Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 960 X

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2018
(wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Artikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2018 wijzigingen
aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie
van Defensie (X).
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister van Defensie,
A.Th.B. Bijleveld-Schouten

kst-34960-X-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
De departementale begroting
1. Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde
wijzigingen ten opzichte van de ontwerpbegroting 2018 van
hoofdstuk X van de begroting van het Rijk.
Allereerst wordt in hoofdstuk 2.1 het voorstel van wet gepresenteerd met
daarin de cijfermatige aansluiting ten opzichte van de wet 2018.
Vervolgens worden in paragraaf 2.2 de belangrijkste begrotingswijzigingen op de begroting van het Ministerie van Defensie vermeld. De
toelichtingen en de cijfermatige onderbouwingen van deze begrotingswijzigingen zijn terug te vinden in de paragrafen 2.3, overzicht uitgavenmutaties en 2.4, overzicht ontvangstenmutaties.
Afsluitend wordt in paragraaf 2.5, budgettaire gevolgen van beleid, inzicht
gegeven in de begrotingsmutaties op artikelniveau voor de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen. Per artikel is in deze paragraaf een tabel
opgenomen met daarin de budgettaire gevolgen van beleid en de
uitgaven- en de ontvangstenmutaties. Per artikel worden de mutaties
toegelicht.
De budgettaire gevolgen worden in de tabellen cijfermatig gepresenteerd
en in aansluiting op de tabel toegelicht. De mutaties groter of gelijk aan
onderstaande staffel worden op het niveau van de financiële instrumenten
(en eventueel artikelonderdeel) toegelicht. Daarbij wordt de aard en de
oorzaak van de mutatie toegelicht.
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting in €
miljoen)

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1000
=> 1000

1
2
5
10

2
4
10
20

De toelichtingen die gegeven zijn op de uitgaven gelden ook voor de
verplichtingen. Alleen indien er sprake is van een groot verschil van de
verplichtingenmutaties ten opzichte van de uitgavenmutaties wordt dit
verschil apart toegelicht. Deze verschillen ontstaan bijvoorbeeld doordat
er verplichtingen zijn aangegaan die niet tot een uitgavenmutatie leiden of
door regelingen waarvoor de verplichtingen dit jaar worden aangegaan
terwijl de uitgaven pas volgend jaar (of in de jaren daarna) plaatsvinden.
2. Het beleid
2.1 Voorstel van wet
Met het onderhavige wetsvoorstel wordt voorgesteld de uitgavenbegroting 2018 van het Ministerie van Defensie (X) ten opzichte van de
ontwerpbegroting met een bedrag van € 1.247,4 miljoen te verhogen.
Voor het begrotingsbedrag van de ontvangsten 2018 wordt voorgesteld
dit met € 95,3 miljoen te verhogen. Dit leidt voor het Ministerie van
Defensie tot een uitgavenbudget van € 10.701,0 miljoen en een ontvangstenbudget van € 521,7 miljoen. De begroting voor de in 2018 aan te gane

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

2

verplichtingen stijgt met € 1.247,4 miljoen tot € 10.926,7 miljoen. De
cijfermatige aansluiting ten opzichte van de ontwerpbegroting 2018 is als
volgt:
Uitgaven (in duizend euro)
Stand ontwerpbegroting 2018
Nota van wijziging «Maatregelen ondersteuning krijgsmacht»
Nota van wijziging «Overdracht Kustwacht Caribisch Nederland naar
Defensie begroting en de uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap»
Incidentele suppletoire begroting Sint Maarten
Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2018

€ 9.203.953
€ 178.638

Stand begroting Defensie (X) in de Voorjaarsnota 2018

€ 10.701.015

€ 67.670
€ 3.370
€ 1.247.384

Ontvangsten (in duizend euro)
Stand ontwerpbegroting 2018
Nota van wijziging «Overdracht Kustwacht Caribisch Nederland naar
Defensie begroting incidentele suppletoire begroting 2018»
Wijzigingen 1e suppletoire begroting 2018

