Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2973
Vragen van de leden Wassenberg en Vestering (beiden PvdD) aan de
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het «per ongeluk»
kappen van een beschermd bos en het kappen van bomen in het broedseizoen
(ingezonden 13 april 2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 31 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2462.
Vraag 1
Kent u de berichten «Geschokte reacties om drama met dode eekhoorntjes in
Bilthoven: «Wie kapt er een boom in broedseizoen?» en «Oeps, gekapt bos in
Amersfoort bleek toch beschermde status te hebben» en kent u de uitzending
«Heb je als inwoner inspraak in de bomenkap door de gemeente?»»?1, 2, 3
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met deze berichten en de uitzending.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoe het mogelijk is dat bomen in Bilthoven zijn gekapt
tijdens het broedseizoen waardoor vier jonge eekhoorns omgekomen zijn?
Beaamt u dat er vaak roekeloos wordt gekapt zonder rekening te houden met
de dieren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Bij de betreffende bomen zijn bij inspecties veiligheidsrisico’s geconstateerd,
waarop de gemeente De Bilt op 16 december 2020 een kapvergunning heeft
aangevraagd, die op 3 februari 2021 is verleend. Na afloop van de bezwaar1

Algemeen Dagblad, 8 april 2021, «Geschokte reacties om drama met dode eekhoorntjes in
Bilthoven: «Wie kapt er een boom in broedseizoen?»» (https://www.ad.nl/utrecht/geschoktereacties-om-drama-met-dode-eekhoorntjes-in-bilthoven-wie-kapt-er-een-boom-inbroedseizoen~a295d3ce/)
2
Algemeen Dagblad, 25 maart 2021, «Oeps, gekapt bos in Amersfoort bleek toch beschermde
status te hebben» (www.ad.nl/amersfoort/oeps-gekapt-bos-in-amersfoort-bleek-tochbeschermde-status-te-hebben~a74ad0e9/)
3
Radar, 29 maart 2021, «Heb je als inwoner inspraak in de bomenkap door de gemeente?»
(https://radar.avrotros.nl/uitzendingen/gemist/item/heb-je-als-inwoner-inspraak-in-debomenkap-door-de-gemeente/)

ah-tk-20202021-2973
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

termijn van 6 weken mochten de bomen gekapt worden vanaf 17 maart 2021.
De vergunning is verleend op basis van de Algemene plaatselijke verordening
van de gemeente De Bilt en is een jaar geldig.
Los van de kapvergunning zal een initiatiefnemer die een activiteit onderneemt, zoals het vellen van een boom, altijd vooraf moeten checken of de
activiteit effect heeft op aanwezige soorten om strijd met de soortbeschermingsbepalingen uit hoofdstuk 3 van de Wet natuurbescherming (hierna
Wnb) te voorkomen. De betreffende boom waarin de eekhoorns zijn
aangetroffen zijn daarom voorafgaand aan de kap door een medewerker met
behulp van een hoogwerker gecontroleerd, waarbij de holtes van de boom
aan de binnenzijde met de hand zijn gevoeld. Helaas is de holte waarin deze
eekhoorntjes zaten daarbij over het hoofd gezien.
Op zich is het niet verboden om te kappen in het broedseizoen, maar dan
moet wel voldaan zijn aan de eisen gesteld in de Wnb. Dit is hier gedaan
door het vooraf controleren van de bomen op broedende vogels en andere
nesten. Ik betreur dat dit zo gegaan is, maar mijn inziens ging het niet om
roekeloze kap. Het feit is wel dat de Wnb is overtreden. Daarom heeft de
Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht, die belast is met het toezicht en
de handhaving, een voornemen last onder dwangsom opgelegd.
Vraag 3
Klopt het dat het gekapte bos bij verpleeghuis De Lichtenberg in Amersfoort
een waardevol bosgebied was, met een beschermde status, vanwege de
aanwezigheid van oude boskernen, die door de provincie Utrecht als grond
voor een kapverbod zijn aangewezen volgens de Beleidsregels Natuur en
landschap, op basis van artikel 4.2 derde lid van de Wet natuurbescherming?
