Van klein tot groot
Wethouders investeren in
kansen voor jongeren

Robert Kleine

Aletta van der Veen

Marc Budel

Jeroen Westendorp

Ankie van Tatenhove

2

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Inhoud

05

06

10

14

18

22

Maarten van Ooijen
Staatsecretaris van
Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Leon Meijer
Jürgen Vissers

Robert Kleine
Andries Bouwman
Bert Koops

Marcel Reijven
Jeroen Westendorp

Gerria Toeter
Jan Overweg
Rabella Wiersma

Frank Berkhout
Aletta van der Veen

26

30

34

38

42

Win Bijman
Alwin te Rietstap
Ron de Haan

Ko Scheele
Adrie Bragt

Marc Budel
Theo Maas
Peter Verschuren

John Does
Ankie van Tatenhove
Jelle Zoetendal

Colofon

3

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Ik wil samen
met u knokken
voor elk kind”

4

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Voorwoord
Ga met jongeren in gesprek. Kijk altijd naar de lokale situatie. Geef gezinnen en ouders een stem
in de beleidsvoorbereiding. Het zijn slechts drie van de vele tips die in dit boekje staan. Ze zijn
afkomstig van 23 wethouders die terugkijken op 4 jaar portefeuille jeugd. De meeste tips klinken
eenvoudig, maar zijn o zo belangrijk. Ze helpen bij het beantwoorden van vragen als: waar zijn
jongeren het meest mee geholpen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat kinderen in Nederland
gezond en veilig opgroeien?
Het zijn vragen die we moeten beantwoorden om de zorg aan kinderen en jongeren te verbeteren.
Dat is een pittige klus, er spelen grote problemen in de jeugdzorg. De houdbaarheid, kwaliteit en
toegankelijkheid staan onder grote druk. We moeten daarom de jeugdzorg anders organiseren.
Dat vraagt om een gesprek over de inhoud en het centraal stellen van de kinderen waarover het
gaat. Een gesprek dat ik in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd de komende tijd graag wil
voeren met gemeenten en andere betrokken partijen. Preventie, de reikwijdte van de jeugdhulp
en de inrichting van de toegang zijn daarbij belangrijke thema’s.
Ik ben blij dat een groeiende groep wethouders hierover al nadenkt. Zij staan vóór de kinderen
en gezinnen in hun gemeente, betrekken hen bij het beleid en kiezen ervoor om te investeren
in preventie en versterken van het dagelijks leven van jongeren. Ik wil deze beweging helpen te
versnellen en te verspreiden. Ik wil samen met u knokken voor elk kind.
Het Bestuurlijk Leernetwerk Preventie Jeugd voor jeugdwethouders, georganiseerd door de VNG
en VWS, maakt daar onderdeel van uit. Tijdens bijeenkomsten praten wethouders met elkaar en
delen ze hun ervaringen over hoe zij invulling geven aan het aanpassen van het jeugdbeleid.

Maarten van Ooijen

Staatsecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport
5

In dit boekje vindt u verhalen van 23 wethouders die hebben deelgenomen aan dit netwerk.
Zij vertellen wat ze hebben bereikt, hun drijfveren en visie en wie hen heeft geïnspireerd.
Ook geven zij tips aan collega’s in andere gemeenten.Ik hoop dat hun verhalen u inspireren om
net als deze wethouders aan de slag te gaan met het verbeteren van het jeugdbeleid, zodat alle
jongeren gezond en veilig kunnen opgroeien.

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Jeugd is de
portefeuille
van de
toekomst”

6

Wat ze voor hun eigen kinderen willen, willen ze
ook voor de kinderen in hun dorp. Voor wethouders
Leon Meijer (Ede) en Jürgen Vissers (Drimmelen) is dit een
belangrijke drijfveer. Ze gaan in gesprek met kinderen,
omarmen lokale initiatieven en schromen niet om het
verschil te maken voor individuen. Leon Meijer en Jürgen
Vissers kijken samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Leon Meijer

Jürgen Vissers

Ede

Drimmelen

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Als jij verschil wil maken
in jouw stad, zorg dan dat
kinderen goed hechten”

Leon (57) heeft 4 kinderen – van 31, 28, 26 en 23 jaar oud –
en een pleegdochter van 12. Jürgens kinderen zijn nog jong,
7 en 9 jaar. Ze zeggen het allebei: ze gunnen de kinderen in
hun gemeente dezelfde basis die zij hun eigen kinderen kun­
nen bieden. Ze zouden ook geen andere portefeuille dan jeugd
willen hebben. “Het is de portefeuille van de toekomst”,
aldus Jürgen. Dat zie je terug in wat ze doen. Zo is Leon trots
op het hechtingsprogramma dat in Ede is gestart. “Toen ik
in mijn vorige periode als wethouder op werkbezoek was in
Denemarken, had ik een interessant gesprek met een bege­
leider in de jeugdgevangenis. Ik vroeg hem wat er anders had
moeten gaan in de levens van de jongeren om jeugddetentie
te voorkomen. ‘Hechting’, zei hij. ‘Als jij verschil wil maken in
jouw stad, zorg dan dat kinderen goed hechten.’ En dat
is precies wat we nu doen. Verloskundigen en kraamver­

vrienden kwijt. Maar thuis kan ik niet blijven wonen, want daar

ook al moeite hadden met sociaal contact. Ze doen activi­

zorgenden zijn getraind om signalen van slechte hechting op

gaat het niet goed.’ We zijn met z’n allen gaan kijken hoe we

teiten, er ontstaan vriendschappen. Ze zijn niet anders dan

te pikken. En om ouders te helpen. Want sommige ouders

haar terug konden halen. Als een kind zelf zegt dat het terug

andere kinderen, ze hebben gewoon een extra zetje nodig.

hebben gewoon de tools niet. Kiekeboe is bijvoorbeeld een

wil naar zijn eiland, zijn we op de goede weg.”

Ik heb dit initiatief niet bedacht, maar wel omarmd.”

Een extra zetje

Een stem aan kinderen geven

hechtingspelletje. ‘Je ziet me niet, maar ik ben er wel.’ Dat wil
je kinderen meegeven.”

“Dat vind ik mooi”, zegt Jürgen. Ook hij kijkt met voldoening

Jürgen benoemt dat voor een wethouder heel veel deuren

Ede als eiland

terug op de verandering die hij de afgelopen 4 jaar mee in

opengaan. En dat je dat kunt gebruiken om een kind te helpen.

Ook de ‘eilandgedachte’ maakt Leon blij. “Die kwam op

gang wist te zetten. “In de periode hiervoor stond zorgconti­

“Denk aan het meisje met ernstige anorexia, dat nergens

tijdens een ontspannen brainstormsessie met ambtenaren.

nuïteit voorop. Er werd niet gepraat over dat het ook anders

terechtkan. Totdat ik ga bellen met de geneesheer-directeur.

Daar bedachten we het beeld van Ede als eiland. Onze wens

of beter kon. Wij doen dat nu wel. We zijn meer met preventie

Of de pleegmoeder die een alarmknop wil omdat haar adres

was dat geen enkel kind van het eiland af hoeft voor hulp.

bezig.” Initiatieven omarmen speelt daarbij een belangrijke rol

is uitgelekt. De biologische ouders van haar pleegkind kunnen

Ook niet als ze complexe zorg nodig hebben. Die eiland­

voor Jürgen. “Tijdens de eerste coronaperiode werd ik

zo op de stoep staan. Dan schakelen we de Wmo in en regelen

gedachte zijn we gaan uitwerken. We hebben nu een netwerk

benaderd door een jongerenwerker en een POH’er. Ze zagen

het. Ik vind het prachtig dat ik dat kan doen. Het verschil

van aanbieders dat alle mogelijke zorg biedt. Maar heel soms

de eenzaamheid onder jongeren toenemen en wilden iets

maken voor individuen is ook onderdeel van onze rol.”

lukt het niet. Een paar weken geleden kreeg ik een mail van

doen. Maar daar hadden ze wel geld voor nodig. Wij zijn dat

Leon herkent het. Hij heeft regelmatig contact met de jonge­

een meisje in een gezinshuis in Utrecht. ‘Wethouder, ik ben

gaan regelen. Inmiddels komt een groep van 20 tot 30 jonge­

renraad van Ede. Daarin zit ook een meisje dat in een psychia­

van het eiland afgevallen’, schreef ze. ‘Ik ben mijn school en

ren elke maand bij elkaar. Het zijn jongeren die vóór corona

trische instelling woont. “Ze vroeg of ik weleens ruzie met mijn

7

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Voor een wethouder gaan
heel veel deuren open.
Dat kun je gebruiken om
een kind te helpen”
dochter had. ‘Natuurlijk’, zei ik. ‘En hoe lossen jullie dat dan

Luister en vul niet in

op?’, vroeg ze. ‘Dan gaan we wandelen en erover praten’. ‘Oh’,

Tips voor nieuwe wethouders hebben Jürgen en Leon volop.

zei ze ‘ik moet dan op het kantoortje komen’. Dat is toch raar?

“Ga met jongeren in gesprek”, zegt Jürgen. “Zoals Leon dat

Vlak daarna had ik een congres over jeugdzorg. Ik heb de

doet. Ik wil dat zelf ook meer gaan doen. Lees je niet eerst

aanwezigen ‘advies van een meisje’ gegeven: nodig haar uit

in maar ga direct langs al die facetten van de jeugdzorg en

om te gaan wandelen als je iets wil uitpraten. Dat raakte ze

praat met jongeren. En durf te investeren in preventie en

enorm, hoorde ik achteraf. Zo probeer ik een stem aan de

welzijn. Wij hebben het extra geld van het Rijk niet alleen

kinderen te geven.”

gebruikt om de gaten te dichten, maar ook om het jongeren­
werk structureel uit breiden.” “En als je met kinderen praat,

Echtscheidingsproblematiek aanpakken

doe dat dan op ooghoogte”, vult Leon aan. “Ga door je knieën

De echtscheidingsproblematiek en meer grip op de kosten

en luister. Vul niet in.” Ook raadt hij wethouders aan om

zijn thema’s die Jürgen en Leon beiden willen oppakken als

‘elk kind thuis’ groot op hun deur te zetten. “Hoe slecht ouders

ze nog 4 jaar mogen doorgaan als wethouder. Leon: “Een

ook voor ze zorgen, een kind is het liefste thuis. Dus stop met

scheiding geeft een kind zo’n beroerde rotstart.” “We moeten

uithuisplaatsingen. Plaats desnoods 2 hulpverleners 24 uur

voorkomen dat ieder kind van ouders die niet goed uit elkaar

per dag bij een kind in huis. En zoek de veranderaars in je

gaan in de jeugdzorg terechtkomt”, vult Jürgen aan. Bij grip op

gemeente en ondersteun ze. Dan volgt de rest vanzelf.

de kosten noemen beide wethouders ‘verbinding met

Maar het allerbelangrijkste is: zorg goed voor jezelf en je

onderwijs’ en ‘normaliseren’. Jürgen: “Elk kind dat minder

relatie. Want dat geeft je energie. Neem af en toe gewoon

goed kan lezen is tegenwoordig dyslectisch. Ik denk niet dat

vakantie. Als jij niet meer goed kunt functioneren, lukt niets

dat de bedoeling is”

meer.”

8

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Ga met jongeren in gesprek.
• Praat op ooghoogte met kinderen en luister, vul niet in.
• Durf te investeren in preventie en welzijn.
• Stop met uithuisplaatsingen, een kind is het liefste thuis.
• Zoek de veranderaars in je gemeente en ondersteun ze.
• Zorg goed voor jezelf en je relatie.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

9

Leon Meijer, wethouder in Ede

Jürgen Vissers, wethouder in Drimmelen

“Mijn oma was er altijd”
“Ik ben een beetje een vechter die nooit echt een
voorbeeld heeft gehad. Ik was 4 jaar toen mijn
ouders gingen scheiden. Daarna was mijn vader
niet meer aanwezig. Ik heb dan ook geen band
met hem opgebouwd. Mijn moeder heeft in haar
eentje 3 kinderen opgevoed, ik leerde al vroeg
mijn eigen boontjes doppen. Als ik toch iemand
moet noemen die mij geïnspireerd heeft, is dat
mijn oma. Zij was er altijd, onvoorwaardelijk,
zonder vooroordelen, zonder vragen. Niet te
moeilijk, gewoon lekker koekjes bakken.
Zo iemand heeft elk kind nodig.”