€ 420.295

Stand begroting Defensie (X) in de Voorjaarsnota 2018

€ 521.742

€ 6.120
€ 95.327

2.2 Belangrijkste begrotingswijzigingen
Extra middelen regeerakkoord
De belangrijkste begrotingswijziging voor deze 1e suppletoire begroting
2018 betreft de toekenning van de middelen uit het regeerakkoord
«Vertrouwen in de toekomst». De Defensienota (Kamerstuk 34 919 X, nr. 1)
geeft invulling aan de voorgestelde besteding van deze middelen:
Defensie investeert ruim € 1,5 miljard in mensen, middelen en manieren.
Door te investeren in onze mensen wil Defensie het vertrouwen in de
organisatie herstellen. Juist ook om ons personeel te behouden voor de
organisatie. Bovendien wil Defensie meer mensen aantrekken, met
aandacht voor diversiteit. Daarnaast investeert Defensie in middelen. We
moderniseren en versterken onze slagkracht en ons voortzettingsvermogen. We brengen de basis op orde bij de gereedheid, de operationele
ondersteuning en de benodigde vervanging van wapensystemen. Zo blijft
de krijgsmacht veelzijdig inzetbaar. Als laatste investeert Defensie in
manieren. Om beter in te kunnen spelen op de steeds veranderende
veiligheidssituatie is het belangrijk dat we wendbaar zijn. Tegelijk moeten
we er staan als het nodig is, en dat vereist robuustheid. Onze manier van
werken, ons gedrag en onze cultuur gaan we hiervoor veranderen: we
hebben en nemen verantwoordelijkheid.
De komende jaren zal Defensie er alles aan doen om alle maatregelen te
realiseren. De maatregelen zoals verwoord in de Defensienota zullen
echter niet allemaal op korte termijn zijn gerealiseerd. Dit betekent dat de
kans op onderrealisatie op zowel de exploitatie als de investeringen reëel
is. Veel zaken zullen pas in latere jaren tot zichtbare resultaten leiden. Het
aantrekken en opleiden van mensen en het produceren van materieel kost
immers tijd. Toch zullen ook op korte termijn al veranderingen zichtbaar
zijn: er komen collega’s bij, voorraden worden aangevuld en er wordt
meer geoefend en getraind. Dit alles zal bijdragen aan een veelzijdige
inzetbare krijgsmacht die er staat wanneer dat nodig is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

3

De extra middelen uit het regeerakkoord lopen op tot ruim € 1,5 miljard
per jaar in 2021 en zijn onderverdeeld in «Ondersteuning krijgsmacht»,
«Investeringen modernisering krijgsmacht», «Uitbreiding slagkracht,
cyber en werkgeverschap» en «Kustwacht Caribisch Gebied». Met de twee
nota’s van wijziging (Kamerstuk 34 775 X, nr. 25 en Kamerstuk 34 775 X,
nr. 64) is het grootste deel van het extra budget ten behoeve van
«Ondersteuning krijgsmacht» (€ 178,6 miljoen) en een klein deel van het
extra budget ten behoeve van «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» (€ 20,0 miljoen) al toegevoegd aan de begroting van Defensie.
Met deze 1e suppletoire begroting wordt in 2018 in totaal € 681,4 miljoen
van het regeerakkoord aan de Defensiebegroting toegevoegd, onderverdeeld naar de reeksen: «Ondersteuning krijgsmacht» met € 121,3 miljoen,
«Investeringen modernisering krijgsmacht» met € 475,0 miljoen en een
deel van «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» met € 85,0
miljoen. De middelen voor de «Kustwacht Caribisch Gebied» zullen
worden opgenomen in de ontwerpbegroting 2019. De middelen die nu
aan de begroting worden toegevoegd lopen op tot een totaal van € 977,4
miljoen in 2021.
Maatregelen voor «mensen» zijn onder meer het oprichten van het
nationaal fonds ereschulden in 2018 en de risicoreservering voor
schadeclaims aangaande Chroom-VI vanuit de reeks «Ondersteuning
krijgsmacht» van het regeerakkoord. Daarnaast wordt de veiligheidsorganisatie versterkt. Hiervoor is € 25,0 miljoen beschikbaar, verdeeld over
meerdere artikelen vanuit «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap». De uitwerking hiervan is opgenomen in het op 28 maart jl.
aangeboden plan van aanpak aan de Tweede Kamer «Een veilige
Defensieorganisatie». Alle maatregelen zijn gericht op een structurele en
blijvende verbetering van de veiligheid en van het lerend vermogen
binnen de gehele Defensieorganisatie. Verder vindt vanuit de reeks
«Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» van het regeerakkoord
een verhoging van de compensatieregeling voor het AOW-gat plaats ter
grootte van € 20,0 miljoen. Ten behoeve van goed werkgeverschap,
waaronder behoud en werving, is € 15,0 miljoen toegevoegd in 2018,
€ 15,0 miljoen in 2019 en structureel € 5,0 miljoen vanaf 2020 vanuit de
reeks «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap»
Daarnaast wordt geïnvesteerd in internet op de legering en wordt de
IT-gezondheidszorg verduurzaamd vanuit de reeks «Uitbreiding
slagkracht, cyber en werkgeverschap» van het regeerakkoord.
Maatregelen onder de noemer «middelen» betreffen het moderniseren
van en investeren in de krijgsmacht. Dit sluit aan op de «Investeringen
modernisering krijgsmacht», die volledig zijn verwerkt in artikel 6
Investeringen krijgsmacht (oplopend naar € 825,0 miljoen structureel in
2021). Met deze reeks moderniseert en versterkt Defensie de slagkracht en
het voortzettingsvermogen. Hiermee sluit Defensie aan op door de NAVO
gevraagde capaciteiten en sluit Defensie aan op de Geïntegreerde
Buitenland- en Veiligheidsstrategie van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (BZ). Deze investeringen zijn noodzakelijk voor de uitvoering van
onze grondwettelijke taken en de inzet die daarvoor in Nederland en
onder andere in NAVO-, EU- en VN-verband nodig is. Het realiseren van
investeringsprojecten vergt tijd.
Maatregelen in het kader van «manieren» gaan met name over het verder
investeren in onze eigen cultuur en het intensiveren van de samenwerking
met onze bondgenoten, strategische partners, andere overheidsorganisaties, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Vanuit de reeks
«Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» wordt er onder andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

