Bijlage 1

MENSEN EERST
Nederlandse koers humanitaire diplomatie en noodhulp
1. INLEIDING
De in mei 2018 gepubliceerde nota “Investeren in perspectief’ ” beschrijft de hoofdlijnen van
het Nederlandse beleid inzake Buitenlandse Handel en Ontwikkeling voor de komende jaren.
Deze Kamerbrief werkt in dit kader de nieuwe koers uit voor humanitaire diplomatie en
noodhulp.
De brief begint met een samenvatting van de nieuwe koers (Paragraaf 2). Daarop volgt het
doel van het beleid en het fundament waarop dit is gebaseerd (paragraaf 3), een duiding van
de context waarin het beleid voor humanitair diplomatie en noodhulp vorm krijgt (paragraaf
4), de voorgenomen Nederlandse inzet (paragraaf 5); de partners waarmee Nederland dit
uitvoert (paragraaf 6) en tot slot de manier waarop het budget voor dit beleid (paragraaf 7)
wordt besteed.

2. BELEID IN EEN NOTENDOP
Nederland vernieuwt het beleid voor humanitaire diplomatie en noodhulp. Dat is nodig om
recht te kunnen blijven doen aan het kernmotto van dat beleid: Mensen Eerst!
In lijn met de nota voor vernieuwing van het beleid voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking zijn perspectief, preventie en principes daarbij leidende
begrippen. Het kabinet spant zich in om mensen in noodsituaties hulp en een toekomst te
bieden. We investeren in internationale afspraken voor humanitaire samenwerking. En we
opereren op deze terreinen gedreven door medemenselijkheid.
We concentreren onze activiteiten inzake humanitaire diplomatie en noodhulp op:
•
Het opkomen voor de belangen van mensen in nood;
•
Bescherming en empowerment van vrouwen en meisjes;
•
Geestelijke gezondheid en psychosociale steun in crisissituaties;
•
Versterking van de positie en capaciteit van lokale hulpverleners;
•
Innovatie gericht op het effectiever en efficiënter maken van noodhulp;
•
Hervorming van het systeem voor internationale humanitaire hulpverlening.
Daarbij schenken we extra aandacht aan wat het beste werkt en het meeste resultaat heeft.
We ontplooien en steunen diplomatieke en politieke initiatieven ten behoeve van essentiële
noodhulpverlening, het voorkomen van crises en het uit de hand lopen ervan.
Het fundament voor al onze activiteiten bestaat uit de universeel erkende principes van
noodhulpverlening (humaniteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en neutraliteit), het
humanitair oorlogsrecht en de richtlijnen die hieruit zijn voortgekomen.
Aanscherping nodig
Humanitaire hulp richt zich op mensen die zijn getroffen door gewelddadige conflicten en door
natuurrampen. De essentie is: 1. het redden van levens, 2. het verlichten van lijden en 3. het
beschermen en herstellen van de waardigheid van getroffenen.
In de internationale gemeenschap en in de humanitaire sector heeft Nederland een goede
reputatie. We worden gewaardeerd om onze betrouwbaarheid en voorspelbaarheid als donor
en om onze betrokken en kritische houding.
De context waarin we ons beleid voor humanitaire diplomatie en noodhulp uitvoeren is echter
veranderd. (Geo)politieke instabiliteit en langdurige conflicten gecombineerd met armoede,
hoge bevolkingsgroei en klimaatverandering blijken een gevaarlijke cocktail. Die maakt dat
humanitaire crises veel complexer zijn geworden, veel langer duren (gemiddeld bijna 10 jaar)
en veel meer mensen raken.

1

In 2018 waren 136 miljoen mensen afhankelijk van noodhulp. In 2010 waren dat er 53
miljoen. Er zijn momenteel meer dan 68 miljoen mensen die huis en haard hebben moeten
verlaten. De crises in Jemen, Soedan, Somalië, Syrië en Zuid-Soedan – alle sterk gerelateerd
aan gewelddadige conflicten - zorgen voor de meeste slachtoffers. Deze vijf crises vergen ook
de grootste inspanningen en kosten het meest.
Humanitaire crises zijn kortom geen geïsoleerde verschijnselen. Ze hebben vaak een regionale
en niet zelden een internationale uitstraling. Dat merken we ook hier: in Europa en in
Nederland.
Nederland kan met zijn positie en reputatie politieke en diplomatieke initiatieven ondernemen
om noodzakelijke veranderingen in gang te zetten en in positieve zin te beïnvloeden.
Vernieuwing
In het vernieuwde beleid voor humanitaire diplomatie en noodhulp besteden we specifiek
aandacht aan:
•

•

•

•

•

•

Het opkomen voor de belangen van mensen in nood
In oorlog, crisis en conflict staan de veiligheid van burgers en hulpverleners steeds meer
onder druk. In onze humanitaire diplomatie zal Nederland strijdende partijen aanspreken
op het belang van strikte naleving van humanitair oorlogsrecht, waaronder het verlenen
van toegang aan hulporganisaties tot de getroffen bevolking, het verbod op het aanvallen
van burgers en civiele infrastructuur (zoals ziekenhuizen, scholen, drinkwatervoorzieningen
en woningen), het verbod op het uithongeren van de burgerbevolking,
Bescherming en empowerment van vrouwen en meisjes
In oorlog, crisis en conflict komt de positie van vrouwen en meisjes ernstig in de knel. In
onze humanitaire diplomatie en noodhulp leggen we daarom extra nadruk op bescherming
en gelijke toegang van vrouwen en meisjes tot hulp en op interventies die juist ten goede
komen aan de specifieke noden van vrouwen en meisjes.
Geestelijke gezondheid en psychosociale steun in crisissituaties
Oorlog, crisis en conflict zorgen voor stress en trauma’s. Psychisch leed schaadt niet alleen
individuen, maar ook sociale verbanden en gemeenschappen. Dat heeft uiteraard gevolgen
voor wederopbouw en samenleving. In de humanitaire hulpverlening is er echter te weinig
structurele aandacht voor geestelijke gezondheid en psychosociale steun. Nederland wil
dat helpen veranderen.
Versterking van de positie en capaciteit van lokale hulpverleners
Een goede en snelle respons redt levens. Nationale en lokale instituties en organisaties
moeten daarom beschikken over adequate capaciteit om snel te kunnen handelen. Want zij
zijn de eerstverantwoordelijken en bevinden zich het dichtst bij de noodsituatie. Nederland
investeert daarom in lokale capaciteit om te anticiperen en snel te reageren op crises en
rampen.
Innovatie gericht op het effectiever en efficiënter maken van noodhulp.
ICT, datatechnologie en nieuwe technieken kunnen helpen noodhulp beter en sneller te
maken. Nederland investeert daarom in innovatie die werkt. Daarbij gaat het ook om het
tegen het licht houden van ingesleten processen en structuren.
En om alternatieve vormen van financiering.
Hervorming van het systeem voor internationale humanitaire hulpverlening.
Het internationale noodhulpsysteem is onvoldoende toegerust voor de uitdagingen van de
humanitaire crises van deze eeuw. Nederland geeft daarom actief gevolg aan de
uitkomsten van de World Humanitarian Summit (2016). En aan de afspraken die de
voornaamste humanitaire organisaties en donoren maakten met de zogenoemde Grand
Bargain over beter leiderschap, coördinatie, professionaliteit en effectiviteit van de
noodhulp.

