ONTWERP
Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van
… , nr. WJZ/ …, tot vaststelling van de maximale hoeveelheid
frequentieruimte voor mobiele communicatie (Capregeling frequenties
mobiele communicatie 2020)

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
Gelet op artikel 3.11, eerste en tweede lid, van de Telecommunicatiewet
[na inwerkingtreding van de wet van 14 maart 2018 tot wijziging van de
Telecommunicatiewet en van de Mediawet 2008 (gebruiksbeperking
frequentieruimte en digitale radio-omroep), Kamerstukken II 2018/19, 24 095, nr.
478];
Besluit:
Artikel 1
In deze regeling wordt verstaan onder:
- concentratieverordening: verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad van de
Europese Unie van 20 januari 2004 betreffende de controle op concentraties van
ondernemingen;
- frequentieruimte voor mobiele communicatie: frequentieruimte binnen het
frequentiebereik 703-733 MHz gepaard met 758-788 MHz, 791-821 MHz gepaard
met 832-862 MHz, 880-915 MHz gepaard met 925-960 MHz, 1452-1492 MHz,
1710-1780 MHz gepaard met 1805-1875 MHz en 1920-1980 MHz gepaard met
2110-2170 MHz en 2500-2690 MHz, met uitzondering van frequentieruimte
binnen het frequentiebereik 2565-2570 MHz, 2590-2595 MHz, 2615-2620 MHz en
2685-2690 MHz;
- frequentieruimte voor mobiele communicatie lager dan 1 GHz:
frequentieruimte binnen het frequentiebereik 703-733 MHz gepaard met 758-788
MHz, 791-821 MHz gepaard met 832-862 MHz en 880-915 MHz gepaard met 925960 MHz;
- gebruiken van frequentieruimte:
1. houden van een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte, zowel
voor eigen gebruik als voor verhuur,
2. huren van frequentieruimte, en
3. anderszins verkregen bevoegdheid om frequentieruimte te gebruiken.
Artikel 2
Deze regeling geldt niet:
a. op en met betrekking tot installaties ter zee in de zin van de Wet installaties
Noordzee, en
b. ten aanzien van een transitievergunning voor zover deze betrekking heeft op
frequentieruimte als bedoeld in artikel 3.8a, eerste lid, onderdeel a, van de wet.
Artikel 3
Voor de toepassing van deze regeling wordt voor de berekening van de
hoeveelheid frequentieruimte die een bepaalde rechtspersoon gebruikt, bij diens
frequentiegebruik tevens het frequentiegebruik van de volgende, met de
betreffende rechtspersoon verbonden, rechtspersonen opgeteld:
Pagina 1 van 12

a) rechtspersonen waarin de betreffende rechtspersoon, rechtstreeks of
middellijk:
i) meer dan 25 procent van het kapitaal of de bedrijfsactiva bezit,
ii) de bevoegdheid heeft om meer dan 25 procent van de stemrechten uit te
oefenen,
iii) de bevoegdheid heeft om meer dan de helft van de leden van de raad
van toezicht of van bestuur of de krachtens de wet tot vertegenwoordiging
bevoegde organen te benoemen, of
iv) het recht heeft de zaken van de door hem gedreven onderneming te
leiden;
b) rechtspersonen die in de betreffende rechtspersoon over de onder a)
genoemde rechten of bevoegdheden beschikken;
c) rechtspersonen waarin een rechtspersoon zoals bedoeld onder b) over de
onder a) genoemde rechten of bevoegdheden beschikt;
d) rechtspersonen waarin twee of meer rechtspersonen zoals bedoeld onder a)
tot en met c) en eventueel de betreffende rechtspersoon gezamenlijk over de
onder a) genoemde rechten of bevoegdheden beschikken;
e) rechtspersonen waarmee de betreffende rechtspersoon gezamenlijk over de
onder a) genoemde rechten of bevoegdheden in een rechtspersoon beschikt
f) rechtspersonen die zeggenschap in de zin van artikel 3 van de
concentratieverordening over de betreffende rechtspersoon bezitten;
g) rechtspersonen waarover de betreffende rechtspersoon rechtstreeks of
middellijk, alleen of gezamenlijk, zeggenschap in de zin van artikel 3 van de
concentratieverordening bezit.
Artikel 4
1. De maximale hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie die
een rechtspersoon op enig moment op enige locatie mag gebruiken is 264 MHz.
2. De maximale hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie lager
dan 1 GHz die een rechtspersoon op enig moment op enige locatie mag gebruiken
is 80 MHz.
Artikel 5
Deze regeling treedt in werking met ingang van de datum waarop de Regeling
aanvraag- en veilingprocedure vergunningen 700, 1400 en 2100 MHz in werking
treedt, en vervalt op 31 december 2029.
Artikel 6
Deze regeling wordt aangehaald als: Capregeling frequenties mobiele
communicatie 2020.
Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
's-Gravenhage,
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,

