Zicht op wat Werkt
Monitoringsplan Werkagenda mbo en het Stagepact 2023-2027
Alle mbo-studenten moeten optimaal kunnen meedoen in de maatschappij. Ze verdienen eerlijke
kansen om hun vaardigheden en talenten te ontplooien, via passende leerroutes. Daarop zijn de
afspraken in de Werkagenda mbo en het Stagepact gericht.
De partners van de Werkagenda mbo en het Stagepact 2023-2027 hebben afgesproken wat ieders
inzet is om de belangrijkste ambities voor het mbo te realiseren. De komende jaren volgen de
partners samen of de gezamenlijke inzet effect sorteert. Draagt deze bij aan het bereiken van onze
doelen, of is bijsturen nodig? De focus op gezamenlijk leren is daarbij van groot belang, met de
inzichten uit kwantitatief en kwalitatief onderzoek als start van het gesprek: Welke ontwikkelingen
zien we, hoe verklaren wie die, waar gaat het goed en waar niet, wat leert dat ons en welke actie is
nodig? Dit monitoringsplan is in nauwe samenspraak met de partners van de Werkagenda en het
Stagepact tot stand gekomen.
De integrale monitoring bestaat uit drie onderdelen:
1.
2.
3.

procesafspraken ten behoeve van het gezamenlijk leren. Informatie en kennis uit de
onderdelen 2 en 3 hierna, leveren hiervoor de input;
indicatoren om de voortgang op de doelstellingen in kaart te brengen en na te gaan of we de
landelijke ambities realiseren;
een kennis- en onderzoeksagenda met actuele, meer kwalitatieve kennis- en onderzoeksvragen
in relatie tot de gestelde doelen, of om nieuwe indicatoren te ontwikkelen op een thema waar
die nog ontbreken. In deze agenda kan ook nieuw onderzoek worden opgenomen. Bijvoorbeeld
om verdiepend inzicht te krijgen in bepaalde aanpakken, of wanneer maatschappelijke of
beleidsmatige ontwikkelingen daarom vragen.

1. Procesafspraken gezamenlijk leren
De opbrengsten van het gezamenlijk leren krijgen hun beslag in voortgangsrapportages. Deze
voorzien stakeholders – onder wie mbo-studenten zelf – en de Tweede Kamer van informatie over
de voortgang op de afgesproken acties uit de Werkagenda en het Stagepact en de daarin gestelde
doelen.
Gegevenslevering: wie doet wat?
De informatie komt uit verschillende bronnen: indicatoren en kwalitatief onderzoek. Alle partners
leveren daarvoor gegevens aan:

OCW draagt zorg voor de levering van bestaande en de ontwikkeling nieuwe indicatoren met
behulp van gegevens uit informatiebronnen van onder andere DUO en CBS;

SBB rapporteert over stagetekorten, meldingen van stagediscriminatie en oneigenlijke inzet
van stagiair(e)s (als reguliere werknemer) die zij vanuit o.a. onderwijsinstellingen ontvangen.
Ten behoeve van effectieve meldingen worden definities verhelderd en procedures ingericht;

De bekostigde mbo-instellingen rapporteren over hun inspanningen voor en voortgang van de
realisatie van de ambities en maatregelen uit hun kwaliteitsagenda’s in hun jaarverslagen;

JOB haalt informatie op bij studenten via bijvoorbeeld de JOB monitor maar ook over de
betrokkenheid van medezeggenschapsraden en rapporteert ook over andere signalen die ze
ontvangen;

Ook bij niet-bekostigde instellingen, werkgevers en bij de overige partners wordt informatie
verzameld over de voortgang op de afgesproken activiteiten.
Die gegevens worden via OCW bijeen gebracht en beschikbaar gesteld aan de partners om de
voortgang te meten en de inzet te evalueren. De onderwijsbesturen van bekostigde instellingen
ontvangen data op instellingsniveau voor de indicatoren uit de Regeling kwaliteitsafspraken mbo
2024-2027, en voor zover haalbaar op locatie- en opleidingsniveau ten behoeve van de eigen

1

sturing en monitoring. Ook voor het opstellen van de kwaliteitsplannen hebben deze instellingen
gegevens ontvangen.
Wijze van evalueren en kennisdelen
De bekostigde mbo-instellingen betrekken interne (o.a. docenten en studenten) en externe
partners bij het analyseren en interpreteren van de voortgangsinformatie. Over de inzichten die uit
deze evaluaties komen rapporteert de mbo-instelling in haar jaarverslag.