3. DOEL EN UITGANGSPUNTEN HUMANITAIR BELEID
Het kerndoel van ons humanitaire beleid is het redden van levens, het verlichten van
lijden en het beschermen en herstellen van de waardigheid van door crisis
getroffen mensen.

2

De internationale gemeenschap heeft hiervoor een fundament gelegd bestaande uit de
volgende internationaalrechtelijke en humanitaire uitgangspunten:
•
De humanitaire principes: humaniteit, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en
neutraliteit;
•
Internationaal recht, in het bijzonder het humanitair oorlogsrecht, mensenrechten en
vluchtelingenrecht;
•
De principes van Good Humanitarian Donorship.1
•
De Europese Consensus betreffende humanitaire hulp .2
•
De op de World Humanitarian Summit in Istanbul overeengekomen ‘Agenda for
Humanity’3 in het bijzonder de afspraken in het kader van de ‘Grand Bargain’.
•
Verplichtingen voortvloeiend uit humanitair oogpunt relevante VN-resoluties.
Om recht te doen aan deze uitgangspunten, kiest Nederland voor een benadering die bestaat uit
de volgende drie elementen:
1. Ongeoormerkte, meerjaren bijdragen aan betrouwbare partners. Dit is belangrijk
om zeker te stellen dat noodhulp snel en flexibel kan worden ingezet, daar waar de
nood het hoogste is. Deze investeringen hebben het meeste rendement, omdat ze
voorspelbaar zijn en snel en flexibel kunnen worden ingezet. Het betreft specifiek
het VN-Central Emergency Response Fund (CERF) en de VN-organisaties OCHA,
WFP, UNHCR, UNICEF, WHO en UNRWA, de internationale beweging van het Rode
Kruis/Rode Halve Maan en de Dutch Relief Alliance, het samenwerkingsverband van
Nederlandse niet-gouvernementele noodhulp- en ontwikkelingsorganisaties).
2. Een budget dat niet thematisch wordt ingekaderd of vastgelegd. De noden variëren
immers per crisis. Ze verschillen door de aard van de ramp en door de acute
behoefte van de getroffenen.
3. Een holistische benadering. Het gaat bij humanitaire hulp namelijk om meer dan
toegang tot primaire levensbehoeften als eten, drinken, onderdak, primaire
gezondheidszorg en bescherming. Het gaat ook om toegang tot psychosociale hulp,
seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, onderwijs en
inkomensverwerving. Hulp op die onderwerpen kan ook levensreddend zijn en is
essentieel voor de weerbaarheid en waardigheid van mensen in crises.

4. CONTEXT: LANGDURIGE, COMPLEXE CRISES EN TOENAME HUMANITAIRE NODEN
Trends niet positief
Humanitaire crises zijn complexer geworden, duren langer en treffen meer mensen. Het aantal
mensen dat internationale humanitaire hulp en bescherming nodig heeft groeide van 53
miljoen in 2010 tot 136 miljoen in 2018.4 Wereldwijd zijn op dit moment meer dan 68 miljoen
mensen ontheemd in eigen land of gevlucht over de grens. Sinds de oprichting van de VNVluchtelingenorganisatie UNHCR in 1950 was dit aantal niet zo hoog.

1

De Good Humanitarian Donorship (GHD) Principles beogen een principiële benadering van humanitaire hulp
door donoren te stimuleren en donorpraktijken te ontwikkelen en te bevorderen om humanitaire actie
effectiever en efficiënter te maken.
2
De Europese consensus betreffende humanitaire hulp is in 2008 door de lidstaten van de EU aangenomen als
gezamenlijke richtlijn voor het gezamenlijke door ECHO uit te voeren humanitaire beleid en voor het beleid
van de individuele lidstaten.
3
De “Agenda for humanity” is de agenda, die is voortgekomen uit de WHS in Istanbul (2016). De “agenda”
bevat vijf hoofddoelen: political leadership to end conflict, uphold norms that safeguard humanity, leave no
one behind, change peoples lives from delivering aid to end need & invest in humanity. Deze hoofddoelen zijn
vertaald in 20 concrete acties. De zgn. Grand Bargain afspraken zijn onderdeel van deze Agenda for Humanity.
4
Global Humanitarian Overview 2018, OCHA

3

Een groot aantal crises duurt vele jaren, sommige duren decennia. De gemiddelde crisis
waarin door de VN gecoördineerde noodhulp wordt geboden duurt 9 jaar. In 20145 was dat
5,2 jaar. Een beperkt aantal conflict-gerelateerde crises zorgt voor de meeste slachtoffers en
vereist de grootste inspanningen. De crises in Soedan, Somalië, Syrië en Zuid-Soedan
besloegen in de jaren 2014-2017 55% van de totale VN gecoördineerde respons.6
Ruim 2 miljard mensen wonen in landen of gebieden die zijn getroffen door conflict en
instabiliteit. De combinatie van armoede, bevolkingsgroei, milieudegradatie, natuurrampen en
geweld maakt mensen extreem kwetsbaar.7 De verwachting is dat dit aantal als gevolg van
klimaatverandering alleen maar zal toenemen. Na lange periode van daling is het aantal
mensen dat te kampen heeft met voedselonzekerheid en ondervoeding weer gestegen. In
2017 was dat aantal opgelopen tot 821 miljoen. In 2014 was dat 795 miljoen.8
Natuurrampen treffen jaarlijks gemiddeld 350 miljoen mensen. Overstromingen hebben de
grootste impact. Een belangrijk deel van deze natuurrampen is direct of indirect gevolg van
menselijk handelen, zoals ontbossing, bebouwing op kwetsbare plekken, het niet toepassen
van regels voor aardbevingsveilig bouwen, het onttrekken van te veel (grond)water, en het
niet onderhouden van waarschuwingssystemen (bijv. voor tsunami’s).
Overheden, donoren, noodhulp- en ontwikkelingsorganisaties spannen zich continu in om deze
uitdagingen het hoofd te bieden. De VN-agenda voor duurzame ontwikkeling en de 17 doelen
(SDG’s) die daaraan zijn verbonden zijn hierbij een belangrijk en nuttig kader. Zoals in de nota
“Investeren in perspectief’ reeds is beschreven zijn de SDG’s met de ambitie conflicten en
instabiliteit te verminderen en te voorkomen en ongelijkheid en marginalisatie van de 2 miljard
meest kwetsbare mensen tegen te gaan, te beschouwen als de ultieme preventieagenda.

