Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 162

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2012
Met deze brief wil ik – mede namens de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie – aangeven wat het kabinetsbeleid is met betrekking tot de eigen
bijdrage tweedelijns GGZ. Dit naar aanleiding van berichtgeving vorige
week.
De maatregel eigen bijdrage tweedelijns GGZ vloeit voort uit het
gedoogakkoord. In het gedoogakkoord is opgenomen dat er per 2012 een
eigen bijdrage komt in tweedelijns GGZ van € 175 voor een DBC onder de
1800 minuten en € 425 voor een DBC boven de 1800 minuten. Deze eigen
bijdrage was niet gemaximeerd per kalenderjaar, waardoor in het geval
van co-morbiditeit meerdere eigen bijdragen konden worden geïnd.
De invoering van de eigen bijdrage in de GGZ is een uitvloeisel van de
noodzaak te komen tot matiging en verantwoorde ontwikkeling van de
kosten in de curatieve GGZ. De uitgaven in de GGZ zijn de afgelopen jaren
fors gegroeid, zelfs meer dan verdubbeld van 2,4 miljard in 2000 naar 5,4
miljard in 2009. Daarbij is het aantal cliënten dat gebruikt maakt van zorg
in de tweedelijns GGZ de afgelopen jaren ieder jaar met ongeveer 10%
gestegen, terwijl het totale aantal mensen dat een psychische stoornis
heeft niet stijgt. Om geen afbreuk te doen aan andere (zorg) sectoren, is
daarom in beginsel binnen de GGZ-sector zelf een oplossing gevonden
voor de financiële problematiek. Doordat in de eerstelijns GGZ op dit
moment al een eigen bijdrage geldt, gaan mensen met lichte problematiek makkelijker naar de gespecialiseerde tweedelijns GGZ. Om de
substitutie naar de eerstelijnszorg te bevorderen, is een eigen bijdrage in
de tweedelijnszorg gewenst.
Echter, om de toegankelijkheid van de GGZ voldoende te blijven
waarborgen en met het oog op de financiële draagkracht van mensen met
psychische problematiek, heb ik de eigen bijdrage de afgelopen periode
aanzienlijk verlaagd. In eerste instantie naar € 275 per DBC (brief 27 juni
Kamerstuk 25 424, nr. 129). De eigen bijdrage van de eerstelijn heb ik ook

