

Gedrag bij helmplicht voor snorfietsers

20

3.6

Opvattingen over helmplicht voor snorfietsers

21

3.7

Conclusies

22

EFFECTEN VAN EVENTUELE HELMPLICHT VOOR SNORFIETSERS

23

4.1

Overzicht van mogelijke effecten

23

4.2

Waarschijnlijkheid van effecten

24

4.2.1

Verkeersveiligheid

24

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

3 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

4.2.2

Milieu

26

4.2.3

Doorstroming

28

4.2.4

Kosten

29

Bijlage A Gebruikte literatuur

30

Bijlage B Verantwoording enquête onder snorfietsers

31

Bijlage C Deelnemers expertsessie

32

COLOFON

33

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

4 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

MANAGEMENTSAMENVATTING
Hoofdconclusie
Wij concluderen dat een helmplicht voor snorfietsers een substantieel positief effect zal hebben op
de verkeersveiligheid van snorfietsers (inclusief overstappers). Wij verwachten een substantiële
daling van het aantal verkeersongevallen (doden en gewonden). Dit effect is sterk afhankelijk van het
deel snorfietsers dat als gevolg van een helmplicht overstapt op een ander vervoermiddel. De
effecten van een helmplicht voor snorfietsers op doorstroming, worden ingeschat als niet
noemenswaardig en op milieu als zowel positief (afname van NOx) als negatief (toename van CO2). Er
is geen betrouwbare berekening te maken van de effecten op de kosten.

Achtergrond en aanleiding
De afgelopen tien jaar zijn er vele veranderingen
opgetreden in het verkeer. Een van de in het oog
springende veranderingen, met name in stedelijk
gebied, is het sterk toegenomen aantal
snorfietsers op het fietspad. Waren er in 2007 nog
300.000 snorfietsen in Nederland, in 2019 is dit
aantal gestegen tot bijna 750.000. De snorfietsen
hebben speciale voordelen voor de gebruikers
(zoals gebruiksgemak en lagere kosten), maar
brengen ook specifieke problemen met zich mee
voor onder andere de doorstroming en de
verkeersveiligheid. Op 22 januari 2019 is in de
Tweede Kamer de motie Von Martels
aangenomen, waarin de regering wordt verzocht
“de Kamer spoedig een wetsvoorstel voor te
leggen waarbij het dragen van een helm verplicht
wordt voor snorfietsers.” De minister van
Infrastructuur en Waterstaat heeft aangekondigd
aandacht te willen schenken aan de mogelijke
effecten van een helmplicht voor snorfietsers op
verkeersveiligheid, doorstroming, et cetera.
Vraagstelling
De centrale vragen in het onderzoek zijn:
1. Wat zijn de mogelijke effecten van een
helmplicht voor snorfietsers?
2. Wat zijn hiervan de meest relevante effecten
voor de verkeersveiligheid, doorstroming,
leefbaarheid, milieu en kosten?
3. Met welke waarschijnlijkheid treden deze
effecten op?
Methodiek en verantwoording
Om de onderzoeksvragen te beantwoorden is in
het onderzoek een aantal stappen doorlopen:
Bureauonderzoek: De beschikbare literatuur over
snorfietsen, helmplicht en de effecten hiervan op
verkeersveiligheid, doorstroming, leefbaarheid,
milieu en kosten zijn bestudeerd. Hierover is
afgestemd met experts van TNO, SWOV, RAI
Vereniging, BOVAG, ANWB, Geef het Fietspad
terug!, Scooterbelang, Fietsersbond, FEHAC en
de gemeente Amsterdam.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

Enquête onder de doelgroep snorfietsers in
Nederland: Door onderzoeksbureau I&O
Research is een enquête uitgevoerd onder de
doelgroep snorfietsers in Nederland.
Scenario’s van mogelijke effecten helmplicht
snorfietsers: Op basis van de inzichten uit het
bureauonderzoek en de enquête zijn enkele
scenario’s opgesteld voor verkeersveiligheid,
doorstroming, milieu en kosten.
Expertsessie: Tijdens een expertsessie met
experts van TNO, SWOV, RAI Vereniging, ANWB,
Geef het Fietspad terug!, Scooterbelang,
Fietsersbond, FEHAC en de gemeente
Amsterdam zijn de resultaten van het
bureauonderzoek, de enquête en de scenario’s
gepresenteerd.
Relevante inzichten uit literatuurstudie
• Afgelopen jaren is er een sterke stijging in het
aantal snorfietsen tot bijna 750.000 in 2019.
• In andere Europese landen waar de snorfiets
voorkomt geldt een helmplicht.
• De snorfiets is relatief gezien een populair
vervoermiddel voor in de stad.
• Tussen 59% en 73% van de snorfietsers in
Amsterdam zegt dat ze bij een helmplicht
kiest voor een ander vervoermiddel.
• Helmplicht wordt gezien als een kansrijke
maatregel, maar niet de enige (andere zijn
bijvoorbeeld infrastructurele maatregelen).
• Er zijn meer slachtoffers onder snorfietsers
per gereden kilometer dan onder fietsers en
automobilisten.
• Educated guess (SWOV): het effect van een
helmdraagplicht inclusief modal shift voor
snorfietsers wordt geschat op circa 30%
minder slachtoffers.
• Een helmplicht heeft naar verwachting een
positief effect op de verkeersveiligheid van
snorfietsers.
• Snorfietsers maken tussen de 4% en 9% uit
van het totaal aantal fietspadgebruikers.
• Doorstroming: Geen onderzoek bekend naar
effect van helmplicht op doorstroming.
• Milieu: Tweetakt snorfiets meest vervuilend.
5 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

•

Effect helmplicht bromfietsers: substantieel
positief (circa 30% minder slachtoffers), maar
langere tijd geleden.

Enquête onder snorfietsers
De belangrijkste conclusies van de enquête zijn:
• De snorfiets wordt vaak gebruikt: iets meer
dan de helft (51%) van snorfietsers geeft aan
dat zij de snorfiets meer dan 3 dagen in de
week gebruiken en meer dan een kwart (28%)
gebruikt de snorfiets 5 dagen of meer.
• De belangrijkste reden om voor de snorfiets te
kiezen is dat er geen helm nodig is. Van de
snorfietsers heeft 72% voor de snorfiets
gekozen omdat geen helm nodig is.
• Indien een helmplicht wordt ingevoerd blijft
iets meer dan een derde (36,5%) snorfiets
rijden en geeft bijna drie vijfde (59,5%) aan te
kiezen voor een ander vervoermiddel. Een
kleine groep van 4% geeft aan iets anders te
doen.
• Van de snorfietsers die bij een verplichte helm
overstappen op een ander vervoermiddel,
kiest 42% voor (elektrische) fiets en 38% voor
auto.
• De snorfietsers die een helm kopen, willen
hier gemiddeld circa € 75,- aan uitgeven.
• Van de snorfietsers geeft 82% aan dat zij
hiermee (veel) moeite zouden hebben.
• Meer dan drie kwart van de snorfietsers (77%)
is van mening dat door een helmplicht (veel)
veiligheidswinst is te behalen.
Effecten van helmplicht voor snorfietsers
Mogelijke effecten
In de mogelijke effecten die optreden bij de
invoering van een helmplicht onderscheiden wij
eerste, tweede en derde orde effecten. Eerste
orde effecten zijn de effecten die direct zichtbaar
zijn door een afname van (de ernst van) letsel bij
snorfietsongevallen (verkeersveiligheid) en de
effecten op het gebruik van de snorfiets en/of
andere vervoermiddelen (modal shift). Bij de
tweede orde effecten onderscheiden wij vier
categorieën: verkeersveiligheid als gevolg van
doorstroming (naast de eerste orde effecten),
doorstroming, milieu en financieel. Een derde
orde effect is leefbaarheid.
Waarschijnlijkheid van effecten
Verkeersveiligheid: Wij hebben gekeken naar het
effect van een helmplicht op snorfietsslachtoffers,
op de ernst van de ongevallen met snorfietsers en
op de verkeersveiligheid als gevolg van de
overstap op andere modaliteiten. Gezien de
afname van het aantal snorfietsers en de
verschuiving naar andere modaliteiten, kan
gesteld worden dat de helmplicht voor snorfietsers
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

een substantieel positief effect zal hebben op de
verkeersveiligheid. De omvang van het effect zal
afhangen van het aantal overstappers: het is
groter als meer snorfietsers overstappen. Als 60%
van de snorfietsers overstapt, is er bij de
snorfietsers die overblijven een daling te
verwachten van 16 naar 6 doden en van 1.838
naar 735 gewonden per jaar. Als 30% van de
snorfietsers overstapt, is er een verwachte daling
naar 11 doden en 1.268 gewonden per jaar. De
groep die overstapt, stapt over op veiligere
vervoerswijzen zoals de auto, fiets en OV. In
totaal verwachten wij een substantiële daling in
het aantal verkeersongevallen (doden en
gewonden) onder snorfietsers, inclusief
overstappers.
De cijfers voor het effect van helmplicht op de
verkeersveiligheidsrisico’s van andere
modaliteiten geven ook een reductie van het
aantal doden en gewonden. Deze cijfers geven
echter onvoldoende zekerheid om op
verantwoorde wijze een hard getal af te kunnen
geven voor het totale effect van een
helmdraagplicht voor snorfietsers op de
verkeersveiligheid.
Milieu: De uitstoot door snorfietsers neemt af want
er rijden minder mensen op een snorfiets na
invoering van de helmplicht. De groep die
overstapt, stapt deels over op minder schone
vervoerswijzen zoals de auto. De uitstoot van
deze groep stijgt daardoor. In totaal verwachten
wij een toename in de uitstoot van CO2 tussen de
20% (als 30% van de snorfietsers overstapt) en
70% (als 60% van de snorfietsers overstapt).
Tevens een afname in de uitstoot van stikstof
tussen de 18% (als 30% van de snorfietsers
overstapt) en 35% (als 60% van de snorfietsers
overstapt), omdat auto’s per reizigerskilometers
minder uitstoot van NOx hebben.
Doorstroming: Van de 60% van de snorfietsers
die overstapt, blijft een deel op het fietspad en zal
een deel naar wegen en OV gaan. In totaal vindt
er geen noemenswaardige verandering plaats in
de doorstroming op fietspad en rijweg en in het
OV.
Kosten: Bij invoering van de helmplicht moeten
snorfietsers een helm kopen. Zij geven aan hier
gemiddeld 75 euro aan uit te willen geven.
Voorzichtige berekeningen laten zien dat de te
verwachte kosten voor snorfietsers voor de
aanschaf van een helm in totaal liggen tussen de
€ 39 mln. (als 30% van de snorfietsers overstapt)
en € 22 mln. (als 60% van de snorfietsers
overstapt). Voor snorfietsers die overstappen op
andere vervoermiddelen is geen betrouwbare
6 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

berekening te maken voor het effect op de kosten.
Ook het financiële effect voor fabrikanten,
producenten en leveranciers is lastig in te
schatten.
Aanbevelingen
Meer onderzoek nodig naar de effecten van een
helmplicht op verkeersveiligheid
Een belangrijke conclusie in dit onderzoek is dat
er onvoldoende betrouwbare reductiecijfers
bekend zijn om op verantwoorde wijze een
berekening te maken van de te verwachten
effecten van een helmplicht voor snorfietsers. De
recente invoering van de helmplicht in de
gemeente Amsterdam biedt een interessante