Risico’s
Humanitaire hulp stelt slachtoffers van crises in staat te overleven en kan bijdragen aan hun
weerbaarheid. Echter, het recht op hulp en bescherming aan getroffen burgers in
5

Global Humanitarian Overview 2019, OCHA
Global Humanitarian Overview 2019, OCHA
7
Global Humanitarian Overview 2019, OCHA
8
The state of Food Security and Nutrition in the World 2018, FAO, IFAD, UNICEF, WFP & WHO.
6

4

crisissituaties, dat voortvloeit uit humanitair oorlogsrecht en mensenrechtenverdragen, wordt
veelvuldig geschonden. Dit brengt risico’s met zich mee. De veiligheid van medewerkers is
vaak niet gegarandeerd. Uitvoering loopt lang niet altijd volgens plan. Systemen en
instrumenten voor monitoring zijn niet perfect.
Daarnaast is er het risico dat noodhulp politiseert. Hulp aan mensen in nood dient te worden
geleverd op basis van de principes van onpartijdigheid, onafhankelijkheid en neutraliteit moet
los staan van politieke, economische en militaire doelen. In de praktijk zijn besluiten over het
geven van humanitaire hulp en het toelaten van hulp en hulpverleners vaak onderdeel van
politieke processen en wordt hulp soms onderdeel van een politieke agenda en misbruikt.
Nederland streeft ernaar polisering van noodhulp tegen te gaan.

Innovatie
De humanitaire sector, bestaande uit o.a. overheden, de VN, de beweging van het Rode Kruis
en de Rode Halve Maan, NGO’s en actoren in de private sector, is in de afgelopen jaren
professioneler geworden en in staat om meer mensen dan ooit effectief en efficiënt van
essentiële noodhulp te voorzien9. Er zijn bovendien nieuwe spelers, zoals de Wereldbank die
aanzienlijke fondsen beschikbaar stelt voor crisisrespons en wederopbouw, private partijen die
investeren in ‘humanitarian impact bonds’, en verzekeringsmaatschappijen die risico’s van
natuurrampen afdekken. Door toepassing van nieuwe, digitale technieken en data-analyses is
de informatievoorziening sterk verbeterd en wordt mobiele telefonie steeds vaker gebruikt bij
het bepalen van hulpbehoeften, het doorgeven van informatie en klachten, en het overmaken
van geld.
Een groot aantal landen heeft geïnvesteerd in de eigen capaciteit om op te treden bij
natuurrampen of die van regionale verbanden, zoals de ASEAN. Daardoor, alsmede om
politieke redenen, doen landen in Azië en de Pacific wanneer ze getroffen worden door een
ramp minder een beroep op internationale steun10.
Er zijn en blijven echter grote uitdagingen. Een prominent voorbeeld is schending van het
humanitair oorlogsrecht door partijen (inclusief overheden), die in gewapende conflicten de
toegang van hulporganisaties tot de getroffen bevolking onmogelijk maken. Daarbij gaat het
bijvoorbeeld om het inzetten van uithongering als oorlogswapen en om het tot doelwit maken
van hulpverleners, medische faciliteiten en scholen. Een punt van zorg is ook dat, ondanks de
toename van wereldwijde financiering van noodhulp, het financieringstekort door de stijgende
humanitaire noden steeds groter geworden11. Verder krijgen slachtoffers van crises vaak nog
niet de kwaliteit van hulp waar ze recht op hebben12. Dat geldt voor de bescherming van de
meest kwetsbaren in het algemeen en de toegang tot geestelijke gezondheidszorg en
psychosociale hulp in het bijzonder. Die is in de meeste gevallen ontoereikend.
Innovatie heeft kortom haar intrede gedaan, maar de uitdaging blijft om deze verder te
ontwikkelen, te testen en vooral toe te passen op grote schaal.

9

The State of the Humanitarian System 2018 report, ALNAP, p 24 en p. 26.
Global Humanitarian Overview 2019, OCHA
11
The State of the Humanitarian System 2018 report, ALNAP, p 24.
10

12

Zie Sphere Handbook, The Humanitarian Charter: “ These rights include
the rights to protection and assistance reflected in the provisions of international
humanitarian law, human rights and refugee law. For the purposes of this Charter,
we summarise these rights as follows:
•• the right to life with dignity;
•• the right to receive humanitarian assistance; and
•• the right to protection and security.
While these rights are not formulated in such terms in international law, they
encapsulate a range of established legal rights and give fuller substance to the
humanitarian imperative”

