Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1061

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juni 2021
Sinds 1 oktober 2019 is er een structurele regeling voor het verlenen van
tewerkstellingsvergunningen voor de Aziatische horecasector, die mede
op verzoek van de Tweede Kamer1 tot stand is gekomen. Op grond van
deze regeling kunnen Aziatische restaurants gespecialiseerde koks uit het
buitenland tewerkstellen, indien dit nodig is. De regeling is bedoeld voor
noodzakelijke gekwalificeerde koks op het functieniveau 4 tot en met 6 in
specialistische restaurants waar overwegend land-specifiek Aziatisch
voedsel wordt bereid.
Op 27 maart 2021 zijn artikelen verschenen in Trouw2 en de Groene
Amsterdammer3 waarin misstanden naar voren komen bij vreemdelingen
die op basis van deze regeling in Nederland verblijven. Ook de Nederlandse vertegenwoordigingen en Immigration Liaison Officers in China
hebben signalen ontvangen van oneigenlijk gebruik of misbruik van de
regeling. Hoewel niet vast staat dat deze signalen duiden op feitelijk
grootschalig misbruik van de regeling, zijn de signalen dermate ernstig
dat het kabinet, in overleg met uw Kamer, snel wil ingrijpen om misbruik
van de regeling te voorkomen. De signalen zouden namelijk kunnen
duiden op gevallen van mensenhandel en/of mensensmokkel.
Daarom is het kabinet voornemens om de regeling voor de Aziatische
horeca aan te passen. Het kabinet stelt voor de regeling voorlopig te laten
vervallen voor nieuwe aanvragen van koks die naar Nederland willen
komen vanuit het buitenland. Aanvragen voor verlenging van de
tewerkstellingsvergunning voor koks die al in Nederland in de Aziatische
horeca werkzaam zijn, zullen nog wel op basis van deze regeling mogelijk
1

Kamerstuk 29 407, nr. 194 en Kamerstuk 29 544, nr. 731
Misstand in de horeca: 500 koks uit Azië naar Nederland gehaald terwijl er meestal geen werk
voor hen was | Trouw en Aziatische «wokkoks» kwetsbaar voor uitbuiting. «Ik ga naar werk en
naar bed, dat is het» | Trouw
3
«Hij heeft me gewoon opgelicht» – De Groene Amsterdammer
2

kst-29544-1061
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1061

1

zijn en beoordeeld worden, nu het rechtszekerheidsbeginsel moet worden
meegewogen in het laten vervallen van de regeling. In de tussentijd wordt
onderzocht of de regeling in aangescherpte vorm kan herleven of
definitief komt te vervallen voor alle aanvragen.
Ik ben mij ervan bewust dat deze aanpassing van de regeling het voor
Aziatische restaurants moeilijker maakt om koks met een nationaliteit van
buiten de EU te werk te stellen. Gezien de ernst van de signalen van
misbruik van de regeling en misstanden rond de betrokken koks, vind ik
aanpassing van de regeling echter gerechtvaardigd. Bovendien blijft voor
Aziatische restaurants wel de mogelijkheid bestaan om op grond van de
algemene regels voor tewerkstelling van derdelanders, zoals vastgelegd
in de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), een aanvraag in te dienen.
Aangezien de regeling mede op verzoek van de Tweede Kamer tot stand is
gekomen, hecht ik eraan dat uw Kamer de gelegenheid krijgt zich over het
voornemen van het kabinet om de regeling aan te passen, zoals hierboven
beschreven, uit te spreken.
In deze brief informeer ik uw Kamer over het voornemen van het kabinet
om de regeling voor nieuwe aanvragen te laten vervallen en nodig ik uw
Kamer uit zich binnen vier weken na verzending van deze brief uit te
spreken over dit voornemen. Tevens zend ik u de antwoorden toe op de
Kamervragen die gesteld zijn naar aanleiding van de gepubliceerde
krantenartikelen door de leden Tielen4 (VVD) en Van Weyenberg5 (D66).
Misstanden
Investico, het platform voor onderzoeksjournalistiek, geeft aan dat het
hulpverleners en advocaten heeft gesproken en de ervaringen van meer
dan tien migranten heeft onderzocht. Uit dit onderzoek komen verschillende misstanden naar voren. Zo blijkt dat koks die op grond van deze
regeling in Nederland verblijven, aangeven grote bedragen aan bemiddelaars of grote borgsommen aan hun werkgever te moeten betalen. Ook
geven koks in de interviews aan uitgebuit te worden: ze werken vaak
twaalf uur per dag, krijgen te weinig betaald en moeten honderden euro’s
van hun uitbetaalde loon teruggeven aan hun baas, waardoor ze soms
slechts een paar honderd euro per maand verdienen.
Daarnaast signaleren ook de Nederlandse vertegenwoordigingen in
China, die verantwoordelijk zijn voor de afgifte van de machtiging tot
voorlopig verblijf, en de Immigration Liaison Officers (ILO) van de IND in
China, dat in bepaalde zaken aanvragers grote sommen geld hebben
betaald aan tussenpersonen.
De berichtgeving van Investico dat in vacatureteksten ten behoeve van dit
verblijfsdoel arbeidsomstandigheden worden omschreven die niet zijn
toegestaan binnen de Nederlandse arbeidswetten is door de Nederlandse
vertegenwoordiging in China gecontroleerd. Zij bevestigt dat dergelijke
vacatureteksten op een Chinese website zijn gevonden.
Verder zijn er signalen van de Nederlandse vertegenwoordigingen en
ILO’s in China dat de koks die naar Nederland willen komen niet altijd
gekwalificeerd zijn doordat er gebruik wordt gemaakt van valse, vervalste
of ten onrechte afgegeven koksboekjes. Bovenstaande signalen kunnen
indicaties zijn van mensensmokkel en/of mensenhandel. Wanneer er
dergelijke signalen naar voren komen, hebben de Nederlandse vertegen4
5

Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3032
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 3030

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1061

2

woordigingen een verzoek tot heroverweging van de machtiging tot
voorlopig verblijf ingediend bij de IND. In de gevallen waarin deze
signalen hard konden worden gemaakt zijn de gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid ingetrokken.
(Tijdelijk) vervallen van de regeling voor nieuwe gevallen
Het kabinet neemt deze signalen heel serieus en wil snel ingrijpen om
misbruik van de regeling te voorkomen. Omdat deze signalen kunnen
duiden op mensensmokkel en/of mensenhandel heeft het kabinet het
voornemen om de regeling voor de Aziatische horeca – in ieder geval
voorlopig – te laten vervallen voor nieuwe aanvragen (koks met een
nationaliteit van buiten de EU die naar Nederland willen komen).
Het laten vervallen van de regeling voor nieuwe gevallen zal gerealiseerd
worden door een wijziging van de Regeling uitvoering Wet arbeid
vreemdelingen (RuWav), waarin de bijzondere regeling voor de Aziatische
horecasector is opgenomen. De wijziging houdt in dat het voor
werkgevers niet meer mogelijk is om vreemdelingen die niet reeds op
grond van deze regeling rechtmatig in Nederland verblijven, een geslaagd
beroep te laten doen op de regeling. Het blijft voor werkgevers wel
mogelijk om verlenging aan te vragen van de verblijfsvergunning voor
koks die reeds in Nederland zijn op grond van de regeling.
Voor werkgevers die een kok in dienst willen nemen die niet reeds op
grond van de bijzondere regeling in Nederland verblijft, blijft wel de
mogelijkheid bestaan om op grond van de algemene regels voor
tewerkstelling van derdelanders, zoals vastgelegd in de Wet arbeid
vreemdelingen (Wav), een aanvraag in te dienen. In dat geval zal voldaan
moeten worden aan alle voorwaarden die op grond van deze regels
gelden. De werkgever zal bijvoorbeeld moeten aantonen voldoende
wervingsinspanningen gedaan te hebben om de vacature te vervullen met
aanbod binnen Nederland, de Europese Economische Ruimte (EER) en
Zwitserland. Ook geldt in dat geval de reguliere termijn van vijf weken
voor vacaturemelding bij het UWV en niet langer de verkorte termijn van
drie weken die in de bijzondere regeling is opgenomen. Het UWV zal voor
iedere individuele aanvraag toetsen of de werkgever voldoende wervingsinspanningen verricht heeft en of er geen aanbod binnen Nederland, de
EER of Zwitserland aanwezig is. Bij de wijziging van de regeling zal
rekening worden gehouden met de uitvoeringsaspecten voor UWV en IND
en zal aandacht zijn voor de voorlichting aan werkgevers over de nieuwe
situatie. Over het voornemen tot aanpassing van de regeling zijn
sectorvertegenwoordigers al geïnformeerd.
De bijzondere regeling voor de Aziatische horecasector is mede op
verzoek van uw Kamer tot stand gekomen. Gelet hierop wordt uw Kamer
in de gelegenheid gesteld om zich uit te spreken over de voorgenomen
opschorting van de regeling voor de Aziatische horeca. Indien er geen
bezwaren zijn vanuit uw Kamer over dit voorgenomen vervallen van de
regeling zal de RuWav worden aangepast. Ondertussen zal worden bezien
welke verdere maatregelen nodig zijn om de misstanden in de Aziatische
horecasector aan te pakken en of de regeling in aangescherpte vorm zou
kunnen herleven voor nieuwe aanvragen. Hierbij zullen de sectorvertegenwoordigers worden betrokken. Ik ben voornemens uw Kamer over deze
nadere maatregelen voor het zomerreces te informeren.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1061

3