Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 470 IX

Wĳziging van de begrotingsstaat van het Ministerie
van Financiën (IXB) en de begrotingsstaat van
Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2023 (wĳziging
samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswĳzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrĳkste uitgaven- en
ontvangstenmutaties IXB
Overzicht belangrĳkste uitgaven- en
ontvangstenmutaties IXA
Overzicht coronamaatregelen

5

2.2
2.3
3

5
9
11

Beleidsartikelen Ministerie van Financiën (IXB)
Artikel 1 Belastingen
Artikel 2 Financiële markten
Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties
en investeringsverzekeringen
Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Artikel 9 Douane
Artikel 13 Toeslagen

12
12
15
17
19

4

Beleidsartikelen Nationale Schuld (IXA)
Artikel 11 Financiering staatsschuld
Artikel 12 Kasbeheer

28
28
30

5

Niet-beleidsartikelen
Artikel 8 Apparaat Kerndepartement
Artikel 10 Nog onverdeeld

32
32
33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

21
23
24
26

2

A. ARTIKELSGEWĲZE TOELICHTING BĲ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 en 2
De begrotingsstaten die onderdeel zĳn van de Rĳksbegroting, worden
op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlĳk bĳ wet vastgesteld en derhalve ook gewĳzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wĳzigingen aan te
brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van
Financiën (IXB);
2. de begrotingsstaat inzake de Nationale Schuld (IXA).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van Financiën,

S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswĳzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wĳzigingen
ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023 van het
ministerie van Financiën (IXB) en Nationale Schuld (IXA).
In hoofdstuk 2 zĳn de overzichten opgenomen met de belangrĳkste
mutaties: in paragraaf 2.1 voor artikel 1 t/m 13 van IXB en in paragraaf
2.2 voor artikel 11 en 12 van IXA. Paragraaf 2.3 bevat een overzicht corona­
maatregelen.
Hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4 bevatten per beleidsartikel een budgettaire
tabel. Hoofdstuk 5 bevat budgettaire tabellen voor de niet-beleidsartikelen.
Conform de Rĳksbegrotingsvoorschriften (RBV) worden per artikel de
mutaties die groter of gelĳk zĳn aan de ondergrenzen in de onderstaande
staffel (tabel 1) toegelicht. Vanwege de staffel kan de som van de toegelichte
mutaties afwĳken van de totale mutatie op het artikel.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)
ontwerpbegroting) in
€ miljoen

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 en < 1000

5

10

=> 1000

10

20

De toelichting op de mutatie van de belastingontvangsten is in de
Najaarsnota opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

4

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrĳkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXB
In onderstaande tabellen worden de belangrĳkste suppletoire uitgaven(tabel 2) en ontvangstenmutaties (tabel 3) weergegeven. Dit zĳn de
wĳzigingen ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
van het ministerie van Financiën (IXB) en Nationale Schuld (IXA) en bevat de
nieuwe mutaties voor 2023.
Tabel 2 Belangrĳkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer

Uitgaven 2023

Vastgestelde begroting 2023 (incl. NvW)

14.179.542

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

14.845.545

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Belasting- en invorderingsrente

1

‒ 36.000

2) Definitieve sluiting langlopende schadezaken
Atradius Dutch State Business (ADSB)

5

165.000

3) Schade-uitkering niet-afgesloten dossiers ADSB

5

30.000

4) Begrotingsreserve Oekraïne

5

60.000

5) Bĳstelling btw-compensatiefonds (BCF)

6

160.806

6) Reservering aanvullende post
(AP) vertragingsrente

9

30.100

7) Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

‒ 59.131
15.196.320

Toelichting
1. Belasting- en invorderingsrente
De € 36 mln. lagere uitgaven aan belasting- en invorderingsrente wordt
met name verklaard door de latere aanvangsdatum van het herstelproject
invorderingsrente1, waarbĳ teveel in rekening gebrachte invorderingsrente
wordt terugbetaald.
2. Definitieve sluiting langlopende schadezaken Atradius Dutch State
Business (ADSB)
ADSB is voornemens om € 165 mln. aan schadedossiers definitief af te
sluiten waarop geen recuperatiemogelĳkheden meer zĳn, bĳvoorbeeld
omdat de debiteur failliet is gegaan. Dit bedrag wordt om die reden
onttrokken uit de begrotingsreserve (zie ook mutatie 8 van tabel 3).
Hiermee wordt opvolging gegeven aan de bezuinigingsopties ekv wat als
aanbeveling is gedaan in de beleidsdoorlichting van artikel 5.2
3. Schade-uitkering niet-afgesloten dossiers ADSB
Op basis van actuele ramingen van ADSB wordt in 2023 de raming van
niet-afgesloten dossiers met € 30 mln. verhoogd.

1

Zie bĳlage «Stand van zaken actuele onderwerpen, moties en toezeggingen» bĳ Kamerstukken II
2022-2023, 31 066, nr. 1276
2
Zie bĳlage bĳ Kamerstukken II 2022-2023, 31 935, nr. 82

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

5

4. Begrotingsreserve Oekraïne
Via het derde steunpakket 2023 voor Oekraïne3 is € 60 mln. beschikbaar
gesteld om via de exportkredietverzekering financiële risico’s af te dekken
voor Nederlandse bedrĳven die via export of investeringen willen bĳdragen
aan de wederopbouw van Oekraïne. Dit bedrag van € 60 mln. wordt
toegevoegd aan de begrotingsreserve ekv.
5. Bĳstelling btw-compensatiefonds (BCF)
Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale
overheden wordt een bedrag in het gemeente of provinciefonds gestort.
Het geraamde btw-deel van dit bedrag wordt in het BCF gestort (€ 160,8
mln.). Gemeentes en provincies kunnen de betaalde btw daarna weer
terugvragen bĳ het BCF. Tegenover deze extra uitgaven staan gelĳke
ontvangsten. Deze bĳstelling bestaat voor € 109,2 mln. uit het geraamde
btw-deel van de specifieke uitkering (SPUK) in verband met de opvang van
Oekraïense ontheemden.
6. Reservering Aanvullende Post (AP) voor vertragingsrente
Vanuit de Aanvullende Post (AP) wordt € 30,1 mln. overgeheveld naar artikel
9 Douane voor reeds betaalde en naar verwachting nog te betalen vertra­
gingsrente in 2023. Deze vertragingsrente komt voort uit (na)betalingen van
Traditionele Eigen Middelen (douane invoerrechten, begroot op artikel 3.3,
begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken).