Pagina 2 van 12

TOELICHTING
I. Algemeen deel
1. Inleiding
Frequenties zijn een essentiële grondstof voor het kunnen aanbieden van
draadloze elektronische communicatiediensten. Ze zijn het medium waarmee
informatie draadloos wordt overgedragen van A naar B. Dit is ook het geval voor
mobiele communicatie, zoals bijvoorbeeld 4G/LTE, 5G, of andere toekomstige
technologieën. Om mobiele communicatiediensten te kunnen leveren moet een
partij beschikken over frequenties die zijn bestemd voor mobiele communicatie.
De hoeveelheid en het soort frequenties dat een partij bezit is bepalend voor het
soort diensten dat hij kan leveren, de kwaliteit van zijn dienstverlening, de kosten
die hij moet maken voor het kunnen leveren van deze diensten, en als gevolg van
dit alles, zijn concurrentiepositie. Zo beïnvloedt de hoeveelheid frequenties de
beschikbare capaciteit in het netwerk. Met meer frequenties kan meer capaciteit
worden gerealiseerd. De beschikbare capaciteit beïnvloedt vervolgens de
datasnelheid die klanten kan worden geleverd, het aantal klanten dat gelijktijdig
kan worden bediend, en de kwaliteit die zij ervaren.
Het soort frequenties is van belang voor zowel de capaciteit in het netwerk, als
ook voor de mate van dekking, en daarmee de (ervaren) kwaliteit van
dienstverlening. Over het algemeen reiken frequenties die laag zijn gelegen in het
radiospectrum ver en dringen ze vrij goed door muren en andere obstakels heen.
In het kader van mobiele communicatie worden frequenties onder de 1 GHz (1000
MHz) veelal beschouwd als ‘laag’, en alles daarboven als ‘hoog’. Hoe hoger
frequenties zijn gelegen in het radiospectrum, hoe minder ver ze over het
algemeen reiken, en hoe moeilijker ze door muren en andere obstakels heen
dringen.
Lage frequenties zijn bij uitstek geschikt voor het kostenefficiënt leveren van
dekking, ook op lastig te bereiken plekken zoals in gebouwen. Hoge frequenties
zijn op hun beurt bij uitstek geschikt voor het leveren van capaciteit. Afhankelijk
van de dienstverlening die een partij wil leveren zal hij lage frequenties, hoge
frequenties, of een combinatie van beide nodig hebben. Het realiseren van meer
capaciteit kan ook door het netwerk uit te breiden. In geval van mobiele
communicatienetwerken betekent dit veelal het plaatsen van meer antennes of
het inzetten van efficiëntere technologie. Het plaatsen van antennes is echter
relatief kostbaar, waardoor het veelal goedkoper is om in plaats daarvan extra
frequenties te verwerven.
2. Advies Autoriteit Consument en Markt
Het aantal beschikbare frequenties voor mobiele communicatie is beperkt en over
het algemeen schaars. De verdeling van de beschikbare frequenties is zodoende
van bijzonder belang voor het aantal partijen dat actief kan zijn in het leveren van
mobiele communicatiediensten, en aldus de marktordening. In de aankomende
jaren worden er diverse verdelingen van frequenties voor mobiele communicatie
voorzien. Vanwege de grote invloed die de verdeling en het bezit van frequenties
heeft op de marktordening is de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ‘ACM’)
gevraagd om te adviseren over de eventuele noodzaak om daarbij

