Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2881
Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het Rijksvastgoedbedrijf en een pand dat voor een
spotprijs is verkocht aan een malafide ondernemer (ingezonden 23 april 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 20 mei 2020).
Vraag 1, 2, 3 en 4
Is het waar dat het Rijksvastgoedbedrijf Noordeinde 64 heeft verkocht aan de
gemeente Den Haag, die het een dag later meteen voor een spotprijs
verkocht aan een malafide ondernemer?1
Voor hoeveel geld heeft het Rijksvastgoedbedrijf het pand verkocht?
Waarom heeft het Rijksvastgoedbedrijf het pand verkocht?
Wist het Rijksvastgoedbedrijf van de plannen van de gemeente om het pand
een dag later door te verkopen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is dan
toch ingestemd met de verkoop?
Antwoord 1, 2, 3 en 4
In aansluiting op mijn beantwoording van de schriftelijke vragen die zijn
gesteld door het lid Krol over de verkoop van het pand Noordeinde 64/64A te
Den Haag, met Aanhangsel Handeling, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2881,
bericht ik u het volgende.
Het pand is verkocht in het kader van de zogeheten reallocatieprocedure,
zoals genoemd in artikel 9, zevende lid, van de Regeling materieelbeheer
rijksoverheid 2006. Op grond daarvan werd het onderhavige overtollig
rijksvastgoed, voordat het eventueel openbaar kan worden verkocht, eerst
aangeboden aan medeoverheden met het oog op herbestemming in de
publieke sfeer. Tijdens het reguliere samenwerkingsoverleg dat de gemeente
Den Haag voerde met het Rijksvastgoedbedrijf, heeft de gemeente in juli 2016
belangstelling getoond voor het verwerven van het pand in het kader van de
reallocatieprocedure. Zie ook het collegebesluit van de gemeente Den Haag
(bijlage 1), waarin de doorverkoop aan de heer Munie wordt gemotiveerd.
Belangrijke beweegredenen daarbij waren dat het pand al langdurig
leegstond (op leegstandsbewoning na), de betrokken ondernemer op deze

1

ah-tk-20192020-2881
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

AD, «gemeente wist van gerommel Omar Munie», 22 april 2020 http://content.moreover.com/
eApolloRequest?data=EVc9vj-dxaUGG_Ings83_-7lW-0DMex0MiJvuTeq4nEZwMHepLI68IgsXPiUBYY

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

locatie zijn diverse werkzaamheden kon samenvoegen en plaats wilde bieden
aan mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Op basis daarvan is
destijds besloten tot overdracht van het onroerend goed aan de gemeente
Den Haag.
Voor wat betreft deze overdracht heeft mijn ambtsvoorganger in zijn brief van
25 juni 2013 aan de Tweede Kamer (Kamerstuk 31 490, nr. 122) aangegeven
dat onderhandse verkoop aan medeoverheden plaatsvindt op basis van een
door een (externe) onafhankelijke taxateur bepaalde marktwaarde. Daarom is
met het oogmerk de marktconformiteit te waarborgen een taxatierapport
opgesteld door een NRVT-gecertificeerde2 taxateur van Frisia Makelaars. Op
7 september 2018 is bij notariële akte het pand voor een koopprijs van
€ 1.735.000,00 geleverd aan de gemeente Den Haag. Verder wil ik u in dit
verband melden dat ik momenteel een ADR-onderzoek laat uitvoeren naar de
verkoop van dit pand, waarvan ik voor de zomer de resultaten verwacht. Zie
ook het antwoord op vraag 5 en 7.
Vraag 5 en 7
Deelt u de mening dat dit soort constructies om Rijksvastgoed te verkopen
voor spotprijzen zeer onwenselijk zijn? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid het Rijksvastgoedbedrijf te verplichten gebouwen te verkopen
met een antidoorverkoopclausule voor bepaalde tijd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 7
Er is regelmatig discussie over de reallocatieprocedure, met name als het
gaat om doorverkoop door gemeenten aan derden. Naar aanleiding van deze
discussie en om meer transparantie en verkorting van de huidige langdurige
verkoopprocedures aan te brengen, ben ik voornemens om deze reallocatieprocedure aan te passen. De uitwerking hiervan vindt momenteel plaats. Over
mijn bredere beleidsafweging, mede in het licht van de uitkomsten van het
genoemde ADR-rapport, informeer ik de Tweede Kamer in het najaar.
Een zogenaamde anti-doorverkoopclausule (in de vastgoedpraktijk bekend als
anti-speculatiebeding of vervreemdingsbeding) is bij verkoop van bestaand
onroerend vastgoed niet gebruikelijk. Een overeengekomen koopprijs is
immers gebaseerd op het voorgenomen gebruik door de koper. Een dergelijk
verbod om te verkopen wordt in het algemeen wel bij nieuwbouw toegepast
om doorverkoop met mogelijke snelle winst te voorkomen. In de koopovereenkomst tussen het Rijksvastgoedbedrijf en de gemeente Den Haag is wel
een meerwaardeclausule met kettingbeding opgenomen. Dit houdt in dat,
indien (een deel van) het object binnen tien jaar een andere en meer
hoogwaardige bestemming (bijvoorbeeld uitsluitend woningen) verkrijgt dan
op basis van het thans vigerende bestemmingsplan is toegestaan, de koper
aan de Staat een meerprijs is verschuldigd. Het Rijksvastgoedbedrijf
beoordeelt regelmatig of er sprake is van een hoogwaardiger bestemming.
Daarvan is tot op heden geen sprake.
Vraag 6
Worden meer van dit soort constructies gebruikt? Welke verkopen met
vergelijkbare constructies zijn er vanaf het jaar 2000 geweest?
Antwoord 6
In bijlage 2 vindt u een overzicht van alle verkopen met betrekking tot
gebouwen en bouwgrond aan medeoverheden die via de reallocatieprocedure tot stand zijn gekomen. In verband met de mogelijkheden van de
geautomatiseerde systemen begint het overzicht bij 2003. Daar de systemen
niet zijn ingericht op deze vraagstelling, is er een handmatige sectie
toegepast en kan het zijn dat er ondanks diverse controles kleine discrepanties resteren.
Bijlage 1: Collegebesluit van de gemeente Den Haag3
Bijlage 2: Overzicht verkocht rijksvastgoed in het kader van de reallocatieprocedure4

2

Het Nederlands Register Vastgoed Taxateurs
Raadpleegbaar via tweedekamer.nl
4
Raadpleegbaar via tweedekamer.nl
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2