4

geïnvesteerd in het toekomstbestendig maken van het internationaal
functiebestand (€ 8 miljoen structureel vanaf 2020). Daarnaast wordt
geïnvesteerd in het verbeteren van de Defensie innovatie strategie
(oplopend tot € 15,0 miljoen structureel in 2020). Ook worden er middelen
toebedeeld (oplopend tot € 10 miljoen structureel in 2022) ter versterking
van het centrale apparaat.
Overige belangrijkste begrotingswijzigingen
Een andere begrotingswijziging betreft het verhogen van de uitgavenbegroting vanuit de eindejaarsmarge met € 304,6 miljoen. Hiervan is € 306,8
miljoen voor het artikel 6 Investeringen krijgsmacht en – € 2,2 miljoen
voor exploitatie. Vanuit de HGIS eindejaarsmarge wordt de uitgavenbegroting verhoogd met € 59,4 miljoen voor artikel 1 Inzet. Dit betreft
voornamelijk uitgaven die oorspronkelijk voor 2017 waren begroot, maar
die nu voor 2018 zijn voorzien.
Daarnaast wordt loon- en prijsbijstelling uitgekeerd. De loonbijstelling van
€ 111,4 miljoen wordt verdeeld over het loongevoelige deel van de
Defensiebegroting. De prijsbijstelling van € 62,7 miljoen wordt verdeeld
over het prijsgevoelige deel van de Defensiebegroting.
Overige begrotingswijzigingen betreffen de overhevelingen vanuit artikel
1 Inzet. Uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV) wordt € 60,0 miljoen
overgeheveld naar de begrotingen van BZ en voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking (BH&OS). Voorts wordt vanuit BZ € 15,3
miljoen overgeheveld naar Defensie voor inzet van de Brigade Speciale
Beveiligingsopdrachten (BSB). De overige interdepartementale budgetoverhevelingen bedragen per saldo € 18,6 miljoen. Tenslotte verhoogt de
stijging van de ontvangstenbegroting het uitgavenkader met € 95,3
miljoen. Nadere uitleg hierover is te vinden in paragraaf 2.4 overzicht
ontvangstenmutaties.
2.3 Overzicht uitgavenmutaties
Uitgavenoverzicht (bedragen x € 1.000)
Toelichting Omschrijving

9.453.631

Belangrijkste suppletoire mutaties

1.247.384

Toegekende middelen regeerakkoord
Overdracht BIV-budget aan BZ/BH&OS
BZ/BSB beveiliging ambassades
Interdepartementale budgetoverhevelingen
Loonbijstelling tranche 2018

6
7
8
9

Prijsbijstelling tranche 2018
Eindejaarsmarge Defensie
Eindejaarsmarge HGIS/BIV/Attachés
Kasschuiven Nationaal Fonds Ereschuld en
Schadeclaims Veteranen Libanon
Doorwerking ontvangsten Defensie
Uitdelen budgetten Very high readiness Joint
Task Forces
Mutaties in het kader van de jaarovergang
Herallocatie middensommen & overige
personele uitgaven (OPU)
Bijdrage aan het generale beeld
Opheffen agentschap Defensie Telematica
Organisatie (DTO)
Loon- en prijsbijstelling BIV

