Nederlands-Duitse regeringsconsultaties: Politieke verklaring
Voortbouwend op de hechte vriendschap tussen onze volkeren en in de geest van een steeds
nauwere samenwerking tussen onze regeringen, zijn onze regeringsconsultaties, voor de derde keer
gehouden, gericht op het werken aan gezamenlijke oplossingen voor de gemeenschappelijke
uitdagingen waarvoor we staan, zowel ten behoeve van onze burgers als van de Europese Unie als
geheel.

Een sterk en verenigd Europa - voor een vreedzame en welvarende toekomst
Duitsland en Nederland zijn gecommitteerd aan het versterken van de Europese Unie als
internationale speler, het verbeteren van haar slagkracht en het verstevigen van de sociale cohesie.
In de Strategische Agenda van de Europese Unie staan onze prioriteiten voor de komende vijf jaar
vermeld. Samen zullen we werken aan de ambitieuze uitvoering daarvan.

We ondersteunen het Finse voorzitterschap bij zijn inspanningen om eind dit jaar overeenstemming
te hebben bereikt over het volgende Meerjarig Financieel Kader. We streven beide naar een
gemoderniseerde en evenwichtige EU-begroting. We hebben een sterker Europa nodig, dat niet
alleen het hoofd kan bieden aan de huidige uitdagingen en prioriteiten, maar ook aan toekomstige
kwesties, met name op de gebieden waar we gezamenlijke antwoorden nodig hebben onder
veranderde mondiale omstandigheden. Tegelijkertijd moet de begroting gebaseerd zijn op een
eerlijke verdeling van de lasten en terdege rekening houden met Brexit. We zullen de
onderhandelingen ingaan op basis van een begroting van 1% van het Bruto Nationaal Inkomen van
de EU-27 en zullen streven naar gunstigere voorwaarden en effectievere stimulansen.

Nederland en Duitsland zullen hun samenwerking verdiepen met het oog op hervorming van het
gemeenschappelijk Europees asielstelsel, het herstel van het naar behoren functioneren van het
Schengengebied en de verbetering van de terugkeerpercentages. Om dit te bewerkstelligen zullen
we samen optrekken om heldere regels en rechten in te stellen die een robuust en crisisbestendig
stelsel waarborgen. Om secundaire bewegingen aan te pakken hebben we overeenstemming bereikt
over een administratieve overeenkomst ingevolge artikel 36 van de Dublin III-verordening, waarmee
het mogelijk wordt asielaanvragers sneller en in grotere getallen over te brengen naar de
verantwoordelijke lidstaat.

Nederland en Duitsland beschouwen het versterken van onze economische basis als een prioriteit.
We zullen ons inzetten voor een nauwe samenwerking om de concurrentiekracht van de EU te

verbeteren en haar toekomstige welvaart te waarborgen door te investeren in onderzoeks- en
innovatieprojecten. Onze sterke partnerschap op het gebied van handel en innovatie is van vitaal
belang voor onze economieën. We zullen deze samenwerking verder uitbouwen op het gebied van
de energietransitie, slimme industrieën, mobiliteit en zorg.

Een beleid van open markten en hechte samenwerking heeft de Europese Unie tot een van de meest
welvarende, concurrerende en innovatieve regio's van de wereld gemaakt. In het licht van nieuwe
uitdagingen willen we dat concurrentievermogen op de lange termijn en duurzame groei de kern
vormen van de agenda van de volgende Europese Commissie. Dit vraagt om verbeteringen bij het
functioneren van de interne markt, waaronder missiegedreven innovaties en een industrie- en
digitaal beleid die de EU in staat stellen het voortouw te nemen. Als topprioriteit voor de
toekomstige ontwikkeling van de interne markt hebben Duitsland en Nederland, samen met
Frankrijk, een initiatief genomen om aanbevelingen te doen voor het boeken van vooruitgang in de
richting van de Kapitaalmarktunie (‘NextCMU’).

Versterking van de eerbiediging van de rechtsstaat in de lidstaten van de Europese Unie is een zeer
belangrijke doelstelling voor ons. We ondersteunen derhalve de recente voorstellen van de
Commissie om de EU-instrumenten hiertoe te versterken. Ook steunen wij gezamenlijk de
inspanningen om een periodieke collegiale toetsing (PPR) van de rechtsstaat in te stellen als
mechanisme voor een constructieve en inclusieve dialoog tussen de lidstaten.

Nederland en Duitsland bevestigen opnieuw hun commitment aan de op regels gebaseerde
internationale orde, multilateralisme, open markten en maatschappelijk verantwoord ondernemen
en aan een ambitieus Europees handelsbeleid. We zullen de modernisering van het multilaterale
handelssysteem, met de Wereldhandelsorganisatie in het hart ervan, krachtig blijven ondersteunen.
We benadrukken de noodzaak van een ambitieuze bilaterale handelsagenda, met name richting Azië
en het gebied van de Stille Oceaan en Latijns-Amerika. Daarnaast steunen we inspanningen gericht
op het creëren van een gelijker speelveld tussen de Europese Unie en derde landen.