“Dankzij Hans van Mierlo ben ik de politiek
ingegaan”
“Hans van Mierlo kon als geen ander de
problemen van jongeren benoemen en een vergezicht bieden van waar het naartoe moest gaan.
Ik was toen 12 of 13 jaar oud. Dankzij hem ben ik
de politiek ingegaan. Maar hij is niet mijn enige
inspiratiebron. Ik ben een verschrikkelijk fanatieke
NAC-supporter. Ik zit al 30 jaar samen met mijn
broer op de tribune. Toen NAC in 1993 met spits
Pierre van Hooijdonk naar de eredivisie promoveerde, leerde ik iets heel belangrijks: als je erg
hard je best doet, kun je heel ver komen.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Als wethouder ben
je niet de boeman,
maar de verbinder”

In Putten zijn alle partijen doordrongen van
het belang van preventie. In Emmen komt
samenwerking tussen onderwijs en zorg
serieus op gang. En Tytsjerksteradiel bouwt
sterke netwerken in elk dorp. Wethouders
Robert Kleine (Emmen), Andries Bouwman
(Tytsjerksteradiel) en Bert Koops (Putten) kijken
samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Robert Kleine

Andries Bouwman

Bert Koops

Emmen

Tytsjerksteradiel

Putten

10

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Bert is sinds 2010 wethouder. Eerst in BunschotenSpakenburg, nu in Putten. “Toen ik begon, startte ook de
voorbereiding op de decentralisaties. ‘Eigen kracht’ en
‘samenkracht’ waren de belangrijkste thema’s. Ik ben blij dat
die thema’s langzaam zijn vervangen door het – in mijn ogen
– meer voor de hand liggende thema preventie. Ik ben er trots

“Wij willen ervoor zorgen dat alle
inwoners, dus ook de jeugd, een sterk
netwerk om zich heen hebben”

op dat we in Putten alle partijen die aan preventie werken
bij elkaar hebben weten te brengen. GezondVeluwe, andere
gemeenten, sportverenigingen, kerken, ze zijn allemaal door­
drongen van het belang van preventie.” Toen Robert in 2017

nam. “Wij hebben gezorgd voor één hulpverlener voor alle

maar zelf’?” Zestien kernen heeft Tytsjerksteradiel. Sommige

als wethouder in Emmen startte, waren de decentralisaties

kinderen. Dat geeft enorm veel rust op school.” Verder is

dorpen hebben nog een bloeiende vereniging of een actieve

al achter de rug. “Maar aan echte verandering – de ‘trans­

Robert trots op de samenwerking met zijn collega-wethouder

kerk, maar de meeste dorpen niet meer. “Wij willen ervoor

formatie’ – was mijn voorganger niet toegekomen.” Ook hij

van financiën. “Ik heb hem betrokken vanwege de tekorten

zorgen dat alle inwoners, dus ook de jeugd, een sterk netwerk

koos voor samenwerking. “Veranderen kun je niet alleen.

bij jeugd. Sinds hij weet waar het dossier over gaat, en hoe

om zich heen hebben.” Van een heel andere orde, maar

Twaalf wethouders uit Drenthe hebben toen een akkoord

ingewikkeld het is, verdedigt hij mijn uitgaven in de raad.

daarom niet minder belangrijk, is het gezamenlijke onder­

gesloten met de 5 grootste aanbieders. Dat heeft ervoor

Ook is het in de laatste begroting gelukt om een deel van het

steuningsplan waar 18 Friese gemeenten en het onderwijs

gezorgd dat we tot de dag van vandaag een goede relatie

geld voor hulpverlening te verschuiven naar preventie.”

met Andries als bestuurlijk aanjager ‘ja’ tegen hebben gezegd.

hebben, ook al zijn we het niet altijd met elkaar eens.”

“We hebben nu één manier waarop we over kinderen praten.

Sterk netwerk om inwoners heen

Dat scheelt aanbieders enorm in de administratieve lasten.”

Eén hulpverlener voor alle kinderen

Het eerste dat Andries deed toen hij in 2018 aantrad, was

Die samenwerking vertaalde Robert door naar zijn eigen

data verzamelen. “Ik wilde inzichtelijk maken waar we het

Het gaat om relaties

gemeente. Het resulteerde in het plan Perspectief op jeugd,

eigenlijk over hadden. Daarna ben ik plannen gaan maken.

Natuurlijk zijn er ook dingen niet gelukt. Bert had graag een

dat de raad eind 2019 vaststelde. “Het plan heeft meerdere

Ik ben er trots op dat we, net als Bert en Robert, een enorme

steviger brug willen slaan tussen inwoners en overheid, in

actielijnen die óók over preventie gaan. En waarbinnen we

stap in preventie hebben durven zetten. Ik heb bijvoorbeeld

alle lagen van de bevolking. Andries had eerder willen inzetten

heel concrete zaken oppakken. Ik ben trots op de samen­

een streep gezet door de vanzelfsprekende subsidierelatie die

op de samenwerking tussen onderwijs en zorg. En Robert

werking tussen onderwijs en hulpverlening. Er zijn nu 2

we al dertig jaar of langer met veel van onze welzijnspartners

had verder willen zijn met de echte cultuurverandering

basisscholen die professionals inschakelen om dicht bij een

hadden. In plaats daarvan ben ik met deze partners en inwo­

bij zorgaanbieders. “En dan bedoel ik op uitvoerend niveau.

gezin te kijken wat echt nodig is. Want het gebeurt te vaak

ners om tafel gegaan. Samen hebben we gekeken hoe we de

Met de bestuurders zitten we op één lijn. Maar hun mede­

dat een kind de hulpverlening ‘ingezogen’ wordt, terwijl er

sociale basis kunnen versterken.” Het resulteerde in een plan

werkers blijven toch op de ouderwetse manier hulpverlenen.”

eigenlijk iets in het gezin aan de hand is. Wij voorkomen dat.”

dat focust op een probleem dat alle partners benoemden:

Robert, Bert en Andries maken zich alle drie zorgen over

Een ander voorbeeld is de school voor speciaal onderwijs waar

het gebrek aan een netwerk. “Dat is een gevolg van de libera­

de continuïteit. “Stel dat ik stop als wethouder”, zegt

ieder kind tot voor kort zijn eigen hulpverlener mee naartoe

lisering. Want ‘eigen kracht’ betekent toch gewoon ‘doe het

Robert. “Dan komt er een nieuwe wethouder jeugd die

11

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

waarschijnlijk weinig van het onderwerp afweet. Zo is het
gemeentelijk bestuur in Nederland nu eenmaal ingericht,
maar voor het dossier jeugd is het niet goed.” “Juist in dit
dossier gaat het om relaties, om personen”, beaamt Andries.
“Een nieuwe wethouder moet al die relaties weer opbouwen.”
“Misschien is het een idee als oud-wethouders hun opvolgers
een tijdje coachen”, oppert Bert. “Ik heb het geluk dat ik van
2010 tot nu alles heb meegemaakt. Een wethouder die nu
ergens instapt, gun ik die coaching echt.”

Het Stationnetje
Bert, Robert en Andries hebben alvast wat tips voor nieuwe

“Volgens mij kun
je alleen slagen
in dit werk als je
er helemaal voor
gaat en dicht bij
jezelf blijft”

wethouders. Robert: “Volgens mij kun je alleen slagen in dit
werk als je er helemaal voor gaat en dicht bij jezelf blijft.”
“En zoek naar de drijfveren van de mensen met wie je samen­
werkt”, vult Bert aan. “Investeer in je omgeving.” “En luister
naar de ander”, voegt Andries toe. “Leer iemand kennen en zet
vervolgens in op samenwerking. Als wethouder ben je niet de
boeman, maar de verbinder.” “Onderschat ook niet hoeveel

Peer-to-peer

invloed je als wethouder hebt”, zegt Robert. “Dus pas op je

En waarom werkt het Stationnetje zo goed? “Omdat het een

woorden, maar maak er ook slim gebruik van.” “En grijp de

peer-to-peernetwerk is”, aldus Andries. “Eigenlijk net als ons

kansen die op je pad komen”, vervolgt Andries. “Voor mij

bestuurlijk leernetwerk. Daar heb ik heel veel aan gehad.

was dat in 2019 het Stationnetje. Dat is een organisatie voor

Zowel aan mijn collega-wethouders als aan de sprekers die

en door jongeren, gevestigd in een oud stationsgebouw.

langskwamen. Met elkaar op dingen reflecteren werkt altijd.”

Jongeren kunnen hier terecht met vragen. Over welke

“Voor mij was het een bevestiging dat het belangrijk is om

opleiding ze moeten kiezen bijvoorbeeld. Of hoe ze moe­

collega’s te spreken en dingen te delen”, zegt Bert. “Het

ten solliciteren. Bij ons werkt dit ongelooflijk goed. Scholen

versterkt jezelf.” “Die klankbordfunctie van het leernetwerk

hebben het Stationnetje nu ook ontdekt en verwijzen kinderen

is inderdaad heel waardevol”, besluit Robert. “Net als de

door. En het enige wat ik bijdraag is wat geld voor de project­

gelegenheid die de bijeenkomsten boden om even achterover

leider. De subsidies regelen ze allemaal zelf en dat gaat om

te leunen en te reflecteren. Want je bent even uit de dagelijkse

tonnen. Ik vind dat ontzettend knap.”

dynamiek. Die kans krijg je niet zo vaak.”

12

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Blijf dicht bij jezelf.
• Zoek naar de drijfveren van de mensen met wie je 		
samenwerkt.
• Luister naar de ander, leer mensen kennen.
• Onderschat de invloed die je als wethouder hebt niet.
• Grijp de kansen die op je pad komen.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?
Robert Kleine, wethouder in Emmen
“Mijn voetbaltrainers leerden mij dicht
bij mezelf te blijven”
“Ik ben opgegroeid in Noordscheschut, een klein
dorp met zo’n 2000 inwoners. Alles draait er om
de voetbalvereniging. Noordscheschut ís de voetbalvereniging en andersom. Dat je ging voetballen
was vanzelfsprekend. Typerend voor de Drentse
opvoeding was dat er niet zo veel gevoel in zat. Bij
ons thuis werd maar weinig over dingen gepraat.
Het gevaar is dat je jezelf dan kan kwijtraken. In
mijn latere jeugdjaren, van mijn 14e tot mijn 18e,
zijn twee voetbaltrainers heel belangrijk voor mij
geweest. Zij leerden me juist wel naar mijn gevoel
te luisteren en vanuit intuïtie te voetballen. Iets
dat ik thuis echt niet meekreeg. Jaren later, als
jongvolwassene, heb ik nog zo’n bepalende
periode gehad. Ik was toen 26 en had een leidinggevende functie bij de brandweer. Maar ik liep
vast. Gelukkig kreeg ik een coach die mij leerde
dicht bij mezelf te blijven. Die coach borduurde
daarmee onbewust voort op wat ik van mijn
voetbaltrainers had geleerd.”

13

Andries Bouwman, wethouder in
Tytsjerksteradiel
“Mijn ouders stimuleerden ons om dingen
te proberen”
“Ik kom uit een groot, fijn en warm gezin. Zeven
kinderen hadden mijn ouders. Daarnaast hadden
ze altijd pleegkinderen. Ik weet niet anders dan
dat er ook anderen bij ons in huis woonden. Het
was één grote, zoete inval. Maar er werd ook wel
wat van ons verwacht. We werden geacht dingen
aan te pakken en onze verantwoordelijkheid te
nemen, voor elkaar, maar ook daarbuiten. Want
buiten het gezin hadden we de kerk, de muziekvereniging, noem maar op. Het resultaat is dat
mijn broers en zussen en ik allemaal een groot
werkethos hebben en een groot maatschappelijke
verantwoordelijkheidsgevoel. Mijn ouders stimuleerden ons ook altijd om dingen te proberen:
‘Doe het nu maar gewoon, en als het niet lukt, is
het ook prima’. Dat heb ik altijd heel inspirerend
gevonden.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Bert Koops, wethouder in Putten
“Mijn voetbaltrainers leerden me ergens
voor knokken”
“Ik ben geboren en opgegroeid in Bunschoten-Spakenburg. Ik was altijd buiten. De straat
was mijn domein. Daar speelde en voetbalde ik.
En tussendoor ging ik naar school. Die hele
omgeving heeft me gemaakt tot wie ik ben.
Ik leerde er dingen waar mijn ouders het gewoon
niet over hadden. De meester op de lagere
school heeft bijvoorbeeld hele werelden voor me
geopend. Maar mijn voetbaltrainers hebben me
echt verder gebracht. Voetballen was mijn grootste
hobby. Als mensen je helpen bij je hobby, is het
vaak ook leuk om met ze te praten. Als je het goed
treft, ontmoet je op die manier hele leuke mensen
die je vormen. Ik wilde heel graag ergens goed in
zijn. Mijn trainers hebben dat gestimuleerd.
Ze zagen me en leerden me knokken om in de
selectie te komen. Dat competitie-element, samen
met het gevoel van trots als ik de selectie had
gehaald, heeft mijn leven verder richting gegeven.”

