1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

P

22 660

Conferentie van commissies voor Europese
aangelegenheden uit de parlementen van de
lidstaten van de EU en van een delegatie uit het
Europees Parlement

Nr. 39

VERSLAG
Vastgesteld 15 juli 2009
Op 4 en 5 juli 2009 vond in Stockholm de halfjaarlijkse conferentie plaats
van voorzitters van de commissies voor Europese aangelegenheden van
de nationale parlementen van de Europese Unie en van een vertegenwoordiger van het Europees Parlement. Vertegenwoordigers van de
nationale parlementen van de kandidaat-lidstaten namen als waarnemer
deel aan de bijeenkomst.
De Nederlandse delegatie bestond uit de leden Broekers-Knol, ondervoorzitter van de commissie voor Europese Samenwerkingsorganisaties van
de Eerste Kamer, en Van Bommel, ondervoorzitter van de vaste commissie
voor Europese Zaken van de Tweede Kamer.
De avond voorafgaand aan de vergadering gaf Minister van Buitenlandse
Zaken Carl Bildt een uiteenzetting van het werkprogramma van het
Zweedse voorzitterschap. Hij benadrukte dat tijdens het voorzitterschap
niet zal worden ingegaan op institutionele aangelegenheden om niet
vooruit te lopen op de voltooiing van de ratificatie van het Verdrag van
Lissabon.
De delegatie brengt als volgt verslag uit van de vergadering.
1. Opening
De vergadering werd geopend en voorgezeten door mevrouw Anna
Kinberg Batra, voorzitter van de commissie voor Europese Zaken van het
Zweedse parlement (Riksdagen).
2.COSAC Procedurele zaken
Bij dit onderdeel van de agenda stonden vier punten geagendeerd:
– De ontwerpagenda voor de XLII COSAC-vergadering,
– De opzet (inhoudsopgave) van het 12e Biannual Report,
– Stand van zaken van de subsidiariteitstoetsen in COSAC-verband in
2009,
– Co-financiering van het permanent lid van het COSAC-secretariaat.

KST134008
0809tkkst22660-39
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 22 660, P en nr. 39

1

Met betrekking tot de ontwerpagenda van XLII COSAC meldde voorzitter
Kinberg Batra dat Noorwegen en IJsland de Cosac als speciale
genodigden zullen bijwonen.
Voorts meldde zij dat de stand van zaken met betrekking tot de ratificatie
van het Verdrag van Lissabon aan de agenda wordt toegevoegd. In dit
verband gaf de heer Bodewig (Bondsraad) een toelichting op de uitspraak
van het Duitse Constitutionele Hof (Bundesverfassungsgericht) van 30 juni
jl. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon wordt de
controlerende bevoegdheid van de Bondsdag versterkt. Het Duitse
Constitutionele Hof (Bundesverfassungsgericht) heeft dit, bij de beoordeling van de vraag of het Verdrag van Lissabon in overeenstemming is
met de Duitse Grondwet, als voorwaarde gesteld voor ratificatie van het
Verdrag in Duitsland. Het Hof heeft geoordeeld dat het Verdrag wel in
overeenstemming is met de Grondwet. De versterking van de controlerende bevoegdheid van de Bondsdag ziet op verbetering van de democratische controle op onderwerpen die in de toekomst via een zogenaamde
passerelle-bepaling in het Verdrag worden overgeheveld van de
bevoegdheid van de lidstaten naar de bevoegdheid van de Unie. Dit is
onder het Lissabon-regime (onder voorwaarden) mogelijk als de Raad
daartoe met unanimiteit besluit. Het gevolg is dat de lidstaten hier hun
veto verliezen en dat daarvoor gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming in de plaats komt. De Duitse regeling zal inhouden dat de
Bondsdag (en de Bondsraad) hiervoor toestemming moeten verlenen aan
de Duitse regering voordat zij kan deelnemen aan besluitvorming in de
Raad. Overigens voorziet het Verdrag van Lissabon zelf al in een dergelijke
waarborg: een nationaal parlement kan bezwaar maken tegen een
hierboven bedoeld besluit van de Raad. Een dergelijk bezwaar heeft tot
gevolg dat het besluit niet kan worden genomen. In de praktijk betekent
dit dat ieder individueel nationaal parlement een veto heeft. Hiernaast
creëert de uitspraak van het Duitse Constitutionele Hof dus een extra
waarborg voor het Duitse parlement in haar relatie tot de regering. De
heer Bodewig meldde dat de noodzakelijke Duitse wetswijziging op
weinig bezwaren stuit, zowel van de zijde van het Duitse parlement
(Bondsdag en Bondsraad) als van de zijde van de regering. Men wil de
wijziging en daarmee de ratificatie van het Verdrag van Lissabon afronden
vóór het Ierse referendum, dat, zoals de Ierse afgevaardigde meedeelde,
naar verwachting begin oktober zal plaatshebben. Er is voorzien in een
bijzondere bijeenkomst in de Bondsdag op 26 augustus, waarna
stemming zal plaatshebben op 8 september. Afronding in de Bondsraad is
voorzien op 18 september. Na ondertekening van de President is de
ratificatieprocedure in Duitsland voltooid.
Namens de Nederlandse delegatie verzocht mevrouw Broekers-Knol het
Benelux-voorstel betreffende de parlementaire controle op de EU-begroting, met inbegrip van lidstaatverklaringen en/of goedkeurende verklaringen van de nationale rekenkamers, voor de plenaire Cosac van
4–6 oktober te agenderen. Dit verzoek zal ook met een door de Benelux
ondertekende brief aan het Zweedse voorzitterschap worden gedaan.
Naar aanleiding van de opzet (inhoudsopgave) van het 12e Biannual
Report verzocht mevrouw Broekers-Knol ook het onderwerp Transparantie
van de Europese Unie te agenderen voor de plenaire Cosac. Zij droeg
daarbij twee elementen aan die bij deze discussie kunnen worden
betrokken. Ten eerste betreft het de transparantie van de onderhandelingen in Raadskader. De nationale parlementen moeten daarover goed
geïnformeerd worden, opdat zij de betrokken bewindspersonen, die
deelnemen aan de Raadsonderhandelingen, adequaat kunnen controleren
op hun voorgenomen stellingname in de Raad. Ten tweede meldde
mevrouw Broekers-Knol dat transparantie ook meebrengt dat de financiën
van de EU op orde zijn. Zij wees erop dat de Europese Rekenkamer dit jaar
wederom geen goedkeurende verklaring over de rekening van de EU heeft

