2017D12219

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Europese Zaken bestond bij vijf fracties
de behoefte om aan de Minister van Buitenlandse Zaken enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen met betrekking tot de geannoteerde agenda
van de Raad Algemene Zaken op 16 mei 2017.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Azmani
De adjunct-griffier van de commissie,
Beun

nds-tk-2017D12219

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Algemeen
De leden van de fractie van de VVD hebben met belangstelling kennisgenomen van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken d.d.
16 mei 2017 en danken de Minister van Buitenlandse Zaken voor de
toezending. De leden van de VVD-fractie hebben ten aanzien van de
geannoteerde agenda en de overige agendapunten een aantal vragen en
opmerkingen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennis genomen van de stukken.
De leden van de CDA-fractie hebben kennis genomen van de stukken.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van de geannoteerde
agenda van de RAZ van 16 mei en aanverwante stukken, en hebben
daarover enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de geannoteerde agenda.
Interne markt
De leden van de VVD-fractie steunen de inzet voor een diepere interne
markt. Welke resultaten verwacht de Minister in RAZ op dit gebied?
De inzet van de Europese Commissie op een diepere en eerlijke interne
markt wordt ondersteund door de leden van de CDA-fractie. De regering
stelt terecht dat de Europese samenwerking bescherming dient te bieden
tegen de uitwassen van de mondialisering. Echter verdieping van de
interne markt heeft gevolgen voor de sociale voorzieningen, dus een
diepere en eerlijke interne markt heeft grote gevolgen voor sociale
zekerheidsstelsels. De coördinatie van de stelsels, zoals dat nu gebeurd,
zal met elke verdiepingsslag gecompliceerder worden. De leden van de
CDA-fractie vragen de Minister aan te geven in hoeverre de intentie om de
interne markt te verdiepen consequenties heeft voor de coördinatie van
de sociale zekerheid en in hoeverre deze ambitie leidt tot harmonisatie
van de sociale zekerheidstelsels, daarbij hoort de vraag welke gevolgen
harmonisatie heeft voor de Nederlandse pensioenfondsen, Nederlandse
cao’s, het loonbeleid, mate van arbeidsmobiliteit en toeslagenstelsel.
Migratie
De leden van de VVD-fractie zien dat verschillende organisaties en landen
initiatieven nemen, zoals bijvoorbeeld de zogeheten migratiecompacts,
om de migratiestroom over de Middellandse Zee te beperken. Echter,
duidelijke meetbare doelen ontbreken. Mensen willen dat de EU de grote
grensoverschrijdende problemen oplost. De migratiecrisis is daar een
belangrijke van. Kan de Minister er in de RAZ op aandringen dat de EU
concrete aantallen formuleert waarmee de migratiestroom moet dalen?
Waar kunnen de burgers de EU op afrekenen?
Veiligheid en defensie
De Minister noemt in zijn brief de versterkte samenwerking op gebied van
veiligheid en defensie, een agenda die reeds door de EU is uitgerold. De
leden van de CDA-fractie vragen de Minister in hoeverre dit betekent dat
Europa gaat over het Nederlands buitenland beleid en in hoeverre dat dan
consequenties heeft voor soevereiniteitsoverdracht wanneer deze agenda