In afstemming met de MBO Raad en enkele mbo-instellingen wordt een opzet voor een
voortgangsparagraaf opgesteld. Aan de hand daarvan kunnen de mbo-instellingen de
gevraagde voortgangsinformatie gestructureerd opnemen in het jaarverslag. Daarnaast zal
gebruik worden gemaakt van een zogenoemde XBRL (gestructureerd format). Daarin worden
de beschikbare gegevens geleverd die door de instellingen kunnen worden aangevuld. Zo heeft
de informatie voor het leren van elkaar een goede basis.

Het Kwaliteitsnetwerk mbo1 neemt een rol in het organiseren van kennisdeling tussen de
bekostigde mbo- instellingen over hun voortgang, ervaringen en voor de identificatie van
kansrijke praktijken.

Ook de andere ondertekenaars organiseren kennisdeelsessies met hun achterban om de
voortgang te bespreken.
Naast de verzamelde voortgangsinformatie worden ook de inzichten uit deze kennisdeelsessies
tussen de partners van de Werkagenda en het Stagepact gedeeld en besproken, en meegenomen
in de voortgangsrapportages aan de Kamer.
Toolbox met maatregelen voor stagediscriminatie en verbetering stagebegeleiding
Rond het Stagepact wordt daarnaast een ‘deskundig team’ ingericht met wetenschappers en
ervaringsexperts uit de praktijk waaronder docenten en jongeren, naar aanleiding van de motie
van de leden Van den Berge en Van den Hul2. Het team:

beoordeelt de effectiviteit van voorbeelden uit de praktijk en geeft op basis hiervan jaarlijks
advies over aanscherping van de toolbox met interventies die partijen kunnen benutten3;

benut (nieuw) onderzoek om de toolbox aan te vullen en aan te scherpen;

adviseert over welke voorbeelden of interventies nader onderzocht moeten worden. Dit advies
geeft input voor de kennis-en onderzoeksagenda van het Stagepact, en draagt bij aan een
lerende cyclus gericht op evidence based maatregelen om stagediscriminatie tegen te gaan en
stagebegeleiding te verbeteren.
Uitgangspunten indicatoren
Om de voortgang op de doelstellingen te kunnen volgen worden maken we gebruik van
indicatoren, naast andere kwantitatieve en kwalitatieve informatie. Indicatoren zijn nuttig omdat ze
snel een beeld kunnen geven van ontwikkelingen maar ze zijn wel een vereenvoudigde weergave
van complexe onderwerpen. Ze kunnen niet alle nuances en details bevatten die relevant zijn.
Daarom wordt ook de context op zowel het niveau van de instellingen, de leerbedrijven en andere
regionale partners, als op landelijk niveau bij de duiding betrokken. Ook het onderscheid naar de
verschillende mbo-doelgroepen (jongeren, volwassenen, voltijds en deeltijdonderwijs) is voor de
context van belang.
Indicatoren werken signalerend en helpen om het gesprek over ontwikkelingen op gang te
brengen. Voor de onderwijsinstellingen komen er, conform de regeling Kwaliteitsafspraken,
gesprekken tussen OCW en de instellingen naar aanleiding van de verslaglegging door de
instellingen in de XBRL en voortgangsparagraaf in het Jaarverslag. Ter ondersteuning van deze
gesprekken, en ten behoeve van de rapportage aan de Kamer zal een onderzoeksbureau de
betreffende informatie analyseren en beschrijven.

De Stichting Kwaliteitsnetwerk mbo is opgericht door en ten behoeve van de instellingen in de mbo-sector en
heeft tot doel kwaliteitsbewustheid en het kwaliteitshandelen van de aangesloten instellingen te bevorderen
2
TK 2020-2021, 35 570 VIII, nr. 50
3
Aanpak Stagediscriminatie voor mbo-scholen | Rapport | Rijksoverheid.nl
1

