Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 332

Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen

Nr. 100

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 8 juli 2019
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Ministers van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media over de brief van 5 april 2019 over de toekomst van
rekenen in het vo en mbo (Kamerstuk 31 332, nr. 99).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 april 2019 aan de Ministers van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief van 5 juli 2019 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-31332-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

1

Inhoud
I

II

Blz.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
•
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
•
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
•
Inbreng van de leden van de D66-fractie
•
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media

2
2
2
3
4

5

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van de brief
over het rekenen in het vo1 en mbo2 en hebben een aantal vragen en
opmerkingen.
De leden vinden het geen probleem dat een vervolgopleiding om een
bepaald rekenniveau vraagt als toelatingseis. Deze leden gaan er vanuit
dat de opleiding ervaring heeft opgedaan over de kans van slagen als het
rekenniveau op orde is. Zij vragen of de Minister kan aangeven hoe vaak
een onvoldoende rekenniveau de oorzaak is van vastlopen in het
vervolgonderwijs.
De leden zijn benieuwd naar het nu reeds merkbare effect op met name
mbo- opleidingen nu de rekentoets niet meer verplicht is. Zij vragen of de
Minister kan aangeven wat er op de mbo-instellingen plaats heeft
gevonden sinds het besluit van de Kamer.
Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat door de afschaffing van de
rekentoets, de jongeren die doorstromen vanuit het vmbo3 niet in de knel
komen op het mbo, zo vragen de voornoemde leden.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Ministers Slob en Van Engelshoven over de toekomst van rekenen in het
vo en mbo. Deze leden hebben nog enige vragen.
Afschaffen rekentoets & tijdpad wetsvoorstel
De leden van de CDA-fractie vragen de Ministers aan te geven hoe de
communicatie verloopt richting de scholen dat examenkandidaten met
ingang van het schooljaar 2019/2020 geen rekentoets meer hoeven te
doen. Kunnen de Ministers tevens aangeven hoe groot het percentage is
van scholen dat zich hiervan bewust is? De leden vragen de Minister of er
concreet uitwerking wordt gegeven aan het «nieuw perspectief»4 met
ingang van het schooljaar 2019/2020 conform de motie van de leden Van
Meenen en Rog over het uitvoeren van het voorstel van de Nederlandse
Vereniging van Wiskundeleraren5. Zij ontvangen graag een nadere
toelichting hierop.

1

vo: voortgezet onderwijs.
mbo: middelbaar beroepsonderwijs.
vmbo: voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs.
4
Zie bijlage bij Kamerstuk 31 332, nr. 86.
5
Kamerstuk 31 332, nr. 90.
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