3

Zie Kamerstukken II 2023-2024, 36 045, nr. 169

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

6

Tabel 3 Belangrĳkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer

Ontvangsten 2023

Vastgestelde begroting 2023

201.164.293

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

219.755.983

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Belastingontvangsten

1

2) Doorbelasten kosten vervolging

1

‒ 1.366.912
31.000

3) Belasting- en invorderingsrente

1

29.000

4) Boetes en schikkingen

1

24.000

5) Verkoop aandelen ABN AMRO

3

456.799

6) Actualisatie dividendenraming

3

93.000

7) Vervroegde aflossing Greek Loan Facility (GLF)
2024 en 2025

4

319.838

8) Ontvangsten uit begrotingsreserve
ivm definitieve sluiting langlopende
schadezaken ADSB

5

165.000

9) Bĳstelling btw-compensatiefonds (BCF)

6

160.806

10) Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

21.334
219.689.848

Toelichting
1. Belastingontvangsten
Zie voor een toelichting van deze mutatie de Najaarsnota 2023.
2. Doorbelasten kosten vervolging
De realisatiecĳfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en
daarom wordt € 31 mln. meer ontvangsten uit het doorbelasten van vervol­
gingskosten verwacht dan eerder geraamd.
3. Belasting- en invorderingsrente
Op basis van de realisaties wordt € 29 mln. meer belasting- en invorderings­
rente verwacht dan eerder geraamd. Met name in de belastingrente over
vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting zĳn de ontvangsten hoger
dan verwacht. Dit heeft grotendeels te maken met een hogere belasting­
grondslag.
4. Boetes en schikkingen
De realisatiecĳfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht
en daarom wordt € 24 mln. meer boeteontvangsten verwacht dan
eerder geraamd.
5. Verkoop aandelen ABN AMRO
In de loop van 2023 zĳn aandelen ABN AMRO verkocht.4 Als gevolg van de
verkoopopbrengsten hiervan wordt de ontvangstenraming met € 457 mln.
verhoogd tot € 1,123 mld.
6. Actualisatie dividendenraming
Een actualisatie van de dividendramingen van de staatsdeelnemingen geeft
voor het jaar 2023 een positieve bĳstelling (€ 93 mln.).

4

Zie https://open.overheid.nl/documenten/372a8b32-378c-4d5c-bdd8-8d684f3007e3/file

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

7

7. Vervroegde aflossing Greek Loan Facility (GLF) 2024 en 2025
Griekenland is de formele procedure gestart om een deel van de uitstaande
leningen vervroegd af te lossen (€ 319,8 mln.). De verwachting is dat deze
vervroegde aflossing op 15 december zal plaatsvinden. De raming in artikel
4 wordt hierop geactualiseerd.
8. Ontvangsten uit begrotingsreserve in verband met definitieve sluiting
langlopende schadezaken ADSB
De begrotingsreserve werkt als buffer om het verschil tussen enerzĳds
premieontvangsten en anderzĳds definitieve schades en uitvoeringskosten
op te vangen. Omdat een aantal schadedossiers definitief wordt afgesloten,
neemt de raming voor de definitieve schades met € 165 mln. toe (zie
toelichting op mutatie 2 in Tabel 2).
9. Bĳstelling btw-compensatiefonds (BCF)
Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale
overheden wordt een bedrag in het gemeente of provinciefonds gestort.
Het geraamde btw-deel van dit bedrag wordt in het BCF gestort (€ 160,8
mln.). Gemeentes en provincies kunnen de betaalde btw daarna weer
terugvragen bĳ het BCF. Tegenover deze extra uitgaven staan gelĳke
ontvangsten. Deze bĳstelling bestaat voor € 109,2 mln. uit het geraamde
btw-deel van de specifieke uitkering (SPUK) in verband met de opvang van
Oekraïense ontheemden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

8

2.2 Overzicht belangrĳkste uitgaven- en ontvangstenmutaties IXA
In onderstaande tabellen worden de belangrĳkste suppletoire uitgaven(tabel 4) en ontvangstenmutaties (tabel 5) weergegeven.
Tabel 4 Belangrĳkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1000)
Artikelnummer

Uitgaven 2023

Vastgestelde begroting 2023

38.885.297

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

51.992.352

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Rente vaste schuld

11

2) Rente vlottende schuld

11

‒ 238.000
‒ 24.000

3) Mutatie vlottende schuld

11

‒ 4.041.000

4) Rentelasten derivaten

11

9.000

5) Verstrekte leningen

12

500.000

6) Rentelasten kasbeheer

12

Stand 2e suppletoire begroting 2023

‒ 28.752
48.169.600

Toelichting
1. Rente vaste schuld
De rentelasten vaste schuld vallen in 2023 naar verwachting € 238 mln. lager
uit dan eerder geraamd. Als gevolg van het bĳgestelde financieringsplan zal
er in 2023 minder schuld uitgegeven worden op de kapitaalmarkt. Hierdoor
nemen de verwachte rentelasten af.
2. Rente vlottende schuld
De rentelasten op de vlottende schuld zĳn naar beneden bĳgesteld als
gevolg van de actuele realisaties op de geldmarkt.
3. Mutatie vlottende schuld
De mutatie van de vlottende schuld daalt naar verwachting met € 4,04 mld.
in het lopende jaar. Dit is het gevolg van een lagere financieringsbehoefte
doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar sterk
is afgenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend
begrotingsjaar worden zoveel mogelĳk opgevangen op de geldmarkt.
4. Rentelasten derivaten
De rentelasten op de langlopende derivaten vallen naar verwachting € 9,0
mln. hoger uit als gevolg van de gestegen rente.
5. Verstrekte leningen
Naar verwachting worden er in 2023 meer leningen verstrekt aan de
deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming
wordt daardoor met € 0,5 mld. naar boven bĳgesteld.
6. Rentelasten kasbeheer
De raming van de rentelasten is lager dan geraamd als gevolg van een
uitstroom van middelen op rekeningen-courant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

9

Tabel 5 Belangrĳkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Tweede
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer

Ontvangsten 2023

Vastgestelde begroting 2023

69.374.958

Stand suppletoire begroting Prinsjesdag 2023

77.194.165

Belangrĳkste suppletoire mutaties
1) Uitgifte vaste schuld

11

‒ 4.000.000

2) Mutaties in rekening-courant en deposito

12

‒ 890.338

3) Ontvangen aflossingen

12

22.572

4) Overige mutaties
Stand 2e suppletoire begroting 2023

5.063
72.331.462

Toelichting
1. Uitgifte vaste schuld
De raming voor de uitgifte van vaste schuld is met € 4 mld. naar beneden
bĳgesteld als gevolg van het gewĳzigde financieringsplan. Het financieringsplan geeft een beschrĳving van de geschatte omvang en de totstand­
koming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023
en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in
te vullen.
2. Mutaties in rekening-courant en deposito
De wĳziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningencourant en deposito’s van de deelnemers van schatkistbankieren is het
gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten
van sociale fondsen (€ 0,89 mld.). De mutaties in rekeningen-courant en
deposito’s worden veroorzaakt door de uitgaven en ontvangsten van de
deelnemers van het schatkistbankieren.
3. Ontvangen aflossingen
Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de
leningen € 22,6 mln. hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit zĳn leningen
die door agentschappen, rechtspersonen met een wettelĳke taak (RWT's) en
derden in het kader van schatkistbankieren zĳn afgesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

10

2.3 Overzicht coronamaatregelen
In onderstaande tabel worden de coronagerelateerde uitgaven- en
ontvangsten weergegeven per begrotingsartikel. Bĳbehorende kamer­
stukken zĳn opgenomen voor verdere toelichting. Ook is een uitgebreid
overzicht terug te vinden op de pagina Overheidsfinanciën op www.Rĳksfinanciën.nl.
Tabel 6 Coronamaatregelen op de begroting van het Ministerie van Financiën (bedragen x € 1 mln.)
Art.

Naam maatregel/regeling

Bedrag verplich­
tingen 2023

Bedrag
uitgaven 2023

1

Bedrag Relevante Kamerstukken
ontvangsten 2023

Belastingen invorderingsrente

‒ 7,0

‒ 7,0

1

Boetes en schikkingen

0,0

0,0

1

Kosten vervolging

0,0

0,0

0,0 Kamerstukken II 2020-2021, 35 420 nr. 348

3

Steunmaatregelen KLM

‒ 1.561,5

0,0

11,8 Kamerstukken II 2020-2021, 29 232, nr. 41

4

EIB panEuropees Garantiefonds

0,0

75,1

0,0 Kamerstukken II 2019-2020, 35 492 nr. 1

4

SURE

‒ 19,3

0,0

0,0 Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

4

NGEU

469,2

0,0

0,0 Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-20, nr. 1575

5

Herverzekering
leverancierskredieten

4,5

4,5

14,0 Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1

Kamerstukken II 2020-2021, 35 420 nr. 348
‒ 60,5
0,0 Kamerstukken II 2020-2021, 35 420 nr. 348

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

11

3 Beleidsartikelen Ministerie van Financiën (IXB)
Artikel 1 Belastingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)
Omschrĳving

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

3.507.244

26.250

3.533.494

Uitgaven (1) + (2)

3.358.383

‒ 30.750

3.327.633

Apparaatsuitgaven (1)

3.202.255

‒ 5.110

3.197.145

Personele uitgaven

2.771.775

11.781

2.783.556

Eigen personeel

2.276.909

3.260

2.280.169

Inhuur externen

486.403

1.521

487.924

Overig personeel

8.463

7.000

15.463

Materiële uitgaven

430.480

‒ 16.891

413.589

ICT

39.319

0

39.319

Bĳdrage aan SSO's

298.747

‒ 20.891

277.856

Overig materieel

92.414

4.000

96.414

Programma-uitgaven (2)

156.128

‒ 25.640

130.488

Bekostiging

0

0

0

Vergoeding proceskosten

0

0

0

Garanties

181

0

181

Garantie procesrisico's

181

0

181

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

14.131

0

14.131

Waarderingskamer

2.489

0

2.489

Kadaster

2.933

0

2.933

341

0

341

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

8.368

0

8.368

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

4.166

0

4.166

196

0

196

3.970

0

3.970

Kamer van Koophandel

Internationale Douaneraad
Overige internationale organisaties
Opdrachten

343.178

5.700

348.878

ICT opdrachten

267.488

10.700

278.188

Overige opdrachten

75.690

‒ 5.000

70.690

Bĳdrage aan agentschappen

9.555

4.660

14.215

Bĳdrage Logius

4.654

‒ 340

4.314

Bĳdrage overige agentschappen

4.901

5.000

9.901

(Schade)vergoeding

15.797

0

15.797

(Schade)vergoedingen

12.405

0

12.405

Vergoeding proceskosten

3.392

0

3.392

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

12

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Rente

180.020

‒ 36.000

144.020

Belasting- en invorderingsrente

180.020

‒ 36.000

144.020

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

‒ 410.900

0

‒ 410.900

Toerekening uitgaven aan Douane

‒ 203.543

0

‒ 203.543

Toerekening uitgaven aan Toeslagen

‒ 207.357

0

‒ 207.357

Ontvangsten (3) + (4)

213.389.606

‒ 1.281.212

212.108.394

Programma-ontvangsten (3)

213.295.388

‒ 1.281.212

212.014.176

waarvan: Belastingontvangsten

212.116.154

‒ 1.366.912

210.749.242

Bekostiging

177.943

31.000

208.943

Doorbelasten kosten vervolging

177.943

31.000

208.943

Rente

786.119

30.700

816.819

Belasting- en invorderingsrente

786.119

30.700

816.819

Boetes en schikkingen

215.172

24.000

239.172

Ontvangsten boetes en schikkingen

215.172

24.000

239.172

Apparaatsontvangsten (4)

94.218

0

94.218

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Tabel 8 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

3.507.244

26.250

3.533.494

waarvan garantieverplichtingen

336

0

336

Garantie procesrisico's

336

0

336

3.506.908

26.250

3.533.158

waarvan overige verplichtingen

Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen vallen in 2023 naar verwachting per saldo € 26,3 mln.
hoger uit ten opzichte van de vastgestelde begroting. De totale uitgaven
vallen naar verwachting € 30,8 mln. lager uit. De hogere verplichtingen
worden met name verklaard door inhuurcontracten bĳ met name de Belas­
tingtelefoon en de IV-organisatie die in 2023 worden afgesloten voor 2024.
Uitgaven
Personele uitgaven
Per saldo vallen de personele uitgaven naar verwachting € 11,8 mln. hoger
uit dan verwacht. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere reiskosten
(€ 10 mln.) dan eerder begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

