Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 851

Grensoverschrijdende samenwerking (GROS)

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2011
Inleiding
Op 15 december 2010 publiceerde de Raad voor het Openbaar Bestuur
(ROB) een rapport («Grensoverschrijdende samenwerking: terugblik en
aanbevelingen») over het functioneren van de Taskforce inzake grensoverschrijdende samenwerking (GROS). De Raad blikt daarmee terug op de
GROS-aanpak van het kabinet Balkenende IV en het functioneren van de
in 2009 aangestelde Grensmakelaar. Ook wordt een aantal aanbevelingen
voor de toekomst gedaan.
Hierbij geven wij gezamenlijk als portefeuillehouders voor de grensoverschrijdende samenwerking – onder dankzegging aan de ROB voor zijn
werk – onze reactie op het rapport, alsmede onze visie op grensoverschrijdende samenwerking zoals wij die voor de komende periode vorm willen
geven. Gekozen is voor een geintegreerde presentatie van beide doelen
waardoor niet alle ROB-aanbevelingen de revue passeren. Wel zal in het
onderstaande op de hoofdlijnen daarvan worden ingegaan.1
Samenvatting

1
De bijlage «Opheffen zichtbare externe
grenzen» is ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer.

In deze brief is aangegeven dat dit kabinet kiest voor een intensievere
samenwerking met de buurlanden waarbij ook ingezet wordt op een lange
termijn strategische samenwerking met België en Duitsland. In dit kader is
er zeker aanleiding het project GRensOverschrijdende Samenwerking
(GROS) voort te zetten en daarbij te kiezen voor een meer permanente
lichte structuur. Vakministeries en regio’s zijn primair verantwoordelijk
terwijl BZ en BZK vanuit hun portefeuilles gezamenlijk de voortgang en
het proces bewaken. Daarbij zal het de minister van BZK vooral gaan om
de regievoering en het resultaat richting de (de) centrale overheden,
terwijl de minister van BZ de intensivering van de banden met de
buurlanden verder inhoud zal geven. Het mandaat van de Grensmakelaar
wordt niet verlengd. Hierop aansluitend, is het logisch dat de Commissa-

