Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 576

Natuurbeleid

26 407

Biodiversiteit

Nr. 355

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 augustus 2023
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), de Minister voor Volkshuisvesting
en Ruimtelijke Ordening (VRO) en de Staatssecretaris van Koninkrijkrelaties en Digitalisering (BZK) over de voortgang van de uitvoering van het
Natuur en Milieubeleidsplan Caribisch Nederland 2020–2030 (NMBP).
Gekoppeld hieraan informeer ik u over de stand van zaken van door uw
Kamer aangenomen moties en aan uw Kamer gedane toezeggingen met
betrekking tot het NMBP.
Voortgang NMBP Caribisch Nederland 2020–2030
Het NMBP is in april 2020 vastgesteld en aangeboden aan de Tweede
Kamer (Kamerstukken 33 576 en 26 407, nr. 190). De doelstellingen en
mijlpalen in het NMBP zijn via lokale uitvoeringsplannen verder uitgewerkt waarbij de eilanden, binnen het kader van het NMBP hun eigen
prioriteiten hebben gesteld. Op Saba en Sint Eustatius zijn deze goedgekeurd door de eilandsraad en te vinden op de website van de Dutch
Caribbean Biodiversity Database1 (DCBD) (link: https://www.dcbd.nl/
document/uitvoeringsplannen-nmbp). De eilandsraad van Bonaire heeft
het uitvoeringsplan nog niet goedgekeurd. Dit zal naar verwachting
plaatsvinden voor het einde van het jaar.
De uitvoering van het NMBP kent twee fasen: 2020–2024 en 2025–2030.
Eind 2024 vindt de evaluatie plaats van de eerste fase. Voor de uitvoering
van het NMBP was bij aanvang € 7,2 miljoen beschikbaar voor de
bescherming van natuur en verbetering waterkwaliteit in de periode
2020–2023. In 2022 is door het kabinet aanvullend € 35 miljoen
beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de eerste fase (Bijlage bij
Kamerstuk 35 788, nr. 77).

1

kst-33576-355
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

DCBD is een door Wageningen University research (WUR) beheerde database voor onderzoek
in de Cariben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

1

Voor het monitoren, coördineren en evalueren van de voortgang van de
uitvoering is er gewerkt aan het opzetten van een bestuurs- en uitvoeringsstructuur op ieder eiland. Voor de algehele sturing is er op ieder
eiland een interbestuurlijke stuurgroep ingesteld. In deze stuurgroepen
hebben de Ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV),
IenW en BZK zitting als ook het betreffend openbaar lichaam op
bestuurlijk en ambtelijk niveau.
Met oog voor de beperkte capaciteit op de eilanden is er gekozen voor een
programmatische aanpak om een efficiënte, integrale en samenhangde
uitvoering van het NMBP en onderliggende uitvoeringsplannen mogelijk
te maken. De programmamanager van ieder eiland is in opdracht van de
stuurgroep verantwoordelijk voor de algemene coördinatie en uitvoering
van het NMBP en betreffende uitvoeringsplan. De uitvoering van het
NMBP heeft geleid tot aanvullende capaciteit bij de openbare lichamen.
In het kader van het NMBP zijn op ieder eiland, naast de lopende
milieuprogramma’s voor afvalbeheer en nieuwe regelgeving voor
bedrijven, twee grotere programma’s opgezet. De eerste gericht op natuur
(Programma Natuurherstel) en de tweede op het mariene milieu
(Programma Water). Daarnaast vinden er projecten plaats gericht op de
onderwerpen landbouw, veeteelt en visserij (LVV), afvalbeheer,
handhaving, ruimtelijke ontwikkeling en op veterinair vlak. Aanvullend op
deze eilandelijke programmatische aanpak vinden er vanuit het Rijk
overkoepelende acties plaats.
De meeste programma’s en projecten in het kader van het NMBP zijn
gestart in de tweede helft van 2022. Op dit moment is dan ook nog niet
vast te stellen wat de bijdrage is van deze programma’s en projecten aan
de strategische doelen van het NMBP en de uitvoeringsplannen. De
evaluatie van de eerste fase van het NMBP (einde 2024) zal hier meer
duidelijkheid over geven. Begin 2025 zal de Kamer hierover geinformeerd
worden. In bijlage I bij deze brief treft u een overzicht aan van de gestarte
acties en projecten.
Moties en toezeggingen
Uitvoering motie van de leden Van den Berg en Kamminga over
aanbevelingen doen voor land- en tuinbouwbeleid op de BES
eilanden.
De motie van de leden Van den Berg en Kamminga (CDA en VVD;
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 15) verzoekt de regering, in overleg met de
BES-eilanden, Wageningen University & Research het land- en tuinbouwbeleid te laten onderzoeken en aanbevelingen te doen voor de korte en
middellange termijn, en de Kamer daarover voor april 2023 te informeren.
In 2021 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de ontwikkelingsmogelijkheden van de landbouw in Caribisch Nederland (Kamerstuk 33 576,
nr. 227). Dit naar aanleiding van een, op verzoek van de vaste Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties, door Wageningen University & Research
(WUR) uitgevoerd onderzoek2.
In bijlage I treft u de acties per eiland aan op het terrein van landbouwontwikkeling die sinds 2021, mede naar aanleiding van de aanbevelingen van
het rapport, in samenwerking met de openbare lichamen, de Rijksdienst
2