5

5. NEDERLANDSE INZET
a. Versterkte humanitaire diplomatie
Het kabinet zet in op versterking van humanitaire diplomatie gericht op het waarborgen
van mensenrechten van crisisslachtoffers, het internationaal oorlogsrecht en naleving van
humanitaire principes. Nederland spant zich in voor het respecteren van deze normen en
zal schendingen en de gevolgen daarvan aankaarten.
Voor de uitvoering bestaat geen blauwdruk. De invloed die Nederland ermee kan
uitoefenen zal van geval tot geval verschillen. Het kan een rol zijn achter de schermen of
ervoor. Het kan zijn gericht op een specifieke humanitaire crisis, op een specifiek
humanitair onderwerp of op het ter discussie stellen van bestaande processen en
werkwijzen om meer effectiviteit en efficiëntie te bereiken. In de kern zullen de
Nederlandse inspanningen altijd gaan over het opkomen voor de belangen van mensen in
nood.
Nederland zal zijn humanitair diplomatieke inzet richten op naleving van humanitair
oorlogsrecht en andere rechten in crisis specifieke situaties en op het uitvoeren van de in
2018 in de VN-Veiligheidsraad unaniem aangenomen resolutie over conflict en honger
(Res. 2417).
Inzet crisisspecifiek
o Nederland zal strijdende partijen aanspreken op het belang van strikte naleving
van het humanitair oorlogsrecht, waaronder het aan onafhankelijke, onpartijdige,
neutrale humanitaire organisaties toegang geven tot de getroffen bevolking, het
verbod op het aanvallen van burgers en civiele infrastructuur (zoals ziekenhuizen,
scholen, drinkwatervoorzieningen en woningen), het verbod op het uithongeren
van de burgerbevolking, en het beschermen en respecteren van burgers, met
speciale aandacht voor vrouwen en meisjes en voor geestelijke gezondheid en
psychosociale zorg.
o Nederland waarborgt te allen tijde de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en
neutraliteit van de humanitaire hulp en zal politisering ervan vermijden. Dit is van
belang omdat dit essentiële voorwaarden zijn voor hulpverleners om toegang te
krijgen tot de slachtoffers van een crisis die het meeste getroffen zijn en het meest
hulp behoeven.
o Bij vermeende schendingen van het humanitair oorlogsrecht en mensenrechten
maakt Nederland zich internationaal sterk voor gedegen onafhankelijk onderzoek,
in eerste instantie door de strijdende partijen zelf, dan wel door een internationaal
mechanisme zoals de International Humanitarian Fact Finding Commission13 of een
ad hoc opgerichte groep zoals de Group of Eminent Experts on Yemen.
Inzet opvolging VNVR-resolutie conflict en honger
o In 2018 aanvaardde de VN-Veiligheidsraad op Nederlands initiatief resolutie 2417
over de aanpak van de gevolgen van conflict op voedselzekerheid. Deze resolutie
veroordeelt uithongering van de burgerbevolking als methode van oorlogvoering.
Nederland maakt zich sterk voor de uitvoering van deze resolutie door: 1) het aan
de kaak stellen van voedselonzekerheid als gevolg van conflict; 2) preventie van
voedselonzekerheid door te investeren in het levensonderhoud van boeren in
conflictgebieden en 3) het aankaarten van het gebruik van uithongering als
oorlogswapen.

b. Gendergelijkheid en kwetsbare groepen
Crises dragen vaak bij aan de verslechtering van de positie van vrouwen en meisjes.
Onderzoek toont aan dat zij onevenredig veel worden getroffen door geweld en seksueel
13

De International Humanitarian Fact Finding Commission (IHFFC) is in het leven geroepen in het eerste
aanvullende protocol bij de Geneefse Conventies (1977).

6

misbruik. Nederland spant zich in voor meer bewustzijn hiervan en dat er in de
noodhulpinterventies expliciet aandacht komt voor bescherming van vrouwen, het
verbeteren van hun positie en op zijn minst het voorkomen dat deze verder verslechtert.
Daarom is het belangrijk dat responsplannen recht doen aan de specifieke behoeften en
rollen van vrouwen in crisissituaties en dat zij daarin worden versterkt. Binnen het VNsysteem is hiervoor een instrument ontwikkeld: de humanitaire gender-marker. Die geeft
aan of en in welke mate een project voldoet aan de criteria van de gender & age-marker:
criteria die aangeven of en in welke mate een project of programma bijdraagt aan genderen leeftijdsspecifieke behoeften aan hulp en bescherming tegen geweld. Tegen deze
achtergrond wil het kabinet dat programma’s van partners actief bijdragen aan
gendergelijkheid en dat hierover wordt gerapporteerd.
Bij natuurrampen én bij conflict-gerelateerde crises zijn vrouwen, kinderen, mensen met
een beperking en ouderen de meest kwetsbare groepen. Ze zijn vaak slachtoffer van
geweld, ook van seksueel geweld. Daarom is het belangrijk dat hulporganisaties de
verschillen in behoeften in hulp en bescherming van vrouwen, mannen, meisjes, jongens,
ouderen en mensen met een beperking onderzoeken en onderdeel maken van hun
responsplannen.
Crisisslachtoffers, ook de meest kwetsbaren, hebben het recht om hun eigen leven weer in
de hand te nemen en opnieuw in te richten. Zij hebben recht op adequate hulp en
bescherming en dienen dan ook een actieve rol te krijgen bij alle aspecten van de
crisisrespons.
Inzet:
o Nederland spant zich in voor noodhulp die beantwoordt aan de specifieke noden en
behoeften die vrouwen en meisjes hebben en ziet erop toe dat in Humanitaire
Respons Plannen (HRP) concrete activiteiten worden gepland om dit te bevorderen.
o Nederland ziet erop toe dat humanitaire partners systematisch projecten en
programma’s toetsen aan de gender- & age-marker en daarover rapporteren.
o Nederland spant zich in om geweld tegen en uitbuiting van de meest kwetsbare
crisisslachtoffers tegen te gaan.
o Nederland streeft naar maximale betrokkenheid van de crisisslachtoffers bij de
inventarisatie van de behoeften en noden, de planning en de uitvoering van de
respons, en voor het door de humanitaire organisaties transparant verantwoording
afleggen aan de getroffen bevolking en aan donoren, in alle fasen van de respons.

c. Geestelijke gezondheid en psychosociale steun
Slachtoffers van crises hebben een verhoogde kans op angst, depressie en andere
aandoeningen die het dagelijks functioneren in de weg staan. Behalve dat noodsituaties
direct psychisch leed veroorzaken, beschadigen ze ook de sociale netwerken die mensen
nodig hebben om gezamenlijk het hoofd te kunnen bieden aan problemen en zich in te
kunnen zetten voor wederopbouw. Geestelijke gezondheid en psychosociale steun moeten
standaard onderdeel zijn van het pakket aan hulp en diensten dat aan crisisslachtoffers
wordt aangeboden. Echter, ondanks de grote behoefte zijn deze diensten geen prioriteit in
humanitaire actie. Er is een nijpend tekort aan professionele krachten om problemen en
behoeften op het gebied van geestelijke gezondheid en psychosociale steun in kaart te
brengen en om professionele hulp te bieden.
Inzet:
o Nederland zal zich de komende jaren inspannen om de noodzaak van geestelijke
gezondheid en psychosociale steun als integraal onderdeel van noodhulp bij
hulporganisaties, donoren en door crisis getroffen landen onder de aandacht te
brengen, en capaciteit binnen organisaties en landen op te bouwen;
o Nederland zal op korte termijn een aantal gerichte activiteiten financieren die
nodig zijn om te komen tot deze integrale aanpak en ervoor te zorgen dat
crisisslachtoffers vanaf het begin van een crisis toegang krijgen tot psychosociale
steun.