“Gezondheid
is iets anders
dan niet
ziek zijn”

14

‘Hoe gaat het eigenlijk met onze kinderen?’ was een van
de eerste vragen die Jeroen Westendorp stelde bij zijn
aantreden als wethouder in Noordenveld. Het is een
goede vraag als systeemdenken de boventoon voert.
Ook Marcel Reijven, wethouder in Langedijk, waarschuwt
daarvoor. Toch wist hij in Langedijk aan elke basisschool
een jeugd- en gezinscoach te verbinden. Wethouders
Marcel Reijven (Langedijk) en Jeroen Westendorp (Noordenveld)
kijken samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Marcel Reijven

Jeroen Westendorp

Langedijk

Noordenveld

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Als je dingen anders
wilt organiseren, moeten
mensen buiten hun eigen
koker durven denken”

Marcel en Jeroen hebben hun eerste termijn er bijna op zitten.
Al voor hun wethouderschap deden ze ruimschoots ervaring
op met de gemeentelijke politiek, onder andere als raadslid.
“En toch komt er een enorme taak op je af als je wethouder
wordt”, zegt Jeroen. “Gelukkig was in Noordenveld de basis
op orde. In ieder geval op organisatorisch niveau. Een van
de eerste vragen die ik stelde was ‘hoe gaat het eigenlijk
met onze kinderen?’. Maar daar kreeg ik geen antwoord op.
Ik wilde weten of we het kind wel centraal stelden. Of we in
staat waren om breder te kijken, dus ook naar school, het
gezin en de sportclub. In Noordenveld is het sociaal domein
over 3 wethouders verdeeld, om geen discussies over geld te

Jeugd- en gezinscoaches op de basisschool

Door de kokers heen breken

krijgen. Ik ben er trots op dat we met z’n drieën hebben

Heel herkenbaar, vindt Marcel. Ook hij wist de samenwerking

“Mooi die samenwerking met de basisscholen”, zegt

besloten breed te willen kijken.” Heel concreet betekent dit

met huisartsen aanmerkelijk te verbeteren. “Dat begint

Jeroen. “Dat is iets wat mij nog onvoldoende gelukt is.

dat zorgverleners gestimuleerd worden om de context van

met elkaar leren kennen. Pas dan kun je stappen maken.

Sport, onderwijs, cultuur, zorg: iedereen blijft in zijn eigen

het kind mee te nemen. En daar kun je als wethouder aan

Maar je moet wel een lange adem hebben. Bij het eerste

koker. Maar als je dingen anders wilt organiseren, moeten

bijdragen, aldus Jeroen. “Ik ben bijvoorbeeld gaan praten

gesprek waren 2 huisartsen aanwezig, bij het tweede 5, bij het

mensen juist buiten hun eigen koker durven denken. Daar is

met huisartsen. Gewoon aan het eind van de dag samen

derde 12. Zo komt het langzaam op gang. Huisartsen moeten

denk ik een andere manier van financieren voor nodig.”

een broodje eten en uitleggen hoeveel geld er omgaat in de

zich eerst bewust worden dat het ze iets kan opleveren.

Jammer vindt Jeroen het ook dat de jeugdraad en de

trajecten waarnaar zij kinderen doorverwijzen. En hoeveel

Inmiddels willen alle huisartsen werken met een POH’er ggz

jeugdsoos niet van de grond zijn gekomen in Noordenveld.

beter het voor kinderen is als we hulp eerder organiseren en

jeugd.” Trots is Marcel ook op de jeugd- en gezinscoaches

“We wilden samen met jongeren nadenken over hoe we

de context meenemen. Huisartsen hebben die benadering

die in Langedijk vanuit de basisscholen werken. “We hadden

dingen organiseren. Maar die jeugdraad is er niet gekomen.

van harte omarmd. De samenwerking met POH’ers heeft

al langere tijd jeugd- en gezinscoaches voor opvoedonder­

Misschien benaderden we het te veel vanuit ons systeem.

echt handen en voeten gekregen.” Daarnaast is het in

steuning in het gemeentehuis. Maar daar kwam niemand

En ik had graag een jeugdsoos willen oprichten. Ouders geven

Noordenveld gelukt om – ondanks corona – veel meer

naartoe. Dat ben ik anders gaan organiseren. We zijn

aan dat overlast door hangjongeren komt doordat er geen

aandacht te hebben voor gezondheid. “Positieve gezondheid

begonnen met een pilot met jeugd- en gezinscoaches op 3

soos is. Maar ik wil dan wel dat de jeugd die soos samen met

bedoel ik daarmee. Want gezondheid is iets anders dan niet

basisscholen, 2 dagdelen per week. Dat had zo’n positief

hun ouders organiseert. Dat heb ik niet voor elkaar gekregen.”

ziek zijn. Die beweging hebben we in gang gezet.”

effect! Er kwamen veel meer vragen van ouders. Soms heel
een­voudig, over borstvoeding bijvoorbeeld. Maar ook
serieuzere problemen waar we nu veel eerder bij zijn.
Vlak voor corona hebben we deze werkwijze nog naar alle
basisscholen kunnen uitbreiden.”

15

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Jongeren denken mee

“Onderschat je eigen positie niet. En kijk naar wat je al bereikt

“Dat zijn 2 dingen die bij ons juist wel gelukt zijn”, vertelt

hebt en draag dat uit. Dat was een tip uit het bestuurlijk

Marcel. “In Langedijk hebben jongeren zelf 2 ‘woonkamers’

leernetwerk. Ik ben dat gaan doen. Je zult merken dat mensen

opgezet en we hebben een raad van jongeren. Ze mochten

harder gaan lopen als jij laat zien dat je trots bent op wat er al

zelf invullen hoe ze hun betrokkenheid wilden organiseren.

bereikt is.”

Dat gebeurt nu dus via social media. Ze zijn met hele leuke
dingen gekomen. Ze hebben bijvoorbeeld ideeën ingebracht
voor de Regionale energie strategie. Dat vonden ze belangrijk,
want het gaat over hun toekomst.” “Ik denk dat wij de neiging
hebben om het te institutionaliseren”, reflecteert Jeroen.
“Dan loopt het vast.” “Wij hebben het juist losgelaten”,
antwoordt Marcel. Gevraagd naar wat hij niet bereikt heeft,
maar wel had willen doen, noemt Marcel ‘de discussie op de
juiste plek’. “Ik vind dat de politiek de verkeerde discussie
voert over jeugdhulp. Het gaat vaak over dat ene kind dat
jeugdzorg plus nodig heeft. Dat kost inderdaad veel geld.
Maar daar staan honderden kinderen tegenover die wel op
tijd krijgen wat ze nodig hebben.”

Uit de systeemwereld stappen
Nieuwe wethouders raadt Marcel aan om van de systemen
los te komen. “In Nederland leven we in systemen. Ik heb
het hele sociale domein in mijn portefeuille. Maar in de
ambtelijke organisatie heb ik 3 strategen: één voor jeugd,
één voor de Participatiewet en één voor de Wmo. Liever zou
ik een strateeg voor het hele sociaal domein hebben.
Want het is allemaal onlosmakelijk met elkaar verbonden.”
Jeroen beaamt dat: “Durf uit de systeemwereld te stappen.

“Zorg dat de
ambtelijke
organisatie weet
wat je verwacht.
Niets is zo
vervelend als
onuitgesproken
verwachtingen”

En weet dat veranderen ook doen is. Als wethouder heb je
enorm veel impact. Jij kunt mensen motiveren en inspireren
om te veranderen.” “Alleen al het feit dat je af en toe ergens je
gezicht laat zien, geeft waarde aan mensen”, vult Marcel aan.

16

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Ga ongedwongen het gesprek aan en leer elkaars
werelden kennen.
• Durf andere vragen te stellen, zoals: hoe gaat het
eigenlijk met onze kinderen?
• Stap uit de systeemwereld: onderwijs, zorg, Wmo,
cultuur en sport zijn onlosmakelijk met elkaar
verbonden.
• Veranderen is ook doen: jij kunt mensen motiveren
en inspireren.
• Onderschat je eigen positie niet!
• Laat zien dat je trots bent op wat je al bereikt hebt.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

17

Jeroen Westendorp, wethouder in Noordenveld

Marcel Reijven, wethouder in Langedijk

“Nelson Mandela ging uit van de goedheid van
iedereen”
“Het klinkt misschien heel groots, maar voor mij
is Nelson Mandela een inspiratiebron. Ik heb veel
over hem gelezen en op mijn eenentwintigste ben
ik op Robbeneiland geweest. Nelson Mandela
geloofde dat in elk menselijk hart genade en
goedheid te vinden is. We zijn snel geneigd
slecht over anderen te denken. Maar volgens
Mandela vindt je altijd goedheid als je écht naar
de ander kijkt. Je hoeft ook geen wrok te koesteren. Mandela is vaak gevallen en weer opgestaan.
Ondanks alles bleef hij toegankelijk en benaderbaar voor iedereen. Hij ging uit van de goedheid
van iedereen, ook van zijn vijanden. En hij heeft
altijd geprobeerd iets te bereiken met de ander.
Zo wil ik ook in het leven staan, als bestuurder en
als mens. Daarom probeer ik als wethouder altijd
de verbinder te zijn en de relatie aan te gaan met
anderen.”

“Meester Piersma sloeg de aanwijsstok kapot
op de tafel”
“Wie mij geïnspireerd heeft? Daar heb ik geen
pasklaar antwoord op. Er zijn wel twee momenten
die ik me nu nog steeds herinner. Meester Piersma,
onze enorm geliefde onderwijzer in de vierde klas
van de lagere school, sloeg een keer de aanwijsstok kapot op de tafel. Toen dacht ik ‘er zijn dus
grenzen aan gedrag’. Ruim twintig jaar later, ik
was toen 31 en dat vind ik nog steeds jong, was
ik compagniecommandant in het leger.
We kregen een nieuwe commandant. Hij riep zijn
drie compagniecommandanten bij zich en legde
zijn beleid uit. We zouden de maand daarop een
grote oefening hebben, ons bataljon zou zijn
veertig jarig bestaan vieren, koningin Beatrix zou
langskomen en het jaar daarop zou een grote
oefening in het buitenland plaatsvinden. ‘Op die
momenten moeten jullie er staan’, zei hij. ‘Dan zul
je verder geen last van mij hebben.’ Als wethouder
zorg ik ook dat de ambtelijke organisatie weet
wat ik verwacht. Want niets is zo vervelend als
onuitgesproken verwachtingen.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Laat je betrouw­
baarheid altijd
in al je handelen
zien”

Gerria Toeter
Raalte

18

Transparantie, vertrouwen, stabiliteit: in Raalte, Houten en
Opmeer zijn het belangrijke principes, die de wethouders
jeugd dagelijks uitdragen. Alle drie de gemeenten hebben
professionals in dienst die niet alleen doorverwijzen, maar
zelf ook hulp verlenen. Laagdrempelige toegang en lokaal
maatwerk staan voorop. Wethouders Gerria Toeter (Raalte),
Jan Overweg (Houten) en Rabella Wiersma (Opmeer) kijken
samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Jan Overweg
Houten

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Rabella Wiersma
Opmeer

Jan is nog niet zo lang wethouder in Houten. Anderhalf jaar

Een meerjarige sluitende begroting

geleden stapte hij in. Zijn voorganger ging weg omdat

Net als Jan stapte ook Rabella later in. Ze is vooral trots dat ze

de gemeenteraad twijfels had bij de koers die werd gevaren.

de bedrijfsvoering op orde heeft gekregen. “Opmeer heeft nu

“Ik ben trots dat ik dat vertrouwen weer terug heb gekregen.”

een meerjarige sluitende begroting. En we hebben kwartaal­

Daarmee is de weg vrij voor de inhoud. “De plannen om meer

rapportages. Daarmee kunnen we veel sneller signaleren wat

zelf en minder via inkoop te doen zijn goedgekeurd. We gaan

er gebeurt. Dat heeft veel rust gegeven in de gemeenteraad.”

ons sociaal team flink vergroten. Veel begeleiding die door

Ook staat – net als in Houten en Raalte – de vroegsignale­

externen wordt gedaan, gaan we zelf uitvoeren. Mijn uit­

ring beter op de kaart. “In het wijkteam zitten mensen uit

gangspunt is een makkelijke toegang en minder indiceren.

de praktijk die niet alleen kunnen doorverwijzen, maar ook

We willen onze Houtense kinderen beter leren kennen.”

zelfstandig kunnen en mogen behandelen. Iedereen doet mee,
ook de huisartsen in Opmeer. ‘Resultaatgericht werken’ werkt

Hulp digitaal aanbieden

bij ons.”

Gerria herkent de beweging die Jan maakt. In Raalte werkt
het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) samen met partners.

Transparant en eerlijk

“We willen minder specialistische hulp inzetten. Ik ben er trots

Transparant en eerlijk zijn voor alle drie de wethouders

op dat we dit inmiddels als structurele voorziening hebben

cruciale begrippen. “Toen ik begon, heb ik aangegeven dat

neergezet. Ook al is het resultaat nog niet direct zichtbaar.

ik zoveel mogelijk informatie wilde krijgen”, legt Rabella uit.