2

Rekenonderwijs op niveau
De leden van de CDA-fractie lezen in de brief dat voor leerlingen die geen
eindexamen doen in het vak wiskunde de overige vakken onvoldoende
basis bieden om rekenen te onderhouden en te examineren. Deze leden
vragen de Minister wat er in de bovenbouw van het vmbo aan rekenen
wordt gedaan. Is het niet zo dat de basis voor rekenen vooral in de
onderbouw wordt gelegd en dat het in de bovenbouw vooral gaat om het
onderhouden van de in de onderbouw opgedane vaardigheden met
betrekking tot rekenen? De leden vragen de Minister verder of het in de
tussenfase niet in de praktijk mogelijk is dat scholen, voor de leerlingen
die geen examen wiskunde doen, wel het rekenonderwijs voor deze
leerlingen kunnen voortzetten in klas drie en vier en via het op te stellen
Plan van Toetsing en Afsluiting vinger aan de pols kunnen houden of de
rekenvaardigheden van een bepaalde groep leerlingen voldoende is en zo
niet, daar extra op kunnen inzetten. De leden lezen in de brief dat de
Ministers in overleg zijn met de VO-raad en andere betrokkenen over de
groep leerlingen die geen examen in wiskunde doen. Deze leden vragen
de Ministers of ook de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren
hierbij wordt betrokken.
Doorstroom vervolgonderwijs en toelatingstoetsen
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister aan te geven welke
mogelijkheden het mbo nu kent rondom toelatingstoetsen.
De leden vragen hoe lang de overgangsperiode gaat duren waarin
onduidelijk is hoe het rekenen in het vmbo gedekt is en mbo-instellingen
kunnen overwegen om met diagnostische toetsen te werken. Deze leden
vragen de Minister tevens of alle mbo-opleidingen voor wat betreft de
rekenvaardigheden met diagnostische toetsen kunnen werken of dat de
Minister voornemens is om met een limitatieve lijst te werken. Zij
ontvangen graag een nadere toelichting hierop.
Deze leden vragen de Ministers tevens aan te geven of zij voornemens zijn
om vmbo- en mbo-instellingen te stimuleren om onderling duidelijke
afspraken te maken over hoe om te gaan met rekenen in het kader van de
doorstroom. Zo ja, op welke manier willen de Ministers dat vormgeven?
De eerdergenoemde leden vragen aan de Minister of het de bedoeling is
dat de instellingsexamens in het mbo en de bestaande digitale centrale
examens ook na 2019–2020 naast elkaar blijven bestaan. Ook vragen zij de
Minister of zij de mening deelt dat de kwaliteit rondom deze instellingsexamens goed geborgd moeten worden. Zo ja, kan worden aangegeven
hoe deze borging gaat plaatsvinden? Tevens vragen zij of de Minister de
mening deelt dat, vanwege de vele ook kleine beroepsgerichte opleidingen, opleidingen een keus zouden moeten krijgen of ze ergens een
examen af willen nemen of dat ze dit zelf ontwikkelen. Zij ontvangen
graag een nadere toelichting hierop.
Tot slot vragen de voornoemde leden op welke wijze wordt geborgd dat
de functie en financiering van CITO6, CVTE7 dan wel het nieuw op te
richten platform goed geregeld wordt zodat er geen hiaat ontstaat.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
uitvoering van de moties die zijn aangenomen naar aanleiding van het
debat over de toekomst van rekenen in het voortgezet onderwijs en
middelbaar beroepsonderwijs en willen de Ministers nog enkele vragen
voorleggen.
6
7

CITO: Centraal Instituut voor Toets Ontwikkeling.
CVTE: het College voor Toetsen en Examens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

3

Afschaffen rekentoets & tijdpad wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie zijn blij dat de motie van de leden Rog en Van
Meenen8 wordt uitgevoerd en er een wetswijziging in gang is gezet zodat
per schooljaar 2019–2020 de rekentoets wordt afgeschaft en er geen cijfer
meer voor rekenen op de cijferlijst komt. Deze motie hing echter nauw
samen met de aangenomen motie van de leden Van Meenen en Rog9, die
de regering verzocht het gedragen voorstel voor het rekenonderwijs en de
toetsing daarvan, geïntegreerd in wiskunde en andere vakken in het
voortgezet onderwijs in zijn geheel en uiterlijk in het schooljaar 2019–2020
uit te voeren. Dit voorstel is opgesteld door de Nederlandse Vereniging
van Wiskundeleraren in samenwerking met het ministerie en SLO.
Immers is het onverstandig iets af te schaffen zonder een geborgen
alternatief in de plaats te stellen waarmee iedere leerling goed kan leren
rekenen. Deze leden betreuren het dat er niets over deze motie is terug te
vinden in de brief over de uitvoering van de moties.
De voornoemde leden constateren dat de Minister aangeeft met diverse
stakeholders in gesprek te zijn gegaan. Deze leden vragen de Minister of
hij naar aanleiding van de aangenomen motie in gesprek is getreden met
de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren en het SLO10 om tot
spoedige uitvoering van deze motie te komen en zo ja, hoe vaak. Graag
horen deze leden hoe de Minister deze motie uiterlijk in schooljaar
2019–2020 gaat uitvoeren voor zowel vmbo, havo11 als vwo12? Scholen en
leraren verdienen namelijk duidelijkheid over de manier waarop zij geacht
worden goed rekenonderwijs te bieden. Op dit moment laat de Minister
het voortgezet onderwijs in onzekerheid door slechts te stimuleren om
goed rekenonderwijs op peil te houden maar geen praktische handvatten
te bieden voor de manier waarop en dus de motie van de leden Van
Meenen en Rog niet tot uitvoering brengt. De leden constateren dat de
Minister in gesprek wil treden met «de VO-raad en andere betrokkenen
over wat voor deze groep mogelijk en wenselijk is». Deze leden verzoeken
de Minister meer snelheid te maken met rekenonderwijs en zelf in gesprek
te treden met de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren en het
SLO om eindelijk tot uitvoering te komen van «het nieuw perspectief»,
wat al vanaf februari 2018 bekend is bij het ministerie. Op deze manier
krijgt het voortgezet onderwijs duidelijkheid en kunnen aanbevelingen en
verplichten worden opgesteld voor scholen zodat «het nieuw perspectief»
en dus goed rekenonderwijs tot uitvoering kan worden gebracht.
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de brief
van de Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de uitvoering van de moties over de
rekentoets. De leden betreuren het jarenlange gesteggel en de gebrekkige
implementatie van de rekentoets waarvan zowel docenten, leerlingen en
studenten de dupe zijn geworden. De leden zijn van mening dat de nadruk
moet liggen op het faciliteren van goed rekenonderwijs en constateren dat
de afgelopen jaren helaas een politieke fixatie bestond rondom het
toetsingselement. Eveneens zijn de leden van mening dat het rekenbeleid
niet de toegankelijkheid van onderwijs mag aantasten. De brief over de
uitvoering van de moties roepen bij de voornoemde daarom nog enkele
vragen op.