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

mogelijkheid om de effecten in de praktijk te
onderzoeken.
Passende monitoring en evaluatie bij eventuele
helmplicht voor snorfietsers
Onze aanbeveling is de invoering van een
eventuele helmplicht goed te monitoren en te
evalueren (ook gezien een te verwachten kleine
groep van overtreders). Bij de invoering kan in de
communicatie rekening worden gehouden met de
constatering dat het merendeel van de
snorfietsers veel moeite heeft met het dragen van
een helm, maar een groot deel van de
snorfietsers aangeeft dat een helm veiliger is.

7 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

1

INLEIDING

1.1

Achtergrond en aanleiding

De afgelopen tien jaar zijn er vele veranderingen opgetreden in het verkeer. Een van de in het oog
springende veranderingen, met name in stedelijk gebied, is het sterk toegenomen aantal snorfietsers op
het fietspad. Waren er in 2007 nog iets meer dan 300.000 snorfietsen in Nederland, in 2019 is dit aantal
gestegen tot bijna 750.000. De snorfietsen hebben speciale voordelen voor de gebruikers (zoals
gebruiksgemak en lagere kosten), maar brengen ook specifieke problemen met zich mee voor onder andere
de doorstroming en de verkeersveiligheid. Zij zorgen niet alleen voor extra drukte op het fietspad, maar er
zijn ook verschillen in snelheid met de overige weggebruikers die kunnen leiden tot onveilige situaties en
ongevallen.
Op 22 januari 2019 is de motie Von Martels in de Tweede Kamer aangenomen.1 Deze motie verzoekt de
regering “de Kamer spoedig een wetsvoorstel voor te leggen waarbij het dragen van een helm verplicht
wordt voor snorfietsers.” De motie geeft diverse overwegingen mee:
•
•
•
•

De snorfiets is in de praktijk vaak een bromfiets (als je kijkt naar gewicht, vermogen, volume en snelheid).
De oorspronkelijke doelgroep voor de snorfiets heeft de elektrische fiets ontdekt.
De snorfiets is verhoudingsgewijs veel bij ongelukken betrokken.
De SWOV constateert dat een groot deel van het ernstig hoofdletsel onder snorfietsers voorkomen had
kunnen worden als een helm gedragen was en dat het percentage hersenletsel onder snorfietsers
beduidend hoger is dan onder bromfietsers en motorrijders.

Het doel van de helmplicht is het vergroten van de verkeersveiligheid. Echter, het invoeren van een
helmplicht voor snorfietsers kan leiden tot (ongewenste) neveneffecten, die weer van invloed zijn op
de algehele verkeersveiligheid. Om deze reden heeft de minister van Infrastructuur en Waterstaat
aangekondigd aandacht te willen schenken aan de mogelijke effecten van een helmplicht voor snorfietsers
op doorstroming, verkeersveiligheid et cetera.

1.2

Vraagstelling

De centrale vragen in het onderzoek zijn:
1. Wat zijn de mogelijke effecten van een helmplicht voor snorfietsers?
2. Wat zijn hiervan de meest relevante effecten voor de verkeersveiligheid, doorstroming, leefbaarheid,
milieu en kosten?
3. Met welke waarschijnlijkheid treden deze effecten op?
Bij de eerste vraag worden alle mogelijke en relevante effecten op kwalitatieve wijze in kaart gebracht.
Hierbij kan onder andere worden gedacht aan verschuivingseffecten, waarbij snorfietsers die overstappen
op de elektrische fiets, bromfiets (inclusief ombouwen snorfiets naar bromfiets), auto, gehandicaptenvoertuig,
scootmobiel of openbaar vervoer. Ook moet aandacht worden besteed aan het deel van de snorfietsers dat
(noodgedwongen of vrijwillig) niet overstapt. Daarnaast wordt aandacht besteed aan andere effecten,
zoals effecten op doorstroming, milieu, kosten et cetera.
Bij de tweede vraag wordt een onderbouwde selectie gemaakt van de meest relevante effecten voor
verkeersveiligheid, doorstroming, leefbaarheid, milieu en kosten.
Bij de derde vraag worden de bij de tweede vraag geselecteerde effecten gekwantificeerd. Hierbij wordt
bijvoorbeeld bij het effect op de verkeersveiligheid ingegaan op de kwantitatieve effecten voor (ernstig) hoofden hersenletsel voor snorfietsers, voor e-bikes, voor bromfietsers en voor andere categorieën voertuigen
waarnaar wordt overgestapt. Voor de doorstroming wordt bijvoorbeeld ingegaan op de effecten voor de drukte
op het fietspad en op de rijbaan.

1 Tweede Kamer, vergaderjaar 2018-2019, 29398, nr. 652.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

8 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

1.3

Methodiek en verantwoording

Om de onderzoeksvragen te beantwoorden is het onderzoek in een aantal stappen verdeeld:
Bureauonderzoek
De beschikbare literatuur over snorfietsen, helmplicht en de effecten hiervan op verkeersveiligheid,
doorstroming, leefbaarheid, milieu en kosten zijn bestudeerd (zie Bijlage A). Hierover is afgestemd met
experts van onder andere TNO, SWOV, RAI Vereniging, BOVAG, ANWB, Geef het Fietspad terug!,
Scooterbelang, Fietsersbond, FEHAC en de gemeente Amsterdam.
Enquête onder de doelgroep snorfietsers in Nederland
Door onderzoeksbureau I&O Research is een enquête uitgevoerd onder de doelgroep snorfietsers in
Nederland (zie Bijlage B). In de enquête is gevraagd naar de redenen voor aanschaf van een snorfiets, het
gebruik van de snorfiets en alternatieve vervoermiddelen, wat snorfietsers zeggen te gaan doen indien een
helmplicht wordt ingevoerd en wat ze vinden van een eventuele helmplicht.
Scenario’s van mogelijke effecten helmplicht snorfietsers
Op basis van de inzichten uit het bureauonderzoek en de enquête zijn enkele scenario’s opgesteld voor
verkeersveiligheid, doorstroming en milieu.
Expertsessie
Tijdens een expertsessie met experts van TNO, SWOV, RAI Vereniging, ANWB, Geef het Fietspad terug!,
Scooterbelang, Fietsersbond, FEHAC en de gemeente Amsterdam (zie Bijlage C) zijn de resultaten van het
bureauonderzoek, de enquête en de scenario’s gepresenteerd. Aanvullingen en inzichten die tijdens de
expertsessie naar voren zijn gekomen zijn meegenomen in de rapportage.

1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 geven wij een overzicht van enkele voor dit onderzoek relevante inzichten uit de literatuur. In
hoofdstuk 3 doen wij verslag van de resultaten van de enquête onder de doelgroep snorfietsers. Hoofdstuk 4
gaat in op de mogelijke effecten van een eventuele helmplicht voor snorfietsers en de waarschijnlijkheid
waarmee deze effecten kunnen optreden. Hierbij is gekeken naar de effecten op de verkeersveiligheid,
doorstroming, milieu en kosten.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

9 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

2

RELEVANTE INZICHTEN OVER SNORFIETSERS

2.1

Inleiding

Uit de zelf gevonden en door betrokken experts ter beschikking gestelde literatuur is gebleken dat er geen
onderzoeken bekend zijn waar de centrale vraag van dit onderzoek reeds in is beantwoord. Wel bieden
verschillende onderzoeken inzichten die kunnen helpen om de centrale onderzoeksvraag van dit onderzoek
te beantwoorden. Zo zijn er bruikbare inzichten over (zie gecursiveerde kopjes in dit hoofdstuk):
•
•

Wat snorfietsers zeggen te zullen gaan doen bij de invoering van een helmplicht? (enquêtes).
De effecten op verkeersveiligheid van de gecombineerde maatregel van verplaatsing van snorfiets
naar rijbaan en helmplicht.

Verder is basisinformatie beschikbaar over:
•
•
•

Trends en ontwikkeling: aantallen snorfietsen, leeftijd snorfietsen, drukte op het fietspad.
Verkeersveiligheidsdata snorfietsen: aantallen, ontstaan en afloop en de effecten van een helm.
Kenmerken van snorfietsgebruikers.

Om relevante onderzoeken en studies te vinden, is gebruik gemaakt van de expertise van betrokkenen. Zij
zijn gevraagd om alle relevante studies, onderzoeken, rapporten en/of beleidsdocumenten in te brengen,
over snorfietsers, gedrag, verkeersveiligheid, helmplicht, doorstroming, milieueffecten, plaats op rijbaan en
kosten. De aangeleverde studies vulden het bureauonderzoek aan. Hieronder zijn de belangrijkste
bevindingen uit de verschillende onderzoeken beschreven.