2

verder wordt uitgewerkt. De Minister stelt aan het einde van zijn brief dat
het van belang is dat de vraag op welke onderwerpen Europese samenwerking concrete meerwaarde biedt boven nationaal beleid. De leden van
de CDA-fractie vragen de Minister een inventarisatie te maken van deze
onderwerpen en te beargumenteren waarom deze onderwerpen
meerwaarde hebben in Europese samenwerking. Dit ten behoeve van de
door de Minister eerder genoemde discussie over de toekomst van de
Europese samenwerking.
Witboek Toekomst van Europa
De leden van de VVD-fractie vonden het verstandig dat het Witboek van
de Europese Commissie geen blauwdruk voor de toekomst van de EU
bevat maar scenario’s. Kan de Minister er tijdens de RAZ op aandringen
dat in de zogeheten reflection papers, net als in het Witboek zelf,
verschillende toekomstscenario’s geschetst worden, met name in het
reflection paper over de toekomst van de EMU?
De leden van de PVV-fractie wijzen erop dat in het witboek staat: «De
huidige situatie hoeft de toekomstkansen voor Europa niet per definitie te
beperken. Meer dan eens heeft een crisis of een valse start de opbouw
van de Unie een nieuw elan gegeven. Sinds de Europese Defensiegemeenschap, die in de jaren 50 nooit van de grond is gekomen, de
wisselkoersschokken van de jaren 70 en de afgebroken toetredingen en
afwijzende referenda in recentere decennia heeft Europa keer na keer aan
een kruispunt gestaan en zich keer na keer aangepast en verder
ontwikkeld.»
De leden van de PVV-fractie vragen de Minister of hij van mening is dat
het negeren van de uitkomsten van twee in Nederland gehouden
referenda, waarin de Nederlandse bevolking zich duidelijk uitsprak tegen
de EU Grondwet en tegen het EU associatieakkoord met Oekraïne, in het
plaatje passen wat de Commissie schetst over het aanpassen en ontwikkelen van de EU?
Op 18 april jl. presenteerde EC in het kader van het debat over de
Toekomst van de EU «The Europe Song». De leden van de PVV-fractie
willen graag van de Minister weten of hij van mening is dat de presentatie
van dit nummer bijdraagt aan de discussie over de Toekomst van de EU
en het creëren van draagvlak voor de EU? De leden van de PVV-fractie
vragen de Minister verder of hij kan aangeven hoeveel dit nummer heeft
gekost en hoeveel Nederlands belastinggeld hier aan is uitgegeven?
De leden van de CDA-fractie hebben met interesse de brief van de
regering gelezen over de toekomstscenario’s voor de EU zoals door
Juncker is gepresenteerd. De regering stelt terecht dat deze scenario’s een
aanzet voor debat zijn. De leden van de CDA-fractie vragen de Minister
hoe hij dit debat gaat initiateren en aanjagen. Het gaat dan niet alleen om
een debat onder politici, maar ook burgers die mee gaan praten over hoe
de toekomst van Europa vorm moet worden gegeven. Dit is noodzakelijk
voor het draagvlak voor de uiteindelijke keuzes die gemaakt worden. De
leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is in samenwerking
met het maatschappelijk middenveld, werknemers en werkgevers en
middels het stimuleren van burgerinitiatieven de discussie over de
toekomst van Europa vorm te geven en hoe de regering hierin een
initiërende rol denkt te gaan spelen. Tevens vragen de leden van de
CDA-fractie aan de Minister om voor de RAZ van 20 juni as. aan te geven
welk tijdpad verbonden is aan de toekomstscenario’s discussie, daarbij
specifiek ingaand op wanneer de Nederlandse regering zich moet
uitspreken en wanneer hierover in de Kamer wordt gedebatteerd.

3

Wat het Witboek over de toekomst van Europa betreft hebben de leden
van de SP-fractie de volgende vragen: kan de regering een schets geven
van het tijdpad van de behandeling van het Witboek, inclusief een
publicatie- en behandelingsplanning van de nog te verschijnen reflectiepapers? Zijn er lidstaten die een duidelijk voorkeur hebben uitgesproken
voor één van de vijf scenario’s, en zo ja, welke lidstaten voor welk
scenario? Heeft het kabinet zelf een voorkeur voor één van de scenario’s,
en zijn er scenario’s die het kabinet uitsluit? Welke mogelijkheden hebben
lidstaten om zelf scenario’s naar voren te brengen tijdens het traject? Op
welke wijze, anders dan de gebruikelijke, wil de regering het debat in de
Tweede Kamer over de toekomst van Europa aanzwengelen? Is de
regering voornemens om in de bespreking van de toekomstplannen ook
haar oor te luister te leggen bij de zorgen en wensen die leven onder
burgers, lagere overheden en het maatschappelijk middenveld? Zo ja, op
welke wijze? Hoe groot acht de regering de kans op een eventuele
verdragswijziging als uitkomst van de discussie over de toekomst van
Europa? Is de regering het met de leden van de SP-fractie eens dat de
ondemocratische en intransparante werkwijze van de eurogroep, het
ESM, de ECB en de trojka een belangrijk gespreksonderwerp zou moeten
zijn?
De leden van de PvdA-fractie zijn in het bijzonder benieuwd naar welke
activiteiten het kabinet gaat ondernemen dan wel organiseren om het
bredere debat over de toekomst van de EU, in vervolg op het verschijnen
van het Witboek Toekomst van Europa, binnen Nederland te gaan voeren.
Rechtsstatelijkheid
De VVD-fractie kan zich vinden in de aanpak van het kabinet zoals die zijn
genoemd in de geannoteerde agenda. De brandbrief van de Raad voor de
Rechtspraak over de rechterlijke macht in Polen en de beperking van de
academische vrijheid en van ngo’s in Hongarije onderstrepen dit. Wat zijn
de concrete verwachtingen van het kabinet ten aanzien van de rechtsstatelijke ontwikkelingen in Polen en Hongarije en de terugkoppeling inzake het
structurele dialoog met de Europese Commissie?
Volgens berichtgeving van de BBC op 29 april jl.1 zou de Europese
Volkspartij (EVP), waar de Fidesz-partij van de Hongaarse Premier Orban
lid van is, gezegd hebben dat Orban in de EVP-raad heeft toegezegd om
alle eisen van de Europese Commissie te volgen en uit te voeren binnen
de door de commissie vastgestelde termijn. Is deze berichtgeving juist?
Nog los van de gevolgen voor de bevolkingen in genoemde landen, wordt
het steeds moeilijker aan mensen uit te leggen die toch al vonden dat de
uitbreiding van de EU te snel ging, dat wij met landen in de EU zitten die
het niet zo nauw nemen met de rechtstaat.
De leden van de VVD-fractie horen graag of Nederland rechtsstatelijkheid
deze maand ook gaat aankaarten in de Raad van Ministers van de Raad
van Europa?
Kan de Minister de Kamer de geannoteerde agenda toesturen van de
bijeenkomst van de Raad van Ministers van de Raad van Europa die deze
maand plaatsvindt op Cyprus?
De leden van de PVV-fractie vragen de Minister om een appreciatie van de
stappen die de Europese Commissie heeft ondernomen in de richting van
Hongarije. Deelt de Minister de mening dat het ongelooflijk is dat Brussel
de deur openlaat voor dictator Erdoğan maar wel lidstaten als Polen en
Hongarije bekritiseert en dreigt met straf?