13

Materiële uitgaven
De materiële uitgaven vallen naar verwachting € 16,9 mln. lager uit.
De middelen uit de reservering voor bedrĳfsvoeringskosten zĳn overge­
heveld naar het instrument «personele uitgaven», ten behoeve van de
hogere reiskosten (€ 10 mln.) die daaronder vallen. Daarnaast heeft er
onderbesteding van € 6 mln. plaatsgevonden op het materiële budget bĳ
verschillende onderdelen van de Belastingdienst als gevolg van vertraging
van projecten.
Rente
De € 36,0 mln. lagere uitgaven aan belasting- en invorderingsrente wordt
met name verklaard door de latere aanvangsdatum van het herstelproject
invorderingsrente5, waarbĳ teveel in rekening gebrachte invorderingsrente
wordt terugbetaald.
Ontvangsten
Belastingontvangsten
In de Najaarsnota 2023 worden de mutaties van de Belastingontvangsten
toegelicht. De aansluiting met de bedragen in de begrotingstoelichting
(artikel 1 Belastingen, tabel budgettaire gevolgen van beleid) ziet er als
volgt uit:
Tabel 9 Belastingontvangsten (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (3)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Totaal belastingontvangsten

261.209.386

‒ 991.691

260.217.695

– /– Afdracht Gemeentefonds

41.897.101

171.360

42.068.461

– /– Afdracht Provinciefonds

3.108.040

22.370

3.130.410

73.057

20.685

93.742

4.015.034

160.806

4.175.840

212.116.154

‒ 1.366.912

210.749.242

– /– Afdracht BES-fonds
– /– Belastingontvangsten artikel 6 Btw-compensatiefonds
Belastingontvangsten artikel 1 Belastingen

Bekostiging
De realisatiecĳfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht en
daarom wordt € 31,0 mln. meer ontvangsten uit het doorbelasten van
vervolgingskosten verwacht dan eerder geraamd.
Rente
Op basis van de realisaties wordt € 30,7 mln. meer belasting- en invorde­
ringsrente verwacht dan eerder geraamd. Met name in de belastingrente
over vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting zĳn de ontvangsten
hoger dan verwacht. Dit heeft grotendeels te maken met een hogere belas­
tinggrondslag.
Boetes en schikkingen
De realisatiecĳfers waren afgelopen maanden hoger dan verwacht
en daarom wordt € 24,0 mln. meer boeteontvangsten verwacht dan
eerder geraamd.

5

Zie bĳlage «Stand van zaken actuele onderwerpen, moties en toezeggingen» bĳ Kamerstukken II
2022-2023, 31 066, nr. 1276.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

14

Artikel 2 Financiële markten
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Financiële markten (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

1.015.521

2.504

1.018.025

Uitgaven

1.015.521

2.504

1.018.025

Bekostiging

7.491

2.660

10.151

Accountantskamer

1.460

72

1.532

Muntcirculatie

5.118

2.588

7.706

IMVO convenanten

30

0

30

Overig

883

0

883
992.083

Opdrachten

992.122

‒ 39

Wĳzer in geldzaken

1.634

230

1.864

Vakbekwaamheid

5.261

‒ 173

5.088

Uitvoeringskosten SRH

1.059

‒ 96

963

Schadeloosstelling SRH

982.750

0

982.750

Convertibiliteit Oekraïense hryvnia

0

0

0

Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia

0

0

0

Overig

1.418

0

1.418

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

14.708

‒ 117

14.591

Bĳdrage AFM BES-toezicht

705

‒ 91

614

Bĳdrage DNB toezicht en DGS BES

3.120

‒ 166

2.954

Bĳdrage toezicht en handhaving MIF

130

0

130

0

0

0

Bĳdrage FEC

4.458

140

4.598

Overig

6.295

0

6.295

625

0

625

0

0

0

Dotatie begrotingsreserve NHT

625

0

625

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

575

0

575

IASB

441

0

441

(Caribean) Financial Action Task Force

134

0

134

8.528

206

8.734

Bekostiging

2.000

0

2.000

Ontvangsten muntwezen

2.000

0

2.000

Opdrachten

1.455

0

1.455

Wĳzer in geldzaken

1.455

0

1.455

0

0

0

Ontvangsten

5.073

206

5.279

Overig

5.073

206

5.279

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

15

Bĳdrage PSD II

Storting/onttrekking begrotingsreserve
Dotatie begrotingsreserve DGS BES

Ontvangsten

Convertibiliteit Oekraïense hryvnia

Tabel 11 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW) (1)
Verplichtingen

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

1.015.521

2.504

1.018.025

waarvan garantieverplichtingen

0

0

0

Garantie WAKO (kernongevallen)

0

0

0

Garantie DGS BES

0

0

0
1.018.025

waarvan overige verplichtingen

1.015.521

2.504

Muntcirculatie

5.118

2.588

7.706

Vakbekwaamheid

5.261

‒ 173

5.088

Bĳdrage DNB toezicht en DGS BES

3.120

‒ 166

2.954

Bĳdrage FEC

4.458

140

4.598

Convertibiliteit Oekraïense hryvnia

0

0

0

Uitvoeringskosten omwisselen Oekraïense hryvnia

0

0

0

Schadeloosstelling SRH

982.750

0

982.750

Overige betalingsverplichtingen

14.814

115

14.929

Toelichting
De mutaties op het niveau van de financiële instrumenten komen niet boven
de ondergrenzen uit binnen de staffel (conform de RBV). Toelichting van
deze mutaties blĳft daarom achterwege.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

16

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector (bedragen x
€ 1.000)
Omschrĳving

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

15.843.976

3.771

15.847.747

Uitgaven

2.720.286

3.771

2.724.057

Garanties

20

0

20

Regeling Bĳzondere Financieringen

20

0

20

Leningen

0

0

0

Lening KLM

0

0

0

Opdrachten

3.670

4.200

7.870

Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen

3.670

4.200

7.870

0

0

0

Vermogensverschaffing/-onttrekking

2.712.000

0

2.712.000

Kapitaalinjectie TenneT

1.602.000

0

1.602.000

Afdrachten Staatsloterĳ

100.000

0

100.000

Kapitaalinjectie Invest-NL

250.000

0

250.000

Kapitaalinjectie Invest International

260.000

0

260.000

Kapitaalinjectie regionale netbeheerders

500.000

0

500.000

Storting/onttrekking begrotingsreserve

0

0

0

Dotatie begrotingsreserve Gasunie

0

0

0

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

4.596

‒ 429

4.167

NLFI

4.596

‒ 429

4.167

2.019.509

552.126

2.571.635

Garanties

11.808

0

11.808

Premieontvangsten garantie KLM

11.808

0

11.808

Premieontvangsten Gasunie

0

0

0

Leningen

0

0

0

Renteontvangsten lening KLM

0

0

0

Aflossing lening KLM

0

0

0

Opstart Invest International

Ontvangsten

Vermogensverschaffing/-onttrekking

2.003.201

552.499

2.555.700

Aan-/verkoop vermogenstitels

666.201

456.799

1.123.000

Afdrachten Staatsloterĳ

100.000

0

100.000

Dividenden staatsdeelnemingen

1.237.000

95.700

1.332.700

Winstafdracht DNB

0

0

0

waarvan: Griekse inkomsten SMP

0

0

0

waarvan: rente-inkomsten ESM

0

0

0

4.500

‒ 373

4.127

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

17

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

NLFI

4.500

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

‒ 373

4.127

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Tabel 13 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