We hechten veel waarde aan de sterke trans-Atlantische banden tussen de Europese Unie en de
Verenigde Staten en zullen actief bijdragen aan de verdere versterking daarvan in samenwerking
met de Europese Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger.

Het Verenigd Koninkrijk blijft ook na zijn vertrek uit de Europese Unie een belangrijke strategische
partner. We zijn gecommitteerd aan een ordelijke Brexit en zijn van mening dat het
terugtrekkingsakkoord en de politieke verklaring de beste basis vormen voor hechte betrekkingen in
de toekomst.

Veiligheid en defensie - samenwerken voor vrijheid en veiligheid
Nederland en Duitsland erkennen dat we geconfronteerd worden met een veranderende en steeds
complexere veiligheidssituatie. In dit licht is het van het grootste belang de waarden waar we voor
staan, zoals de op regels gebaseerde multilaterale wereldorde met de Verenigde Naties als
middelpunt, te beschermen. De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie blijft de centrale pijler onder
onze collectieve veiligheid en defensie. We werken nauw samen bij operaties zoals de Resolute
Support Mission in Afghanistan, de Enhanced Forward Presence, de Very High Readiness Joint Task
Force, het Framework Nations Concept en in de toekomst in het NATO Readiness Initiative.

Nederland en Duitsland streven ernaar de effectiviteit van het Gemeenschappelijk veiligheids- en
defensiebeleid van de Europese Unie verder te ontwikkelen en te versterken. Onze landen zijn
gecommitteerd aan de coherente invoering van defensie-initiatieven zoals de Permanente
gestructureerde samenwerking (PESCO), het Europees Defensiefonds en de Gecoördineerde
jaarlijkse evaluatie inzake defensie. We streven naar nauwe samenwerking met niet-EU partners in
het kader van de deelname van derde staten aan PESCO.

We zijn gecommitteerd aan het voorzetten van onze strijd tegen ISIS, en het voortzetten van onze
inspanningen om stabiliteit te krijgen in Afghanistan (met de Resolute Support Mission) en in de
Sahel (onder meer door onze steun aan het Partnership for Security and Stability in de Sahel). Voorts
steunen we de strijd tegen het terrorisme.

We zullen onze uitwisseling en samenwerking op veiligheidsgebied intensiveren, in het bijzonder
voor IS-strijders die terugkeren naar Nederland en Duitsland, met inbegrip van alle aspecten van
deradicalisering.

We zijn vastbesloten de verspreiding van massavernietigingswapens en hun overbrengingssystemen,
alsmede de verspreiding van kleine en lichte wapens te bestrijden. Verder werken we aan het
versterken van internationale stelsels voor non-proliferatie en wapenbeheersing.

In de Declaration of Intent die op 21 mei 2019 door onze ministers van Defensie is ondertekend,
worden nieuwe veiligheidsuitdagingen geadresseerd en nieuwe impulsen gegeven voor verdere
samenwerking. We bevorderen de nauwe samenwerking op defensiegebied tussen Nederland en
Duitsland, waarvan het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps een voorbeeld is, en, zoals ook
opgenomen in de Declaration of Intent, op het gebied van digitalisering, het cyberspacedomein en
het informatiedomein. Het Memorandum of Understanding inzake materieelsamenwerking, dat de
ministers van Defensie tijdens deze derde regeringsconsultaties hebben ondertekend, benadrukt
onze unieke partnerschap op basis van wederzijds vertrouwen.

Klimaat, milieu en energie - zorgen voor een duurzame wereld voor toekomstige generaties
Duitsland en Nederland bevestigen opnieuw hun inzet zoals uitgesproken tijdens de Europese Raad
in juni 2019 om uiterlijk 2050 klimaatneutraliteit te bereiken. We bevestigen opnieuw onze belofte
om gezamenlijk de klimaatactie te versterken en onze hechte bilaterale samenwerking voort te
zetten, zoals met het Nederlands-Duitse kabinetsoverleg over klimaat op 22 augustus 2019.

We zullen onze krachten bundelen op het gebied van klimaatdiplomatie om te zorgen voor meer
mondiale actie op klimaatgebied en het versterken van het momentum dat ontstaan is door de
Climate Action Summit van de VN. Nederland en Duitsland willen graag hun uitzonderlijke
samenwerking binnen het NDC Partnerschap en de Global Commission on Adaptation voortzetten.
We zullen daarnaast de samenwerking op bilateraal en regionaal niveau versterken, met name bij de
ontwikkeling van offshore-windprojecten, de potentiële rol van waterstof - met name hernieuwbare
waterstof - en de leveringszekerheid van energie. In de Intentieverklaring over energietransitie die
vandaag door onze ministers van energie is ondertekend, wordt onze gezamenlijke ambitie omtrent
bilaterale en regionale energiesamenwerking nader uitgewerkt.