Antwoord 3
Het gekapte bos bij verpleeghuis De Lichtenberg in Amersfoort is opgenomen
op de kaart Oude boskernen. Daarmee is het een waardevol bosgebied en
komt het in aanmerking voor een kapverbod. Het is aan de provincie Utrecht,
als bevoegd gezag, om gebruik te maken van de bevoegdheid, als bedoeld in
artikel 4.2, derde lid, van de Wnb om een kapverbod op te leggen. De
provincie Utrecht heeft ervoor gekozen geen kapverbod op te leggen, omdat
zij het realiseren van een zorginstelling als een zwaarwegend maatschappelijk
belang beschouwt dat het toestaan van kap in dit geval rechtvaardigt.
Vraag 4
Deelt u de mening dat bos en bomen met een beschermde status beschermd
moeten worden? Zo nee, wat houdt een «beschermde status» dan volgens u
in?
Antwoord 4
Ik deel de bezorgdheid over de bescherming van bos en bomen met een
beschermde status en zal het onderwerp onder de aandacht brengen bij de
expertgroep over bomen en ruimtelijke ordening.
De regels over houtopstanden zijn opgenomen in hoofdstuk 4 van de Wnb.
Binnen de bebouwde kom gelden deze regels niet, maar zijn de regels van de
desbetreffende gemeente van toepassing. De gemeente kan dus zelf bepalen
of bomen een beschermde status hebben of niet en of een kapvergunning
moet worden aangevraagd.
Buiten de bebouwde kom geldt de Wnb en zijn, op enkele uitzonderingen na,
de provincies bevoegd gezag. De Wnb verbiedt het geheel of gedeeltelijk
vellen van houtopstanden zonder voorafgaande melding daarvan bij
gedeputeerde staten, behoudens de in artikel 4.4 van de Wnb geregelde
generieke uitzonderingen op de meldplicht en herbeplantingsplicht. Ter
bescherming van houtopstanden kunnen gedeputeerde staten het vellen van
houtopstanden telkens voor ten hoogste vijf jaar verbieden ter bescherming
van bijzondere natuur-of landschapswaarden (artikel 4.2, derde lid, van de
Wnb). Buiten de bebouwde kom is het dus vooral aan provincies als
bevoegde gezagen om gebruik te maken van deze bevoegdheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Kunt u aangeven of er onderzoek naar beschermde plant- en diersoorten is
gedaan in het gekapte bos bij verpleeghuis De Lichtenberg in Amersfoort? Zo
ja, welke beschermde plant- en diersoorten zijn er aangetroffen? Zo nee,
waarom niet en hoe is dat te rijmen met de Wet natuurbescherming?
Antwoord 5
Gedeputeerde staten van de provincie Utrecht hebben, in antwoord op
vragen van provinciale staten, aangegeven dat het ecologisch werkprotocol
niet op voorhand is ingeleverd. In de afgegeven ontheffing zijn voorwaarden
opgenomen, waaronder het doen van een startmelding en het opstellen van
een ecologisch werkprotocol. Het niet naleven hiervan is een overtreding van
artikel 5.3 lid 4 van de Wnb. Daarom is de zaak opgepakt door de RUD
Utrecht. Het is mogelijk dat zij een last onder dwangsom (LOD) opleggen
vanwege het niet naleven van de voorschriften die verbonden zijn aan de
ontheffing. Het onderzoek bij de RUD is nog lopende, waardoor de provincie
vooruitlopend op dit onderzoek hier niet op in kan gaan.
Vraag 6
Klopt het dat er voor het kappen van bovenstaand bos een ontheffing is
afgegeven om een aanwezige dassenpopulatie opzettelijk te verstoren voor
een periode van vijf jaar? Zo ja, op basis van welke randvoorwaarden is deze
ontheffing afgegeven en hoe is de ontheffing te rijmen met de beschermde
status van de das?
