4
Vragenuur
Vragen van het lid Van Veldhoven aan de minister van
Economische Zaken over het bericht dat het fosforbedrijf
Thermphos failliet is.

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. Het fosforbedrijf Thermphos lijkt nu definitief
failliet, nu een overnamepoging gestrand is. Dat is allereerst een heel hard gelag voor de ruim 400 werknemers
die nu hun baan kwijt zijn en een economische klap voor
de regio Vlissingen. Er is echter meer aan de hand. Bij
Thermphos blijkt radioactief materiaal te liggen dat opgeruimd moet worden. RTL berichtte hierover al voor
de kerst. Naar verluidt, is er sprake van een gelekt document van het ministerie van Economische Zaken. Volgens
RTL kost de ontmanteling van de fabrieksinstallaties en
het opruimen van de vervuilde grond, honderden miljoenen euro's. Die rekening komt nu, direct of indirect, waarschijnlijk bij de belastingbetaler te liggen.
Ik vraag de minister of het faillissement inderdaad definitief is. Of bestaat er misschien toch nog de mogelijkheid van een gedeeltelijke doorstart? De bedrijfsvoering
ligt al sinds de jaarwisseling stil. Is de veilige opslag van
het radioactieve materiaal geborgd? Worden, indien nodig, maatregelen genomen om de omgeving goed te beschermen? Hoeveel gaat de saneringsoperatie de Nederlandse belastingbetaler kosten? Komt het op rekening van
de gemeente, de provincie of het Rijk? Is dat dan Economische Zaken of wordt het door minister Dijsselbloem opgevangen?

Minister Kamp:
Mevrouw de voorzitter. Terecht begint de vragensteller
eerst over het drama voor de ruim 400 werknemers. Dit
zijn mensen die zich vaak tientallen jaren voor dit bedrijf
hebben ingezet, die nu zien dat het bedrijf failliet is en dat
de curator afgelopen vrijdag heeft laten weten dat hij de
kans op een doorstart minimaal acht, na het afhaken van
een potentiële koper. De vragen die nu worden gesteld,
zijn dan ook reëel. Wij hebben, net zoals de vakbeweging,
de provincie Zeeland, andere lokale overheden en naar
mijn overtuiging ook de curatoren en de directeur van het
inmiddels failliete bedrijf, tot dusver met alle krachten geprobeerd om tot een doorstart of tot een vorm van voortzetting te komen. Op het moment dat dit niet lukt, moeten we ons op de nieuwe situatie concentreren. In geval
van een doorstart zou er een vergunning zijn geweest en
zou er geen sprake zijn van een probleem met het opruimen. Als het bedrijf niet meer functioneert – dat zal eerst
door de curatoren moeten worden vastgesteld – is er een
nieuwe vergunning nodig. Die vergunning zal inhouden
dat een ontmantelingsplan moet worden opgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met de veiligheid van mensen in de omgeving en mensen die werkzaamheden op
het terrein moeten verrichten.
Vervolgens moet ook worden bekeken wat er moet
worden gedaan om een en ander op te ruimen en wat dat
gaat kosten. Zo ver zijn we nog niet. Dat moet allemaal