Ik ben er namelijk van overtuigd dat je dit soort projecten

“Ik wilde weten waar de knelpunten zitten. Zelf ben ik ook

de tijd moet gunnen, langer dan de 4 jaar die een wethou­

transparant. Ik geef eerlijke presentaties in de raad, zodat de

der heeft.” Daarnaast ziet ze 2 lichtpuntjes uit de coronatijd.

leden weten wat er achter de cijfers schuilgaat. En ik ga met

“Ondanks alle nadelen van de coronapandemie ben ik blij

de billen bloot: goed nieuws of slechts nieuws, ik breng het

met de kortere lijnen met onderwijs. Er zijn geen kinderen uit

allebei.” “Heel herkenbaar!”, zegt Jan. “Ik heb me weleens

beeld geraakt. Ook is de drempel naar het CJG lager geworden,

afgevraagd waarom ik het vertrouwen heb van de raad.

doordat we in coronatijd veel hulp digitaal konden aanbieden.

Ik denk dat dat komt doordat ik eerlijk ben. Ik bemoei me

Ouders konden makkelijker samen aanschuiven, ze hoefden

ook met de ambtelijke organisatie. Als ik last heb van iemand

geen oppas te regelen. We hebben meer ouders bereikt.”

op een bepaalde plek, zeg ik dat.” Daarnaast gelooft hij in
‘informele sturing’. “Ik breng onze visie onder de aandacht via
informele gesprekken. Ik praat elke maand met de directeur
van het theater, de directeur van de welzijnsorganisatie en de
directeur van de sociale teams. Zo weet ik wat er in de samen­
leving speelt en creëer ik draagvlak.”

19

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“De drempel
naar het CJG is
lager geworden,
doordat we
in coronatijd
veel hulp
digitaal konden
aanbieden”

Vertrouwen onderhouden

Wat niet stuk is hoef je niet te maken

Gerria had het geluk dat de financiën op orde waren in Raalte.

Jans kracht zit in zijn verbinding met de samenleving en de

“We hebben zelfs een reservepot. Dan heb je de raad dus niet

raad. En dat is ook zijn tip: “Ga die relatie aan! En zorg dat

gelijk in je nek. Maar ook ik vind rust heel belangrijk en ben

maatschappelijke partners elkaar leren kennen. Breng die

net als Rabella begonnen met cijfers delen. Dus niet wachten

chemie op gang en laat ze zelf oplossingen bedenken voor de

tot de raad erom vraagt, maar transparant zijn. Nu reflecteren

problemen.” “Precies”, zegt Gerria. “Je moet het met elkaar

we ook samen op de cijfers. Dat draagt bij aan vertrouwen en

doen, niet alleen. Maar sluit wel aan bij het tempo van andere

stabiliteit. Een mooie bijkomstigheid is dat mensen je dan ook

organisaties. En geef dingen de tijd om te ontwikkelen en te

wat gunnen, omdat je betrouwbaar bent. Dat merkte ik niet zo

veranderen.” Als je iets zegt, laat het dan ook zien, voegt ze

lang geleden bij een gevoelig traject. De raadsleden spraken

nog toe. “Vind je preventie belangrijk? Werk daar dan op alle

zonder twijfel hun vertrouwen in mij uit.” Ze waarschuwt

niveaus aan. Dat geeft vertrouwen.” De echte nieuwelingen

dat je vertrouwen wel moet onderhouden. “Er zit een groot

raadt ze bovendien aan om eerst een visie te ontwikkelen en

afbreukrisico in. Je moet je betrouwbaarheid als wethouder

dan pas de volgende stap te zetten. “Geef jezelf de tijd om dat

altijd in al je handelen laten zien. Doe je het één keer fout,

te doen. Ik was er wel even mee bezig. Verdiep je in de materie

dan ben je het kwijt. Je moet er zuinig op zijn.”

en bouw kennis van zaken op.” “Wat niet stuk is, moet je
niet proberen te maken”, besluit Rabella. “Laat de dingen die

Moeilijk te regelen

goed lopen gewoon met rust. Jouw sausje hoeft er echt niet

Jan had graag nog voor elkaar gekregen dat kinderen met een

overheen. En maak een reële begroting. Houd bijvoorbeeld

autismespectrumstoornis een vertrouwenspersoon krijgen.

rekening met de verhoging van het salaris van huishoudelijke

“Iemand die ze zelf gekozen hebben en met hen meeloopt.

hulpen. Laat je daarbij niet van de wijs brengen door ambte­

Die ze kunnen bellen als dat nodig is, een vertrouwenspersoon

naren die zeggen dat ze het altijd al zo hebben gedaan.”

buiten hun zorgcirkel. Het is een oplossing voor de wachtlijs­
ten in de GGZ waar we allemaal last van hebben. Maar het is
moeilijk te regelen, want aanbieders kunnen het zien het als
concurrentie.” Gerria vindt het lastig dat het onderwijs alle
zorg bij de gemeente neerlegt. “Ze zien geen rol voor zichzelf.
Maar zoals ik al zei heeft corona voor toenadering gezorgd.
Er is verbinding, we kunnen het gesprek hierover gaan
voeren.”

20

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Zorg dat maatschappelijke organisaties elkaar leren
kennen en laat ze zelf oplossingen voor problemen 		
bedenken.
• Durf ook informeel te sturen.
• Sluit aan bij het tempo van andere organisaties.
• Geef dingen de tijd om te ontwikkelen en te veranderen.
• Ontwikkel eerst een visie en zet dan pas de volgende
stap.
• Laat de dingen die goed lopen gewoon met rust.
• Maak een reële begroting.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

21

Rabella Wiersma, wethouder in Opmeer

Jan Overweg, wethouder in Houten

Gerria Toeter, wethouder in Raalte

“Dankzij meester Steur wist ik al vroeg dat
ik liberaal ben”
“Ik heb een hele lijst van mensen die voor mij
van betekenis zijn geweest! Ik ben geboren in
Paramaribo en naar Nederland gekomen toen ik
één was. Mijn ouders hebben mij en mijn 2 zussen
opgevoed met de mantra ‘je opleiding is je man!’.
Oftewel: het is ontzettend belangrijk dat je onder
alle omstandigheden voor jezelf kunt zorgen. In
klas 5 en 6 van de lagere school kreeg ik les van
meester Frans Steur. Dat deed hij met ziel en zaligheid. Met zijn enthousiaste verhalen over geschiedenis en politiek plantte hij al vroeg een zaadje en
wist ik ‘ik bén liberaal’. Op mijn negentiende ging
ik als administratief medewerker op het consulaat
van Koeweit werken. Mahmoud S. Rabbani was
daar toen honorair consul. Als eerbetoon aan zijn
moeder richtte hij de Lutfia Rabbani
Foundation op. Want zijn moeder, die
hem en zijn broers als alleenstaande
moeder in Nederland had opgevoed,
was zijn grootste voorbeeld van kracht
en doorzettingsvermogen. Hij leerde
mij dat je alles kunt bereiken wat je
wilt, zeker als vrouw!”

“De moeder van mijn vriendin vroeg door”
“Ik ben geboren in Hardenberg, als zoon van een
boer. Toen ik in de 5e klas van de lagere school zat,
kwam een nieuwe jongen in Hardenberg wonen.
Hij werd al snel mijn beste vriend, ik kon alles
met hem bespreken. Jaren later vervulde mijn
aanstaande schoonmoeder een soortgelijke rol.
Ik was een jaar of 20 toen mijn vader werd opgenomen in een psychiatrische inrichting door, naar
later bleek, een medische oorzaak. Van de ene op
de andere dag moesten mijn broer en ik de boerderij overnemen. Naast mijn studie en de boerderij
waren er nog de talloze gesprekken met mensen
in het dorp die dachten dat mijn vader gek was.
In die periode leerde ik mijn toekomstige vrouw
kennen. Haar moeder had direct in de gaten hoe
lastig mijn situatie was. Soms, als mijn vriendin
alvast ging slapen, dronken we samen nog een
glaasje sherry. Dan stelde ze allerlei vragen. Dat
bleef ze doen, op toevallige momenten, als we
even met z’n tweeën waren. En ze vroeg door.
Zo heeft ze me geholpen om die periode door te
komen.”

“Mijn moeder stimuleerde mij en mijn zussen
om verder te leren”
“Mijn ouders komen beiden van de boerderij.
Ze zijn opgegroeid in Vriezenveen en omgeving.
Ze zijn grootgebracht met de gedachte ‘doe maar
gewoon, dat is goed genoeg’. In die tijd was het
nog vanzelfsprekend dat de boerderij naar de
oudste zoon ging. Mijn vader was de jongste in het
gezin, hij ging naar de middelbare school.
Voor mijn moeder was het anders. Als meisje
kwam je sowieso niet in aanmerking om de boerderij over te nemen. En waarom zou een meisje
verder leren als ze toch gaat trouwen en kinderen
krijgen? Mijn ouders hebben hun dochters heel
anders opgevoed. Mijn zussen en ik hebben nooit
iets van kansenongelijkheid gemerkt. Vooral mijn
moeder stimuleerde ons altijd om ons te ontwikkelen en de kansen te pakken die op ons pad
kwamen. Zonder daarbij pusherig of opdringerig
te worden. Bij mijn neven en nichten thuis overheerste nog het oude gedachtegoed. Daar was
mavo wel genoeg. Hierdoor weet ik dat niet alles
vanzelfsprekend is in het leven. Het hangt ook af
van waar je wieg staat.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Het individuele
kind met een
hulpvraag staat
altijd voorop”

22

De jeugdhulp lokaal goed inrichten kan problemen
verderop in de keten voorkomen. En het is beter voor de
kinderen. Dus daar werken de gemeente Amstelveen en
de gemeente Gilze en Rijen aan. Maar echte veranderingen
komen pas tot stand als maatregelen de tijd krijgen om
te laten zien dat ze werken. Wethouders Frank Berkhout
(Amstelveen) en Aletta van der Veen (Gilze en Rijen) kijken
samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Frank Berkhout

Aletta van der Veen

Amstelveen

Gilze en Rijen

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Frank en Aletta benoemen het allebei: normaliseren. Het is

Kijken naar (over)morgen

Vrijheid om overal binnen te stappen

een aandachtspunt in de jeugdhulp. “Er is een soort con­

Een van de belangrijkste dingen die Amstelveen heeft gedaan,

Na 2 periodes wethouderschap concludeert Aletta dat haar

sumptiegedrag ontstaan”, zegt Aletta. “We zijn het gevoel

aldus Frank, is eigenaarschap pakken. “De mensen die de

invloed in de totale keten klein is. Wat ze wel kan doen, is

dat het leven niet altijd leuk en maakbaar is een beetje

toegang tot hulp regelen zijn bij ons in dienst en werken een

zorgen dat het lokaal goed geregeld is. “We proberen

kwijtgeraakt. Niet alles hoeft behandeld te worden.”

deel van hun tijd op de scholen. We zijn nu ook bezig om een

problemen zoveel mogelijk op te vangen aan de voorkant.

“Kinderen leren niet altijd meer dat tegenslagen erbij horen”,

deel van de veiligheidsketen bij ons naar binnen te halen.”

Onze insteek is zorgen dat de instroom stopt.” Net als Amstel­

vult Frank aan. “En krijgen dan ook niet het vertrouwen dat ze

Zijn wens voor de jeugdhulp is dat problemen eerder aange­

veen kiest Gilze en Rijen voor investeren in de eigen toegang.

met tegen­slagen kunnen omgaan.”

pakt worden, zodat erger voorkomen wordt. “Daarom ligt bij

“We trekken goed opgeleide mensen aan om verderop in de

ons de regie sterk bij de gemeente. Ik weet dat dit atypisch

keten de druk van de ketel te halen.” Frank denkt wél dat de

(Niet) in de krant

is voor een liberale gemeente als Amstelveen. Maar in netwer­

invloed van een wethouder verder reikt. “Als wethouder ben

Dat Gilze en Rijen tijdens haar wethouderschap niet in de

ken komt regie vaak niet van de grond.” Het is ook een manier

je er voor de inwoners, de kinderen, de instanties en het

krant is gekomen, is voor Aletta een bewijs dat ze de goede

om uit de waan van de dag te komen. “Als je focust op de

algemeen belang. Dat geeft je de vrijheid om overal binnen

dingen heeft gedaan. “We hebben grote calamiteiten weten

problemen van vandaag, mis je die van morgen. In plaats van

te stappen en te helpen, te overtuigen en afspraken te maken.

te voorkomen. Dat betekent dat we het goed geregeld hebben

steeds brandjes te blussen, kijken we liever naar (over)mor­

In de hoop dat dingen veranderen.” En zijn problemen erg

met elkaar.” Trots is ze ook op de goede samenwerking met

gen.” Een voorbeeld is Digibende, de zorg-onderwijsoplossing

groot, dan raadt Frank aan om ze klein te maken. “Ga bijvoor­

de gemeenteraad. Amstelveen is wel in het nieuws geweest

die Frank naar Amstelveen heeft gehaald. “Een fantastische

beeld eens kijken op het niveau van het individuele kind.

met een jeugdhulpcasus. “Je leert daar altijd van, voorbij de

uitkomst voor de thuiszitters hier.”

