Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 100 C

Jaarverslag en Slotwet provinciefonds 2021

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET PROVINCIEFONDS (C)
Ontvangen 18 mei 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

1

INHOUDSOPGAVE
Gerealiseerde uitgaven en ontvangsten

3

A.

4

Algemeen
1.

2.
B.

C.

Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening
Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Dechargeverlening door de Eerste Kamer

4
6
6

Leeswijzer

7

Beleidsverslag

9

3.

Beleidsprioriteiten

9

4.

Beleidsartikelen
Artikel 1 Provinciefonds

11
11

5.

Bedrijfsvoeringsparagraaf

16

Jaarrekening

17

6.

Verantwoordingsstaat provinciefonds

17

7.

Saldibalans provinciefonds

18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

2

GEREALISEERDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Gerealiseerde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal
€ 2.541.945.000

1. provinciefonds

2.541,9

0

250

500

750

1.000

1.250

1.500

1.750

2.000

2.250

2.500 2.750

Figuur 2 Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.). Totaal
€ 2.541.945.000

1. provinciefonds

2.541,9

0

250

500

750

1.000

1.250

1.500

1.750

2.000

2.250

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

2.500 2.750

3

A. ALGEMEEN
1. Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de StatenGeneraal.
Hierbij bieden wij het jaarverslag van het provinciefonds (C) over het jaar
2021 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37 en 2.40 van de Comptabiliteitswet
2016 verzoeken wij de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties én de Staatssecretaris van
Financiën decharge te verlenen over het in het jaar 2021 gevoerde financiële
beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14 van de Comptabiliteitswet 2016 een rapport op. Dit
rapport wordt op grond van artikel 7.15 van de Comptabiliteitswet 2016 door
de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport
bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:
1. het gevoerde begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfs­
voering en de daartoe bijgehouden administraties van het Rijk;
2. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het Ministerie
van Financiën;
3. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen;
4. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie in
de jaarverslagen;
5. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
1. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2021
2. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
3. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk;
4. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in
het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2021 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten over 2021, alsmede over de saldibalans
over 2021 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede
lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

H.G.J. Bruins Slot
De Staatssecretaris van Financiën,

M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Tweede Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden
aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargever­
lening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van
De Voorzitter van de Eerste Kamer,
Handtekening:
Datum:
Op grond van artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016 wordt dit originele
exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de
hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

6

2. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt het jaarverslag 2021 van het provinciefonds.
Provinciefonds
Het jaarverslag van het provinciefonds maakt onderdeel uit van de
financiële verantwoording van het Rijk maar heeft daarbinnen een eigen
bijzonder karakter. Het jaarverslag van het provinciefonds kent in tegen­
stelling tot een departementaal jaarverslag slechts één beleidsartikel: het
provinciefonds. Het beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van de algemene
beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. De
apparaatuitgaven in de zin van materiële en personele uitgaven van de
medewerkers bij de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre­
laties en van Financiën die betrokken zijn bij het fondsbeheer, zijn niet in
de tabel Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen. Deze kosten worden
in de respectievelijke departementale begrotingen verantwoord. Dit geldt
eveneens voor het algemene beleid inzake decentrale overheden, waarbij
deze uitgaven zijn terug te vinden in de begroting van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Toelichting verschillen
Dit jaarverslag zal de eerdere, op 2021 betrekking hebbende, begrotingen
van het provinciefonds (de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2021 en
de eerste en tweede suppletoire begrotingen 2021) als uitgangspunt nemen.
Terugkijkend op de beleidsprioriteiten zal hierbij de ontwerpbegroting 2021
van het provinciefonds van belang zijn. De gehanteerde norm voor de
toelichting bij verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in
het verslagjaar, is dat alle verschillen worden toegelicht. De toelichting is op
hoofdlijnen met verwijzingen naar de relevante suppletoire begrotingen.
Indeling
Het jaarverslag is verdeeld in twee onderdelen: het beleidsverslag en de
jaarrekening. Het beleidsverslag is een terugblik op het gevoerde beleid in
2021. Hierin komt de realisatie van de beleidsprioriteiten aan bod, worden
de budgettaire gevolgen van het gevoerde beleid in beeld gebracht en
worden beleidsmatige conclusies ten aanzien van de beleidsprioriteiten
getrokken. Hier wordt ook de toelichting gegeven op het verschil tussen
de oorspronkelijke vastgestelde begroting en realisatie. De verschillen
worden daarbij absoluut weergegeven en toegelicht. Daarna volgt in de
bedrijfsvoeringsparagraaf informatie over de rechtmatigheid. De jaarre­
kening geeft het financiële beeld van het begrotingsjaar 2021 wat betreft
het provinciefonds. In dit onderdeel worden de verantwoordingsstaat en
de saldibalans gepresenteerd.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van het jaarverslag 2020 zijn er geen wijzigingen doorgevoerd.
Grondslagen voor de vastlegging en de waardering
De verslaggevingsregels en waarderingsgrondslagen die van toepassing
zijn op de in dit jaarverslag opgenomen financiële overzichten zijn ontleend
aan de Comptabiliteitswet 2016 en de daaruit voortvloeiende regelgeving,
waaronder de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2022 en de Regeling
agentschappen. Voor de begrotingsadministratie van het provinciefonds
wordt het verplichtingen-kasstelsel toegepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

