Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 811

Wijziging van een aantal wetten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (Verzamelwet SZW-wetgeving
2009)

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 21 november
2008 en het nader rapport d.d. 9 december 2008, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 17 september 2008, no. 08.002651, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel
van wet houdende wijziging van een aantal wetten van het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Verzamelwet SZW-wetgeving 2009), met
memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel betreft diverse wijzigingen van een aantal wetten op het
terrein van sociale zekerheid en arbeidsomstandigheden. De Raad van State
onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar maakt opmerkingen over
de bepalingen inzake gegevensuitwisseling en de aanwijzing van personen
belast met nalevingstoezicht op grond van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag. Hij is van oordeel dat in verband daarmee (enige) aanpassing
van het voorstel wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 17 september
2008, nr. 08.002651, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen.
Dit advies, gedateerd 21 november 2008, nr. W12.08 0408/III, bied ik U hierbij
aan.
De Raad van State geeft U in overweging het wetsvoorstel aan de Tweede
Kamer te zenden nadat met de volgende punten rekening is gehouden.

1. Bepalingen inzake gegevensuitwisseling

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.
2
Zie artikel V, onderdeel F.

KST125143
0809tkkst31811-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Op grond van het voorgestelde artikel 29a, eerste lid, Arbeidsomstandighedenwet zijn bestuursorganen en certificerende instellingen als bedoeld in
artikel 20, tweede lid, bevoegd uit eigen beweging en verplicht desgevraagd
aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de toezichthouder
kosteloos alle gegevens en inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn
voor de uitvoering en het toezicht op de naleving van het bepaalde bij of
krachtens deze wet.2 Artikel 29a, tweede lid, vestigt gelijke bevoegdheden en
verplichtingen, maar nu van de Minister van Sociale Zaken en Werkgele-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 811, nr. 4

1

genheid en de toezichthouder jegens andere bestuursorganen en de desbetreffende certificerende instellingen. Bij het verwerken van persoonsgegevens
kunnen desbetreffende personen en instanties ingevolge artikel 29a, derde lid,
gebruik maken van het burgerservicenummer of, bij het ontbreken daarvan,
het sociaal-fiscaalnummer. Krachtens artikel 29a, vierde lid, vindt de gegevensverstrekking, bedoeld in artikel 29a, eerste en tweede lid, niet plaats indien de
persoonlijke levenssfeer van de betrokkene daardoor onevenredig wordt
geschaad. Op grond van artikel 29a, vijfde lid, kunnen bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur regels worden gesteld omtrent de gevallen
waarin en de wijze waarop in ieder geval gegevens worden verstrekt.
Gelijksoortige bepalingen worden ingevolge artikel VI, onderdeel E, en artikel
XIII, onderdeel B, opgenomen in de Arbeidstijdenwet en de Wet minimumloon
en minimumvakantiebijslag, met dien verstande dat deze bepalingen geen
betrekking hebben op certificerende instellingen. De bepalingen worden, zo
zegt de toelichting, vastgesteld om een betere samenwerking tussen de
verschillende Rijksinspecties mogelijk te maken. De Raad maakt hierover de
volgende opmerkingen.
a. Doelbinding
Op grond van het voorgestelde artikel 29a, eerste en tweede lid, Arbeidsomstandighedenwet is slechts in beperkte mate duidelijk door wie of aan wie,
welke gegevens, waarom, mogen worden verstrekt. Weliswaar zal, aldus de
toelichting, in bepaalde gevallen gegevensuitwisseling worden beperkt tot
specifieke samenwerkingsverbanden op basis van een schriftelijke overeenkomst of een convenant in verband met domeingerichte inspecties1, maar het
al dan niet bestaan van een dergelijk samenwerkingsverband staat onder de
voorgestelde formulering van de wettelijke bepalingen niet aan gegevensverstrekking aan respectievelijk door andere inspecties of toezichthouders in
de weg. De Raad is van oordeel dat de mogelijkheid van gegevensverstrekking
dient te worden beperkt tot die situaties waarin daadwerkelijk vorm gegeven is
aan afspraken tussen inspecties en toezichthouders met betrekking tot de
uitwisseling van gegevens. Het voorgestelde artikel 29a, vijfde lid, regelt dat bij
of krachtens algemene maatregel van bestuur regels kunnen worden gesteld
omtrent de gevallen waarin en de wijze waarop in ieder geval gegevens
worden verstrekt. De Raad constateert dat deze bepaling ook als dergelijke
regels worden gesteld, geen beperking biedt van de mogelijkheden tot
gegevensverstrekking tot de bovengenoemde gevallen. De Raad adviseert het
voorstel zodanig aan te passen dat de mogelijkheid van gegevensverstrekking
wordt beperkt tot bovengenoemde situaties.
b. Gegevensuitwisseling met certificerende instellingen

1

Een domein kan daarbij een branche of een
keten zijn waar veel toezichtslast voorkomt.
Artikelsgewijze toelichting op Artikel V,
onderdeel F.