kst-32851-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

1

rissen van de Koningin (CdK’s) zich nadrukkelijk in zetten voor GROS: zij
hebben hiervoor immers de juiste positie. De DG Bestuur en Koninkrijksrelaties van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
zal ambtelijk aanspreekpunt zijn voor GROS-problematiek. Daarnaast blijft
het regiocoördinatorenoverleg – en daarmee het vaste GROS-communicatiekanaal van de regio’s met de Rijksoverheid – bestaan.
In de komende tijd zal de strategische- en lange termijn samenwerking
met de buurlanden invulling krijgen, Door middel van de per 1 juli 2011
aangestelde speciaal vertegenwoordiger voor de buurlanden zal er een
wisselwerking zijn tussen de strategische aanpak en GROS, aangezien
beide onderwerpen tot de portefeuille van betrokkene behoren.
De focus van het GROS-project blijft gericht op het benoemen en
wegnemen van praktische knelpunten. Er zal selectief en realistisch
worden omgegaan met het aanpakken van knelpunten, waarbij van te
voren duidelijk wordt aangegeven wie, wat precies gaat doen en binnen
welk tijdsframe om een bepaald knelpunt op te lossen. Knelpunten
worden zo getransformeerd in actiepunten. In goed overleg met ieder der
buurlanden zal een gezamenlijke actiepuntenlijst worden opgesteld. De
GROS-aanpak blijft gericht op het oplossen van problemen in de
grensgebieden voor de burger en op de sociaaleconomische ontwikkeling
en versterking van het voorzieningenniveau in de regio’s aan beide kanten
van de grens.
Over twee jaar (2013) zal de Taskforce aan ons rapporteren over de
resultaten van het GROS-project. Daarbij zal ook worden aangegeven of –
en zo ja welke – uitvoerende GROS taken aan het Secretariaat-Generaal
van de Benelux zullen worden opgedragen dan wel overgedragen.
Huidige stand van zaken grensoverschrijdende samenwerking
Het door BZK en BZ geleide project Grensoverschrijdende samenwerking
(GROS) heeft tot doel om knelpunten die spelen in de grensgebieden met
België en Duitsland op te lossen en daarmee de grensoverschrijdende
samenwerking en onderlinge kennisuitwisseling te stimuleren. De ROB
oordeelt dat de knelpuntenbenadering van de afgelopen jaren in principe
wordt gezien als een goed aangrijpingspunt om te werken aan het
verbeteren van grensoverschrijdende samenwerking. Het GROS-project
heeft dankzij de inzet van de betrokken vakdepartementen geleid tot de
oplossing van een aantal concrete knelpunten (zie kader). Bij het bepalen
van de knelpunten had achteraf gezien wel eerder contact moeten worden
gelegd met de landsbesturen in Duitsland en de centrale overheden in
België om te komen tot een gezamenlijke agenda voor grensoverschrijdende samenwerking, aldus het ROB-rapport.
BZK en BZ onderschrijven deze constatering en zullen zich inzetten voor
een meer gezamenlijke aanpak met de buurlanden. De contacten met
Noordrijn-Westfalen zijn positief en intensief. Ook met Neder-Saksen zijn
recent concrete afspraken gemaakt om de grensoverschrijdende samenwerking – gebaseerd op de gezamenlijk geconstateerde knelpunten – een
nieuwe impuls te geven. De samenwerking met Vlaanderen is pas
september 2010 weer goed op gang gekomen: onlangs is een gezamenlijke knelpuntenlijst voor dit grensgebied vastgesteld en heeft Vlaanderen
een interne structuur opgezet om de voortgang te bewaken. De samenwerking met Wallonië, die veel potentie heeft, zal verder worden
ontwikkeld. Met federaal België – dat op een aantal geconstateerde
knelpunten de bevoegde gesprekspartner is – is eveneens overleg gestart.
Hetzelfde geldt voor de federale regering in Duitsland die op bepaalde
terreinen de grensoverschrijdende samenwerking betreffende bevoegd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

2

Voorbeelden van opgeloste knelpunten
– het digitaal infoportaal voor grensarbeiders (www.startpuntgrensarbeid.nl) dat opgezet is ten behoeve van NL- NRW, en nu
ook naar Vlaanderen uitgebreid gaat worden.
– een equivalentielijst NL-DE in het voortgezet onderwijs ten
bate van het gemakkelijker instromen van middelbare
scholieren in beide landen.
– gemakkelijker toegang ambulances aan weerszijden van de
grens met België.
– rampenbestrijding incl. grensoverschrijdend oefenen.
– een kennismigrantenregeling ten behoeve van migranten uit
derde landen die in NL werken en over de grens willen wonen.
– een gezamenlijke brandweer met een gezamenlijk brandweerprotocol voor Baarle Hertog en Baarle Nassau.
– verbeterde kennisuitwisseling tussen NL en NRW op het
gebied van integratie (krijgt breder vervolg).
– afstemming beleid kleinere waterlopen tussen Vlaanderen en
Noord-Brabant.
– buurtaalonderwijs: een pilot waarbij er op 15 basisscholen
aan de grens, Du/Eng/Fr wordt gebruikt gedurende 15% van de
lestijd.

Inwoners grensgebieden
Zeven provincies grenzen aan
de buurlanden. In de
Nederlandse grensgemeenten wonen iets meer dan
2,4 miljoen mensen (CBS
Statline, 2010).
Een Euregio is een grensoverschrijdend samenwerkingsverband van gebieden die
liggen in de Europese Unie.
Nederland telt zeven
Euregio’s en als men de
inwoners van de buurlanden
in deze Euregio’s meetelt,
wonen er iets meer dan
24 miljoen mensen
(www.europa-nu.nl).