7

Focusonderwerp
De Tweede Kamer heeft voor de verantwoording 2021 verzocht aandacht te
besteden aan bekostigingssystemen van uitvoeringsorganisaties bij het
Rijk, die problemen ervaren als gevolg van de coronapandemie. De
begroting van het provinciefonds bevat geen uitvoeringsorganisaties, die
hiermee problemen ervaren (Kamerstukken II 2020/21, 31490, nr. 296).
Slotopmerking
Als gevolg van afronding wijkt in sommige tabellen het totaal af van de som
der delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

8

B. BELEIDSVERSLAG
3. Beleidsprioriteiten
Dit jaarverslag gaat in op de in 2021 gerealiseerde beleidsprioriteiten.
Uitgangspunt daarbij is in de eerste plaats de oorspronkelijk in de begroting
2021 geformuleerde beleidsprioriteiten.
Eerst wordt de realisatie van de beleidsprioriteiten in 2021 beschreven.
Vervolgens is een overzicht van steunmaatregelen ten aanzien van de
coronapandemie opgenomen. Tot slot worden de budgettaire en financiële
consequenties van de beleidsprioriteiten weergegeven.
De tabel realisatie beleidsdoorlichtingen en het overzicht risicoregelingen
zijn voor het provinciefonds niet van toepassing.
Realisatie van de beleidsprioriteiten 2021
Herzien financiële verhoudingen
Naar aanleiding van diverse moties uit de Tweede Kamer voert het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) het gesprek
met gemeenten en provincies over het herzien van de financiële verhou­
dingen. In 2021 is op verschillende onderdelen voortgang gerealiseerd.
Herijking provinciefonds
Het huidige verdeelmodel van het provinciefonds kent een aantal
knelpunten: het is onvoldoende adaptief bij gemeentelijke herindelingen die
provinciegrenzen overschrijden en houdt te weinig rekening met kosten- en
inkomstenverschillen tussen provincies bij het realiseren van een bepaald
voorzieningenniveau. Daardoor is het huidige model niet toekomstbe­
stendig. In juli 2021 is het herijkingsonderzoek provinciefonds van start
gegaan (uitgevoerd door onderzoeksbureaus Cebeon en Lysias), waarbij
de fondsbeheerders, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de provincies
gezamenlijk optrekken. Het onderzoek wordt in 2022 afgerond.
Hervormen provinciaal belastinggebied
In mei 2021 hebben de fondsbeheerders een ambtelijk adviesrapport
gepubliceerd met bouwstenen voor een herziening van het provinciaal
belastinggebied (Kamerstukken II 2020/21, 35570 C, nr. 5). Aanleiding
hiervoor was de mogelijke invoering van Betalen naar Gebruik (BnG). Als
de motorrijtuigenbelasting, die tevens de grondslag vormt voor de
provinciale opcenten, op termijn geheel of gedeeltelijk zou komen te
vervallen is het wenselijk om reeds doordachte alternatieven voor de
provinciale opcenten op de Motorrijtuigenbelasting (MRB) gereed te
hebben.
Evaluatie normeringssystematiek
In 2021 is de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) gevraagd om middels
een briefadvies zijn zienswijze te geven op de afweging tussen actualiteit
enerzijds en stabiliteit anderzijds binnen de normeringssystematiek. Het
advies van de ROB, getiteld Toepassing normeringssytematiek is op 6 juli
2021 aan de Tweede Kamer aangeboden (bijlage bij Kamerstukken II
2020/21, 29362, nr. 296). In dit advies wordt aangegeven dat meer stabiliteit
in de financiële verhoudingen gewenst is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

