Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 402

Wijziging van het Wetboek van Strafvordering
en de Wet wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie in verband met de
uitvoering van Verordening (EU) nr. 2018/1805
van het Europees Parlement en de Raad van
14 november 2018 inzake de wederzijdse
erkenning van bevriezingsbevelen en
confiscatiebevelen (PbEU 2018, L 303/1)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 27 maart 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
I Algemeen
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de
Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke sancties en
beslissingen tot confiscatie in verband met de uitvoering van de Verordening (EU) nr. 2018/1805 van het Europees Parlement en de Raad van
14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen (PbEU 2018, L 303/1) (hierna: het
wetsvoorstel). Zij onderschrijven dat de confiscatie van opbrengsten en
bevriezing van tegoeden essentieel zijn bij de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Deze leden constateren dat uitvoering van de
Verordening (EU) nr. 2018/1805 van het Europees Parlement en de Raad
van 14 november 2018 inzake de wederzijdse erkenning van bevriezingsbevelen en confiscatiebevelen (PbEU 2018, L 303/1) (hierna: Confiscatieverordening) bijdraagt aan effectieve opsporing en bestrijding van
grensoverschrijdende criminaliteit. De leden van de VVD-fractie hebben
nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Deze leden zijn voorstander van verdere
harmonisering van de wijze waarop bevriezings- en confiscatiebevelen ten

kst-35402-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 402, nr. 5

1

uitvoer worden gelegd binnen de Europese Unie. Zij hebben nog enkele
vragen over het wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie onderschrijven het belang van doeltreffende
bevriezing en confiscatie van crimineel vermogen voor de bestrijding van
(georganiseerde) criminaliteit. De activiteit van veel criminelen stopt
immers niet bij de landsgrenzen en vermogensbestanddelen kunnen snel
worden verplaatst en bevinden zich vaak in verschillende landen. De
voornoemde leden zijn daarom voorstander van Europese samenwerking
om de opsporing en bestrijding van georganiseerde criminaliteit te
verbeteren. Onderhavig wetsvoorstel levert daaraan een bijdrage.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
onderhavig wetsvoorstel. Zij hebben hierover nog wel enkele vragen.
2. De voorgeschiedenis van de Confiscatieverordening
De leden van de SP-fractie onderschrijven het belang van justitiële
samenwerking tussen lidstaten om (georganiseerde) misdaad, terrorisme
en andere strafbare feiten aan te pakken. Zij constateren echter dat deze
samenwerking op basis van wederzijds vertrouwen de afgelopen jaren
onder druk is komen te staan. Ontwikkelingen in verschillende lidstaten
leiden tot zorgen over het wederzijds vertrouwen in elkaars rechtsstelsels,
de zorgvuldigheid van de processen en rechterlijke beslissingen. Dit leidt
tot vragen zoals: kunnen we nog wel blindelings vertrouwen op elkaars
rechtsstaten?
De aan het woord zijnde leden roepen de eerdere discussies over het
Europees aanhouding- of arrestatiebevel in herinnering. Ook een
instrument op basis van wederzijds vertrouwen waar veel kritiek is geuit
op de werking, bijvoorbeeld omdat personen zouden zijn overgeleverd
vanwege kleine (niet ernstige) strafbare feiten. Dit riep vragen op over
proportionaliteit, zeker ook omdat de omstandigheden in het gevangeniswezen in de EU niet van gelijke kwaliteit zijn, met soms schrijnende
gevolgen. Inmiddels hebben ook rechters uitgesproken dat niet alle
andere lidstaten blindelings te vertrouwen zijn. De leden van de SP-fractie
willen van de regering weten hoe zij dit ziet, in het licht van dit
wetsvoorstel, waar wederom het wederzijds vertrouwen het uitgangspunt
is. Is de regering van mening dat op dit moment, waarin in verschillende
lidstaten de rechtsstaat onder druk is komen te staan, het verantwoord is
om samenwerking op basis van blindelings vertrouwen te intensiveren en
verder uit te breiden?
2.1 Toepasselijkheid
De leden van de VVD-fractie lezen dat Denemarken en Ierland niet worden
gebonden door de Confiscatieverordening. Hierdoor is het huidige
wettelijke regime nog van toepassing op bevriezingsbevelen van of naar
deze landen. Kan de regering aangeven of dit nog gevolgen heeft voor de
Nederlandse uitvoeringspraktijk? Blijft het huidige wettelijke regime ook
gelden voor het Verenigd Koninkrijk door de Brexit? Heeft Nederland erop
aangedrongen dat Denemarken en Ierland op termijn zich ook binden aan
de Confiscatieverordening?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering inzichtelijk kan maken
wat de verschillen in uitvoering zijn ten aanzien van Denemarken en
Ierland nu zij niet gebonden zijn aan de Confiscatieverordening, maar aan
de al bestaande Kaderbesluiten 2003/577/JBZ en 2006/783/JBZ. Ook
vragen deze leden in welke gevallen het Nederlandse recht verder strekt
dan wat verplicht wordt gesteld in de Confiscatieverordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 402, nr. 5