Lotz L.A.P., A.O. Debrot, F. Neijenhuis, C. Stanghellini en R.E.E. Jongschaap, 2020. Ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in Caribisch Nederland, Wageningen University &
Research, Rapport WPR-1026. 46 blz.; 9 fig.; 1 tab.; 66 ref.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

2

voor Ondernemend Nederland (RVO) en WUR zijn gestart of uitgevoerd. Ik
beschouw hiermee de motie als afgedaan.
Uitvoering motie van de leden Van Raan en Theunissen
handhaving en bescherming koraal Bonaire.
De motie van de leden Van Raan en Theunissen (PvdD; Kamerstuk 35 925
XIII, nr. 48) verzoekt de regering om haar steun en waardering uit te
spreken over het optreden van het openbaar lichaam Bonaire, Dienst
Toezicht en Handhaving en Openbaar Ministerie inzake Chocogo resort;
verzoekt tevens de regering om het bestuur van Bonaire steun aan te
bieden om toezicht en handhaving verder te versterken zodat het koraal
beschermd kan worden.
Ik heb uw Kamer bij de beantwoording van diverse vragen over het
onderwerp vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) geïnformeerd over de inzet van dit instrument in relatie tot de noodzaak het
koraal te beschermen, meest recentelijk op 28 februari 2023 (Aanhangsel
Handelingen II 2022/23, nr. 1729). Tevens heb ik uw Kamer laten weten dat
ik samen met mijn collega’s van IenW en BZK bereid ben om de lokale
besturen steun aan te bieden om de VTH-taken verder te versterken zodat
het koraal beter beschermd kan worden. Ik heb uw Kamer gemeld dat ik
een behoefte heb aan een helder vertrekpunt voor deze verbeterslag
(Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 2051). Inmiddels heeft de
Inspectie Leefomgeving en Transport haar bevindingen uitgebracht over
de kwaliteit van de uitvoering van VTH-taken. Deze zijn op 13 juni 2023
aan uw Kamer aangeboden. In de reactie van de Staatssecretaris van
IenW mede namens de Minister voor VRO en mijzelf op dit onderzoek is
een appreciatie gegeven van het rapport. Deze is voor mij leidend bij de
verdere versterking van het VTH-stelsel in Caribisch Nederland. Ik
beschouw hiermee de motie als afgedaan.
Uitvoering motie van de leden De Groot en Bromet over streefdoelen voor koraalbedekking in Caribisch Nederland.
De motie De Groot en Bromet (D66 en GL; Kamerstuk 33 576, nr. 208)
verzoekt de regering de streefdoelen voor koraalbedekking op de eilanden
medio 2021 vast te stellen.
Ik heb Wageningen Marine Research (WMR) verzocht mij te adviseren
over de streefdoelen voor koraalbedekking in Caribisch Nederland. WMR
heeft een advies hierover opgesteld in samenwerking met de openbare
lichamen van Caribisch Nederland en natuurorganisaties betrokken bij het
beheer van koraal.3 Op basis van dit advies stel ik, ten behoeve van de
uitvoering van het NMBP, de volgende streefdoelen voor koraalbedekking
voor Bonaire, Saba en Sint Eustatius vast. Een nadere toelichting op de
streefdoelen treft u aan in bijlage 2.
Streefdoelen Bonaire
Koraalbedekking in 2020 (%)
Gebied
1-Noord
2-Noordwest
3-Kralendijk
4-Zuid
5-Klein Bonaire

