Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1867
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport over de 43 miljoen die O2 Health aan de Staat moet
terugbetalen voor slechte mondkapjes (ingezonden 12 januari 2023).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport), mede namens de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 16 maart 2023).
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van het bericht «Bedrijf moet Staat 43 miljoen
terugbetalen voor ondeugdelijke mondkapjes»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u uitleggen hoe het mogelijk is dat het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport een dergelijk kostbare deal sloot met O2 Health, terwijl dit
bedrijf niet in staat was om aan de voorwaarden voor levering en kwaliteit te
voldoen? Kunt u inzichtelijk maken welke voorwaarden door het ministerie
zijn gesteld en op welke criteria is getoetst alvorens uw departement met O2
Health in zee ging?
Antwoord 2
De deal is onder hoge druk tot stand gekomen in de eerste twee weken van
de crisis. We werkten toen samen met de UMC’s om mondkapjes in te kopen
en deze leverancier deed al zaken met een UMC. Het was vrijwel de enige
leverancier die in staat leek, juist in die eerste weken, in enig volume
mondkapjes van enige kwaliteit te leveren. De eerste partij met geleverde
mondmaskers werd goedgekeurd en de Staat heeft deze ook behouden.
Nadien is gebleken dat de leverancier dit niet kon volhouden, in tegenstelling
tot wat was overeengekomen.

1

ah-tk-20222023-1867
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NOS, 12 januari 2022, «Bedrijf moet Staat 43 miljoen terugbetalen voor ondeugdelijke
mondkapjes» (https://nos.nl/artikel/2459531-bedrijf-moet-staat-43-miljoen-terugbetalen-voorondeugdelijke-mondkapjes).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Maakt de 45 miljoen euro die voor deze deal is aanbetaald door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport deel uit van de 5,1 miljard euro die
onrechtmatig is uitgegeven aan coronamateriaal en waarvan een groot deel
niet is verantwoord?
Antwoord 3
Ja, deze opdracht maakt deel uit van de € 5,1 miljard die als onrechtmatig is
beoordeeld.
Vraag 4 en 5
Wie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft het
uiteindelijke akkoord gegeven voor de deal met O2 Health? Op welke manier
wordt deze persoon ter verantwoording geroepen voor de fouten die hierbij
zijn gemaakt en wat zijn hiervan de consequenties?
Welke personen waren allemaal betrokken bij deze deal en op basis waarvan
hadden zij een aandeel in de besluitvorming over deze deal?
Antwoord 4 en 5
De beleidsverantwoordelijke Minister heeft de eindverantwoordelijkheid en
legt verantwoording af aan het parlement, ook over handelingen van
betrokken ambtenaren en diens voorgangers. Om privacy redenen kunnen de
namen van de medewerkers van VWS die bij deze inkoop betrokken waren,
niet worden gedeeld.
Vraag 6
Kunt u de notulen van de overleggen met alle betrokken partijen over deze
deal met de Kamer delen, alsmede de gesloten contracten en de inkooporders? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
In het vonnis van de rechtbank van 21 december 2022 vindt u informatie over
de betrokken partijen, de gevoerde gesprekken en gegeven inkooporders. Dit
vonnis is openbaar2. Ik ben nagegaan welke informatie ik u verder nog kan
verstrekken. Met het oog op onder meer het procesbelang van de Staat en de
nog door de Staat te nemen acties om het geld daadwerkelijk terug te krijgen,
zal ik u vertrouwelijk van informatie over de aan O2 Health gegeven
inkooporders voorzien. Het betreft een vijftal pro forma offertes en de daarop
aansluitende opdrachtbrieven. Er zijn geen aparte contracten of door beide
partijen vastgestelde notulen over deze transacties. Ik verzoek de voorzitter de
stukken ter vertrouwelijke inzage te leggen voor de leden van uw Kamer3.
Vraag 7
Wat gaat er gebeuren met de 43 miljoen euro die door O2 Health moet
worden terugbetaald aan de Staat? Vloeit dit onrechtmatig uitgegeven
belastinggeld terug naar de gemeenschap en zo ja, op welke manier? Zo nee,
waarom niet en hoe wordt het dan wel besteed?
Antwoord 7
De Staat spant zich in om dit bedrag terug te krijgen en neemt gepaste actie,
waaronder het leggen van beslag in privé en op aandelen. Eventuele
ontvangsten gaan conform de begrotingsregels terug naar de algemene
middelen.
Vraag 8
Bent u voornemens een onderzoek te starten naar alle bedrijven waarmee
tijdens de coronacrisis door de overheid deals zijn gesloten voor het
inkopen/leveren/produceren van coronamateriaal, om in kaart te brengen
welke gelden onrechtmatig zijn uitgegeven en/of niet de beoogde (kwaliteit
en hoeveelheid van) materialen hebben opgeleverd? Zo ja, heeft u hiervoor