Pagina 3 van 12

marktordenende maatregelen te treffen. Op 9 april 2019 heeft zij haar advies
gepubliceerd.1
De ACM heeft bekeken hoe de markt zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld,
hoe de markt er momenteel uit ziet, en hoe de markt zich naar verwachting gaat
ontwikkelen. Op basis van dat onderzoek adviseert de ACM om beperkingen te
stellen aan de maximale hoeveelheid frequenties die een natuurlijk persoon of
rechtspersoon mag houden. Dergelijke beperkingen worden ook wel
‘spectrumcaps’ genoemd. De spectrumcaps die de ACM adviseert dienen een
voldoende evenwichtige verdeling van frequenties te waarborgen, zodat er ten
minste drie marktpartijen over frequenties voor mobiele communicatie kunnen
beschikken. Concreet heeft de ACM daartoe drie spectrumcaps geadviseerd:
1. Globale spectrumcap. Een spectrumcap van 40% op het totale bezit van
frequenties in alle frequentiebanden die nu en in de toekomst beschikbaar
zijn voor mobiele communicatie.
2. Spectrumcap op lage frequenties. Een cap van 40% op het totale bezit
van frequenties in alle frequentiebanden onder de 1 GHz die nu en in de
toekomst beschikbaar zijn voor mobiele communicatie. Bij de berekening
van deze spectrumcap zou naar boven moeten worden afgerond. Deze
spectrumcap is aanvullend op de globale spectrumcap.
3. 3,5 GHz bandspecifieke spectrumcap. Een spectrumcap van 40% op het
bezit van frequenties in de 3,5 GHz-band (3400-3800 MHz). Anders dan
de andere twee spectrumcaps geldt deze enkel voor de 3,5 GHz-band.
Deze spectrumcap is eveneens aanvullend op de globale spectrumcap.
Deze spectrumcap is vooralsnog niet vastgelegd in deze regeling. Dit is
omdat op het moment van vaststelling van deze regeling nog niet vast
staat hoeveel frequentieruimte er in de 3,5 GHz-band wordt verdeeld, en
de voorwaarden waaronder.
Deze spectrumcaps garanderen dat er ten minste drie partijen in staat zijn om de
frequenties te verwerven die zij nodig hebben om effectief te kunnen concurreren.
Het waarborgen van de aanwezigheid van ten minste drie partijen is volgens de
ACM nodig om de bestaande situatie van effectieve concurrentie ook na de
aankomende verdelingen van frequenties voor mobiele communicatie te
behouden. Hiertoe is het nodig om een voldoende evenwichtige verdeling van
frequenties te waarborgen door te voorkomen dat één partij beschikt over te veel
frequenties, en daarmee diens concurrenten over te weinig frequenties. Immers,
zoals hiervoor reeds toegelicht is het soort en aantal frequenties dat een partij
bezit van invloed op de dekking en kwaliteit van zijn dienstverlening, de kosten
die hij moet maken, en zodoende op zijn concurrentiepositie. Een onevenwichtige
verdeling van frequenties kan de concurrentie bij de levering van elektronischecommunicatienetwerken en -diensten verminderen. Het advies van ACM wordt
overgenomen en is, met het oog op de verdeling van de 700, 1400 en 2100 MHzvergunningen, uitgewerkt in deze regeling. Voorafgaand aan de verdeling van de
3,5 GHz-band wordt deze regeling aangepast om tevens uitvoering te geven aan
de spectrumcap voor deze band.
3. Bevoegdheid tot het vaststellen van spectrumcaps
De door ACM geadviseerde spectrumcaps tezamen zijn dus nodig om de
concurrentie/mededinging bij de levering van elektronischecommunicatienetwerken en -diensten te bevorderen (artikel 8, tweede lid,
1

ACM, ‘Advies Multibandveiling 2019’, Den Haag: 9 april 2019, hierna: ACM-advies.
Pagina 4 van 12

Kaderrichtlijn en artikel 3, tweede lid, Europees wetboek voor elektronische
communicatie). Artikel 3.11 van de Telecommunicatiewet, zoals dat luidt na
inwerkingtreding van de Wet van 14 maart 2018 tot wijziging van de
Telecommunicatiewet en van de Mediawet 2008 (gebruiksbeperking
frequentieruimte en digitale radio-omroep), biedt de grondslag om in het belang
van een optimale verdeling dan wel een doelmatig gebruik van de
frequentieruimte, de maximale hoeveelheid frequentieruimte vast te stellen die
een natuurlijk persoon of een rechtspersoon ten hoogste mag gebruiken of in een
verdeling kan verwerven. Daar kan, net als onder de voorheen luidende tekst van
artikel 3.11 van de wet, ook de hoeveelheid frequentieruimte waarover die partij
reeds beschikt in worden meegenomen. De gewijzigde formulering van artikel
3.11 van de wet brengt met zich mee dat niet alleen een maximum kan worden
gesteld aan hetgeen een partij kan verwerven. Het nieuwe artikel 3.11 ziet op het
maximeren van de hoeveelheid frequentieruimte die een natuurlijke persoon of
rechtspersoon mag gebruiken. Hieronder wordt met andere woorden niet alleen
het bezit van vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte meegerekend,
maar tevens het gebruik van frequentieruimte zónder bezit van de vergunningen,
bijvoorbeeld in de vorm van huur. Verhuur wordt toegestaan bij de implementatie
van het Europees wetboek van elektronische telecommunicatie. Verhuurde
vergunningen blijven overigens meetellen. De vergunninghouder gebruikt de
frequentieruimte immers eveneens, door het te verhuren.
4. De spectrumcaps
In het kader van de verdeling van de 700, 1400 en 2100 MHz-vergunningen heeft
ACM geadviseerd dat de optimale verdeling een evenwichtige verdeling, mede
gelet op de frequentieruimte die partijen reeds bezitten, over ten minste drie
partijen is2. Dit wordt hierna toegelicht.
4.1 Globale spectrumcap
De globale spectrumcap van 40% van het beschikbare spectrum voor mobiele
communicatie zorgt ervoor dat er ten minste drie partijen kunnen beschikken over
frequenties die nodig zijn voor het kunnen aanbieden van mobiele
communicatiediensten.
Met de aanstaande (her)verdeling van de 700, 1400 en 2100 MHz-banden zijn er
zeven frequentiebanden beschikbaar voor mobiele communicatie, die tezamen
680 MHz beslaan:
700 MHz: 60 MHz (2x30 MHz gepaard spectrum)3
800 MHz: 60 MHz (2x30 MHz gepaard spectrum)
900 MHz: 70 MHz (2x35 MHz gepaard spectrum)
1400 MHz: 40 MHz (1x40 MHz ongepaard spectrum)
2