De Raad vraagt voorts aandacht voor de informatieverstrekking op grond van
artikel 29a Arbeidsomstandighedenwet tussen de minister en toezichthouders
enerzijds en door de minister aangewezen certificerende instellingen
anderzijds. Thans regelt artikel 1.5b Arbeidsomstandighedenbesluit de
informatieverstrekking tussen de Arbeidsinspectie en de certificerende
instellingen. De certificerende instellingen en de toezichtambtenaren zijn
krachtens dit artikel gehouden elkaar alle benodigde informatie te verstrekken,
indien zij weten of kunnen weten dat de veiligheid of gezondheid van
werknemers of derden door werkzaamheden waarop zij controle respectievelijk toezicht houden, in gevaar wordt of kan worden gebracht. In de
toelichting wordt niet aangegeven waarom deze bestaande mogelijkheid van
informatieverstrekking niet toereikend is. Daarbij acht de Raad tevens van
belang dat een certificerende instelling een bijzondere activiteit uitoefent. Zij
beschikt niet over toezichtbevoegdheden, maar voert controleactiviteiten uit
aan de hand van een door betrokken partijen overeengekomen certificatieschema. Het is niet bij voorbaat duidelijk waarom een certificerende instelling
meer informatie nodig heeft dan die welke op grond van de door betrokkenen
overeengekomen controleactiviteiten en de toepassing van artikel 1.5b
Arbeidsomstandighedenbesluit kan worden verkregen. Daarnaast bestaat het
risico dat een ruimere mogelijkheid van certificerende instellingen tot
informatieverstrekking aan de inspectie ten koste gaat van de medewerking
van gecertificeerde personen en bedrijven aan de controleactiviteiten van de
certificerende instelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 811, nr. 4

2

De Raad adviseert gelet op het bovenstaande de toelichting aan te vullen en zo
nodig het voorstel aan te passen.
1. Bepalingen inzake gegevensuitwisseling:
a. Doelbinding
De Raad is van oordeel dat de mogelijkheid van gegevensverstrekking dient te
worden beperkt tot die situaties waarin daadwerkelijk vorm gegeven is aan
afspraken tussen inspecties en toezichthouders met betrekking tot de
uitwisseling van gegevens. De Raad adviseert het voorstel zodanig aan te
passen dat de mogelijkheid van gegevensverstrekking wordt beperkt tot die
situaties.
Hiermee beveelt de Raad aan om het noodzakelijkheidsvereiste in het eerste en
tweede lid van het voorgestelde artikel 29a te expliciteren. Structurele
gegevensuitwisseling op grond van het eerste en tweede lid is mogelijk
wanneer de gegevens noodzakelijk zijn voor de uitvoering van wettelijke taken
of het toezicht op de naleving van wettelijke voorschriften. De aanbeveling van
de Raad wordt overgenomen. Aan het eerste en tweede lid van artikel 29a is de
voorwaarde toegevoegd dat de gegevensverstrekking noodzakelijk moet zijn
ten behoeve van een samenwerkingsverband tussen de betrokken inspectiediensten en bestuurorganen met het oog op het uitoefenen van de toezichthoudende bevoegdheden en de uitvoering van de wettelijke taken. Anders dan
de Raad voorstelt is daarbij niet ingegaan op de daadwerkelijke vormgeving
van de samenwerking. Dat neemt niet weg, dat er wel sprake kan zijn van
schriftelijke afspraken die bijvoorbeeld zijn neergelegd in een convenant
tussen de deelnemende inspectiediensten of andere bestuurorganen in een
samenwerkingsverband. Dit sluit aan bij de praktijk waarbij de samenwerking
tussen de inspectiediensten veelal plaatsvindt op basis van convenanten. De
noodzakelijkheid van structurele gegevensverstrekking kan bijvoorbeeld ook
voortvloeien uit regelgeving, bijvoorbeeld met toepassing van het vijfde lid
van het voorgestelde artikel 29a.
Een overeenkomstige wijziging is doorgevoerd in de artikelen VI, onderdeel E
(betreft artikel 8:7 Arbeidstijdenwet) en XIII, onderdeel B (betreft artikel 18p van
de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag).
b. Gegevensuitwisseling met certificerende instellingen
In de toelichting wordt niet aangegeven waarom de bestaande mogelijkheid
van informatieverstrekking niet toereikend is. De Raad adviseert de toelichting
aan te vullen en zo nodig het voorstel aan te passen.
De gegevensuitwisseling tussen de minister en toezichthouders enerzijds en
door de minister aangewezen certificerende instellingen anderzijds berust
thans op artikel 1.5b, derde en vierde lid, van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Deze grondslag voor gegevensuitwisseling is als zodanig voldoende,
maar uit systematisch oogpunt is het gewenst deze grondslag voor gegevensuitwisseling te laten opgaan in het voorgestelde artikel 29a, waarna de
specifieke grondslag uit het Arbeidsomstandighedenbesluit kan vervallen. In
het Arbeidsomstandighedenbesluit zal een delegatiebepaling worden
opgenomen op grond waarvan bij ministeriële regeling nadere regels worden
gesteld over de onderlinge verstrekking van gegevens tussen certificerende
instellingen en de toezichthouders. De te verstrekken gegevens zullen feitelijk
worden opgenomen in een door betrokken partijen overeengekomen schema
voor aanwijzing en toezicht waarnaar in de Arbeidsomstandighedenregeling
statisch zal worden verwezen. Hiermee wordt tevens het door de Raad
gesignaleerde risico dat een ruimere mogelijkheid van certificerende instellingen tot informatieverstrekking aan de inspectie ten koste gaat van de
medewerking van gecertificeerde personen en bedrijven aan de controleactiviteiten van de certificerende instelling, geëlimineerd. In dit verband wordt
nog opgemerkt dat in het Arbeidsomstandighedenbesluit een specifieke
informatieplicht voor de certificaathouder jegens de certificerende instelling in
verband met uit te oefenen periodieke controle wordt opgenomen. De
toelichting op artikel 29a is in bovenstaande zin aangevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 811, nr. 4

