Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2403
Vragen van het lid Renkema (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het rapport «Psychiaters in
GGZ-instellingen: Arbeidsmarktonderzoek NVvP-LAD» (ingezonden 27 maart
2019).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 april 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «Psychiaters in ggz-instellingen: Arbeidsmarktonderzoek NVvP-LAD?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Vindt u ook dat werken als zelfstandige psychiater veel aantrekkelijker lijkt te
zijn dan werken als psychiater in loondienst?
Ziet u dat een hoop psychiaters in loondienst overstappen naar werken op
interim-basis waardoor de werkdruk voor psychiaters in loondienst verder
verhoogt waardoor de overstap naar werken op interim-basis nog aantrekkelijker lijkt te worden?
Antwoord 2 en 3
Naar mijn mening is het niet mogelijk om generieke uitspraken te doen over
de relatieve aantrekkelijkheid van werken in loondienst.
De meest recente cijfers van het CBS laten zien dat in de jaren 2013–2017 het
aantal werkzame psychiaters in de geestelijke gezondheidszorg (ggz), inclusief
psychiaters met een geldige inschrijving als psychotherapeut, is toegenomen
van 2.325 naar 2.460.
Het aantal werknemers daaronder is gestegen van 1.690 in 2013 naar 1.900 in
2017. Het aantal zelfstandigen is toegenomen van 565 naar 735. Het aantal
psychiaters dat werkt als zowel zelfstandige als werknemer is gedaald van
755 naar 615.

1

https://www.nvvp.net/website/nieuws/2019/maatregelen-nodig-voor-behoud-psychiaters-inloondienst-in-ggz-instellingen
2
https://www.nvvp.net/stream/arbeidsmarktonderzoek-nvvp-en-lad-maart-2019