2

Voor de selectie van indicatoren is:
•
zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande en in het onderwijs veel gebruikte
indicatoren en bronnen;
•
rekening gehouden met algemene kwaliteitscriteria voor indicatoren, zoals validiteit,
objectiviteit, transparantie;
•
zoveel mogelijk gebruik gemaakt van landelijk dekkende indicatoren, met waar mogelijk
een doorvertaling op instellingsniveau, en daarbinnen op locatie- en opleidingsniveau;
•
rekening gehouden met de frequentie van beschikbaarheid.
Ook voor indicatoren die aan alle kwaliteitscriteria voldoen geldt dat die ‘slechts’ een indicatie
geven. Gegevens, cijfers en trends vragen om interpretatie, en een blik op zaken als spreiding en
relevante uitsplitsingen. Daarbij is, zoals eerder benoemd, de context van groot belang,
bijvoorbeeld de samenstelling van de studentenpopulatie of de regionale economische structuur en
ontwikkeling.
Uit deze interpretatie kan blijken dat een lage score op een indicator reëel is, maar het zou ook
kunnen dat deze tot beleid noopt. Voor de duiding wordt aanvullende informatie verzameld. Op
basis daarvan vindt het gesprek plaats en geven de partners samen betekenis aan de gegevens die
zijn verzameld.
Alternatieve bronnen
Voor de indicatoren zijn niet van alle partners gegevens beschikbaar. Zo deden bijvoorbeeld vier
bekostigde mbo-instellingen niet mee aan de afgelopen JOB monitor. Waar bekostigde
onderwijsinstellingen in hun kwaliteitsplannen alternatieve bronnen gebruiken worden die in de
analyses meegenomen. De kwaliteitsinformatie van die bronnen wordt daarvoor meegeleverd. Voor
het niet-bekostigd onderwijs geldt dat ook bepaalde informatie niet voorhanden is. Alternatieve
bronnen worden ook onder dezelfde voorwaarden meegenomen waar mogelijk. Voor de
vergelijkbaarheid van dergelijke gegevens is op voorhand geen zekerheid. Dit zal in de analyses en
rapportages dan duidelijk worden gemaakt.
Eigen indicatoren van instellingen
Bekostigde mbo-instellingen kunnen in hun kwaliteitsplannen voor de Regeling kwaliteitsafspraken
behalve eigen bronnen ook eigen indicatoren toevoegen. Dat kan waardevol zijn wanneer deze
indicatoren extra informatie toevoegen en aansluiten bij processen binnen de instellingen.
Eventuele eigen indicatoren van instellingen krijgen ook een plek in de monitoring, wanneer deze
voldoen aan de kwaliteitscriteria.
Ervaringen van mbo-studenten
Om effecten in kaart te brengen is informatie over de ervaringen van studenten van groot belang.
Met JOB mbo en de MBO Raad zijn gesprekken gevoerd over een nieuwe mbo-studentenmonitor.
Gebaseerd op de JOB enquête, maar jaarlijks, en met modules op bepaalde thema’s om te kunnen
verdiepen zonder de studenten meer te belasten. Er blijft een vaste basisset vragen. Ook de BPVmonitor wordt op bepaalde vlakken aangepast.
Analyse in deelrapporten en integrale voortgangsrapportage(s)
Op basis van de verzamelde gegevens, waaronder de indicatoren, brengen onafhankelijk
onderzoekers de voortgang in kaart voor de activiteiten per thema van de Werkagenda en voor het
Stagepact. De onderzoekers doen analyses en waar mogelijk ook suggesties voor aanpassingen
van de inzet, op basis van bestaande en nog te ontwikkelen kennis over wat werkt. Het onderzoek
leidt tot drie deelrapporten en een integrale voortgangsrapportage.




Er komt een deelrapport voor elk van de prioriteiten van de Werkagenda. De drie speerpunten
kennen elk hun eigen expertise en vergen een diepgaande kennis van de specifieke bronnen.
In het deelrapport voor prioriteit twee, aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, komt de voortgang
op het Stagepact als een opzichzelfstaand onderdeel aan bod.
In de deelrapportages is ook aandacht voor de inzichten uit de evaluatiegesprekken met
stakeholders die de mbo-instellingen organiseren, de bredere analyse van de jaarverslagen
3

(voor mbo-instellingen afspraak in de regeling kwaliteitsafspraken) en informatie van de
andere partners.
Deze voortgangsinformatie en de verkregen inzichten uit de eigen evaluatiegesprekken worden
gedeeld en besproken in de Strategische begeleidingscommissie (SBC). In de SBC zijn de
ondertekenaars van de Werkagenda en het Stagepact vertegenwoordigd. In de SBC wordt
bekeken of de gezamenlijke inzet inderdaad effect sorteert en de besproken doelen worden
bereikt.
Het geheel resulteert in een jaarlijkse integrale voortgangsrapportage op hoofdlijnen. De
deelrapporten dienen hiervoor als basis, net als de uitkomst van de jaarlijkse
voortgangsbespreking met de Strategische Begeleidingscommissie.
De voortgangsrapportage en de deelrapportages worden aangeboden aan de Tweede Kamer,
voorzien van een brief een weging van de bereikte voortgang.







In de jaarlijkse voortgangsrapportages komen de volgende drie onderdelen terug:
1.

