Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1638
Vragen van het lid Koppejan (CDA)
aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de
staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken over de reactie van de
staatssecretaris op het bericht dat
Nederland de grootste netto betaler is
in Europa. (Ingezonden 21 januari
2010)
1
Kunt u een gespecificeerd
totaaloverzicht geven van de
aanvragen en uiteindelijk toegekende
bedragen aan bedrijven en
instellingen in Nederland uit het
Europees Structuur Fonds (ESF) en
het Europees Globaliseringsfonds
(EGF) in vergelijking tot andere
Europese lidstaten in de afgelopen
vijf jaar (januari 2005 tot januari
2010)?1
2
Kunt u toelichten of andere Europese
lidstaten in vergelijking met
Nederland ook op dezelfde wijze
omgaan met de Europese
Verordeningen en de daarbij
behorende administratievoorschriften
die betrekking hebben op
gebruikmaking van ESF-gelden en of
dit van invloed is op de mate waarin
deze landen meer profiteren van de
beschikbare gelden uit het Europees
Structuur Fonds ?
3
Onder verwijzing naar het feit dat in
Nederland succesvol gebruik wordt

KVR39431
2010Z01156
0910tkkvr1638
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

gemaakt van een Nationale
uitvoerder als het gaat om
«re-integratie van gedetineerden en
jongeren in jeugdinrichtingen» door
het ministerie van Justitie, bent u van
mening dat deze nationale uitvoering
leidt tot een beter gebruik van
beschikbare ESF-gelden? In hoeverre
maken andere Europese lidstaten in
vergelijking tot Nederland gebruik
van Nationale uitvoerders en hoe
verhoudt zich dit tot de mate van
aanspraak op ESF-gelden?
4
Bent u voornemens om na de eerste
aanvraag voor EGF d.d. 4 augustus
2009 voor Heijmans nog meerdere
aanvragen voor steun aan
werknemers die ontslagen worden
als gevolg van de financiële crisis bij
de Europese Commissie in te dienen?
In hoeverre maken andere Europese
lidstaten in vergelijking tot Nederland
gebruik van het EGF om ontslagen
werknemers tegemoet te komen?
5
Kunt u de huidige stand van zaken
geven over het zogenaamde Progress
Fonds en de 25 miljoen euro die hier
jaarlijks in om zal gaan? Deelt u de
mening dat het belangrijk is om de
nationale structuur van de
financiering op orde te hebben? Naar
verwachting liggen er in Frankrijk
veel aanvragen klaar op het moment
dat de microfinanciering in werking
treedt omdat het geld verdeeld wordt
naar volgorde van aanvraag, is de

Nederlandse uitvoeringstructuur op
orde en is er voldoende bekendheid
over de mogelijkheden van
microfinanciering voor startende
ondernemers in Nederland? Bent u
van mening dat er direct aanvragen
gedaan moeten worden wanneer het
geld beschikbaar wordt gesteld?
1

Radio 1, 15 januari 2010.

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Klijnsma (Sociale Zaken en
Werkgelegenheid), mede namens de
minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de
staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken (ontvangen 17 februari 2010)
1
Voor Nederland kan het volgende
beeld worden gegeven.
In de periode januari 2005 tot
januari 2010 zijn er 3
ESF-subsidieprogramma’s actief
geweest: ESF 2000–2006, ESF-EQUAL
2000–2006 en ESF 2007–2013.
ESF 2000–2006 en ESF-EQUAL
2000–2006
De looptijd van deze
ESF-programma’s had betrekking op
het jaar 2000 tot en met 2006.
In de onderstaande tabellen is het
beschikbaar gestelde ESF-budget, de
aangevraagde, toegekende en de
definitief vastgestelde subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3501

opgenomen, alsmede de
bijbehorende aantallen aanvragen.
Ter toelichting geldt nog het
volgende. Uit ervaringscijfers blijkt
dat aanvragers in de praktijk maar
een gedeelte van hun projecten
daadwerkelijk realiseren (getuige het
verschil in de tabellen tussen het
toegekende en uiteindelijk
vastgestelde subsidiebedrag).
Daardoor declareren aanvragers
uiteindelijk minder kosten. Om te
voorkomen dat budget onbenut blijft
wordt er een groter subsidiebedrag
toegekend dan feitelijk beschikbaar is.
Bij het experimentele
ESF-EQUAL-programma bleek dat
niet mogelijk. Er is destijds weliswaar
wel veel subsidie aangevraagd, maar
lang niet alle aanvragen voldeden
aan de subsidievoorwaarden en
daarnaast maakten veel projecten
tijdens hun looptijd minder kosten
dan eerder begroot (zie hiervoor ook
TK 2006–2007, 26.642, nr. 102).