2.2

De snorfiets: historie, typen, kosten en aantallen

De termen snorfiets en bromfiets worden met regelmaat door elkaar gebruikt. Ook in de literatuur en de
beschikbare data wordt vaak geen onderscheid gemaakt tussen beide. Bij de beschikbare data zien wij dat
de cijfers voor brom- en snorfiets dan bij elkaar worden opgeteld. Omdat wij met de snorfiets te maken
hebben met een specifieke categorie voertuigen, wordt eerst een korte toelichting gegeven op de snorfiets
en zijn geschiedenis.
In het oog springende verschillen tussen de brom- en de snorfiets zijn de snelheid en het kenteken. Een
bromfiets heeft een door de constructie bepaalde maximumsnelheid van 45 km/u, terwijl die bij de snorfiets
ligt bij 25 km/u. Het verschil is ook zichtbaar in de kleur van de kentekenplaat: de bromfiets heeft een gele en
de snorfiets een blauwe kentekenplaat.
Het begrip ‘snorfiets’ is voor het eerst gelanceerd in de TV-rubriek Hier en Nu op 9 september 1975.2 De
snorfiets werd geïntroduceerd toen net de helmplicht voor bromfietsers was ingevoerd. 3 De snorfiets was
bedoeld voor mensen die geen helm wilden dragen, in ruil voor een lagere snelheid dan de bromfiets.4 De
populariteit van de snorfiets was in het begin nog gematigd, maar nam snel toe. In 1980 werden nog 12.500
snorfietsen verkocht. Door onder meer de invoering van de snorscooter en de retro snorscooter verbeterde
het imago en steeg ook de verkoop. In 2006 bedroeg het aantal snorfietsers in Nederland rond de 300.000.
Er zijn verschillende typen snorfietsen. Zo zijn er de meer traditionele snorfietsen
(breedte: 60-70 cm, gewicht: 50-55 kg) en de meer modernere snorscooters
(breedte: 70-95 cm, gewicht: 90-125 kg). Momenteel zijn snorfietsen in veel
verschillende uitvoeringen verkrijgbaar. De meeste snorfietsen hebben een motor
van 50 cc en een vermogen van 2 tot 4 kW.5
Figuur 1: Type snorfiets

2 SWOV, Snorfiets, veilig of niet? Te verwachten consequenties van de eventuele invoering van de snorfiets

voor de verkeersveiligheid. Consult in opdracht van de Minister van Verkeer en Waterstaat, 1976.
3 Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), Schoon, stil en snel – Te verwachten reacties op het mogelijk
uitfaseren van de snorfiets met verbrandingsmotor, 2018, p.7.
4 SWOV, Recente ontwikkelingen in de veiligheid van snorfietsers, D-95-14. Den Haag, 1995, p.7.
5 Zie voetnoot 3.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

10 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Kosten
Omdat er veel verschillende modellen en uitvoeringen zijn, kunnen ook de kosten
van een snorfiets erg uiteenlopen. De aanschafkosten van een snorfiets liggen
rond de 1.500 euro.6 Praktijklessen, examen, rijbewijs en slot kosten samen rond
de 400 euro. Voor brandstof, verzekering, reparaties en onderhoud liggen de
jaarlijkse kosten bij 3.000 km rond de 850 euro, ofwel rond de 30 cent per
kilometer.
Figuur 2: Type snorscooter
Er is de afgelopen jaren een sterke stijging in het aantal snorfietsen tot bijna 750.000 in 2019
Het aantal snorfietsen in Nederland is in de periode vanaf 2007 sterk gestegen. Waren er in 2007 nog iets
meer dat 300.000 snorfietsen, in 2019 is dit aantal opgelopen naar bijna 750.000 (zie figuur 3). Er is een
jaarlijkse toename van tussen de 28 en 52 duizend snorfietsers. (Ter vergelijking: in 2019 zijn er iets meer
dan 450.000 bromfietsers in Nederland).

Figuur 3: Ontwikkeling aantal snorfietsen in Nederland in periode 2007-2019 (bron: CBS StatLine)

De verdeling van het aantal snorfietsers over de provincies varieert. De meeste snorfietsen zijn te vinden in
de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland, Noord-Brabant en Gelderland (zie figuur 4).

6 Website NIBUD, Wat kost een scooter?

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

11 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Figuur 4: Aantallen snorfietsen per provincie in 2019 (bron: CBS StatLine)

Wat betreft het aantal snorfietsers per duizend inwoners, dan zijn de meeste te vinden in de provincies
Limburg, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Flevoland (zie figuur 5).

Figuur 5: Aantallen snorfietsen per provincie per duizend inwoners in 2019 (bron: CBS StatLine)

2.3

Wet- en regelgeving en handhaving

De regels voor de snorfiets zijn opgenomen in het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV
1990) en de Regeling voertuigen. In artikel 1 is een snorfiets gedefinieerd als bromfiets die blijkens de
gegevens in het kentekenregister of het voor het voertuig afgegeven kentekenbewijs, is geconstrueerd voor
een maximumsnelheid die niet meer bedraagt dan 25 km/uur. Snorfietsen zijn te herkennen aan een blauwe
kentekenplaat. Vanaf 16 jaar mag men met een snorfiets rijden, met een rijbewijs AM.
Bij metingen van de snelheid van een snorfiets wordt een marge aangehouden van 4 km/uur. De snorfiets
mag dus niet sneller rijden dan 29 km/uur. Indien de meting wordt gedaan met een zogenaamde

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

12 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

rollentestbank, dan geldt nog een extra marge van 5 km/uur. Als de snorfiets op deze testbank sneller kan
dan 34 km/uur volgt een boete en een WOK-melding.7
Voor wat betreft de verkeersregels in het RVV 1990 geldt dat de regels betreffende fietsen en fietsers ook
voor snorfietsen en de snorfietsers van toepassing zijn, tenzij anders is bepaald. Net als fietsers hoeven
snorfietsers geen helm te dragen. De helmplicht voor snorfietsers is geregeld in artikel 60, lid 18: “De
bestuurder en de passagiers van bromfietsen, brommobielen zonder gesloten carrosserie, motorfietsen en
driewielige motorvoertuigen zonder gesloten carrosserie moeten een goed passende helm dragen, die door
middel van een sluiting op deugdelijke wijze op het hoofd is bevestigd en die is voorzien van een
goedkeuringsmerk als bedoeld in artikel 22, vierde lid, van de wet.” In artikel 60, lid 2 staat: “Het eerste lid
geldt niet voor de bestuurder en de passagiers van een snorfiets”. Overigens geldt er wel een helmplicht als
snorfietsen de rijbaan gebruiken, of indien bij verkeersbesluit is bepaald dat er een helmplicht geldt en bij het
verkeersteken dat het verplichte fietspad aangeeft een onderbord dit aanduidt (artikel 5, lid 8).
In andere Europese landen waar de snorfiets voorkomt geldt een helmplicht
In tegenstelling tot het onderscheid dat in Nederland gemaakt wordt tussen snor- en bromfiets, is er in de
EU-regelgeving geen aparte categorie voor snorfietsers. Zo vallen de snorfietsen bijvoorbeeld bij de
emissieregelgeving samen met de bromfietsen onder dezelfde categorie van voertuigen.9 Ook de wet- en
regelgeving in Nederland voor een helmplicht voor snorfietsers verschilt van andere Europese landen waar
de snorfiets voorkomt. In deze landen geldt een helmplicht voor snorfietsers: België, Denemarken, Duitsland,
Zweden en Zwitserland.10 De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft enkele jaren geleden (2013)
aangegeven dat Nederland zich in negatieve zin onderscheidt van andere Europese landen als het gaat om
wetgeving voor helmdraagplicht voor gemotoriseerde tweewielers, met name snorfietsers.

2.4

De snorfietsers: kenmerken en opvattingen

Onder de groep snorfietsers zijn enkele interessante enquêtes verricht. Het meest uitgebreid is een
onderzoek uitgevoerd door de ANWB (2017) en de onderzoeken van The Choice (2011-2018).
De snorfiets is relatief gezien een populair vervoermiddel voor in de stad
In het onderzoek van de ANWB (2017)11 is een vragenlijst uitgezet onder leden die een brom- of
snorfietsverzekering bij de ANWB hebben. Bureau Blauw heeft de enquête uitgezet waarop een respons van
zo’n 1.700 mensen is ontvangen (circa 650 bromfietsers en circa 1.050 snorfietsers). In het onderzoek is het
volgende beeld verkregen van de groep snorfietsers:
•

•
•
•
•
•
•

Het merendeel van de snorfietsers (51%) is ouder dan 60 jaar en het overgrote deel is man (hierbij
moet worden opgemerkt dat in het onderzoek niet wordt aangegeven of is gecorrigeerd op het
verschil tussen eigenaarschap en gebruik van de snorfietsen; algemeen bekend is dat niet alle
snorfietsers ook op naam staan van de berijders).
Snorfietsen worden relatief vaak in de stad gebruikt.
De snorfiets wordt door 62% dagelijks of meerdere keren per week gebruikt.
De snorfiets wordt in 46% gebruikt voor sociale/ recreatieve doeleinden.
Een kwart van de snorfietsers rijdt nooit op de fiets en 1 op de 7 nooit met de auto.
Van de snorscooterrijders rijdt 7,5% elektrisch.
Als reden voor het gebruik van de snorfiets wordt aangegeven: leuk en makkelijk parkeren (en
goedkoop). In het onderzoek wordt aangegeven dat snorfietsers geen helmplicht willen: één van de
belangrijkste redenen waarom zij voor een snorfiets hebben gekozen, en niet de bromfiets, is zodat
zij geen helm hoeven te dragen.

