Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 087

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IX) voor het jaar 2022
(Tweede incidentele suppletoire begroting
inzake LNG invoercapaciteit in de Eemshaven)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 1 juli 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in
de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 25 mei 2022 voorgelegd aan de Minister van Financiën.
Bij brief van 29 juni 2022 zijn ze door de Minister van Financiën
beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

kst-36087-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

1

Vraag 1
Waarom is er gekozen voor een periode van vijf jaar voor de garantie aan
Gasunie?
Antwoord 1
De looptijd van de garantie is gelijk aan de huurperiode van de drijvende
terminal van Exmar, een zogenaamde Floating Regassification and
Storage Unit, ofwel FSRU.
Vraag 2
Houdt de dekking van 160 miljoen euro rekening met een eventuele
Europese afspraak om gasprijzen vast te leggen voor aankomende winter
om consumenten en bedrijven te ontzien? Zo ja, hoe?
Antwoord 2
Nee, de Europese afspraak is niet direct van invloed op de kosten van de
terminal of de benodigde garantie.
De kosten van de terminal worden grotendeels gedreven door de kosten
van de vijfjarige huur van de FSRU. Deze kosten liggen op voorhand vast.
Daarnaast zijn er kosten die moeten worden gemaakt voor de huur van de
grond, de warmwatervoorziening en aansluiting op het elektriciteitsnet.
Tegenover deze uitgaven staan inkomsten die eveneens niet direct in
verbinding staan met de gasprijs. De inkomsten worden bepaald door het
tarief wat Gasunie vraagt voor de gecontracteerde capaciteit (p*q). Het
tarief is niet afhankelijk van de gasprijs of eventuele Europese afspraken
hierover. De gecontracteerde capaciteit staat hier eveneens niet direct
mee in verbinding.
Vraag 3
Welke afspraken of uitgesproken verwachtingen zijn er over hoe lang
Gasunie LNG zal opslaan in de nieuwe drijvende LNG-terminal?
Antwoord 3
Een LNG-terminal is geen opslaglocatie, maar een doorvoerlocatie. In de
terminal wordt het gas omgezet van vloeibaar naar gasvormig en daarna
gelijk het gasnet ingebracht. Er vindt dus beperkte opslag plaats. De
terminal zal vijf jaar operationeel zijn.
Vraag 4
Zijn er al contracten afgesloten met partijen die deze nieuwe LNG-terminal
gaan vullen? Zo ja, wie zijn deze partijen?
Vraag 5
Voor welke duur zijn er contracten afgesloten en wat zijn de voorwaarden
van deze contracten?
Antwoord 4 en 5
Gasunie heeft op 23 juni jl. via een bericht op hun website laten weten dat
er contracten zijn gesloten met Shell en ČEZ. Op moment van schrijven is
Gasunie nog met deze klanten in gesprek over de geboekte capaciteit en
voorwaarden.
Vraag 6
Welk percentage van de opslag is bestemd voor LNG uit de Verenigde
Staten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