Want wat met 1 kind lukt, kan misschien ook met 10.”

vraag of iets goed of fout is”, zegt Frank. “Voor mij is het een
illustratie van de complexiteit van jeugdzorg en kinderen.
En hoe moeilijk het soms is om het goede te doen.” Want dat
is waar Frank zich elke dag voor inzet. “Ik heb geluk met een
raad die achter de kinderen staat. Want daardoor krijg ik als
wethouder alle ruimte om te doen wat nodig is.” Frank wil
bijvoorbeeld meer grip krijgen op de inhoud en kosten van de
jeugdhulp. “Daarom hebben we onze specialistische jeugdzorg
zelf aanbesteed voor 2022 en verder. Ons model is gebaseerd
op een gedegen analyse van de feitelijke situatie.”

23

“Als wethouder kun je
overal binnenstappen
en helpen, overtuigen
en afspraken maken”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Als je in een veilige omgeving opgroeit,
heb je daarbuiten niet veel nodig”

Ruimte opnieuw creëren

Herkenning en inspiratie

In antwoord op de vraag wat de afgelopen 4 jaar nog niet

Frank drukt nieuwe wethouders op het hart dat ze moeten

gelukt is, noemt Frank de zorgkosten. Die blijven in Amstel­

volhouden. En geduld moeten hebben. “Maatregelen krijgen

veen nog niet binnen het budget. “Maar kostenbeheersing is

vaak een beperkte kans om te bewijzen dat ze werken.

ook geen doel op zich, het individuele kind met een hulpvraag

Gun jezelf de tijd om resultaten te bereiken. En waak ervoor

staat altijd voorop. Toch moet er op een gegeven moment

om maatregelen ‘op elkaar te stapelen’. Dan zie je de effecten

natuurlijk wel iets gebeuren. Dan moeten we keuzes gaan

van afzonderlijke maatregelen niet meer.” “Laat je inderdaad

maken. Je kunt niet altijd alles aan iedereen gunnen.” Frank

de kop niet gek maken”, vult Aletta aan. “En koester wat je

had ook graag meer ingezet op preventie. “Ik denk dat we

hebt. We hebben al zulke mooie dingen opgebouwd met

daar in Amstelveen nog veel kunnen winnen. Je ziet het ook

elkaar. Pluk daar de vruchten van.” Aletta benoemt ook de

aan de budgetten. Dat van preventie is heel klein, dat van zorg

kennis in de ambtelijke organisatie. “Vertrouw op de men­

is groot.” Aletta kijkt nog wat verder terug, naar het begin

sen om je heen. Jouw voorgangers hebben in deze mensen

van de decentralisatie. “Ik vind het jammer dat de ruimte die

geïnvesteerd, maak daar gebruik van.” En, zeggen Frank en

gemeenten toen kregen, om de zorg dicht bij de inwoners te

Aletta allebei, doe mee aan een bestuurlijk leernetwerk als

organiseren, nu verdwenen lijkt. We hebben onszelf in een

je de kans krijgt! “Je vindt er herkenning, inspiratie, een hart

soort fuik gebracht, waardoor we die ruimte niet meer zien

onder de riem en gewoon het besef dat je niet de enige bent

of in ieder geval niet gebruiken. Het kost tijd en energie om

die tegen bepaalde dingen aanloopt”, aldus Aletta. “Dat geeft

die ruimte opnieuw te creëren.”

moed om de schouders er weer onder te zetten.” “En je doet
goede ideeën op, die je zo kunt overnemen als je wilt”, eindigt
Frank. “Zoals het pleegzorgpresentje van Leon Meijer van
de gemeente Ede. Daar krijgen pleegzorgouders elk jaar een
restaurantbon om even samen te ontspannen. Het is een blijk
van waardering, de gemeente zet ze in het zonnetje. Die bon
hebben wij nu ook uitgereikt.”

24

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Maak grote problemen klein.
• Hou vol en heb geduld, veranderingen hebben tijd nodig
om zich te bewijzen.
• Koester wat je hebt, er zijn al mooie dingen opgebouwd.
• Vertrouw op de mensen om je heen.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

25

Aletta van der Veen, wethouder in Gilze en Rijen

Frank Berkhout, wethouder in Amstelveen

“Ik ben in een warm nest grootgebracht”
“Oh jee, dacht ik, toen ik deze vraag zag. Want er
is niemand in het bijzonder die mij geïnspireerd
heeft, behalve het voor de hand liggende ‘mijn
ouders’. Even later bedacht ik dat dat eigenlijk heel positief is. Want het zegt iets over hoe
ik ben opgegroeid. Ik ben in een warm nest
grootgebracht en met een stevige bagage op pad
gestuurd. Mijn ouders hebben mij zoveel steun en
warmte gegeven dat ik geen inspiratie van buiten
nodig had. Natuurlijk waren er mensen in mijn
omgeving die belangrijk voor mij waren, maar ze
hebben nooit een ommekeer gebracht. Mijn basis
is gewoon goed. Als je in een veilige omgeving
opgroeit, heb je daarbuiten niet veel nodig.”

“Bij oma kon ik altijd terecht”
“Ik was 7 toen mijn ouders uit elkaar gingen.
Het was geen vechtscheiding hoor en mijn ouders
hebben altijd gezorgd voor een stimulerende
omgeving. En toch is zo’n scheiding ingrijpend.
Gelukkig was mijn oma van moederskant er altijd
voor mij. Als ik iets niet begreep of even weg wilde
van huis, ging ik naar haar toe. Dan gingen we
samen klaverjassen. Ik kon altijd bij haar terecht.
Ik weet dus uit ervaring dat de directe omgeving
heel belangrijk is voor een kind. Voor een fijne
omgeving zorgen is het beste wat ouders kunnen
doen. En dat kan in kleine dingen zitten.
Zo maakte mijn moeder van kerst altijd iets
speciaals, met veel lichtjes en warmte en gezelligheid. Dat doe ik nu ook voor mijn kinderen.
Samen goede herinneringen maken is ontzettend
waardevol.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Houd lokaal
wat bij de lokale
samenleving past”

Win Bijman
Koggenland
26

Alwin te Rietstap
Hardenberg

Vooruitkijken, jeugdzorgplus afbouwen, lokaal inkopen
en vertrouwen op de professional: de gemeenten
Koggenland, Hardenberg en Castricum zijn volop bezig
met de ‘transformatie’. Oftewel de jeugdzorg inrichten op
hun manier. De ene keer gebeurt dat regionaal, de andere
keer juist lokaal. Wethouders Win Bijman (Koggenland),
Alwin te Rietstap (Hardenberg) en Ron de Haan (Castricum)
kijken samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Ron de Haan
Castricum

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Normaliseren is niet
bagatelliseren. Maar in onze
samenleving lijkt succes de
norm te zijn geworden”

“Ik ben al een tijdje wethouder”, vertelt Win. “Ik heb ook de
transitie meegemaakt. Ik herinner me vooral de stress bij
iedereen. Maar zelf had ik vanaf het begin het vertrouwen dat
wij het minstens zo goed konden doen. Dat hebben we ook
waargemaakt.” Koggenland heeft een goed CJG, dat zich heeft
doorontwikkeld tot een zorgteam met gedreven professionals.
“We zijn er voor onze inwoners als het nodig is. En we hebben
ruimte om preventieve stappen te zetten.” Als voorbeelden
noemt Win het schoolmaatschappelijk werk en het preven­
tieakkoord met de sportraad. “Ik ben er trots op dat we meer
op preventie inzetten. Dat we vooruitkijken en niet alleen
reageren op de situatie van vandaag.” Om dit voor elkaar te

weerstand in de regio. “Maar ik denk dat dit de echte trans­

Jeugdzorgplus afbouwen

krijgen is het volgens Win belangrijk om vertrouwen te geven.

formatie is. Ik vond het inspirerend om in het bestuurlijk leer­

Ron heeft als bestuurlijk trekker van 18 gemeenten in Noord-

“Professionals moeten hun werk kunnen doen. Ik hoor graag

netwerk andere wethouders te ontmoeten die dezelfde keuze

Holland-Noord de transformatie van de jeugdzorgplus in zijn

dingen en denk graag mee, maar zíj moeten het doen.

maken. Dat heeft me gesterkt en gemotiveerd.”

regio verder gebracht. “Toen ik in 2018 aantrad, belandde ik
in een soort mijnenveld. Bestuurders, zorgaanbieders en de

Ook heel belangrijk: ik ben er voor ze als ze in de penarie

We zijn allemaal divers

minister stonden lijnrecht tegenover elkaar. In 4 jaar tijd zijn

Lokaal inkopen biedt Alwin ook mogelijkheden om het

we van wantrouwen naar vertrouwen gegaan. Daar ben ik

Lokaal inkopen

gesprek over normalisatie aan te gaan. “Bijvoorbeeld over

trots op.” In de regio Noord-Holland-Noord werken partijen

Anders dan Win was Alwin niet betrokken bij de transitie.

de behandeling van dyslexie. De wetenschappelijk basis voor

nu samen aan het afbouwen van jeugdzorgplus. En dat lukt.

“De credits daarvoor gaan naar mijn voorganger.” Tijdens zijn

het aantal kinderen met dyslexie en het bedrag dat wij aan

Extra wapenfeit is de vereffeningsafspraak die Ron als

wethouderschap is Hardenberg de volgende fase ingegaan,

dyslexiezorg besteden staat in geen verhouding tot elkaar.

bestuurlijk trekker recent met de 18 gemeenten maakte.

die van de transformatie. “Hardenberg is onderdeel van een

Met scholen zijn we nu hierover in gesprek, een spannend

“Het is een soort solidariteitsbeginsel voor de jeugdzorgplus.

grotere regio. Ook de inkoop van jeugdzorg is regionaal geor­

traject.” Als wethouder steunt Alwin deze ontwikkeling

Want de gemeentes hier verschillen erg van elkaar. Van veer­

ganiseerd. Dat willen wij nu anders. Juist omdat we een diep

door het gesprek aan te gaan met alle betrokkenen in de

krachtige gemeenten tot gemeenten die het hoofd nauwelijks

geloof in de decentralisatie hebben.” Het ambulante deel van

samen­leving. “Ik vertel steeds weer het verhaal en houd het

boven water kunnen houden. Deze afspraak schept vertrou­

de jeugdzorg koopt Hardenberg vanaf 2023 lokaal in, bij een

gezamenlijk doel voor ogen. Ik praat met kinderen, ouders,

wen en geeft rust.”

beperkt aantal aanbieders. “Door met veel minder aanbieders

huisartsen, zorgaanbieders, met de hele samenleving dus.

samen te werken en wederzijdse verwachtingen uit te spreken

Normaliseren is overigens niet bagatelliseren. Maar in onze

kunnen we het kind echt centraal zetten. En de ketensamen­

samenleving lijkt succes de norm te zijn geworden. En alles

werking tussen verschillende zorgpartijen en onderwijs

wat succes in de weg staat moet opgelost worden. Terwijl we

verbeteren.” Deze beslissing stuitte in eerste instantie op

allemaal zo divers zijn. Dat soort gesprekken voer ik.”

komen. Dan kom ik voor ze op.”

27

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Zorg én onderwijs

Binnen en buiten het gemeentehuis kijken

Ron is vooral de moderator van de discussies. “Ik probeer

Ron heeft de afgelopen 4 jaar geleerd dat je niet altijd hoeft

mensen de dingen te laten doen die ze goed kunnen.

te wachten op regels. “Pak de energie die je voelt!” En blijf

Ik stimuleer ze om zich laten zien, om hun talenten te delen. In

met beide benen op de grond staan. “Wees voorzichtig met

Noord-Holland-Noord is dat goed gelukt.” Wel heeft de regio

het schrijven van droombeelden, verlies jezelf er niet in.”

nog last van de schotten tussen onderwijs en zorg.

“Kijk altijd naar de lokale situatie”, vult Alwin aan. “Zelfs

“We hebben een prachtige voorziening, waar kinderen zorg én

binnen een regio bestaan verschillen. In Hardenberg werken

onderwijs krijgen. Met als doel dat ze zo snel mogelijk weer

de dingen echt anders dan in Zwolle. Houd lokaal wat bij de

kunnen socialiseren in hun eigen omgeving. Maar de bekosti­

lokale samenleving past, de decentralisatie is zo slecht nog

ging daarvan is nog niet gelukt. Dat vind ik eigenlijk een beetje

niet.” Die lokale situatie leer je kennen door werkbezoeken af

beschamend. Misschien helpt het als in elke gemeente de

te leggen, besluit Win. “Binnen en buiten het gemeentehuis

wethouder jeugd ook de portefeuille onderwijs heeft.”

kijken, daar heb ik veel aan gehad.”

