UITVOERINGSTOETS WET COMPENSATIE SELECTIE AAN DE
POORT

INHOUDSOPGAVE

Leeswijzer

2

Compensatie selectie aan de poort

5

1

Leeswijzer uitvoeringstoets

Impact:

beperkt / middelgroot / ingrijpend

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Complexiteitsgevolgen

nvt

Risico procesverstoringen:

groot / gemiddeld / klein

Uitvoeringskosten

incidenteel

structureel

 Dienstverlening

€

0

€

0

 Handhaving/toezicht

€

0

€

0

 Automatisering

€

0

€

0

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

2

fte incidenteel

-1

fte structureel

Impact
In het kader wordt met de rubriek “impact” geduid wat
de verwachte impact van het voorstel op de uitvoering
is. Dit kan zijn: ingrijpend, middelgroot, of beperkt. Bij
het maken van de inschatting wordt onder meer
gekeken naar de omvang van de geraakte doelgroep, de
mate waarin aanpassingen in de automatisering nodig
zijn en de omvang van de personele gevolgen.
Beperkt geeft aan dat het om min of meer routinematige aanpassingen gaat, zonder of slechts met
beperkte gevolgen voor de automatisering en de
personele capaciteit.
Middelgroot geeft aan dat het om een maatregel met
grotere gevolgen gaat. Een systeem moet bijvoorbeeld
substantieel worden aangepast, of er moet een nieuw
systeem worden ontwikkeld. Er zijn grotere personele
gevolgen, of er is een wezenlijke impact op een of meer
doelgroepen.
Ingrijpend geeft aan dat het om een maatregel met
grote gevolgen gaat. De maatregel is een stelselwijziging of heeft daarvan de trekken. Er zijn grote
gevolgen voor de automatisering, de personele
bezetting, et cetera. De impact op een of meer
doelgroepen wordt groot ingeschat.

01 – 01 – 2022

jaaraanpassing
uitvoerbaar

Inleiding
De uitvoeringstoets geeft vanuit het perspectief van de
Belastingdienst, Toeslagen en Douane inzicht in de
gevolgen van voorstellen voor nieuwe wet- en
regelgeving. De uitvoeringstoetsen worden uitgewerkt
in een sjabloon. Deze leeswijzer geeft een toelichting op
de verschillende onderdelen van het sjabloon.
Het kader
Het kader bevat een samenvattend overzicht van de
relevante uitvoeringsaspecten, inclusief de uitvoeringskosten en personele gevolgen. Het vervolg van de
uitvoeringstoets geeft daarop een toelichting.

Indien er geen uitvoeringsgevolgen voor de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen zijn, wordt dit
aangeduid met “geen”.
De inschatting van de gevolgen van het voorstel speelt
een rol bij de verdere beoordeling van de uitvoerbaarheid. Naarmate een voorstel meer burgers of bedrijven
raakt, wegen de interactiegevolgen bijvoorbeeld
zwaarder mee in het eindoordeel.
Beschrijving voorstel/regeling
Dit onderdeel beschrijft het voorstel waarover gevraagd
is een uitvoeringsoordeel te geven. Waar bij het
opstellen van de toets van bepaalde randvoorwaarden
of veronderstellingen is uitgegaan, worden die hier ook
beschreven.
Interactie burgers/bedrijven
Dit onderdeel beschrijft de verwachte impact op de
interactie met burgers en bedrijven als gevolg van