7

o

Nederland organiseert op 7 en 8 oktober 2019 een ministeriele bijeenkomst in
Amsterdam over geestelijke gezondheid en psychosociale zorg in crisissituaties
gericht op politieke advocacy, capaciteitsopbouw en meer financiering.

d. Paraatheid
Een goede en snelle respons redt levens. Het is belangrijk dat nationale en lokale
instituties en organisaties beschikken over adequate responscapaciteit. Immers, zij zijn in
eerste instantie verantwoordelijk voor de bescherming van hun burgers en zij zijn het
eerste ter plekke.
Paraatheid gaat over de mate waarin lokale actoren (overheden, civiele organisaties, Rode
Kruis/Rode Halve Maan en lokale bedrijven) voorbereid zijn om snel te kunnen reageren op
het moment dat een ramp dreigt of zich voordoet. Paraatheid gaat over het opbouwen, in
stand houden en verankeren van deskundigheid en het beschikbaar stellen van de
materiële voorwaarden hiervoor. Snelle actie bij het uitbreken van een epidemie, voorkomt
verdere verspreiding en slachtoffers. Tijdige maatregelen bij langdurige droogte helpen
hongersnood te voorkomen. Naast capaciteitsversterking van lokale actoren om snel in
actie te komen gaat paraatheid ook over het versterken van hun rol bij
rampenmanagement (lokalisatie van de hulp). Betere paraatheid en meer lokalisatie
voorkomt geen rampen, maar zorgt wel voor betere en snellere respons.
De capaciteitsopbouw van lokale organisaties en hun rol bij het plannen en bieden van
noodhulp zijn belangrijke onderdelen van de localisation afspraken van de World
Humanitarian Summit/Grand Bargain en dragen bij aan een verandering van het
humanitaire systeem, waarbij lokale actoren (overheden, organisaties uit het
maatschappelijk middenveld, private sector) een centrale rol krijgen en internationale
organisaties op een andere manier waarde moeten toevoegen aan planning en uitvoering
van noodhulp.
Inzet:
o Nederland investeert in de versterking van de capaciteit (mensen, middelen,
systemen) van nationale en lokale overheden, maatschappelijk middenveld,
private sector en gemeenschappen om te anticiperen en snel te reageren op een
ramp. Het gaat daarbij om het (verder) opbouwen, in stand houden en verankeren
van deskundigheid en het beschikbaar stellen van de materiële voorwaarden
(transport, communicatie, IT en voorraden) om snel en adequaat te kunnen
handelen bij rampen, volgens vooraf opgestelde rampenplannen gebaseerd op
gedegen analyses. Nederland doet dit niet direct, maar via algemene bijdragen aan
humanitaire organisaties, via een aantal specifieke
capaciteitsversterkingsprogramma’s en door het bepleiten van de noodzaak voor
capaciteitsopbouw, bijvoorbeeld via DRA.
o Samen met humanitaire en ontwikkelingspartners onderzoekt Nederland tevens de
mogelijkheden voor financiering op basis van early warning mechanismen, zoals
Forecast Based Financing door ICRC en het Famine Action Mechanism van de
Wereldbank.

e. Innovatie
In de snel veranderende wereld is het belangrijk dat de humanitaire sector innoveert. Het
gaat daarbij om productinnovaties, het testen ervan en het daarna op grote schaal
toepassen. Het gaat daarnaast ook om het ter discussie stellen van bestaande structuren,
processen en werkwijzen en de bereidheid om te veranderen en gebruik te maken van
nieuwe, technische of digitale mogelijkheden.
De humanitaire sector is altijd op zoek naar manieren om de hulpverlening effectiever,
efficiënter en van hogere kwaliteit te maken. Echter, er is de laatste jaren sprake van een
nieuwe dynamiek. Innovaties maken het mogelijk om data beter te verzamelen, te
analyseren en toe te passen. Dat zorgt dat humanitaire organisaties beter en tijdiger
inzicht hebben in wat nodig is en sneller en doelgerichter kunnen optreden. In situaties

8

waar markten functioneren, is hulp in de vorm van contant geld vaak effectiever en
goedkoper: mensen bepalen zelf waar ze behoefte aan hebben, het stimuleert het lokale
en regionale bedrijfsleven en bespaart logistieke kosten. Partnerschappen met het
bedrijfsleven (nationaal en internationaal) dragen ertoe bij dat kennis, deskundigheid en
financiële middelen uit de private sector worden ingezet om de humanitaire sector te
verbeteren. Ook op het gebied van financiering zijn er nieuwe ontwikkelingen gaande. Het
gebruik van humanitarian impact bonds14 (HIB) en het verzekeren van risico’s bij
natuurrampen en epidemieën zijn hier voorbeelden van. Humanitaire Impact Bonds zijn
nieuw en de resultaten en impact moeten zich nog bewijzen. Dat geldt ook voor andere
innovaties.

Inzet:
o Nederland investeert in innovatietrajecten, bijvoorbeeld via fondsen, zgn.
challenges of andere platforms, die hulpverlening effectiever en efficiënter maken
en de kwaliteit ervan verbeteren. Nederland benadrukt vooral het belang van het
op grote schaal toepassen van succesvolle productinnovaties, en niet zozeer
productinnovatie zelf.
o Het OCHA Center for Humanitarian Data in Den Haag is een vlaggenschip van de
Nederlandse inzet. Het centrum stimuleert innovatieve en betere manieren van
samenwerking tussen verschillende organisaties in het gebruiken en delen van
humanitaire data.
o Nederland stimuleert innovatie in en van de humanitaire sector door de noodzaak
ervan te bepleiten en door donoren, humanitaire organisaties en private partijen
bij elkaar te brengen. Een voorbeeld daarvan is de Dutch Coalition for
Humanitarian Innovation (DCHI), een samenwerkingsverband van bedrijfsleven,
kennisinstellingen en NGO’s.
o Nederland helpt verder bij het ontwikkelen van nieuwe vormen van financiering
voor de humanitaire sector, zoals de Humanitarian Impact Bonds, en is actief in
het humanitarian investing initiative van het World Economic Forum. Dit is een
multi-stakeholder platform dat het denken over financiering verder ontwikkelt en
zich met name richt op de verschuiving van korte termijn financiering van
noodhulp naar lange termijn investeringen in chronische crises.

14

Een HIB trekt private investeerders aan die willen investeren in een concreet resultaat. Als de resultaten
gehaald worden, dan betalen donorlanden - die private financiers hun geld uit met een redelijke winst.
Worden de resultaten niet gehaald, dan wordt er minder terugbetaald. Daarmee spreid je het risico dat anders
voor 100% bij de donor zit.