ah-tk-20182019-2403
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Deze cijfers laten zien dat zowel het aantal mensen in loondienst als het
aantal zzp-ers toeneemt. Relatief gezien stijgt het aantal zzp-ers wel harder
dan het aantal mensen in loondienst. Dit spoort met het brede beeld in zorg
en welzijn.
Zoals ook uit het voorliggende arbeidsmarktonderzoek van de NVvP en LAD
blijkt is het grootste deel van de psychiaters werkzaam in loondienst. Daarbij
is het opvallende nieuws dat het totale aantal psychiaters toeneemt en dat
ook het aantal psychiaters in loondienst stijgt.
De relatieve aantrekkelijkheid van werken in loondienst wordt bepaald door
individuele voorkeuren, persoonskenmerken en specifieke arbeidsomstandigheden en het organisatieklimaat van de verschillende organisaties.
In beginsel is het aan zorgmedewerkers om een bewuste en goedgeïnformeerde keuze te maken voor het ZZP-schap en de daarbij behorende
verantwoordelijkheden. Goed werkgeverschap hoort hier voor zorginstellingen nadrukkelijk bij, zodat medewerkers niet (onnodig) uitstromen naar het
ZZP-schap.
Vraag 4
Vindt u dat deze ontwikkeling ongewenst is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat
kunt u doen om deze ontwikkeling tegen te gaan?
Antwoord 4
Een stijging van het aantal psychiaters dat als zelfstandige werkzaam is, is
niet per definitie ongewenst. Het inhuren van zelfstandigen kan werkgevers
bijvoorbeeld meer flexibiliteit geven. Voor de psychiaters die ervoor kiezen
als zelfstandige werkzaam te zijn kan dit het gevolg zijn van een betere
aansluiting bij persoonlijke preferenties. Bij de stijging van het aantal
zelfstandigen zien we dat deze stijging gepaard gaat met een parallelle
stijging van het aantal psychiaters in loondienst.
Het toenemend aantal zelfstandigen brengt wel vragen met zich mee zoals de
ook in het onderzoek aangehaalde verdeling van diensten.
Daarover zijn afspraken gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord ggz. Hierin is
afgesproken dat de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP),
Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) en Geestelijke
Gezondheidszorg Nederland (GGZ Nederland) een plan van aanpak maken
voor de capaciteit tijdens crisisdiensten en de avond-, nacht- en weekenddiensten (ANW-diensten). Ik heb onlangs een gesprek met hen gehad over de
voortgang hiervan. Zij onderstrepen het uitgangspunt dat werken in de
crisisdienst onderdeel is van de werkzaamheden van de psychiater.
Er wordt in dialoog tussen werkgevers en professionals ingezet op verbeteren
van de arbeidsomstandigheden in en rondom de crisisdiensten, zodat het ook
aantrekkelijk is en blijft om in crisisdiensten te werken. De knelpunten in de
ANW-diensten worden uitgewerkt en in kader van taakherschikking wordt
gekeken hoe dit verder in de crisisdienst als de ANW-diensten kan worden
doorontwikkeld.
De trend van meer zelfstandigen speelt breder in de zorg dan alleen in de
ggz. Daarom is recent ook een actiegericht onderzoek naar flexwerkers in de
zorg gestart. Dit onderzoek heeft tot doel om in aanvulling op het zorgbrede
actieprogramma «Werken in de Zorg» zicht te krijgen op welke acties
zorginstellingen desgewenst zouden kunnen ondernemen in het kader van
flexwerkers in de zorg.
Vraag 5
Vindt u het zorgelijk dat psychiaters in loondienst extra taken, die in sommige
gevallen goedkoper door anderen gedaan kunnen worden, verrichten als
gevolg van onderbezetting?
Antwoord 5
Ik ben van mening dat taken zoveel mogelijk op het best passende niveau
moeten worden verricht. Mensen moeten zo weinig mogelijk werk doen waar
ze overgekwalificeerd voor zijn. Dit draagt ook bij aan het vergroten van
medewerkerstevredenheid. Als onderbezetting ertoe leidt dat daardoor niet
de meest duurzame en efficiënte inzet van personeel plaats vindt dan vind ik
dat zorgelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 6
Vindt u het zorgelijk dat psychiaters in loondienst een gebrek aan ondersteuning ervaren en dat zij een hogere werkdruk ervaren ten opzichte van een
psychiater die zelfstandig werkt?
Antwoord 6
Ja, dat vind ik zorgelijk. Voor de betreffende werkgevers moet en zal dit ook
een duidelijk signaal zijn om hier extra aandacht aan te besteden. De
werkomgeving, werkdruk, de administratieve lastendruk en de invloed van de
psychiater daarop zijn ook veel genoemde factoren bij uitstroom.
Vraag 7
Bent u van plan ervoor te zorgen dat de aantrekkelijkheid om als psychiater in
loondienst te werken, te vergroten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u
doen?
Antwoord 7
Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het creëren van een aantrekkelijk
werkklimaat waarin de medewerkers met plezier werken. Het onderhavige
onderzoek biedt hiertoe een aantal aanknopingspunten, zoals invloed op de
inhoud van het werk en op het beleid van de organisatie door werknemers
als ook een duidelijke afbakening van taken van de psychiater aansluitend op
zijn of haar competenties en vaardigheden.
Waar we kunnen zullen we werkgevers hierbij ondersteunen. Met de partijen
die deelnemen aan het hoofdlijnenakkoord ggz heb ik verschillende afspraken
gemaakt om werken in de ggz aantrekkelijker te maken. Om ervoor te zorgen
dat er voldoende behandelaren zijn voor de crisisdiensten en ANW-diensten
stellen de NVvP, V&VN en GGZ Nederland, zoals gemeld in antwoord op
vraag 4, gezamenlijk een plan op. Ik ben met deze partijen in overleg en bezie
samen met hen wat we kunnen doen om de concretisering en implementatie
van dit plan te bespoedigen.
Om de beschikbaarheid van regiebehandelaren te bevorderen, maken de
partijen zich sterk om binnen de mogelijkheden voor functiedifferentiatie en
taakherschikking meer beroepsgroepen in te zetten als regiebehandelaar.
Goed werkgeverschap is een belangrijk thema binnen het zorgbrede
actieprogramma «Werken in de zorg». We zien – ook in de ggz – goede
voorbeelden van organisaties die hiermee hard aan de slag zijn. Werkgevers
kunnen veel van elkaar leren. Daaraan willen we bijdragen met het ActieLeer-Netwerk. Hiermee willen we goede voorbeelden beter voor het voetlicht
brengen en zorgen dat organisaties elkaar ook op dit thema beter weten te
vinden. Daarnaast wordt eraan gewerkt, via het sectorplan curatieve ggz in
het kader van het programma (Ont)regel de zorg waar ik u eerder over
geïnformeerd heb, de administratieve lasten binnen instellingen zo laag
mogelijk te houden.
Vraag 8
Bent u van mening dat de in het rapport aangereikte adviezen, goed
beargumenteerde adviezen zijn waarbij gekeken moet worden of deze op
korte termijn geïmplementeerd kunnen worden? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
hoe bent u van plan deze te implementeren?
Antwoord 8
Ik herken veel van de aanbevelingen. Deze zijn in hoofdzaak gericht op de
verantwoordelijke organisaties als NVvP, Landelijke vereniging van Artsen in
Dienstverband (LAD), GGZ Nederland en uiteindelijk de individuele werkgevers.
In het kader van het hoofdlijnenakkoord hebben we met deze partijen
afspraken gemaakt over het werken in de ggz. Ik zal de aanbevelingen uit dit
rapport meenemen in de uitwerking van deze afspraken.
Vraag 9
Bent u bereid deze vragen tijdig voor het aankomende algemeen overleg
GGZ d.d. 11 april 2019 te beantwoorden zodat de antwoorden op deze
schriftelijke vragen meegenomen kunnen worden in het algemeen overleg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ik heb mijn best gedaan deze beantwoording zo spoedig mogelijk aan u toe
te zenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4