Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2351

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 mei 2021
Hierbij bied ik u het verslag aan van de informele Raad Algemene Zaken
van 17 mei 2021.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-2351
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2351

1

VERSLAG INFORMELE RAAD ALGEMENE ZAKEN D.D.
17 MEI 2021
Op maandag 17 mei jl. vond een informele vergadering plaats van de
Raad Algemene Zaken (RAZ) in Coimbra, Portugal. De Minister van
Buitenlandse Zaken nam deel aan de vergadering. Ook nam de Minister
deel aan een sessie van een door het voorzitterschap georganiseerde
conferentie over Rechtsstatelijkheid.
Ultraperifere gebieden
Het voorzitterschap plaatste de discussie over Ultraperife Gebieden
(UPG’s) in het kader van het economisch herstel van de Unie na de
coronacrisis en het belang om geen enkele regio in de steek te laten, ook
waar het gaat om vergroening en digitalisering. Ook werd de strategische
ligging in een mondiale context van de UPG’s benadrukt. Commissie
vicevoorzitter Šefčovič en Commissaris voor cohesie en hervorming
Ferreira ondersteunden het belang van de UPG’s, de kansen die ze bieden
en benadrukten onder meer het belang van biodiversiteit en
duurzaamheid. Daarbij onderstreepten zij het belang om deze regio’s te
ondersteunen.
Een aantal lidstaten intervenieerde om het belang van de strategie1 te
onderstrepen. De regio’s zien zich geconfronteerd met specifieke
uitdagingen, bijvoorbeeld op terrein van klimaat en ook als gevolg van de
ligging en de natuurlijke omstandigheden, maar ook met betrekking tot
vergrijzing. De UPG’s die afhankelijk zijn van toerisme hadden en hebben
vanwege de coronapandemie veel inkomsten misgelopen. Tegelijkertijd
bieden de UPGs ook kansen voor de EU en hebben daarom op maat
gesneden ondersteuning van de EU nodig. Frankrijk zal eind januari
tijdens zijn voorzitterschap (eerste helft 2022) een ministeriële conferentie
organiseren over UPG’s. Nederland vroeg aandacht voor de uitdagingen
van Landen en Gebieden Overzee (LGO’s) en het belang om hen, ondanks
een andere status, eveneens te bezien als strategische voorposten van de
EU.
De Commissie en het voorzitterschap concludeerden dat met uitvoering
van de strategie van start kan worden gegaan.
Lancering EU-foresight network, discussie over open strategische
autonomie en resilience dashboards
Lancering EU Foresight Network
Het EU Foresight Network werd gelanceerd met de eerste bijeenkomst
van de «Ministers voor de Toekomst» onder voorzitterschap van commissaris Šefčovič. Het voorzitterschap en de Commissie benadrukten het
belang van anticiperende beleidsvorming om beter voorbereid te zijn op
crises en de weerbaarheid van de EU te versterken. Een voorbeeld waar
de Commissie dit al doet, zijn voorstellen op het gebied van gezondheid,
zoals de HERA Incubator die een Europees plan behelst voor paraatheid
op het gebied van biodefensie tegen COVID-19-varianten.
Het foresight netwerk zal ten minste eenmaal per jaar op ministerieel
niveau bijeenkomen om megatrends in kaart te brengen en de horizon te
scannen op uitdagingen die op de EU afkomen.

1

https://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/news/2021/05/05-12-2021-roadmap-for-anew-communication-on-the-outermost-regions-as-key-partners-in-a-green-digital-and-fairrecovery.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2351

