Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 1049

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juni 2023
Vanaf de start van het kabinet heb ik ingezet op een grotere regierol van
het Rijk op de volkshuisvesting om te zorgen voor voldoende betaalbare
woningen.
Terwijl ik hierin samen met medeoverheden, woningcorporaties en
marktpartijen het afgelopen jaar grote stappen heb gezet, zijn de
omstandigheden sterk veranderd. De urgentie om de krachten te
bundelen om door te bouwen voor voldoende betaalbare woningen
neemt verder toe. Te veel mensen kunnen op dit moment geen betaalbare
woning vinden, terwijl wonen in een goed, duurzaam en betaalbaar huis
in een leefbare wijk een eerste levensbehoefte is. Daarom moeten locaties
die inmiddels vergund zijn zo snel mogelijk starten met de bouw. Locaties
die snel kunnen starten met de bouw moeten zo snel mogelijk vergund
worden.
Ik heb daarom in mei extra maatregelen aangekondigd om de dip in de
woningbouwproductie op korte termijn zoveel mogelijk te beperken1.
In deze brief informeer ik u over de uitwerking van de startbouwimpuls en
de regionale versnellingstafels. De startbouwimpuls en de regionale
versnellingstafels zijn belangrijke instrumenten die kunnen bijdragen om
de verwachte terugval van woningbouw in 2024/2025 te beperken.
De startbouwimpuls is bedoeld voor projecten die planologisch ver
genoeg zijn om uiterlijk in 2024/2025 te starten met bouwen, maar door de
veranderde economische omstandigheden de business case niet meer
kunnen rond rekenen en daardoor dreigen te vertragen of on hold gezet te
worden.

1

kst-32847-1049
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerbrief 22 mei 2023, Doorbouwen in veranderende omstandigheden, Kamerstuk 32 847,
nr. 1040.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1049

1

Daarnaast vindt u bijgevoegd de handreiking regionale versnellingstafels.
In de woondeals zijn afspraken gemaakt over het inrichten van deze
versnellingstafels.
Dit omdat we de meerwaarde zien in regio’s en steden waar al zulke
structurele, informele samenwerkingsverbanden tussen marktpartijen,
corporaties en overheden al bestaan. Versnellingstafels helpen de
woningbouwproductie daadwerkelijk te versnellen en ook onder slechtere
marktomstandigheden op gang te houden.
Proces Startbouwimpuls
Voor het goed kunnen inzetten van de startbouwimpuls is snelheid van
het proces van belang. Ik heb daarom een proces ingericht waarbij we de
uitwerking van de juridische regeling parallel schakelen met de voorbereiding en de indiening van projecten. Deze insteek leidt tot het volgende
proces:
• Nu tot aan het zomerreces: informeren van partijen over de vormgeving van de regeling en partijen vragen om aan te geven welke
projecten in hun ogen in aanmerking zouden komen.
• In de zomer: voorbereiden van aanvragen door gemeenten, provincies
en marktpartijen. Hierbij kan ondersteuning worden geleverd door
onder meer het expertteam woningbouw.
• September: indiening van de aanvragen.
• Oktober: beoordeling en toekenning en publicatie regeling.
De periode tot en met het zomerreces is naast communicatie bedoeld om
een beter inzicht te krijgen in de opgave, het aanscherpen van de
beoordelingscriteria en ondersteuning bieden in het voorbereiden van de
uiteindelijke proposities die worden ingediend. Het gaat in eerste instantie
om het op korte termijn identificeren van projecten met behoefte aan de
startbouwimpuls, maar vanuit een langeretermijnperspectief biedt het ook
inzicht in de projectenportefeuille die de regio nog in de pijplijn heeft.
Naast provincies en gemeenten roep ik ook marktpartijen en woningcorporaties op om projecten kenbaar te maken.
Vanaf september start het formele proces van indiening. De projecten
worden formeel ingediend door gemeenten met steun van marktpartijen
en corporaties. Dit omdat de financiële bijdrage ook via de gemeenten
wordt uitgekeerd. Voor de beoordeling word ik ondersteund door experts.
De proposities kunnen tot 1 oktober worden ingediend. Doelstelling is om
in oktober tot beoordeling van voorstellen en uitkering te komen. Ik zal de
toekenning in het najaar communiceren, tegelijkertijd met het publiceren
van de formele regeling voor de impuls. Uiteindelijk worden de middelen
via een specifieke uitkering (SPUK) overgemaakt aan de gemeenten. Het
proces kent een korte doorlooptijd om zo de doelstelling om in 2024/2025
te starten met de bouw van zoveel mogelijk woningen maximaal te
borgen.
Afwegingskader
Het afwegingskader voor beoordeling en toekenning bestaat uit randvoorwaarden en beoordelingscriteria. De randvoorwaarden (knock-out criteria)
voor de regeling staan vast. De beoordelingscriteria spelen een rol om de
ingediende aanvragen (die voldoen aan de randvoorwaarden) ten
opzichte van elkaar te wegen. Op basis van de inzichten uit de inventarisatie zullen de beoordelingscriteria aangescherpt worden mede op basis
van de inventarisatie van projecten die in aanmerking zouden kunnen
komen. Hieronder zijn de eerste contouren van zowel de randvoorwaarden als de beoordelingscriteria weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1049