7 SWOV, Snorfietsongevallen

op het fietspad - Hoe ontstaan ze en hoe zijn ze te voorkomen? R-2017-12.
Den Haag, 2017, p.6.
8 Hoofdstuk 2 Verkeersregels, paragraaf 28 Helmen, Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990.
9 Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), Schoon, stil en snel – Te verwachten reacties op het mogelijk
uitfaseren van de snorfiets met verbrandingsmotor, 2018, p.8.
10 Zie voetnoot 6.
11 ANWB, Het wel en wee van de brom- en snorfietser, 2017.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

13 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Tussen de 59% en 73% van de snorfietsers zegt dat ze bij helmplicht kiest voor ander vervoermiddel
The Choice heeft sinds 2011 jaarlijks marktonderzoek verricht onder brom- en snorfietsers in Amsterdam.12
De probleemstelling van het onderzoek luidde: ‘Wat is de huidige stand van zaken als het gaat om kennis,
houding en gedrag van snorfietsers ten aanzien van verkeersregels en de nieuwe (aankomende)
verkeersmaatregelen en hoe verschillen deze ten opzichte van de voorgaande metingen?’ In het onderzoek
zij 312 enquêtes afgenomen. Snorfietsers werden hiervoor persoonlijk benaderd. Aan snorfietsers is de
vraag voorgelegd wat ze gaan doen als in het voorjaar van 2019 de nieuwe regels in Amsterdam ingaan.
Van de respondenten geeft 25% aan dat ze snorfiets blijven rijden, 25% dat ze kiezen voor de bromfiets,
25% dat ze geen snor- of bromfiets meer zullen rijden en 25% weet het nog niet. Van de snorfietsers die
zeggen over te stappen, stapt 42% over naar de auto, 27% naar het OV, 18% naar de motor en 13% naar
de fiets. De groep die snorfiets blijft rijden na invoering van een helmplicht, varieert in de loop van de jaren
(2013-2016) tussen de 26% en 34%.13 De groep die kiest voor de bromfiets of geen snor- of bromfiets meer
rijdt, varieert tussen de 59% en 73%.

2.5

Verkeersveiligheid snorfietsers

Wij behandelen enkele inzichten op het gebied van verkeersveiligheid die bruikbaar kunnen zijn bij de
beantwoording van de onderzoeksvragen in ons onderzoek.
Helmplicht wordt gezien als een kansrijke maatregel, maar niet de enige
De SWOV heeft in 2017 onderzoek gedaan naar snorfietsongevallen op het fietspad. 14 Het doel was om op
kwalitatieve wijze inzicht te krijgen in de factoren en omstandigheden die van invloed zijn op het ontstaan en
de afloop van snorfietsongevallen die plaatsvinden op fietspaden. In het diepteonderzoek zijn 36
snorfietsongevallen bestudeerd die op een fietspad binnen de bebouwde kom plaatsvonden. De ongevallen
zijn samengevat in zes ongevalsscenario’s. De snorfietser:

1.
2.
3.
4.
5.
6.

wordt op de proef gesteld door de infrastructuur;
verliest controle over zijn voertuig na anticiperen op gedrag van een medeweggebruiker;
haalt een fietser in die in dezelfde richting rijdt en zonder richting aangeven naar links afslaat;
is niet alert of neemt risico in een situatie met weinig zicht op verkeer dat voorrang heeft;
krijgt geen voorrang van een fietser of gemotoriseerd snelverkeer;
wordt gehinderd door een inzittende van een geparkeerde auto.

De SWOV concludeert dat de helmplicht een van de kansrijke maatregelen is om het aantal ernstige
snorfietsongevallen op fietspaden te verminderen. Maar, gezien de diversiteit in de scenario’s, wordt ook
aangegeven dat niet één enkele maatregel maar een palet van maatregelen nodig is om het aantal
ongevallen te verminderen. Andere maatregelen zijn onder andere infrastructurele maatregelen aan het
fietspad en het controleren van snorfietsers op rijsnelheid in plaats van maximale voertuigsnelheid.
Meer slachtoffers onder snorfietsers per gereden kilometer dan onder fietsers en automobilisten
Rijkswaterstaat heeft in 2011 onderzoek gedaan naar problemen die er spelen bij snorfietsen op het
fietspad.15 Signalen vanuit grote gemeenten en van de Fietsersbond hebben geleid tot vragen aan de
minister van Infrastructuur en Milieu. De minister wil daarom in kaart brengen welke problemen er op het
gebied van snorfietsen op het fietspad spelen.
In het onderzoek wordt geconcludeerd dat onder snorfietsers per gereden kilometer aanzienlijk meer doden
en ziekenhuisgewonden vallen dan onder fietsers en automobilisten. Het risicocijfer is in de periode 2005 t/m
2009 (de periode die in het onderzoek is bekeken) ongeveer constant gebleven. Snorfietsers lopen met
name ernstig letsel op bij botsingen met zwaarder gemotoriseerd verkeer op kruispunten. Tevens wordt
geconcludeerd dat fiets-snorfietsongevallen slechts een klein aandeel vormt in het totaal aantal doden en
ziekenhuisgewonden bij deze vervoerswijzen. De klachten van fietsers over snorfietsers op fietspaden
komen vooral voort uit gevoelens van onveiligheid en overlast door stank en lawaai. In het onderzoek wordt
aangegeven dat deze gevoelens van onveiligheid kunnen optreden omdat een vijfde van de snorfietsers

12 The Choice, Houding en gedrag snorfietsers 2018.
13 The Choice, Houding en gedrag brom- en snorfietsers 2016.
14 SWOV, Snorfietsongevallen op het fietspad - Hoe ontstaan ze en hoe zijn ze te voorkomen? R-2017-12.

Den Haag, 2017
15 Rijkswaterstaat, Snorfiets op het fietspad, 2011.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

14 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

harder rijdt dan 40 km/u (ruim twee maal zo hard als de gemiddelde fietser). Verder is bijna een vijfde van de
snorfietsen inclusief spiegels breder dan een meter, circa 30 cm breder dan de breedste fietsen.
Educated guess: effect van helmdraagplicht voor snorfietsers wordt geschat op circa 30%
De SWOV heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van het verplaatsen van snorfietsers binnen de
bebouwde kom (gemeente Amsterdam) in de 50km/uur-zone naar de rijbaan (maatregel snorfiets op de
rijbaan; SOR).16 In het onderzoek zijn twee scenario’s onderzocht: 1) SOR met helmdraagplicht en 2) SOR
zonder helmdraagplicht. De SWOV maakt bij de schatting gebruik van de enquête van The Choice (2013,
zie hierboven) en van ongevallencijfers. De uitkomsten van de enquête worden als indicatief gezien.
De SWOV concludeert dat bij scenario 1) SOR met helmdraagplicht, naar schatting een jaarlijkse reductie
optreedt van 261 slachtoffers. Dit is een reductie van 38% slachtoffers ten opzichte van de situatie in 2012
(met 689 slachtoffers). Een verdere uitsplitsing naar verleende zorg laat zien dat er een reductie wordt
verwacht van 35 gevallen van ziekenhuisopnamen en 226 gevallen van spoedeisende hulp. Het effect van
een helmdraagplicht wordt geschat op een reductie van 32 op de 689 gevallen, ofwel: 4,6% van de gevallen.
Het effect van de modal shift als gevolg van de invoering van een helmdraagplicht wordt geschat op een
reductie van 176 op de 689 gevallen, ofwel 26% van de gevallen. Het effect van de helmdraagplicht inclusief
modal shift (zonder de maatregel SOR) wordt geschat op circa 30% van de gevallen. Voor het tweede
scenario zijn geen onderzoeksresultaten bekend.
Helmplicht heeft naar verwachting een positief effect op verkeersveiligheid snorfietsers
De SWOV schrijft in haar Factsheet over brom- en snorfietsers: “Er is geen recent onderzoek bekend naar
de effecten van een bromfietshelm. Wel toont een beschouwing van 61 internationale studies aan dat door
het dragen van een motorhelm de kans op een dodelijke afloop van een motorongeval met ongeveer 42%
afneemt, en de kans op ernstig hoofdletsel met ongeveer 69%. Een bromfietshelm moet volgens de
Nederlandse wet aan dezelfde eisen voldoen als een motorhelm (deze goedkeuringseisen zijn vastgelegd in
Europees reglement ECE R22-05). De beschermende werking van een bromfietshelm is dus net zo groot als
van een motorhelm. Echter, omdat met een motor veel harder wordt gereden, is het verschil tussen een
ongeval met beschermd en onbeschermd hoofd veel groter. Het is dus niet te zeggen of het dragen van een
helm op een bromfiets net zoveel letsel voorkomt als het dragen van een helm op een motorfiets.”
Vanwege de verschillen tussen motoren en snorfietsen kunnen de cijfers voor motoren niet zonder meer
worden doorgetrokken naar snorfietsers. Wel valt te concluderen dat er een positief effect is te verwachten
van de helmplicht op de verkeersveiligheid van snorfietsers.

2.6

Mobiliteit op fietspad en rijbaan

Snorfietsers maken tussen de 4 en 9% uit van het totaal aantal fietspadgebruikers
In 2015 deed de SWOV ook onderzoek naar de mobiliteit op het fietspad. 17 Uit dit onderzoek bleek dat
snorfietsers gemiddeld 6% uitmaakt van het totaal aantal fietspadgebruikers. De percentages verschillen
sterk per locatie, namelijk tussen de 4% en 9%. Een andere interessante conclusie is dat de drukste
fietspaden, ook als de snorfietsers uit de analyse worden gehaald, nog steeds als ‘druk’ kunnen worden
bestempeld. De SWOV concludeert dat in de studie niet kon worden vastgesteld of de drukte en het gedrag
op het fietspad tevens gevolgen heeft voor de feitelijke onveiligheid. Ook wordt aangegeven dat snorfietsen
nog wel eens worden opgevoerd, waardoor het feitelijk vermogen hoger ligt dan de toelatingskeuring.18
Geen onderzoek bekend naar effect van helmplicht op doorstroming
Het effect op de doorstroming heeft betrekking op zowel het fietspad als de rijbaan. Van de helmplicht wordt
geen direct effect verwacht op de doorstroming. Wel wordt een indirect effect verwacht via een modal shift:
wanneer de helmplicht wordt ingevoerd en snorfietsers overstappen naar een ander vervoermiddel heeft dit

16 SWOV, Educated Guess van gevolgen voor verkeersslachtoffers door maatregel Snorfiets op de rijbaan

(SOR) in Amsterdam, D-2013-11. Den Haag, 2013.
17 SWOV, Stedelijke mobiliteit op het fietspad - Observaties van aantallen, kenmerken, gedrag en conflicten
van fietspadgebruikers, R-2015-21A. Den Haag, 2015
18 SWOV, Stedelijke mobiliteit op het fietspad - Observaties van aantallen, kenmerken, gedrag en conflicten
van fietspadgebruikers, R-2015-21A. Den Haag, 2015, p.20.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

15 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

invloed op de doorstroming op het fietspad en op de doorstroming op de rijbaan. In de literatuur zijn hier
geen cijfers over gevonden.