Belang van samenwerking over de grens voor Nederland
De ROB wijst op diverse plaatsen op de voordelen van grensoverschrijdende samenwerking. Vooral door samenwerking met economisch sterke
kernen rondom steden als Antwerpen, Brussel, Keulen, Düsseldorf,
Münster, Osnabrück en Bremen wordt de economische veerkracht van
Nederlandse grensstreken versterkt. Dit gebeurt niet alleen in termen van
het vergroten van de eigen afzetmarkt en de arbeidsmarkt, maar ook door
gebruik te maken van de dienstverlening, onderwijs en gezondheidszorg
van de buurlanden, en vice versa. Soms is grensoverschrijdende
samenwerking van levensbelang wanneer het gaat om hulpdiensten en
rampenbestrijding, aldus de ROB.
Wij willen benadrukken dat grensoverschrijdende samenwerking geen
doel op zich is, doch een middel om te komen tot goednabuurschap,
verbetering van het regionale voorzieningenniveau en stimulering van de
sociaaleconomische ontwikkeling van de grensregio’s. Het wegwerken en
voorkomen van knelpunten in de grensoverschrijdende samenwerking in
deze regio’s is van groot belang voor de individuele burger en dient deze
doelen. Deze aanpak sluit tevens goed aan bij de voorgenomen intensivering van het buurlandenbeleid van het kabinet-Rutte.
Grensoverschrijdende samenwerking dient echter ook bredere doelen die
aansluiten bij nationale beleidsdoelstellingen. Onderstaand volgt een
korte schets van de rol van GROS binnen die bredere samenwerking
tussen Nederland en de buurlanden.
GROS als onderdeel van het EU integratieproces
Hoewel binnen de Europese Unie dankzij het vrije verkeer van kapitaal,
goederen, personen en diensten de contacten enorm zijn toegenomen, is
ook duidelijk zichtbaar dat elk land nog steeds zijn eigen wettelijke
systeem heeft – en zal houden – op bepaalde terreinen. Vooral in de
grensgebieden ondervinden de inwoners de praktische belemmeringen
van die grens (NB. soms juist veroorzaakt door het omzetten van
Europese regelgeving door buurlanden in tegengestelde richtingen).
Werken, studeren of wonen in het andere land is dan in theorie wel
mogelijk, maar in de praktijk is het niet altijd eenvoudig om ook daadwerkelijk over die grens heen te stappen. Het oplossen van knelpunten binnen
het GROS-project door een goede samenwerking over de grens heen kan
dan gezien worden als een onderdeel van het kabinetsstreven naar een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