Ron vindt bovendien dat de langdurige zorg beter weer terug
kan naar het Rijk. “Zodat gemeenten daar niet failliet op
kunnen gaan. Landelijk valt er nog een en ander te doen om
de decentralisatie tot een succes te maken.”

Opgroeien in de eigen omgeving
Win is zo’n wethouder met zowel jeugd als onderwijs in
de portefeuille. Maar ook hij heeft een goed onderwijszorg­
arrangement nog niet voor elkaar gekregen. “Het onderwijs
is erg weerbarstig en lijkt de eigen verantwoordelijkheid te
ontlopen. Ik denk dat er meer nodig is om de schotten kwijt
te raken.” “Indrukwekkend”, noemt Alwin de verhalen uit de
regio Noord-Holland-Noord. “Dan zie je dat er in het Westen
en het Oosten van het land andere problematiek overheerst.”
Hij had meer willen voorkomen dat kinderen uit huis worden
geplaatst. “Mijn droom is dat alle kinderen thuis bij de eigen
ouders kunnen opgroeien. Dat elk kind in zijn eigen buurt kan
leren, spelen en ontwikkelen. Dat kan alleen als we nog veel
meer de directe omgeving van een kind meenemen als er
problemen zijn.”

28

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Geef professionals vertrouwen.
• Pak door als het kan, je hoeft niet altijd op regels te
wachten.
• Verlies jezelf niet in droombeelden, blijf met beide benen
op de grond staan.
• Kijk altijd naar de lokale situatie.
• Leg werkbezoeken af.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

29

Ron de Haan, wethouder in Castricum

Win Bijman, wethouder in Koggenland

Alwin te Rietstap, wethouder in Hardenberg

“Ik vond steun bij vriendjes en vriendinnetjes”
“Mijn jeugd is getekend door emotionele
onthechting. Ik wéét hoe het kinderen raakt en
kan verwoesten als ze thuis niet de geborgenheid
krijgen om zich emotioneel veilig te voelen.
Dan is de sociale omgeving heel beslissend voor
hoe je je als kind ontwikkelt. Ik vond steun bij
vriendjes en vriendinnetjes. Daar kwam ik tot
vervelens toe over de vloer. Ik ben nog steeds
bevriend met mensen van toen. Sommigen ken ik
al 45 jaar.”

“Mijn vader was eerlijk, consciëntieus,
hardwerkend en oprecht”
“Mijn ouders hebben mij geïnspireerd, en dan
vooral mijn vader. Mijn vader was eerlijk,
consciëntieus, hardwerkend en oprecht. Hij zeurde
nooit over kleine dingen, maar wees op de grote
lijnen. Op de dingen die belangrijk zijn in het
leven, zoals open en eerlijk zijn, doorzetten en
kijken naar het grotere doel. Als wethouder jeugd
weet ik hoe belangrijk het voorbeeld van ouders is.
Zo’n voorbeeldfiguur probeer ik ook voor mijn
eigen kinderen te zijn.”

“Mijn broer heeft zich altijd normaal gevoeld”
“Ik ben in een ontzettend warm nest opgegroeid.
Ik was de jongste van het gezin. Mijn oudere
broer had de ziekte van Duchenne, een progressieve spierziekte. Hij is op vijftienjarige leeftijd
over­leden. In ons gezin moest dus altijd iemand
verzorgd worden en toch voelde dat niet zo.
Ik denk dat we dat nu ‘normaliseren’ noemen.
Mijn broer zat in een rolstoel, maar ik heb nooit
‘gezien’ dat hij in een rolstoel zat. We gingen
gewoon samen voetballen, dan stond hij in het
doel. Mijn broer heeft zich ook altijd normaal
gevoeld. Ik vind het heel inspirerend dat het mijn
ouders gelukt is om ons zo te laten opgroeien.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Kijk wat kinderen,
ouders en gezinnen
nodig hebben”

30

Ko Scheele

Adrie Bragt

Ommen

Zaltbommel

In Zaltbommel en Ommen zijn de financiën
op orde. In Zaltbommel dankzij de gedurfde
eigen aanpak die de gemeente in 2015 koos,
en die goed uitpakte. In Ommen dankzij
de focus op ‘samen doen’ en preventie.
Wethouders Ko Scheele (Ommen) en Adrie Bragt
(Zaltbommel) kijken samen terug op 4 jaar
portefeuille jeugd.

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Ko is al 16 jaar wethouder, waarvan 12 jaar in Ommen. Al die

Professionals dicht bij het kind

Tussen preventie en zorg in

tijd heeft hij jeugd in zijn portefeuille gehad. “In Ommen heb

Vergeleken met Ko heeft Adrie de portefeuille jeugd pas kort

Adrie legt uit dat de Buurtzorg Jong-teams veel zorg

ik de decentralisaties meegemaakt. Ik ben blij dat we toen

onder zijn hoede. “Toen ik in 2018 verantwoordelijk werd

‘afvangen’. “Je kunt het preventie noemen, maar eigenlijk

hebben besloten om in positieve gezondheid te investeren.

voor het sociaal domein, was dat al op een bepaalde manier

zitten de teams tussen preventie en zorg in. En omdat we geen

Daar is Vitaal Vechtdal uit voortgekomen, een samenwer­

georganiseerd. Dan ga je het niet opeens helemaal anders

wachtlijsten hebben, zijn ze er altijd snel bij, in een pril

king van huisartsen, gemeenten, onderwijs, werkgevers en

doen.” Zeker niet in Zaltbommel, waar het jeugdzorgsys­

stadium.” Hij vergelijkt het met een huis dat in brand staat.

zorg­verleners hier in de regio. Vanuit de gedachte dat een

teem goed functioneert. Adrie richtte zich op consolideren

“De eerste 5 minuten zijn cruciaal, anders is het huis niet meer

gezondere leefstijl helpt om fit te worden en te blijven. Zodat

en versterken. “Ik houd de uitgangspunten vast en koester

te redden of alleen met hele zware middelen.” De aanpak

mensen minder gebruik hoeven te maken van zorg.” Als er

het systeem. Ik ben er trots op dat een aantal onderzoeken

van Zaltbommel is goed voor het kind, aldus Adrie. “Dat staat

zo’n fundament ligt, is het niet moeilijk om een lokaal sport-

nu heeft aangetoond dat de manier waarop wij het doen ook

voorop. Maar het is óók goed voor de financiën. De cijfers

en preventieakkoord af te sluiten. “Dat hebben we deze

écht werkt.” Anders dan andere gemeenten koos Zaltbommel

gespecialiseerde jeugdzorg zijn meer dan de helft lager dan

periode gedaan. Het is een omvangrijk akkoord waar maar

direct vanaf het begin voor professionals dicht bij het kind die

het landelijk gemiddelde. Je kunt dus veel zorg voorkomen.

liefst 30 organisaties aan meedoen. Die ook concrete activi­

niet alleen beoordelen maar ook behandelen. “We hebben

Maar nogmaals: het gaat ons niet om het geld. Het belangrijk­

teiten organiseren. Zoals de sportclinics op scholen, waarmee

2 grote Buurtzorg Jong-teams, 1 voor de stad en 1 voor de

ste is dat kinderen al die zorg niet hoeven door te maken.”

verenigingen zich konden presenteren.”

dorpen. We voeren geen keukentafelgesprekken. Vanaf dag 1
zit er een professional aan tafel die samen met het gezin en

Samen doen

zo nodig met de school gaat kijken wat er aan de hand is.

Ook Ommen staat er financieel goed voor. Maar dat was een

Ze kijken ook verder dan het kind, want vaak ligt de oorzaak

paar jaar geleden wel anders. Toen had de gemeente nog

in het gezin.”

forse tekorten. Volgens Ko was dat mede een gevolg van wat
hij de ‘weeffouten’ uit 2015 noemt. “Bij de decentralisaties
werd direct 15% bezuinigd. Tegelijkertijd kregen de gemeenten
zorgcontinuïteit opgelegd. Zo kregen de gemeenten nau­

“Met professionals dicht bij het
kind, die niet alleen beoordelen
maar ook behandelen, kun je
veel zorg voorkomen”

welijks de kans om het anders en beter te doen.” De tweede
weeffout waren de wijkteams. “Vrijwel alle gemeenten heb­
ben daarvoor gekozen. Op zich een prima oplossing, behalve
dat de teams uit professionals van zorgorganisaties bestaan.
Bij de meeste professionals zit ‘helpen’ in het DNA. Maar dat is
tegenwoordig niet de bedoeling. Mensen zijn, samen met de
hulpverlener, zelf verantwoordelijk voor hun ondersteuning.
Wij noemen dat ‘samen doen’.” Door te investeren in samen
doen en preventie heeft Ommen nu geld over.

31

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Een papieren werkelijkheid is
maar de halve werkelijkheid.
Zoek mensen op”

Vertrouwen gunnen

Papieren werkelijkheid is halve werkelijkheid

Vertrouwen is de belangrijkste pijler van de manier van werken

Het kind staat in Zaltbommel altijd op de eerste plaats.

in Zaltbommel. Adrie: “Als ik naar de hartchirurg ga, vertrouw

‘Zorg goed voor de kinderen’ is dan ook de belangrijkste tip

ik er ook op dat hij of zij het goed doet.” Vertrouwen bouw je

van Adrie aan nieuwe wethouders. “Kijk wat kinderen, ouders

door goed overleg. “En door de professionals te laten zien dat

en gezinnen nodig hebben. Voer een eerlijk gesprek en regel

je ze het vertrouwen gunt.” Dat is overigens niet hetzelfde als

vervolgens de zorg.” En – tweede tip – sluit zelf contracten met

iedereen maar zijn gang laten gaan. “Onze beleidsambtenaren

aanbieders af. “Doe niet mee in regionale inkoop­systemen.

zitten geregeld met de teams om tafel om de werkwijze te

Dat past niet bij het verlenen van zorg dicht bij huis. In zo’n

evalueren. Ook hebben we een intern kwaliteitssysteem en

systeem gaat het ook nooit over het kind, maar over cijfers en

visitatie. Maar dat is normaal, het hoort bij het vak.” Natuurlijk

hoe dingen zich ontwikkelen.” Ko raadt nieuwe wethouders

zijn er ook verbeterpunten in Zaltbommel. Zoals het contact

aan om er te zíjn. “Ga vooral niet in je kantoor zitten, boven­

met de huisartsen, dat kan beter. “We zijn nu begonnen met

op je papieren. Want een papieren werkelijkheid is maar de

POH’ers-jeugd, die kinderen in de huisartsenpraktijk kunnen

halve werkelijkheid. Zoek mensen op en verbind. En weet dat

zien. Want je kunt je afvragen of kinderen misschien onnodig

dat tijd kost. We kennen allemaal de uitdrukking ‘alleen ga je

naar de jeugd-ggz worden doorverwezen. Dat moet zich nog

sneller, samen kom je verder’. Zo is het echt. Ik heb dat wel

verder ontwikkelen. POH’ers-jeugd hebben bovendien het

moeten leren hoor, geduld is niet mijn sterkste eigenschap.

voordeel dat je kinderen dichter bij huis kunt behandelen en

Maar het loont wel. Wat overigens niet betekent dat je het

dat ze eerder worden geholpen. Daar hebben de kinderen

dan maar los moet laten. Richting geven is en blijft belangrijk,

baat bij.”

gedurende het hele proces.”

32

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Zorg goed voor de kinderen, kijk wat kinderen, ouders en
gezinnen nodig hebben.
• Sluit zelf op lokaal niveau contracten met aanbieders af.
• Ga niet in je kantoor zitten, maar zoek mensen op.
• Werk samen, ook al kost dat meer tijd.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?

33

Ko Scheele, wethouder in Ommen

Adrie Bragt, wethouder in Zaltbommel

“Van mijn vader leerde ik hard werken en
veel genieten”
“Mijn vader was vlascommissionair en
bietenagent. Zijn motto was: je doet 2 dingen in
het leven, hard werken en veel genieten. Dat is
me met de paplepel ingegoten. En ik pluk er nog
steeds de vruchten van. Dat hard werken erbij
hoort, heeft een Calvinistische oorsprong.
Gelukkig mocht genieten ook. Ik heb zelf
overigens ook op het land in het vlas gewerkt.
Dat waren lange, zware dagen. Ik stond om 6 uur
op en kroop ’s avonds bekaf mijn bed in. Maar het
verdiende wel goed. Dat baantje heeft me door
mijn studententijd heen geholpen.”