het voorstel, zoals:
 aard en omvang van de doelgroep;
 begrijpelijkheid en uitlegbaarheid van het voorstel;
 noodzakelijke communicatie;
 verwachte gevolgen voor de dienstverlening van de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen, zoals
bijvoorbeeld meer of minder vragen bij de
BelastingTelefoon of een toe- of afname van het
aantal bezwaren en beroepen.
Groen: een groene vlag geeft aan dat zich in de
interactie tussen burgers en bedrijven en de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen naar verwachting
geen bijzondere problemen zullen voordoen.
Geel: een gele vlag geeft de verwachting aan dat de
interactie met burgers en bedrijven rond een voorstel
niet vanzelfsprekend zal verlopen, bijvoorbeeld als
gevolg van een toename van complexiteit, een
verandering van de doelgroep of de noodzaak voor
burgers en bedrijven nieuwe informatie te verwerken.
Rood: een rode vlag geeft de verwachting aan dat het
niet goed mogelijk zal zijn burgers en bedrijven te
informeren over de gevolgen van het voorstel. Het
gevolg hiervan kan zijn dat de interactie stokt, of dat er
problemen ontstaan omdat burgers en bedrijven niet
doet wat, of iets anders doen dan, van hen wordt
verwacht. Hoe zwaar dit uiteindelijk weegt, is mede
afhankelijk van de omvang van de doelgroep die door
de maatregel wordt geraakt.
Indien er geen impact is op burgers en bedrijven, wordt
dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Maakbaarheid systemen
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de informatievoorzieningssystemen (IV-systemen), zoals:
 welke gevolgen het voorstel heeft voor de opslag en
het beheer van gegevens;
 welke wijzigingen in of nieuwe stromen van en naar
burgers en bedrijven noodzakelijk zijn;
 welke aanpassingen in IV-voorzieningen noodzakelijk zijn;
 wat de bouwbaarheid is van de noodzakelijke
aanpassingen;
 of de aanpassingen (tijdig) inpasbaar zijn in het
IV-portfolio;

2






of voorzieningen voor bestuurlijke informatie tijdig
realiseerbaar zijn;
hoe het voorstel zich verhoudt tot de totale
wijzigingsdruk (= de relatie van het voorstel tot
andere reeds geplande wijzigingen in de
IV-systemen);
de noodzakelijke doorlooptijd om aanpassingen in de
systemen tijdig te kunnen realiseren.

Groen: een groene vlag geeft aan dat de noodzakelijke
aanpassingen in de systemen tijdig kunnen worden
verwerkt.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de aanpassing haalbaar is, maar dat daarbij bepaalde risico’s moeten
worden geaccepteerd of bijvoorbeeld in eerste instantie
bepaalde onvolledigheden zullen optreden. Te denken
valt aan de situatie waarin de toelichting bij de
aanvraag van een voorlopige aanslag voor het komende
jaar niet meer is aan te passen.
Rood: een rode vlag geeft aan dat niet alle vereiste
aanpassingen van de automatisering haalbaar zijn, met
als gevolg dat aanzienlijke risico’s op fouten optreden
bij burgers en bedrijven of bij de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan de noodzaak een ingewikkeld
automatiseringstraject in te korte tijd te realiseren of
een automatiseringssysteem te ontwikkelen waarvan
vooraf wordt ingeschat dat dit onbeheersbaar complex
wordt. Ook kan worden gedacht aan de situatie waarin
het niet meer mogelijk is een bepaalde aanpassing,
zoals het verwijderen van een vraag uit de aanvraag
voor een voorlopige aanslag, tijdig door te voeren. Dit
kan ertoe leiden dat belastingplichtigen na afloop van
het jaar een bedrag moeten terugbetalen dat zij eerder
bij de voorlopige aanslag kregen uitbetaald. Een rode
vlag kan ook aangeven dat een voorstel reeds in het
portfolio ingeplande werkzaamheden voor andere weten regelgeving verdringt, waardoor die niet conform de
voorgenomen planning realiseerbaar zijn.





beschikbaarheid van de voor handhaving benodigde
gegevens;
verwacht risico op fouten en oneigenlijk gebruik;
inpasbaarheid in de handhavingsstrategie en welke
middelen moeten of kunnen worden ingezet en met
welke intensiteit.