3

beter functionerende Europese Unie. Overigens zijn er ook elders in
Europa meerdere grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden en
wordt ook in de Europese Unie aandacht gegeven aan deze materie. In
deze brief zal hierop niet worden ingegaan.
GROS als onderdeel van het intensievere buurlandenbeleid
Het kabinet-Rutte heeft besloten de betrekkingen met de buurlanden te
intensiveren. De buurlanden, te weten België en Duitsland, zijn veruit de
belangrijkste economische partners van Nederland (zie kader). Het
oplossen van knelpunten in de regio’s die grenzen aan NoordrijnWestfalen, Neder-Saksen, Wallonië en Vlaanderen is een onderdeel
daarvan en dient die nauwere betrekkingen.
De minister van BZ, verantwoordelijk voor de coördinatie van de
betrekkingen met de buurlanden, zal in nauw overleg met de minister van
EL&I het voortouw nemen om conform de wens van dit kabinet de
economische betrekkingen met de buurlanden te verdiepen. Ook zal de
strategische reisagenda worden ingezet voor bezoeken van de vakministers aan de buurlanden. Op deze manier kan meer samenhang in de
grensoverschrijdende agenda worden bewerkstelligd.
Voorbeeld van het belang van het nabije buitenland
De buurlanden zijn veruit de belangrijkste economische partners van
ons land. De Nederlandse export naar Noordrijn-Westfalen is bijv.
groter dan de export naar Japan, China en de VS gezamenlijk.
Nederland exporteerde in 2009 voor 58 miljard Euro naar Duitsland,
waarvan 23,5 miljard Euro naar Noordrijn-Westfalen (NederlandsDuitse Handelskamer, cijfers zijn exclusief de wederuitvoer). De
Nederlandse export naar de VS, China en Japan gezamenlijk,
bedroeg 20,9 miljard Euro (13.9-, 2.4- en 4.6 miljard Euro resp.) in
2009
(CBS Statline, inclusief wederuitvoer).
Uiteraard hebben ook de andere departementen – naast de decentrale
overheden – veel rechtstreekse contacten met de buurlanden op verschillende beleidsterreinen. Voorbeelden zijn de bilaterale besprekingen over
het Eems-Dollard grensgebied, de gas- en energieproductie in het
Eems-Dollard gebied, de Hedwigepolder, de Westerschelde, het Kierbesluit, logistieke regionale structuren zoals de Betuwelijn of telecomsamenwerking (nb deze lijst is nadrukkelijk niet uitputtend). Ook zijn er diverse
ministeriële initiatieven om tot intensievere samenwerking te komen:
bijvoorbeeld de minister van EL&I die in het kader van de ontwikkeling
van Brainport 2020 speciaal aandacht geeft aan de grensoverschrijdende
verbindingen met Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen (de zogenoemde
Elat triangle op het gebied van kennis en innovatie) of de topontmoeting
van minister-president Rutte en zijn Vlaamse ambtgenoot Peeters op 4 juli
2011, waarbij de intensivering van de samenwerking op het gebied van
economie en innovatie op de agenda staat. Hoewel met deze onderwerpen een breder terrein wordt bestreken dan het GROS-werkterrein,
onderstrepen zij het belang van de grensregio’s voor Nederland als geheel
en het belang van een goede samenwerking met de buurlanden.
Venster op de toekomst/strategische samenwerking
Dit kabinet wenst een meer intensieve en strategischer lange termijn
samenwerking op te zetten met de buurlanden. Hier ligt een taak voor de
minister van Buitenlandse Zaken. Een tweetal recent gestarte onderzoeken
naar mogelijkheden voor een meer lange termijn samenwerking met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

