Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 485

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

35 495

Initiatiefnota van de leden Voordewind, Alkaya,
Van den Hul en Van Ojik over Tegen slavernij en
uitbuiting – een wettelijke ondergrens voor
verantwoord ondernemen

Nr. 337

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 oktober 2020
Hierbij bied ik u de nota Van voorlichten tot verplichten: een nieuwe
impuls voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemerschap aan1, waarop ik in deze brief graag een toelichting geef. Daarbij ga
ik, in lijn met het verzoek van de algemene commissie voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) van 1 oktober jl., in op het
advies «Samen naar duurzame ketenimpact» van de Sociaal-Economische
Raad. Daarnaast bevat de brief de kabinetsreactie op de Initiatiefnota
«Tegen Slavernij en Uitbuiting» (Kamerstuk 35 495, nr. 2) van
ChristenUnie, PvdA, SP en GroenLinks, waar de algemene commissie
voor BHOS laatstelijk op 1 oktober jl. om heeft gevraagd.
Voorliggende beleidsnota geeft weer wat onderzoek naar het huidige
beleid op gebied van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen (IMVO) heeft opgeleverd en schetst de hoofdlijnen van het
nieuwe beleid. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de afspraak in het
regeerakkoord dat na oktober 2019 zou worden bezien of, en zo ja welke,
(dwingende) maatregelen op gebied van IMVO genomen kunnen worden.
De aankondiging van vernieuwing van het IMVO-beleid komt in een tijd
dat economieën wereldwijd kampen met de gevolgen van de coronapandemie. De pandemie heeft een gezondheidscrisis veroorzaakt en kent
grote economische gevolgen. Veel bedrijven zitten in zwaar weer. Toch
hebben zij ook in deze omstandigheden volop deelgenomen aan de
consultaties over de inrichting van nieuw beleid. Het belang van verantwoord ondernemen en het verduurzamen van internationale waardeketens is door de crisis nog eens onderstreept. De crisis kan potentieel
grote negatieve gevolgen hebben voor mens en milieu (zo kunnen
werknemers in de keten hun baan verliezen of moeten zij werken in een
1

kst-26485-337
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

1

onveilige situatie). Door maatschappelijk verantwoord ondernemen
kunnen bedrijven ook in deze situatie hun invloed op gepaste wijze
aanwenden.
Evaluatie en onderzoek
Het kabinet heeft het huidige IMVO beleid geëvalueerd en tevens
onderzoek laten doen naar de inrichting van effectief IMVO beleid. U
ontving de rapporten van deze onderzoeken in april en juli van dit jaar
(Kamerstukken 26 485, nrs. 326 en 333).
Evaluatie van bestaand beleid
Sinds 2013 is het IMVO-beleid gebaseerd op vrijwillige maatregelen. Een
belangrijk onderdeel daarvan is het stimuleren van sectorale samenwerking door middel van de IMVO-convenanten. Daarbij sprak het
toenmalig kabinet de ambitie uit om in 2016 de eerste tien convenanten te
sluiten.2 De convenanten hebben als doel om met de zogeheten
hoog-risicosectoren afspraken te maken over de implementatie van de
IMVO-principes en op die manier verbetering in de waardeketen te
realiseren. Een goed lopend convenant kan een voorbeeldrol voor andere
sectoren vervullen. De evaluatie van de convenanten-aanpak door het
Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) laat zien dat de convenanten
weliswaar meerwaarde hebben maar dat hiermee slechts 1,6% van alle
bedrijven wordt bereikt.
Ook de voortgang op de zogenaamde 90% doelstelling laat te wensen
over. Het kabinet verwacht van de circa 700 grote bedrijven in Nederland
dat zij de OESO-richtlijnen en UN Guiding Principles (UNGP) onderschrijven als referentiekader voor hun internationale activiteiten. Gemeten
over het jaar 2019 blijkt dat voor slechts 35 procent het geval en passen
slechts 12 bedrijven alle zes stappen van de OESO-richtlijnen toe.
Eenzelfde beeld komt naar voren uit het onderzoek van The Terrace. Dit
onderzoek laat bovendien zien dat kleine bedrijven relatief verder achter
blijven.
Elementen van het huidige beleid die zijn gericht op maatschappelijk
verantwoord ondernemen als kader voor het bedrijfsleveninstrumentarium en bij overheidsinkoop kunnen in hun toepassing
worden verbeterd, zo stelt het IOB3.
Het huidige beleid kent tot slot een transparantieverplichting. Deze
verplichting vraagt bedrijven om als onderdeel van de niet-financiële
informatie in de jaarrapportage te rapporteren over het IMVO-beleid.
Onderzoek van de AFM onder de 89 bedrijven die onder dit besluit vallen,
wijst uit dat een meerderheid van de ondernemingen rapporteert over zijn
IMVO beleid. Het effect van deze maatregel op het IMVO is echter beperkt.
Onderzoek naar inrichten van effectief beleid
Er is ook onderzoek gedaan naar de inrichting van effectief IMVO beleid,
onder meer door de Erasmus universiteit, Andersson Elffers Felix (AEF) en
Nyenrode.4 In lijn met de voorschriften van de UN Guiding Principles,
2