12
13
14
15
16

Totaal

Begroting 2018 (incl. NvW, ISB, moties en
amendementen)

1
2
3
4
5

10
11

Artikelen

2 t/m 10, 12
1
1
2, 5, 6, 7, 10
2, 3, 4, 5, 7, 8,
10
2 t/m 10, 12
1 t/m 12
1, 8

681.363
– 60.000
15.258
18.642

8

– 35.000

10

95.271

111.421
62.739
304.633
62.357

2, 3, 4, 7, 8, 9

0

1 t/m 12
2, 3, 4, 5, 7, 8,
10
12

0
0
– 10.000
0

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

700

5

Toelichting Omschrijving

Artikelen

Totaal

Stand 1e suppletoire begroting 2018

10.701.015

De totalen kunnen afwijken van de som van de losse delen als gevolg van afrondingen

Toelichting overzicht uitgavenmutaties
Belangrijkste suppletoire mutaties
1. Toegekende middelen regeerakkoord
De extra middelen voor Defensie worden met deze 1e suppletoire
begroting aan de Defensiebegroting toegevoegd. Dit wordt onder
paragraaf 2.2 belangrijkste begrotingswijzigingen toegelicht.
2. Overdracht BIV budget aan BZ / BH&OS
Defensie hevelt € 60,0 miljoen over vanuit het BIV naar de begrotingen
van BZ en voor BH&OS. Met dit budget worden activiteiten op het terrein
van veiligheidssectorhervorming, rechtsstaatontwikkeling, capaciteitsopbouw en bescherming van diplomaten en ambassades waar dat
noodzakelijk is gefinancierd.
3. BZ / BH&OS voor BSB beveiliging ambassades
Ten behoeve van bescherming van diplomaten en ambassades door de
BSB hevelt BZ € 15,3 miljoen over naar Defensie.
4. Interdepartementale budgetoverhevelingen
Vanuit diverse ministeries is budget naar Defensie overgeheveld voor het
uitvoeren van activiteiten. Het betreft onder meer € 10,2 miljoen voor
artikel 6 Investeringen krijgsmacht vanuit Economische Zaken (EZK) voor
de aanschaf van een extra Military Approach & Surveillance System
(MASS) radar voor plaatsing op het maritiem vliegkamp De Kooy. Verder
draagt Infrastructuur en Waterstaat (I&W) met € 2,9 miljoen bij aan de
huur van schepen t.b.v. Kustwacht Nederland.
Vanuit Defensie is € 6,3 miljoen overgeheveld naar J&V voor onderhoud
aan het C2000 communicatiesysteem (het communicatiesysteem voor
ambulancediensten, brandweer, Koninklijke Marachaussee (KMar) en
politie).
Per saldo stijgt de begroting van Defensie als gevolg van de interdepartementale budgetoverhevelingen met € 18,6 miljoen. Een volledig overzicht
van de interdepartementale budgetoverhevelingen is hieronder toegevoegd.
Overzicht interdepartementale budgetoverhevelingen(bedragen x € 1.000)
Toelichting Omschrijving

4.a.
4.b
4.c
4.d

Bijdrage door I&W voor huur schepen t.b.v.
Kustwacht
Bijdrage door J&V voor de bijstandstoelage
peloton hoog risico beveiliging
Bijdrage door EZK voor Mass de Kooy
project t/m 2027
Bijdrage door J&V voor analyse capaciteit
vreemdelingenketen

Artikel

Totaal
2018

2019

2020

2021

2022

2023 ev

2

2.878

5

1.500

6

10.150

150

150

150

150

150

5

250

210

210

210

210

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

6

Toelichting Omschrijving

4.e
4.f

4.g
4.h
4.i
4.j
4.k
4.l
4.m
4.n

Bijdrage door J&V voor OSINT
Bijdrage door J&V voor het startscenario
keteneffecten project Passenger Information NL
Bijdrage aan J&V voor medegebruik C 2000
netwerk
Bijdrage aan BZ voor financiering verhuizingen defensie medewerkers Ambassades
Bijdrage door BZK voor herstel KW Sint
Maarten
Bijdrage door J&V voor Nationaal
Detectienetwerk MIVD
Bijdrage aan BZK voor regiekosten I&I
m.b.t. rijksbrede ICT voorzieningen
Bijdrage door J&V voor het project hosten
Passenger Information NL
Bijdrage door I&W voor onderhoud
Dorniers
Bijdrage aan EZK voor Srebrenica onderzoek
Stand 1e suppletoire begroting 2018