Zie ACM-advies, randnummer 186: “De ACM is van oordeel dat de verdeling van spectrum
voldoende evenwichtig moet zijn om effectieve concurrentie na de veiling te borgen. Een
optimale verdeling van schaarse frequentieruimte zal aan die eis moeten voldoen. Gelet
hierop is het onwenselijk dat als gevolg van de veilinguitkomsten een te hoge concentratie
van spectrum bij één MNO ontstaat. Ook is het onwenselijk dat één van de MNO’s als gevolg
van de veilinguitkomsten te weinig spectrum in bezit heeft.”
3
Veel van het spectrum voor mobiele communicatie wordt uitgegeven in termen van twee
met elkaar samenhangende (‘gepaarde’) kavels van een gelijk aantal MHz. Vandaar de
notatie 2xY MHz. Met de frequenties die behoren tot het ene kavel wordt door de dominante
mobiele netwerktechnologieën verkeer van het netwerk naar randapparaten zoals
smartphones gestuurd. Met het andere kavel gebeurt het omgekeerde en wordt verkeer van
randapparaten naar het netwerk verstuurd. In geval van een vergunning voor gepaard
spectrum worden beide onderdelen meegeteld. Eén vergunning van 2x5 MHz telt voor de
spectrumcaps dus als 10 MHz.
Pagina 5 van 12

-

1800 MHz: 140 MHz (2x70 MHz gepaard spectrum)
2100 MHz: 120 MHz (2x60 MHz gepaard spectrum)
2600 MHz: 190 MHz (2x65 MHz gepaard spectrum & 1x60 MHz ongepaard
spectrum)

In de 2600 MHz-band gelden er echter gebruiksbeperkingen voor de frequenties
2565 - 2570 MHz, 2590 – 2595 MHz, 2615 – 2620 MHz en 2685 – 2690 MHz.
Overeenkomstig het advies van ACM worden deze frequenties niet meegenomen
in het berekenen van de spectrumcap(s). Ten tijde van de verdeling van deze
frequenties in 2010 en 2012 werd reeds erkend dat deze frequenties weinig nut
zouden hebben voor de uiteindelijk(e) houder(s). Om die reden werden ze
automatisch toegekend aan de winnaars van aangrenzende frequenties, en niet
meegerekend voor het berekenen van de spectrumcap die werd toegepast bij de
verdeling van de 2600 MHz-band in 2010. In het verlengde daarvan worden ze
ook nu niet meegenomen bij het berekenen van de globale spectrumcap, en wordt
er uitgegaan van in totaal 660 MHz.
Voorgaande laat onverlet dat in de toekomst andere keuzes kunnen worden
gemaakt waar het vergunningen betreft die een gebruiksbeperking kennen. Voor
toekomstige verdelingen zal conform het advies van de ACM telkens worden
bekeken of er vergunningen zijn die in de praktijk niet of nauwelijks inzetbaar
zijn.
40% van 660 MHz is 264 MHz (660 x 0,4), dit maximum is vastgelegd in artikel 4,
eerste lid. Naar mate er in de toekomst meer frequenties beschikbaar komen voor
mobiele communicatie zal deze rekensom veranderen, waar deze regeling
vervolgens op wordt aangepast. 40% van het totaal aan frequenties bestemd voor
mobiele communicatie kan daarbij in de praktijk uitkomen op een niet rond aantal
in 5 MHz maar op enkele MHz-en, of kleiner. In het kader van
frequentieverdelingen zijn de beschikbare frequenties echter veelal verdeeld in
eenheden of veelvouden van 5 MHz. In de praktijk kan het daarom voorkomen dat
een partij in het kader van een frequentieverdeling niet in staat is om frequenties
te kopen tot het absolute maximum dat is toegestaan op grond van de globale
spectrumcap zoals gedefinieerd in artikel 4, eerste lid, van deze regeling. Het
staat partijen echter vrij om vergunningen die zij bezitten gedeeltelijk te
verhandelen en daarbij te verzoeken dat de betreffende vergunningen worden
opgesplitst in kleinere eenheden. Zo zou een partij in beginsel precies het aantal
frequenties kunnen komen te bezitten dat is toegestaan onder de globale cap.
Hierbij zal echter wel, onder andere, worden getoetst of een dergelijke opsplitsing
het doelmatig gebruik van frequentieruimte bevordert.
4.2 Spectrumcap op lage frequenties
Op zichzelf is de globale spectrumcap onvoldoende om te waarborgen dat er na de
aankomende verdelingen van frequenties voor mobiele communicatie sprake blijft
van effectieve concurrentie. Dit houdt verband met het bijzondere belang van lage
frequenties voor het kostenefficiënt creëren van dekking en de kwaliteit van
dienstverlening, zoals hiervoor reeds uitgelegd.
Zonder lage frequenties is het naar verwachting zeer moeilijk om een landelijk
dekkend netwerk te realiseren. Zeker wanneer er ook een goed niveau van
binnenhuisdekking wenselijk is, waar hoge frequenties minder geschikt voor zijn.
Omdat de hoeveelheid lage frequenties klein is in verhouding tot de totaal
beschikbare hoeveelheid frequenties creëert de globale spectrumcap geen of