2

3. De procedure in Nederland
De leden van de CDA-fractie constateren dat bij zowel bevriezings- als
confiscatiebevelen vanuit een andere lidstaat onderzocht dient te worden
of het bevel juridisch uitvoerbaar is in Nederland. Indien dat niet het geval
is, dient overleg te worden gepleegd om te kijken of een oplossing
mogelijk is, zo lezen deze leden. Zij vragen de regering wat de consequentie is als ook na overleg naar Nederlands recht geen mogelijkheden
blijken te bestaan om aan het verzoek (de opdracht) uit een ander land te
voldoen? Zou dan de uit het buitenland ontvangen informatie aanleiding
kunnen vormen om in Nederland een zelfstandig onderzoek te starten
naar vermeende criminele vermogens? Ook vragen de aan het woord
zijnde leden op welke wijze inkomende verzoeken vanuit andere landen
zich verhouden tot het in Nederland geldende opportuniteitsbeginsel. Kan
om redenen ontleend aan het Nederlands algemeen belang een
bevriezings- of confiscatieverzoek terzijde worden gelegd en zou dat de
relatie met andere landen niet onwenselijk onder druk zetten?
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie naar aanleiding van de onlangs
met spoed aangepaste wet rondom het Europees aanhoudings- of
arrestatiebevel (Wijziging van de Overleveringswet in verband met het
arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de gevoegde
zaken C-508/18 OG en C-82/19 PPU PI (35 224)) of in het geval van de
Confiscatieverordening de officier van justitie als voldoende onafhankelijk
kan worden gezien, aangezien de officier van justitie wordt aangestuurd
door de Minister van Justitie en Veiligheid. Vanwege een uitspraak van het
Hof van Justitie van de Europese Unie is de rechter-commissaris in deze
wet aangemerkt als de onafhankelijke autoriteit en niet de officier van
justitie, zo constateren deze leden. Zij vragen of de Confiscatieverordening
ook spreekt van een rechterlijke autoriteit wanneer wordt gesproken over
autoriteit die bevoegd is bevriezings- en/of confiscatiebevelen uit te
voeren.
De leden van de D66-fractie constateren dat de officier van justitie in het
wetsvoorstel een centrale rol vervult. Deze leden zijn benieuwd of de
uitspraken van het Europese Hof van Justitie in de twee bovengenoemde
zaken nog een rol kan spelen in onderhavig wetsvoorstel. Kunnen die
uitspraken, naar de inschatting van de regering, ook gevolgen hebben
voor de centrale positie van de officier van justitie bij bevriezing en
confiscatie?
3.1 Inkomende bevelen tot confiscatie
De leden van de CDA-fractie constateren dat het Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB) confiscatiebevelen naar andere lidstaten kan zenden
als op redelijke gronden wordt vermoed dat de veroordeelde in die
lidstaat over voorwerpen of inkomen beschikt. Deze leden vragen hoe zij
het criterium «op redelijke gronden kan worden vermoed» moeten
interpreteren. Komt dit criterium in andere wetgeving voor of is er in
jurisprudentie rondom dit onderwerp verdere invulling gegeven aan dit
criterium?
De leden van de CDA-fractie zien dat indien de uitvaardigende lidstaat
geen beslissing tot overdracht van de geconfisqueerde voorwerpen aan
het slachtoffer heeft gedaan, de geconfisqueerde voorwerpen verkocht
kunnen worden. Daarbij zal de eerste € 10.000 die wordt verkregen
volledig aan de Staat toekomen en indien het bedrag hoger is dan
€ 10.000 zal de helft van het bedrag overgedragen worden aan de
uitvaardigende lidstaat. De aan het woord zijnde leden vragen wat de
logica is achter deze constructie. Geldt deze regel ook in andere lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 402, nr. 5