9

Herziening uitkeringsstelsel
In 2020 is een wetsvoorstel voor de herziening van onder andere het uitke­
ringsstelsel in consultatie gegaan. In 2021 is een combinatie van universi­
taire instituten in opdracht van de fondsbeheerders een onderzoek gestart
naar het uitkeringsstelsel. Afronding van het onderzoek wordt in 2022
verwacht.
Corona steunmaatregelen
Ook in 2021 heeft het Rijk maatregelen getroffen om medeoverheden
tegemoet te komen voor extra uitgaven en/of gederfde inkomsten als
gevolg van de coronacrisis. Deze maatregelen zijn, voor zover ze betrekking
hebben op het provinciefonds, verwerkt in de verschillende begrotingen
van het provinciefonds (zie tabel 1 hieronder).
Overzicht coronasteunmaatregelen
Tabel 1 Overzicht coronasteunmaatregelen (bedragen x € 1 mln.)
Maatregel

Verplichtingen 2021

Uitgaven 2021

Inkomstenderving toltunnels provincies

3

3

Relevante Kamerstukken
Kamerstukken II 2021/22, 35975 C, nr. 2

Regionaal cultuuraanbod

10

0

Kamerstukken II 2021/22, 35420, nr. 458 en
Kamerstukken II 2021/22, 35975 C, nr. 2

Budgettaire en financiële consequenties van de beleidsprioriteiten 2021
De afgelopen jaren hebben schommelingen in het accres, en de
doorwerking hiervan op de gemeentelijke en provinciale begrotingen
onrust veroorzaakt bij de medeoverheden. Het kabinet vond het belangrijk
in deze bijzondere tijd de schommelingen voor medeoverheden te dempen;
hoe stabieler de inkomsten, hoe minder verstoringen van het gemeentelijke
en provinciale begrotingsproces. In overleg met de VNG en het IPO is
daarom besloten om de stand van het accres (volume en loon- en prijsont­
wikkeling) zoals gepresenteerd in de Voorjaarsnota 2020 te bevriezen voor
de jaren 2020 en 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