8

Kamerstuk 31 332, nr. 96.
Kamerstuk 31 332, nr. 90.
SLO: Stichting Leerplanontwikkeling.
11
havo: hoger algemeen onderwijs.
12
vwo: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
9

10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

4

Doorstroom vervolgonderwijs en toelatingstoetsen
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij dat het kabinet het standpunt
deelt dat het ongewenst is als toelatingstoetsen op het gebied van
rekenen leiden tot een weigering voor inschrijving in een bepaalde
opleiding in het vervolgonderwijs. Tegelijkertijd lezen de voornoemde
leden dat er wordt bezien binnen het vervolgonderwijs of de beheersing
van rekenvaardigheden op basis van diagnostische toetsen mogelijk is. De
Minister benadrukt dat deze toetsen dan binnen de bestaande procedures
voor studiekeuzeadvies moeten vallen. De leden vragen wat de Minister
hier concreet mee bedoelt en vragen om meer duidelijkheid: zijn
mbo-instellingen via deze procedure wel of niet bevoegd om aspirantstudenten te weigeren op basis van het rekenniveau? Deelt de Minister de
mening dat als aspirant-studenten niet over het gewenste rekenniveau
beschikken zij alsnog toegelaten moeten worden tot de gewenste
opleiding en zo snel mogelijk in de opleiding de mogelijkheid moeten
krijgen om hun vaardigheden bij te spijkeren? Zo ja, welke afspraken
worden hierover gemaakt met de instellingen? Tevens vragen zij wat de
mening van de Minister is dat instellingen in het vervolgonderwijs de
mogelijkheden onderzoeken om bijvoorbeeld een diagnostische toets te
hanteren. Heeft de Minister het overzicht hoeveel instellingen in het
vervolgonderwijs dit overwegen, zo ja, hoeveel instellingen zijn dat? Wat
zijn de bevoegdheden van de Minister om instellingen te weerhouden om
deze procedure rondom advies over de studiekeuze te gebruiken om
alsnog te selecteren, zo vragen de leden. De leden ontvangen regelmatig
signalen van docenten in het mbo die verzoeken om duidelijkheid over het
rekenbeleid. Zij vragen of de Minister ervoor gaat zorgen dat er goede
informatieverstrekking richting docenten op gang komt over het beleid.
II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en de Minister
voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
Wij hebben met belangstelling kennisgenomen van de inbreng van de
leden, waaruit eens te meer blijkt hoeveel belang de leden hechten aan de
bevordering van gecijferdheid door middel van goed onderwijs. Wij
onderschrijven dit en gaan daarom graag middels deze brief in op alle
vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen ons om aan te geven hoe vaak een
onvoldoende rekenniveau de oorzaak is van vastlopen in het vervolgonderwijs.
Exacte gegevens zijn hierover niet bekend. Gecijferdheid en geletterdheid
zijn onderdeel van een breed repertoire aan kennis en vaardigheden die
studenten integraal inzetten tijdens de kwalificerende onderdelen van hun
opleiding. Dat is ook juist de reden waarom aan taal en rekenen groot
belang wordt gehecht voor het kunnen functioneren in de samenleving,
het beoefenen van beroepen en voor doorstroom naar vervolgopleidingen. We zijn het met de VVD eens dat opleidingen op basis van hun
ervaring kunnen inschatten welke invloed het rekenniveau heeft op de
kans dat een student slaagt. Op basis van een diagnostische toets die kan
worden afgenomen door mbo- en ho-instellingen in het kader van de
intake, kan een student daarom geadviseerd worden voor een andere
opleiding te kiezen.
De leden van de VVD-fractie vragen naar het reeds merkbare effect op
mbo-opleidingen nu de rekentoets niet meer verplicht is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