Antwoord 6
Er is een ontheffing verleend voor een periode van vijf jaar4, 5, waarbij de
verstoring door de werkzaamheden zo beperkt mogelijk moet worden
gehouden en het gebied na de werkzaamheden weer aantrekkelijk is voor de
das. De instandhouding van de soort mag dus niet in gevaar komen door de
werkzaamheden.
Vraag 7
Klopt het dat er geen centrale regie en overzicht is op het bomenkapbeleid
van gemeenten en provincies vanwege de decentralisatie van het natuurbeleid? Zo ja, verklaart dat waarom de ene bestuurslaag te vaak onvoldoende
op de hoogte is van wat de andere bestuurslaag doet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het klopt dat er geen specifiek toezicht of centrale regie is op het bomenkapbeleid van individuele gemeenten en provincies. Dat heeft te maken met de
bevoegdheidsverdeling zoals deze beschreven is bij vraag 4. Vanwege het
belang van het behoud van bomen en bossen voor biodiversiteit, klimaat en
cultuurhistorie heb ik met provincies de Bossenstrategie opgesteld. De
Bossenstrategie bevat onder meer acties om meer bomen in steden en
dorpen te realiseren, met een streven van 1% meer bomen per jaar. Naast
bosuitbreiding is ook aandacht voor het behoud voor oude bomen of bomen
met een cultureel-erfgoed-waarde. Een expertgroep onderzoekt de mogelijkheden voor bosuitbreiding bij nieuwe woonwijken en behoud van het
stedelijk groen. Dit beleid moet ertoe leiden dat er meer aandacht is voor het
belang van bomen en bossen en dat er ook naar gehandeld wordt. Samenwerking tussen bevoegde gezagen en participatie van maatschappelijke
organisaties zijn hierin sleutelwoorden.
Vraag 8
Kunt u (bij benadering) een overzicht geven van de hoeveelheid bomen en
het aantal hectaren bos die gekapt c.q. erbij gekomen zijn sinds 2010, graag
uitgesplitst per jaar en per kapbeweegreden, zoals gebiedsontwikkeling, ziekte
en natuurbeheer (in het kader van Natura 2000)?

4

https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/externebijlagen/exb-2020-9359/1/bijlage/exb2020-9359.pdf
5
in het kader van artikel 3.8, eerste lid, gelezen in samenhang met artikel 3.10, tweede lid, van de
Wet natuurbescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Per boom wordt geen centraal register bijgehouden.
De verandering van de totaaloppervlakte bos in Nederland wordt wel
bijgehouden. Elke 4 jaar publiceert de WUR deze bevindingen, waarvan de
eerstvolgende in september 2021 verwacht wordt voor de periode 2017–2020.
In 2017 is het laatste overzicht gepubliceerd. Tussen 2009 en 2017 is het
oppervlakte bos in Nederland afgenomen van 373.400 hectare tot 370.000
hectare. Belangrijk hierin is te vermelden dat de desbetreffende onderzoekers
hebben aangegeven dat er wat ruis in de modellen zit, waardoor het
oppervlakte bos in 2013 waarschijnlijk is overschat.
In die periode is ongeveer 25.000 hectare bos verdwenen en 22.000 hectare
bos aangeplant. Het verschil is voor een belangrijk deel te verklaren door
omvorming van (naald)bos naar andere natuur met een hogere biodiversiteit
(o.a. heide) en de uitvoering van herstelmaatregelen in Natura 2000 gebieden.
Vraag 9
Hoe en hoe vaak controleert u of gemeenten en provincies zich houden aan
de Wet natuurbescherming?