2.
3.

de ontwikkeling op hoofdindicatoren (landelijk niveau) met uitsplitsing naar relevante
achtergrondkenmerken zoals in de tabellen die volgen benoemd, waaronder leerweg, niveau,
domein, opleiding, leeftijd;
analyses uit kwalitatief onderzoek en van de ontwikkelingen in belangrijke contextinformatie,
namelijk, zoals spreiding en regionale kenmerken;
Informatie uit jaarverslagen en voortgangsevaluaties van mbo-instellingen en partners.

Elk jaar zal de Kamer worden geïnformeerd over de voortgang van de Werkagenda en het
Stagepact via de integrale voortgangsrapportage. De eerste rapportage (de startmeting) zal in het
voorjaar van 2024 aan u worden toegezonden. Vervolgens zullen de rapportages elk najaar aan uw
Kamer worden verstrekt.
De jaarlijkse leer – en rapportagecyclus ziet er dan als volgt uit:
Wanneer?

Wat?

Feb-Mrt

Verzamelen en vervolgens delen van cijfers indicatoren, voor mbo-instellingen
beschikbaar via XBRL

Mrt-Juni

Evaluatiebijeenkomsten bekostigde mbo-instellingen (met partners) over
voortgang activiteiten en doelstellingen o.b.v. ontwikkelingen indicatoren en
eventueel aanvullende onderzoek

Juli

Oplevering jaarverslag bekostigde mbo-instellingen

Aug-Sep

Bijeenbrengen en analyse van voortgangsinformatie door onderzoekers, oplevering
concepten drie deelrapportages

Sep-Okt

Bespreking deelrapportages met partners in ambtelijke werkgroepen

Okt-Nov

Opstellen en opleveren voortgangsrapportage en syntheserapport door
onderzoekers, rapportage aan Tweede Kamer

4

Overzicht van de doelstellingen en indicatoren: wat brengen we in kaart?
(verkorte weergave van de doelstelling en maatregelen zoals afgesproken in de Werkagenda MBO 2023-2027)

5

Indicatoren en onderzoeksagenda voor prioriteit 1: Het bevorderen van kansengelijkheid:
Alle studenten doen volwaardig mee in onderwijs en maatschappij
Alle studenten in het mbo krijgen optimale kansen om hun vaardigheden en potentie te ontplooien, gericht op duurzame participatie in de maatschappij
en op de arbeidsmarkt. De aanpak van stagediscriminatie is een topprioriteit. Ook met name de studenten die door omstandigheden extra hulp nodig
hebben om hun vaardigheden en potentie ten volle te ontplooien krijgen gelijke kansen.
In de Werkagenda zijn voor dit prioritaire thema vijf doelstellingen afgesproken:
1. We dragen bij aan het gelijkwaardig behandelen van alle studenten in Nederland
2. We verbeteren het studentenwelzijn en versterken de (integrale) veiligheid op scholen en leerbedrijven. We vergroten de toegankelijkheid van het
mbo voor studenten met een ondersteuningsbehoefte. We maken het mbo inclusiever.
3. We versterken de begeleiding in het onderwijs en bij de stap van school naar werk of vervolgopleiding, (met name voor niveau 2 studenten). We
zetten ons maximaal in om de stijging van het aantal voortijdig schoolverlaters, die nu ontstaat na jarenlange daling, af te remmen en om te buigen.
We werken toe naar het streven van minder dan 18.000 nieuwe vsv’ers in 2026.
4. We versterken de beroepsgerichte route, door het faciliteren van vmbo, mbo en hbo-scholen om zorg te dragen voor een naadloze aansluiting
wanneer studenten verwant doorstromen. We stimuleren in- en doorstroom in de beroepskolom, zodat iedereen de kans krijgt hun leerpotentieel
optimaal te benutten. Het volgen van beroepsonderwijs is een positieve keuze. Er ontstaat maatschappelijke herwaardering voor het
beroepsonderwijs.
5. Het mbo draagt bij aan het verminderen van laaggeletterdheid, door te investeren in scholingsprogramma’s voor laaggeletterden.
De volgende indicatoren geven de partners meer zicht op wat werkt:
Indicator
Niveau

Uitsplitsingen4

Bron

Frequentie

landelijk cijfer met spreiding
instellingen
apart voor niet-bekostigd

leerweg, opleidingsniveau,
leeftijd

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 20266

Percentage mbo-studenten dat zich veilig voelt tijdens de bpv

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

leerweg, opleidingsdomein

BPV monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

Oordeel mbo-studenten over hun welzijn

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

NPO
studentenpeiling

in 2023 en 2024

Percentage studenten met een ondersteuningsbehoefte dat
tevreden is met de begeleiding (algemene zin) op de opleiding7