2.7

Milieu en leefbaarheid

Tweetakt snorfiets meest vervuilend
De effecten op het milieu zijn afhankelijk van het type snorfiets. Het meest vervuilend is een tweetakt
snorfiets. Het minst vervuilend is de elektrische snorfiets. Het is de bedoeling om de verkoop van benzinesnorfietsen per 2025 uit te faseren, zodat er dan alleen nog elektrische snorfietsen verkocht mogen worden.
Brom-/Snorfiets

Emissie VOS

Emissie NOx

Emissie PM10

Emissie SO2

2000

16,70 mln kg

0,17 mln kg

0,23 mln kg

0,01 mln kg

2018*

7,45 mln kg

0,24 mln kg

0,08 mln kg

0,00 mln kg

*voorlopige cijfers

Tabel 1: Emissiegegevens snorfietsen, totale uitstoot (Bron: CBS StatLine)

Effect helmplicht op milieu en leefbaarheid onbekend
Er zijn geen onderzoeken bekend die het directe effect van de helmplicht op het milieu weergeven. Ook het
effect van de helmplicht op het milieu en de leefbaarheid kan zich indirect voordoen via de modal shift.
Doordat snorfietsers voor een ander vervoermiddel kiezen indien een helmplicht wordt ingevoerd,
veranderen de milieueffecten van het reizen.

2.8

Vergelijking met bromfiets

Effect helmplicht bromfietsers substantieel positief (circa 30%) maar langere tijd geleden
In februari 1975 is de helmplicht voor bromfietsers ingesteld. De daling van het aantal doden onder
bromfietsers daalde sterk in dat jaar: van 483 naar 334 doden, een afname van 30,8% (SWOV, 2013). De
SWOV schrijft dit effect toe aan zowel de helmdraagplicht als aan het verminderde bromfietsgebruik. Het
bromfietsgebruik daalde tussen 1974 en 1975 met 9,5%, van 4,2 miljard naar 3,8 miljard
bromfietskilometers. Door de helmdraagplicht is een extra daling bereikt van circa 21%.19 Hierbij wordt de
toelichting gegeven dat voordat de helmdraagplicht werd ingevoerd hoofdletsel de oorzaak was van circa
50% van de doden onder bromfietsers en de helmdraagplicht een reductie opleverde van circa 40% van de
doden door hoofdletsel.

19 SWOV, Educated Guess van gevolgen voor verkeersslachtoffers door maatregel Snorfiets op de rijbaan

(SOR) in Amsterdam, D-2013-11. Den Haag, 2013.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

16 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

3

RESULTATEN ENQUÊTE ONDER SNORFIETSERS

3.1

Inleiding

Wij beschrijven de resultaten van de enquête door in te gaan op de redenen voor aanschaf van een
snorfiets, het gebruik van de snorfiets en alternatieve vervoermiddelen, wat snorfietsers zeggen te gaan
doen indien een helmplicht wordt ingevoerd en wat ze vinden van een eventuele helmplicht. Eerst volgt een
korte schets van de bevraagde groep snorfietsers.

3.2

Kenmerken snorfietsers

Het totaal aantal respondenten van de enquête (gebruikers van een snorfiets) is 502.20 Hiervan is 62% man
(n=309) en 38% vrouw (n=192; 1 respondent heeft niet geantwoord). De gemiddelde leeftijd van de
respondenten is 47 jaar. Van de respondenten is 51% jonger dan 50 jaar en 49% ouder dan 50 jaar.

Figuur 6 Leeftijd van bevraagde snorfietsers

Van de respondenten is 81% zowel eigenaar als gebruiker en 19% alleen gebruiker. De eigenaren van
snorfietsen die de snorfiets zelf niet gebruiken zijn uit de enquête gefilterd oftewel buiten de enquête
gehouden. Van de snorfietsers die alleen gebruik maken van de snorfiets en geen eigenaar zijn, is gevraagd
wat de relatie is met de eigenaar. Hierbij geeft 59% aan dat het om een familielid gaat, 17% om iemand uit
de vrienden- en/of kennissenkring en 15% leent de snorfiets van buren.

Figuur 7 Vraag: Wat is uw relatie met de eigenaar van de snorfiets?

20 Voor een nadere verantwoording van de enquête verwijzen wij naar bijlage B.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

17 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

3.3

Gebruik van snorfiets en andere vervoermiddelen

Vraag 3 is aan alle respondenten van de peiling van I&O Research gesteld. De vraag was welke
vervoermiddelen de respondenten minimaal één keer per week gebruiken. Voor de beantwoording van deze
vraag waren er meerdere antwoorden mogelijk. De auto, de snorfiets/-scooter en de fiets worden het vaakst
genoemd.

Figuur 8 Vraag: Welke vervoermiddelen gebruikt u minimaal één keer per week? (meerdere antwoorden mogelijk)

Aan de snorfietsers is gevraagd hoe vaak ze de snorfiets gebruiken in een gemiddelde week. Iets meer dan
de helft (51%) geeft aan dat zij de snorfiets meer dan 3 dagen in de week gebruiken. Meer dan een kwart
(28%) gebruikt de snorfiets 5 dagen of meer per week. Bijna de helft (49%) van de snorfietsers geeft aan dat
zij de snorfiets weinig gebruiken, dat wil zeggen: niet iedere week of 1 of 2 dagen per week.

Figuur 9 Vraag: Hoe vaak gebruikt u de snorfiets in een gemiddelde week?

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

18 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

De meeste snorfietsers hebben meer vervoermiddelen ter beschikking dan alleen hun snorfiets. Onder
snorfietsers zijn de auto (39%), de fiets (30%) en de elektrische fiets (17%) de vervoermiddelen die het
meest worden genoemd.

Figuur 10 Vraag: Heeft u, naast de snorfiets, nog andere vervoermiddelen beschikbaar?

3.4

Redenen voor keuze snorfiets

Als aan de snorfietsers wordt gevraagd waarom zij voor de snorfiets hebben gekozen, dan geeft de
meerderheid (72%) aan dat dit is omdat er geen helm nodig is. Andere redenen zijn de kosten (32%),
gezondheid (15%) en geen autorijbewijs nodig (9%).

Figuur 11 Vraag: Waarom heeft u voor de snorfiets gekozen? (meerdere antwoorden mogelijk)

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

19 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

3.5

Gedrag bij helmplicht voor snorfietsers

Als aan de snorfietsers wordt gevraagd wat ze zullen doen indien het verplicht wordt een helm te dragen op
de snorfiets, dan geeft 30% aan dat zij een helm kopen en snorfiets blijven rijden. Van de snorfietsers geeft
37% aan dat zij een ander vervoermiddel kiezen. De groep die de snorfiets zou laten opwaarderen tot een
bromfiets is 16%. Er is ook een groep van 13% die aangeeft dat zij geen helm kopen maar wel op de
snorfiets zullen blijven rijden en een kleine groep van 4% die iets anders zal doen.

Figuur 12 Vraag: Indien het verplicht wordt een helm te dragen op de snorfiets (helm vanaf ongeveer 40 euro
verkrijgbaar), wat zou u dan doen?

Aan de snorfietsers die hebben aangegeven de snorfiets niet meer te zullen gebruiken bij een helmplicht
(285 respondenten), is gevraagd welk vervoermiddel ze dan zouden gebruiken voor de reizen die ze
normaal met de snorfiets maken. Deze snorfietsers geven aan dat ze dan zouden kiezen voor de auto of
motor (38%), de elektrische fiets (22%) en de fiets (20%). Ook geeft 9% aan dat ze dan voor de
bromfiets/scooter zouden kiezen. De respondenten konden meerdere antwoorden aanvinken.

Figuur 13 Vraag: Als u de snorfiets niet meer zou gebruiken vanwege de helmplicht, welk vervoermiddel gebruikt u dan
voor de reizen die u normaal met de snorfiets maakt?
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

20 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Aan de snorfietsers is tevens gevraagd of hun route verandert in lengte (km) als zij kiezen voor een ander
vervoermiddel. De meeste snorfietsers (57%) geven aan dat hun route even lang blijft. Verder geeft 23% aan
dat hun route korter wordt en 20% dat hun route langer wordt. Opmerkelijk is dat van de snorfietsers die
zeggen over te stappen op de auto of motor 43% aangeeft dat de route even lang blijft, maar 44% aangeeft
dat de route langer wordt.
Het gemiddelde bedrag dat de respondenten, als ze een helm zouden kopen, willen uitgeven aan een helm
bedraagt circa € 75,-. Van de respondenten wil 29% tussen de 0-50 euro uitgeven, 43% tussen de 50-100
euro, 15% tussen de 100-150 euro en 13% meer dan 150 euro.

Figuur 14 Vraag: Als u een helm zou kopen, hoeveel geld zou u willen uitgeven aan een helm?

3.6

Opvattingen over helmplicht voor snorfietsers

Aan de snorfietsers zijn enkele vragen gesteld om hun opvattingen over de helmplicht in beeld te krijgen. Als
wordt gevraagd hoeveel moeite ze zouden hebben met het verplicht dragen van een helm op een snorfiets
(score aangeven op een schaal van 1-10), dan geeft 82% aan dat zij hiermee moeite zouden hebben (score
van 6 of hoger). Geen moeite heeft 18% (score 5 en lager). Kijken we naar de groep die aangeeft moeite te
hebben, dan zien we dat een grote groep (68%) veel moeite heeft met een verplichte helm (score 8 t/m 10).