15.843.976

3.771

15.847.747

waarvan garantieverplichtingen

13.242.349

0

13.242.349

Garanties en vrĳwaringen staatsdeelnemingen

‒ 1.561.500

0

‒ 1.561.500

Garantie FMO

14.803.849

0

14.803.849

waarvan overige verplichtingen

2.605.398

2.601.627

3.771

Lening KLM

0

0

0

Lening SRH

‒ 11.259

0

‒ 11.259

1.602.000

0

1.602.000

0

0

0

100.000

0

100.000

Kapitaalinjectie Invest-NL

142.600

0

142.600

Kapitaalinjectie Invest International

260.000

0

260.000

Kapitaalinjectie regionale netbeheerders

500.000

0

500.000

8.286

3.771

12.057

Kapitaalinjectie TenneT
Aan-/verkoop vermogenstitels
Afdrachten Staatsloterĳ

Overige betalingsverplichtingen

Toelichting
Ontvangsten
Vermogensverschaffing/-onttrekking
De verwachte ontvangsten op de post «aan-/verkoop vermogenstitels»
vallen hoger uit (€ 456,8 mln.) dan begroot in de suppletoire begroting
Prinsjesdag 2023. Dit komt door aanvullende opbrengsten van de verkoop
van aandelen ABN AMRO6. Tevens vindt een positieve bĳstelling van de
dividendramingen van de staatsdeelnemingen plaats voor het jaar 2023
(€ 95,7 mln.).

6

Zie https://open.overheid.nl/documenten/372a8b32-378c-4d5c-bdd8-8d684f3007e3/file

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

18

Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Internationale financiële betrekkingen (bedragen x € 1.000)
Omschrĳving

Verplichtingen

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

3.408.454

265

3.408.719

Uitgaven

470.294

0

470.294

Garanties

75.145

0

75.145

EIB pan-Europees garantiefonds

75.145

0

75.145

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

393.046

0

393.046

Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen

53.020

0

53.020

0

0

0

Wereldbank

315.026

0

315.026

EBRD

Rentecompensatie ESM

25.000

0

25.000

Kapitaalinleg ESM

0

0

0

Bĳdrage EU voor rente Oekraïne

0

0

0

Leningen

0

0

0

Teruggave winsten

0

0

0

Lening aan Oekraïne

0

0

0

Opdrachten

2.103

0

2.103

Technische assistentie

2.003

0

2.003

Overige opdrachten

100

0

100

Ontvangsten

95.284

322.385

417.669

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

5.144

0

5.144

Ontvangsten IFI's

1.954

0

1.954

Ontvangsten ESM Kapitaal

3.190

0

3.190

Leningen

90.140

322.385

412.525

0

319.838

319.838

90.140

2.547

92.687

Aflossing lening Oekraïne

0

0

0

Renteontvangsten lening Oekraïne

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

19

Aflossing lening Griekenland
Renteontvangsten lening Griekenland

Tabel 15 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

3.408.454

265

3.408.719

waarvan garantieverplichtingen

3.085.454

0

3.085.454

Garantie aan DNB inzake IMF

1.472.384

0

1.472.384

EFSM

‒ 90.265

0

‒ 90.265

AIIB

96

0

96

Wereldbank

669

0

669

ESM

‒ 24.710

0

‒ 24.710

SURE

‒ 19.295

0

‒ 19.295

NGEU

469.185

0

469.185

MFB

215.390

0

215.390

1.062.000

0

1.062.000

waarvan overige verplichtingen

323.000

265

323.265

Multilaterale ontwikkelingsbanken en fondsen

55.964

0

55.964

Wereldbank

‒ 810

0

‒ 810

100.000

0

100.000

0

0

0

165.743

0

165.743

2.003

0

2.003

100

265

365

MFB Headroomgarantie

EBRD
Kapitaalinleg ESM
Bĳdrage EU voor rente Oekraïne
Technische assistentie kiesgroeplanden
Overige betalingsverplichtingen

Toelichting
Ontvangsten
Leningen
Griekenland is de formele procedure gestart om een deel van de uitstaande
leningen vervroegd af te lossen (€ 319,8 mln.). De verwachting is dat deze
vervroegde aflossing op 15 december zal plaatsvinden.
Verder zĳn er ook hogere renteontvangsten gerealiseerd op de uitstaande
lening aan Griekenland (€ 2,5 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

20

Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties
en investeringsverzekeringen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Verplichtingen

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

10.099.366

‒ 3.250.350

6.849.016

186.366

249.650

436.016

Opdrachten

24.122

‒ 1.350

22.772

Kostenvergoeding Atradius DSB

18.900

0

18.900

Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten

5.000

‒ 1.500

3.500

222

150

372

Uitgaven

Overige uitgaven
Garanties

92.000

191.000

283.000

Schade-uitkering EKV

87.000

195.000

282.000

Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten

5.000

‒ 4.000

1.000

Storting/onttrekking begrotingsreserve

70.244

60.000

130.244

Mutatie begrotingsreserve EKV

70.244

60.000

130.244

Ontvangsten

147.182

168.000

315.182

Garanties

123.150

3.000

126.150

Premies EKV

70.244

0

70.244

Premies herverzekering leverancierskredieten

3.000

‒ 2.000

1.000

Schaderestituties EKV

44.906

9.000

53.906

Schaderestituties herverzekering leverancierskredieten

5.000

‒ 4.000

1.000

Storting/onttrekking begrotingsreserve

24.032

165.000

189.032

Mutatie begrotingsreserve EKV

24.032

165.000

189.032

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. Suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Tabel 17 Uitsplitsing verplichtingen (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