De basis voor deze ambitie ligt in de beleidsbrief «Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Loont» (juni 2013). Hierin geeft het kabinet aan dat MVO een wezenlijk onderdeel is van
ondernemerschap en dat de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen (OESOrichtlijnen) de basisnormen vormen op internationaal niveau.
3
Het IOB is de onafhankelijke evaluatiedienst van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
4
Onderzoeken bijgevoegd bij Kamerstukken 26 485, nrs. 326 en 333.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

2

onderschrijven zowel deze onderzoeken als ook de brede consultaties met
stakeholders dat effectief beleid een doordachte mix aan maatregelen
vraagt. In een mix van nationale en internationale, bindende en
niet-bindende maatregelen kunnen instrumenten elkaar versterken en zich
op verschillende doelgroepen richten. AEF concludeert dat een goede mix
op vijf manieren invloed uitoefent, door te verplichten, voorwaarden te
stellen, te verleiden, te vergemakkelijken en voorlichting te geven. Dit is
het 5V model.
Verplichtende maatregelen zijn een belangrijk onderdeel van een
effectieve mix. Deze maatregelen zouden zich volgens onderzoekers en
stakeholders vooral moeten richten op achterblijvers die op die manier
gedwongen worden hun verantwoordelijkheid te nemen. In lijn met de
OESO-richtlijnen en UNGPs wordt breed gedeeld dat een verplichting zich
moet richten op alle stappen van gepaste zorgvuldigheid, d.w.z.: brede
due diligence verplichting moet zijn.5
Een breed gedeeld advies is om verplichtende maatregelen primair op
Europees niveau in te richten, ten behoeve van een gelijk speelveld voor
bedrijven en een grotere impact van het beleid. Als tot wetgeving wordt
overgegaan, zijn proportionaliteit en uitvoerbaarheid belangrijke
randvoorwaarden. Bovendien moet duidelijk worden gecommuniceerd
wat wetgeving van bedrijven vraagt. Brede due diligence wetgeving ziet
immers op alle zes stappen van de OESO richtlijnen en bevat zowel
resultaat- als inspanningsverplichtingen. Wat op welk bedrijf van
toepassing is, hangt af van de specifieke situatie van het bedrijf.
Adviezen van de SER en het ATR
Op basis van de evaluaties, de consultaties en de resultaten van
onderzoek heeft het Kabinet vier beleidsmixen6 samengesteld. Daarover is
advies ingewonnen van de SER en het ATR.
SER
De SER spreekt een voorkeur uit voor optimalisering van het huidige
instrumentarium aangevuld met brede due diligence wetgeving. Als deze
beleidsmix ingebed wordt op Europees niveau, wordt volgens de SER de
impact in de keten groter: »Een ambitieuze Europese beleidsmix, inclusief
wetgeving om due diligence te verplichten en samenwerkingsverbanden
om invloed te vergroten en van elkaar te leren, biedt volgens de SER de
beste kansen om duurzame ketens te realiseren.» De SER beschrijft drie
routes om deze beleidsmix te realiseren. Zij maakt daartussen geen keuze.
In de eerste route zet Nederland maximaal in op het beïnvloeden van
Europese ontwikkelingen. De tweede route is een aanvulling op de eerste,
waarbij een volgend kabinet in 2021 bepaalt of Europa voldoende
voortgang boekt. De derde route is het gelijktijdig inzetten op beïnvloeden
van ontwikkelingen in Europa en het ontwikkelen van nationale
wetgeving. De SER adviseert om verbeteringen in het huidige beleid
(zoals uit de evaluaties komen), snel door te voeren en niet te wachten
totdat het nieuwe beleid een feit is.