10

4. Beleidsartikelen
Artikel 1 Provinciefonds
A. Algemene doelstelling
Via het provinciefonds wordt bewerkstelligd dat de provincies middelen
krijgen toebedeeld om hun taken naar behoren uit te voeren. Deze
doelstelling valt uiteen in twee beleidsthema’s:
1. provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende financiële
middelen voor de uitvoering van hun taken;
2. een verdeling van de beschikbare financiële middelen over provincies die
elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een gelijkwaardig
voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te kunnen leveren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De fondsbeheerders, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Financiën, namens deze de Staatssecretaris van
Financiën - Fiscaliteit en Belastingdienst, hebben een regisserende en financierende rol ten aanzien van het provinciefonds. De fondsbeheerders zijn
op basis van de Financiële-verhoudingswet verantwoordelijk voor de
financiële verhoudingen tussen Rijk en provincies. Zij dragen daarbij zorg
voor een adequate omvang alsmede een goede werking van de verdeel­
systematiek van het provinciefonds. Tevens zorgen zij voor een adequate
uitbetaling en vaststelling van de algemene uitkering en decentralisatieuitkeringen aan de verschillende provincies.
Van tijd tot tijd kunnen vragen opkomen of provincies als collectiviteit
andere prioriteiten zouden kunnen stellen, bijvoorbeeld ter ondersteuning
van gezamenlijk onderschreven maatschappelijke opgaven. In een dergelijk
geval kunnen het Rijk en de provincies bestuurlijke afspraken maken over
de accenten in de bestedingsrichting van de provincies. Naast de fondsbe­
heerders hebben hierbij ook de desbetreffende vakministers een rol.
In het regeerakkoord Rutte III zijn op dit vlak ambitieuze beleidsvoornemens
geformuleerd. Maatschappelijke opgaven spelen steeds vaker op meerdere
schaalniveaus tegelijk en oplossingen liggen niet in het bereik van één
overheidslaag. Een toenemend aantal maatschappelijke opgaven is alleen
op te lossen wanneer gemeenten, provincies, waterschappen en Rijk als één
overheid samenwerken richting partners. Samenwerking vindt ook in
toenemende mate plaats op regionaal niveau. Vrijwel overal in Nederland
zijn regionale coalities van overheden en andere partijen op zoek naar
passende governance arrangementen om aan te sluiten op hun regionale
opgaven. In de uitvoering van overheidstaken spelen medeoverheden een
steeds belangrijkere rol. Daarom heeft het kabinet extra geld beschikbaar
gesteld aan provincies.
Voor de realisatie van de beschreven beleidsthema’s wordt een aantal
instrumenten en activiteiten ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

11

Beleidsthema 1: provincies via het provinciefonds voorzien van voldoende
financiële middelen voor de uitvoering van hun taken.
A) Normeringssystematiek
De jaarlijkse ontwikkeling van de omvang van de algemene uitkering van
het provinciefonds wordt – naast taakmutaties – bepaald door de norme­
ringssystematiek. De normeringssystematiek houdt in dat de ontwikkeling
van het fonds gekoppeld is aan de ontwikkeling van de accres-relevante
uitgaven van het Rijk (ARU), dit wordt ook wel aangeduid als het principe
«samen de trap op, samen de trap af». De jaarlijkse toe- of afname van het
provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven, wordt
het accres genoemd. De normeringssystematiek is in werking sinds 1995 en
berust op een bestuurlijke afspraak tussen het Rijk, de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO). Met
ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed. Naast
de uitgaven onder het kader rijksbegroting worden nu ook de uitgaven
onder de kaders zorg en sociale zekerheid meegenomen in de normerings­
systematiek.
B) Artikel 2 Financiële-verhoudingswet
Er zijn jaarlijks diverse specifieke taakmutaties die tot toevoegingen en/of
onttrekkingen aan het provinciefonds kunnen leiden. Uitgangspunt hierbij
is artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Dit artikel geeft aan dat indien
beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging van de uitoefening
van taken of activiteiten door provincies, in een afzonderlijk onderdeel van
de bijbehorende toelichting met redenen wordt omkleed en met kwantita­
tieve gegevens wordt gestaafd, welke de financiële gevolgen van deze
wijziging voor de provincies zijn. Tevens wordt aangegeven via welke
bekostigingswijze de financiële gevolgen voor de provincies kunnen
worden opgevangen.
C) Bestuurlijk overleg financiële verhouding
Het Bestuurlijk overleg financiële verhouding (Bofv) tussen de fondsbeheerders, de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen (UvW) zal
minimaal twee keer per jaar plaats vinden, rond het verschijnen van de
Voorjaarsnota en de Miljoenennota. Iedere partij kan agendapunten
inbrengen. Zo nodig kunnen ook andere bewindspersonen dan de fonds­
beheerders aan het overleg deelnemen. De uitkomst van de normeringsys­
tematiek (vgl. A) kan – indien bekend – in het Bofv bestuurlijk worden
gewogen.
Beleidsthema 2: een verdeling van de beschikbare financiële middelen over
provincies die elk van de provincies in staat stelt om hun inwoners een
gelijkwaardig voorzieningenpakket tegen globaal gelijke lastendruk te
kunnen leveren.
D) Verdeelmaatstaven
Het budget van de algemene uitkering van het provinciefonds wordt over
de provincies verdeeld via een systeem van verdeelmaatstaven. De fonds­
beheerders zijn verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van het
systeem van verdeelmaatstaven dat de verdeling tot stand brengt. Dit
verdeelsysteem heeft als doel provincies in staat te stellen hun voorzie­
ningen op een onderling gelijkwaardig niveau te brengen tegen globaal
gelijke lastendruk en rekening houdend met de structuurkenmerken van
de provincies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