5

In het mbo heeft het afschaffen van de rekentoets in het voortgezet
onderwijs geleid tot zorgen over de borging van de doorlopende leerlijn
voor rekenen, nu minder duidelijk zal zijn wat het niveau is van
vo-leerlingen bij instroom in het mbo. Tegelijkertijd wordt er door de
sector hard gewerkt aan een voorstel om tot een eigen rekenaanpak te
komen die past bij het mbo, uitdagend maar haalbaar is voor de
studenten en rekening houdt met de voorlopige onzekerheden wat betreft
de instroom. Het voornemen is dit zo snel mogelijk in te voeren.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe we ervoor zullen zorgen dat de
jongeren die doorstromen vanuit het vmbo, niet in de knel komen in het
mbo door de afschaffing van de rekentoets in het vo.
Zoals bekend is de huidige situatie ontstaan door de aanname van de
motie Rog/van Meenen. Met name voor leerlingen zonder wiskunde heeft
dat gevolgen. Het is goed om vast te stellen dat alle vmbo-leerlingen
wiskunde hebben in de onderbouw, en de meerderheid van hen heeft ook
wiskunde in de bovenbouw. In «Goed voorbereid verder met wiskunde»
(2015)13 en «Aansluiting in perspectief» (2018)14 concludeerde de SLO dat
vmbo-leerlingen die wiskunde hebben voldoende voorbereid zijn op
rekenen in het mbo. Voor de vmbo-leerlingen die nu geen wiskunde
hebben in de bovenbouw, bieden de andere vakken onvoldoende basis
om rekenen te onderhouden. Daarom komt er voor deze leerlingen,
conform het voorstel «Een nieuw perspectief op rekenen in het voortgezet
onderwijs» een schoolexamen rekenen. Scholen bepalen zelf hoe zij het
onderwijs ter voorbereiding op dit schoolexamen vormgeven. Ze kunnen
er dus ook voor kiezen om hun huidige onderwijsaanbod voor rekenen te
continueren.
Alle vmbo-leerlingen hebben na het behalen van hun diploma toelatingsrecht op het mbo. Een goed studiekeuzeadvies stelt aspirant
mbo-studenten in staat een opleiding te kiezen die past bij hun rekenniveau. Het in kaart brengen van het rekenniveau stelt instellingen
bovendien in staat te bepalen wat er gedurende de mbo-opleiding nodig
is op het gebied van rekenen om het vereiste eindniveau te bereiken. Tot
de invoering van de nieuwe rekenaanpak in het mbo telt het rekenexamen
daar niet mee in de zak-slaagbeslissing, waardoor het in geen geval een
obstakel vormt om het mbo-diploma te behalen.
De leden van de CDA-fractie vragen ons om aan te geven hoe de
communicatie verloopt richting de scholen dat examenkandidaten met
ingang van het schooljaar 2019/2020 geen rekentoets meer hoeven te
doen. De leden van de CDA-fractie vragen de Ministers tevens om aan te
geven hoe groot het percentage is van scholen dat zich hiervan bewust is.
De communicatie richting scholen over het afschaffen van de rekentoets is
de afgelopen periode via diverse kanalen verlopen. Via Examenblad van
het College voor Toetsen en Examens (CvTE) en het Steunpunt Taal en
rekenen vo is hier over gecommuniceerd. De overgrote meerderheid van
scholen wordt via deze kanalen bereikt. Er zijn geen gegevens beschikbaar
over de exacte percentages van scholen die zich bewust zijn van de
wijzigingen. Gezamenlijk met alle betrokkenen doen wij ons best om
scholen zo tijdig mogelijk te informeren over de stand van zaken en
eventuele consequenties. Begin april is door de VO-raad, het Platform
Rekonderwijs vo (PReVO) en de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren (NVvW) in een gezamenlijke brief gericht aan schoolleiders en
docenten het afschaffen van de rekentoets benoemd. Deze brief bevat
13
14

http://downloads.slo.nl/Repository/goed-voorbereid-verder-met-wiskunde.pdf.
https://slo.nl/publish/pages/9030/aansluiting-in-perspectief. pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