5

De zes stappen zijn: 1) integreer maatschappelijk verantwoord ondernemen in beleid en
managementsystemen, 2) identificeer & beoordeel negatieve gevolgen in activiteiten,
toeleveringsketens en zakelijke relaties, 3) stop, voorkom of beperk negatieve gevolgen,
4) monitor praktische toepassing en resultaten, 5) communiceer hoe gevolgen worden
aangepakt en 6) zorg voor herstelmaatregelen of werk hieraan mee indien van toepassing.
6
Bijlage xx bij de beleidsnota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

3

ATR
Het ATR concludeert dat het nog niet mogelijk is om de proportionaliteit
van de mixen te beoordelen, omdat de regeldrukgevolgen van de
maatregelen nog niet in beeld zijn gebracht. Het ATR stelt dat, met het
oog op de proportionaliteit, vooralsnog een voorzichtige houding ten
aanzien van het invoeren van dwingende maatregelen gepast is. Het ATR
bepleit om bij dwingende maatregelen rekening te houden met
verschillen tussen sectoren en met de grootte van bedrijven. Omdat IMVO
per definitie een internationaal vraagstuk is, betwijfelt het ATR dat het
raadzaam is tot nationale maatregelen over te gaan zonder inzicht in
maatregelen die op het Europees niveau genomen zullen worden. Een
vroegtijdige besluitvorming nationaal heeft het risico dat het nationale
beleid moet worden aangepast aan de Europese maatregelen met extra
en onnodige regeldruk voor bedrijven tot gevolg.
Ontwikkelingen in Europa
Ook in andere landen gaat de aandacht uit naar IMVO en zoeken landen
naar wegen om de effectiviteit van beleid te vergroten. Daarbij lijkt een
trend gezet richting verplichtende maatregelen ter bevordering van
gepaste zorgvuldigheid. In sommige landen is sprake van thematische of
sectorale due diligence wetgeving voor specifieke thema’s, zoals
gedwongen arbeid en uitbuiting, of sectoren (hout, mineralen). Recent
zien we ook brede due diligence wetgeving, wetgeving dus die alle risico’s
beslaat en thema’s en sectoren overstijgt. Zo heeft Frankrijk sinds 2017
brede due diligence wetgeving7 en wordt in Duitsland brede due diligence
wetgeving overwogen.
Er lijkt momentum te ontstaan voor een brede Europese aanpak. Uit een
studie van de Europese Commissie8 blijkt dat het huidige versnipperde
beleid bedrijven onvoldoende rechtszekerheid biedt omdat onduidelijk is
wat op gebied van gepaste zorgvuldigheid wordt verwacht. De situatie
wordt niet als efficiënt, coherent en effectief ervaren. Als onderdeel van de
studie werden 334 bedrijven en 297 andere betrokkenen bevraagd over
vier opties voor IMVO beleid, variërend van het voortzetten van het
huidige beleid tot het invoeren van brede due diligence wetgeving. De
meeste respondenten hadden een voorkeur voor de laatste optie.
Eurocommissaris Reynders van Justitie en Consumentenzaken kondigde
in april aan een (mogelijk wetgevend) initiatief uit te zullen werken op het
gebied van duurzaam ondernemingsbestuur (sustainable corporate

7

De Franse wet stelt gepaste zorgvuldigheid verplicht op alle thema’s in lijn met
OESO-richtlijnen en UN Guiding Principles. De wet is van toepassing op zeer grote bedrijven in
alle sectoren (5.000 fte of meer in FR of ten minste 10.000 fte wereldwijd). De wet reikt van het
moederbedrijf tot dochterondernemingen, onderaannemers en leveranciers. De wet vraagt van
bedrijven een jaarlijks gepaste zorgvuldigheidsplan. Als een bedrijf in gebreke blijft kan
iedereen met een belang het bedrijf aanspreken. Na 3 maanden kan de zaak worden
voorgelegd aan de rechter, eventueel op straffe van een boete. Als het plan gebreken vertoont
of een bedrijf de verplichting niet nakomt, kunnen benadeelden de bedrijven civielrechtelijk
aansprakelijk stellen. Zij moeten kunnen aantonen dat er schending heeft plaatsgevonden en
dat deze het gevolg is van het niet nakomen van de gepaste zorgvuldigheidsverplichting. Het
bedrijf kan verplicht worden een schadevergoeding te betalen. Veelgehoorde klacht over de
Franse wet is dat onduidelijk is welke bedrijven eronder vallen. De ecomische raad merkt
desalniettemin aan dat de wet gedeeltelijk voldoet aan de verwachtingen van betrokken
actoren (maatschappelijk middenveld, bedrijfsleven, lokale stakeholders) en nuttig is met het
oog op ontwikkeling van het beleidsproces. Het maatschappelijk middenveld is van mening dat
meer werk moet worden gemaakt van de gepaste zorgvuldigheidsplannen.
8
European Commission publications (February 2020): «Study on due diligence requirements
through the supply chain».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