12

Zolang voor een uitkeringsjaar de voor de verdeelmaatstaven noodzakelijke
statistische gegevens nog niet bekend of definitief zijn, worden de
provincies bevoorschot op basis van voorlopige cijfers. Hierbij wordt ernaar
gestreefd de voorschotten zo goed mogelijk aan te laten sluiten op de
algemene uitkering waarop een provincie uiteindelijk recht heeft, zoals deze
vastgesteld wordt nadat de statistische gegevens definitief zijn vastgesteld.
Dit streven geldt ook voor decentralisatie-uitkeringen. Als er gedurende en
na afloop van het uitkeringsjaar definitieve volumegegevens beschikbaar
komen, leidt dit tot bijstellingen in de bevoorschotting. Aangezien voor
het provinciefonds de verplichtingen leidend zijn, zullen deze altijd tot
uitkering komen.
C. Beleidsconclusies
Het provinciefonds heeft in 2021 gefunctioneerd zoals beoogd; provincies
hebben middelen toebedeeld gekregen om hun taken uit te voeren. Via
het verdeelmodel zijn de middelen zodanig verdeeld dat provincies in staat
waren hun inwoners een gelijkwaardig voorzieningenniveau te bieden
tegen globaal gelijkwaardige lasten.
In het kader van de aangekondigde heroverweging financiële verhoudingen
(Kamerstukken II 2017/18, 34775 B, nr. 18) wordt onder meer de verdeling
van de algemene uitkering van het provinciefonds in zijn totaliteit tegen
het licht gehouden. In het jaar 2021 zijn stappen gezet in dit traject. In
paragraaf 3 is dit bij de realisatie van de beleidsprioriteiten nader toegelicht.
Met ingang van 2018 is de basis van de normeringssystematiek verbreed.
Naast de uitgaven onder het kader rijksbegroting worden nu ook de
uitgaven onder de kaders zorg en sociale zekerheid meegenomen in de
normeringssystematiek. Dit zorgt voor een stabielere accresontwikkeling,
omdat verschuivingen tussen de budgettaire kaders geen invloed meer
hebben op de omvang van het accres. Tevens is in het voorjaar van 2020
besloten om, in verband met de grote onzekerheden die voortkomen uit
de corona crisis, het accres voor 2020 en 2021 te bevriezen. Daardoor traden
er in die jaren geen onvoorziene schommelingen op in de omvang van het
accres.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
In onderstaande tabel worden de budgettaire gevolgen van beleid
weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

13

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 provinciefonds (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