Pagina 6 van 12

nauwelijks beperkingen aan de hoeveelheid lage frequenties die een partij kan
kopen. Om toch te waarborgen dat ook de beschikbare lage frequenties over ten
minste drie partijen wordt verdeeld is een aanvullende spectrumcap van 40% op
lage frequenties nodig. Bij een percentage van 40% en de aanwezigheid van drie
partijen bezit de eigenaar van de meeste lage frequenties maximaal twee keer zo
veel als de eigenaar van de minste lage frequenties. Dit verzekert een
evenwichtige en dus optimale verdeling van lage frequenties.
Hoewel een partij 40% van de lage frequenties voor mobiele communicatie mag
gebruiken kan het door de toegepaste verkaveling van deze frequenties
onmogelijk blijken om precies voor die hoeveelheid vergunningen te verwerven.
Tot op heden zijn en worden deze frequenties namelijk verkaveld per 2x5 MHz. Bij
de huidige beschikbare lage frequenties, inclusief de in de komende verdeling
beschikbaar te stellen 700 MHz-band, komt deze cap neer op 40% van 190 MHz =
76 MHz. Vanwege de standaard verkaveling kan een partij via de gangbare
frequentieverdelingen maximaal 70 MHz verwerven. In de praktijk betekent dat
dat de spectrumcap een stuk lager ligt dan 40%. Op advies van de ACM wordt
daarom voor het berekenen van het exacte aantal lage frequenties dat een partij
mag bezitten, nu naar boven afgerond op eenheden van 2x5 MHz, oftewel
tientallen MHz. De cap is daarom naar boven afgerond op 80 MHz. Dit maximum is
vastgelegd in artikel 4, tweede lid, van de regeling.
Op grond van artikel 3.20 Telecommunicatiewet kunnen vergunningen geheel of
gedeeltelijk worden overgedragen. Die gedeeltelijke overdracht kan bijvoorbeeld
betrekking hebben op het aantal MHz waar een vergunning betrekking op heeft, of
een specifiek geografisch gebied. Hetzelfde geldt voor verhuur: deze kan ook
betrekking hebben op een beperkt geografisch gebied. Door de toevoeging ‘op
enige locatie’ in artikel 4, eerste en tweede lid, is bepaald dat de spectrumcaps op
elke geografische schaal gelden. Ook een eventueel geografisch beperkte
overschrijding van de spectrumcaps die het gevolg zou zijn van een gedeeltelijke
overdracht of gedeeltelijke verhuur van vergunningen is niet toegestaan.
5. Looptijd spectrumcaps
Voor het advies over (de hoogte van) de verschillende spectrumcaps is door de
ACM gekeken naar de verwachte ontwikkelingen in de markt voor mobiele
communicatie in de aankomende 5 jaar. Het beleidskader waarin vervolgens is
bepaald welke spectrumcaps er zullen worden gehanteerd bij de aankomende
verdelingen van frequenties voor mobiele communicatie is bedoeld om te werken
tot uiterlijk in 2030.4 ACM adviseert de caps niet alleen te laten gelden in het
kader van de aanstaande verdeelprocedures, maar deze in stand te laten tot de
herverdeling van de 800, 900, 1800 en 2600 MHz-banden. De caps blijven dan
ook in stand tot die herverdeling: de regeling vervalt op 31 december 2029, de
datum waarop de eerste vergunningen in die banden aflopen. Onderlinge
overdracht van frequenties buiten de veilingen zal dan ook niet kunnen leiden tot
een overschrijding van de caps. Voorafgaand aan de herverdeling van de 800,
900, 1800, en 2600 MHz-banden zal opnieuw worden bezien of het nog nodig is
om spectrumcaps te hanteren voor de periode daarna, en zo ja, de vorm en
hoogte daarvan. ACM zal daarover om advies worden gevraagd.
Bij de uitgifte van nieuw spectrum dat bestemd is voor mobiele communicatie
gedurende de looptijd van de capregeling zal de capregeling worden aangepast.
De definitie van ‘frequentieruimte voor mobiele communicatie’ wordt daarbij
4