4

governance), waar gepaste zorgvuldigheid onderdeel van is.9 Het voorstel
wordt in het eerste kwartaal van 2021 verwacht. Het Europees Parlement
werkt op eigen inititatief eveneens aan een rapport over due diligence
wetgeving, en wil dat ook in het eerste kwartaal van 2021 publiceren.
De Wet Zorgplicht Kinderarbeid
In eigen land stemde de Eerste Kamer in 2019 (Handelingen I 2018/19,
nr. 28, item 5) in met de Wet Zorgplicht Kinderarbeid (WZK) (Kamerstuk
34 506). Deze (initiatief)wet vraagt bedrijven te verklaren dat zij gepaste
zorgvuldigheid toepassen om kinderarbeid te voorkomen. Het betreft een
thematische due diligence wet. Met de initiatiefnemer is destijds
afgesproken dat wordt gewacht met de uitwerking van belangrijke
elementen voor de wet (reikwijdte, eisen in het kader van gepaste
zorgvuldigheid en toezicht) totdat de evaluatie van het IMVO-beleid
gereed is.
Nieuw IMVO-beleid
Op basis van de resultaten van evaluatie, consultatie en onderzoek
concludeert het kabinet dat het huidige IMVO-beleid onvoldoende effectief
is en dat vernieuwing nodig is. Onderzoek naar een effectieve inrichting
van beleid wijst uit dat een doordachte mix van verplichtende en
vrijwillige maatregelen nodig is. De verplichtende maatregel die daarbij
als het meest effectief wordt gezien is een brede due diligence
verplichting, bij voorkeur op Europees niveau. Een due diligence
verplichting zal eerder gedragsverandering (in plaats van afvinkgedrag)
teweeg brengen dan bijvoorbeeld een transparantieverplichting.
Brede due diligence wetgeving als kernelement
Het kabinet ziet de invoering van een brede due diligence verplichting dan
ook als kernonderdeel van het nieuwe beleid.
Een brede due diligence verplichting ziet op alle zes stappen van gepaste
zorgvuldigheid. Volgens die stappen dient een bedrijf 1) het maatschappelijk verantwoord ondernemen in beleid en managementsystemen te
integreren, 2) de negatieve gevolgen van zijn activiteiten, toeleveringsketens of zakelijke relaties te identificeren en te beoordelen, 3) de
negatieve gevolgen te stoppen, te voorkomen of te beperken, 4) de
praktische toepassing en de resultaten van zijn beleid te monitoren, 5) te
communiceren hoe de gevolgen worden aangepakt en tot slot 6) te zorgen
voor herstelmaatregelen of hier aan mee te werken. In een brede due
diligence verplichting kan per stap een resultaats- of inspanningsverplichting worden geformuleerd; voor de inspanningsverplichtingen is
relevant volgens welke normen wordt bepaald of een bedrijf voldoende
heeft gedaan.
Inzet op Europa maar ook nationaal voorbereid
Het kabinet heeft daarbij, in lijn met de adviezen, een sterke voorkeur voor
een Europese brede due diligence verplichting uit oogpunt van een gelijk
speelveld en een grotere effectiviteit van beleid. Het kabinet zal daarom
maximaal inzetten op het beïnvloeden van de ontwikkelingen in Europa
om een Europese brede due diligence verplichting te realiseren.