3

en zijn andere lidstaten vrij om een andere grens aan te brengen? Ook
vragen zij welke vrijheid Nederland en andere lidstaten hebben ten
aanzien van de wijze van verkoop.
4. De adviezen over het wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd te lezen dat gevolg is gegeven
aan de adviezen van onder andere de Afdeling advisering van de Raad
van State, de politie en het openbaar ministerie (hierna: OM). Worden,
indien bij de impact-evaluatie in het najaar van 2021 en het najaar van
2022 blijkt dat wijzigingen vereist zijn, het OM, de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak betrokken voor
aanvullend advies?
5. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie achten het wetsvoorstel een waardevolle
bijdrage voor de opsporing. Confiscatie en bevriezing worden in andere
EU-landen eenvoudiger toepasbaar. Ook zullen naar verwachting meer
verzoeken uit het buitenland komen. Kan de regering een inschatting
geven van het aantal verzoeken voor confiscatie en bevriezing dat naar
verwachting uit het buitenland zal komen na invoering van het voorstel?
De leden van de D66-fractie merken op dat gezien de Nederlandse
financiële infrastructuur het niet ondenkbaar is dat de instroom van
bevriezings- en confiscatiebevelen hoger is dan het aantal uitgaande
bevelen. Heeft de regering rekening gehouden met het scenario dat het
aantal inkomende bevelen flink kan gaan toenemen met de invoering van
dit wetsvoorstel en dat dit gevolgen heeft voor de werklast? Zo nee,
waarom niet? Hoe denkt de regering een eventuele forse stijging van het
aantal inkomende bevelen goed en tijdig af te handelen? Zo ja, wat is de
verwachte impact van dit wetsvoorstel op het aantal zaken? De aan het
woord zijnde leden vragen in dit verband ook in te gaan op de suggestie
van de politie om de wet op een later moment te evalueren om de
gevolgen voor de praktijk in kaart te brengen.
6. Overig
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de reactie van de regering
op het tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2020 (Kamerstuk 35 300 VI) door de leden Groothuizen (D66) en Van
Nispen (SP) ingediende voorstel over «Non Conviction Based Confiscation» (Handelingen II 2019/20, nr. 26, item 7). Wanneer kan de Kamer die
reactie verwachten?
II Artikelsgewijze toelichting
Wetboek van Strafvordering
Artikel 1, onderdeel D
Artikel 5.5.18
De leden van de SP-fractie vragen of de regering ervan overtuigd is dat
een zorgvuldige beklagprocedure tegen de grond van bevriezing of
confiscatie mogelijk is in de uitvoerende lidstaat, op een laagdrempelige
en begrijpelijke wijze? Kan dit op een andere wijze worden ingericht of
gaat de regering op enigerlei wijze bijstand verlenen aan een Nederlander

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 402, nr. 5

4

met een beklagprocedure in de uitvaardigende lidstaat? Kortom, is de
rechtsbescherming voor eenieder gegarandeerd?
Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging geldelijke
sancties en beslissingen tot confiscatie
Artikel II, onderdeel I
Artikel 36
De leden van de CDA-fractie zien in het voorgestelde artikel 36 dat er
gronden bestaan om een tenuitvoerlegging van een confiscatiebevel te
weigeren. Deze leden vragen, naar aanleiding van de huidige ontwikkeling
in de EU dat in bepaalde lidstaten de rechtsstaat wordt aangetast, of deze
weigeringsgronden ook ingezet kunnen worden in het geval getwijfeld
wordt aan de rechtsstatelijkheid van de verzoekende lidstaat. Ook vragen
voornoemde leden welke weigeringsgronden er bestaan indien het
confiscatiebevel, naar oordeel van het CJIB of de officier van justitie,
gebaseerd is op een politieke vervolging. Tot slot vragen de aan het
woord zijnde leden, of er geen gevaar bestaat voor het uitoefenen van
politieke druk door een andere lidstaat omdat de weigeringsgronden, naar
aanleiding van advies van de Afdeling advisering van de Raad van State,
facultatief zijn. Heeft het niet de voorkeur deze weigeringsgronden
absoluut te maken zoals ook is gedaan in het conceptwetsvoorstel?
De leden van de SP-fractie vragen de regering uitgebreid te motiveren op
welke gronden de Nederlandse autoriteiten inkomende verzoeken van
bevriezings- en confiscatiebevelen kunnen weigeren. Kan de regering
toelichten hoe de Nederlandse justitiële autoriteiten gaan voorkomen dat
foute, onrechtvaardige of vooringenomen bevriezings- en confiscatiebevelen worden uitgevoerd? Kan de regering waarborgen dat de inkomende
bevelen aan dezelfde standaarden voldoen waaraan de Nederlandse
bevelen ook voldoen? Is de regering ervan overtuigd dat de Nederlandse
autoriteiten blindelings kunnen vertrouwen op alle inkomende bevelen?
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 402, nr. 5

5