6

tevens een oproep aan alle scholen, schoolleiders en docenten om
blijvend aandacht te besteden aan rekenonderwijs.
De leden van de CDA-fractie vragen of er concreet uitwerking wordt
gegeven aan het «nieuw perspectief»15 met ingang van het schooljaar
2019/2020 conform de motie van de leden Van Meenen en Rog over het
uitvoeren van het voorstel van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren.16
Op dit moment zijn wij druk bezig om concreet uitwerking te geven aan
«Een nieuw perspectief». Het voorstel bestaat in feite uit drie onderdelen.
Ten eerste moet de centrale rekentoets worden afgeschaft. Zoals
geschetst in de Kamerbrief in onze inzet om het hiervoor benodigde
wetsvoorstel begin volgend jaar in werking te laten treden, met terugwerking tot 1-8-2019. Ten tweede moet er voor leerlingen zonder
wiskunde een schoolexamen rekenen worden gerealiseerd. Deze wijziging
kan niet per 1-8-2019 in werking treden omdat er voldoende tijd moet zijn
voor scholen om zich hierop voor te bereiden. De beoogde inwerkingtreding van het schoolexamen is daarom 1-8-2020. Ten derde beschrijft
«Een nieuw perspectief» een verandering in de opzet van het vak
wiskunde in het vmbo. Hiervoor is een vakvernieuwing nodig. Dit proces
kan van start gaan na het opleveren van de bouwstenen van
curriculum.nu, aan het einde van 2019.
De leden van de CDA-fractie vragen wat er in de bovenbouw van het
vmbo aan rekenen wordt gedaan. Is het niet zo dat de basis voor rekenen
vooral in de onderbouw wordt gelegd en dat het in de bovenbouw vooral
gaat om het onderhouden van de in de onderbouw opgedane vaardigheden met betrekking tot rekenen, zo vragen de leden.
Ja, rekenen wordt vooral aangeleerd in het po en de onderbouw vo. Dat
geldt ook voor het vmbo. In de bovenbouw moet rekenen worden
onderhouden. Gezien de overlap tussen rekenen en wiskunde in het
vmbo, kunnen leerlingen in de bovenbouw hun rekenvaardigheden
onderhouden bij het vak wiskunde. Voor leerlingen zonder wiskunde in de
bovenbouw bieden de andere vakken onvoldoende basis. Daarom is
hiervoor een schoolexamen rekenen voorzien. Scholen bepalen zelf hoe
zij het onderwijs aan deze leerlingen vormgeven.
De leden van de CDA-fractie vragen verder of het in de tussenfase niet in
de praktijk mogelijk is dat scholen, voor de leerlingen die geen examen
wiskunde doen, wel het rekenonderwijs voor deze leerlingen kunnen
voortzetten in klas drie en vier en via het op te stellen Plan van Toetsing
en Afsluiting vinger aan de pols kunnen houden of de rekenvaardigheden
van een bepaalde groep leerlingen voldoende is en zo niet, daar extra op
kunnen inzetten.
Conform het voorstel in «Een nieuw perspectief voor rekenen in het
voortgezet onderwijs» wordt een schoolexamen rekenen voor leerlingen
zonder wiskunde geïntroduceerd. Scholen moeten dit opnemen in het
programma van toetsing en afsluiting.
De leden lezen in de brief dat wij in overleg zijn met de VO-raad en andere
betrokkenen over de groep leerlingen die geen examen in wiskunde doen.
De leden van de CDA-fractie vragen of ook de Nederlandse Vereniging van
Wiskundeleraren hierbij wordt betrokken.

15
16

Zie bijlage bij Kamerstuk 31 332, nr. 86.
Kamerstuk 31 332, nr. 90.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