Tweede Kamer

Vragenuur

nog gebeuren. Zodra de kosten daarvan in beeld zijn, is
het aan de curatoren om ervoor te zorgen dat die kosten gedekt worden. De kosten voor het opruimen moeten
naar mijn overtuiging op de boedel drukken. Vervolgens
zullen we zien hoe dit verder gerealiseerd kan worden.
Het moet wat mij betreft uiteindelijk betaald worden uit
de boedel. Die kan de komende tijd nog gevuld worden
door het verkopen van dochterbedrijven van Thermphos
in het buitenland. We zullen zien of de opbrengst daarvan
voldoende is. Als die niet voldoende is, is allereerst de
grondeigenaar, Zeeland Seaports, in beeld. We zullen bekijken of er dan nog iets extra's moet gebeuren, maar dan
zijn we al twee stappen verder. Het lijkt mij niet zinvol om
daar nu al op te speculeren.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Wanneer verwacht de minister dat hier meer helderheid
over is?
Dit is een principieel punt. Op dit moment zijn namelijk alleen kerncentrales verplicht om zich te verzekeren
tegen de ontmantelingskosten en het opruimen van vervuild afval, maar er zijn veel meer bedrijven in Nederland
zoals Thermphos die een vergunning hebben om te werken met radioactieve en gevaarlijke stoffen en die niet onder de wetgeving vallen die hen verplicht tot het instellen
van een soort reservepotje en waarvoor de kosten bij een
faillissement dus niet gedekt zijn. Ik noem bijvoorbeeld
Chemie-Pack. Om hoeveel bedrijven gaat het? Waarom is
er geen regeling voor dit soort bedrijven om net zoals bij
kerncentrales te voorzien in de kosten van het opruimen?
Minister Kamp:
Mevrouw Van Veldhoven vraagt om helderheid. De curatoren komen mogelijk tot de conclusie dat de site gesloten moet worden. Ze hebben die conclusie nog niet getrokken, maar ze hebben wel laten weten dat een doorstart wat hen betreft niet aan de orde zal zijn, althans de
kans daarop achten zij minimaal. Dat moet eerst afgewikkeld worden. Zij moeten tot de conclusie komen dat de site wordt gesloten. Als die gesloten wordt, dan moeten we
vervolgens de vergunning veranderen, moet er een ontmantelingsplan worden opgesteld en eisen worden gesteld. Dan moet onderzocht worden wat het kost en moet
bekeken worden hoe het betaald kan worden. Of hier snel
duidelijkheid over is, is dus afhankelijk van het besluit dat
de curatoren moeten nemen en de onderzoeken die daarnaar moeten plaatsvinden.
Mevrouw Van Veldhoven stelt terecht een breder punt
aan de orde. De vraag waarom het in het verleden wel of
niet is gedaan, is op een gegeven moment ook interessant, maar wat mij vooral interesseert, is de vraag wat we
nu moeten doen. Met mijn collega van I en M ben ik al bezig om de mogelijkheden en de wenselijkheid voor het
stellen van financiële zekerheid te onderzoeken. We kunnen dat eisen, maar dat leidt onmiddellijk tot hogere kosten en heeft mogelijk gevolgen voor de werkgelegenheid.
We zullen de wenselijkheid en de mogelijkheden voor alle
andere installaties in beeld brengen. Ik weet niet hoeveel
dat er zijn, maar het zouden er mogelijk enkele tientallen
zijn.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik begrijp het antwoord van de minister. Ik begrijp ook dat
hij vandaag geen duidelijkheid kan geven over de kosten.
Laten we met elkaar hopen dat de kosten voor de rijksbegroting heel beperkt zullen blijven. Kan de minister in

22 januari 2013
TK 42

42-4-7

Kamp
ieder geval toezeggen dat hij de Kamer informeert, zodra
de curatoren het hebben afgewikkeld en zodra er helderheid is over de verdeling van de kosten en de mogelijke
risico's voor de rijksbegroting, of het nou gaat om Economische Zaken of het Rijk in den brede? Kan hij ook toezeggen dat hij snel met een brief komt over de afweging
die hij samen met zijn collega van I en M maakt over het
bredere punt?
Minister Kamp:
Het lijkt mij nuttig om de Kamer over beide punten te informeren zodra ik over de benodigde informatie beschik.
Daar ben ik toe bereid.
De heer Jan Vos (PvdA):
In vervolg op hetgeen is gezegd, heb ik een tweetal punten. Het eerste punt betreft de persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurders die rommel op hun terrein hebben liggen. Ik vraag me af in hoeverre ernaar kan worden
gekeken dat deze mensen aansprakelijk worden gesteld
voor het feit dat ze het op deze wijze hebben gedaan en
dit ter opruiming achterlaten voor de samenleving. Het
tweede punt betreft het volgende. Er staan nu direct 450
mensen op straat, maar indirect worden er nog veel meer
gezinnen en werknemers geraakt. Vorig jaar is ook Zalco failliet gegaan in Zeeland. Ik schat dat er in totaal zo'n
2.000 banen …
De voorzitter:
U moet nu een vraag stellen.
De heer Jan Vos (PvdA):
… in deze provincie verloren zijn gegaan. Kan de minister
aangeven of hij hieraan aandacht wil besteden – zo ja, op
welke manier – om deze gezinnen en de provincie tegemoet te komen en wellicht ook te compenseren?
Minister Kamp:
Ten aanzien van het punt van de persoonlijke aansprakelijkheid kunnen we vaststellen dat men op dit moment op
dat terrein tot nu toe heeft gehandeld conform de vergunning. Voor zover dat niet het geval is, zijn ook daarvoor de
procedures gevolgd. Wat er nu aan materiaal op het terrein aanwezig is, is conform de vergunning waarover men
beschikte. Als het bedrijf niet meer draait, is er een nieuwe situatie, een nieuwe vergunning. Dan kun je daar weer
mensen op aanspreken. Nu zie ik echter geen reden om
bestuurders persoonlijk aansprakelijk te stellen voor wat
daar zou zijn gebeurd.
Iets anders is, zoals ik net al tegen mevrouw Van
Veldhoven zei, dat je je kunt afvragen of het maken van
toekomstige opruimingskosten misschien in de prijs van
de producten van dit soort bedrijven moet worden meegenomen. Ik zal dat nagaan op de wijze zoals ik net aan
mevrouw Van Veldhoven heb toegezegd.
Het aandacht hebben voor de mensen is een zeer terecht punt van de heer Vos. We zijn van plan om het mobilliteitscentrum dat we voor het bedrijf Zalco in het leven
hebben geroepen in Zeeland, nu ook in te zetten voor de
medewerkers van Thermphos.
De voorzitter:
Ik dank de minister voor zijn komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur

22 januari 2013
TK 42

42-4-8