9

f. Hervorming systeem
Leiderschap, coördinatie en accountability zijn wezenlijke elementen bij het verbeteren van
de effectiviteit van humanitaire hulp. Nederland onderschrijft en steunt de centrale rol van
de VN en met name het in 1991 opgerichte UN Office for Coordination of Humanitarian
Assistance (OCHA) bij het leiden en coördineren van internationale responses bij rampen
en die van UN High Commissioner for Refugees (UNHCR) bij vluchtelingencrises. De
oprichting van OCHA, de invoering van het clustercoördinatiesysteem (2005), de
transformative agenda (2011) en de afspraken van de World Humanitarian Summit en van
de Grand Bargain (2016)15 hebben bijgedragen aan beter leiderschap, coördinatie,
professionaliteit en effectiviteit van de noodhulp.
De ondertekenaars van de Grand Bargain hebben zich gecommiteerd aan verbetering van
het humanitaire systeem. Hulporganisaties richten zich op effectievere en efficiëntere
noodhulp. Daarmee kunnen zij op hun beurt rekenen op flexibelere en meerjarige
financiering van donoren. De uitvoering van de afspraken in de Grand Bargain laten
trouwens een gemengd beeld zien. Op sommige gebieden is er namelijk een tegengestelde
trend aan wat de Grand Bargain beoogt. Zo neemt het oormerken van hulp bijvoorbeeld
toe in plaats van af. Daardoor wordt het moeilijker te reageren op acute noden of om iets
te doen aan noden in een vergeten crisis.
Zelfs met het beste humanitaire systeem is het leveren van hulp in crisissituaties niet
zonder risico's: operationeel, politiek, juridisch, reputatie. Deze risico's moeten worden
gedeeld met alle partijen bij de respons, waaronder donoren en hulporganisaties.
Momenteel nemen lokale organisaties dermate hoge risico’s op zich – veiligheid, misbruik,
weglekken van geld, werken in gebied waarop antiterrorisme wetgeving van toepassing is
- dat het bijzonder moeilijk wordt om hulp te kunnen blijven bieden en burgers te
beschermen. Dit moet opnieuw in balans worden gebracht.
Binnen het humanitaire systeem wordt meer werk gemaakt van de nauwere samenwerking
tussen ontwikkelings- en humanitaire organisaties. Voor het aanpakken van
grondoorzaken en het bieden van lange termijnperspectief aan crisisslachtoffers is
samenwerking en afstemming tussen humanitaire en ontwikkelingsorganisaties nodig om
te komen tot resultaten die alleen gezamenlijk kunnen worden bereikt.
Inzet:
o

o

Nederland blijft zich via steun aan UN OCHA inzetten voor de versterking van
leiderschap en coördinatie binnen het humanitaire systeem. Nederland richt zich
specifiek op het versterken van het leiderschap van de Coördinator Noodhulp van
de VN (Emergency Relief Coordinator – ERC), van de Interagency Standing
Committee (IASC)16 en de Humanitaire Coördinatoren (HC’s) tijdens humanitaire
crises.
Nederland versterkt zijn rol in de Grand Bargain in de volgende twee jaren om te
werken aan een efficiënter humanitair systeem. Onze prioriteiten betreffen het
verband tussen de Grand Bargain en een betere risicodeling, en meer
transparantie in het humanitaire systeem. Nederland wil zijn leidende rol in de
Grand Bargain versterken, prioriteit geven aan meer transparantie in het
humanitaire systeem en het introduceren van een dialoog tussen donoren en
hulporganisaties over risicodeling bij het verstrekken van hulp in conflictgebied.

15

De “Agenda for humanity” is de agenda die is voortgekomen uit de WHS in Istanbul (2016). De “agenda”
bevat vijf hoofddoelen: political leadership to end conflict, uphold norms that safeguard humanity, leave no
one behind, change peoples lives from delivering aid to end need & invest in humanity. Deze hoofddoelen zijn
vertaald in 20 concrete acties. De zgn. Grand Bargain afspraken zijn onderdeel van deze Agenda for Humanity
16
De IASC wordt gevormd door de hoofden van de belangrijkste VN humanitaire organisaties en wordt
voorgezeten door het hoofd van OCHA. De IASC is verantwoordelijk voor coördinatie, beleidsontwikkeling en
vaststellen van normen/standaarden en besluitvorming over respons bij zeer grote crises (zogenaamde Level 3
crises). ICRC, IFRC en drie netwerken (ICVA, SCHR en Interaction) van internationale humanitaire NGO’s nemen
deel aan de vergaderingen en werkgroepen van de IASC.

10

o

o

Nederland werkt waar mogelijk en waar dit niet ten koste gaat van de humanitaire
principes, aan het versterken van het leiderschap om te komen tot een betere
aansluiting en koppeling tussen humanitaire actie en lange-termijn
ontwikkelingswerk. Daarbij vormen voor Nederland de context-specifieke
uitdagingen, waarvoor crisisslachtoffers en lokale actoren zich gesteld zien het
startpunt.
Specifiek zal Nederland toezien op de toepassing in de praktijk van ethische codes
om ongewenst gedrag en in het bijzonder seksueel ongewenst gedrag te
voorkomen. Nederland zal samen met het VK een pilot starten voor een
onafhankelijk “ombudsmechanisme” voor slachtoffers van seksueel ongewenst
gedrag.