2017

2018

2019

2020

2021

2021

2021

Verplichtingen

2.569.565

2.454.353

2.499.097

2.570.874

2.552.029

2.483.429

68.600

Uitgaven

2.569.563

2.454.311

2.467.056

2.602.954

2.541.945

2.483.429

58.516

Bijdrage aan medeoverheden

2.569.563

2.454.311

2.467.014

2.602.954

2.541.769

2.483.329

58.440

Algemene uitkering

2.051.405

2.051.980

2.119.824

2.325.420

2.423.793

2.367.664

56.129

518.158

402.331

347.190

277.534

117.976

115.665

2.311

Opdrachten

0

0

42

0

176

100

76

Onderzoeken verdeelsystematiek

0

0

42

0

176

100

76

2.569.563

2.454.311

2.467.056

2.602.954

2.541.945

2.483.429

58.516

Financiering provincies

Decentralisatie-uitkeringen
Kosten Financiële verhoudingswet

Ontvangsten

E. Toelichting op de instrumenten
Verplichtingen
Ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting zijn de verplich­
tingen met € 69 mln. opwaarts bijgesteld. Dit bedrag is het saldo van de
mutaties die bij eerste suppletoire begroting 2021 (€ 0,5 mln.) en de tweede
suppletoire begroting 2021 (€ 68 mln.) zijn aangebracht. Een toelichting op
deze mutaties is te vinden in de memorie van toelichting van beide
suppletoire begrotingen (Kamerstukken II 2020/21, 35850 C, nr. 2 en Kamer­
stukken II 2021/22, 35975 C, nr. 2).
Uitgaven
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering
De uitgaven van de algemene uitkering van het provinciefonds worden ten
opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting opwaarts bijgesteld
met € 56 mln. en komen daarmee in totaal op € 2.424 mln. Bij de eerste en
tweede suppletoire begroting 2021 hebben mutaties plaatsgevonden van
respectievelijk € 11,5 mln. en € 54,6 mln. Een toelichting op deze mutaties is
te vinden in de memorie van toelichting van beide suppletoire begrotingen
(Kamerstukken II 2020/21, 35850 C, nr. 2 en Kamerstukken II 2021/22, 35975
C, nr. 2). Bij slotwet heeft een mutatie van € - 9,9 mln. plaats gevonden, in
verband met overlopende betalingen naar 2022..
Decentralisatie-uitkeringen
De uitgaven van de decentralisatie-uitkeringen van het provinciefonds
worden ten opzichte van de oorspronkelijk vastgestelde begroting
bijgesteld met € 2,3 mln. en komen daarmee in totaal op € 118 mln. De
hogere uitgaven zijn vooral een gevolg van het toevoegen van nieuwe
decentralisatie-uitkeringen in de loop van 2021. Bij de eerste en tweede
suppletoire begroting 2021 hebben mutaties plaatsgevonden van respec­
tievelijk € - 11,2 mln. en € 13,5 mln. Een toelichting op deze mutaties is te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

14

vinden in de memorie van toelichting van beide suppletoire begrotingen
(Kamerstukken II 2020/21, 35850 C, nr. 2 en Kamerstukken II 2021/22, 35975
C, nr. 2).
Opdrachten
Kosten Financiële-verhoudingswet
Het gerealiseerde bedrag komt € 0,1 mln. hoger uit dan in de ontwerpbe­
groting 2021 werd geraamd, en komt daarmee in totaal op € 0,2 mln.
Ontvangsten
Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en
de inkomsten over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van
de oorspronkelijk vastgestelde begroting van het provinciefonds voor 2021
worden de ontvangsten ex artikel 4 van de Financiële-verhoudingswet, met
€ 58,5 mln. verhoogd tot € 2.542 mln. Deze verhoging is de som van de
mutaties die bij eerste suppletoire begroting 2021 (€ 0,5 mln.), de tweede
suppletoire begroting 2021 (€ 68,1 mln.) en slotwet (€ - 10,1 mln.) zijn
aangebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