3

5m diepte
7,6
13,6
2,2
2,5
7,4

10m diepte
17,1
26,9
14,4
22,1
22

Streefdoel bedekking in 2030 (%)
5m diepte
10
15
5
10
12

10m diepte
20
30
20
25
25

Streefwaarden voor de koraalgebieden van Caribisch Nederland – Erik Meesters, Caren Eckrich,
Francesca Virdis, Erik Boman, Kimani Kitson Walters, Kai Wulf, 2023 (www.DCBD.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

3

Koraalbedekking in 2020 (%)
6-Oost

–

Streefdoel bedekking in 2030 (%)

–

–

Koraalbedekking in 2020 (%)

Streefdoel bedekking in 2030 (%)

2,8
1,5
3,5
3,8

6–8
5–7
8–10
8–10

Koraalbedekking in 2020 (%)

Streefdoel bedekking in 2030 (%)

2,5
1,8
2,0
3,0
2,5

3–5
2–4
2–3
4–5
3–5

Streefdoelen Sint Eustatius
Gebied
1-Atlantische zijde
2-Havenzijde
3-Noordelijk reservaat
4-Zuidelijk reservaat

Streefdoelen Saba
Gebied
1-Noord
2-Oost
3-Zuid
4-Mariene reservaat
5-Noordwest

Met de vaststelling van de streefdoelen voor koraal bij de eilanden Saba,
Sint Eustatius en Bonaire beschouw ik de motie als afgedaan.
Motie van de leden De Groot en Bromet en toezegging Minister
Natuur en Stikstof informeren over de uitvoeringsagenda’s voor
natuurherstel per eiland.
De motie van de leden De Groot en Bromet (D66 en GL; Kamerstuk 33 576,
nr. 209) verzoekt de regering de Kamer te informeren over de uitvoeringsagenda’s per eiland zodra deze zijn opgesteld. In de begrotingsbehandeling Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Kamerstuk 35 925 XIV) heb
ik toegezegd de door de eilandsraad goedgekeurde uitvoeringsagenda’s
Natuur- en milieubeleidsplan toe te sturen aan de Tweede Kamer.
De uitvoeringsplannen NMBP van Sint Eustatius en Saba zijn in 2022
goedgekeurd door de Eilandsraad. De agenda’s zijn te vinden op de
website van de DCBD (link: https://www.dcbd.nl/document/
uitvoeringsplannen-nmbp).
De uitvoeringsagenda van Bonaire is nog niet goedgekeurd door de
eilandsraad, dit zal naar verwachting plaatsvinden voor het einde van het
jaar en deze zal ik na vaststelling met uw Kamer delen. De uitvoering van
het NMBP vindt op Bonaire al wel plaats in lijn met het concept uitvoeringplan. Ik beschouw hiermee de motie als afgedaan.
Toezegging aanwijzen natuur op Caribisch Nederland als ultraperifeer gebied.
Tijdens het commissiedebat op 13 april 2022 over de Nederlandse inzet
met betrekking tot het VN biodiversiteitsverdrag (Kamerstuk 36 200 IV,
nr. 67) heb ik toegezegd met inachtneming van de staatkundige verhoudingen in kaart te laten brengen wat de consequenties zijn van het
aanwijzen van de natuur op Caribisch Nederland als ultra-perifeer gebied,
waarbij ook eventuele andere opties voor de bescherming van natuur
worden meegenomen (Kamerstuk 26 407, nr. 140).
Zoals aangegeven in het commissiedebat Natuur van 2 december 2022
(Kamerstuk 33 576, nr. 327) is het binnen de huidige staatskundige
verhoudingen op dit moment niet aan de orde om Caribisch Nederland of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