1

http://www.bbc.com/news/world-europe-39757962

4

De leden van de CDA-fractie volgen met grote interesse de ontwikkelingen
in Polen en vragen de Minister een uitgebreid verslag te doen van de
update van de Europese Commissie over de dialoog met Polen.
Aangaande de rechtsstatelijke dialoog geeft de Minister aan dat het
kabinet op een inclusieve voorbereiding, een ambitieus en actueel
onderwerp en betrokkenheid van relevante partners inzet. De leden van de
CDA-fractie vragen de Minister deze inzet nader toe te lichten.
De leden van de SP-fractie willen bij de regering informeren naar haar
standpunt inzake de ontwikkelingen op het gebied van de rechtsstaat in
Polen en Hongarije. Kan de regering aangeven of zij verwacht dat
Eurocommissaris Timmermans bereid is om verdergaande stappen
richting Polen te nemen, en zo ja, welke? Welk standpunt zal de regering
innemen ten aanzien van Polen tijdens de RAZ? Bestaat er binnen de Raad
steun voor de voorstellen van het Europees parlement om ook jegens
Hongarije een rechtsstatelijkheidprocedure te starten, en zo ja, welke
landen steunen deze lijn? Acht de regering de behandeling van Polen en
Hongarije door de Commissie op dit moment gelijkwaardig? Kan de
regering aangeven welke andere voorstellen zij heeft gedaan of gaat doen
om de rechtsstatelijkheid in deze lidstaten te bevorderen, en heeft de
regering nog steeds dezelfde opvatting over het peer-review mechanisme
in het licht van de verslechterende situatie in beide landen? Hoe oordeelt
de regering over een eventueel inter-institutioneel akkoord als middel
voor een permanente rechtsstatelijkheidtoets?
De leden van de PvdA-fractie menen dat de situatie in Polen en Hongarije
laat zien dat de rechtsstatelijkheidsdialoog die onder meer op initiatief van
Nederland tot stand is gekomen een nuttige bijdrage kan leveren aan de
mate waarin landen die reeds lid zijn van de EU aan de gestelde criteria
met betrekking tot rechtsstatelijkheid blijven voldoen. Kan de Minister
aangeven of hij meent dat de huidige politieke dialoog voldoende
oplevert?
Een groot aantal lidstaten is voorstander van doorontwikkeling richting
een permanent periodiek peer review mechanisme, iets wat het kabinet
niet uitsluit, maar waarvan het aangeeft eerst te willen zoeken naar
voorstellen die op draagvlak kunnen rekenen. Aan welke voorstellen
refereert de Minister dan? Hoe wil het kabinet de follow-up van de
evaluatie van de rechtsstatelijkheidsdialoog invulling geven?
Wat vindt het kabinet van het voorstel van het Europees parlement dat de
Europese Commissie oproept om jaarlijks te rapporteren over de stand
van de democratie, rechtstaat en grondrechten in de lidstaten?
Overige onderwerpen
Tijdens het schriftelijk overleg ten behoeve van de RAZ in maart hebben
de leden van de VVD-fractie gevraagd naar het niet meer verschijnen van
het anti-corruptie rapport van de Europese Commissie. Met teleurstelling
heeft de VVD er kennis van genomen dat het kabinet er niet bij de
Commissie op aandringt toch een vervolg rapport op te stellen. De
VVD-fractie voelt zich hierin gesteund door nationale corruptiecorrespondenten zoals verwoord in een opinieartikel in Trouw van 4 mei jl. Is dit
reden voor het kabinet om toch aan te dringen op een nieuw
anti-corruptie rapport?
De SP-fractie vraagt of de regering aangeven wat er verwacht wordt van
de behandeling van de plannen voor de Kapitaalmarktunie, nu de
voortgang van dit dossier op het punt van securitisatie is stilgelegd?
II. Reactie van de Minister van Buitenlandse Zaken

5