Kamerstukken II 2018/19, 24 095, nr. 478.
Pagina 7 van 12

telkens aangevuld met het nieuw uit te geven spectrum, waarbij tevens het aantal
MHz genoemd in artikel 4 naar rato in overeenstemming wordt gebracht met de
daardoor veranderde totale hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele
communicatie.
6. Partijen die voor de caps als één worden aangemerkt
Artikel 3.11, tweede lid, van de wet biedt de mogelijkheid om, wanneer een cap
op grond van het eerste lid wordt opgelegd, bij ministeriële regeling te bepalen
wanneer verschillende natuurlijke personen of rechtspersonen als één worden
aangemerkt voor de vraag of de maximale hoeveelheid frequentieruimte per
rechtspersoon wordt overschreden. Omdat vergunningen voor het gebruik van
frequentieruimte ten behoeve van mobiele communicatie niet worden verleend
aan natuurlijke personen, voorziet deze regeling uitsluitend in maxima voor
rechtspersonen. Rechtspersonen kunnen op verschillende manieren met elkaar
verbonden zijn. Voorheen werden alleen rechtspersonen die tezamen deel
uitmaakten van een groep voor de toepassing van een cap als één aangemerkt.
Met de gewijzigde formulering van artikel 3.11, tweede lid, van de wet is beoogd
bij ministeriële regeling ook andere vormen van verbondenheid aan te kunnen
wijzen, om daarmee te voorkomen dat de capregels door andere juridische
constructies, zoals joint ventures, zouden kunnen worden omzeild. In artikel 3 van
de regeling is hier invulling aan gegeven.
7. Administratieve lasten
Voorliggende regeling stelt beperkingen aan het aantal frequenties dat een partij
maximaal mag gebruiken (de frequenties voor het gebruik waarvan een partij
vergunningen houdt, plus de frequenties die hij inhuurt van een andere
vergunninghouder). De handhaving van deze beperkingen wordt verricht door de
minister. Frequenties kunnen worden verworven in het kader van een
verdelingsprocedure, zoals een veiling, of via overdracht van vergunningen. De
minister zal bij toekomstige verdelingen van de relevante frequenties waarborgen
dat een partij nooit meer frequenties kan verwerven dan hem is toegestaan op
grond van deze regeling. Ook in geval van een overdracht en verhuur van
frequenties zal de minister toetsen of de overdracht niet leidt tot overschrijding
van het maximum aantal frequenties door de partijen die zijn betrokken bij die
overdracht.
In beginsel hoeven partijen zodoende geen kosten te maken om te voldoen aan
deze regeling. Niettemin is de verwachting dat partijen de grenzen van hetgeen
volgens deze regeling is toegestaan onderzoeken voordat zij deelnemen aan een
frequentieverdeling, of voordat zij trachten om meer frequenties te verwerven via
overdracht.
In de praktijk zal dit neerkomen op het verrichten van een eenvoudige rekensom:
maximum aantal frequenties zoals bepaald in deze regeling – huidig bezit van
frequenties = maximaal nog te verwerven frequenties. Omdat er van mag worden
uitgegaan dat een partij weet hoeveel frequenties hij reeds bezit is deze rekensom
telkens eenvoudig te maken.
Hoe vaak een partij deze regeling moet raadplegen voor het uitvoeren van
voornoemde rekensom is vooraf niet goed te bepalen. Het aantal partijen dat door
deze regeling wordt getroffen is vooraf niet met zekerheid te bepalen. Op dit
moment zijn er overigens slechts drie partijen houder van vergunningen voor de

Pagina 8 van 12

frequenties waar deze regeling betrekking op heeft. Al met al is het door deze
onzekerheden echter niet goed mogelijk om de totale regeldrukkosten te bepalen
over de looptijd van deze regeling tot 2030.
II. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
In artikel 1 worden drie begrippen gedefinieerd, ten eerste: ‘frequentieruimte voor
mobiele communicatie’ en ‘frequentieruimte voor mobiele communicatie lager dan
1 GHz’. Deze begrippen zijn relevant voor de reikwijdte van de globale cap in
artikel 4, eerste lid, respectievelijk de cap op lage frequenties in artikel 4, tweede
lid.
In de definitie van ‘frequentieruimte voor mobiele communicatie’ zijn alle
frequentiebanden voor mobiele communicatie opgesomd die onder de werking van
de globale cap in artikel 4, eerste lid, vallen. Het gaat op dit moment om de 700,
800, 900, 1400, 1800, 2100 en 2600 MHz-banden. Vier kavels in de 2600 MHzband, waarvoor reeds vergunningen zijn verleend, worden uitgesloten van de
werking van de cap. De vergunningen voor deze kavels zijn destijds met zware
beperkingen verleend en de kavels werden om die reden destijds ook uitgesloten
van de cap die werd gehanteerd in de verdeling van de 2600 MHz-vergunningen.
Dit wordt in deze capregeling gerespecteerd. Dit betekent dat deze kavels niet
meetellen voor het geheel aan beschikbare frequentieruimte voor mobiele
communicatie waarop de cap in artikel 4, eerste lid, is gebaseerd, noch voor de
hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie die de houder van een
of meer van die kavels gebruikt in de zin van die bepaling.
In de definitie voor ‘frequentieruimte voor mobiele communicatie lager dan 1 GHz’
wordt de reikwijdte van de cap in artikel 4, tweede lid, bepaald. Het gaat om dat
deel van de in de hiervoor besproken definitie dat deel heeft op de
frequentiebanden onder de 1 GHz: de 700, 800 en 900 MHz-banden.
Indien er gedurende de looptijd van deze regeling aanvullende frequenties (al dan
niet onder de 1 GHz) beschikbaar komen voor mobiele communicatie zullen deze
middels een wijziging van deze regeling ook onder deze spectrumcap worden
gebracht door deze op te nemen in de definitie en de cap in artikel 4, eerste (en in
voorkomend geval: tweede) lid, naar rato aan te passen zodat de cap 40% van de
dan beschikbare hoeveelheid frequenties voor mobiele communicatie (en in
voorkomend geval: lager dan 1 GHz) bedraagt.
Het derde begrip dat wordt gedefinieerd is ‘gebruiken van frequentieruimte’. Dit
begrip wordt in artikel 3.11 van de wet gehanteerd, maar niet gedefinieerd. Om
hier geen onduidelijkheid over te laten bestaan is met de definitiebepaling
vastgelegd dat het houden van een vergunning voor het gebruik van
frequentieruimte voor de toepassing van de capregeling reeds telt als gebruik,
ongeacht of de vergunninghouder of een derde daar (daadwerkelijk) gebruik van
maakt. Blijkens de nota naar aanleiding van het verslag is immers niet beoogd de
betekenis van artikel 3.11 van de wet in die zin te wijzigen: “Ook op basis van het
huidige artikel 3.11 van de Telecommunicatiewet is het reeds mogelijk om bij de
verdeling van schaarse frequentieruimte de hoeveelheid per aanvrager te
verkrijgen frequentieruimte te beperken tot een vast te stellen maximum. Indien
dit voor een optimale verdeling van frequentieruimte nodig is, kan de Minister
rekening houden met frequentieruimte die reeds eerder is verleend. In die zin

