de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

Directie Financiën,
Bedrijfsvoering en
Toezicht

Aan de minister van Vriliixheid en Justitie,
t.a.v
Directeur wetgeving enjuridische zaken,
Postbus 20301,
2500 EH DEN HAAG

datum

bezoekadres
Kneuterdijk 1

2509 LP Den Haag

10juli 2013

contactpersoon
e-mail
kamernummer
ons kenmerk
onderwerp

KI 17
U1T6992/FBT/ EWJci
consultatie wetsvoorstel uitbreiding maatregelen rechterlijke
macht

t 088— 36 10000
f 088 —36 10022
www.rechtspraak.nI

Geachte heer,
Bij brief van 28 maart 2013 zond u ter consultatie het wetsvoorstel uitbreiding maatregelen rechterlijke
macht. De Raad voor de rechtspraak is verheugd met de uitbreiding van het aantal disciplinaire
maatregelen en andere middelen om in voorkomende gevallen sturing te geven aan de voor het leven
benoemde rechterlijke ambtenaren. Hoewel niet de verwachting bestaat dat er vaak van deze
instrumenten gebruik gemaakt zal moeten worden, vereist een modern personeelsbeleid dat de
mogelijkheden om adequaat op te treden wel voorhanden zijn. De Raad ziet dit wetsvoorstel als
sluitstuk van het traject dat begon met de door de Raad ingestelde ‘werkgroep disciplinaire
tussenstappen’ (werkgroep Stevens) die in 2009 in zijn rapportage handvatten aanreikte voor de
uitbreiding van het huidige als te beperkt ervaren arsenaal aan personeelsinstrumenten. In datzelfde
licht moet de introductie van een verklaring omtrent gedrag (VOG) voor alle rechterlijke ambtenaren
worden bezien, een maatregel ‘aan de poort’ die de Raad ten volle ondersteunt.
—

-

De oorspronkelijke consultatietermijn is in het Sectoroverleg rechterlijke macht (SORM) verlengd tot
t julijl. Echter, ook in het SORM van 27juni is over dit wetsvoorstel nog gesproken, zodat eerst nu de
consultatie van de zijde van de Rechtspraak kon worden afgerond.
De Raad, gehoord de gerechten, adviseert als volgt.

ADVIES
De term ‘sturingsmiddel’
Deze term kan tot misverstanden aanleiding geven. In de rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep
wordt deze term gebruikt voor handelingen van de overheidswerkgever ten aanzien van de ambtenaar
die geen rechtsgevolgen hebben en niet kunnen worden aangemerkt als een besluit dat de ambtenaar in
zijn rechtspositie raakt. Bij de maatregelen die in het wetsvoorstel staan gaat het we! degelijk om
besluiten als bedoeld in artikel 1:3 Awb. De term ‘andere maatregelen’ zou beter op zijn plaats zijn.

Persoonsgegevens worden, voor zover nodig voor een goede procesvoenng, opgenomen in een registratiesysteem van de Raad voor de rechtspraak