“Mijn opa van moederskant liep altijd voorop”
“Ik kom van het platteland. Allebei mijn opa’s
waren van eenvoudige komaf. Maar dat weerhield
mijn opa van moederskant er niet van om altijd
voorop te lopen. Hij stuurde bijvoorbeeld al zijn
kinderen naar school, óók mijn moeder. Omdat hij
het belangrijk vond dat ze zich ontwikkelde en niet
in haar eigen bubbel zou blijven. Dat was nogal
wat in die tijd! Bij mijn vader ging het heel anders.
Die was als boerenzoon voorbestemd om naar de
landbouwschool te gaan. Daar zat hij ver onder
zijn niveau, hij had alleen maar tienen en negens
op zijn rapport. Het is dus ontzettend
belangrijk om iemand in je omgeving te hebben
die je stimuleert een positieve stap te nemen.
En het beste uit jezelf te halen. Zoals de vader van
mijn moeder deed. En mijn moeder later bij mij.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Houd de idealen
waarmee je
wethouder bent
geworden vast”

34

In Rheden, Someren en Midden-Groningen staat
preventie hoog op de agenda. De wethouders jeugd
versterken de sociale basis om geïndiceerde zorg
te voorkomen. En als zorg toch nodig is, regelen
ze dat bij voorkeur lokaal, met aanbieders die ze
kennen. Wethouders Marc Budel (Rheden), Theo Maas
(Someren) en Peter Verschuren (Midden-Groningen)
kijken samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Marc Budel

Theo Maas

Peter Verschuren

Rheden

Someren

Midden-Groningen

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Toen Marc bijna 4 jaar geleden in Rheden begon, waren er

‘it takes a village to raise a child’.” Het meerjarenplan loopt

Gesprekken voeren en opschrijven

weinig algemene, preventieve voorzieningen voor de jeugd.

nu 6 jaar en er zijn mooie dingen uitgekomen. Een daarvan

Om als wethouder je rol goed te kunnen vervullen, moet je

“Er waren 2 A4’tjes voorzieningen voor ouderen, vanuit de

bereikte zelfs het achtuurjournaal: het Roger That Inspira­

weten waar je portefeuille écht over gaat. Peter bedacht daar

Wmo, maar voor jeugd veel minder. Daar ben ik aan gaan

tielab. “Dat is een inloopplek voor jongeren, gevestigd in

een mooie manier voor. “Ik was al langer wethouder, maar

werken.” Het resultaat mag er zijn: inlooppunten in de grote

een oude smederij. Jongeren kunnen komen om te praten

kreeg in 2018 de portefeuille jeugd erbij. Ik ben toen met alles

dorpen, het project Steunouders om uithuisplaatsingen te

of juist niets te zeggen, om huiswerk te maken, om voor de

en iedereen gaan praten: ouders, kinderen, hupverleners,

voorkomen, een scheidingsloket, een meidengroep. Daarnaast

hout­kachel te zitten, het is allemaal goed. Het inspiratielab is

het onderwijs, huisartsen. En al die gesprekken heb ik

ging Marc om tafel met zorgaanbieders. “We zagen een paar

vooral bedoeld voor jongeren die de weg een beetje kwijt zijn,

opgeschreven en de teksten heb ik aan mijn gesprekspartners

producten die fors toenamen, vooral lichtere producten.

maar moeilijker bij de gemeente of een zorgaanbieder bin­

voorgelegd, met de vraag of ik het goed begrepen had.

We hebben aanbieders gevraagd betere triage te doen.”

nenlopen. Als gemeente hebben we er geen bemoeienis mee.

Door die gesprekken te voeren en op papier te zetten, kwam

In september 2021 waren in Rheden 415 indicaties minder

Sterker nog, we hebben het voor elkaar gekregen door ons er

het goed in mijn geheugen. Het gaf me een basis én een goed

verstrekt dan een jaar eerder. “Aan deze cijfers zie je dat

juist niet mee te bemoeien, maar wél mee te verbinden.”

inzicht. Ik kon daarna makkelijker zien wat er moest gebeu­

ondersteuning vanuit een goede sociale basis in combinatie

Dat het meerjarenplan werkt, bevestigen de cijfers van de

ren.” De gesprekken zijn gebundeld in een boek: Worstelen

met goede triage geïndiceerde jeugdzorg kan voorkomen.”

GGD. “In 2015 waren hier 220 kinderen tussen de 4 en 18 jaar

met geboeide handen. Hoe de gemeente greep zoekt op de jeugdzorg.

onvoldoende weerbaar. Dat aantal is met 30% afgenomen.

“De afspraak met de uitgever was voor mij een goede stok

Dat is keiveel, daar ben ik trots op.”

achter de deur. Er moest echt wat komen.”

De ouderwetse gezinsondersteuner
Ook Peter investeerde in voorliggende voorzieningen.
Zijn doel was: van geïndiceerde zorg naar netwerkversterking.
“Bij ons in Midden-Groningen werd bijvoorbeeld de ouder­
wetse gezinsverzorger enorm gemist. In plaats van permanent
jeugdzorg in te zetten, hebben we vorig jaar gezinsonder­
steuners geïntroduceerd. Daar heb ik wel even strijd voor
moeten voeren. Maar nu – na de laatste evaluatie – is iedereen
razend enthousiast. De inzet van gezinsondersteuners is geen
proef meer, maar blijvend.”

Roger That Inspiratielab
Theo is trots op het netwerk dat Someren heeft opgebouwd.

“Toen het jeugdwerk een voetbal­
toernooi organiseerde, deed ook een
raads- en wethoudersteam mee.
Dat vond de jeugd fantastisch”

“Alle lokale zorg- en welzijnpartners, de verenigingen én
ouders zitten erin, iedereen die op een of andere manier
betrokken is bij opgroeiende kinderen. Al in 2015 heeft dit
netwerk een meerjarenplan opgesteld, vanuit de gedachte

35

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Laten zien wat je doet en bereikt

dus ik begrijp de stap van Marc heel goed. Hier in de regio

Blijf idealist

Marc laat zich veel zien als wethouder. “Ik ben hiervoor

hebben we met onze belangrijkste partners een ambitie­

Peter raadt nieuwe wethouders aan om met iedereen te

onder andere hoofd communicatie geweest bij een andere

akkoord gesloten. Met daarin onze gedeelde ambities én oog

praten, zoals hij zelf ook deed toen hij als wethouder jeugd

gemeente. Ik ben het dus gewend om te communiceren, ook

voor elkaars belangen.” “Mooi”, reageert Peter. “Midden-

begon. “Dat is beter dan erover lezen. Ga naar iedereen toe!”

via Facebook, Twitter en Instagram. Ik laat zien wat we doen

Groningen doet nu nog mee aan een open house-constructie

Theo’s advies is ‘blijf idealist’. “Houd de idealen waarmee je

en bereiken. En als er een voetbaltoernooi is, sta ik zelf in

met 200 aanbieders. Maar ook wij willen met de grootste

wethouder bent geworden vast. Bestuur vanuit idealisme,

het doel. Meedoen is belangrijk, betrokken en aanwezig zijn.

partijen gaan praten over betere hulp aan met name multi­

geld is slechts een kader waarbinnen je moet werken.”

Toen het jeugdwerk een voetbaltoernooi organiseerde, deed

problemgezinnen. Want daar gaat bij ons het grootste deel

“En verwerk die idealen in een visie op veilig en gezond op­

ook een raads- en wethoudersteam mee. Dat vond de jeugd

van de jeugdzorg naartoe. Ik ben het ermee eens dat ‘in part­

groeien met een plek voor talenten”, besluit Marc. “Jeugdzorg

fantastisch.” Ook keuzes durven maken is een belangrijke

nerschap’ de beste manier is. De meeste aanbieders deugen

is niet meer dan een onderdeel daarvan. Zo krijgt het de plek

eigenschap van een wethouder. “We hadden de jeugdzorg

inderdaad. Ook zij willen het beste voor de kinderen en de

die het verdient, net als onderwijs, sport en cultuur.”

samen met 11 andere gemeenten aanbesteed. In 2020 was

gezinnen.”

er een nieuwe aanbesteding en gingen we van ruim 400 naar
circa 240 aanbieders. Dat vond ik nog steeds te veel om goed

Gezinnen een stem geven

samen te werken. Toen hebben wij een paar producten lokaal

Marc, Peter en Theo hadden alle drie meer tijd aan de verbin­

aanbesteed. Dat vergt wel moed hoor! En je moet het goed

ding met onderwijs willen besteden. Peter had ook gezinnen

kunnen uitleggen, ook aan je collega-wethouders.” Nu doet

en ouders meer stem in de beleidsvoorbereiding willen geven.

Rheden zaken met 8 (clusters van) aanbieders. “Die 8 aanbie­

“Zij moeten de bestuurders voeden, maar daar hebben we

ders, de gemeente en een lokale (welzijns)partij zitten elke

nog geen goede vorm voor gevonden.” Theo haakt daarop

week met elkaar aan tafel om lastige casussen te bespreken.

in. “Precies, we moeten de expertise van ervaringsdeskun­

Dan kijken we of lichte ondersteuning óf geïndiceerde zorg

digen veel meer gebruiken. Zij kunnen ons een waardevolle

nodig is.”

spiegel voorhouden. In Someren sluiten nu 2 keer per maand
ervaringsdeskundigen aan bij het sociale team. Dat is heel

Werken vanuit vertrouwen

verrijkend, ik had dat verder willen uitbouwen.” Marc vindt het

Theo vindt werken vanuit vertrouwen belangrijk. “Vlak voor­

jammer dat een wethouder jeugd vooral met jeugdzorg bezig

dat de transitie plaatsvond was ‘het vertrouwen terug naar

is. “Terwijl 85% van de jongeren het zonder ondersteuning

de professional’ een van de motto’s. Maar daar is weinig van

doet. Ook voor die groep wil ik wethouder zijn.”

terechtgekomen. Ik zie dat we juist meer vanuit wantrouwen
zijn gaan werken en dat kost veel tijd en geld en energie.
Terwijl ik heel veel mensen tegenkom die ik vertrouw, ook
zorgaanbieders.” Vertrouwen vraagt om een open gesprek
met aanbieders. “En dat kan inderdaad niet met 200 tegelijk,

36

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Tips voor nieuwe wethouders
• Maak gebruik van de expertise van ervarings-­
deskundigen.
• Geef gezinnen en ouders een stem in de
beleidsvoorbereiding.
• Laat zien wat je doet en bereikt.
• Ga met iedereen praten, zodat je weet wat er speelt.
• Houd je idealen vast.

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?
Peter Verschuren, wethouder in MiddenGroningen
“Met mijn leraar besprak ik alle toestanden
in de wereld”
“Op de middelbare school trof ik een leraar
aardrijkskunde met wie het heel goed klikte.
Het was een nog jonge vent. Met hem sprak ik
over het kolonialisme, over het Amerikaanse
imperialisme, over alle toestanden in de wereld.
Die gesprekken zijn mede de reden geweest dat ik
me al op de middelbare school bij de SP heb aangesloten. Na mijn school ben ik sociale geografie
gaan studeren. Dat is ongetwijfeld ook deels aan
hem te danken.”

37

Marc Budel, wethouder in Rheden

Theo Maas, wethouder in Someren

“Juf Cuni gaf me alle ruimte”
“Mijn basisschool was een Jenaplanschool, een
school met veel vrijheid, en daar voelde ik me als
een vis in het water. Zeker bij juf Cuni, want zij
gaf me alle ruimte. Ik had veel interesses en
mocht lekker doorwerken. Ze remde nooit af.
Ze stimuleerde me juist, ook om anderen te
helpen. Niet door heel nadrukkelijk aanwezig
te zijn, maar met een zacht handje in de rug: ‘ga
maar’. Ze zag mijn talenten. Later kwam mijn
broertje ook bij haar in de klas. Hij was heel
anders dan ik en juist niet met leren bezig.
Maar juf Cuni zag ook zijn talenten en stimuleerde
die ook. Naderhand ben ik pas gaan beseffen hoe
mooi dat was.”

“Mijn biologieleraar ging op een volwassen
manier het gesprek aan”
“Ik twijfelde tussen mijn oma – of opoe zoals wij
haar noemden – en mijn biologieleraar op de
middelbare school. Het is de leraar geworden.
Marten Salverda was de eerste leerkracht die
op een volwassen manier het gesprek met mij
aanging. Op een heel open manier. ‘Wat wil jij
later betekenen?’, vroeg hij. Dus niet ‘wat wil
jij later worden’. Marten was betrokken bij de
organisatie van de schoolweken. Dan gingen de
leerlingen op reis naar Praag, Londen of Parijs.
Behalve de kinderen die geen geld had. Die gingen
naar Maria Roepaan in Gennep, een instelling
voor kinderen met een verstandelijke beperking.
Ik ging met Marten naar Maria Roepaan. En dat
is een enorme eyeopener geweest. Opeens wist
ik wat ik wilde. Ik zat in 5 vwo en ben voortijdig
gestopt met school. Ik had voldoende opleiding
om de zorg voor mensen met een verstandelijke
beperking in te gaan.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“Een betere start
op de basisschool
betaalt zich over
10 jaar uit”

John Does

Heerhugowaard
38

Heerhugowaard doet goede ervaringen op met de
methode Beschermjassen. Lansingerwaard zet in
op sport en cultuur. En Heerenveen investeert in de
samenwerking met onderwijs. In alle 3 de gemeenten
is een verandering in gang gezet, maar – waarschuwen
de wethouders – ze zijn er nog niet. Wethouders
John Does (Heerhugowaard), Ankie van Tatenhove
(Lansingerland) en Jelle Zoetendal (Heerenveen) kijken
samen terug op 4 jaar portefeuille jeugd.