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 22 660, P en nr. 39

2

afgegeven. Zij meldde dat de lidstaatverklaring, die op dit moment door
slechts vier lidstaten wordt gehanteerd, een goede stap voorwaarts is
voor de transparantie en verantwoording van de financiën van de EU.
Met betrekking tot de selectie van wetgevende voorstellen voor de
subsidiariteitstoets meldde mevrouw Kinberg Batra dat de Commissie het
voorstel voor een kaderbesluit inzake procedurele rechten in strafzaken op
8 juli indient. Zij drong er, in de geest van het Verdrag van Lissabon, op
aan dat vastgehouden wordt aan de termijn van acht weken. Hoewel zij
begrip toonde voor het gegeven dat deze termijn lastig te halen is door de
zomerrecessen van de nationale parlementen, meldde zij dat het Zweedse
Voorzitterschap voornemens is tijdens de plenaire Cosac van 4–6 oktober
een evaluatie te presenteren van de in de nationale parlementen toegepaste subsidiariteitstoetsen op het voorstel.
Mevrouw Kinberg Batra meldde voorts dat de al vorig jaar aangewezen, in
Cosac-verband te toetsen ontwerp-richtlijn inzake het toepasselijk recht,
jurisdictie, erkenning van rechterlijke besluiten en administratieve
maatregelen op het terrein van erfenissen en testamenten op 14 oktober
zal worden ingediend.
Met betrekking tot de co-financiering van het permanente lid van het
Cosac-secretariaat stelde mevrouw Kinberg Batra voor om de vastgestelde financieringstermijn te verlengen tot 31 december 2011. Zij riep de
nationale parlementen op om daarvoor een aparte letter of intent aan het
Voorzitterschap toe te zenden.
3. Prioriteiten en uitdagingen van het Zweedse Voorzitterschap
van de Europese Unie
Dit onderwerp werd ingeleid door Minister voor Europese Zaken
mevrouw Cecilia Malmström. Zij trapte af met de stelling dat de burgers
van de EU tastbare resultaten willen zien van de EU. Aan de hand van het
werkprogramma ging mevrouw Malmström vervolgens in op de
prioriteiten van het Zweedse Voorzitterschap. De twee hoofdprioriteiten
zijn de (aanpak van de) economische crisis en de klimaatcrisis. Met
betrekking tot de economische crisis gaat het primair om het herstellen
van het vertrouwen in de financiële markt. Verder wil het Zweedse
Voorzitterschip maatregelen nemen om werkloosheid en sociale
uitsluiting aan te pakken. Ook moeten belemmeringen voor de interne
markt uit de weg worden geruimd en wil het Zweedse Voorzitterschap
inzetten op duurzame groei.
Met betrekking tot de klimaatcrisis stelde mevrouw Malmström dat een
gezamenlijke aanpak essentieel is voor het slagen daarvan. Ook kan de
klimaatcrisis niet los worden gezien van de economische crisis. Deze
moeten gezamenlijk worden aangepakt teneinde te kunnen komen tot een
duurzame economische groei.
Mevrouw Malmström vervolgde met de verdere prioriteiten van het
Zweedse Voorzitterschap. Op het terrein van Justitie en Binnenlandse
Zaken (JBZ) wil het Voorzitterschap het zogenaamde Stockholmprogramma opstellen, een nieuw vijfjarig programma (2010–2014) dat het
Haagse programma opvolgt. Mevrouw Malmström meldde dat daarin ook
aandacht zal worden besteed aan de positie van slachtoffers van
misdrijven. Een andere prioriteit betreft de Baltische Zee Strategie. Het
Zweeds voorzitterschap zet hier in op een schonere zee en een beter
concurrerende regio. Mevrouw Malmström benadrukte dat het gaat om
een samenwerkingsvorm en dat het niet de bedoeling is om een nieuw
instituut in het leven te roepen. Ook de voortgang van het uitbreidingsproces is een prioriteit. Mevrouw Malmström maakte vervolgens melding
van de verschillende onder het Zweedse Voorzitterschap voorziene
Toppen met Rusland. De VS, Brazilië, China en India.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 22 660, P en nr. 39