2

ECLI:NL:RBNHO:2022:11446, Rechtbank Noord-Holland, C/15/318039 / HA ZA 21–374 (rechtspraak.nl).
3
Ter vertrouwelijk inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede
Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

een onderzoeksplan en kunt u dit delen? Zo nee, waarom gaat u geen
onderzoek doen?
Antwoord 8
Op 16 september 2022 heeft uw Kamer het rapport «Onderzoek inkoop PBM –
(deel)Verslag van Handelingen inzake transacties Relief Goods Alliance B.V.»
met kabinetsreactie op dit rapport ontvangen4. In die brief staat tevens
genoemd dat er nog twee deelonderzoeken naar de overige inkopen van
persoonlijke beschermingsmiddelen lopen. Wanneer de andere deelonderzoeken gereed zijn, worden deze met een kabinetsreactie aan uw Kamer
gestuurd.
Vraag 9 en 10
Hoe reflecteert u in het licht van deze deal op het rapport van de Algemene
Rekenkamer dat concludeert dat het financieel beheer van uw departement
ondermaats is? Staat u nog altijd achter het eerdere statement van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport dat de coronacrisis ertoe
leidde dat er «ongekende maatregelen» genomen moesten worden? Hoeveel
onzorgvuldigheid is naar uw mening nog geoorloofd, wanneer er zoveel
gemeenschapsgeld mee gemoeid is?5
Welke stappen zijn inmiddels ondernomen om het financieel beheer van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te verbeteren? Is er een
plan van aanpak en zo ja, kunt u dit delen?
Antwoord 9 en 10
Ik sta nog steeds achter het statement dat de coronacrisis ertoe leidde dat er
ongekende maatregelen moesten worden genomen. Het betrof een uitzonderlijke situatie waarbij er wereldwijd tekorten waren aan Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM). Medewerkers van het Ministerie van VWS zijn, mede
op verzoek van uw Kamer6, dag en nacht bezig geweest om PBM voor de
zorg in te kopen, waaronder de onderhavige transactie met O2 Health.
In 2020 constateerde de Algemene Rekenkamer ernstige tekortkomingen in
het financieel beheer bij het Ministerie van VWS. Op 19 mei 2021 heeft de
Minister van VWS een plan van aanpak verbetering financieel beheer aan uw
Kamer gezonden7. Ondanks de in 2021 ingezette verbeteringen, uitbreiding
van het aantal medewerkers in de financiële functie en verkregen inzicht in de
benodigde vervolgstappen, erkent het Ministerie van VWS dat de tekortkomingen niet in een jaar kunnen worden opgelost. Deels ook vanwege de
aanhoudende hectiek en urgentie van de coronabestrijding. Wel nam het
aantal tekortkomingen met betrekking tot onrechtmatigheid af. Het Ministerie
van VWS werkt aan verdere stappen om haar financieel beheer te verbeteren.
U bent hierover op 12 mei 2022 geïnformeerd via de voortgangsbrief over het
financieel beheer van het Ministerie van VWS8.
Vraag 11
Zijn er personen/partijen die winst hebben gemaakt met deze deal? Zo ja,
welke personen/partijen zijn dat en om welke bedragen gaat het?
Antwoord 11
Dat is mij niet bekend.
Vraag 12
Wat gaat er gebeuren met de door O2 Health geleverde mondkapjes die niet
aan de kwaliteitseisen voldoen en dientengevolge niet zijn gebruikt? Worden
deze mondkapjes, net zoals de slechte mondkapjes van de heer van Lienden,
vernietigd? Zo ja, wat zijn hiervan de kosten?

4

Kamerstuk 32 805, nr. 148
NOS, 12 januari 2022, «Bedrijf moet Staat 43 miljoen terugbetalen voor ondeugdelijke
mondkapjes» (https://nos.nl/artikel/2459531-bedrijf-moet-staat-43-miljoen-terugbetalen-voorondeugdelijke-mondkapjes).
6
In een door 15 partijen ingediende motie van 18 maart 2020 werd opgeroepen om topprioriteit
te geven aan het verwerven van o.a. PBM (Kamerstuk 25 295, nr. 155).
7
Kamerstuk 35 830, nr. 5
8
Kamerstuk 35 925, nr. 185
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 12
Een deel van de mondkapjes is niet geaccepteerd en weer opgehaald door de
leverancier. De overige mondmaskers die door O2 Health zijn geleverd, zijn
niet gebruikt en liggen op dit moment in een loods vanwege de juridische
procedure. Nu de rechter de overeenkomst (grotendeels) heeft ontbonden,
liggen de maskers in principe klaar voor O2 om te worden opgehaald. Indien
O2 de maskers ophaalt, is het de verantwoordelijkheid van O2 als distributeur
dat de afgekeurde maskers niet kunnen worden ingezet.
Indien O2 de maskers niet ophaalt, zullen deze mogelijk (duurzaam) worden
verwerkt. De kosten voor eventuele duurzame verwerking zijn bekend na
gunning van de aanbesteding van deze verwerking.
Volledigheidshalve verwijs ik -ten aanzien van de kwaliteit van de mondkapjes
van RGA- naar mijn brief van 16 september 20229. Daarin staat dat in het
hoofdstuk «Kwaliteit» (van het «Onderzoek inkoop PBM – (deel)Verslag van
Handelingen inzake transacties Relief Goods Alliance B.V.») de controle van
de kwaliteit van de geleverde RGA-mondmaskers wordt beschreven. Hoewel
er bij aanvang verschillende vragen waren over de kwaliteit van de geleverde
PBM, is uiteindelijk door een zogeheten notified body vastgesteld dat de
kwaliteit van de door RGA geleverde producten in orde was, zoals met de
Kamer is gecommuniceerd.

9

Kamerstuk 32 805, nr. 148

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4