7

Ja, de NVvW is nauw betrokken bij de uitvoering van het plan «Een nieuw
perspectief». Daarnaast worden ook andere belanghebbenden betrokken,
zoals PReVO, SLO, VO-raad, MBO Raad, VH en VSNU.
De leden van de CDA-fractie vragen welke mogelijkheden het mbo nu kent
rondom toelatingstoetsen.
De «Wet vroegtijdige aanmelddatum en toelatingsrecht tot het mbo»
bepaalt dat aspirant studenten het recht hebben om toegelaten te worden
tot een mbo-opleiding, mits zij zich tijdig aanmelden, over de juiste
vooropleiding beschikken en, indien van toepassing, zij aan verplichte
intakeactiviteiten hebben deelgenomen. Uitzondering hierop is een
limitatieve lijst met mbo-opleidingen waarvoor wel aanvullende eisen
mogen worden gesteld, welke is opgenomen in de «Regeling aanvullende
eisen toelating middelbaar beroepsonderwijs». Deze eisen kunnen
aspecten bevatten die door middel van toetsing in kaart gebracht kunnen
worden, maar kunnen bijvoorbeeld ook een medische keuring omvatten.
De leden van de CDA-fractie vragen ons om aan te geven hoe lang de
overgangsperiode gaat duren waarin mbo-instellingen met diagnostische
toetsen kunnen werken, en waarna duidelijk is dat rekenen in het vmbo
gedekt is.
Mbo-instellingen kunnen in principe altijd diagnostische toetsen
gebruiken om op basis daarvan een goed onderbouwd studiekeuzeadvies
uit te brengen. Er is in dat kader dan ook geen sprake van een overgangsperiode.
De leden van de CDA-fractie vragen ons om aan te geven of alle
mbo-opleidingen met diagnostische toetsen kunnen werken om rekenvaardigheid in kaart te brengen tijdens de intakeprocedure, of dat we
voornemens zijn om met een limitatieve lijst te werken.
Omdat de intakeactiviteiten de verantwoordelijkheid zijn van de
mbo-instellingen zelf, is het ook aan hen om te bepalen voor welke
opleidingen een diagnostische toets voor rekenen wordt ingezet in dit
kader. We zijn dan ook niet voornemens om een limitatieve lijst op te
stellen. Overigens is onze verwachting dat het aantal opleidingen dat
daadwerkelijk diagnostische toetsen op het gebied van rekenen zal
inzetten beperkt zal zijn, aangezien voor een groot deel van de opleidingen de rekenvaardigheden zoals die worden aangeleerd als onderdeel
van wiskunde in het vmbo, in combinatie met het behaalde cijfer
daarvoor, voldoende duidelijkheid biedt over de rekenvaardigheden van
de student.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de voornemens om vmbo- en
mbo-instellingen te stimuleren om onderling duidelijke afspraken te
maken over hoe om te gaan met rekenen in het kader van de doorstroom.
In gesprekken met vmbo- en mbo-instellingen blijkt dat wij het allen erg
belangrijk vinden dat er een goede doorstroom plaatsvindt tussen het
vmbo en mbo. Daarom stimuleren wij het dat deze partijen duidelijk
afspraken met elkaar maken. Daarnaast zorgen we ervoor in het proces
van de uitvoering van «Een nieuw perspectief» dat de mbo sector goed
vertegenwoordigd is in de gesprekken hierover. In dat kader voeren we
regelmatig gezamenlijk overleg met de MBO Raad en VO-raad om dit
onderwerp te bespreken.
De leden van de CDA-fractie vragen of het de bedoeling is dat de
instellingsexamens in het mbo en de bestaande digitale centrale examens
ook na 2019–2020 naast elkaar blijven bestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