6. PARTNERS VOOR HUMANITAIRE HULP: EEN STRATEGISCHE KEUZE
Een sterk, flexibel internationaal humanitair systeem is nodig om crisisslachtoffers van
essentiële hulp en bescherming te voorzien, dat zoveel mogelijk complementair en
ondersteunend is aan de nationale lokale responscapaciteit. De mate van effectiviteit en
doelmatigheid van internationale humanitaire actoren en de wijze waarop ze onderling en
met lokale actoren samenwerken is van invloed op het vermogen om levens te redden, te
beschermen en menselijke waardigheid te behouden.
Nederland steunt organisaties die handelen overeenkomstig de humanitaire principes en
die in staat zijn op professionele wijze tijdige hulp en bescherming te bieden aan de
getroffen bevolking. Alle partnerorganisaties dienen een beleid te hebben dat toeziet op
het voorkomen en aanpakken van alle vormen van misbruik jegens medewerkers en
ontvangers van hulp.
In de afgelopen 25 jaar ontwikkelde het humanitaire systeem een groot aantal minimum
kwaliteitsstandaarden waaraan noodhulp moet voldoen (Core Humanitarian Standard;
Sphere minimum standards17 en andere standaarden, zoals de humanitarian inclusion
standards for older people and people with disabilities). Nederland verwacht dat partners
hun resultaten conform deze standaarden rapporteren. Nederland is zich ervan bewust dat
de partners werken in moeilijke omstandigheden in conflictsituaties met grote risico’s voor
veiligheid, corruptie en voor het niet of deels behalen van resultaten.
De belangrijkste partners voor de uitvoering van humanitaire hulp zijn: VN-organisaties,
de beweging van het Rode Kruis/Rode Halve Maan en NGO’s. Deze partners hebben de
afgelopen jaren bewezen, dat ze in staat zijn op grote schaal steeds effectiever hulp te
bieden en elkaar aan te vullen18. In heel beperkte mate zet Nederland eigen kennis en
expertise in.
VN
Nederland erkent en steunt de centrale rol die de VN speelt in de coördinatie en uitvoering
van internationale noodhulp. De coördinatie betreft zowel de afstemming met de overheid
van het door een crisis getroffen land, als de coördinatie tussen en met de verschillende
humanitaire VN-organisaties en NGO-partners. VN-organisaties hebben van de Algemene
Vergadering van de VN het mandaat gekregen om in afstemming met de overheid de
centrale en decentrale coördinatie op zich te nemen en – met uitvoerende partners en de
getroffen bevolking –programma’s te ontwikkelen en uit te voeren. VN-organisaties

17

De standaarden die onderdeel zijn van de Humanitarian Standards Partnership. Hiertoe behoren de
“Minimum standards for child protection in humanitarian action”, de “livestock emergency guidelines”, de
“minimum economic recovery standards”, de “minimum standards for education”, de “minimum standards for
marker analysis” en de “humanitarian inclusion standards for older people and people with disabilities”.
18

Zie IOB-doorlichting van het Nederlandse humanitaire beleid 2009 – 2014, september 2015 en State of the
Humanitarian Systems report, december 2018.

11

hebben ook de verantwoordelijkheid voor het verder ontwikkelen van de kwaliteitsnormen
en standaarden voor humanitaire hulp.19
Nederland blijft de komende jaren substantiële, ongeoormerkte bijdragen geven aan VNorganisaties zoals OCHA, UNHCR, WFP, UNICEF, UNRWA, WHO en de door de VN beheerde
centrale (Central Emergency Response Fund - CERF) en crisisspecifieke fondsen (Country
Based Pooled Funds - CBPF). Omdat een grote bijdrage wordt geleverd in de vorm van
ongeoormerkte fondsen heeft Nederland aanzienlijke invloed binnen het VN-systeem.
Nederland wil die invloed gebruiken om samen met andere donoren te werken aan
vernieuwing van het systeem, betere samenwerking en transparantere rapportage over
het gebruik en de effecten van de financiering.
Rode Kruis/Rode Halve Maan
De beweging van het Rode Kruis/Rode Halve Maan20 heeft een specifieke rol binnen het
humanitaire systeem. Het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) is de
grondlegger van de moderne humanitaire beweging en hoeder van het humanitair
oorlogsrecht. ICRC heeft in specifieke situaties van gewapend conflict het mandaat om de
strijdende partijen aan te spreken op naleving van het humanitair oorlogsrecht, om
gevangenissen te bezoeken en familiecontact te faciliteren. Ook speelt het ICRC een
belangrijke rol in noodhulpverlening in conflictgebieden.
De 191 Nationale Verenigingen van het Rode Kruis/Halve Maan hebben in hun land een
speciale ondersteunende rol ten opzichte van nationale overheden bij de hulpverlening bij
nationale rampen. De Nationale Verenigingen werken met professionele krachten en grote
aantallen vrijwilligers. Nederland erkent de belangrijke rol van de beweging van het Rode
Kruis/Rode Halve Maan en blijft de komende jaren zowel het werk van ICRC als van de
International Federation of Red Cross/Crescent (IFRC) via een blokallocatiemechanisme
met het Nederlandse Rode Kruis steunen.
Niet-gouvernementele Organisaties
Humanitaire NGO’s, zowel internationaal als nationaal/lokaal opererend, spelen een
belangrijke, autonome rol in het humanitaire systeem. De NGO’s zijn zeer belangrijke
uitvoerende partners voor de VN, beschikken over veel menskracht en hebben
uitvoeringscapaciteit ter plekke. NGO’s kunnen vaak werken op plaatsen en in gebieden
waar de VN geen toestemming van de overheid heeft om te werken, zoals bijvoorbeeld in
het deel van Syrië dat niet onder controle staat van de Syrische autoriteiten. NGO’s zijn in
staat een deel van de benodigde financiële middelen voor humanitaire actie via vrijwillige
bijdragen van donateurs te verwerven en dragen bij aan het behouden van draagvlak voor
humanitaire hulp.
Nederland erkent de belangrijke rol die NGO’s spelen in humanitaire actie en blijft
bijdragen aan activiteiten van de Dutch Relief Alliance (DRA), het samenwerkingsverband
van Nederlandse NGO’s en de overheid. DRA beschikt over een partnernetwerk van
internationale en nationale NGO’s in een groot aantal van de meest fragiele landen. Een
van de voorwaarden die Nederland stelt aan de samenwerking met DRA is dat NGO’s actief
deelnemen aan de coördinatiestructuren en -processen van de VN. Daarnaast draagt
Nederland bij aan de Country Based Pooled Funds van de VN, die ook voor nationale NGO’s
toegankelijk zijn.
Nederlandse overheid als uitvoerder
Op aanvraag van overheden, de EU, de VN, de beweging van het Rode Kruis/Rode Halve
Maan of NGO’s kan Nederland zelf deskundigheid en andere capaciteiten inzetten bij
19

De IOB-evaluatie (2015) van de Nederlandse humanitaire hulp in de periode 2009-2014, bevestigde de
belangrijke rol van de VN humanitaire organisaties om snel en op grote schaal hulp te kunnen bieden en de
centrale rol bij coördinatie. De IOB-evaluatie concludeerde ook dat VN-organisaties vooruitgang hebben
geboekt in tijdigheid en effectiviteit van responscapaciteit. Dit beeld wordt bevestigd door het recente State of
the Humanitarian Systems report.
20
De Rode Kruis/Rode Halve Maan beweging bestaat uit het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC),
de Internationale Federatie van het Rode Kruis/Rode Halve Maan en de Nationale verenigingen (zoals het
Nederlandse Rode Kruis).