2

Enkele lidstaten legden de link met de Conferentie voor de Toekomst van
Europa, waar een bijdrage van het foresight netwerk kan helpen om een
verhaal voor de toekomst te bouwen.
De voorzitter concludeerde dat het netwerk op steun kan rekenen van de
lidstaten.
Open strategische autonomie
Tijdens deze eerste bijeenkomst van de «Ministers voor de Toekomst»
wisselden de Commissie en Lidstaten van gedachten over open strategische autonomie. De Commissie gaf aan dat zij de kwetsbaarheden van
de EU in kaart wil brengen om deze te kunnen mitigeren zonder in
protectionisme te vervallen. In de discussie steunden Lidstaten de inzet
om de weerbaarheid van de EU te versterken en ongewenste afhankelijkheden te verminderen. Lidstaten gaven hun visie op het concept open
strategische autonomie, waarbij Nederland refereerde aan het Spaans/
Nederlandse non-paper en het belang benadrukte van openheid,
internationale samenwerking inclusief de trans-Atlantische relatie en het
versterken van het Europese concurrentievermogen. Deze elementen
werden door meerdere Lidstaten in de discussie gesteund.
Resilience dashboards
De Commissie introduceerde de resilience dashboards en gaf aan deze te
willen gebruiken als instrument voor monitoring, zonder duplicatie met
andere instrumenten of een onderlinge vergelijking van lidstaten. Zij zal
nieuwe indicatoren voor de dashboards ontwikkelen die brede welvaart
omvatten en aldus verder gaan dan het BBP.
Veel lidstaten steunden de ontwikkeling van deze dashboards, waarbij de
Commissie werd verzocht om vooral geaggregeerde cijfers op EU-niveau
te presenteren. Ten aanzien van de indicatoren voor de dashboards werd
een groot aantal suggesties gedaan voor verdere ontwikkeling, zoals
kijken naar de rechtsstaat en democratie, grensoverschrijdende/regionale
kwesties, migratie, militaire uitgaven, demografie, klimaat-extremen,
toerisme, digitale afhankelijkheid, energie, financiële weerbaarheid en
schuldenmanagement.
De Commissie zal de uiteenlopende wensen ten aanzien van de indicatoren voor de dashboards gaan onderzoeken en hoopt in juni ook een
vergelijking van de EU met bijvoorbeeld China en de VS gereed te
hebben, voor zover beschikbare data dit toelaten.
Rechtsstatelijkheidsconferentie en IDAHOT-verklaring
Op 17 en 18 mei vond een rechtsstatelijkheidsconferentie plaats georganiseerd door het Portugees Voorzitterschap en de Europese Commissie.
Zowel de Portugese Minister van Justitie als ook haar collega van
Buitenlandse Zaken benadrukten bij de start van de conferentie het
fundamentele belang van de rechtsstaat voor het functioneren van de
Europese Unie, wat door de COVID-pandemie wederom is onderstreept.
Commissaris Reynders (Justitie) noemde het van grote symbolische
betekenis dat deze conferentie juist in Portugal plaatsvond: immers het
land in Europa dat in de vorige eeuw de langste periode van dictatuur
kende (1932–1974).
Minister Blok sprak namens Nederland bij de sessie over de rol van het
maatschappelijk middenveld bij het bevorderen van de rechtsstaat.
Daarbij benoemde hij onder meer de rol van NGO’s, vrije en onafhankelijke media en een onafhankelijke rechterlijke macht als de waakhonden
van een gezonde democratische rechtsstaat. De recente versterking van
het EU-instrumentarium op het terrein van de rechtsstaat is daarom een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2351

3

belangrijke step voorwaarts. Daar waar lidstaten de rechtsstatelijke
beginselen schenden, is optreden geboden. De rol van de Commissie als
onafhankelijk hoedster van de Verdragen is in dat licht cruciaal. De
overige sessies gingen onder meer over rechtsstatelijkheid in relatie tot de
COVID-19-pandemie en de rol van nationale en Europese hoven ten
aanzien van het beschermen van de rechtsstaat. Alle bijdragen zullen op
korte termijn online als e-book beschikbaar komen, zo liet het Voorzitterschap weten.
En marge van de conferentie werd eveneens, op gezamenlijk initiatief van
Frankrijk, Denemarken en Nederland, door 14 lidstaten een verklaring
uitgegeven ter gelegenheid van de Internationale Dag tegen Homo-,
Trans- en Bifobie (IDAHOT). Daarin werd onder meer afgesproken om de
politieke dialoog te intensiveren als het gaat om het identificeren van
mogelijkheden om op te treden daar waar de rechten van LHBTIQpersonen in de Unie worden geschonden, en de Europese instellingen
waar opportuun te steunen als het gaat om hofzaken voor het Europees
Hof van Justitie. De volledige tekst van de verklaring is online2
gepubliceerd.

2

https://www.government.nl/documents/diplomatic-statements/2021/05/17/declaration-offourteen-european-member-states-on-the-protection-of-lgbtiq-persons-in-the-european-union.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-02, nr. 2351

4