Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 936

Luchtvaartbeleid

Nr. 106

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 februari 2012
In het algemeen overleg over consumentenrechten luchtvaart van
21 december 2011 heb ik toegezegd u te «informeren omtrent de
vervaltermijn van twee jaar met inzicht in de mogelijkheid elders dan bij
de rechtbank de termijn te stuiten en daarbij ook op de Europese context
in te gaan». Tevens heb ik toegezegd om bij mijn brief een schema van
aantallen klachten mee te sturen. In deze brief stuur ik u de desbetreffende
informatie.
Sturgeon-arrest
In het AO van 21 december hebben we besproken dat de belangrijkste
oorzaak van onvrede bij vliegtuigpassagiers over de afhandeling van hun
klachten niet zozeer is gelegen in de loketkeuze of in vervaltermijnen,
maar in het bestaan van het Sturgeon-arrest1. Op grond van dit arrest
hebben passagiers recht op compensatie bij een vertraging van 3 of meer
uren bij aankomst, tenzij er sprake is van overmacht als gevolg van
buitengewone omstandigheden. Het gros van de klachten van passagiers
heeft betrekking op juist dit soort zaken. Nadere informatie over de
aantallen klachten en het aandeel Sturgeon hierin, treft u aan in de bijlage
bij deze brief.

1
Zie HvJ EU, 19 november 2009, C-432/07 en
C402/07, NJ 2010/137.
2
Verordening (EG) 261/2004 tot vaststelling
van gemeenschappelijke regels inzake
compensatie en bijstand aan luchtreizigers bij
instapweigering en annulering of langdurige
vertraging van vluchten en tot intrekking van
Verordening (EEG) nr. 291/91.
3
Verdrag tot het brengen van eenheid in
enige bepalingen inzake het internationale
luchtvervoer (Trb. 2000, 32).

kst-31936-106
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De luchtvaartmaatschappijen in Nederland maar ook elders in Europa
voeren aan dat het Sturgeon-arrest in strijd is met onder andere Verordening (EG) 261/20042 en het Verdrag van Montréal3. Het arrest is dermate
omstreden dat door verschillende nationale rechters is gevraagd om
nadere duiding door het Europese Hof van Justitie. Als overschrijding van
vervaltermijnen nu aan de orde is, dan is dat omdat luchtvaartmaatschappijen zich niet neerleggen bij het Sturgeon-arrest in afwachting van deze
nadere duiding door het Europese Hof.
De passagier kan met zijn klacht over de naleving van passagiersrechten
terecht bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT, hierna: de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 936, nr. 106

1

inspectie). De inspectie onderzoekt de klacht en geeft haar oordeel in de
vorm van een beschikking.
De inspectie kan tevens de naleving van haar besluiten kracht bijzetten
door de inzet van handhavingsmiddelen. Het handhavingsinstrumentarium van de inspectie biedt op zichzelf voldoende waarborgen om een
effectieve handhaving mogelijk te maken. In twee rechtszaken tegen een
door de inspectie opgelegde last onder dwangsom aan luchtvaartmaatschappijen vanwege het niet naleven van het Sturgeon-arrest, heeft de
bestuursrechter Haarlem bepaald dat hij de nadere duiding door het
Europese Hof wil afwachten alvorens hij een uitspraak doet over de
opgelegde last onder dwangsom. Wat de handhaving van Sturgeon-zaken
betreft, dient de inspectie nu deze nadere duiding af te wachten. Wat de
klachtenafhandeling betreft, gaat de inspectie door met het toepassen van
het Sturgeon-arrest tenzij de rechter anders zal bepalen.
Nadat het Europese Hof heeft gesproken, zal er duidelijkheid zijn over de
vraag of het Sturgeon-arrest leidend zal blijven of niet. In het eerste geval
zullen de luchtvaartmaatschappijen zich moeten neerleggen bij de
verruimde verplichtingen en zal de inspectie waar dan nog nodig
handhavend optreden. In het geval dat de lijn van het Sturgeon-arrest
wordt verlaten, zullen Sturgeon-klachten niet langer aan de orde zijn en
zal naar verwachting ook het aantal situaties waarin de consument naar
de rechter moet stappen aanzienlijk verminderen.
Vervaltermijnen in Burgerlijk Wetboek
In het AO van 21 december is gesproken over het feit dat een vervaltermijn niet meer aan de orde is als de vliegtuigpassagier binnen de
gestelde termijn een procedure aanhangig maakt bij de rechter. Daarvoor
heeft de passagier na de dag van aankomst van het vliegtuig twee jaar
lang de tijd. Maatgevend daarbij is het tijdstip van aanhangig maken, niet
de duur van de daarop volgende rechterlijke procedure (inclusief het
eventueel wachten op een uitspraak van het Europese Hof van Justitie).
Ook de klachtprocedure bij de inspectie houdt rekening met deze termijn
zodat de passagier zijn procedure tijdig aanhangig kan maken bij de
rechter.
U heeft aangegeven het met name niet wenselijk te vinden dat een
consument naar de rechter moet stappen. Daarom heeft u gevraagd om
«inzicht in de mogelijkheid elders dan bij de rechtbank de termijn te
stuiten». Een dergelijke mogelijkheid bestaat: de luchtvaartmaatschappij
en de passagier kunnen, nadat de vervaltermijn is aangevangen,
overeenkomen dat deze termijn wordt verlengd1. Dit kan zonder rechterlijke tussenkomst.
Tussentijdse maatregelen
In de periode tussen nu en de nadere duiding van het Sturgeon-arrest
door het Europese Hof, vind ik het van belang dat de consument zo goed
mogelijk wordt geïnformeerd over de geldende termijnen en de
mogelijkheid om deze te verlengen zonder rechterlijke tussenkomst.
Dit vind ik des te meer van belang omdat de Consumentenbond heeft
aangegeven dat de consument hierover een informatie-achterstand heeft.

1
Zie artikel 1701 van Boek 8 van het
Burgerlijk Wetboek.

Daarom zorg ik ervoor dat de inspectie de passagier daarover informeert,
niet alleen via de website maar ook in de individuele correspondentie met
de passagier zowel aan het begin van het klachtenafhandelingsproces (in
de bevestiging van ontvangst van de klacht) als in de uiteindelijke
beschikking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 936, nr. 106

2

Intussen lopen in Europa de voorbereidingen voor een herziening van
Verordening 261/2004. In dit kader is de Europese Commissie een public
consultation gestart. Medio maart zal ik u informeren over de inbreng in
deze consultatie.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
J. J. Atsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 936, nr. 106

3

Specificatie cijfers inspectie 2011
Ontvangen klachten in 2011

2 933

Doorgestuurd naar andere NEB

449

Buiten behandeling of ingetrokken

396

Te behandelen klachten in 2011

2 088

Daarvan:
Instapweigering

Annulering

Vertraging

Gegrond

35

226

1 284

Ongegrond

25

109

340

Nog in onderzoek

2

27

40

62 (3%)

362 (17%)

1 664 (80%)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 936, nr. 106

4

Totaal