Groen: een groene vlag geeft aan dat een verbetering
van de handhaafbaarheid wordt verwacht of er ten
opzichte van de bestaande situatie niet of nauwelijks
een wijziging van de handhaafbaarheid optreedt.
Geel: een gele vlag geeft aan dat er een negatief effect
is op de handhaafbaarheid, bijvoorbeeld omdat de
informatiepositie van de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen verslechtert, of omdat de handhaving van het
voorstel niet inpasbaar is binnen de bestaande
handhavingsstrategie.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een groot negatief
effect op de handhaafbaarheid wordt verwacht. De
regeling is voor de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen niet handhaafbaar of alleen handhaafbaar
met inspanningen die niet kunnen worden
waargemaakt.
Indien het voorstel de handhaafbaarheid niet raakt,
wordt dit aangegeven met “Niet van toepassing.”.
Fraudebestendigheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
fraudebestendigheid gerelateerde aspecten, zoals:
 de fraudegevoeligheid en -bestendigheid van de
voorgestelde wijziging;
 de (on)mogelijkheden fraude of oneigenlijk gebruik
tegen te gaan;
 de mate van verandering in de informatiepositie van
de Belastingdienst, Douane of Toeslagen.

Indien het voorstel de IV niet raakt, wordt dit
aangegeven met “Niet van toepassing.”.

Groen: een groene vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie
positief wordt beïnvloed, bijvoorbeeld doordat drempels
worden verhoogd of de informatiepositie van de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen wordt verstevigd.

Handhaafbaarheid
Dit onderdeel beschrijft de gevolgen voor de aan
handhaving gerelateerde aspecten, zoals:

Geel: een gele vlag geeft aan dat de fraudebestendigheid ten opzichte van de huidige situatie verslechtert,
bijvoorbeeld omdat een regeling wordt geïntroduceerd
leeswijzer uitvoeringstoets

die niet met behulp van derdeninformatie controleerbaar is.
Rood: een rode vlag geeft aan dat de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen grote risico’s ziet voor de
fraudebestendigheid van het voorstel.
Indien het voorstel niet of nauwelijks gevolgen heeft
voor de fraudebestendigheid, wordt dit weergegeven
met “Niet van toepassing.”.
Complexiteitsgevolgen
Dit onderdeel beschrijft de mate waarin met het
voorstel vanuit het perspectief van de uitvoering naar
de complexiteitsgevolgen wordt gekeken, zoals:

het schrappen van uitzonderingen, of voor de
Belastingdienst, Douane of Toeslagen moeilijk
uitvoerbare regelgeving;

de bijdrage van een voorstel aan de rationalisatie
van systemen;

een afname van aantallen belastingplichtigen,
toeslaggerechtigden of douaneklanten.
Groen: een groene vlag geeft aan dat het voorstel
bijdraagt aan het verminderen van complexiteit.
Geel: een gele vlag geeft aan dat de complexiteit als
gevolg van het voorstel toeneemt. Dit kan bijvoorbeeld
het gevolg zijn van de introductie van een nieuwe
uitzondering.
Rood: een rode vlag geeft aan dat er een grote toename
van complexiteit wordt voorzien.
Indien het voorstel geen wezenlijke gevolgen heeft voor
de complexiteit wordt dit weergegeven met “Niet van
toepassing.”.
Risico procesverstoringen
Dit onderdeel beschrijft de mate van waarschijnlijkheid
dat de implementatie van het voorstel al dan niet
geruisloos verloopt. Daarbij komen de volgende vragen
aan de orde:
 wat is de impact van de voorgestelde wijzigingen op
de processen en systemen van de Belastingdienst,
Douane of Toeslagen;
 wat is de impact van de noodzakelijke aanpassingen
in de interactie met burgers en bedrijven;

3




wat is de impact op de interactie met andere
(overheids)organisaties;
wat is de realiseerbaarheid van de noodzakelijke
aanpassingen.