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 & 2026

Percentage mbo-studenten dat zich veilig voelt op school
Ook gegevens voor niet-bekostigd voltijdsonderwijs5

opleidingsniveau

Leerweg: BOL of BBL, Opleidingsniveau: Entree, MBO-2, MBO-3 of MBO-4 opleiding. Andere uitsplitsingen wanneer op basis van analyse relevant
Gegevens uit JOB monitor wanneer deelname niet-bekostigde instelling (NBI). Anders uit eigen kwaliteitssystemen van NBI. Waardes zijn dan niet vergelijkbaar met
bekostigd mbo.
6
Intentie is om studentenenquête jaarlijks af te nemen, zie toelichting op pagina 3.
7
Tevredenheid wordt vergelijken met studenten zonder ondersteuningsbehoefte.
4
5

6

Aandeel nieuwe voortijdig schoolverlaters per jaar

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

leerweg en
opleidingsniveau

Gegevens van
DUO

jaarlijks

Aandeel gediplomeerde uitstromers uit entree-opleidingen en
niveau 2-opleidingen dat een jaar na afstuderen werk heeft

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

leerweg en leeftijd

Gegevens van
CBS

jaarlijks

Eerstejaars succes van studenten in het mbo en van
doorstromers naar het hbo

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

opleidingsniveau en domein
achtergrondkenmerken
student*

Gegevens van
DUO

jaarlijks

*i.v.m. mogelijk onderscheid voor gelijke kansen-groepen
Onderzoek
Het aantal laaggeletterden en hun deelname aan scholingsprogramma’s wordt in kaart gebracht via de beleidsmonitor Tel Mee Met Taal en zal nader
worden onderzocht via de nog op te zetten monitor van het NGF LLO-collectief Laagopgeleiden & Laaggeletterden en de Monitor laaggeletterdheid die het
CBS aan het ontwikkelen is.
De monitor Integrale Veiligheid loopt sinds dit jaar (2023) en is als het ware een peilstok in de veiligheidssituatie van mbo-instellingen. De monitor geeft
een geïntegreerd beeld van zowel de fysieke veiligheid, de sociale veiligheid en de digitale (of online) veiligheid, voor het gehele mbo en op het niveau
van individuele instellingen. Er wordt gebruik gemaakt van bestaande gegevensbronnen om studenten, medewerkers en instellingen niet teveel te
belasten, aangevuld met verdiepende groepsinterviews/focusgroepen. Deze aanvullende informatie komt ook van pas bij interpretatie van de
ontwikkeling op de veiligheidsindicatoren.

Indicatoren en onderzoeksagenda voor prioriteit 2: Het verbeteren van de aansluiting onderwijs- arbeidsmarkt:
Alle studenten hebben een duurzaam arbeidsperspectief
Elke mbo-student, jong en oud, moet gedurende de hele loopbaan optimale kansen krijgen om een opleiding te volgen die past bij zijn of haar interesses,
talenten en capaciteiten. En die leidt naar een kansrijke en duurzame plek, op de arbeidsmarkt, in de samenleving of in een vervolgopleiding. Het is
belangrijk dat elke mbo-student zich ook na het behalen van het diploma blijft ontwikkelen: het mbo is een cruciale opleider voor bij- en omscholing in
het kader van een leven lang ontwikkelen.
In de Werkagenda zijn voor dit prioritaire thema drie doelstellingen afgesproken:
1.

Meer studenten maken een weloverwogen keuze voor een opleiding richting een kansrijk beroep, passend bij hun interesses, talenten en
capaciteiten. De opleiding biedt hun perspectief op een duurzame plek op de arbeidsmarkt en op bestaanszekerheid. Voor werkenden en
werkzoekenden, werkgevers, SBB en professionals van UWV en gemeenten is transparant welke bij- en omscholingsmogelijkheden (publieke en
private) mbo-opleiders bieden.

7

2.
3.

Studenten in het mbo krijgen een kwalitatief goede stageplek of leerbaan die aansluit bij de opleiding en ontwikkelingsbehoefte van de student. We
bannen stagediscriminatie uit en studenten krijgen een passende vergoeding (onderdeel van de afspraken in het Stagepact).
De mbo-sector draagt bij aan het bij- en omscholen van werkenden en werkzoekenden – op maat, modulair en via de BBL. We richten onze aandacht
hierbij specifiek op bij- en omscholen in het kader van de maatschappelijke opgaven: woningbouw, zorg, onderwijs, klimaat en energie, veiligheid,
kinderopvang, en de digitale transitie . Ook richten we ons op scholing via praktijkleren in het mbo, voor mensen die om verschillende redenen aan
de kant staan en niet (of niet duurzaam) aan het werk zijn. Werkgevers en mbo-scholen maken hier samen afspraken over, in het kader van
samenwerking in de LLO-Katalysator en met benutting van de Subsidieregeling praktijkleren.