9

https://responsiblebusinessconduct.eu/wp/2020/04/30/speech-by-commissioner-reynders-in-rbcwebinar-on-due-diligence/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

5

Tegelijkertijd heeft Nederland een eigen verantwoordelijkheid en vraagt
de wet Zorgplicht Kinderarbeid dat de elementen van deze wet verder
worden uitgewerkt. Het gaat dan om de inrichting van het toezicht
(eventueel met dynamische norm en inclusief uitsluitsel over het
toepassen van sancties)10, de reikwijdte van een dergelijke wet met het
oog op proportionaliteit (welke bedrijven, volgens welke maatstaf), de
omvang van de regeldruk (kwantificering), de te verwachten baten
(minder kinderarbeid) en de eisen (resultaat- en inspanningsverplichtingen) die aan bedrijven dienen te worden gesteld om gepaste zorgvuldigheid af te dwingen. Deze elementen overlappen één op één met de
bouwstenen die nodig zijn voor de inrichting van een brede due diligence
verplichting. Ook daarvoor immers moet onder meer worden bepaald hoe
het toezicht eruit ziet, en wat de reikwijdte van de verplichting is, zodat
deze uitvoerbaar blijft.
Het kabinet zal deze bouwstenen de komende tijd verder uitwerken.11
Deze worden primair gebruikt om het Europese traject te beïnvloeden12,
waarbij geldt dat – als er een Europese brede due diligence verplichting
komt – deze te verkiezen is boven de WZK. Maar Nederland is op deze
manier ook optimaal voorbereid op het invoeren van nationale dwingende
maatregelen zodra blijkt dat Europa te lang op zich laat wachten. In
navolging van de SER, geeft het kabinet in overweging om in de zomer
van 2021 de balans in Europa op te maken. Zowel het voorstel van de
Europese Commissie voor sustainable corporate governance, alsook de
positie van het EP en de lidstaten zijn daarbij van belang.
Naast de brede due diligence verplichting bevat de beleidsmix die het
kabinet voor ogen heeft ook de reeds bestaande transparantieverplichting.
Nadrukkelijk zal hierbij worden gelet op eventuele overlap met de due
diligence verplichting. Cruciaal voor de effectiviteit van beleid zijn de
ondersteunende maatregelen die deel uitmaken van de doordachte mix.
Zo zal er een IMVO-steunpunt worden ingericht dat bedrijven bedient via
één loket. Het steunpunt zal behalve bedrijven die (op termijn) onder
wetgeving vallen, ook bedrijven die buiten de reikwijdte van een wet
vallen ondersteunen bij het toepassen van gepaste zorgvuldigheid.
IMVO-voorwaarden bij inkoop en in het bedrijfsleveninstrumentarium zijn
al onderdeel van beleid, maar de uitvoering zal verder worden geconcretiseerd. Financiële prikkels voor bedrijven blijven behouden. Het kabinet
blijft stimuleren tot sectorale samenwerking, en ziet hierin ook in de
toekomst een rol voor de overheid. Om sectorale samenwerking optimaal
te benutten, is het belangrijk deze goed af te stemmen op de verplichtende maatregel.
Alle vrijwillige maatregelen zullen op nationaal niveau worden ingevuld,
waarbij verbetering van bestaand beleid direct ter hand zal worden
genomen conform het advies van de SER. Tegelijkertijd geldt echter ook
hier dat de effectiviteit toeneemt als (een aantal van) de maatregelen

10

De Erasmus Universiteit Rotterdam introduceert in zijn onderzoek het dynamisch toezicht: De
norm waaraan de toezichthouder toetst verandert op basis van goede voorbeelden uit
sectorale samenwerking. Dit sluit aan bij het concept «gepaste zorgvuldigheid» waarbij
continue verbetering een kernelement is en het stoppen met activiteiten ergens in de keten
omdat aan IMVO niet wordt voldaan, is een laatste redmiddel.
11
Tevens dient er in Europa op te worden aangedrongen dat de EU Regulatory Scrutiny Board
een volwaardige Impact Assessment met aandacht voor de echte baten (impact op mensenrechten, milieu, etc.) uitvoert.
12
Het kabinet zal daartoe zowel bilaterale gesprekken en raadsvergaderingen aangrijpen alsook
de publieke consultatie over het Commissievoorstel in najaar 2020. De inzichten die zijn
opgehaald in het project «IMVO-maatregelen in perspectief» zullen actief met de Europese
Commissie worden gedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