2

Antwoord 6
Het is op voorhand niet te zeggen welk percentage LNG uit de Verenigde
Staten zal komen. De LNG markt is een wereldmarkt die opereert op basis
van vraag en aanbod.
Vraag 7
Hoeveel extra CO2- en methaanuitstoot zal er ontstaan bij de invoer van
deze extra LNG bij de productie, het vervoer en de opslag in vergelijking
met het importeren van gas uit Rusland?
Antwoord 7
Gasunie geeft aan dat ze hier slechts een schatting van kunnen geven. De
CO2-emissies van LNG zijn sterk afhankelijk van de afstand die de LNG
moet overbruggen en de liquefaction installatie.
Een grove schatting is dat, indien de Eemshaven terminal volledig
volgeboekt is, dit in een jaar tot circa 3,7 Mton extra uitstoot zal leiden ten
opzichte van een situatie waarbij dat gas uit Rusland geïmporteerd zou
worden. Ik benadruk graag nogmaals dat dit een hele grove schatting
betreft en dat de extra uitstoot afhankelijk van de herkomst van de LNG
ook aanzienlijk lager of hoger zou kunnen uitvallen. Deze uitstoot zal naar
verwachting slechts voor een klein deel aan Nederland toe te berekenen
zijn. De grootste emissie-uitstoot treedt op bij het vloeibaar maken van het
gas. Daarnaast zal dit mede afhangen van het land waarin het gas
uiteindelijk geconsumeerd wordt.
In deze berekening zijn de emissies van de terminal zelf nog niet meegenomen. Gasunie zal de emissies van de Eemshaven terminal zoveel
mogelijk beperken met behulp van restwarmte en een aansluiting op het
elektriciteitsnet. De ambitie is dat de uitstoot van deze terminal uiteindelijk
nihil zal zijn, net als de GATE terminal in Rotterdam.
Ik betreur de toename van CO2- en methaanuitstoot die ontstaat door de
invoer van extra LNG. Het is daarom ook belangrijk om deze maatregel in
perspectief te plaatsen. In het verminderen van de afhankelijkheid van
Russisch gas, zet het kabinet zich allereest in op besparing en verduurzaming, zoals toegelicht in de Kamerbrief van de Minister voor Klimaat en
Energie van 14 maart en 22 april 2022.1 De uitbreiding van de
LNG-invoercapaciteit is een aanvullende maatregel die noodzakelijk is om
de leveringszekerheid te kunnen borgen en de afhankelijkheid van
Russisch gas op korte termijn te verminderen.
Vraag 8
Wat is de rol van het Belgische concern Exmar in de exploitatie van de
gasterminal in de Eemshaven?
Antwoord 8
Het Belgische concern Exmar heeft geen rol in de exploitatie. Exmar is
enkel de verhurende partij.
Vraag 9
In hoeverre is het mogelijk de capaciteit van de Gate terminal in
Rotterdam uit te breiden?
Antwoord 9
Gasunie heeft samen met Vopak reeds alle maatregelen genomen om de
Gate terminal op korte termijn maximaal uit te breiden. Door optimalisatie
van de bestaande infrastructuur zal de jaarlijkse invoercapaciteit
1

Kamerstuk 29 023, nr. 283.; Kamerstuk 29 023, nr. 302.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

3

toenemen van 12 bcm naar 16 bcm. In verband met contractuele
verplichtingen kan deze aanvullende invoercapaciteit alleen worden
aangeboden aan bestaande klanten.
Vraag 10
In hoeverre zou het bouwen van een nieuwe LNG-terminal kunnen helpen
de energiecrisis het hoofd te bieden?
Antwoord 10
Een nieuwe LNG-terminal of verdere uitbreiding van GATE terminal kan
een belangrijk middel zijn om de leveringszekerheid op lange termijn te
borgen. Het verkleint de afhankelijkheid van (Russisch) pijpleidingengas
en flexibiliseert de import van aardgas. Recentelijk heeft Duitsland om
deze reden aangekondigd een nieuwe terminal te bouwen in Brunsbüttel,
nabij Hamburg. De bouw van een vaste terminal kost circa 3–4 jaar. Dit
biedt daarom geen uitkomst voor de leveringszekerheid op de korte
termijn.
Vraag 11
Zijn er plannen om een LNG-terminal te bouwen?
Antwoord 11
Nee, in Nederland zijn er momenteel geen plannen voor de bouw van een
vaste LNG-terminal. Het staat partijen uiteraard vrij om hiertoe initiatieven
te ontwikkelen. Momenteel zien we vanuit de markt nu vooral initiatieven
voor de ontwikkeling van waterstof importterminals.
Vraag 12
In hoeverre zal Nederland in de toekomst kunnen rekenen op de capaciteit
die wordt gecreëerd met de bouw van de LNG-terminals in Duitsland?
Antwoord 12
De LNG-terminal in Brunsbüttel in Duitsland zal conform Europese
regelgeving open access en non-discriminatoir worden aangeboden. Het
staat Nederlandse partijen vrij om capaciteit te contracteren. Het is op
voorhand niet te zeggen of dit ook het geval gaat zijn. Mochten er geen
Nederlandse partijen zijn die capaciteit in de terminal contracteren draagt
de LNG-terminal in Brunsbüttel ook bij aan de leveringszekerheid in
Nederland. De Noordwest-Europese energiemarkt is een geïntegreerde
markt.
Vraag 13
Welke bedrijven zijn tot nu toe betrokken bij de exploitatie van de
gasterminal in de Eemshaven?
Antwoord 13
Gasunie is enig aandeelhouder van de LNG-terminal in de Eemshaven.
Gasunie werkt momenteel met verschillende partijen samen om de
terminal operationeel te krijgen.
Vraag 14
Welke bedrijven zijn tot nu toe betrokken bij de exploitatie van de Gate
terminal in Rotterdam?
Antwoord 14
Gasunie en Vopak zijn allebei 50% eigenaar van de Gate terminal in
Rotterdam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