4

Vlaanderen en met Noordrijn-Westfalen, kunnen – naast andere relevante
informatie – als basis dienen voor deze gezamenlijke aanpak. De resultaten van die onderzoeken zijn volgens de huidige planning in de zomer
van 2011 bekend. In de gezamenlijk met de buurlanden en vakdepartementen op te zetten toekomstige samenwerking zal een sterk accent
liggen op economische ontwikkelingskansen voor beide landen. De
minister van Buitenlandse Zaken heeft een speciaal vertegenwoordiger
voor de buurlanden aangesteld (per 1 juli 2011), die hierbij een belangrijke
rol zal spelen. Aangezien de speciaal vertegenwoordiger naast de
strategische samenwerking ook het GROS in zijn portefeuille heeft, is
samenhang en kruisbestuiving tussen beide domeinen verzekerd.
De rol van GROS in de komende periode
De ROB adviseert het GROS-project met hetzelfde commitment als
voorheen voort te zetten.Wij delen de visie van de ROB dat dit om
meerdere redenen gewenst is: ten eerste vanwege regionale ontwikkelingsmogelijkheden, ten tweede vanwege gewekte verwachtingen bij de
buurlanden en ten derde om de bereikte resultaten niet verloren te laten
gaan.
Tegen de achtergrond van de gewenste intensievere en strategischer
samenwerking kiezen wij voor voortzetting van het GROS-project met een
lichte structuur. Daarbij zal het (spoedig) oplossen van bestaande
knelpunten de kern blijven van de werkzaamheden. Dat is namelijk van
belang voor de burgers en bedrijven in de grensregio’s. Daarnaast zal
conform het ROB rapport de uitwisseling van kennis en informatie tussen
overheden en andere spelers gestimuleerd worden. Immers, grensoverschrijdende samenwerking wordt niet alleen belemmerd door knelpunten
in wet- en regelgeving, maar ook door onbekendheid met de mogelijkheden die grensoverschrijdende samenwerking biedt.
Ook kan het GROS-project een bijdrage leveren aan de oplossing van de
krimpproblematiek in de grensregio’s. Voor wat betreft dit dossier dat
onder de verantwoordelijkheid van de minister van BZK valt en gericht is
op behoud van de leefbaarheid in de grensgebieden, betekent dit dat
bestaande kennis rondom GROS waar nodig en op basis van behoefte
vanuit het Krimp project wordt ingezet
(zie kader).
Krimpregio’s
Dit kabinet heeft in het regeerakkoord reeds aangegeven aandacht te
willen besteden aan de krimpproblematiek, waar veel grensgebieden
mee te maken hebben. Als men kijkt naar de mogelijkheden vlak
over de grens op het gebied van arbeid, onderwijs, voorzieningen,
zorg e.d., wordt eens te meer duidelijk dat grensoverschrijdende
samenwerking ook bij het tegengaan van krimpproblemen kansen
biedt.
Ter illustratie staan er in de bijlagen twee afbeeldingen uit de Atlas
voor Nederlandse Gemeenten (2010). De eerste toont aan dat er met
name in de grensgemeenten niet veel kans is op werkgelegenheid
voor Nederlanders, als louter wordt gekeken naar de werkgelegenheid in Nederland zelf. De tweede afbeelding echter, houdt
rekening met het feit dat over de grens ook goed bereikbare
werkgelegenheid beschikbaar is en toont aan dat de grensgemeenten op die wijze een veel groter werkgelegenheidspotentieel
hebben. Samen met de buurlanden die ook te kampen hebben met
demografische veranderingen, zal gekeken worden hoe verbeterde
ssamenwerking op het gebied van wonen, werken, onderwijs, zorg,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