definitief is vastgesteld op basis van
hun einddeclaratie.
ESF
2007 – 2013

Aantal
aanvragen

Aantal toekenningen

Toegekende
subsidie

2007
2008
2009

599
995
820

€ 216.684.885
€ 416.818.647
€ 191.825.247

304
501
525

€ 136.040.853
€ 280.588.102
€ 218.540.917

Totaal

2.414

€ 825.328.779

1.330

€ 635.169.872

Een gespecificeerd totaaloverzicht
op Europees niveau van de
ESF-aanvragen per lidstaat is niet
voorhanden, maar wel bestaat er een
overzicht van de betalingen vanuit
de EU naar de lidstaten op
programmaniveau. De volgende tabel
geeft de cumulatieve betalingen tot
en met december 2009 per
ESF-programma en EU-lidstaat weer.
De betalingen van de
subsidieprogramma’s ESF 2000–2006

ESF 2000–2006

Bedrag

Aantal aanvragen

Beschikbaar budget
Aangevraagd
Toegekend
Vastgesteld

€ 1.826.412.300
€ 3.828.304.992
€ 2.976.976.427
€ 1.537.460.307*

n.v.t.
2.327
1.959
1.881

* Dit eindbedrag ligt iets hoger dan de
bedragen zoals opgenomen in de onderstaande overzichtstabel van de EU. Dit komt
omdat de eindafrekening van de programmaperiode 2000 – 2006 met de EU nog moet
plaatsvinden (dit gebeurt in 2010), op basis
waarvan de EU, na accordering van de
eindafrekening, de resterende betalingen zal
verrichten. Het bedrag in het EU-overzicht
inzake het ESF-programma 2007–2013
correspondeert met de cumulatieve betaalaanvragen van Nederland tot eind december
2009.

Aangevraagde
subsidie

en EQUAL 2000–2006 stammen uit de
gehele programmaperiode
vanaf 2000.

ESF EQUAL

Bedrag

Aantal aanvragen

Beschikbaar gesteld
Aangevraagd
Toegekend
Vastgesteld

€ 208.400.000
€ 444.910.198
€ 182.087.924
€ 127.198.431*

n.v.t.
597
459
457

ESF 2007–2013
Het ESF 2007–2013-programma is in
2007 gestart en eindigt in 2013.
Hiervoor is in totaal € 830.002.737
beschikbaar. Onderstaande gegevens
zijn gebaseerd op de periode 2007 tot
en met 26 januari 2010. In de tabel
worden aanvragen en toegekende
aanvragen weergegeven en
ontbreken nu nog de vaststellingen,
omdat tot op heden van slechts een
gering aantal projecten de subsidie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3502

inhoud voor van zo’n programma.
De Europese Raad heeft aanvullend
besluiten genomen die
richtinggevend zijn geweest voor de
invulling van het programma. Zo
heeft de Europese Raad op 6 oktober
2006 de Communautaire strategische
richtsnoeren voor economische,
sociale en territoriale cohesie
vastgesteld, op basis waarvan elke
lidstaat een eigen Nationaal
Strategisch referentiekader
structuurfondsen heeft opgesteld.
In dit referentiekader is een sterkteen zwakteanalyse opgenomen van de
nationale arbeidsmarkt. Op basis
hiervan is vervolgens een (of
meerdere) nationaal Operationeel
Programma(’s) opgesteld door de
lidstaat waarin de concrete thema’s
en prioriteiten voor de aanwending
van ESF-subsidie zijn vastgelegd. Dit
Bron: Europese Commissie (peildatum ultimo
2009)1

Europees Globaliseringsfonds (EGF)
Het Europees Globaliseringsfonds
(EGF) bestaat sinds 2007. Het
onderstaande overzicht geeft het
aantal verzoeken om steun
(aanvragen) en toegekende bedragen
weer die door verschillende lidstaten
in de periode 2007 t/m 2009 zijn
ingediend bij de EC in het kader van
EGF. Nederland heeft acht aanvragen
ingediend, waarvan zeven betrekking
hebben op de Grafimediabranche.
Deze zeven zijn eind december 2009
ingediend en moeten nog worden
behandeld door de Europese
Commissie.

2
De beschikbare middelen voor de
structuurfondsen, waaronder het
Europees Sociaal Fonds, worden
voorafgaand aan de
programmaperiode over de lidstaten
verdeeld. De bedragen voor 2007 –
2013 liggen dus al vast, daar hebben
de administratieve voorschriften geen
invloed op.
Alle lidstaten moeten voldoen aan
dezelfde Europese administratieve
voorschriften en richtlijnen voor de
inrichting van het ESF-programma.
De Europese Verordeningen vormen
de grondslag voor de nationale
ESF-programma’s van de lidstaten,
maar schrijven niet in detail de