10.099.366

‒ 3.250.350

6.849.016

waarvan garantieverplichtingen

10.000.000

‒ 3.305.000

6.695.000

Exportkredietverzekeringen

10.000.000

‒ 3.305.000

6.695.000

waarvan: aangegane garantieverplichtingen

10.000.000

‒ 3.305.000

6.695.000

0

0

0

waarvan overige verplichtingen

99.366

54.650

154.016

Kostenvergoeding Atradius DSB

18.900

0

18.900

Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten

5.000

‒ 1.500

3.500

Schade-uitkering herverzekering leverancierskredieten

5.000

‒ 4.000

1.000

Storting begrotingsreserve EKV

70.244

60.000

130.244

Overige betalingsverplichtingen

222

150

372

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

21

waarvan: vervallen garantieverplichtingen

Toelichting
Verplichtingen
Exportkredietverzekeringen
Het plafond van € 10 mld. aan maximaal in een jaar aan te gane verplich­
tingen zal naar alle waarschĳnlĳkheid niet volledig worden benut in 2023.
Op basis van de verplichtingen die op dit moment zĳn aangegaan en
de transacties die nog in 2023 worden verwacht, wordt € 3,5 mld. aan
geraamde verplichtingen afgeboekt.
Uitgaven
Garanties
In 2023 valt het totaal aan schade-uitkeringen naar verwachting € 195 mln.
hoger uit dan begroot. Dit komt met name door het afsluiten van een aantal
schadedossiers (€ 165 mln.) waarop geen recuperatie meer mogelĳk is,
bĳvoorbeeld omdat de debiteur failliet is gegaan. Hiermee wordt opvolging
gegeven aan de bezuinigingsopties ekv wat als aanbeveling is gedaan in de
beleidsdoorlichting van artikel 5.7Daarnaast wordt voor € 30 mln. meer aan
schade verwacht dan geraamd op lopende ekv-gedekte transacties.
De raming voor de schade-uitkeringen Herverzekering Leverancierskre­
dieten (HuLK) wordt met € 4 mln. naar beneden gesteld naar aanleiding van
de laatste inzichten van de verzekeraars.
Storting begrotingsreserve EKV
Via het derde steunpakket 2023 voor Oekraïne8 is € 60 mln. beschikbaar
gesteld om via de exportkredietverzekering financiële risico’s af te dekken
voor Nederlandse bedrĳven die via export of investeringen willen bĳdragen
aan de wederopbouw van Oekraïne. Dit bedrag van € 60 mln. wordt
toegevoegd aan de begrotingsreserve ekv.
Ontvangsten
Garanties
De ontvangstenraming uit hoofde van de ekv- en HuLK-garanties worden
per saldo met € 3 mln. naar boven bĳgesteld. Dit wordt deels veroorzaakt
door de terugbetaling van een schuld door Argentinië. Dit vloeit voort uit het
op 28 oktober 2022 bereikte akkoord tussen de Club van Parĳs en Argentinië.
Het ontvangen bedrag in 2023 valt hoger uit dan geraamd omdat de betaling
van eind 2022 over de jaargrens van 2023 is ontvangen. Daarnaast worden
de ontvangsten op HuLK naar beneden bĳgesteld naar aanleiding van de
laatste inzichten van de verzekeraars.
Onttrekking begrotingsreserve
De begrotingsreserve werkt als buffer om het verschil tussen enerzĳds
premieontvangsten en anderzĳds definitieve schades en uitvoeringskosten
op te vangen. Omdat een aantal schadedossiers definitief wordt afgesloten,
neemt de raming voor de definitieve schades met € 165 mln. toe
(zie toelichting op mutatie 2 in Tabel 2). Zie ook de toelichting onder
uitgaven, garanties.

7
8

Zie bĳlage bĳ Kamerstukken II 2022-2023, 31 935, nr. 82
Zie Kamerstukken II 2023-2024, 36 045, nr. 169

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

22

Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

4.015.034

160.806

4.175.840

Uitgaven

4.015.034

160.806

4.175.840

Bĳdrage aan medeoverheden

4.015.034

160.806

4.175.840

Bĳdragen aan gemeenten

3.597.533

146.746

3.744.279

Bĳdragen aan provincies

417.501

14.060

431.561

4.015.034

160.806

4.175.840

Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
Bĳdrage aan medeoverheden
Als gevolg van overhevelingen van budget van ministeries naar decentrale
overheden, wordt het geraamde btw-deel van dit budget in het btwcompensatiefonds (BCF) gestort. Gemeentes en provincies kunnen hierdoor
hun betaalde btw declareren bĳ het BCF. Deze uitgaven (€ 160,8 mln.)
worden verondersteld budgettair neutraal te zĳn gezien de te verwachte
hogere belastinginkomsten.
Onderdeel van de mutatie van € 160,8 mln. in uitgavenbudget is de
storting van € 109,2 mln. in het BCF voor opvang Oekraïense ontheemden.
Gemeenten worden door middel van een specifieke uitkering (SPUK)
gecompenseerd voor de dagelĳkse kosten van deze opvang9. Een aantal van
de taken van gemeenten voor de opvang van Oekraïense ontheemden is
compensabel uit het BCF. Dit gaat om een bedrag van € 3,74 per dag voor
gemiddeld 80.000 gemeentelĳke opvangplekken. Daarnaast is er sprake van
een storting van € 11,9 mln. in het BCF naar aanleiding van de vĳfde tranche
woningbouwinpuls (WBI) en een storting van € 11,4 mln. In het BCF ten
behoeve van de SPUK Lokale Aanpak Isolatie.

9

Kamerstukken II 2022-2023, 19 637, nr. 2994

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

23

Artikel 9 Douane
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 Douane (bedragen x € 1.000)
Omschrĳving

Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

776.726

‒ 2.124

774.602

Uitgaven (1) + (2)

776.726

‒ 2.124

774.602

Apparaatsuitgaven (1)

527.712

‒ 17.576

510.136

Personele uitgaven

521.963

‒ 19.576

502.387

Eigen personeel

488.574

‒ 23.076

465.498

Inhuur externen

31.789

2.500

34.289

Overig personeel

1.600

1.000

2.600

Materiële uitgaven

5.749

2.000

7.749

ICT

1.554

0

1.554

Bĳdrage aan SSO's

165

1.000

1.165

Overig materieel

4.030

1.000

5.030

249.014

15.452

264.466

Bekostiging

0

0

0

Overige bekostiging

0

0

0

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

1.488

0

1.488

Overige bĳdrage ZBO's/RWT's

1.488

0

1.488

Programma-uitgaven (2)