5

infrastructuur en voorzieningen een stimulans kan geven voor
gebieden met bevolkingsdaling aan weerszijden van de grens.
Knelpunten worden omgezet in actiepunten en gezamenlijke
lijsten
De knelpuntenaanpak heeft – ook volgens de ROB – een goede vliegwielfunctie gehad om binnen Nederland tot een met de vakdepartementen en
andere stakeholders gedeelde probleemanalyse en aanpak van de
knelpunten in de grensoverschrijdende samenwerking te komen. Wij
menen dat de aandacht in de komende tijd vooral uit moet gaan naar de
oplossing van de resterende knelpunten. Hierbij zal in de methodiek
aanpassingen worden aangebracht. In de eerste plaats zullen de
knelpunten worden omgezet in actiepunten. Daarbij zullen specifieke,
meetbare, acceptabele, realistische en tijdsgebonden doelstellingen
(SMART) worden gehanteerd. Ook zullen er in plaats van een voortzetting
van de knelpuntenlijst, in nauw overleg met alle betrokkenen, gezamenlijke actielijsten per buurland komen.
Als voorbeeld van een meer actiegerichte benadering, kan gekeken
worden naar de projecten van de Limburg-Experimenteerregio. Deze
hebben al grotendeels het karakter van actiepunten en zijn gericht op het
versterken van grensoverschrijdende samenwerking teneinde de
sociaaleconomische ontwikkeling en het voorzieningenniveau in de regio
te versterken.
Lichte structuur
Wij achten voortzetting van het GROS-project van groot belang en kiezen
daarbij voor een structuur, die rekening houdt met de in het regeerakkoord aangekondigde beleidsvoornemens zoals de decentralisatie van
beleidsterreinen. Zo zullen natuurbeleid, regionaal economisch beleid en
ruimtelijk ordeningsbeleid worden overgeheveld naar de provincies. Dit
heeft uiteraard consequenties voor wie primair verantwoordelijkheid
draagt in Nederland en hoe dit uitwerkt in de relaties met de buurlanden.
Tevens kan geconstateerd worden dat de knelpuntenaanpak positieve
resultaten heeft gehad: voor zover ze nog niet zijn opgelost, zijn wel de
verantwoordelijke departementen of instellingen geïdentificeerd en zijn
oplossingsrichtingen aangegeven. Hiernaast is de samenwerking vanuit
Den Haag met de regio’s geïntensiveerd en heeft deze samenwerking een
meer structureel karakter gekregen. Met deze resultaten is een basis
gelegd voor een GROS-structuur waarbij BZK en BZ voornamelijk een
monitorrol vervullen. De verantwoordelijkheid voor de grensoverschrijdende samenwerking rust in beginsel bij de regio’s en de vakdepartementen. Het primaat ligt daar. Dit betekent dat in de toekomst met een
lichte GROS-structuur volstaan kan worden.
Mandaat Grensmakelaar wordt niet verlengd. Nadrukkelijke rol
CdK’s
De Grensmakelaar, drs. W.T. van Gelder (oud Commissaris van de
Koningin van Zeeland) is het boegbeeld geweest van de grensoverschrijdende aanpak en functioneerde als aanspreekpunt voor de buurlanden,
aldus het ROB-advies. De Grensmakelaar was duidelijk zichtbaar en werd
positief beoordeeld.
De positieve bijdrage die de Grensmakelaar heeft geleverd ten behoeve
van de grensoverschrijdende samenwerking wordt dezerzijds gewaardeerd. De tijdelijke functie is in het leven geroepen om GROS op de
agenda te zetten en de Grensmakelaar als het ware een ambassadeurs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

6

functie te doen vervullen. Dit is goed uit de verf gekomen. De intentie is
altijd geweest om deze tijdelijke constructie te handhaven, totdat een
structurele inbedding gerealiseerd zou worden.
Wij zijn van mening dat thans het moment gekomen om te kiezen voor
een meer permanente opzet van het GROS. Dit houdt in dat enerzijds het
mandaat van de Grensmakelaar onder dankzegging voor bewezen
diensten na afloop van de huidige termijn eind juni 2011 niet wordt
verlengd en anderzijds het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties alsmede de CdK’s een nadrukkelijker rol in het
GROS-proces kunnen vervullen. Immers, mede door het beëindigen van
de functie van de Grensmakelaar zal grensoverschrijdende samenwerking
meer aandacht vergen van de Commissarissen van de Koningin (CdK’s).
Dat is ook waar die aandacht thuishoort: zij zijn als bestuurder in een
grensregio in eerste instantie verantwoordelijk voor het oplossen van
grensproblemen en voor de contacten daarbij met de buurlanden. Door
hun binding met het gebied weten zij het beste wat er speelt en zij hebben
er belang bij problemen op te lossen. De grotere rol voor de CdK’s past in
de toegenomen mate van decentralisatie van bepaalde beleidsthema’s
zoals in het regeerakkoord afgesproken en hierboven vermeld. Voor
GROS-problematiek zal ambtelijk de DG Bestuur en Koninkrijkrelaties van
het ministerie van Binnenlandse Zaken aanspreekpunt zijn.
Deze herziene structuur laat uiteraard de bevoegdheden van iedere
bewindspersoon op het eigen terrein onverlet.
Speciaal vertegenwoordiger voor de buurlanden en contacten
met de buurlanden
De minister van BZ heeft, zoals eerder aangegeven, besloten een speciaal
vertegenwoordiger voor de buurlanden aan te stellen per 1 juli 2011.
Deze, te weten mr. M.W.J. Lak, zal zich voornamelijk op de externe GROS
contacten met de buurlanden richten en tevens intern binnen het
ministerie van Buitenlandse Zaken het aanspreekpunt zijn. Dit laat
overigens onverlet dat ook BZK en het GROS-secretariaat werkcontacten
onderhouden met de buurlanden op het terrein van de grensoverschrijdende samenwerking.
Het overleg met de buurlanden zal worden voortgezet zowel op het niveau
van de decentrale overheden als van de centrale autoriteiten. Inhoudelijk
ligt hier ook een rol voor de diplomatieke posten in Nederland, België en
Duitsland. Zowel de vertegenwoordigingen van de buurlanden te Den
Haag, als de Nederlandse Consulaten-generaal te Düsseldorf en
Antwerpen, alsmede H.M. ambassades te Brussel en Berlijn, hebben
goede antennes om die samenwerking op een verantwoorde wijze in te
vullen.
Aanspreekpunten in de buurlanden
Zowel in Noordrijn-Westfalen (NRW) en Neder-Saksen (NI) is de DG
Staatskanselarij de autoriteit verantwoordelijk voor de grensoverschrijdende samenwerking met Nederland, terwijl Vlaanderen als
aanspreekpunt de Secretaris-generaal van Internationaal Vlaanderen
heeft aangewezen. Bij de federale Belgische autoriteiten lopen
contacten via het ministerie van Buitenlandse Zaken, maar ook
rechtsreeks met de terzake bevoegde ministeries. Het Duitse
Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft aangegeven bereid te zijn
coördinerend op te treden betreffende onderwerpen waar de
federale autoriteiten bevoegd zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