Figuur 15 Vraag: Hoeveel moeite zou u hebben met het verplicht dragen van een helm op een snorfiets?
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

21 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

In de toelichting geven veel mensen aan dat zij juist voor een snorfiets hebben gekozen omdat ze dan geen
helm hoeven te dragen. Het dragen van een helm wordt als ongemakkelijk ervaren, vooral in de zomer, en
men verliest het gevoel van vrijheid.
Ook is gevraagd naar de opvatting over hoeveel veiligheidswinst is te halen door een (snor)fietshelm
verplicht te stellen. Meer dan driekwart van de snorfietsers is van mening dat een helmplicht goed is voor de
veiligheid (77%, score van 6 of hoger). Bijna de helft ziet veel veiligheidswinst (46%, score 8 of hoger). Iets
minder dan een kwart geeft aan dat zij weinig veiligheidswinst zien in een verplichte helm (23%, score 5 of
lager).

Figuur 16 Vraag: Hoeveel veiligheidswinst is te halen door een (snor)fietshelm verplicht te stellen?

3.7

Conclusies

De belangrijkste conclusies van de enquête zijn:
•
•
•

•
•
•
•

De snorfiets wordt vaak gebruikt: iets meer dan de helft (51%) van de snorfietsers geeft aan dat zij
de snorfiets meer dan 3 dagen in de week gebruiken en meer dan een kwart (28%) gebruikt de
snorfiets 5 dagen of meer per week.
De belangrijkste reden om voor de snorfiets te kiezen is dat er geen helm nodig is. Van de
snorfietsers heeft 72% voor de snorfiets gekozen omdat er geen helm nodig is.
Van de snorfietsers zegt in totaal 53% dat ze overstappen op een ander vervoermiddel als het
verplicht wordt een helm te dragen. Van de snorfietsers geeft 43% aan dat ze op de snorfiets blijven
rijden na de invoering van een helmplicht. Hiervan geeft 13% aan dat zij dat zullen doen zonder
helm. De verwachting is dat, indien de helmplicht wordt ingevoerd, een deel van deze
laatstgenoemde groep alsnog een helm zal kopen en een ander deel de snorfiets laat opwaarderen
of een ander vervoermiddel kiest. Als we deze groep gelijk verdelen over deze twee opties, dan
kunnen we concluderen dat indien een helmplicht wordt ingevoerd iets meer dan een derde (36,5%)
van de snorfietsers op de snorfiets blijft rijden en bijna drie vijfde (59,5%) van de snorfietsers kiest
voor een ander vervoermiddel.
Van de snorfietsers die bij een verplichte helm overstappen op een ander vervoermiddel, kiest 42%
voor de (elektrische) fiets en 38% voor de auto.
De snorfietsers die een helm willen kopen, zouden hier gemiddeld circa € 75,- aan willen uitgeven.
Van de snorfietsers geeft 82% aan dat zij hiermee (veel) moeite zouden hebben.
Meer dan drie kwart van de snorfietsers (77%) is van mening dat door een helmplicht (veel)
veiligheidswinst is te behalen.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

22 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

4

EFFECTEN VAN EVENTUELE HELMPLICHT VOOR
SNORFIETSERS

4.1

Overzicht van mogelijke effecten

In de mogelijke effecten die optreden bij de invoering van een eventuele helmplicht onderscheiden wij
eerste, tweede en derde orde effecten (zie figuur 16). Eerste orde effecten zijn de effecten die direct
zichtbaar zijn na invoering van de helmplicht voor snorfietsers. Er is dan een directe afname van (de ernst
van) letsel bij snorfietsongevallen zichtbaar (Verkeersveiligheid 1). Ook zijn er directe effecten op het gebruik
van de snorfiets en/of andere vervoermiddelen (Modal shift).
Bij de tweede orde effecten onderscheiden wij vier categorieën: verkeersveiligheid (2), doorstroming, milieu
en financieel. Er zijn ook effecten op de verkeersveiligheid naast de eerste orde effecten op de slachtoffers
met snorfietsen. Deze zijn een gevolg van de modal shift, omdat meer mensen dan reizen met andere
vervoermiddelen waarbij zij ook een kans hebben op een ongeval. Daarnaast is er ook nog een effect op de
slachtoffers ongevallen met snorfietsen als gevolg van veranderingen in de doorstroming.
Een ander tweede orde effect is het effect op de doorstroming. Meer of minder drukte kan van invloed zijn op
de snorfietsongevallen. Dit effect kan zich zowel voordoen op het fietspad als op andere wegdelen. Het
derde tweede orde effect is een effect op het milieu: er vindt een verandering van de totale emissies van
snorfietsen en van andere voertuigen plaats na invoering van de helmplicht. Tenslotte is er ook een
financieel effect te verwachten. Dat kan zijn voor de snorfietsers zelf, die een helm moeten aanschaffen of
hun snorfiets laten ombouwen naar een bromfiets (inclusief de keuring door de RDW), of de kosten voor de
overstap naar een alternatief vervoermiddel. Daarnaast is er een financieel effect te verwachten voor de
fabrikanten, producenten en leveranciers van snorfietsen.
De effecten op verkeersveiligheid, doorstroming en milieu kunnen in samenhang een derde orde effect
hebben op de leefbaarheid. Er zou immers ook een effect kunnen zijn op de mate van overlast van
snorfietsen en van andere vervoermiddelen.

Figuur 17 Overzicht van kwalitatieve effecten van eventuele helmplicht voor snorfietsers
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

23 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

4.2

Waarschijnlijkheid van effecten

Op basis van de resultaten van de literatuurstudie en de enquête is gekeken of de effecten gekwantificeerd
kunnen worden. Daarbij gaat het om de effecten op verkeersveiligheid, milieu, doorstroming en kosten.
Vanuit de enquête en de literatuur wordt duidelijk dat circa 60% van de snorfietsers zegt over te zullen
stappen op een andere modaliteit. Circa 9% daarvan stapt over op de bromfiets. In totaal blijft circa 45% op
de snor- of bromfiets rijden maar draagt dan een helm. Voor de drie onderwerpen is het steeds de vraag wat
het effect is van de snorfietsers die blijven rijden (maar dan met helm) en wat het effect is van de overstap
op een andere modaliteit.
Overstap naar andere modaliteit
Er zit onzekerheid in het percentage mensen dat zegt over te stappen versus het percentage dat inderdaad
overstapt naar een andere vervoerswijze. Het is voor respondenten moeilijk in te schatten welk gedrag zij in
de toekomst, in een nieuwe werkelijkheid, zullen gaan vertonen. Daarom wordt er gerekend met een marge:
tussen de 30% en 60% van de huidige snorfietsers zal overstappen naar een andere modaliteit.

4.2.1

Verkeersveiligheid

In 2018 zijn onder snorfietsers 16 doden en 1.838 gewonden met letsel geregistreerd (VIASTAT, 2019).
Deze cijfers hebben wij als uitgangspunt genomen voor de verkeersveiligheid.
Om het effect op verkeersveiligheid uit te werken is een aantal deelvragen onderscheiden. Het antwoord op
ieder van de deelvragen leidt gezamenlijk tot een beeld van het totale effect van de invoering van de
helmplicht op de verkeersveiligheid.

Figuur 18: Deelvragen voor totaal effect verkeersveiligheid

Deelvraag 1: Wat is het effect van een helmplicht op de snorfiets slachtoffers?
Als circa 60% van de snorfietsers overstapt door de helmplicht betekent dit dat er minder snorfietsers in het
verkeer zijn. Het aantal ongevallen waarbij een snorfietser betrokken is neemt daarom af. Ook als niet alle
snorfietsers die nu in enquêtes aangeven over te stappen daadwerkelijk overstappen, dan nog is een
substantieel effect op de verkeersveiligheid te verwachten.
Het aantal overstappers varieert naar verwachting tussen de 30% en 60%. Daarom is hieronder voor beide
percentages uitgewerkt hoeveel minder ongevallen er zullen zijn onder snorfietsers op basis van de cijfers
uit 2018.
Doden onder
snorfietsers

Gewonden onder
snorfietsers

Situatie 2018, zonder helmplicht

16

1.838

30% snorfietsers stapt over

11

1.286

60% snorfietsers stapt over

6

735

Tabel 2: Effect helmplicht op snorfietsers

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

24 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Deelvraag 2: Wat is het effect van een helmplicht op de ernst van de ongevallen met snorfietsers?
De resterende snorfietsers dragen na de helmplicht een helm waardoor de ernst van hoofdletsel zal
afnemen. Voor de afname is gekeken naar de effecten van de helmplicht voor bromfietsers, studies naar de
effecten van de motorhelm en inschattingen van het effect van een helmplicht voor snorfietsers.
Studies naar de effecten van de helmplicht voor bromfietsers gaan uit van de situatie in de jaren 70 van de
vorige eeuw. Gezien de veranderingen in het verkeer moeten de cijfers met aanzienlijke voorzichtigheid
gebruikt worden. In de studies die worden aangehaald in de ‘educated guess’ van de SWOV (2013) is
beschreven dat de helmplicht voor bromfietsers heeft geleid tot een extra daling van 21% van het aantal
doden onder bromfietsers. Hierbij wordt aangegeven dat circa 50% van de doden onder bromfietsers voor
invoering van de helmplicht hoofdletsel had en dat de helmplicht een reductie van circa 40% van de doden
door hoofdletsel heeft opgeleverd.
In de ‘educated guess’ van de SWOV is ook gekeken naar de verwachte reductie van het aantal slachtoffers
van snorfietsongevallen.21 Voor het deel van de helmdraagplicht wordt deze geschat op 4,6% minder
slachtoffers.
De SWOV heeft ook gekeken naar de vergelijking met de bescherming van een motorhelm (Factsheet bromen snorfietsers). Daarin heeft zij gevonden dat internationale studies naar het dragen van een motorhelm
aantonen dat de kans op een ongeval met een dodelijke afloop afneemt met ongeveer 42% door het dragen
van een motorhelm. De eisen aan motorhelmen en bromfietshelmen zijn in Nederland gelijk conform
Europese regels. De snelheid van een motor is echter veel hoger dan een snorfiets. Daarom is het niet te
zeggen of het dragen van een helm op een snorfiets net zoveel letsel voorkomt als het dragen van een helm
op een motor.
Geconcludeerd kan worden dat bij een helmdraagplicht voor snorfietsers het aantal doden en gewonden af
zal nemen door afname van hoofdletsel. Een gedetailleerde berekening van dit effect kan echter niet op
verantwoorde wijze worden gegeven, door te veel onzekerheid in de reductiecijfers.
Deelvraag 3: Wat is het effect van een helmplicht op de verkeersveiligheid als gevolg van de overstap
op andere modaliteiten?
De snorfietsers die overstappen op een andere modaliteit krijgen te maken met de risico’s die optreden voor
die modaliteit. In 2017 heeft de SWOV zijn publiceerde risicocijfers per miljard reizigerskilometer per
modaliteit gepubliceerd.22 Uit de cijfers kan worden opgemaakt dat het overlijdens- en letselrisico voor bromen snorfietsers (veel) hoger is dan voor andere vervoerswijzen (motor, voetganger, fietser en auto; er is
geen onderscheid gemaakt naar snor- en bromfietsen). Het overlijdensrisico is vergelijkbaar met motorrijden
maar 30 keer zo groot als voor automobilisten. Het risico om ernstig gewond te raken is vele malen hoger
dan elk ander vervoermiddel.
Aangezien een aanzienlijk deel (tussen de 30% en 60%) zal overstappen op een andere, veiligere
vervoerswijze, zal voor de overstappende snorfietsers het risico op een dodelijk ongeval afnemen. Als
snorfietsers overstappen naar de auto, e-fiets, speed pedelec, gaan lopen of met het OV reizen dan neemt
hun risico op een ongeval af (zie tabel 3). Dit geldt voor 89% van de overstappende snorfietsers. Voor de
snorfietsers die overstappen op de bromfiets (9%) zal het overlijdens- en letselrisico ongeveer gelijk
blijven/licht toenemen (gezien de hogere snelheid), maar ze dragen dan wel een helm. Voor 2% is onbekend
wat ze doen maar zij zullen een keus maken uit bovenstaande modaliteiten of toch met helm op de snorfiets
blijven rijden.