4

Vraag 15
In hoeverre is Nederland afhankelijk van de capaciteit van gasterminals in
het buitenland?
Antwoord 15
Gasgebruikers in Nederland zijn voor de leveringszekerheid niet direct
afhankelijk van de capaciteit van gasterminals in het buitenland. Het
kabinet heeft diverse maatregelen genomen om de leveringszekerheid te
borgen voor beschermde afnemers. Zo zijn met Shell, ExxonMobil en
NAM in het zogenaamde Norg Akkoord afspraken gemaakt over de inzet
van de gasopslagen Alkmaar, Norg en Grijpskerk in de komende jaren.
Zoals ook aangegeven in de beantwoording op vraag 10 is Nederland
echter onderdeel van een geïntegreerde Noordwest-Europese energiemarkt. Nederland heeft er baat bij dat de leveringszekerheid in omringende landen geborgd kan worden, onder andere vanwege economische
effecten in het geval van afschakeling en Europese solidariteitsafspraken
in het geval van gastekorten. LNG-terminals kunnen de gascapaciteit in
het buitenland vergroten en de gasleveringszekerheid daar faciliteren.
Daarnaast kunnen Nederlandse energieproducenten en -handelaren
gebruik maken van LNG-terminals in het buitenland en vice versa. Ook op
deze manier kunnen buitenlandse terminals helpen om de leveringszekerheid in Nederland te waarborgen.
Tot slot worden ook de gasprijzen die Nederlanders betalen beïnvloed
door het aanbod van de gas(capaciteit) in Europa.
In hoeverre buitenlandse gasterminals effect hebben op Nederland is
sterk afhankelijk van de locatie van de terminals en de fysieke transportmogelijkheden. De Nederlandse gasmarkt is sterker verweven met de
Duitse gasmarkt dan de Spaanse gasmarkt. Omdat er fysiek niet veel gas
tussen Spanje en Frankrijk vervoerd kan worden, kan de leegstaande
capaciteit in Spanje niet worden ingezet voor de Nederlandse gasmarkt.
Zoals hierboven aangegeven kan een Duitse terminal wel voor Nederlands gebruik benut worden, zoals nu ook andersom de GATE-terminal
gedeeltelijk door Duitse partijen wordt gebruikt.
Vraag 16
Op welke manier draagt de gasterminal in de Eemshaven bij aan het
verminderen van de afhankelijkheid van Rusland?
Antwoord 16
Zoals ook aangegeven in de Kamerbrief van de Minister voor Klimaat en
Energie van 14 maart 2022 is het voor de leveringszekerheid cruciaal dat
er, naast eigen productie en import van pijplijngas uit andere landen dan
Rusland, voldoende alternatieve bronnen zoals LNG aangetrokken
worden.2
Afgelopen winter (2021/2022) heeft LNG reeds een belangrijke rol
gespeeld bij het opvangen van het deels weggevallen aanbod van gas uit
Rusland. Waar Russisch gas de afgelopen jaren een aandeel van circa 40%
had in de gasvoorziening van de EU en LNG 20%, lagen deze percentages
begin 2022 omgekeerd. Hier dient wel een kanttekening bij geplaatst te
worden: een deel van het LNG kwam uit Rusland. Ook via de
Gate-terminal in Rotterdam kwam er veel gas in de vorm van LNG naar
Nederland en de Europese Unie. De bezettingsgraad van de Gate-terminal

2

Kamerstuk 29 023, nr. 283.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

5

liep op van 70% in oktober tot 90% in december en bedroeg de afgelopen
maanden ca. 100%.
Met de uitbreiding van de Gate terminal en de aanleg van de
LNG-terminal in de Eemshaven groeit de jaarlijkse LNG-invoercapaciteit in
Nederland van 12 bcm naar 24–26 bcm. Ter vergelijking: 24–26 bcm is
gelijk aan 60–65% van de totale Nederlandse vraag en 6–6,5% van de
totale Europese vraag. Dit is een belangrijke maatregel om import te
kunnen diversifiëren en de Europese afhankelijkheid van Russisch
pijplijngas te verminderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 087, nr. 3

6