Pagina 9 van 12

verandert er niets en is het voorgestelde artikel een hercodificatie hiervan.”
(Kamerstukken 34 799, nr. 5). Het vervangen van het woord ‘beschikken’ door
het woord ‘gebruiken’ heeft wel een verruiming van de reikwijdte van op grond
van artikel 3.11 van de wet gestelde caps tot gevolg: hier valt niet alleen
frequentieruimte onder waarvoor de betreffende rechtspersoon een vergunning
houdt, maar tevens de frequentieruimte die een rechtspersoon inhuurt van een
ander, die vergunninghouder is. Ingehuurde frequentieruimte of frequentieruimte
waarvan de rechtspersoon anderszins gebruik mag maken, telt met andere
woorden ook mee bij de beoordeling of een rechtspersoon de gestelde caps
overschrijdt.
Artikel 2
De capregeling geldt niet op en met betrekking tot installaties ter zee in de zin
van de Wet installaties Noordzee. Dit brengt met zich mee dat vergunningen voor
mobiele communicatie die geografisch zijn beperkt tot installaties ter zee (en dus
niet gelden op land en de territoriale wateren) niet meetellen voor de vaststelling
van de hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie waarover een
partij beschikt in de zin van artikel 4 van deze regeling. Het staat een aanbieder
dan ook vrij om te beschikken over meer dan 40% van bijvoorbeeld alle
vergunningen in de 700, 800 en 900 MHz op installaties ter zee. Een
(gedeeltelijke) overdracht (of onder het nieuwe artikel 3.11 Tw: verhuur) van het
offshore-deel van de (momenteel niet geografisch gesplitste en dus wel onder de
definitie in artikel 1 vallende) 800- en 900 MHz-vergunningen zal dus niet worden
getoetst aan artikel 4 van deze regeling.
De regeling geldt daarnaast niet ten aanzien van de transitievergunning bedoeld
in artikel 3.8a, eerste lid, onderdeel a, van de wet. Op grond van artikel 3.8a,
eerste lid, van de wet wordt bij een herverdeling van frequentieruimte een
transitievergunning verleend: zowel aan de houder van een vergunning voor het
gebruik van de frequentieruimte die wordt herverdeeld (onderdeel a) als aan
degene die bij de herverdeling de nieuwe vergunning voor deze frequentieruimte
verwerft (onderdeel b). De houder van frequentieruimte die wordt herverdeeld die
bij deze herverdeling weer een nieuwe vergunning verwerft in dezelfde band,
krijgt op grond van die bepaling een transitievergunning waarin zowel zijn oude
plek in de band als zijn nieuwe plek in de band zijn opgenomen. Om te voorkomen
dat de transitievergunning voor beide plekken in de band meetelt voor diens
totaal aan frequentieruimte waarover hij beschikt in de zin van artikel 4 van de
regeling, wordt ten aanzien van de transitievergunning uitsluitend de nieuw
verworven frequentieruimte (artikel 3.8a, eerste lid, onderdeel b, van de wet)
meegeteld onder deze regeling.
Artikel 3
In artikel 3.11, tweede lid, van de wet, is bepaald dat bij ministeriële regeling kan
worden bepaald wanneer rechtspersonen voor de toepassing van de
gebruiksbeperking als éen worden aangemerkt. Artikel 3 van deze regeling
bepaalt onder welke omstandigheden het frequentiegebruik van verschillende
rechtspersonen moet worden meegeteld voor de berekening van de hoeveelheid
frequentieruimte die een bepaalde rechtspersoon gebruikt in de zin van deze
regeling. Deze rechtspersonen zijn verbonden met de betreffende rechtspersoon
(de rechtspersoon wiens frequentiegebruik wordt getoetst aan artikel 4), op een
manier die mededingingsrechtelijk relevant is. Het is door deze bepaling niet
mogelijk om onder de in artikel 4 opgenomen caps uit te komen door