Klein wordt gebruikt voor min of meer routinematige
aanpassingen waar de uitvoering veel ervaring mee
heeft. Te denken valt aan tariefsaanpassingen en
andere kleinere aanpassingen in bijvoorbeeld de
aangifteprogrammatuur.
Gemiddeld wordt gebruikt waar minder gebruikelijke en
complexere aanpassingen aan de orde zijn, waarbij een
groter risico aanwezig is dat de implementatie niet
foutloos zal verlopen. Dit kan het gevolg zijn van
aanloopproblemen die zich kunnen voordoen in de
automatisering en de processen, of van verwachte
complicaties in de interactie met burgers of bedrijven
waar niet op voorhand duidelijk is wat er van hen wordt
verwacht. Ook de afhankelijkheid van een of meer
andere organisaties en de daarmee samenhangende
risico’s van overdracht van informatie in ketens kan
aanleiding zijn het procesrisico op gemiddeld in te
schatten.

In het kader zijn de totale incidentele en structurele
kosten en baten verdeeld over dienstverlening,
handhaving/toezicht en automatisering.
De Belastingdienst, Douane en Toeslagen maken
jaarlijks reserveringen voor te verwachten kosten die
samenhangen met kleinere, jaarlijks terugkerende
aanpassingen in wet- en regelgeving. Het gaat
bijvoorbeeld om kosten voor het wijzigen van content
op de website en kleine aanpassingen in de
aangifteprogrammatuur. De met dergelijke
aanpassingen samenhangende kosten worden ten laste
van het gereserveerde budget gebracht. In de
uitvoeringstoets wordt dan aangegeven dat het een
jaaraanpassing betreft en worden de kosten verder niet
gekwantificeerd.
Personele gevolgen
Dit onderdeel beschrijft de met het voorstel
samenhangende personele gevolgen. De incidentele of
structurele afname of toename in personele capaciteit
wordt uitgedrukt in aantallen fte’s.

De risico’s op procesverstoringen worden gaande het
implementatieproces gemonitord. Waar nodig worden
maatregelen genomen om risico’s te beperken en om
gerezen problemen zo snel mogelijk op te lossen.

Beslag portfolio
Hier wordt een inschatting gegeven welk beslag het
voorstel legt op het IV-portfolio van de Belastingdienst,
Douane en Toeslagen. Dit wordt aangegeven op vijf
niveaus:
 geen;
 jaaraanpassing;
 beperkt;
 middelgroot;
 groot.

Indien er geen kans op procesverstoringen is, wordt dit
aangeduid met “geen”.

Jaaraanpassingen worden opgevangen binnen het
daarvoor gereserveerde budget (zie uitvoeringskosten).

Uitvoeringskosten
Dit onderdeel beschrijft welke incidentele en structurele
kosten en besparingen met het voorstel samenhangen:
 personele kosten voor bijvoorbeeld handhaving en
interactie;
 kosten van aanpassing, beheer en onderhoud van
IV-voorzieningen;
 andere eenmalige materiële en structurele kosten
die nodig zijn om het voorstel te kunnen realiseren.

Het IV-portfolio wordt twee keer per jaar vastgesteld.
De gevolgen voor de automatisering van vastgestelde
uitvoeringstoetsen lopen daarin mee. Mocht blijken dat
herprioritering van wetgevingstrajecten noodzakelijk is
dan wordt dit zo snel mogelijk besproken met de
opdrachtgevers van de Belastingdienst, Douane en
Toeslagen. De opdrachtgevers informeren het
parlement over mogelijke herprioritering.

Groot wordt gebruikt waar complexe aanpassingen
ertoe leiden dat de onder “gemiddeld” beschreven
risico’s manifest zullen zijn.