Bĳdrage aan (inter)nationale organisaties

0

30.100

30.100

Vertragingsrente EU

0

30.100

30.100

Opdrachten

40.490

‒ 17.148

23.342

ICT opdrachten

21.427

‒ 17.100

4.327

Overige opdrachten

19.063

‒ 48

19.015

Bĳdrage aan agentschappen

3.438

2.500

5.938

Bĳdrage overige agentschappen

3.438

2.500

5.938

(Schade)vergoeding

55

0

55

Vergoeding proceskosten

55

0

55

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

203.543

0

203.543

Toegerekende uitgaven van Belastingen

203.543

0

203.543

Ontvangsten

605

0

605

Apparaatsontvangsten

605

0

605

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

24

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Personele uitgaven
De Douane heeft de personele uitgaven voor het lopende jaar met € 19,6
mln. verlaagd door de aanhoudende onderbezetting ten opzichte van de
formatie. Een deel van de personele onderbezetting wordt ingevuld door
extern personeel in te huren.
Bĳdrage aan (inter)nationale organisaties
Vanuit de Aanvullende Post (AP) van de Rĳksbegroting wordt € 30,1
mln. overgeheveld naar artikel 9 Douane voor reeds betaalde en
nog te betalen vertragingsrente in 2023. Deze vertragingsrente komt
voort uit (na)betalingen van Traditionele Eigen Middelen (douane invoer­
rechten, begroot op artikel 3.3, begroting van het ministerie van Buiten­
landse Zaken).
Opdrachten
De post Opdrachten wordt met € 17,1 mln. neerwaarts bĳgesteld.
Dit wordt onder meer veroorzaakt door een budgetoverheveling voor
C2000 (landelĳke communicatiesysteem voor de hulpverleningsdiensten
in Nederland) aan het ministerie van Justitie en Veiligheid (€ 1,5 mln.) en
budgetoverhevelingen naar artikel 1 van de Belastingdienst ten behoeve
van investeringen in de programma's Douane Wetboek van de Unie (€ 5,4
mln.) en Digitale Snelweg Douane (€ 5,3 mln.). Voorts kan een deel (€ 4,9
mln.) van beoogde investeringen in 2023 niet plaatsvinden; dit budget
valt vrĳ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

25

Artikel 13 Toeslagen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 20 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 Toeslagen (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

1.428.553

135.486

1.564.039

Uitgaven (1) + (2)

1.876.391

‒ 23.514

1.852.877

Apparaatsuitgaven (1)

453.081

‒ 22.668

430.413

Personele uitgaven

436.687

‒ 22.991

413.696

Eigen personeel

169.138

‒ 18.932

150.206

Inhuur externen

264.122

‒ 4.059

260.063

Overig personeel

3.427

0

3.427

Materiële uitgaven

16.394

323

16.717

275

0

275

0

0

0

16.119

323

16.442

1.423.310

‒ 846

1.422.464

Bĳdrage aan ZBO's/RWT's

126

0

126

Bĳdrage overige ZBO's/RWT's

126

0

126

Bĳdrage aan (inter-)nationale organisaties

3.800

0

3.800

Bĳdrage aan (inter)nationale organisaties

3.800

0

3.800

Opdrachten

47.109

1.700

48.809

82

1.350

1.432

47.027

350

47.377

Bĳdrage aan medeoverheden

104.826

‒ 846

103.980

Bĳdrage aan medeoverheden

104.826

‒ 846

103.980
1.058.392

ICT
Bĳdrage aan SSO's
Overige materiële uitgaven
Programma-uitgaven (2)

ICT opdrachten
Overige opdrachten

(Schade)vergoeding

1.060.092

‒ 1.700

Compensatie toeslagengedupeerden

347.220

‒ 19.700

327.520

Kwĳtschelden private schulden

145.692

0

145.692

Herstelprogramma voor kinderen

535.432

0

535.432

Herstelregeling voor ex-partners

10.820

0

10.820

Herstelregeling voor gedupeerden andere toeslagen

1.700

0

1.700

Overige (schade)vergoedingen

19.228

18.000

37.228

Bĳdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken

207.357

0

207.357

Toegerekende uitgaven van Belastingen

207.357

0

207.357

Ontvangsten

22.088

0

22.088

Programma-ontvangsten

22.088

0

22.088

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

26

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget wordt in 2023 per saldo verhoogd met € 135,5
mln. Deels hangt dit samen met de uitgavenmutaties (zie de toelichting
onder 'Uitgaven') en deels betreft het specifieke verplichtingenmutaties.
De voornaamste specifieke verplichtingenmutatie betreft het verhogen van
de verplichtingenraming op (Schade)vergoeding met circa € 153,5 mln. Dit
is gebaseerd op een geactualiseerde prognose van het aantal kinderen
van gedupeerde ouders die vallen onder de Kindregeling. Tevens wordt
het verplichtingenritme bĳ de regeling voor ex-toeslagpartners en bĳ de
regeling voor gedupeerden van andere Toeslagen (HZK) geactualiseerd.
Uitgaven
Personele uitgaven
Dit budget wordt in 2023 met € 22,9 mln. naar beneden bĳgesteld. De
voornaamste reden hiervoor is de krapte op de arbeidsmarkt, wat leidt
tot lagere bezetting ten opzichte van de formatie en daarmee lagere
dan eerder begrote loonkosten. Dit geldt zowel voor Eigen personeel als
Inhuur externen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

27

4 Beleidsartikelen Nationale Schuld (IXA)
Artikel 11 Financiering staatsschuld
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 21 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 Financiering staatsschuld (bedragen x € 1 mln.)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

46.367

‒ 4.294

42.073

Uitgaven

46.367

‒ 4.294

42.073

Opdrachten

22

0

22

Overige kosten

22

0

22

Rente

5.164

‒ 253

4.911

Rente vaste schuld

4.345

‒ 238

4.107

Rente vlottende schuld

774

‒ 24

750

Rente derivaten lang

45

9

54

Leningen

41.181

‒ 4.041

37.140

Aflossing vaste schuld

31.654

0

31.654

Mutatie vlottende schuld

9.527

‒ 4.041

5.486

Ontvangsten

50.031

‒ 4.000

46.031

Rente

30

0

30

Rente vlottende schuld

30

0

30

Rente derivaten lang

0

0

0

Leningen

50.001

‒ 4.000

46.001

Uitgifte vaste schuld

50.001

‒ 4.000

46.001

0

0

0

Mutatie vlottende schuld

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Rente
Per saldo vallen de rentelasten naar verwachting € 253,0 mln. lager uit. De
verklaringen hiervoor zĳn:
– Rente vaste schuld
De rentelasten vaste schuld vallen in 2023 naar verwachting € 238,0
mln. lager uit dan eerder geraamd. Als gevolg van het bĳgestelde
financieringsplan zal er in 2023 minder schuld uitgegeven worden op de
kapitaalmarkt. Hierdoor nemen de verwachte rentelasten af.
– Rente vlottende schuld
De rentelasten op de vlottende schuld zĳn naar beneden bĳgesteld als
gevolg van de actuele realisaties op de geldmarkt.
– Rente derivaten lang
De rentelasten op de langlopende derivaten zĳn naar verwachting € 9,0
mln. hoger ten opzichte van de suppletoire begroting Prinsjesdag 2023
als gevolg van de gestegen rente.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