8

Het centraal examen rekenen wordt door het CvTE nog aangeboden in de
studiejaren 2019–2020 en 2020–2021. Tijdens die studiejaren kunnen
opleidingen kiezen of rekenen wordt afgesloten met een instellingsexamen of met het digitale, centraal examen. Het uitgangspunt is dat per
2021–2022 de nieuwe rekenaanpak in het mbo wordt ingevoerd.
De leden van de CDA-fractie vragen of wij de mening delen dat de
kwaliteit rondom de instellingsexamens goed geborgd moet worden, en
zo ja, of we kunnen aangeven hoe deze borging gaat plaatsvinden.
We onderschrijven de mening van de CDA-fractie dat het belangrijk is dat
de kwaliteit van de instellingsexamens rekenen goed wordt geborgd.
Daarom gelden voor de instellingsexamens rekenen dezelfde eisen als
voor alle andere instellingsexamens, bijvoorbeeld waar het gaat om de
validiteit en betrouwbaarheid. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de
mbo-scholen. De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de
examenkwaliteit.
De leden van de CDA-fractie vragen of wij de mening delen dat opleidingen een keus zouden moeten krijgen of ze ergens een examen willen
afnemen of dat ze zelf een examen ontwikkelen, mede gezien de vele
kleine beroepsopleidingen.
We zijn van mening dat het belangrijk is dat een mbo-instelling zelf
bepaalt of er gebruik gemaakt wordt van het centrale, digitale rekenexamen dat wordt aangeboden door het CvTE, of van een instellingsexamen. Ook zijn we van mening dat het in het laatste geval aan de
instelling is of dit examen ergens wordt afgenomen of door henzelf, of
gezamenlijk met andere mbo-instellingen, wordt ontwikkeld. Welke keuze
uiteindelijk wordt gemaakt zal afhankelijk zijn van veel factoren,
waaronder de omvang van de opleiding.
De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de opdracht en
financiering van Cito, CvTE en/of een nieuw op te richten platform wordt
geborgd, zodat er geen hiaat ontstaat.
Met het CvTE is afgesproken dat zij het centraal examen rekenen blijven
aanbieden in 2019–2020 en 2020–2021. De vele opgaven waarover het
CvTE beschikt zijn daarnaast beschikbaar via de rekenopgavenetalage. In
de verdere uitwerking van het mbo-plan voor rekenen in de toekomst, zal
worden bezien welke behoeften er zijn voor ondersteuning en door wie de
kosten daarvoor worden gedragen.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of hij naar aanleiding van
de aangenomen motie in gesprek is getreden met de Nederlandse
Vereniging van Wiskundeleraren en het SLO17 om tot spoedige uitvoering
van deze motie18 te komen en zo ja, hoe vaak. Graag horen deze leden
hoe de Minister deze motie uiterlijk in schooljaar 2019–2020 gaat
uitvoeren voor zowel vmbo, havo19 als vwo20?
Sinds het debat in januari van dit jaar over rekenen en het aannemen van
de genoemde moties, heeft de focus vooral gelegen op het tijdig
realiseren van de benodigde wetswijzigingen. Er is sinds het aannemen
van de motie een overleg geweest met de NVvW, waarbij VO-raad en
PReVo ook aanwezig waren. De SLO was hiervoor ook uitgenodigd maar
17

SLO: Stichting Leerplanontwikkeling.
Kamerstuk 31 332, nr. 90.
19
havo: hoger algemeen onderwijs.
20
vwo: voorbereidend wetenschappelijk onderwijs.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

9

kon helaas niet aanwezig zijn. In het antwoord op de vraag van de leden
van de CDA-fractie hebben we geschetst dat we in 2019 starten met het
uitvoeren van de genoemde motie.
De leden van de D66-fractie vragen meer snelheid te maken met rekenonderwijs en zelf in gesprek te treden met de Nederlandse Vereniging van
Wiskundeleraren en het SLO om eindelijk tot uitvoering te komen van
«het nieuw perspectief», wat al vanaf februari 2018 bekend is bij het
ministerie.
De diverse onderdelen van «Een nieuw perspectief» worden zo snel als
mogelijk ingevoerd, waarbij de uitvoerbaarheid voor scholen voorop
staat. Zoals eerder geschetst in het antwoord op de vraag van de leden
van de CDA-fractie, is een fasering hierbij noodzakelijk.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Ministers concreet te maken
hoe de diagnostische rekentoets onderdeel kan uitmaken van de
bestaande procedures. Specifiek wil de fractie weten of mbo-instellingen
via deze procedure wel of niet bevoegd zijn om aspirant-studenten te
weigeren op basis van hun rekenniveau.
Alle mbo-instellingen ondernemen specifieke intakeactiviteiten die tot
doel hebben om studenten goed te adviseren bij de keuze voor een
bepaalde opleiding. De inrichting hiervan is divers en de verantwoordelijkheid van de mbo-instelling. De wijze waarop een diagnostische
rekentoets daarvan onderdeel kan uitmaken zal dat daarom ook zijn. In
alle gevallen geldt echter dat de mbo-instellingen studenten niet mogen
weigeren op basis van enkel het rekenniveau, aangezien dit bij geen
enkele opleiding een eis is voor toelating zoals ook aangegeven in
antwoord op de vragen van de CDA-fractie.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of we de mening delen dat
aspirant-studenten die niet over het gewenste rekenniveau beschikken,
toch moeten worden toegelaten.
Die mening delen wij. Zoals eerder aangegeven is een bepaald rekenniveau dan ook geen eis voor toelating. Toch kan het in sommige gevallen
voor studenten beter zijn om te kiezen voor een andere opleiding, als er
sprake is van een groot verschil tussen de rekenvaardigheden die in de
vooropleiding zijn aangeleerd en de benodigde rekenvaardigheden voor
het succesvol kunnen afronden van de mbo-opleiding. In dat geval kan
een diagnostische toets helpen bij het in kaart brengen van het verschil en
waardevol zijn in het kader van studiekeuzeadvies.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of, als wij de mening delen dat
aspirant-studenten moeten worden toegelaten ongeacht hun rekenniveau,
er afspraken worden gemaakt met de mbo-instellingen over hoe de
rekenvaardigheid van deze studenten tijdens de opleiding zo snel mogelijk
kan worden bijgespijkerd.
Vanuit de mbo-sector is de afgelopen jaren continu uitgestraald dat er
veel belang wordt gehecht aan rekenvaardigheden. Wij gaan er dan ook
vanuit dat de mbo-instellingen zich maximaal zullen inspannen om
studenten waar die met onvoldoende rekenniveau binnenkomen, zo snel
mogelijk bij te spijkeren. Wij zien dan ook geen reden om hierover
specifieke afspraken te maken.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat wij ervan vinden dat
mbo-instellingen de mogelijkheid onderzoeken om diagnostische
rekentoetsen in te zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

