Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2077
Vragen van het lid Marcouch (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over de vervolging van politieagenten na een schietincident (ingezonden
5 maart 2015).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
24 april 2015)
Vraag 1
Kent u de berichten: «Politie schoot 158 keer in 2014» en «Pas wet aan voor
agent»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het terecht is dat altijd onderzoek door de Rijksrecherche nodig is in de gevallen politieagenten hun wapen moesten gebruiken en
daarbij gewonden of doden gevallen zijn? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 2
Ja. Bij toepassing van ernstig geweld door de overheid wordt inbreuk
gemaakt op de grondrechten van burgers. De rechtmatigheid van die inbreuk
moet worden onderzocht. Dat is ook een internationaalrechtelijke verplichting.
Bij het onderzoek naar en het toetsen van het van overheidswege toegepaste
geweld moet elke schijn van partijdigheid worden vermeden. Vandaar dat in
de genoemde gevallen onderzoek door de Rijksrecherche geïndiceerd is.
Vraag 3
Deelt u de mening dat, als het gebruik van het dienstwapen buitenproportioneel was of dat de regels niet zijn nagevolgd, dit met zich meebrengt dat de
agent in kwestie vervolgd kan worden? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?

1

De Telegraaf, 4 maart 2015 (http://www.telegraaf.nl/binnenland/23758253/
__Politie_schoot_158_keer_in_2014__.html)
2
De Telegraaf, 4 maart 2015 (http://www.telegraaf.nl/binnenland/23758254/
___Pas_wet_aan_voor_agent___.html)

ah-tk-20142015-2077
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja. Indien een politieambtenaar buiten de grenzen van de proportionaliteit en
de subsidiariteit of de kaders van de geldende Ambtsinstructie treedt, dient
vervolging mogelijk te zijn. Uitgangspunt bij de beoordeling van geweldgebruik door een politieambtenaar is evenwel dat er gelegitimeerd gebruik is
gemaakt van de geweldsbevoegdheden. Alleen wanneer er gerede twijfel
bestaat of de politieambtenaar rechtmatig heeft gehandeld conform de
Ambtsinstructie, dan wel een beroep op een (andere) strafuitsluitingsgrond
niet aan de orde lijkt, wordt de betrokken politieambtenaar als verdachte
aangemerkt. Dit is als zodanig ook vastgelegd in de Aanwijzing handelwijze
geweldsaanwending (politie)ambtenaar.
Vraag 4, 5, 6 en 7
Deelt u de mening dat, als een agent bij de uitoefening van zijn taken een
dienstwapen gebruikt, dit tegen een geheel andere achtergrond moet worden
afgezet dan de situatie waarbij een burger een wapen gebruikt? Zo ja,
waarom en op welke wijze komt op dit moment in de vervolging dat verschil
tot uiting en zou dit verschil mede tot uiting moeten worden gebracht door
de agent in kwestie niet direct als verdachte van een ernstig misdrijf meer te
beschouwen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening van de korpschef van de Nationale Politie dat er een
wetswijziging nodig is om ervoor te zorgen dat agenten die noodgedwongen
hun dienstwapen hebben moeten gebruiken, niet meer in hetzelfde juridische
hokje terechtkomen als een burger of een crimineel? Zo ja, waarom en hoe
gaat u dat bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening van de in het eerste bericht genoemde veiligheidsexpert
en advocaten dat in het geval een politieagent een vuurwapen moet
gebruiken, dat gebruik niet in het kader van het reguliere strafrecht zou
moeten worden beoordeeld maar in het kader van specifiek politiestrafrecht
met strafbepalingen in het geval een politieagent de geweldsinstructies
overtreedt? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat de eventuele strafwaardigheid van het gebruik van een
dienstwapen door een politieagent in eerste instantie zou moet worden
getoetst aan de hand van de beoordeling of de geweldinstructie is overtreden
en eventueel in tweede instantie aan het reguliere strafrecht? Zo ja, bent u
dan voornemens wet- of regelgeving dienaangaande aan te passen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4, 5, 6 en 7
Politieambtenaren moeten hun werk vaak verrichten onder moeilijke
omstandigheden. Zij kunnen in situaties terecht komen waarin burgers of
zijzelf aan levensgevaar worden blootgesteld. Waar burgers dat gevaar in het
algemeen mogen vermijden, wordt van politieambtenaren juist verwacht dat
zij gevaarlijke situaties tegemoet treden. Daarmee bevinden politiemensen
zich in een wezenlijk andere situatie dan burgers. Dat maakt een essentieel
verschil bij de juridische toetsing van het vuurwapengebruik, ook al vindt
deze toetsing plaats aan de hand van dezelfde wettelijke bepalingen (het
Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering) als voor burgers.
Zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 3 zal een agent alleen als
verdachte worden aangemerkt, wanneer er gerede twijfel bestaat of hij heeft
gehandeld conform de Ambtsinstructie dan wel een beroep op een (andere)
strafuitsluitingsgrond niet aan de orde lijkt. Het is dan ook niet zo dat een
agent die zijn dienstwapen gebruikt direct als verdachte van een ernstig
misdrijf wordt aangemerkt.
In 2013 heeft de toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie, naar
aanleiding van het feit dat zich in de procedures rondom het onderzoek en de
afdoening van geweldgebruik door opsporingsambtenaren een aantal
knelpunten en vraagstukken heeft afgetekend, ingestemd met het traject
integrale stelselherziening geweldsaanwending politieambtenaar3. De
stelselherziening ziet op het hele proces van het melden, registeren en
beoordelen van geweld, alsmede op nazorg, juridische bijstand en een
leertraject voor politieambtenaren. Daarbij wordt ook gekeken naar de
juridische positie van de politieambtenaar die geweld heeft gebruikt.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 628, nr. 400

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

De juridische status van militairen die bij de uitoefening van hun functie
geweld hebben gebruikt, is daarbij een belangrijke inspiratiebron. Op dit
moment wordt, onder andere in overleg met deskundigen terzake, nog
nagedacht over mogelijke aanpassingen. Voor het kerstreces zal ik uw Kamer
informeren over mijn voornemens hierover.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u het risico dat een politieagent minder geremd zou zijn om
zijn vuurwapen te gebruiken als hij niet meer in eerste instantie als verdachte
wordt beschouwd?
Antwoord 8
Ik heb geen reden om aan te nemen dat de juridische status van een
politieambtenaar,die gebruik heeft gemaakt van zijn vuurwapen, van invloed
is op zijn besluit om al dan niet gebruik te maken van zijn vuurwapen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3