Pagina 10 van 12

vergunningen onder te brengen in verschillende rechtspersonen die op grond van
deze bepaling onderling verbonden zijn.
Voor het bepalen van het totale frequentiegebruik van rechtspersoon X telt op
basis van deze bepaling niet alleen diens eigen frequentiegebruik mee, maar ook
dat van rechtspersonen waarin de betreffende rechtspersoon rechtstreeks of
middellijk meer dan 25% van de aandelen of stemrechten bezit, de bevoegdheid
heeft meer dan de helft van de commissarissen of bestuurders te benoemen of
het recht heeft de zaken van de onderneming te leiden (hierna:
‘dochterbedrijven’). Deze criteria zijn ontleend uit de concentratieverordening,
waarbij echter in navolging van het VK en Duitsland een drempel van 25% wordt
gehanteerd in plaats van de huidige 50% in de concentratieverordening.
Daarnaast wordt ook het frequentiegebruik van het moederbedrijf van de
betreffende rechtspersoon, andere dochters van het moederbedrijf (zusterbedrijf),
en gezamenlijke dochterbedrijven van de betreffende rechtspersoon met diens
moeder- of zusterbedrijf meegeteld. Ook joint ventures vallen er onder.
Het voorgaande betekent dat als een van de drempels genoemd in de onderdelen i
tot en met iv van onderdeel a van artikel 3 wordt overschreden, er in ieder geval
sprake is van verbondenheid. Daarnaast is een rechtspersoon verbonden aan de
betreffende rechtspersoon als sprake is van zeggenschap in de zin van artikel 3
van de concentratieverordening.
Artikel 4
In dit artikel worden de caps uitgewerkt: globaal op de hoeveelheid
frequentieruimte voor mobiele communicatie in het eerste lid, en op de
hoeveelheid frequentieruimte voor mobiele communicatie lager dan 1 GHz in het
tweede lid. De hoeveelheden zijn gebaseerd op de totale momenteel beschikbare
frequentieruimte voor mobiele communicatie, inclusief het spectrum dat met de
veiling van de 700, 1400 en 2100 MHz-vergunningen beschikbaar komt. De totale
hoeveelheid beschikbaar spectrum voor mobiele communicatie bedraagt:
700 MHz-band
800 MHz-band
900 MHz-band
1400 MHz-band
1800 MHz-band
2100 MHz-band
2600 MHz-band
Totaal:

60 MHz
60 MHz
70 MHz
40 MHz
140 MHz
120 MHz
170 MHz
660 MHz

Omdat er 4 kavels van ieder 5 MHz zijn uitgesloten van de werking van deze
capregeling bedraagt het totaal 660 MHz. 40% van 660 MHz is 264 MHz: de
maximale hoeveelheid frequentieruimte waarover een rechtspersoon op grond van
het eerste lid op enig moment op enige locatie kan beschikken.
Met ‘op enig moment’ is tot uitdrukking gebracht dat vergunningen die
herverdeeld worden, maar op dat moment nog geldig zijn, uiteraard niet dubbel
tellen voor de werking van de cap: de vergunningen die aflopen tellen niet mee bij
het bepalen van de hoeveelheid frequentieruimte die de houder van die aflopende
vergunningen bij de herverdeling van die band kan verkrijgen.
De frequentiebanden die meetellen voor de cap op frequentieruimte voor mobiele
communicatie lager dan 1 GHz bedragen bij elkaar 190 MHz. 40% van 190 MHz is
76 MHz. Dit aantal is voor de capbepaling naar boven afgerond op eenheden van

Pagina 11 van 12

2x5 MHz. Dit resulteert in een maximale hoeveelheid frequentieruimte voor
mobiele communicatie lager dan 1 GHz van 80 MHz per rechtspersoon.
Zoals al werd toegelicht ten aanzien van artikel 1 zullen, indien er gedurende de
looptijd van deze regeling aanvullende frequenties (al dan niet onder de 1 GHz)
beschikbaar komen voor mobiele communicatie, deze middels een wijziging van
deze regeling ook onder de spectrumcap worden gebracht. Dit zal gebeuren door
de nieuw beschikbare frequenties op te nemen in de definitie, en de cap in artikel
4, eerste (en in voorkomend geval: tweede) lid, naar rato aan te passen zodat de
cap 40% van de dan beschikbare hoeveelheid frequenties voor mobiele
communicatie (en in voorkomend geval: lager dan 1 GHz) bedraagt.
Artikel 5
Deze regeling treedt gelijk met de Regeling aanvraag- en veilingprocedure
vergunningen 700, 1400 en 2100 MHz in werking, en zal daarna door blijven
werken tot het vervallen van de regeling op 31 december 2029: de datum waarop
de eerste 800 MHz-vergunningen vervallen. In het kader van de verdeling van de
800, 900, 1800, 2100 en 2600 MHz-vergunningen die in of rond 2030 aflopen
zullen de caps worden herzien.

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,

Pagina 12 van 12