2

Randvoorwaarden (knock-out)
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Startbouw woningen uiterlijk in 2024/2025
Oplevering woningen uiterlijk 36 maanden na start bouw (2027/2028)
Het betreft permanente woningbouw
Aandeel betaalbare woningen is minimaal 50%
Juridische zekerheid over het moment van start bouw, bijvoorbeeld
een onherroepelijk bestemmingsplan
De betrokken ontwikkelaar/woningcorporatie onderschrijft de
aanvraag

Beoordelingscriteria (zeving en ranking)
Efficiëntie Rijksbijdrage
• Gevraagde Rijksbijdrage per woning (dit
wordt op later moment gemaximeerd)
• Inzicht in hoe de bouw van dit woningbouwproject de bouw van andere bouwprojecten kan bevorderen (binnen de portefeuille van de regio)
• Regionale spreiding

Snelheid en zekerheid start bouw
• Jaartal startbouw: zo snel mogelijk uiterlijk
2024/20251
• Afspraken met aannemer
• Afspraken met afnemers
• Status bestemmingsplan en/of omgevingsvergunning
• Hardheid afspraken tussen gemeente en
ontwikkelaar over start bouw bij toekenning
SBI

Noodzaak Rijksbijdrage
• Inzicht in private businesscase
• Inzicht in ervaren tegenwind
• Inzicht in de bijdrage van andere betrokken
partijen en/of tegemoetkomingen vanuit het
project
• Inzicht in hoe Rijksbijdrage gaat worden
gebruikt/besteed

Betaalbaarheid
• Aandeel betaalbare woningen
• Aandeel corporatiewoningen

1

*Startbouw = heipaal de grond in. Het opgegeven jaartal is de harde prestatieafspraak voor de
SBI-bijdrage. Als een project is ingediend voor start bouw in 2024 (idem voor 2025), moet er
uiterlijk in dat jaar worden gestart. Projecten die eerder starten zullen hoger gerankt worden.

•

•

•

Maximale bijdrage per woning: deze wordt mede bepaald door het
type en aantal proposities dat uiteindelijk wordt ingediend en een
update onderzoek naar onrendabele toppen. Na verloop van de
inventarisatie en het onderzoek wordt deze bekend gemaakt (augustus/
september).
Clustering/minimaal aantal woningen: er wordt niet op voorhand een
minimumgrens vastgesteld, de inventarisatie van projecten wordt
eerst afgewacht.
Eigen bijdrage vanuit het project: de gemeente moet aantonen dat er
in samenwerking met andere betrokken partijen (ontwikkelaars en
corporaties) eerdere financiële optimalisaties hebben plaatsgevonden.
Bijvoorbeeld:
C Verdeling van de financiële pijn en risico’s via bijvoorbeeld de
grondprijzen.
C Toepassen van maatwerk zoals verhogen van de bebouwingsdichtheid, aanpassen van kwaliteitseisen en (woningbouw) programmering.
C Fasering van projecten zodat onderdelen wel eerder kunnen
starten.
C Omzetten van koopwoningen naar huurwoningen of vice versa
C Optimalisaties in het ontwerp.
C Een verlaging van de winst & risicomarge van de ontwikkelaar.
C De gemeente dekt zelf een deel van het tekort van het project.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1049

3

Met de startbouwimpuls wil ik met de medeoverheden, woningcorporaties en marktpartijen alles op alles blijven zetten om zoveel mogelijk
woningbouwprojecten op de korte termijn te laten doorgaan en om snel
van een dip in de woningbouw te herstellen.
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1049

4