3

2. De aanwijzing van personen belast met nalevingstoezicht op grond van de
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
Het voorgestelde artikel 18a Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag
biedt de mogelijkheid ambtenaren als toezichthouder aan te wijzen die niet
onder de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ressorteren.
Tegelijkertijd geeft de toelichting aan dat er vooralsnog geen plannen bestaan
om hiertoe over te gaan. De Raad is daarom van oordeel dat zou moeten
worden toegelicht waarom deze bevoegdheid niettemin noodzakelijk wordt
geacht.
De Raad adviseert dit onderdeel van het voorstel van een motivering te
voorzien, en zo nodig het voorstel aan te passen.
2. De aanwijzing van personen belast met nalevingstoezicht op grond van de
Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag:
De toelichting geeft aan dat er vooralsnog geen plannen bestaan om over te
gaan tot het aanwijzen van ambtenaren als toezichthouder die niet onder de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ressorteren. De Raad is
daarom van oordeel dat zou moeten worden toegelicht waarom deze
voorgestelde bevoegdheid niettemin noodzakelijk wordt geacht.
Met het programma Vernieuwing Toezicht1 heeft de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de ambities van het kabinet ten aanzien van de
vormgeving van het inspectieapparaat bekendgemaakt. Een belangrijk element
dat realisering van de beoogde doelstelling naderbij kan brengen, is het tot
stand brengen van de samenwerking tussen de verschillende rijksinspecties.
De in 2007 ingestelde Inspectieraad beoogt die samenwerking.
Bij brief van de Minister van Justitie van 29 oktober 2008 aan de Tweede
Kamer2 is het rapport «Herijking toezichtswetgeving» met bijbehorend
kabinetsstandpunt aangeboden. Een interdepartementale werkgroep heeft
onderzoek gedaan naar:
a. mogelijke juridische belemmeringen voor de voortzetting en intensivering
van de samenwerking tussen rijksinspecties en
b. de mogelijkheden die belemmeringen te slechten.
In het geval van bevoegdheden van toezichthouders gaat het erom dat deze
alleen gebruikt kunnen worden als men als toezichthouder voor de desbetreffende wet is aangewezen. Omdat intensivering van de samenwerking
waarschijnlijk is, is de aanbeveling gedaan dat wanneer de wens bestaat
ambtenaren van andere diensten bevoegd te maken als toezichthouder, die
bevoegdheid bij of krachtens de desbetreffende bijzondere wet dient te
worden verleend. Hierbij wordt verwezen naar de bestaande regelingen in een
aantal arbeidswetten.
Hoewel op dit moment geen sprake is van een concreet voornemen om het
toezicht op de naleving van de Wet Minimumloon en minimumvakantiebijslag
(WML) mede te laten uitvoeren door andere dan SZW toezichthouders geeft
het voorgestelde artikel 18a van de WML hiertoe wel de mogelijkheid. Dit sluit
aan bij overeenkomstige regelingen in een aantal andere arbeidswetten zoals
de Arbeidsomstandighedenwet en de Arbeidstijdenwet en bij het kabinetsstandpunt om onnodige belemmeringen in de wetgeving weg te nemen die
een intensievere samenwerking tussen rijksinspecties in weg staan. Immers
niet is uitgesloten dat in navolging van de Arbeidsomstandighedenwet en de
Arbeidstijdenwet het toezicht op de WML domeingericht wordt aangepakt,
zodat bijvoorbeeld in een bepaalde bedrijfstak de ondernemingen nog maar
met één rijksinspectie worden geconfronteerd die toezicht houdt op de
naleving van meerdere wetten waarvoor verschillende ministers primair
verantwoordelijk zijn. De toelichting op artikel XIII, onderdeel a (voorgesteld
artikel 18a WML) is in bovenstaande zin aangevuld.
Voorts is van de mogelijkheid gebruik gemaakt het wetsvoorstel aan te vullen
met nog enkele wetstechnische zaken.

1

Kamerstukken II 2007/08, 31 201, nr. 25.
Kamerstukken II 2008/09, 31 700 VI,
nr. 70.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 811, nr. 4

4

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 811, nr. 4

5