Antwoord 9
Een groot deel van het natuurbeleid is gedecentraliseerd naar de provincies
en daarmee ook de uitvoering van de Wnb. Provincies hebben daarin een
eigen verantwoordelijkheid. Op grond van de Wnb zijn gedeputeerde staten
van de provincies bevoegd gezag voor het verlenen van ontheffingen voor
het beheer van soorten. Ik vertrouw erop dat de provincies hierin zorgvuldig
handelen. Gedeputeerde staten leggen primair verantwoording af aan
provinciale staten van de betrokken provincie.
Binnen een gemeente oefent de gemeenteraad controle uit op burgemeester
en wethouders. Het Rijk heeft niet de rol stelselmatig individuele provinciale
of gemeentelijke besluiten te controleren. In het kader van de uitvoering van
het natuurbeleid spreekt het Rijk veelvuldig met provincies. Tijdens die
gesprekken worden mogelijke knelpunten besproken. Eventueel ingrijpen kan
het Rijk met behulp van de instrumenten van het interbestuurlijk toezicht.
Provincies kunnen eveneens gebruik maken van het instrumentarium van het
interbestuurlijk toezicht jegens gemeenten.
Vraag 10
Hoe en hoe vaak controleert u of er gedegen onderzoek naar de aanwezigheid van beschermde dieren- en plantensoorten wordt uitgevoerd?
Antwoord 10
Voordat een initiatiefnemer een activiteit onderneemt, zoals het vellen van
een boom, zal deze altijd moeten checken of de activiteit effect heeft op
aanwezige soorten om strijd met de soortbeschermingsbepalingen uit
hoofdstuk 3 van de Wnb te voorkomen. De controle of de initiatiefnemer dat
heeft gedaan is de verantwoordelijkheid van de provincies. Ik verwijs u
daarvoor ook naar het antwoord op vraag 9.
In de gevallen dat het Rijk bevoegd gezag is voor het verlenen van ontheffingen, als het gaat om zaken van nationaal belang (bijvoorbeeld aanleg van
wegen, spoorwegen, militaire terreinen etc.), controleert het Rijk de aanvraag
op een effect op aanwezige beschermde dieren- en plantensoorten.
Vraag 11
Deelt u de mening dat centrale regie over de bescherming van waardevolle
bomen en bossen bijdraagt aan het verkleinen van de kans dat er per ongeluk
beschermde bossen gekapt worden, waarin mogelijk beschermde diersoorten
leven? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om de regie over de
bescherming weer te centraliseren en deze vast te leggen in een nationaal
actieplan?
Antwoord 11
Nee, in principe voeren de provincies de controletaak naar behoren uit.
Ongelukken dienen voorkomen te worden, maar ik zie in meer centrale regie
geen modus waarin dergelijke incidenten wel voorkomen worden. Ik zal in
samenspraak met de provincies en de VNG verkennen of er aanpassingen in
het huidige beschermingsregime nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 12
Bent u bereid om een centraal monitoringsysteem voor het kappen van
bomen in te voeren, waarin elke verantwoordelijke (overheids)instelling of
bestuurslaag de gegevens op een vergelijkbare gestandaardiseerde manier
kan bijhouden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe snel kunt u hier uitvoering
aan geven?
Antwoord 12
Het is het onderzoeken waard of uniformering meer betrouwbaarheid naar de
burger oplevert. Als onderdeel van de uitvoering van de Bossenstrategie zal
er een monitoring opgezet worden om de netto toename van het oppervlakte
bos in Nederland bij te houden. Ik zal verkennen of een dergelijk centraal
monitoringssysteem hierin geïntegreerd kan worden.
Vraag 13
Klopt het dat in de provincie Utrecht slechts een meldingsplicht geldt voor
het kappen van bospercelen in het buitengebied die kleiner zijn dan 1.000
vierkante meter? Zo ja, hoe wordt gecontroleerd welke beschermde plant- en
diersoorten er aanwezig zijn en of een ontheffing op basis van de Wet
natuurbescherming nodig is? Wordt deze meldingsplicht, of een soortgelijke,
ook in andere provincies toegepast? Zo ja, welke?