3

Verder meldde mevrouw Malmström dat de uitkomst van het (begin
oktober te houden) Ierse referendum een belangrijk onderwerp is. Zij zag
de in het Verdrag van Lissabon voorziene versterking van de rol van de
nationale parlementen en de verbetering van de Europese besluitvorming
als belangrijke verworvenheden van het Verdrag.
Mevrouw Malmström pleitte ervoor dat het voorzitterschapsprogramma
ook ruimte moet bieden om te kunnen anticiperen op onverwachte
ontwikkelingen. Zij verwees naar de crisis tussen Rusland en Georgië
tijdens het Franse Voorzitterschap en de ontwikkelingen in de Gazastrook
tijdens het Tsjechische Voorzitterschap, waarop de EU een antwoord
moest formuleren.
Tot slot meldde mevrouw Malmström dat het Zweedse voorzitterschap zo
transparant mogelijk zal opereren.
In het hierop volgende debat werden verschillende onderwerpen aangekaart. Deze richtten zich vooral op verduidelijking en kleine aanpassingen
van het werkprogramma.
Mevrouw Broekers-Knol meldde dat met betrekking tot de financiële crisis
van veel zijden de mening is verkondigd dat de toezichthoudende organen
in staat hadden moeten zijn om de risico’s op de financiële markten te
voorzien. Zij stelde dat deze organen hun werk inderdaad beter hadden
moeten doen, maar dat zij daartoe ook in staat moeten worden gesteld
door versterking van hun taken. Voorts pleitte mevrouw Broekers-Knol
voor de instelling van een Europese toezichthouder.
Mevrouw Broekers-Knol stelde dat ook de nationale parlementen hun
werk goed moeten doen en kwalitatief aanvaardbare regels/wetten
moeten opstellen; zij zijn immers verantwoordelijk voor de wetgeving.
Daartoe behoort ook dat de nationale parlementen kwalitatief mindere
voorstellen voor regelgeving afwijzen. Als de parlementen kwalitatief
slechte regelgeving aannemen, kunnen zij de verantwoordelijkheid niet bij
de toezichthoudende organen leggen. Als voorbeeld noemde Mevrouw
Broekers-Knol de richtlijn betreffende financiële zekerheidsovereenkomsten, die zeer snel door de nationale parlementen is geïmplementeerd
nadat de Raad deze had aangenomen. Omdat de Eerste Kamer insolventierisico’s zag, heeft zij de implementatiewet eerst met algemene stemmen
afgewezen en deze vervolgens, na aanpassing van de implementatiewet,
uiteindelijk toch aanvaard omdat een richtlijn verplicht moet worden
omgezet in nationale wetgeving. Mevrouw Broekers-Knol riep de
nationale parlementen op om hun taak als wetgevend orgaan nog
serieuzer op te vatten als voorheen en geen genoegen te nemen met
makkelijke oplossingen.
Mevrouw Malmström antwoordde dat toezichthoudende structuren
inderdaad moeten worden versterkt en dat de nationale parlementen een
grotere rol moeten krijgen.
4. Een grotere stem voor parlementen – vijf jaar ontwikkeling in
Europese samenwerking
Dit onderwerp werd ingeleid door Vice-president Wallström van de
Europese Commissie. Zij meldde dat de Europese Commissie veel heeft
bereikt tijdens haar zittingsperiode, vooral voor wat betreft de relatie met
de nationale parlementen. Deze relatie heeft een sterke impuls gekregen
sinds de Commissie haar Communicatie Actie Pan en haar Plan D voor
Democratie in 2005 heeft aangenomen. Ter illustratie meldde mevrouw
Wallström dat de Commissie de afgelopen 31⁄2 jaar 400 opinies over
voorgenomen regelgeving van de nationale parlementen heeft ontvangen
en dat de Commissie in die periode 300 bezoeken aan de nationale
parlementen heeft gebracht. Mevrouw Wallström ziet de mogelijkheid van
het toezenden van opinies door de nationale parlementen als een goed

