Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 1045

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2020
Tijdens het ordedebat van 10 december 2019 is een verzoek gedaan om
een brief (Handelingen II 2019/20, nr. 34, Regeling van Werkzaamheden)
over het recht op zorg en onnodige behandelingen. Hierbij ontvangt u
mijn antwoord.
De drie voornaamste punten in deze brief zijn:
• Als mensen een naturaverzekering hebben, hebben ze recht op zorg. Er
moet voldoende zorg ingekocht worden door de zorgverzekeraar, maar
het is niet zo dat verzekerden recht hebben op zorg door een specifieke
aanbieder.
Bij een restitutieverzekering hebben mensen recht op vergoeding van
zorg, en kunnen ze kiezen voor een aanbieder ongeacht contractering
of omzetplafonds.
• Dat moet helder zijn voor mensen en dus is informatieverstrekking aan
verzekerden van groot belang.
• Mensen moeten niet te weinig zorg krijgen, maar ook niet te veel. Dat
bepaalt de professional, in overleg met de patiënt. Het is van belang
dat mensen de juiste zorg krijgen, en dus zijn afspraken tussen
aanbieders en zorgverzekeraars over gepast gebruik nodig.
In het overleg heeft u gevraagd om een brief over «hoe het stelsel werkt»
op dit punt. Zorgverzekeraars hebben zorgplicht en moeten er dus voor
zorgen dat hun verzekerden zorg ontvangen of dat de ontvangen zorg
(onder de daarvoor geldende voorwaarden) wordt vergoed.
Als er sprake is van een naturaverzekering betekent de invulling van de
zorgplicht dat zorgverzekeraars voldoende zorg inkopen. Dat mag middels
contracten met of zonder omzetplafonds, zolang er in totaliteit maar
voldoende zorg is ingekocht in een regio. De NZa ziet er op toe dat
zorgverzekeraars aan de zorgplicht voldoen. Ieder jaar worden er bij
bepaalde zorgaanbieders en verzekeraars patiëntenstops ingesteld als er
sprake is van omzetplafonds. Uw Kamer heeft hier vaker vragen over
gesteld.

kst-29689-1045
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1045

1

Voor mensen met een restitutieverzekering gelden andere regels. Mensen
kiezen dan zelf hun aanbieder en de rekening wordt dan (onder de
daarvoor geldende voorwaarden) vergoed. Omzetplafonds en contractering zijn dan niet relevant. Ik heb u over omzetplafonds, rechten van
verzekerden en «het stelsel» eind 2018 een uitgebreide brief geschreven
(Kamerstuk 29 689, nr. 956). Hierin ben ik ingegaan op de zorgplicht van
zorgverzekeraars en het recht op zorg. Mensen hebben recht op zorg,
maar dat betekent niet dat zij altijd bij de aanbieder van hun voorkeur
terecht kunnen. Dit is dus afhankelijk van de verzekering die ze afsluiten.
Voor mij is het dan ook vooral van belang dat mensen zich bij de keuze
van hun zorgverzekering goed informeren over welke voorwaarden aan
de polis zitten die ze willen afsluiten. Voor een verzekerde danwel patiënt
kan het verwarrend zijn, als hij niet meer bij een bepaalde aanbieder
terecht kan, omdat het omzetplafond is bereikt. Voor de verzekerde is het
dus van belang dat op het moment dat hij kiest voor een polis (of dit nu
gaat om een natura-, restitutie- of combinatiepolis) duidelijk en transparant is bij welke zorgaanbieders hij terecht kan en wat de eventuele
gevolgen zijn als er financiële afspraken zijn gemaakt tussen verzekeraar
en ziekenhuis (zoals een omzetplafond) of als hij naar een niet-gecontracteerde aanbieder gaat. Verder staat in de Regeling informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars aan consumenten (TH/NR-017) van de
NZa dat een zorgverzekeraar die met volumeafspraken of budgetplafonds
werkt, verzekerden moet informeren over de afspraken en de mogelijke
consequenties.
Ik verwijs uw Kamer dan ook naar de hiervoor genoemde brief voor de
uitleg over het stelsel en de brief die ik u heb gestuurd over de
vindbaarheid van informatie (Kamerstuk 29 689, nr. 965).
Per 1 november 2019 heeft de NZa de regels rondom het informeren van
verzekerden over volumeafspraken of omzetplafonds aangescherpt.
Zorgverzekeraars dienen sinds dit overstapseizoen op de website per
zorgaanbieder aan te geven dat een volumeafspraak danwel omzetplafond wordt gehanteerd wanneer deze mogelijke consequenties hebben
voor de verzekerden. De zorgverzekeraar dient dan ook aan te geven wat
deze mogelijke consequenties zijn. De NZa ziet erop toe dat dit op juiste
wijze gebeurt en stuurt mij in het voorjaar een brief over de acties van de
NZa tijdens het overstapseizoen 2019/2020. Ik zal uw Kamer daarover
informeren.
Soms wordt zorg geleverd, waarvan het de vraag is of deze wel nodig of
effectief is. Over gepast gebruik heb ik oktober jl. nog een brief aan uw
Kamer geschreven (Kamerstuk 29 248, nr. 318). Hierin heb ik uiteengezet
hoe alle ondertekenaars van het Hoofdlijnenakkoord medisch specialistische zorg (HLA MSZ) in het programma Zorgevaluatie en Gepast
Gebruik (ZE&GG) samenwerken. Alle partijen onderstrepen het belang
van gepast gebruik en willen dit samen bevorderen. Daarbij gaat het om
het ontwikkelen van kennis over de effectiviteit en de implementatie
hiervan in de praktijk. Op deze manier wordt duidelijker wat wel of geen
overbodige zorg is en werken partijen samen om te voorkomen dat
overbodige zorg geleverd wordt. Bij implementatie in de praktijk spelen
onder andere zorgaanbieders en zorgverzekeraars een grote rol. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders maken afspraken over gepast gebruik in de
praktijk. In de eerder genoemde brief heb ik u toegezegd na de zomer van
dit jaar resultaten van het programma met uw Kamer te delen.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 689, nr. 1045

2