De volgende indicatoren geven zicht op wat werkt:
Indicator

Niveau

Uitsplitsingen8

Bron

Frequentie

Aandeel bol-studenten en bbl-studenten dat positief is over de
begeleiding van de school en het leerbedrijf tijdens de stage en leerbaan

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

leerweg,
opleidingsniveau

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

Aandeel studenten dat positief is over de hulp van de school9 bij de keuze
over verder leren (vervolgopleidingen) of werk (arbeidsmarkt)

landelijk cijfer met spreiding
instellingen

leerweg,
opleidingsniveau,
leeftijd

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

Percentage gediplomeerde studenten met werk een jaar na uitstroom en
percentage werkzaam in verwante richting

landelijk cijfer

leerweg,
opleidingsdomein

Schoolverlatersonderzoek CBS

Jaarlijks

Aandeel instroom en gediplomeerden in sectoren met maatschappelijke
tekorten10

landelijk cijfer
met spreiding

leerweg,
opleidingsniveau

Gegevens van DUO
en CBS

Jaarlijks

Aantal sollicitaties dat een student heeft moeten doen om een stage te
krijgen

landelijk cijfer
met spreiding

opleidingsdomein,
opleidingsniveau

Schoolverlatersonderzoek CBS

Jaarlijks

Aandeel studenten dat moeite had om een stage/leerwerkplek te vinden

Landelijk cijfer

opleidingsdomein,
opleidingsniveau

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

Tevredenheid leerbedrijven met beroepsvaardigheden van werknemers
uit het mbo

landelijk cijfer
met spreiding

opleidingsdomein

SBB onderzoek
tevredenheid
werkgevers met
mbo'ers

1x per 2 jaar

Het percentage studenten dat instroomt voor bij- of omscholing
(instromers van 25 jaar en ouder)

landelijk cijfer

opleidingsdomein

Gegevens van DUO

Jaarlijks

Het percentage studenten dat hun diploma haalt via de BBL, waaronder
zij-instromers (geïdentificeerd o.b.v. leeftijd 25+)

landelijk cijfer

opleidingsniveau
en - domein

Gegevens van DUO

Jaarlijks

Andere uitsplitsingen wanneer op basis van analyse relevant
Vraag gaat over hulp van mbo-instelling maar hierbij is ook de hulp die ze op het vmbo/havo hebben gekregen bij de keuze voor een opleiding relevant.
10
Opleidingen voor sectoren die cruciaal zijn voor grote maatschappelijke opgaven rond klimaat, landbouw en zorg.
8
9

8

Onderzoek
Aanvullend op bovenstaande indicatoren brengen we het aanbod voor werkenden en werkzoekenden in kaart, waar mogelijk aangevuld met cijfers over
de deelname aan deze scholing. Het gaat hierbij om mbo-opleidingen, met naast de (verkorte) bbl-opleidingen ook de opleidingen in de derde leerweg en
certificaat gericht onderwijs en onderwijs dat afgerond wordt met een praktijkverklaring.

Indicatoren en onderzoeksagenda prioriteit 3: Onderwijs voor de toekomst: kwaliteit, onderzoek en innovatie
Alle studenten in het mbo moeten een stevige basis krijgen door basisvaardigheden zo in te richten dat ze passen bij de eigen situatie van de
verschillende groepen studenten in het beroepsonderwijs, en bij hun leef- en werkwereld. Om die ambities waar te maken zijn voldoende goede docenten
nodig. Daarom is het van belang dat het mbo een aantrekkelijke werkgever is en blijft. Nog een ambitie is om onderzoek, innovatie en digitalisering
stevig in te bedden in de sector.
In de Werkagenda zijn voor dit prioritaire thema vier doelstellingen afgesproken:
1. We verbeteren de beheersing van Nederlands en rekenen onder mbo-studenten. We zorgen dat de kwaliteit van docenten die Nederlands en rekenen
(en burgerschap, zie 3.2) geven versterkt wordt.
2. Burgerschapsonderwijs draagt bij aan de algemene vorming en basis van de student, bijvoorbeeld door ondersteuning bij het versterken van
maatschappelijke, sociale en kritische denkvaardigheden. We verbeteren de kwaliteit van het burgerschapsonderwijs.
3. We zorgen ervoor dat werken in het mbo aantrekkelijk is en blijft. We hebben aandacht voor werkdruk en het carrièreperspectief voor
onderwijspersoneel. We verminderen de uitval van startend onderwijspersoneel. Alle medewerkers in het mbo, waaronder specifiek docenten en
andere onderwijsgevenden, hebben voldoende mogelijkheden zich te ontwikkelen en professionaliseren.
4. We zorgen ervoor dat het mbo op het gebied van onderzoek en innovatie een volwaardige en gelijkwaardige partner in de onderzoeks- en
kennisnetwerken wordt.
De doelstellingen in dit thema hebben voornamelijk betrekking op het bekostigde mbo. Voor het niet-bekostigd onderwijs zijn de indicatoren over de
tevredenheid van studenten en de indicatoren die betrekking hebben op de resultaten c.q. de kwaliteit van de basisvaardigheden (Nederlands, rekenen,
burgerschap) van toepassing maar de indicatoren voor docenten en practoraten niet.
De volgende indicatoren geven zicht op wat werkt:
Indicator