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 22 660, P en nr. 39

4

early warning mechanisme. Bovendien faciliteert de Commissie de
nationale parlementen door hun meer en kwalitatief beter informatie te
verschaffen op een vroeg moment in het wetgevingsproces.
Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zal de Commissie
zo spoedig mogelijk de bepalingen met betrekking tot de rol van de
nationale parlementen implementeren. Ook zal de Commissie de transparantie en de informatieverschaffing optimaliseren en de Commissie wil
vooral de opinies van de nationale parlementen serieus blijven nemen.
Tot slot riep mevrouw Wallström de nationale parlementen op om actief
Europese onderwerpen te blijven behandelen.
In het hierop volgende debat werden verschillende suggesties gedaan. De
Belgische delegatie stelde dat met name de vakcommissies inhoudelijk
moeten worden betrokken bij het Europadebat en dat de nationale
parlementen moeten samenwerken met het Europees Parlement. De
delegatie van het House of Lords prees het mechanisme van het toezenden van opinies van de nationale parlementen aan de Commissie,
maar riep de Commissie op om daarop grondiger te reageren dan tot nu
toe het geval is. Vanuit de Franse delegatie werd gesteld dat nationale
parlementariërs hun verantwoordelijkheid moeten nemen voor de lage
opkomst bij de EP-verkiezingen. De EU moet daartoe meer gepolitiseerd
worden. Ook moet de burger meer worden betrokken bij de EU. Voorgesteld werd om een conferentie te organiseren over de (relatie van de)
burger en Europa. Verder werd vanuit deze delegatie voorgesteld om de
comitologieprocedures transparant te maken, omdat deze zich nu onzichtbaar achter gesloten deuren voltrekken. Vanuit de Oostenrijkse delegatie
werd opgeroepen om de subsidiariteitsprocedure niet als een negatief
instrument in te zetten.
In haar reactie meldde mevrouw Wallström dat de aandacht voor de EU in
de nationale parlementen is vergroot en dat dit nu moet worden ingebed
in de procedures/werkwijzen van de parlementen. Zij stelde dat echter
vooral ook de burger bereikt moet worden en dat de EU daartoe beter
zichtbaar gemaakt dient te worden. Met betrekking tot de reacties van de
Commissie op de opinies van de nationale parlementen meldde mevrouw
Wallström dat deze inderdaad voor verbetering vatbaar zijn. Voorts
schaarde zij zich achter de stelling dat de comitologieprocedures transparanter moeten worden. Tevens onderschreef zij dat de subsidiariteitsprocedure als een positief instrument moet worden ingezet. Tenslotte
meldde mevrouw Wallström dat de samenstelling van het nieuwe
Europees Parlement ertoe zal leiden dat besluitvorming moeizamer zal
gaan; er is geen sprake meer van een «grand coalition» zoals de afgelopen zittingsperiode het geval was.
Hierna werd de vergadering gesloten.
De delegatie,
Broekers-Knol
Van Bommel
De griffier van de delegatie,
Mittendorff

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 22 660, P en nr. 39

5