In de praktijk is dit de datum waarop het wetsvoorstel
in werking treedt. Indien de Belastingdienst, Douane of
Toeslagen constateert dat deze datum niet haalbaar is,
betekent dit feitelijk dat het voorstel per de
voorgenomen inwerkingtredingsdatum onuitvoerbaar is.
Eindoordeel
Op grond van een weging van de in kaart gebrachte
gevolgen voor de uitvoering bevat de uitvoeringstoets
een eindoordeel. Hier zijn drie opties mogelijk:
1. Het voorstel is uitvoerbaar.
2. Het voorstel is uitvoerbaar indien/mits/
tenzij/omdat/et cetera … .
3. Het voorstel is niet uitvoerbaar.
Indien er randvoorwaardelijke afhankelijkheden zijn,
wordt optie twee gebruikt. Bijvoorbeeld kan daarmee
worden aangeduid dat een bepaalde wijziging niet meer
in de voorlopige aanslagregeling kan worden verwerkt,
zodat deze feitelijk pas toepassing vindt via de aangifte
inkomstenbelasting die burgers na afloop van het jaar
bij de Belastingdienst indienen.
De uitvoeringstoets wordt opgesteld op basis van
conceptwetgeving. Hierdoor kan potentieel lastig
uitvoerbare of onuitvoerbare wetgeving zo mogelijk
worden aangepast zodat het predicaat onuitvoerbaar
niet snel zal voorkomen.

Invoeringsmoment
Dit onderdeel geeft de datum aan waarop de Belastingdienst, Douane of Toeslagen het voorstel kan uitvoeren.
leeswijzer uitvoeringstoets

4

Compensatie selectie aan de poort

van de burger groter is dan de forfaitaire
tegemoetkoming, komt de burger in aanmerking voor
een aanvullende vergoeding.

beperkt / middelgroot / ingrijpend

Impact:

Interactie burgers/bedrijven

x

Maakbaarheid systemen

x

Handhaafbaarheid

x

Fraudebestendigheid

x

Complexiteitsgevolgen

nvt
groot / gemiddeld / klein

Risico procesverstoringen:
Uitvoeringskosten

incidenteel

• Dienstverlening

€ 250.000

€

0

• Handhaving/toezicht

€ 2,5 mln.

€

0

• Automatisering

€

€

0

Personele gevolgen:

Invoering mogelijk per:
Beslag portfolio:
Eindoordeel:

0

structureel

13,0

fte incidenteel

0

fte structureel

01 – 01 – 2024

geen
uitvoerbaar

Beschrijving voorstel/regeling
Met het voorstel wordt voorzien in een grondslag om
tegemoetkomingsbeleid uit te voeren voor burgers bij
wie een correctie van het verzamelinkomen in de
aangifte inkomensheffing (IH) heeft plaatsgevonden. Dit
als gevolg van selectie aan de poort waarbij geen
sprake was van selectie op basis van voor fiscaal
toezicht relevante criteria. Burgers met recht op een
tegemoetkoming krijgen ook een tegemoetkoming voor
correcties op zowel eerdere als navolgende
aangiftejaren gerelateerd aan de correctie van de
aangifte in het selectiejaar. Wanneer het geleden nadeel
1

Kamerstukken II 2022/2023, 31066, nr. 1231.

Interactie burgers/bedrijven
In de kamerbrief van 16 mei 2023 is beschreven dat de
onderzoekspopulatie voor het onderzoek naar de
gevolgen van selectie aan de poort bestaat uit
ca. 12.000 burgers met in totaal ca. 14.000 aangiften 1.
Circa 7.800 aangiften kwamen daarbij in aanmerking
voor verder handmatig onderzoek. Voor de uitvoeringstoets is een kwaliteitscontrole uitgevoerd, hieruit volgt
dat de onderzoekspopulatie bestaat uit ca. 18.800
burgers met in totaal ca. 20.400 aangiften. Na
geautomatiseerde analyse op de aanwezigheid van voor
fiscaal toezicht relevante criteria volgt dat ca. 10.500
aangiften in aanmerking komen voor handmatig
onderzoek. De ca. 10.500 aangiften worden verder
handmatig beoordeeld op de selectie van de aangifte.
Hierbij wordt de burger ontzorgd van de noodzaak zelf
actie te ondernemen en wordt zij door een beschikking
geïnformeerd over de uitkomst van het onderzoek.
Hierdoor is het voor de burger mogelijk in bezwaar te
gaan. Als onderdeel van de standaardprocedure bij
Buitengewone Zaken Blauw (hierna: BZB) voor FSVgeregistreerden kunnen eventuele aanvullende
schadeverzoeken of informatie-verzoeken worden
ingediend, dit staat los van het wetsvoorstel.
Maakbaarheid systemen
Bij de uitvoering van het onderzoek wordt voldaan aan
de naleving van de maatregelen waarmee het risico van
het gebruik van FSV-gegevens tot een aanvaardbaar
niveau wordt teruggebracht (zoals ook beschreven in de
data protection impact assessment BZB). Verder kan
gebruik worden gemaakt van al eerder ontwikkelde IVvoorzieningen die binnen het programma BZB
beschikbaar zijn.
Handhaafbaarheid
Om de gewenste resultaten te handhaven worden vier
processtappen uitgevoerd: 1) het (handmatig)
beoordelen van de fiscale grond voor de selectie van de
aangifte, 2) communiceren over de onderzoeksresultaten met bijbehorende bezwaartermijn, 3) het
realiseren van de tegemoetkomingen en 4) het kunnen
melden van groter nadeel. Samenvattend wordt de

