Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

23 235

Thuiszorg

Nr. 97

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE EN
STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2012
Bij de regeling van werkzaamheden van uw Kamer op dinsdag 29 mei
2012 heeft het lid Wolbert (PvdA) het verzoek gedaan om een brief te
ontvangen naar aanleiding van de berichtgeving over de arrestatie van de
oud-eigenaren van voormalig zorgboerderij Diogenes. Gevraagd werd
hoe het heeft kunnen gebeuren dat in dit geval de aangiften van mishandeling meer dan twee jaar op de plank zouden zijn blijven liggen. Ook is
gevraagd hoe het kan dat voormalige eigenaren van zorgboerderijen die
vanwege onverantwoorde zorg zijn gesloten, opnieuw een zorginstelling
kunnen beginnen. Hierbij voldoen wij aan dit verzoek.
Met betrekking tot de aangiften heeft het College van procureurs-generaal
mij het volgende laten weten.
In december 2009 maakten ouders van (gehandicapte) kinderen die
verblijven op zorghoeve Diogenes bij de politie melding van mishandeling. De ouders kozen er echter voor om vooralsnog geen aangifte te
doen. In juli 2010 werd echter alsnog een aantal aangiften gedaan, en in
januari 2012 volgde nog een aangifte.
Direct volgend op de aangiften in juli 2010 werd een nader onderzoek
ingesteld, bestaande uit het horen van getuigen en het «opbouwen» van
een dossier. Door een combinatie van factoren ontstond echter vertraging
in de voortgang van het onderzoek. Hierbij speelde onder andere de
complexiteit van de zaak een rol maar ook de prioritering van andere
zaken in verband met de beschikbare capaciteit.
Overigens was de zorgboerderij reeds in mei 2010 failliet gegaan, er was
dus geen sprake van mogelijk nog voortdurende mishandeling op de
zorgboerderij.
Op 9 mei 2012 werd een aantal verdachten aangehouden. Nadat het
proces-verbaal door de politie is ingezonden aan het Openbaar Ministerie,
zal de officier van justitie een vervolgingsbeslissing nemen.

kst-23235-97
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 235, nr. 97

1

Voor de beantwoording van het tweede deel van uw verzoek schets ik
eerst een aantal relevante feiten.
Op 8 april 2010 debatteerde uw Kamer over kwaliteitseisen voor zorgboerderijen naar aanleiding van de uitzending van Zembla op 14 maart 2010,
getiteld «Handel in gehandicapten». In deze uitzending ging het onder
meer over de vermeende wantoestanden binnen zorgboerderij Diogenes
in het Drentse De Groeve. Overigens was Diogenes toen al enige tijd in
beeld bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Er lag reeds een
tweetal kritische inspectierapporten, waarin – onder meer – geconstateerd
werd dat de kwaliteit van zorg onder de maat was en dat het aan
wederzijds vertrouwen ontbrak tussen ouders en de eigenaren annex
beheerders van Diogenes. Beide rapporten zijn gepubliceerd op de
website van de IGZ (www.igz.nl). Al bij het eerste bezoek op 1 september
2009 eiste de IGZ dat de eigenaren per direct verbetermaatregelen zouden
nemen. In het follow-up bezoek op 26 januari 2010 constateerde de IGZ
dat de maatregelen weliswaar waren opgepakt maar nog tot onvoldoende
resultaat hadden geleid. Naar aanleiding van deze bevindingen heeft de
IGZ de Raad van Commissarissen van Diogenes aangesproken op hun
verantwoordelijkheid als toezichthouder. Dit leidde tot het besluit van de
Raad van Commissarissen om de eigenaren annex beheerders te ontslaan
en een interim-manager aan te trekken. De IGZ zou periodiek blijven
toezien op de voortgang van de uitvoering van de verbetermaatregelen,
ware het niet dat de organisatie in mei 2010 failliet ging en er daarmee
een einde kwam aan Diogenes als zorginstelling. Ook nadien is de IGZ de
praktijken van de oud-eigenaren blijven volgen. Onder meer nadat de IGZ
in december 2011 een melding van de politie had ontvangen dat de
oud-eigenaresse bezig zou zijn met het starten van een nieuwe zorgonderneming, zijn hierover gesprekken gevoerd tussen de IGZ en de
oud-eigenaresse waarbij nadrukkelijk is ingegaan op de (wettelijke)
randvoorwaarden voor verantwoorde zorgverlening.
De vraag van uw Kamer hoe het kan dat voormalige eigenaren van
zorgboerderijen die vanwege onverantwoorde zorg zijn gesloten, toch
weer opnieuw een zorginstelling kunnen beginnen, is, zo blijkt uit het
voorgaande, niet helemaal van toepassing op de situatie bij het
voormalige Diogenes. Er was hier immers geen sprake van sluiting om
genoemde reden.
De huidige wet- en regelgeving bevat op voorhand geen belemmeringen
om, voor het eerst of opnieuw, een zorgonderneming te starten. Als er
zorg wordt verleend dient uiteraard aan alle relevante wet- en regelgeving
te worden voldaan.
Uit een onderzoek van de IGZ naar de kwaliteit van zorg door
niet-jaardocumentplichtige zorgaanbieders (dit zijn zorgaanbieders die
geen toelating op grond van de Wet toelating zorginstellingen (Wtzi)
hebben en derhalve geen Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording hoeven aan te leveren) kwam echter naar voren dat deze
zogeheten nieuwe toetreders amper voldeden aan de wettelijke
(rand)voorwaarden voor goede en veilige zorg. Uw Kamer heeft het
IGZ-rapport en de reactie van het toenmalige kabinet1 op 11 juni 2009
ontvangen. Belangrijke conclusies in dit verband waren dat de
vindbaarheid van niet-jaardocumentplichtige zorgaanbieders moest
worden vergroot en dat er eisen zouden moeten worden gesteld aan
startende organisaties.

1
2

Kamerstukken II, 2008–2009, 23 235, nr. 89.
Kamerstukken II 2008–2009, 31 913, nr. 4.

Naar aanleiding van het inspectierapport is, in nauwe samenwerking met
de IGZ en als uitwerking van de motie Leijten2, een aanpak ontwikkeld
voor het toetsen van de aanwezigheid van randvoorwaarden voor
verantwoorde zorgverlening bij nieuwe toetreders in de langdurige zorg
en voor het – indien nodig – inzetten van de benodigde wettelijke
handhavingsmaatregelen. Op deze wijze zijn in de afgelopen periode

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 235, nr. 97

2

diverse zorgaanbieders die geen verantwoorde zorg bleken te leveren,
gemaand hun zorgverlening te staken en gestaakt te houden. Daarnaast is
in het kader van het wetsvoorstel Cliëntenrechten zorg (Wcz) speciaal
aandacht voor nieuwe toetreders. Met de Wcz, die door uw Kamer
controversieel is verklaard, beoogde het kabinet onder meer de wettelijke
registratie te regelen voor iedereen die bedrijfs- en of beroepsmatig zorg
verleent alsook de verplichting dat nieuwe bestuurders van een zorginstelling een actuele verklaring omtrent het gedrag moeten kunnen
overleggen. Dit geeft de nodige instrumenten om dubieuze nieuwe
toetreders in de langdurige zorg in beeld te krijgen en te onderscheppen.
Erop vertrouwende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten
De staatssecretaris van Volkgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 23 235, nr. 97

3