7

Taskforce
De Taskforce blijft voortbestaan als platform voor vakdepartementen en
regio’s. De kritiek van de ROB betreffende het niet optimaal functioneren
van de Taskforce, wordt door ondergetekenden gedeeltelijk erkend. Zij
merken echter op dat de (plv) leden juist buiten de bijeenkomsten een
stimulerende en probleemoplossende rol spelen. Bovendien regarderen
de daarin besproken onderwerpen zelden alle departementen tezamen. De
Taskforce zal daarom worden voortgezet als verbindende schakel voor
bestuurlijk Nederland en de grensregio’s, maar zal alleen bijeenkomen
indien het noodzakelijk is om gezamenlijk en op het niveau van de leden
besluiten te nemen. Na afloop van twee jaar zal de Taskforce de voortgang
met betrekking tot de oplossing van de knelpunten en het functioneren
van de hier geschetste structuur evalueren en aan ondergetekenden
rapporteren.
De DG Bestuur en Koninkrijksrelaties zal het voorzitterschap van de
Taskforce op zich nemen.
De Grensregio’s
De grensregio’s zijn uiteraard belangrijke spelers in het proces van
grensoverschrijdende samenwerking. Zoals het ROB beschrijft is
grensoverschrijdende samenwerking tussen decentrale overheden in de
afgelopen vijftig jaar van onderop gegroeid. Van hen komt de ambitie en
noodzaak tot verbetering van de grensoverschrijdende samenwerking: zij
zijn primair belanghebbenden en daarom dienen zij betrokken te blijven
bij het proces in Den Haag. Met het zogenoemde regiocoördinatorenoverleg, dat regelmatig tussen het Rijk en (eu)regio’s plaatsvindt, is de
onderlinge communicatie sterk verbeterd en is er een regulier kanaal
gevonden voor die communicatie.
Dit regiocoördinatorenoverleg zal de komende twee jaar worden
voortgezet. Het overleg biedt de regio’s de gelegenheid om grensoverschrijdende zaken die zij van belang achten en Rijksaandacht behoeven
onder de aandacht te brengen van BZK en BZ, maar ook om onderling
informatie uitwisselen en van elkaar leren («best practices»). Tenslotte
biedt dit overleg een kader ter voorbereiding van ad hoc te houden
Taskforce bijeenkomsten. Het overleg kan overigens ook besluiten dat het
beter is te verwijzen naar het CdK/DGBK-overleg, bijvoorbeeld omdat een
politieke beslissing nodig is. In dat geval wordt het op dat niveau
ingebracht.
Overigens zijn sinds enige tijd tevens vertegenwoordigers van NoordrijnWestfalen en Vlaanderen bij deze bijeenkomsten aanwezig. Ondergetekenden zien graag dat deze vertegenwoordigers ook in de nieuwe
structuur dit overleg bijwonen. Om een goede afstemming met BZK, de
vakdepartementen en de regio’s te garanderen zal de speciaal vertegenwoordiger voor de buurlanden het regiocoördinatorenoverleg bijwonen
en tevens zitting hebben in de Taskforce.
Ondersteunend secretariaat. Vaste contactpersonen bij de
vakdepartementen
Het GROS-secretariaat op BZK zal een herkenbaar aanspreekpunt blijven.
Het onderhoudt in de toekomstige – lichtere – structuur van GROS contact
met de decentrale overheden, regio’s, vakdepartementen, buurlanden en
andere betrokkenen in het GROS speelveld (loketfunctie). Het GROSsecretariaat is ondersteunend aan de DGBK en vervult daarnaast een
regiefunctie zowel intern als extern ten aanzien van de voortgang in het
oplossen van knelpunten. Het secretariaat draagt ook zorg voor de
ambtelijke afstemming tussen BZ en BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