21 SWOV, Educated Guess van gevolgen voor verkeersslachtoffers door maatregel Snorfiets op de rijbaan

(SOR) in Amsterdam, D-2013-11. Den Haag, 2013.
22 https://www.swov.nl/feiten-cijfers/factsheet/brom-en-snorfietsers
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

25 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Vervoerswijze

Risico per miljard reizigerskilometers (2017)

Auto / bestelauto

1,5

Bromfiets

44,3

Fiets

14,3

Motor

60,5

Voetganger

10,7

Vrachtauto / bus

1,1

Overig

12,8

Tabel 3: Risico op dodelijk ongeval per miljard reizigerskilometers (Bron: Theseus, SWOV; snorfietscijfers niet bekend)

Conclusie: Substantieel positief effect op verkeersveiligheid bij helmdraagplicht voor snorfietsers
Gezien de afname van het aantal snorfietsers en de verschuiving naar andere modaliteiten kan gesteld
worden dat de helmplicht voor snorfietsers een substantieel positief effect zal hebben op de
verkeersveiligheid. De omvang van het effect zal afhangen van het aantal overstappende snorfietsers: het is
groter als meer snorfietsers overstappen. Als 60% van de snorfietsers overstapt, is er een daling te
verwachten van 16 naar 6 doden en van 1.838 naar 735 gewonden. Als 30% van de snorfietsers overstapt,
is er een verwachte daling naar 11 doden en 1.268 gewonden.
De antwoorden op de eerste twee deelvragen wijzen op een afname van het aantal doden en gewonden
snorfietsers na invoering van de helmplicht. De cijfers voor het effect van helmplicht op de
verkeersveiligheidsrisico’s van andere modaliteiten geven ook een reductie van het aantal doden en
gewonden. Deze cijfers geven echter onvoldoende zekerheid om op verantwoorde wijze een hard getal af te
kunnen geven voor het totale effect van een helmdraagplicht voor snorfietsers op de verkeersveiligheid.
In totaal verwachten wij een substantiële daling in het aantal verkeersongevallen (doden en gewonden)
onder snorfietsers, inclusief overstappers.

4.2.2

Milieu

Omdat er geen studies zijn gevonden die directe effecten op het milieu weergeven, is het effect op het milieu
vertaald naar CO2- en NOx-emissies. Doordat snorfietsers voor een andere modaliteit kiezen als een
helmplicht wordt ingevoerd, verandert de CO2- en NOx-uitstoot bij het invoeren van de helmplicht.

Figuur 19: Deelvragen voor totaal effect milieu

Snorfietsers na modal shift
De uitstoot van snorfietsers zal dalen door een afname van het aantal mensen die het vervoermiddel blijven
gebruiken. Daarbij is nog van belang hoe de verhouding is tussen tweetakt, viertakt en elektrische
snorfietsers. In de cijfers wordt hier geen onderscheid in gemaakt.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

26 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Voor de snorfietsers die gebruik blijven maken van hun snorfiets (circa 40%) geldt dat de benzine-snorfiets
per 2025 wordt uitgefaseerd, zodat straks alleen nog nieuwe elektrische snorfietsen zijn toegestaan (zie
paragraaf 2.7). Degenen die op hun snorfiets blijven rijden zullen op termijn een nieuwe kopen en daarmee
de uitstootcijfers verder omlaag brengen. De lokale uitstoot van verschillende vervuilende stoffen van
snorfietsers zal dus afnemen. Een elektrische snorfiets heeft nog steeds CO 2-uitstoot. Uit cijfers van
Milieucentraal blijkt dat de elektrische bromfiets een uitstoot heeft van circa 19 gram CO2 per
reizigerskilometer (201923; cijfers op basis van onderzoek, voor brom- en snorfiets gecombineerd). De
benzine bromfiets heeft een uitstoot van circa 53 gram CO2 per reizigerskilometer. Zodra het wagenpark van
snor- en bromfiets volledig elektrisch is, wordt de CO2-uitstoot meer dan gehalveerd.

Figuur 20: CO2-uitstoot per reizigerskilometer (Bron: Milieucentraal, 2019)

De uitstoot van NOx voor snorfietsen is niet eenduidig bekend. Op basis van de informatie van het CBS over
de totale emissies van wegverkeer in combinatie met het aantal reizigerskilometers is onderstaande grafiek
opgesteld. In de emissiecijfers zijn fiets en lopen niet meegenomen. Ook is geen berekening te maken voor
het OV omdat de emissiecijfers alleen gaan over wegverkeer en reizigerskilometers onderscheid maken
tussen bus/tram/metro en trein. Deze emissiecijfers zijn daarom in de grafiek op nul gezet. Er is daarnaast in
de cijfers geen onderscheid gemaakt tussen de snor- en de bromfiets. Uit onderzoek van TNO blijkt dat er
veel verschil is tussen verschillende typen brom- en snorfietsen waarbij sommigen bijna 4 keer zoveel
uitstoot per kilometer hebben als anderen. 24

Figuur 21: Emissie NOx (bron: CBS)

Uitstoot andere modaliteiten
De snorfietsers stappen over op de fiets, bromfiets, auto of OV. De elektrische fiets heeft een zeer lage
uitstoot van CO2. Een bromfiets heeft een vergelijkbare uitstoot met de snorfiets. De auto heeft een hogere
uitstoot van CO2, afhankelijk van het type; diesel, benzine, hybride of elektrisch. Grofweg is de benzine of
diesel auto circa 4 keer zo vervuilend als de benzine scooter. De tram en metro hebben een vergelijkbare
uitstoot en de bus een circa 3 keer zo hoge uitstoot als de benzine scooter. Voor een weergave van de CO2uitstoot (zie Figuur 20). Bij het gebruik van de auto of het OV verandert daarnaast ook vaak de route van

23 Website: https://www.milieucentraal.nl/duurzaam-vervoer/fiets-ov-of-auto/
24 TNO, Tailpipe emissions of mopeds in the Dutch fleet, R11495, 2017.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

27 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

mensen omdat fietspaden veelal een directere route bieden. Als de bestemmingen van mensen niet
veranderen zal het aantal reizigerskilometers licht stijgen.
Als circa 60% van de mensen overstapt naar een andere modaliteit in de verhouding zoals gevonden in de
enquête neemt de uitstoot van CO2 met circa 70% toe door het grote aandeel snorfietsers dat gebruik gaat
maken van de auto. Indien er circa 30% mensen overstapt neemt de uitstoot van CO2 met circa 20% toe.
Voor NOx is de uitstoot van auto’s per reizigerskilometer lager dan die van bromfietsen. Voor (e-)fiets en
lopen kan de uitstoot van stikstof op nihil gesteld worden. De uitstoot door opwekking van energie voor
elektrische fietsen wordt dan niet meegerekend. Voor bromfiets is de uitstoot gelijk aan de snorfiets. Voor
het OV zijn geen betrouwbare cijfers beschikbaar maar kan voor het rekenvoorbeeld de uitstoot gelijk
gesteld worden aan die van bromfietsen. Hiermee kan een zeer indicatieve berekening worden gedaan. Als
circa 60% van de mensen overstapt naar een andere modaliteit, in de verhouding zoals gevonden in de
enquête, neemt de uitstoot van NOx met circa 35% af door het grote aandeel snorfietsers dat gebruik gaat
maken van de auto. Indien er circa 30% mensen overstapt neemt de uitstoot van NOx met circa 18% af.
Conclusie
De uitstoot door snorfietsers neemt af want er rijden minder mensen op een snorfiets na invoering van de
helmplicht. De groep die overstapt, stapt deels over op minder schone vervoerswijzen zoals de auto. De
uitstoot van deze groep stijgt daardoor. In totaal verwachten wij een toename in de uitstoot van CO2 tussen
de 20% (als 30% van de snorfietsers overstapt) en 70% (als 60% van de snorfietsers overstapt). Tevens een
afname in de uitstoot van stikstof tussen de 18% (als 30% van de snorfietsers overstapt) en 35% (als 60%
van de snorfietsers overstapt), omdat auto’s per reizigerskilometers minder uitstoot van NO x hebben.