Niveau

Uitsplitsingen11

Bron

Frequentie

Tevredenheid van mbo-studenten met de school en met de opleiding

Landelijk cijfer met
spreiding instellingen

leerweg,
opleidingsniveau
en -domein

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

11

Andere uitsplitsingen wanneer op basis van analyse relevant

9

Percentage studenten positief over lessen NL, Rekenen, Burgerschap

Landelijk cijfer

leerweg,
opleidingsniveau
en -domein

JOB monitor

Startcijfer 2022,
daarna 2024 en 2026

Percentage gediplomeerde studenten dat het getoetste examenniveau
heeft gehaald (cijfer 5,5 of hoger) voor Nederlands (CE en IE) en
rekenen (eindcijfer)

Landelijk cijfer

leerweg,
opleidingsniveau
en examenniveau

DUO

Jaarlijks

Tevredenheid werkgevers over de taal- en rekenvaardigheden van hun
mbo-werknemers

landelijk cijfer
met spreiding

opleidingsdomein

SBB onderzoek naar
tevredenheid werkgevers met
mbo'ers

1x per 2 jaar

Percentage docenten dat is ingeschaald in de LC- of LD-schaal

Landelijk cijfer met
spreiding instellingen

leeftijd

DUO

Jaarlijks

Percentage docenten en instructeurs dat in de eerste drie werkjaren in
het mbo weer uitstroomt12

Landelijk cijfer

leeftijd

DUO

Jaarlijks

Percentage mbo-instellingen dat één of meerdere practoraten heeft

Landelijk cijfer

Stichting Ieder mbo een
practoraat (Externe
link:www.practoraten.nl)

Jaarlijks

Onderzoek: opleidingsachtergrond en digitale competenties van mbo-docenten
Dit jaar (2023) wordt in kaart gebracht welke opleiding docenten die lesgeven in generieke vakken en burgerschap op het mbo hebben afgerond. Met de
uitkomsten kan verder in kaart worden gebracht welke inzet op professionalisering nodig is om de kwaliteit van het onderwijs in deze vakken te
verhogen.
Ook loopt er onderzoek naar de digitale competenties van mbo-docenten. Dit is onderdeel van het Programma Digitaal Bekwaam van de MBO Raad en
MBO digitaal. De monitor Leren en lesgeven met ICT geeft inzicht in de stand van zaken bij individuele instellingen, en in wat de instellingen kunnen
gebruiken om gericht professionaliseringsactiviteiten te organiseren. Deelname aan de monitor is in 2022 afgenomen. In totaal maken 40 instellingen
gebruik van het onderzoeksinstrument, 19 niet of niet volledig. De monitoring loopt door tot 2027.

Naast deze indicator worden ook twee gegevens over onderwijspersoneel uit het Medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) van de MBO Raad meegenomen in de
analyse: de tevredenheid van onderwijspersoneel over hun ontwikkelmogelijkheden en de door hen ervaren werkdruk.
12

10

De doelstellingen van het Stagepact
Met het Stagepact mbo 2023-2027 zetten partners in en rondom het mbo erop in dat alle studenten een stage of leerbaan krijgen met de juiste
begeleiding en goede randvoorwaarden. Een ander belangrijk doel is het tegengaan van stagediscriminatie. De partners van het Stagepact zijn JOB MBO,
BVMBO, de MBO Raad, NRTO, VNO-NCW MKB-Nederland, VNG, SBB, CNV Onderwijs en CNV Jongeren, FNV en FNV Young & United, AOb, FvOv, het
ministerie van SZW en het ministerie van OCW. Hieronder een verkorte weergave van het Stagepact mbo 2023-2027.