4

andere landen van ons Koninkrijk als ultraperifeer gebied binnen de
Europese Unie aan te merken. In aanvulling daarop heb ik aangegeven te
werken aan een beoordeling van de huidige uitvoeringsstructuur van het
natuurbeheer in Caribisch Nederland en uw Kamer daar in de eerste helft
van 2023 over te informeren.
Toezegging uitvoeringsstructuur natuur Caribisch Nederland.
Tijdens het commissiedebat Natuur (Kamerstuk 33 576, nr. 327) heb ik op
verzoek van het lid De Groot (D66) toegezegd de Kamer in de eerste helft
van 2023 te informeren over de uitvoeringsstructuur natuurbeheer in
Caribisch Nederland.
De uitvoeringsstructuur van natuurbeheer in Caribisch Nederland moet
verstevigd worden, niet alleen organisatorisch maar ook financieel en
juridisch. Om duidelijk te krijgen op welke wijze dit kan gebeuren, heb ik
een extern adviesbureau (EY Dutch Caribbean) verzocht om een beoordeling te laten uitvoeren met betrekking tot de uitvoeringsstructuur voor
natuurbeheer van het openbaar lichaam op Bonaire en aanbevelingen te
doen ter verbetering. De keuze voor Bonaire is omdat de wetgeving en
bestuurlijke verhouding op het gebied van natuur hetzelfde is voor
Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De situatie op Bonaire kent een hogere
mate van complexiteit dan Sint Eustatius en Saba door de grotere
omvang en het grotere aantal betrokken (natuurbeheer)organisaties. Het
rapport is gepubliceerd in december 2022 en te vinden op de website van
de DCBD (link: Evaluatierapport natuurbeheer Bonaire | Dutch Caribbean
Biodiversity Database (dcbd.nl)).
Een belangrijke eerste aanbeveling uit het rapport voor Bonaire is om
beter te (her)definiëren wat de beheertaken voor de natuur van het
openbaar lichaam Bonaire zijn. Met vaststelling van een duidelijke
definiëring van de natuurbeheertaken kan inzichtelijk worden gemaakt wat
de bijbehorende kosten voor het natuurbeheer zijn en een prioritering
worden aangebracht. Op basis daarvan kunnen afspraken met organisaties voor de uitvoering van het natuurbeheer en financiering daarvan
worden gemaakt. Deze aanbeveling is ook van toepassing voor Saba en
Sint Eustatius, waarbij er voor deze eilanden – anders dan voor Bonaire –
waarschijnlijk wel een tekort is aan beschikbare financiële middelen voor
een effectief natuurbeheer. Daarnaast is de aanbeveling om wet- en
regelgeving en de uitvoeringskracht op orde te brengen. Ik onderschrijf de
aanbevelingen van het rapport. Ik ga daarom zo snel mogelijk in overleg
met de openbare lichamen om vast te stellen welke acties noodzakelijk
zijn om de uitvoeringstructuur te versterken en ik zal uw Kamer daar te
zijner tijd over informeren.
Toezegging toegankelijkheid tot de middelen voor versterken
landbouw.
Tijdens het begrotingsdebat Koninkrijkrelaties (Handelingen II 2022/23,
nr. 14, item 3 en nr. 15, item 2) heeft de Staatssecretaris van BZK op
verzoek van het lid Van den Berg (CDA) toegezegd de Kamer schriftelijk te
informeren over de toegankelijkheid van individuele ondernemers van de
middelen die beschikbaar zijn gesteld voor het versterken van de
landbouw op de eilanden.
Het doel van het landbouw- en visserijfonds is een impuls te geven aan de
ontwikkeling van de (kleinschalige) agrarische en visserijsector en de
voedselzekerheid op de eilanden te vergroten. Uitgangspunt is dat
individuele ondernemers toegang hebben tot het fonds. Dit fonds is
onderdeel van het NMBP. Op dit moment wordt het fonds door RVO en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

5

Stichting Qredits4 in samenwerking met de openbare lichamen
ontwikkeld. Het fonds zal in 2024 in uitvoering zijn.
Toezegging onderzoek impact klimaatverandering in het Natuuren milieubeleidsplan.
De Staatssecretaris van BZK heeft op verzoek van het lid Simons (BIJ1)
toegezegd de Minister van LNV te verzoeken om de Tweede Kamer te
informeren over hoe onderzoek wordt gedaan naar de impact van
klimaatverandering in het NMBP.
In het NMBP wordt rekening gehouden met klimaatverandering. Veel van
de noodzakelijke maatregelen op het terrein van natuur kunnen gezien
worden als adaptatie aan klimaatverandering zoals het herstel van koraal
en de aangekondigde waterbeheerplannen. In het NMBP is aandacht voor
kennishiaten op het terrein van de lokale gevolgen van klimaatverandering voor mariene en terrestrische ecosystemen. Voor Caribisch
Nederland is een kennisagenda NMBP opgesteld waar onderzoek naar
deze kennishiaten een onderdeel van vormt. Dit onderzoek wordt
uitgevoerd door onder andere WUR en zal plaatsvinden in de periode
2023–2024 zodat de uitkomsten meegenomen kunnen worden bij de
evaluatie van de eerste fase van het NMBP eind 2024. De kennisagenda is
te vinden op de website van de DCBD (link: https://www.dcbd.nl/
document/kennisagendas-nepp).
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

4

Qredits is een stichting voor ondersteuning van ondernemers bij microfinanciering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 576, nr. 355

6