8

De vakdepartementen zorgen voor een vaste contactpersoon per
departement, die eerstverantwoordelijk is voor de oplossing van het
probleem en waar nodig daartoe een extra inspanning pleegt.
Slotopmerkingen
Hoewel BZ en BZK de visie delen van de ROB dat het beter is in de
toekomst nieuwe knelpunten zoveel mogelijk te voorkomen, gaan zij niet
mee in de wens van het ROB om een grenslandtoets in te voeren, waarbij
voorgenomen beleid en wetgeving getoetst worden op mogelijk
onbedoelde belemmerende effecten voor decentrale overheden aan de
grens. Een dergelijke toets die integraal onderdeel wordt van het
wetgevingsproces, wordt beschouwd als een te zwaar middel en past
daarmee niet in de wens van het kabinet om onnodige bureaucratie te
vermijden. Wel is het nuttig bij voorgenomen regelgeving, vooraf de
mogelijke effecten aan de grens in overweging te nemen. Dit is een
verantwoordelijkheid van ieder vakministerie afzonderlijk. Daarnaast zal in
de komende periode de mogelijkheid worden onderzocht om een pilot op
te starten, waarbij in geval van implementatie van Europese regelgeving
met mogelijke effecten in de grensgebieden de buurlanden geconsulteerd
worden over de uitvoering en tijdsfasering van deze regelgeving. Op deze
manier kan er van te voren al onderling afgestemd worden waardoor
mogelijke nieuwe knelpunten zouden kunnen worden voorkomen. De
mogelijkheden voor een pilot worden momenteel in samenwerking met
het Comité van de Regio’s van de Europese Unie verkend.
In de komende periode zal tevens bezien worden in hoeverre beter van de
diensten van het Beneluxapparaat en -netwerk gebruik kan worden
gemaakt. Immers, in het kader van het Nieuwe Benelux Verdrag uit 2008
behoort grensoverschrijdende samenwerking thans tot de kerntaken van
de Benelux Unie. Op bepaalde grensoverschrijdende terreinen bestaat
specifieke kennis en ervaring bij het Secretariaat-Generaal. Wanneer er
een meerwaarde inzit en deze binnen de vastgestelde Beneluxbegroting
blijft, kan de behandeling van bepaalde uitvoerende GROS-taken
samenhangend met knelpunten worden opgedragen aan het SecretariaatGeneraal van de Benelux. Dit zal per onderwerp verschillen: op sommige
terreinen heeft het secretariaat veel expertise en op andere minder.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 851, nr. 1

9