10

Zoals aangegeven in de brief van 5 april jl. hebben wij daarvoor begrip en
we voegen daaraan toe dat we hieraan zelfs voordelen zien voor wat
betreft opleidingen waarvoor rekenvaardigheid erg belangrijk is, omdat
het instellingen kan helpen om studenten te adviseren over de meest
geschikte studiekeuze.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoeveel instellingen
overwegen om diagnostische toetsen in te zetten.
Dit is de verantwoordelijkheid van de instellingen, net zoals dat in het
algemeen geldt voor de studiekeuzeactiviteiten, en dit hoeft dan ook niet
aan ons te worden gemeld. Hierover hebben we dus geen gegevens
beschikbaar.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen welke bevoegdheden wij
hebben om instellingen te weerhouden om de diagnostische toetsen, die
worden ingezet in de procedure rondom advies over studiekeuze, toch te
gebruiken om te selecteren.
Eerder hebben wij genoemd waar en hoe het toelatingsrecht in het mbo
wettelijk is bepaald, en welke uitzonderingen daarop zijn toegestaan op
basis van de regeling met aanvullende eisen. Het betreft daarmee de
uitvoering van een wettelijke taak van mbo-instellingen. Als een opleiding
in strijd daarmee zou handelen, kunnen studenten daarover een klacht
indienen bij de instelling, bij JOB en bij de Inspectie. De Inspectie kan naar
aanleiding van eventuele signalen als toezichthouder het bevoegd gezag
aanspreken. Indien de klachten gegrond blijken, heeft het bevoegd gezag
vervolgens de verantwoordelijkheid om te zorgen voor herstel. Mocht een
bestuur die verantwoordelijkheid niet nemen, vraagt dat om een
interventie van het interne toezicht, of zo nodig, om ingrijpen van
buitenaf. In het uiterste geval kunnen wij een bekostigingssanctie
opleggen. De ervaring leert echter dat herstelopdrachten over het
algemeen goed worden opgepakt. Het toelatingsrecht is een relatief
nieuwe maatregel en wordt gemonitord. Aan de hand van de uitkomsten
daarvan zullen wij indien nodig de wet en het toezicht aanpassen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen tot slot hoe wij zullen zorgen
voor goede informatieverstrekking over het rekenbeleid richting docenten.
Het rekenbeleid is gecommuniceerd richting de instellingen via
Examenblad mbo van het College voor Toetsen en Examens. Op het
Kennispunt MBO Taal en Rekenen is eveneens een nieuwsbericht
gepubliceerd dat is afgestemd met ons ministerie, waarin het rekenbeleid
staat toegelicht zoals dat vorm heeft gekregen na het aannemen van de
moties. De MBO Raad, het Practoraat Rekenen en het platform rekendocenten van de BVMBO hebben verder activiteiten georganiseerd, waarbij
het rekenbeleid is besproken en toegelicht door medewerkers van het
ministerie. Deze activiteiten worden bijgewoond door rekencoördinatoren
en rekendocenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 332, nr. 100

11