uitvoering van het wetsvoorstel als handhaafbaar
beschouwd.
Fraudebestendigheid
Op hoofdlijnen gelden de volgende kaders voor de
groep burgers die in aanmerking komen voor een
tegemoetkoming: 1) de burger staat in FSV
geregistreerd 2) de aangifte valt binnen de
onderzoeksperiode (2012 tot en met 2019);
3) overeenkomende ABS-aangifte gevonden (FSVopnamedatum ligt tussen de datum van aangifte en
definitieve aanslag); 4) de aangifte IH voldoet aan de
specificaties om in de specifieke zorgkostenquery dan
wel giftenaftrekquery terecht te komen; 5) de aangifte
IH heeft een code 1043 meegekregen vanwege “Query’s
aan de Poort” en heeft daardoor een Uitworpbewering
ontvangen die gebruikt werd bij “Query’s aan de Poort’’;
en 6) bij het vaststellen van de aanslag IB/PVV is het
verzamelinkomen hoger vastgesteld dan aangegeven is
in de aangifte IH, waardoor de burger nadeel heeft
ondervonden en 7) uit het handmatig onderzoek blijkt
dat geen sprake was van selectie op basis van voor
fiscaal toezicht relevante criteria. Dit is later niet
ongedaan gemaakt door een verzoek, bezwaar of
beroep.
Complexiteitsgevolgen
Op basis van de steekproefresultaten is geconcludeerd
dat het uitvoeren van het handmatig onderzoek, de
bijbehorende burgercommunicatie en het realiseren van
de tegemoetkomingen aansluiten op de bestaande
processen van BZB en zodoende niet leiden tot een
complexiteitstoename of -afname.
Risico procesverstoringen
De beoordelingen worden grotendeels handmatig
uitgevoerd wat kan leiden tot fouten en procesverstoringen. Daarom is het risico hierop beoordeeld als
gemiddeld. Dit risico beperkt zich tot de uitvoering
binnen BZB. Een mitigerende factor hierin is dat
gelijksoortige processen binnen BZB reeds zijn
uitgevoerd.
Uitvoeringskosten
De incidentele uitvoerings- en tegemoetkomingslasten
bedragen € 15,02 mln. In totaal is ca. € 2,75 mln.

5

begroot voor uitvoeringskosten en ca. € 12,3 mln.
begroot voor tegemoetkomingskosten.
Personele gevolgen
Er is incidenteel 13 fte (op jaarbasis, 39 fte gedurende
de beoordelingsperiode van vier maanden) nodig voor
het handmatig onderzoek op de aangiften. Dit betreft
een eerstelijns- en tweedelijnsbeoordeling.
Invoeringsmoment
Invoering is mogelijk per: 1 januari 2024.
Eindoordeel
Het voorstel is uitvoerbaar.

6