12

rampenrespons. Deze inzet vindt plaats binnen de internationale coördinatiestructuren en
heeft nadrukkelijk tot doel lokale of regionale capaciteiten aan te vullen en te versterken.
Nederland – zowel de overheid als de private sector - heeft veel kennis en expertise op het
gebied van rampenbestrijding, met name op het gebied van watergerelateerde rampen.
Een deel van de overheidsexpertise en capaciteit op het gebied van rampenbestrijding stelt
Nederland ter beschikking aan het Europese Civiele Beschermingsmechanisme voor inzet
in Europa en de rest van de wereld. Het gaat hierbij om het Urban Search & Rescue Team
(USAR) en het USAR-onderdeel Technical Assistance & Support Team (TAST), het Extreme
High Capacity Pumping Team (EHCPT), het Environmental Assessment Team en de
Maritime Incident Response Group. Daarnaast beschikt het ministerie van Defensie over
transportcapaciteiten (vliegtuigen en schepen) en getraind personeel dat snelle evacuaties
kan uitvoeren en eerste hulp kan bieden bij rampen. Ook beschikt Nederland over een
groot aantal experts, die worden uitgezonden via de Europese Civiele Missie Pool als
onderdeel van EU-teams of via het Dutch Surge Support-Water mechanisme, een
partnerschap van het Nederlandse Waterpartnerschap, RVO, het Nederlandse Rode Kruis
en het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Nederland steunt ook het United Nations Disaster Assessment & Coordination (UNDAC)
team van OCHA. Dit team is opgezet om in de eerste fase van een crisis overheden bij te
staan bij de coördinatie en de inventarisatie van noden. Momenteel stelt Nederland 7
UNDAC-leden ter beschikking en draagt het financieel bij aan de training en inzet van
UNDAC-specialisten uit zuidelijke landen.
Uitgangspunt in het Nederlandse beleid is dat bij rampen zoveel mogelijk goederen,
producten en diensten lokaal of regionaal worden aangekocht. Daarnaast is het streven
om zoveel mogelijk hulp te geven in de vorm van cash. Bij uitzondering en als er een
directe vraag en noodzaak is – zoals de levering van laboratoria, medicijnen en andere
hulpgoederen bij de Ebolacrisis in 2014 -, kan Nederland hulpgoederen aankopen en
sturen.

7.

BESTEDINGEN – INZET VAN HET NOODHULPBUDGET
Het kabinet is ervan overtuigd dat humanitaire organisaties, in samenspraak met de
getroffen bevolking, het beste kunnen bepalen welke noden er zijn en waar deze het
hoogst zijn. Nederland is daarom groot voorstander van meerjarige, ongeoormerkte hulp
aan humanitaire organisaties. Dat stelt hen in staat snel, flexibel en effectief hulp te
bieden. Nederland wil een voorspelbare en betrouwbare donor zijn. Zo kunnen partners
hun capaciteiten op peil houden en crisisslachtoffers enige mate van zekerheid bieden dat
noodhulp voor hen, ook als een crisis lang duurt, beschikbaar blijft.
Rond 50% van de steun voor crisisrespons zal daarom de vorm krijgen van meerjarige,
ongeoormerkte financiering. Dit is in lijn met de principes van Good Humanitarian
Donorship en met de afspraken die op de World Humanitarian Summit gemaakt zijn in het
kader van de Grand Bargain. Nederland roept andere landen op dit voorbeeld te volgen en
conform de afspraken van de Grand Bargain, de ongeoormerkte bijdragen te verhogen.
Nederland verwacht op zijn beurt dat uitvoerende organisaties transparant en helder
rapporteren over de resultaten die zij behalen en waaraan Nederland heeft bijgedragen.
Nederland erkent dat het verlenen van humanitaire hulp bij crises of bij rampen risico's
met zich meebrengt. Daarom verwacht Nederland ook inzicht in wat er niet is gelukt, in
fouten die zijn gemaakt en in wat de organisaties hiervan hebben geleerd. In de geest van
een betere risicodeling wil Nederland deze transparantie niet hanteren om partners te
straffen, maar om samen te werken aan het verbeteren van het systeem.
Een deel (30 tot 40%) van de beschikbare middelen voor noodhulp, zal Nederland jaarlijks
bestemmen voor specifieke crises. Het gaat dan zowel om bijdragen aan chronische, vaak
conflict gerelateerde crises als om bijdragen aan acute crises, die zich gedurende het jaar
voordoen (natuurrampen, epidemieën) of een verslechteringen in langdurige crises
betreffen.

13

Toekenning van middelen voor de leniging van nood in specifieke chronische crises gebeurt
op basis van een methode met als elementen: 1) de kwetsbaarheid van de bevolking, 2)
het aantal mensen dat hulp nodig heeft volgens de VN en de Rode Kruis/Rode Halve Maan
beweging, en 3) het financieringstekort per crisis21. Een soortgelijke methode wordt ook
door andere donoren, zoals ECHO gebruikt en is in lijn met het principe dat humanitaire
prioriteiten bepaald moeten worden op basis van de grootste noden. Ten aanzien van de
middelen voor specifieke chronische crises, geeft Nederland de voorkeur aan bijdragen aan
de door de VN beheerde Country Based Pooled Funds (CBPF). Door bij te dragen aan
CBPFs, draagt Nederland ook bij aan het behalen van de “lokalisatie” doelen van de Grand
Bargain: lokale organisaties hebben toegang tot CBPF’s en hebben een groeiend aandeel in
de noodhulpfinanciering die via CBPF’s loopt.22
De overige middelen (10 tot 20%) worden besteed aan specifieke programma’s rondom de
hiervoor genoemde prioriteiten: vooral geestelijke gezondheid en psychosociale zorg,
paraatheid en innovatie.

21

Kwetsbaarheid voor rampen wordt bepaald aan de hand van de INFORM Global Risk Index. Voor het bepalen
van aantallen mensen dat hulp nodig heeft wordt gebruik gemaakt van de cijfers die door de VN worden
gebruikt in de Global Humanitarian Overview, die ieder jaar begin december wordt gepubliceerd en in juni van
het jaar wordt geactualiseerd. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de cijfers in de appeals van de ICRC en
IFRC. Voor het bepalen van de financieringsbehoeften, wordt gekeken naar het financieringstekort van het VNappeal van het voorgaande jaar.
22
Zie Global Humanitarian Assistance Report 2018, p. 48. In 2016 ging 15% van de totale CBPF-fondsen (USD
104 miljoen) naar nationale/lokale NGO’s. In 2017 was dat 20% (USD 128 miljoen).

14