28

Leningen
Mutatie vlottende schuld
De mutatie van de vlottende schuld daalt naar verwachting met € 4,04 mld.
in het lopende jaar. Dit is het gevolg van een lagere financieringsbehoefte
doordat de raming van het kastekort voor het lopende begrotingsjaar sterk
is afgenomen. Schommelingen in de financieringsbehoefte in een lopend
begrotingsjaar worden zoveel mogelĳk opgevangen op de geldmarkt.
Ontvangsten
Leningen
Uitgifte vaste schuld
De raming voor de uitgifte van vaste schuld is met € 4 mld. naar beneden
bĳgesteld als gevolg van het gewĳzigde financieringsplan. Het financieringsplan geeft een beschrĳving van de geschatte omvang en de totstand­
koming van de financieringsbehoefte van de Nederlandse Staat voor 2023
en een overzicht van de manier waarop het Agentschap van plan is deze in
te vullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

29

Artikel 12 Kasbeheer
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 22 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 Kasbeheer (bedragen x € 1 mln.)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

5.626

471

6.097

Uitgaven

5.626

471

6.097

Rente

3.226

‒ 29

3.197

Rente kasbeheer

3.226

‒ 29

3.197

0

0

0

Voortĳdige beëindiging binnen kasbeheer
Leningen

2.200

500

2.700

Verstrekte leningen

2.200

500

2.700

Mutaties in rekening-courant en deposito's

200

0

200

Mutaties in rekening courant en deposito

200

0

200

27.163

‒ 863

26.301

Rente

120

5

125

Rente kasbeheer

120

5

124

0

1

1

Leningen

1.116

23

1.139

Ontvangen aflossingen

1.116

23

1.139

Mutaties in rekening-courant en deposito's

25.927

‒ 890

25.037

Mutaties in rekening courant en deposito

25.927

‒ 890

25.037

Ontvangsten

Voortĳdige beëindiging binnen kasbeheer

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Rente
Rente kasbeheer
De raming van de rentelasten is lager dan geraamd als gevolg van een
uitstroom van middelen op rekeningen-courant.
Leningen
Verstrekte leningen
Naar verwachting worden er in 2023 meer leningen verstrekt aan de
deelnemers van het schatkistbankieren dan eerder geraamd. De raming
wordt daardoor met € 0,5 mld. naar boven bĳgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

30

Ontvangsten
Leningen
Ontvangen aflossingen
Op basis van de actuele inzichten wordt verwacht dat de aflossingen op de
leningen € 22,6 mln. hoger uitvallen dan eerder geraamd. Dit zĳn leningen
die door agentschappen, rechtspersonen met een wettelĳke taak (RWT's) en
derden in het kader van schatkistbankieren zĳn afgesloten.
Mutaties in rekening courant en deposito's
Mutaties in rekening courant en deposito
De wĳziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningencourant en deposito’s van de deelnemers van schatkistbankieren is het
gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten
van sociale fondsen (€ 0,89 mld.). De mutaties in rekeningen-courant en
deposito’s worden veroorzaakt door de uitgaven en ontvangsten van de
deelnemers van het schatkistbankieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

31

5 Niet-beleidsartikelen
Artikel 8 Apparaat Kerndepartement
Tabel 23 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

411.228

105.836

517.064

Uitgaven

411.140

5.836

416.976

Personele uitgaven

255.104

1.406

256.510

Eigen personeel

236.734

‒ 13.731

223.003

Inhuur externen

17.283

14.938

32.221

Overig personeel

1.087

199

1.286

Materiële uitgaven

156.036

4.430

160.466

ICT

24.739

1.069

25.808

Bĳdrage aan SSO's

49.505

3.260

52.765

Overig materieel

81.792

101

81.893

Ontvangsten

58.147

11.554

69.701

Apparaatsontvangsten

58.147

11.554

69.701

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget op artikel 8 Apparaat Kerndepartement wordt
opgehoogd met € 105,8 mln. Dit hangt met name samen met de in 2023
afgesloten contracten voor onder andere Vakkennis en Persoonsontwik­
keling en met de afgesloten meerjarige overeenkomst voor de uitvoering
van de Regeling Vervroegde Uittreding.
Ontvangsten
Apparaatsontvangsten
De ontvangsten op artikel 8 Apparaat Kerndepartement vallen circa € 11,6
mln. hoger uit dan eerder verwacht. Dit komt met name door hogere
verhuurontvangsten van het Rĳksvastgoedbedrĳf en de hogere verkoopont­
vangsten van Domeinen Roerende Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

32

Artikel 10 Nog onverdeeld
Tabel 24 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde begroting Mutaties 2e suppletoire
begroting (2)
(incl. suppletoire
begrotingen, NvW) (1)

Omschrĳving

Stand 2e suppletoire
begroting (3) = (1) + (2)

Verplichtingen

15.404

‒ 15.404

0

Uitgaven

15.404

‒ 15.404

0

Nog te verdelen

15.404

‒ 15.404

0

0

0

0

Loonbĳstelling apparaat

713

‒ 713

0

Prĳsbĳstelling apparaat

4.975

‒ 4.975

0

Onvoorzien programma

250

‒ 250

0

9.466

‒ 9.466

0

0

0

0

Loonbĳstelling programma

Onvoorzien apparaat
Ontvangsten

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Nog te verdelen
Van de € 15,4 mln. nog te verdelen middelen valt € 13,9 mln. vrĳ. € 1,5
mln., vanuit de budgettaire reservering op artikel 10 om de informatiehuis­
houding van het ministerie op orde te brengen, wordt overgeheveld naar
artikel 8 Apparaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 470 IX, nr. 2

33