15

5. Bedrijfsvoeringsparagraaf
Paragraaf 1 - Uitzonderingsrapportage voor de volgende vier verplichte
onderdelen:
Rechtmatigheid
Er hebben zich geen overschrijdingen van de tolerantiegrenzen voorgedaan.
Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
Financieel en materieelbeheer
Voor het financieel en matarieelbeheer wordt u verwezen naar de bedrijfs­
voeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 2: Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 3: Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van
begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

16

C. JAARREKENING
6. Verantwoordingsstaat provinciefonds
Tabel 3 Verantwoordingsstaat 2021 van het provinciefonds (C) (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

01

Provinciefonds

(1) Vastgestelde begroting
Verplichtingen

Uitgaven

2.483.429

2.483.429

Ontvangsten Verplichtingen
2.483.429

(3)=(2)-(1) Verschil realisatie en vastge­
stelde begroting

(2) Realisatie

2.552.029

Uitgaven
2.541.945

Ontvangsten Verplichtingen
2.541.945

Uitgaven

Ontvangsten

58.516

58.516

68.600

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

17

7. Saldibalans provinciefonds
Tabel 4 Saldibalans per 31 december 2021 van het provinciefonds (C) (bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2021

31-12-2020

Passiva

31-12-2021

31-12-2020

2.541.945

2.602.954

2) Ontvangsten ten gunste van de
begroting

2.541.945

2.602.954

3) Liquide middelen

0

0

4) Rekening-courant RHB1

0

0

5) Rekening-courant RHB Begrotingsreserve

0

0

4a) Rekening-courant RHB

0

0

5a) Begrotingsreserves

0

6) Vorderingen buiten begrotingsverband

0

0

0

7) Schulden buiten begrotingsverband

0

8) Kas-transverschillen

0

0

0

2.541.945

2.602.954

2.541.945

2.602.954

9) Openstaande rechten

0

0

10) Vorderingen

0

0

9a) Tegenrekening openstaande rechten

0

0

10a) Tegenrekening vorderingen

0

11a) Tegenrekening schulden

0

0

0

110 Schulden

0

7.611.696

5.472.299

0

7.611.696

5.472.299

13a) Tegenrekening garantieverplichtingen

0

0

14a) Tegenrekening andere verplichtingen

10.090

6

13) Garantieverplichtingen

0

0

14) Andere verplichtingen

10.090

0

0

15a) Tegenrekening deelnemingen

6

7.621.786

5.472.305

Subtotaal extra-comptabel

10.163.731

8.075.259

Totaal

Intra-comptabele posten
1) Uitgaven ten laste van de begroting

Subtotaal intra-comptabel

Subtotaal intra-comptabel

Extra-comptabele posten

12) Voorschotten

15) Deelnemingen
Subtotaal extra-comptabel
Totaal

12a) Tegenrekening voorschotten

0

0

7.621.786

5.472.305

10.163.731

8.075.259

1 Rijkshoofdboekhouding

Toelichting behorende bij de saldibalans per 31 december 2021 van het
provinciefonds
Hierna worden de saldibalansposten toegelicht. De nummering van de
toelichting komt overeen met die van de saldibalansposten.
Ad 1. Uitgaven ten laste van de begroting en Ad 2. Ontvangsten ten gunste
van de begroting
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten voor 2021 zijn de gerealiseerde
uitgaven en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2021
waarvoor de Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 12. Voorschotten
Hieronder zijn de betaalde voorschotten opgenomen voor nog niet definitief
vastgestelde uitkeringen aan provincies. De provincies ontvangen, als
gevolg van de wet, voorschotten tot het bedrag waar ze vermoedelijk recht
op hebben. Uitkeringen aan de provincies worden na afloop van het uitke­
ringsjaar via beschikkingen definitief vastgesteld. Het totaalbedrag van de
betaalde voorschotten bestaat volledig uit voorschotten aan provincies op
de algemene uitkering en de decentralisatie-uitkeringen. Het bedrag is in
tabel 5 gespecificeerd en daaronder nader toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