11

p wat werkt:
Niveau

Uitsplitsingen

Bron

Frequentie

at positief is over de
ijf tijdens de stage en

Landelijk cijfer met
spreiding instellingen

Opleidingsniveau en
opleidingsdomein

JOB monitor

Startcijfer
2022, daarna
2024 en 2026

moeten doen om een stage
enmerken

Landelijk cijfer met
spreiding instellingen

Opleidingsniveau, opleidingsdomein

Schoolverlatersonderzoek (CBS)

een stage/leerwerkplek te

Landelijk cijfer met
spreiding instellingen

Geslacht, leeftijd, opleidingsniveau,
opleidingsdomein

JOB monitor

n, naar

Landelijk cijfer

Opleidingsniveau, opleidingsdomein

Nieuw te
ontwikkelen

verhouding tot het aantal

Landelijk cijfer

Opleidingsniveau, opleidingsdomein

SBB (dashboard
stagetekorten)

de stagevergoeding en
telde indicator)

Landelijk cijfer

Opleidingsniveau, opleidingsdomein

Nieuw te
ontwikkelen

nodig om zicht te krijgen op wat effectieve aanpakken zijn om stagediscriminatie uit te bannen en zicht te krijgen
ntvangen.

atie uit te bannen en stagebegeleiding te verbeteren?
ering in houding, gedrag en werkwijze in de praktijk nodig. Daarover zijn nu afspraken gemaakt.
ekwaam voelen om het gesprek over stagediscriminatie aan te gaan en praktijkopleiders moeten maatregelen
omen.

nodig is zal in 2024 en 2026 onderzoek worden uitgezet. Dit zal in kaart brengen in welke mate het tegengaan van
gelijke kansen op stages) al onderdeel is van het reguliere werk van onderwijsprofessionals op school, en van
rnaast zal een onderzoek starten naar de ervaringen met stagematching in studiejaar 2023-2024, in aanvulling op

Baarle14 een cv-onderzoek worden uitgezet om een beeld te krijgen van de omvang van stagediscriminatie en de risico’s daarop. Op basis daarvan
worden gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de sectoren en branches.
Een aantal lopende onderzoeken geeft verdiepend inzicht in stagebegeleiding, stagediscriminatie en mogelijke aanpakken om stagediscriminatie tegen te
gaan:

onderzoek naar stagediscriminatie bij studenten met een functiebeperking15;

Stelselonderzoek Stagediscriminatie MBO van de Inspectie van het Onderwijs16;

onderzoek van de Onderwijsraad naar werkplekleren in het beroepsonderwijs17 en

onderzoek door SEO Economisch Onderzoek en Verweij-Jonker Instituut naar de knelpunten en randvoorwaarden voor stagematching in het mbo.18
Zicht krijgen op stagevergoedingen
Elke mbo-student hoort een passende stagevergoeding te ontvangen, die minimaal alle onkosten omvat. De stand van zaken wordt jaarlijks in kaart
gebracht. Eind 2023 wordt de eerste meting verwacht. Dit onderzoek is conform motie van Van Baarle en Westerveld.19 De afspraken in de cao’s over
stagevergoeding worden jaarlijks gemonitord met een uitsplitsing naar sector en onderwijsniveau (mbo, hbo en wo). Daarnaast is het voornemen om op
basis van CBS-cijfers te kijken naar de daadwerkelijk betaalde stagevergoedingen en loon (voor bbl-studenten), om ook zicht te krijgen op niet caogerelateerde vergoedingen (voor mbo, hbo en wo). In het Stagepact is afgesproken dat studenten een vergoeding krijgen voor alle kosten die zij moeten
maken om stage te kunnen lopen (van het bedrijf of van de wet), en die niet op een andere manier vergoed worden. Via bestaande monitors zullen
studenten ook zelf worden bevraagd over hun onkostenvergoeding en de mate waarin die kostendekkend is.

TK, 2022-2023, 31524, nr. 532. Zoals benoemd tijdens het tweeminutendebat ben ik voornemens om deze motie over periodiek mysteryguestonderzoek in te zetten voor
monitoringsdoeleinden.
15
N.a.v. de motie van de leden Westerveld en Wassenberg (TK, 2020–2021, 35 570 VIII, nr. 271) en de motie van de leden Van der Plas en El Yassini (TK, 2022–2023, 31 524, nr.
527)
16
Stelselonderzoek Stagediscriminatie mbo | Middelbaar beroepsonderwijs | Inspectie van het onderwijs (onderwijsinspectie.nl)
17
Werkplekleren in het beroepsonderwijs | Adviezen | Onderwijsraad
18
Op 13 maart jl. heeft uw Kamer het eerste rapport van SEO ontvangen van (TK, 2022-2023, 31524, nr. 551). Het eindrapport zal begin 2024 gereed zijn.
19
TK, 2022-2023, 36200 VIII, nr. 118.
14

13