Ankie van Tatenhove
Lansingerland

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Jelle Zoetendal
Heerenveen

John komt oorspronkelijk uit de kunst en cultuur. Hij stu­

corona heeft voortgebracht! Vóór corona kregen we het zaaltje

deerde aan het conservatorium en werkte daarna regelmatig

nooit vol als we thema-avonden voor ouders organiseerden.

met jongeren en muziek. Dan zag hij mooie dingen gebeu­

Maar bij het eerste webinar waren 140 mensen aanwezig.

ren. “Dat ben ik nooit vergeten. Daarom was geld vrijmaken

Ons bereik is veel groter.”

voor een cultuurverbinder een van de eerste dingen die ik als
wethouder heb gedaan. En dat is aardig gaan lopen. We laten

Samen aan de slag

jongeren zelf dingen bedenken en faciliteren dat vervolgens.

Jelle verbeterde de samenwerking met onderwijs. “In mijn

Ik denk dat dit – zeker in coronatijd – heel wat bushokjes

eerdere periode als wethouder had ik sport in mijn porte­

heeft gescheeld. We gaan het nu uitbreiden met sport.” John

feuille. Ik kende alle voorzitters van de sportverenigingen.

investeerde ook in de methode Beschermjassen, een bijzon­

Toen ik onderwijs erbij kreeg, bleek dat niemand de school­

dere aanpak voor jongeren die vastlopen in de reguliere zorg.

directeuren kende. Ik ben een netwerk gaan opbouwen en

“Daar ben ik echt trots op. De methode draait om veiligheid

dat resulteerde in het handvest Samen aan de slag. Ook de

en verbinding. Je omringt de jongere met mensen die voor

peuteropvang doet mee. Er staan 3 programmalijnen in: een

hem of haar belangrijk zijn, als een beschermjas. Samen gaan

doorgaande leerlijn, het pedagogisch opvoedklimaat verster­

ze gesprekken voeren. En dan blijken vaak generatie-aspecten

ken en gelijke kansen in het onderwijs. Door corona stond het

mee te spelen. Bijvoorbeeld dat opa iets heeft meegemaakt

even op een lager pitje. Maar toen het extra onderwijsgeld van

in de oorlog wat bij de jongere naar bovenkomt. De meeste

het Rijk kwam, hebben we het handvest er weer bij gepakt.

jongeren kunnen na 2 sessies in het beschermjassenhuis weer

Alles wat we doen, past bij een van de leerlijnen. Het biedt een

verder. Dat vind ik mooi.”

kader.” In een van de dorpen rond Heerenveen bracht Jelle
bovendien 2 betaalde coaches de school binnen. “In het dorp

Urban Sportspark

wonen veel mensen met een lage sociaal-economische status.

Ook Ankie zette in Lansingerland stappen in de verbinding

Er waren vaak problemen op school. Nu is er meer rust in

met cultuur en sport. Haar uitdaging was een alternatief te

en om de school en dat zie je terug in de schoolresultaten.

vinden voor een repressieve aanpak. “Ik geloof niet in straffen.

Die zijn behoorlijk verbeterd. Dat is enorme winst voor de

Liever zoek ik naar manieren om van raddraaiertjes verant­

kinderen. Ik denk dat deze betere start op de basisschool zich

woordelijke mensen te maken, die zich bekommeren om

over 10 jaar echt uitbetaalt.”

anderen. Dat kan via sport en cultuur. Helpen bij trainingen
bijvoorbeeld of samen muziek maken.” Lansingerland beschikt

Verbindingsofficier

inmiddels over een cultuurcentrum en het Urban Sportspark

Gevraagd naar hun rol als wethouder, geven John, Ankie en

is een van de veelzijdigste sportparken in Nederland. Blij is

Jelle aan dat die divers is. Ankie: “De ene keer faciliteer je

Ankie ook met de webinars voor ouders die de gemeente

een goed idee van een ander, de andere keer initieer je zelf

organiseert. “Dat is een van de weinige goede dingen die

een verandering.” “Precies”, zegt John. “Zonder mij was de

39

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

“De ene keer
faciliteer je een
goed idee van een
ander, de andere
keer initieer je zelf
een verandering”

cultuurverbinder er bijvoorbeeld nooit geweest.” Jelle en

Versterking en verrijking

Ankie benadrukken hoe belangrijk het is om zelf te zien en

Ankie is inmiddels geen wethouder meer. Haar opvolger

te voelen waar het écht om gaat. “De eerste keer dat een

heeft ze aangeraden om ook met de data aan de slag te gaan.

G-groep in Lansingerland afzwom voor het A-diploma mocht

“Dat gebeurde nog niet toen ik wethouder werd. In data zie

ik als wethouder de diploma’s uitreiken”, vertelt Ankie.

je trends. Bijvoorbeeld dat het aantal kinderen met dyslexie

“Ik vergeet nooit meer hoe trots een van de kinderen achteraf

schrikbarend hoog is. En ga vooral buiten lopen, ga naar

naar zijn ouders toeliep. ‘Mama, mama, kijk, nou heb ik óók

de mensen toe.” “Plaats een stip op de horizon”, zegt Jelle.

een diploma’. Ik besefte opeens hoe belangrijk het voor kinde­

“En kijk vervolgens wat dan je eerste stap moet zijn. Een

ren met een beperking is om gewoon mee te doen. Daar heb

duidelijk doel helpt je om koersvast te opereren.” “Houd

ik dus meer in geïnvesteerd.” Jelle vindt het belangrijk dat zijn

je gezonde verstand erbij”, voegt John toe. “Oplossingen

ambtenaren datzelfde gevoel hebben. “Ze moeten beseffen

hoeven niet ingewikkeld te zijn of veel te kosten, met gezond

dat het om méér gaat dan cijfers en dingen op papier zetten.

verstand kom je een heel eind.” En sluit aan bij een bestuurlijk

Verder zie ik mijn rol als wethouder vooral als verbindings­

leernetwerk, als je de kans krijgt. “Het was een versterking en

officier. Ik maak de lijntjes die al lopen sterker, ik zorg dat

verrijking en heeft me vaak aan het denken gezet. En nieuwe

mensen elkaar beter gaan begrijpen.”

inspiratie gegeven.” “Het is een soort ‘lotgenotencontact’”,

“Voor verandering
is een lange
adem nodig”

besluit Jelle. “Iedereen worstelt met dezelfde dingen.

Normaliseren

Dat vond ik waardevol en steunend.”

De drie wethouders benadrukken dat er een verandering in
gang is gezet, maar dat ze er nog niet zijn. Daar is een lange
adem voor nodig. Normaliseren, het onderwijs betrekken,
problematische echtscheidingen en meer maatwerk in de
zorg zijn onderwerpen die ze op hun netvlies hebben staan.
Jelle: “Je hoort er als ouder bijna niet meer bij als je kind niets

Tips voor nieuwe wethouders

heeft. Het zou toch andersom moeten zijn?” “Het lijkt of ouders
liever op zoek gaan naar een etiketje voor hun kind, dan naar

• Ga ook met data aan de slag, zodat je trends kan zien.
• Ga naar de mensen toe.
• Plaats een stip op de horizon en werk daar stap voor
stap naartoe.
• Houd je gezond verstand erbij.

iemand die hun kind kan helpen om met al zijn eigenaardig­
heden een goed plekje in de maatschappij te vinden”, vult
Ankie aan. “Onderwijs heeft daar een belangrijke rol in. Maar
onderwijs lijkt het liever over de schutting heen te gooien naar
de jeugdhulp.” “Ieder kind moet door het malletje passen”, ver­
volgt Jelle. “Maar dat is gewoon niet de realiteit.” “We moeten
ook oog houden voor de veerkracht van kinderen”, zegt John.

40

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Wie heeft jou geïnspireerd in je jeugd?
John Does, wethouder in Heerhugowaard
“Mijn broertje overleed toen hij 15 was”
“Mijn inspiratiebron is ontegenzeggelijk mijn
broertje geweest. Hij was een jaar jonger dan ik en
had vanaf zijn eerste jaar kanker. Hij overleed toen
hij 15 was. Dat heeft mij gevormd en mijn leven
bepaald. Behalve dat het droevig was, maakt het
je ook bewust van je menszijn, dat je het sámen
moet doen. Je leert oog te houden voor wat er met
mensen gebeurt. Dat zie je terug binnen ons gezin.
Ik heb 5 broers en 5 zussen, ik ben de achtste in
de rij. Door mijn broertje waren we heel hecht, we
hadden iets te doen met elkaar. We bekommeren
ons nog steeds om elkaar. En zijn nog altijd even
hecht. Om een mooi voorbeeld te noemen: we
hadden afgesproken dat we op de honderdste
geboortedag van onze vader met z’n allen naar
het kerkhof zouden gaan. Maar dat viel op een
dinsdag, bijna iedereen moest gewoon werken.
Toen hebben we gewoon ’s ochtends om 5 uur
afgesproken. Sindsdien staan we elk jaar op 29
januari om 5 uur met de nazaten op het kerkhof.”

41

Ankie van Tatenhove, tot 1 november 2021
wethouder in Lansingerland
“Nergens blijf je kind, behalve bij je ouders”
“Het klinkt een beetje saai, maar in mijn jeugd
waren mijn ouders het belangrijkst. Ik was altijd
welkom in een warm nest. Thuis is de enige
plek waar je mag zijn wie je bent, ook als je je
chagrijnig voelt. Het is de plek waar mensen blij
zijn als je een diploma haalt of iets anders bereikt.
En waar ze er voor je zijn als je niet lekker in je vel
zit of als je een verdrietig groot kind bent. Toen
ik 25 was, heb ik een miskraam gehad. Ook toen
kon ik thuis terecht. Ik weet nog goed dat ik in de
stoel van mijn vader zat, de benen opgetrokken
en niks hoefde te doen. Ik mocht helemaal mijzelf
zijn en realiseerde me dat dat uniek is – nergens
blijf je kind, behalve bij je ouders. Het klinkt heel
gewoon, maar het is heel bijzonder.”

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Jelle Zoetendal, wethouder in Heerenveen
“Mijn vader leerde mij nieuwsgierig te blijven”
“Mijn vader – of heit zoals wij zeggen – was
iemand bij wie je je verhaal kwijt kon en die
richting gaf als je even zoekende was. Hij leerde
mij nieuwsgierig te blijven en door te vragen, ook
als ik verontwaardigd was. ‘Ga ontdekken wat er
aan de hand is!’ Dat geef ik nu ook aan mijn eigen
kinderen mee. Toen ik wat ouder was, vervulde de
schooldirecteur een zelfde soort rol voor mij.
Ik had het niet naar mijn zin op school, zat er niet
op mijn plek. En dat zorgde voor strubbelingen.
Ik kon moeilijk stil zitten, de boeken trokken me
niet. Als ik dan voor een gesprek naar de schooldirecteur moest, hadden we het bijvoorbeeld over
Van Kooten en De Bie en over Freek de Jonge.
Hij zocht iets om een leuk gesprek over te hebben,
hij prikkelde me en trok me er op die manier weer
bij. De strubbelingen kwamen helemaal niet ter
sprake. Na zo’n gesprek deed ik mijn huiswerk
toch wel.”

Colofon
Van klein tot groot
Wethouders investeren in kansen voor jongeren
Een uitgave van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport
Den Haag, februari 2022
Tekst
Ingrid Brons, Leiden
Ontwerp en opmaak
Things To Make And Do, Den Haag
Normaliseren, demedicaliseren, preventie en de eigen kracht
van gezinnen verstevigen zijn belangrijke doelstellingen in
de Jeugdwet. Een groeiende groep wethouders denkt actief
over deze thema's na en kiest ervoor om te investeren in
preventie en de positieve ontwikkeling van kinderen en
jongeren. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (VWS) wil samen met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) deze wethouders helpen om te versnellen
en heeft het initiatief genomen voor een bestuurlijk leernet­
werk preventie jeugd. Jeugdwethouders kunnen hier hun
kennis van en ervaringen met jeugdpreventie met elkaar
delen en elkaar helpen om nieuwe stappen te zetten voor
het gezond en veilig opgroeien van kinderen. Voor vragen
over deze publicatie kunt u contact opnemen met Marieke
Koppenaal-de Lange, marieke.koppenaal@minvws.nl.

42

Gerria Toeter

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Jelle Zoetendal

Theo Maas

Ko Scheele

Ron de Haan

Frank Berkhout

43

Van klein tot groot Wethouders investeren in kansen voor jongeren

Van klein tot groot
Wethouders investeren in kansen voor jongeren
Een uitgave van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport
Den Haag, februari 2022