beleidsmatige programma verschilt
van lidstaat tot lidstaat.
De Europese Commissie en de
Europese Rekenkamer controleren
vervolgens bij de uitvoering alle
lidstaten op dezelfde wijze op het
handhaven van de regels.
3
De mate waarin de aanvrager zelf
verantwoordelijkheid draagt voor de
uitvoering van projecten is een
belangrijke factor voor een
succesvolle inrichting van een
ESF-programma. Wanneer er sprake
is van een nationale aanvrager, die
zelf rechtstreeks sturing geeft aan de
uitvoering van projecten, kan dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3503

bevorderlijk zijn voor het gebruik van
beschikbare ESF-gelden.
Wanneer echter decentrale partijen
verantwoordelijk zijn voor de
toeleiding van moeilijk plaatsbaren
naar de arbeidsmarkt (gemeenten),
voor de begeleiding van moeilijk
lerende kinderen (VSO-scholen en
Praktijkonderwijs), en sectorale
partijen (O&O-fondsen) voor de
scholing van werkenden, ligt het
creëren van nationale
uitvoeringsprogramma’s minder in de
rede. Het decentraal organiseren van
de uitvoering van het project kan in
dat geval juist leiden tot een meer op
de lokale situatie afgestemde aanpak.
In de EU bestaat er een grote
verscheidenheid wat betreft het
niveau van uitvoering. Bij gebrek aan
onderzoek naar een eventuele
correlatie tussen het
uitvoeringsniveau en benutting van
ESF-middelen kunnen er op het
Europese niveau geen relevante
conclusies worden getrokken gezien
de eigenheid van de nationale,
regionale of lokale structuren.
4
Naast de aanvraag om steun voor
Heijmans in augustus 2009, heeft
Nederland eind december 2009 zeven
aanvragen bij de Europese
Commissie ingediend. Het betreffen
zeven aanvragen ten behoeve van
werknemers uit de
Grafimediabranche in verschillende
provincies. Deze aanvragen zullen in
2010 worden behandeld in Brussel.
Indien zich in Nederland nieuwe
situaties voordoen, waarbij
massaontslagen vallen als gevolg van
globalisering en/ of de financiële
crisis, ben ik voornemens ook
hiervoor aanvragen in te dienen.
In juni 2009 is door een wijziging van
de Verordening (EG) Nr. 546/2009 de
mogelijkheid gecreëerd om een
aanvraag in te dienen bij de Europese
Commissie voor werknemers die
ontslagen worden als gevolg van de
financiële crisis. Ook is de drempel
verlaagd wat betreft het aantal
ontslagen medewerkers, deze ligt nu
op 500 per bedrijf of in een bepaalde
sector in één of twee aan elkaar
grenzende provincies. Er wordt
daardoor meer gebruik gemaakt van
de faciliteit. Na deze verruiming zijn
24 aanvragen ingediend door
verschillende lidstaten.
Vóór de verruiming van de criteria in
juni 2009 werd het EGF alleen ingezet
ten behoeve van werknemers die
ontslagen werden als gevolg van de

globalisering en gold een
ontslagdrempel van 1000
medewerkers. Op basis hiervan zijn
vanaf 2007 20 aanvragen door
verschillende lidstaten ingediend.
Nederland heeft geen gebruik
gemaakt van EGF vóór de verruiming
van de criteria in juni 2009.
Voor de vraag in hoeverre andere
Europese Lidstaten gebruik maken
van het EGF, verwijs ik u naar het
EGF-overzicht in het antwoord op
vraag 1.
5
Op dit moment bevindt de bespreking
van het Commissievoorstel voor de
nieuwe Microkrediet faciliteit in
Raadskader en in het Europees
Parlement zich in de afrondende fase.
Wat de implicaties van het fonds
zullen zijn, en hoe het wordt
uitgevoerd, is op dit moment nog
niet bekend. Volgens het
Commissievoorstel zal het fonds
worden uitgevoerd door een nog
nader te bepalen internationale
financiële instelling. De Commissie is
hierover nog in gesprek. Publieke en
private instanties op het gebied van
microfinanciering kunnen
rechtstreeks reageren op
uitnodigingen tot het indienen van
voorstellen, die de uitvoerder zal
publiceren. De precieze inhoud
hiervan is nog niet vastgesteld,
hetgeen de voorbereiding van
aanvragen op dit moment vrijwel
onmogelijk maakt.
Zodra door de EU-lidstaten en het
Europees Parlement een akkoord is
bereikt, zal de staatssecretaris van
Economische Zaken mogelijke
gebruikers van het fonds
(organisaties op gebied van
microfinanciering) voorlichten over
de mogelijkheden die het fonds hen
kan bieden.
1

In de tabel staat dat Nederland een bedrag
van ruim € 65 mln. heeft ontvangen (stand
eind december 2009). Inmiddels heeft
Nederland de gehele jaartranche over 2007
(ruim € 112 mln.) ontvangen van de Europese
Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3504