Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 470

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de
Gaswet in verband met het verankeren op het
niveau van wet in formele zin van het verbod tot
privatisering van netten en netbeheerders

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 22 juli
2010 en het nader rapport d.d. 27 augustus 2010, aangeboden aan de
Koningin door de minister van Economische Zaken. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 13 juli 2010, no.10 002001, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Economische Zaken, bij de Raad van
State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet houdende
wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet in verband met het
verankeren van het privatiseringsverbod op het niveau van wet in formele
zin, met memorie van toelichting.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 10 augustus
2010, no. 10 002001, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn
advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te
doen toekomen. Dit advies, gedateerd 22 juli 2010, nr. W10.10.0316/111,
bied ik U hierbij aan.
Het voorstel strekt ertoe het zogenoemde privatiseringsverbod (kort
gezegd: de eigendom van een gas- of elektriciteitsnet en netbeheerder
dient direct of indirect bij de overheid te berusten) op het niveau van de
wet in formele zin te regelen. De Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt daarbij de volgende kanttekening met
betrekking tot de redengeving van het voorstel.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.
2
Arresten van het Gerechtshof ’s-Gravenhage
van 22 juni 2010, LJN BM8494 (Delta), LJN
BM8495 (Eneco), LJN BM8496 (Essent).

kst-32470-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

In de toelichting wordt opgemerkt dat de aanleiding van het voorstel
wordt gevormd door de arresten van het Gerechtshof ‘s-Gravenhage van
22 juni 2010 in drie hogerberoepzaken aangespannen door de energiebedrijven Delta, Eneco en Essent.2 Het Gerechtshof heeft in die arresten een
interpretatie gegeven van de reikwijdte en betekenis van het privatiseringsverbod zoals dat thans in de nationale regelgeving is opgenomen. De
toelichting vermeldt dat de geldigheid van het privatiseringsverbod door
de uitspraak weliswaar niet is aangetast, maar dat er wel sprake is van
een onduidelijkheid, gelet op het oordeel van het Gerechtshof dat het
privatiseringsverbod geen absoluut karakter heeft. Volgens de toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 470, nr. 4

1

kan niet worden uitgesloten dat de netbeheerders en hun aandeelhouders
naar aanleiding van deze uitspraak overgaan tot handelingen die onder
het privatiseringsverbod vallen. Handelingen daartoe dienen bij voorbaat
te worden uitgesloten, gelet op het publieke belang de netten en
netbeheerders in overheidshanden te houden. Het voorstel verankert
daartoe het privatiseringsverbod in de wet.
Ingevolge artikel 93 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 85 van de
Gaswet dient de minister van Economische Zaken voor de overdracht van
aandelen in een netbeheerder toestemming te verlenen. Deze
toestemming moet op grond van het Besluit aandelen netbeheerders
worden geweigerd, indien de overdracht er in zou resulteren dat de
aandelen in handen zouden komen van partijen buiten de kring van de
overheid. Dit thans geldende wettelijk regime ten aanzien van de
eigendom van netten en netbeheerders is door de uitspraak van het
Gerechtshof niet aangetast. Er bestaat derhalve geen ruimte voor
netbeheerders en hun aandeelhouders om tot de gevreesde handelingen
over te gaan.
Niettemin meent de Raad dat er aanleiding kan zijn het privatiseringsverbod te verankeren in de wet in formele zin zelf. Thans bevatten de
Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet een regeling die er, in de woorden van
het Gerechtshof (r.o. 3.5), op neer komt dat gehele of gedeeltelijke
privatisering van (de aandelen in) een netbeheerder door de wet niet
verboden wordt doch integendeel toegestaan is, zodra dit door de op
grond van het vierde lid vastgestelde amvb mogelijk wordt gemaakt. De
wetgever heeft de mogelijkheid van (geheel of gedeeltelijke) privatisering
van de (aandelen in de) netbeheerders uitdrukkelijk willen openlaten en de
vraag of die mogelijkheid daadwerkelijk moet worden opengesteld in het
vierde lid aan de regering overgelaten.
De Raad merkt op dat aanvankelijk door de regering (minderheids-)
privatisering op termijn uitdrukkelijk als mogelijkheid werd onderkend.1
Nu inmiddels door de regering in overleg met de Staten-Generaal is
besloten dat geen mogelijkheid tot (minderheids)privatisering zal worden
geboden2, ligt het in de rede het wettelijke regime dienovereenkomstig
aan te passen. Dat neemt niet weg dat een dergelijke wijziging van het
uitgangspunt dat in de wet is neergelegd, een eigenstandige motivering
en toelichting bij het onderhavige voorstel van wet behoeft.
De Raad beveelt aan de toelichting in het licht van het bovenstaande aan
te vullen.
De Raad van State merkt op dat, met betrekking tot de redengeving van
het voorstel, de memorie van toelichting zou moeten worden aangevuld
met een additionele reden. Vanwege het feit dat vanaf 27 juni 2007 door
de regering in overleg met de Staten-Generaal is besloten dat geen
mogelijkheid tot (minderheids) privatisering zal worden geboden, ligt het
volgens de Raad ook in de rede het wettelijke regime dienovereenkomstig
aan te passen. De memorie van toelichting is op dit punt aangevuld.

1

Zie in dat verband onder meer punt 4 van het
nader rapport naar aanleiding van het advies
van de Raad van State bij de Wet onafhankelijk netbeheer. Kamerstukken II 2004/05,
30 212, nr. 4.
2
Onder meer in het verslag van een schriftelijk overleg van 27 juni 2007, Kamerstukken II
2006/07, 30 212, nr. 58.

Van de gelegenheid is gebruik gemaakt enkele redactionele verbeteringen
aan te brengen in de tekst van het opschrift en de considerans van het
wetsvoorstel en in de memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 470, nr. 4

2

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat aan het vorenstaande
aandacht zal zijn geschonken.
De waarnemend Vice-President van de Raad van State,
P. van Dijk
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 470, nr. 4

3