18

Tabel 5 Specificatie voorschotten provinciefonds (bedragen x € 1.000)
31-12-2021

31-12-2020

Algemene uitkering
2019

2.146.168

2.146.168

2020

2.299.076

2.299.076

2021

2.423.793

0

subtotaal

6.869.037

4.445.244

2018

0

402.372

2019

352.886

352.886

2020

271.797

271.797

2021

117.976

0

subtotaal

742.659

1.027.055

TOTAAL

7.611.696

5.472.299

Decentralisatie-uitkeringen

Algemene uitkering
Dit onderdeel van de tabel vergelijkt voor de algemene uitkering de
voorschotten per 31 december 2021 waarvoor per uitkeringsjaar de
beschikking nog niet definitief is opgemaakt met de voorschotten waarvoor
geldt dat de definitieve beschikking voor het desbetrefende uitkeringsjaar
per 31 december 2020 nog niet was opgemaakt.
Decentralisatie-uitkeringen
De voorschotten voor de decentralisatie-uitkeringen op de saldibalans van
het provinciefonds hebben veelal een bijzonder karakter. Bij een beperkt
aantal uitkeringen staat de hoogte van de uitkering niet vooraf vast of dient
over de betaling nog een afrekening plaats te vinden. Bij een groot deel van
deze uitkeringen wordt echter vooraf door het beleidsdepartement precies
bepaald welke bedragen aan welke begunstigden worden uitbetaald. De
begunstigden hoeven ook geen verantwoording af te leggen over de (wijze
van) besteding van de uitkering. Het provinciefonds is hierbij slechts een
loket waarlangs de verstrekkingen lopen. Desondanks worden alle
betalingen uit hoofde van deze uitkeringen op de saldibalans van het
provinciefonds als voorschot verantwoord tot het moment waarop de
verdeling over medeoverheden definitief wordt vastgesteld door middel
van een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB).
Tabel 6 Mutatieoverzicht voorschotten provinciefonds (bedragen x
€ 1.000)
voorschotten per 01-01-2021

5.472.299

ontstaan in 2021

2.541.769

afgerekend in 2021

402.372

voorschotten per 31-12-2021

7.611.696

De stand openstaande voorschotten is per saldo toegenomen ten opzichte
van de stand ultimo 2020. Een toename van de openstaande voorschotten
heeft plaatgevonden voor de algemene uitkering voor het jaar 2021 en de
decentralisatie- uitkeringen voor het jaar 2021. Een afname heeft plaatsge­
vonden doordat de AMvB, waarmee de decentralisatie-uitkeringen uit 2018
worden vastgesteld, in 2021 is gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

19

Ad 14. Andere verplichtingen
Onder deze post zijn de openstaande betalingsverplichtingen uit hoofde van
de algemene uitkering, de decentralisatie-uitkeringen en de onderzoeken
verdeelsystematiek opgenomen. Het bedrag is in tabel 7 gespecificeerd.
Tabel 7 Verloop van de openstaande verplichtingen provinciefonds (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

Openstaande
verplichtingen per
1-1-2021

Aangegane
verplichtingen in
2021 (excl.
positieve bijstel­
lingen)

Tot betaling
gekomen in 2021

Bijstellingen van
Openstaande
aangegane verplichtingen per
verplichtingen uit
31-12-2021
eerdere begro­
tingsjaren

Onderzoeken verdeelsystematiek

0

360

176

0

184

Algemene uitkering

0

2.433.693

2.423.793

0

9.900

Decentralisatie-uitkeringen

5

117.977

117.976

‒1

5

Totaal

5

2.552.030

2.541.945

‒1

10.090

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 100 C, nr. 1

20