kst-25424-162
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 424, nr. 162

1

nog verlaagd ten opzichte van het gedoogakkoord, namelijk van € 155
(vijf zittingen) naar € 100 (5 zittingen). Zodoende wordt de substitutie naar
de eerstelijn bevorderd.
Vervolgens heb ik naar aanleiding van een motie van Van der Staaij /
Bruins Slot (TK2010/2011, 25 424, nr. 123) de eigen bijdrage tweedelijns
GGZ nog verder verlaagd.
In deze motie werd namelijk verzocht om het risico op zorgmijding in te
perken door de meest kwetsbare doelgroepen te ontzien. Hetzij via een
verlaging van de eigen bijdrage, hetzij via een gerichte uitzondering van
de meest kwetsbare doelgroepen.
Over de uitvoering van de motie heb ik vorig jaar meerdere malen overleg
gevoerd met de sector. Daarbij is toen geconcludeerd dat vanwege de
tijdsdruk en de korte termijn waarmee de maatregelen moesten worden
geïmplementeerd en uitgevoerd, de mogelijkheden om te komen tot
aanpassingen voor het jaar 2012 beperkt waren. Met de sector is toen
onder andere de mogelijkheid verkend om de meest kwetsbare
doelgroepen te ontzien via een gerichte uitzondering. Geconcludeerd is
dat het in de praktijk heel moeilijk blijkt om hiervoor goede en objectivie
criteria te formuleren.
Het ontzien van mensen onder een bepaalde inkomensgrens was een
andere mogelijkheid die is onderzocht. Maar deze route was ook niet vrij
van bezwaren, zoals inzage in inkomensgegevens bij andere partijen en
de vergroting van de armoedeval. Indien een verzekerde een inkomen
heeft net boven het minimumniveau, moet hij immers voor de tweedelijns
GGZ wel deze eigen bijdrage voldoen. Het beleid van achtereenvolgende
kabinetten is juist gericht op het verkleinen van de armoedeval.1
Daarnaast zou het inrichten van een dergelijk systeem op zodanige
uitvoeringstechnische problemen stuiten dat is geconstateerd dat deze
weg voor het jaar 2012 onbegaanbaar was.
Alles overwegende, ben ik toen gekomen tot een pakket maatregelen, ter
invulling van de motie, waarmee de eigen bijdrage weer verder is
verlaagd van € 275 (brief 27 juni 2011, Kamerstuk 25 424, nr. 129) naar
€ 200. Voor DBCs tot 100 minuten geldt een eigen bijdrage van € 100.
Daarbij betaalt de verzekerde maximaal € 200 per kalenderjaar.
Mensen die met een «crisis» worden opgenomen, of waarbij de
aanleiding tot zorg «bemoeizorg» is, zijn uitgesloten van de eigen
bijdrage. Ook geldt de eigen bijdrage niet voor jeugd onder de 18 jaar en
voor mensen die onvrijwillig op basis van de wet BOPZ worden
opgenomen. Onder laatstgenoemde vallen mensen die op basis van een
inbewaringstelling of rechterlijke machtiging gedwongen worden
opgenomen.
Verder heb ik vorig jaar ook met de Tweede Kamer afgesproken dat ik
bereid ben om in het kader van de ontwikkeling van de brede beleidsagenda de mogelijkheden voor alternatieve maatregelen voor 2013 verder
te onderzoeken.
Daar ben ik momenteel ook intensief over in gesprek met de sector.

1

Zie ook TK 29 248, nr. 133.

Naast de uitwerking van bovengenoemde motie heb ik tevens in het debat
van 29 september 2011 toegezegd om een monitor op te zetten naar het
effect van zorgmijding door de invoering van de eigen bijdrage. Die
monitor is inmiddels opgestart en zal in september de eerste resultaten
opleveren. Daarbij heb ik het onderzoeksbureau, dat de monitor uitvoert,
gevraagd om een begeleidingscommissie te betrekken in de monitor. Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 424, nr. 162

2

sluit aan op een andere motie van 12 oktober 2011, tevens van de leden
Van der Staaij en Bruins Slot (TK2010/2011, 25 424, nr. 143).
In deze motie wordt de regering verzocht in overleg te treden met
betrokken partners, zoals gemeenten, de huisartsen, de geestelijke
gezondheidszorg, de politie en verzekeraars om te bevorderen dat
zorgmijders die mogelijk ontstaan door de invoering van de eigen
bijdrage in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) vroegtijdig gesignaleerd
worden en rond hen een sluitende keten georganiseerd wordt. Ik heb de
relevante (bovengenoemde) partijen hiertoe reeds bijeengeroepen. Ik heb
u daar op 19 januari 2012 per brief over geïnformeerd (Kamerstuk 25 424,
nr. 158). Deze partijen zullen onderdeel zijn van de begeleidingscommissie
naar het effect op zorgmijding door invoering van de eigen bijdrage. Met
deelname van de politie aan deze commissie worden mijns inziens ook
zorgen vanuit het justitiële kader omtrent zorgmijding voldoende
onderkend.
Tot slot is relevant dat eventuele nieuwe aanpassingen van de maatregel
ook financiële consequenties heeft. Deze budgettaire gevolgen zullen
moeten worden opgevangen. Het zal u duidelijk zijn dat dit – mede – tegen
de achtergrond van de huidige financieel, economische situatie een
buitengewoon lastige opgave zal zijn.
Ik hoop u hierbij voldoende geïnformeerd te hebben.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 424, nr. 162

3