4.2.3

Doorstroming

Figuur 22: Deelvragen voor effecten doorstroming

Uit onderzoek van de SWOV25 blijkt dat snorfietsers gemiddeld 6% uitmaakt van het totaal aantal
fietspadgebruikers. Ook blijkt dat als de snorfietsers uit de analyse worden gehaald, de fietspaden nog
steeds als ‘druk’ kunnen worden bestempeld.
Wanneer 60% van de snorfietsers overstapt naar een andere modaliteit verdwijnen deze snorfietsen van het
fietspad. Dit betekent dat er nog 2% snorfiets overblijft van het totaal aantal fietspadgebruikers. Wanneer
30% overstapt blijft er 4% over op het fietspad. Van de 30% tot 60% snorfietsers die zeggen over te stappen,
geeft 42% aan op het fietspad te blijven. Zij stappen over op de fiets of de elektrische fiets. De modal shift
heeft dus weinig effect op de doorstroming op het fietspad.
Van de 60% die naar verwachting zegt over te stappen, verplaatst ongeveer de helft (47%) zich naar de
weg. Tevens stapt 4% over naar het OV. Van beiden verwachten we geen noemenswaardige effecten op de
doorstroming op de rijbaan en in het OV.

25 SWOV, Stedelijke mobiliteit op het fietspad - Observaties van aantallen, kenmerken, gedrag en conflicten

van fietspadgebruikers, R-2015-21A. Den Haag, 2015.
Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

28 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Conclusie
Van de 30% tot 60% van de snorfietsers die overstapt blijft een deel op het fietspad en zal een deel naar
wegen en OV gaan. In totaal vindt er geen noemenswaardige verandering plaats in de doorstroming op het
fietspad, de rijweg en in het OV.

4.2.4

Kosten

Een belangrijk effect van de invoering van de helmplicht voor snorfietsers is dat de snorfietsers een helm
moeten kopen (30%, zie paragraaf 3.5). Dit geldt ook voor de snorfietsers die hun snorfiets laten ombouwen
tot bromfiets (16%), en de snorfietsers die overstappen op de bromfiets/scooter (9%). Uit de enquête komt
naar voren dat snorfietsers gemiddeld 75 euro aan een helm willen uitgeven. Als 30% van de snorfietsers
overstapt, betekent dit dat 70% van de circa 750.000 snorfietsers een helm zal aanschaffen en hiervoor naar
verwachting in totaal rond de € 39 mln. zal uitgeven; indien 60% overstapt zijn deze kosten voor de
snorfietsers in totaal rond de € 22 mln.
Van de snorfietsers zal naar verwachting 30% tot 60% overstappen op een ander vervoermiddel. Enkele van
deze vervoermiddelen zijn per reizigerskilometer goedkoper dan de snorfiets, anderen zijn duurder (zoals de
auto). Aangezien de kosten van de andere vervoermiddelen van vele factoren afhankelijk zijn, kunnen wij
geen betrouwbare berekening maken van deze effecten op de kosten.
Een eventuele helmplicht zal naar verwachting ook gevolgen hebben voor de verkoop van nieuwe
snorfietsen. Dit is een moeilijk in te schatten effect.
Conclusie
Bij invoering van de helmplicht moeten snorfietsers een helm kopen. Zij geven aan hier gemiddeld 75 euro
aan uit te willen geven. Voorzichtige berekeningen laten zien dat de te verwachte kosten voor snorfietsers
voor de aanschaf van een helm in totaal liggen tussen de € 39 mln. (als 30% van de snorfietsers overstapt)
en € 22 mln. (als 60% van de snorfietsers overstapt). Voor snorfietsers die overstappen op andere
vervoermiddelen is geen betrouwbare berekening te maken voor het effect op de kosten. Ook het financiële
effect voor fabrikanten, producenten en leveranciers is lastig in te schatten.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

29 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Bijlage A Gebruikte literatuur
ANWB, Het wel en wee van de brom- en snorfietser, 2017.
Arcadis, Snorfietsen op Amsterdamsebrug en Schellingwouderbrug – Advies over de verkeersveiligheid van
snorfietsen, 2019.
CBS StatLine, Bromfietsen; soort voertuig, bouwjaar, eigendom, leeftijd, regio, 1 januari.
CBS StatLine, Bromfietsen; soort voertuig, brandstof, bouwjaar, 1 januari.
Gemeente Amsterdam, DIVV, Kennis, gedrag en houding scooterrijders 2013.
Gemeente Amsterdam, Snorfiets naar de rijbaan, Nota van Beantwoording, december 2018.
Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM), Schoon, stil en snel – Te verwachten reacties op het mogelijk
uitfaseren van de snorfiets met verbrandingsmotor, 2018.
Stichting BOVAG-RAI Mobiliteit, Mobiliteit in Cijfers Tweewielers 2017 – 2018. Amsterdam, 2017.
Stichting Scooterbelang, Onderzoek en ontwikkeling interactief platform CMS Drupal voor Stichting
Scooterbelang. N.E. Rorijs, Hogeschool van Amsterdam, 2014.
SWOV, Recente ontwikkelingen in de veiligheid van snorfietsers, D-95-14. Den Haag, 1995.
SWOV, Educated Guess van gevolgen voor verkeersslachtoffers door maatregel Snorfiets op de rijbaan
(SOR) in Amsterdam, D-2013-11. Den Haag, 2013.
SWOV, De veiligheid van gemotoriseerde tweewielers in Nederland; enkele actuele aandachtspunten
uitgelicht, R-2013-15. Den Haag, 2013.
SWOV, Snorfietsongevallen op het fietspad - Hoe ontstaan ze en hoe zijn ze te voorkomen? R-2017-12.
Den Haag, 2017.
SWOV, Speed-pedelec op de rijbaan - Eerste praktijkonderzoek naar gedragseffecten, R-2017-13. Den
Haag, 2017.
SWOV, Stedelijke mobiliteit op het fietspad - Observaties van aantallen, kenmerken, gedrag en conflicten
van fietspadgebruikers, R-2015-21A. Den Haag, 2015.
SWOV, Wegwijzer - Verkeersveiligheidscijfers, SWOV-datasheet. Den Haag, 2019.
SWOV, Factsheet Ernstig verkeersgewonden in Nederland. Den Haag, 2018.
SWOV, Factsheet Verkeersdoden in Nederland. Den Haag, 2019.
SWOV, Bromfietsers op de rijbaan: ongevallenstudie, Evaluatie van een proef met de maatregel 'bromfiets
op de rijbaan': eindrapport, Hagenzieker, Drs. M.P. Den Haag, 1995.
Tweede Kamer, Motie van het lid Von Martels c.s., Vergaderjaar 2018–2019, 29 398, nr. 652, d.d. 17 januari
2019.
Rijkswaterstaat, Snorfiets op het fietspad. 25 januari, 2011.
The Choice, Kennis, gedrag en houding scooterrijders 2013. Gemeente Amsterdam, DIVV, 2013.
The Choice, Houding en gedrag brom- en snorfietsers 2016. In opdracht van: Gemeente Amsterdam,
Verkeer en Openbare Ruimte, 2016.
The Choice, Houding en gedrag snorfietsers 2018. In opdracht van: Gemeente Amsterdam, Verkeer en
Openbare Ruimte, 2018.
TNO, Tailpipe emissions of mopeds in the Dutch fleet, R11495, 2017.

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

30 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Bijlage B Verantwoording enquête onder snorfietsers
Enquête bij drie panels
De enquête onder snorfietsers is uitgevoerd door I&O Research. Er is gebruik gemaakt van drie panels:
•
•
•

I&O Panel (respons: 157);
PanelClix (respons: 235);
Dynata (respons: 110).

PanelClix en het I&O Research panel zijn beide lid van de Marktonderzoekassociatie (MOA) in Nederland.
De panels handelen naar de gedragscode die is opgesteld door de MOA, Vereniging voor Statistiek en
Onderzoek (VSO) en de Vereniging voor Beleidsonderzoek (VBO). PanelClix heeft ongeveer 70.000
panelleden en het I&O Research panel heeft ongeveer 25.000 leden. Dynata is een internationaal bedrijf en
een van de grootste leveranciers op het gebied van data uit panels ter wereld. Voor dit onderzoek zijn alle
snorfietsers uit de drie panels uitgenodigd.
Respons: betrouwbaarheid en representativiteit
De enquête heeft een respons opgeleverd van 502 snorfietsers. Op basis van regels van statistiek is een
steekproef van 384 representatief voor een populatie van 750.000.
Het aantal respondenten zegt ook iets over de betrouwbaarheid van het onderzoek. De samenstelling van
de steekproef zegt iets over de representativiteit. Op basis van 502 snorfietsers zijn zeer betrouwbare
uitspraken te doen over wat snorfietsers vinden van de helmplicht. Als wordt gekeken naar de samenstelling
van de steekproef en de achtergrondgegevens, is te zien we dat de groep ook representatief is voor de
populatie snorfietsers. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde Gouden Standaard, een
standaard met verschillende achtergrondgegevens van alle Nederlanders die door verscheidende
onderzoeksbureaus wordt gehanteerd (zie: https://www.moaweb.nl/gouden-standaard-expertise-center.html)

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

31 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

Bijlage C Deelnemers expertsessie
De expertsessie Onderzoek Helmplicht snorfietsers vond plaats op woensdag 28 augustus 2019.
Deelnemers van de bijeenkomst waren vertegenwoordigers van de volgende organisaties:
Organisatie
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
RAI Vereniging
Gemeente Amsterdam
SWOV
TNO
ANWB
Fietsersbond
Geef het Fietspad Terug!
FEHAC
Scooterbelang

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

32 van 33

ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS

COLOFON
ONDERZOEK HELMPLICHT SNORFIETSERS
MINISTERIE VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

AUTEUR
Patrick Kalders
Josine Reijnhoudt
Janne Hofstee
Luuk Vissers
PROJECTNUMMER
D05031.000035
ONZE REFERENTIE
084005964 A
DATUM
11 oktober 2019
STATUS
Definitief
GECONTROLEERD DOOR

VRIJGEGEVEN DOOR

Janne Hofstee
Adviseur

Bettinka Rakic
Hoofd Adviesgroep

Arcadis Nederland B.V.
Postbus 220
3800 AE Amersfoort
Nederland
+31 (0)88 4261261
www.arcadis.com

Onze referentie: 084005964 A - Datum: 11 oktober 2019

33 van 33