Een transitie naar klimaatneutraliteit in 2050 moet vergezeld gaan van beleid en maatregelen die
door de Europese Commissie in de nabije toekomst moeten worden gepresenteerd. Wij steunen de
werkzaamheden voor een Europese Green Deal die door de gekozen voorzitter van de Commissie
Von der Leyen is voorgesteld en die gericht is op een doeltreffende aanpak om onze planeet en het
gemeenschappelijke milieu te beschermen, de kansen van de ecologische overgang te grijpen en
tegelijkertijd het concurrentievermogen van de economie van de EU te vrijwaren. Het bevorderen
van duurzame mobiliteit en het verkennen van acties om de circulaire economie nieuw leven in te
blazen, zijn in dit verband van essentieel belang.

Bij de uitvoering van de Overeenkomst van Parijs hebben Nederland en Duitsland zich verplicht tot
nationale doelstellingen voor 2030 die tot de meest ambitieuze in Europa behoren. Hiervoor hebben
we concreet beleid en concrete maatregelen vastgesteld die recentelijk door de respectieve
regeringen bekend zijn gemaakt. We zullen streven naar mogelijke synergieën tussen deze
maatregelen, zoals bekendgemaakt in het Nederlandse Klimaatakkoord en het Duitse
Klimaschutzprogramm.

Digitalisering - de balans vinden tussen innovatie, veiligheid en de bescherming van privacy
Snelle technologische ontwikkelingen leveren talrijke kansen en uitdagingen. Het succes en
concurrentievermogen op de lange termijn van onze economieën en onderzoeksinstituten zijn
afhankelijk van helder omschreven maar toch flexibele regelgevingskaders die innovatie en
duurzame digitale transformatie bevorderen. Nederland en Duitsland zullen actief bijdragen aan de
ontwikkeling van een Europese strategie om voort te bouwen op de huidige strategie voor een
digitale interne markt. Essentieel voor deze strategie is het bevorderen van leiderschap van de
Europese Unie inzake mensgerichte kunstmatige intelligentie, wat van cruciaal belang is voor het
versterken van het digitale leiderschap van de EU in het algemeen. We zullen ons richten op
initiatieven voor het vrijwillig delen van gegevens en een concurrentiebeleid voor het digitale
tijdperk. We streven naar het verbeteren van digitale geletterdheid en het versterken van
wetenschappelijke en technologische vaardigheden en academische mobiliteit en het bevorderen
van een duurzame Europese digitale infrastructuur als randvoorwaarden voor innovatiecapaciteit,
met name gezien de ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Duitsland en Nederland zetten zich in voor het creëren van een Europese Health Data Space, waarin
gezondheidsgegevens vrij kunnen worden uitgewisseld maar waarbij de relevante beginselen van
gegevensveiligheid en -bescherming worden nageleefd. Hiertoe zullen we onze bilaterale dialoog
over eHealth, het gebruik van gezondheidsgegevens en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige
intelligentie in de zorg, blijven voortzetten. We zijn van plan een eHealth-pilotproject in de
grensregio te steunen waarmee de voordelen van grensoverschrijdende eHealth voor het voetlicht
worden gebracht, in nauwe relatie met het Europese eHealth Network.

Nederland en Duitsland onderkennen dat de uitdaging van cybersecurity alleen het hoofd kan
worden geboden door een gezamenlijke inspanning. We zullen onze intensieve samenwerking
blijven verdiepen om de wederzijdse weerbaarheid te verstevigen en bedreigingen op dit gebied
effectief tegen te gaan. Om desinformatie aan te pakken zullen we samenwerken met partners om

de bewustwording te verhogen, mediageletterdheid te vergroten en de weerbaarheid bij de media
en het publiek te versterken.

Grensoverschrijdende samenwerking ten behoeve van de welvaart en veiligheid van onze volkeren
Grensoverschrijdende samenwerking is cruciaal voor het functioneren van de interne markt en de
ontwikkeling van grensregio’s in het bijzonder. Nederland en Duitsland zijn gecommitteerd aan het
wegnemen van grensbelemmeringen zodat personen en publieke en particuliere organisaties in de
grensregio's daarvan kunnen profiteren. In deze context zullen we de mogelijkheden van het nieuwe
Benelux-verdrag voor grensoverschrijdende samenwerking tussen publieke organen langs de
Nederlands-Duitse grens onderzoeken. We zullen uitwisselingen van jongeren stimuleren om
verschillen op taalgebied en culturele verschillen te overbruggen.

We zijn gecommitteerd aan het verder ontwikkelen van de grensoverschrijdende samenwerking
tussen de Nederlandse en Duitse politie, vooral in de strijd tegen de georganiseerde
drugsgerelateerde misdaad, door het intensiveren van gezamenlijke bilaterale acties en het
uitwisselen van inlichtingen en door nauwer samen te werken bij onze bijdragen aan EU-missies.