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

10juli2013
UIT6992IFBT/EW/ci

2 van 3

Bepaling over buitenfunctiestelling in art. 46fa.
Enerzijds is het begrijpelijk dat de wetgever de beslissing over buitenfunctiestelling niet q.q. aan de
betrokken president laat, anderzijds is de gemaakte keuze om de buitenfuncziestelling door een ander
gerecht bij uitspraak te doen opmerkelijk, omdat deze term het beeld oproept van een beslissing in een
geschil waar in dit geval geen sprake van lijkt te zijn. Het gaat immers om een rechtspositioneel besluit.
Naar ons oordeel staat artikel 117 Grondwet er niet aan in de weg om deze ordemaatregel te laten
treffen door de president van het eigen gerecht. Dit artikel heeft immers alleen betrekking op schorsing
en ontslag van rechterlijke ambtenaren. Buitenfunctiestelling is een andere maatregel dan een schorsing.
Nu het om een rechtspositioneel besluit gaat zou dan ook daartegen een rechtsmiddel kunnen worden
aangewend zoals ook bij bv. de ARAR-ambtenaar het geval is.
Daar komt bij dat de keuze voor een ander gerecht vraagtekens oproept. Daardoor zouden alle gerechten
dit soort vorderingen tot buitenfunctiestelling moeten gaan beoordelen, terwijl die vorderingen
nauwelijks voor komen. Vraag is ook wat voor soort kamer de gerechten ervoor zouden moeten
inrichten. Veeleer zou dit soort vorderingen geconcentreerd moeten worden. Ook zou de mogelijkheid
van aanwijzing van het ‘naasthogere’ gerecht onderzocht kunnen worden.
Wat de rechtsbescherming betreft, wordt opgemerkt dat besluiten van de Hoge Raad op grond van
hoofdstuk 6A van de Wrra van beroep zijn uitgesloten. Tegen de uitspraak tot buitenfunctiestelling staat
geen rechtsmiddel open vanuit de gedachte dat de rechtsbescherming terzake wordt gegeven door het
daarmee gepaard gaande verzoek aan de Hoge Raad om schorsing. Van rechtsbescherming tegen het
besluit tot schorsing door de Hoge Raad is evenmin als tegen de buitenfunctiestelling sprake.
Waartoe het vorengaande ook moge leiden, de voorkeur van de Raad gaat zonder meer uit naar de
inrichting van een spoedprocedure bij de Hoge Raad, op vordering van de procureur-generaal bij de
Hoge Raad. Naar wij begrijpen is de Hoge Raad daartoe ook bereid en geniet deze keuze ook de
voorkeur van de NVvR. De term ‘spoed’ zou gedefinieerd moeten worden met ‘binnen twee weken’.
Ontslag ten gevolge van niet-melden van nevenbetrekkingen
de verplichting de functionele autoriteit in kennis te
Art 46 c onder b Wrra wordt uitgebreid met
stellen van de betrekkingen die hij buiten zijn ambt vervult’. In het nieuwe art. 46ca lid 2 Wrra is te
j wordt opgelegd enkel op grond van art. 46c, onder
lezen dai de disciplinaire maatregel van ontslag 11
a. Dit betekent dat ontslag wel kan volgen op grond van het nieuwe art. 46 c onder b. Ontslag is dus (in
theorie) mogelijk als bijvoorbeeld een rechterlijk ambtenaar heeft nagelaten al zijn
nevenbetrekkingen te melden. Dit komt de Rechtspraak voor als een brug te ver, zeker als de
vergelijking wordt gemaakt met de oude regeling. Onder de huidige Wrra kan de rechterlijk ambtenaar
die zich schuldig maakt aan een van de gedragingen van kort gezegd onderdeel b, ontslag worden
opgelegd indien hem eerder wegens een gelijke overtreding de maatregel van schriftelijke
waarschuwing is opgelegd. De ‘niet-onaantastbaarheid’ en ‘maatschappelijke verantwoording’ wordt
meer dan genoeg gediend indien ontslag pas volgt nadat de desbetreffende rechterlijke ambtenaar reeds
eerder voor een zelfde vergrijp een schriftelijke berisping of schorsing is opgelegd.
Daarbij is het ook nog zo dat ook onder de huidige regeling van de Wrra ontslag sowieso kan volgen
‘indien de rechterlijk ambtenaar door zijn handelen of nalaten ernstig nadeel toebrengt aan de goede
gang van zaken bij de rechtspraak of het in haar te stellen vertrouwen’ (zie art. 46c lid 2 Wrra; zie ook
art. 46c onder cjuncto art. 46 ca Wrra nieuw).
‘...

-

...

-

-

-

de Rechtspraak

I,...

Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

10juli2013
U1T6992/FBT/EW/ci

3 van 3

Berisping door de Hoge Raad
Het wetsvoorstel biedt de ruimte dat een berisping door de Hoge Raad nog wordt gevolgd door een
berisping door de eigen president met een mogelijkheid van beroep op de Centrale Raad van Beroep.
Dat zou tot de merkwaardige situatie kunnen leiden dat een vordering van de PG bij de Hoge Raad
wordt afgewezen, terwijl later de eigen president een berisping geeft die in stand blijft. En vice versa.
De noodzaak om de bevoegdheid tot het geven van een berisping naast de president ook te leggen bij de
Hoge Raad is niet duidelijk.
Schorsing door de Hoge Raad
De schorsing kan maximaal één jaar duren, aldus het wetsvoorstel in art. 46 ca Wrra. Die termijn komt
de Raad over als bijzonder lang. Bovendien wordt schorsing door de Hoge Raad in het huidige
wetsvoorstel verplicht voorgeschreven. Het komt ons beter voor om van die verplichting een ‘kan
bepaling’ te maken. Zo’n mogelijkheid zou een belangrijke verbetering bieden, vooral in de gevallen dat
een rechterlijk ambtenaar nog niet onherroepelijk is veroordeeld.
Het wetsvoorstel stelt dat een schorsing door de Hoge Raad altijd gepaard dient te gaan met gehele of
gedeeltelijke inhouding van het salaris (art, 46 ca lid 2 Wrra nieuw). Door die formulering is er geen
ruimte om te schorsen met volledig behoud van salaris. De Raad meent dat schorsing weliswaar een
zware maatregel is, maar dat de koppeling met inhouding van het salaris bepaald niet vanzelfsprekend
is. Zo wordt in het arbeidsrecht gedurende de periode van schorsing het loon doorbetaald; een
loonsanctie is daar een aparte maatregel. Er valt niet in te zien waarom de rechterlijke ambtenaar in
vergelijkbare situaties slechter af zou moeten zijn dan andere werkenden. Om die reden wordt bepleit
om een salarismaatregel slechts als mogelijkheid op te nemen.
Overplaatsing door de Hoge Raad
In artikel 1 van de Bevoegdheidsregeling is bepaald dat geen beroep mogelijk is tegen een besluit van
de Hoge Raad als bedoeld in hoofdstuk 6A Wrra (disciplinaire maatregelen, schorsing en ontslag). Dat
betekent dat ook tegen het besluit van de Hoge Raad tot overplaatsing als bedoeld in artikel 46kb Wrra
geen beroep mogelijk is, terwijl in de toelichting word aangegeven dat overplaatsing niet moet worden
gezien als bestraffende maatregel. Bepleit wordt dan ook om de overplaatsing onder te brengen in een
ander hoofdstuk van de Wrra.

Voorzitter