6

onderdeel uitmaken van een Europese beleidsmix. Het kabinet blijft in
Europa daarom inzetten op een breed plan van aanpak voor IMVO.
Kabinetsreactie op de Initiatiefnota «Tegen Slavernij en
Uitbuiting»
Het kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van de Initiatiefnota
van de leden Voordewind (ChristenUnie), Alkaya (SP), Van den Hul (PvdA)
en Van Ojik (GroenLinks) «Tegen slavernij en uitbuiting – een wettelijke
ondergrens voor verantwoord ondernemen» (Kamerstuk 35 495, nr. 2). De
Initiatiefnota richt zich op de rol die Nederlandse bedrijven kunnen spelen
bij het bevorderen van duurzame ontwikkeling wereldwijd door middel
van de toepassing van gepaste zorgvuldigheid om negatieve gevolgen
van hun activiteiten of die van hun zakelijke relaties te voorkomen, te
stoppen of te beperken. Kernpunt van de nota is dat bij wet een «ondergrens» aan maatschappelijk verantwoord ondernemen moet worden
gesteld, waaraan alle bedrijven moeten voldoen.
De vraag of het huidige IMVO-beleid volstaat om bedrijven ertoe te
bewegen gepaste zorgvuldigheid toe te passen, is (in lijn met het
regeerakkoord) onderzocht binnen het project IMVO-maatregelen in
perspectief. Het kabinet concludeert, net als de indieners, dat het huidige
beleid niet volstaat. Zowel het aantal bedrijven dat de OESO-richtlijnen
implementeert als de wijze waarop zij dat doen, blijft achter bij de
verwachtingen die het kabinet van bedrijven heeft. Het kabinet ziet de
noodzaak voor het instellen van een verplichting die de minimumnorm
voor internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen wettelijk
vastlegt.
Het kabinet en de indieners delen een aantal uitgangspunten, bijvoorbeeld
dat de wet als doel heeft omstandigheden voor mens en milieu in de
waardeketen te verbeteren, door bedrijven te verplichten IMVO-principes
beter te verankeren in hun bedrijfsstrategieën. Het kernprincipe daarbij is
de toepassing van gepaste zorgvuldigheid in de waardeketen van
bedrijven in lijn met de zes stappen van de OESO-richtlijnen en UN
Guiding Principles. Het kabinet en de indieners zijn het erover eens dat de
ideale situatie Europese regelgeving op dit gebied is.
Belangrijke factor voor de effectiviteit van een due diligence wet is de
reikwijdte van een dergelijke wet. Met het oog op doelmatigheid,
doeltreffendheid en regeldruk, moet deze zorgvuldig worden afgebakend.
Het kabinet kan zich niet vinden in de reikwijdte die wordt voorgesteld in
de initiatiefnota omdat deze alle bedrijven beslaat. Naarmate een bedrijf
groter is, heeft het door zijn omvang een grotere invloed in de waardeketen en kan daardoor een groter effect in de keten genereren. Wetgeving
gericht op grote bedrijven kan bovendien spill-over effecten hebben naar
andere (kleinere) bedrijven in de waardeketen. Het is van groot belang dat
wetgeving proportioneel is; de regeldruk voor bedrijven moet in
verhouding staan tot het bereiken van het doel van de wet.
Het kabinet deelt de conclusie uit de Initiatiefnota dat zowel toezicht als
ondersteuning en voorlichting voor bedrijven nodig is bij het naleven van
de wet. Het kabinet acht het echter wenselijk om ondersteuning en
voorlichting te bieden via een apart IMVO-steunpunt in plaats van bij een
toezichthouder. Bedrijven moeten immers open kunnen zijn over de
uitdagingen die zij tegenkomen, dit zullen zij niet snel zijn bij een partij die
ook toezichthouder is. Het kabinet ziet geen rol weggelegd voor het
Nationaal Contactpunt voor de OESO-richtlijnen (NCP) bij het houden van
toezicht op de naleving van de wet. Het NCP vervult een andere rol, in
overeenstemming met het mandaat dat voor NCP’s vanuit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

7

OESO-richtlijnen is voorzien en dat overeen moet komen met de rol van
andere NCP’s in de wereld.
Het kabinet verkent hoe de zes stappen van de OESO-richtlijnen, inclusief
zorgdragen voor of bijdragen aan herstel en verhaal, het beste gewaarborgd kunnen worden binnen een due diligence verplichting.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 485, nr. 337

8