Antwoord 13
Dat klopt niet, de meldingsplicht geldt voor het kappen van houtopstanden
buiten de bebouwde kom die groter zijn dan 1.000 vierkante meter of bij een
rijbeplanting van meer dan 20 bomen, zolang ze niet onder een uitzondering
vallen in artikel 4.1 van de Wnb. Hierin is geen onderscheid tussen provincies. Verder staat de meldingsplicht los van een mogelijke ontheffingsplicht
van soortenbeschermingsbepalingen, ongeacht de omvang van het gebied of
het aantal bomen.
Artikel 4.1 van de Wnb geeft aan in welke gevallen de wet niet van toepassing is en de gemeente bevoegd gezag is en dus zelf kan bepalen of een
meldingsplicht nodig is of een vergunning voor het kappen van houtopstanden. Is de Wnb van toepassing, dan geldt op grond van artikel 4.2 een
meldplicht voor van het vellen van een houtopstand, met uitzondering van
het periodiek vellen van griend- of hakhout, behoudens de in artikel 4.4
geregelde generieke uitzonderingen op de meldplicht. Wat betreft de controle
of beschermde plant- en diersoorten aanwezig zijn, verwijs ik u naar het
antwoord op vraag 10.
Vraag 14
Kunt u een overzicht geven van het kapbeleid per provincie en welke
gemeenten geen kapvergunning hebben?
Antwoord 14
Er bestaat geen algeheel overzicht van het kapbeleid per provincie of
gemeente.
Vraag 15
Is het waar dat gemeenten zichzelf en hun burgers vergunningsvrije kap van
grote hoeveelheden bomen kunnen toestaan, bijvoorbeeld door kapvergunningen af te schaffen of door slechts een meldingsplicht voor de kap te
eisen? Zo ja, hoe is dit te rijmen met de Wet natuurbescherming en met de
Algemene wet bestuursrecht?
Antwoord 15
Ja, die ruimte is er voor bomenkap binnen de bebouwde kom of wanneer de
bomen onder een uitzondering vallen van artikel 4.1 van de Wnb. In die
gevallen is de gemeente bevoegd gezag voor houtopstanden. Gemeenten
zullen wel altijd rekening moeten houden met de overige bepalingen uit de
Wet natuurbescherming, zoals de algemene zorgplicht en de artikelen over
soortbescherming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Vraag 16
Deelt u de mening dat burgers altijd de mogelijkheid zouden moeten hebben
om bezwaar te maken tegen de kap van bomen in hun woonomgeving? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 16
Ik ben mij zeer bewust van de bezorgdheid die burgers hebben bij de kap van
bomen, maar er zijn situaties waarin een boom met spoed moet kunnen
worden weggehaald, zoals wanneer hij op omvallen staat en er potentieel
letsel of grote schade kan optreden.
Ik ben wel bereid om de mogelijkheden te verkennen hoe de betrokkenheid
van burgers in het behoud van het stedelijk groen versterkt kan worden. Dit
onderwerp zal ik onder de aandacht brengen bij de expertgroep over bomen
en ruimtelijke ordening, die vanuit de Bossenstrategie zal worden opgezet.
Vraag 17
Bent u bereid tot het stellen van landelijke regels op het gebied van
bescherming van bomen, zodat de rechtsgelijkheid, zoals het indienen van
een bezwaar op lokaal niveau, in ere wordt hersteld? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, op welke termijn en wijze?
Antwoord 17
Dat ben ik bereid te verkennen. Op welke termijn kan ik nu nog niet aangeven. Ik zal de expertgroep over bomen en ruimtelijke ordening verzoeken dit
onderwerp in hun advies op te nemen.
Vraag 18
Wilt u deze vragen één voor één en binnen de gestelde termijn beantwoorden?
Antwoord 18
Ik heb zo spoedig mogelijk antwoord gegeven op de vragen, waarbij een
gedegen beantwoording meer tijd heeft gekost.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6