Artikel

Totaal
2018

2019

2020

2021

2022

2023 ev

5

250

250

250

250

250

250

5

625

7

– 6.310

7

– 240

– 240

– 240

– 240

– 240

– 240

2

880

10

1.300

1.300

1.300

1.300

1.300

1.300

7

– 110

5, 6

4.250

5.560

5.827

4.496

4.496

4.496

6

3.230

5.928

5.928

5.928

10

– 11
18.642

13.158

13.425

12.094

6.166

5.956

De totalen kunnen afwijken van de som van de losse delen als gevolg van afrondingen

5. Loonbijstelling tranche 2018
De loonbijstelling tranche 2018 van € 111,4 miljoen is met deze 1e
suppletoire begroting toegevoegd aan de Defensiebegroting. De
loonbijstelling wordt ingezet ter dekking van het op 24 november 2017
afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord. Het pakket aan maatregelen van
dit akkoord betreft onder meer een structurele en incidentele loonsverhoging, afspraken over een nieuwe diensteinderegeling, maatregelen om
instroom en doorstroom van personeel te bevorderen en de stimulering
van talentontwikkeling van militairen. De maatregelen uit het arbeidsvoorwaardenpakket worden meerjarig verwerkt met deze 1e suppletoire
begroting.
6. Prijsbijstelling tranche 2018
De prijsbijstelling tranche 2018 van € 62,7 miljoen is overgemaakt naar de
Defensiebegroting.
7. Eindejaarsmarge Defensie
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge 2017 van € 304,6
miljoen aan de begroting van Defensie. De eindejaarsmarge betreft de
onderrealisatie op investeringen uit 2017 en wordt toegevoegd aan artikel
6 Investeringen krijgsmacht.
8. Eindejaarsmarge HGIS/BIV/Attachés
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge HGIS ten behoeve van
het budget dat niet in 2017 gerealiseerd is voor missies.
9. Kasschuiven Nationaal Fonds Ereschuld en Schadeclaims
Veteranen Libanon
Bij het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO) is € 35,0 miljoen
aan budget doorgeschoven naar de jaren 2019–2021 vanwege het
aangepaste verwachte uitbetalingsritme van de veteranenclaims uit het
Nationaal Fonds Ereschuld (€ 15,0 miljoen) en Schadeclaims Veteranen
Libanon (€ 20,0 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

7

10. Doorwerking van de ontvangsten Defensie
De stijging van het ontvangstenbudget met € 95,3 miljoen werkt door op
het uitgavenplafond. Zie hiervoor de toelichting bij paragraaf 2.4 overzicht
ontvangstenmutaties.
11. Uitdelen budgetten Very high readiness Joint Task Forces
(VJTF)
Van het budget van € 10,0 miljoen dat op artikel 9 Algemeen is gereserveerd wordt € 0,6 miljoen aan artikel 2 CZSK, € 4,6 miljoen aan artikel 3
CLAS, € 0,9 miljoen aan artikel 4 CLSK, € 3,1 miljoen aan artikel 7
Defensie Materieel Organisatie (DMO) en € 0,8 miljoen aan artikel 8
DOSCO uitgedeeld vanwege de inzet op de VJTF.
12. Mutaties in het kader van de jaarovergang
Budgetten die bij de Defensieonderdelen in 2017 zijn overschreden
worden in 2018 evenredig gekort. De opbrengst is herverdeeld over de
verschillende artikelen.
13. Herallocatie middensommen & overige personele uitgaven
(OPU)
In 2017 is er onderzoek gedaan naar de budgetverdelingen tussen de
Defensieonderdelen voor de salarisuitgaven en de overige personele
uitgaven. Naar aanleiding hiervan heeft een herallocatie plaatsgevonden
zodat de middelen evenredig verdeeld zijn over de Defensieonderdelen.
14. Bijdrage aan het generale beeld
Defensie draagt met € 10,0 miljoen in 2018 een bijdrage aan het generale
beeld.
15. Opheffen agentschap Defensie Telematica Organisatie (DTO)
Als gevolg van het opheffen van het agentschap Defensie Telematica
Organisatie (DTO) worden de afschrijvingskosten van € 26,0 miljoen niet
meer doorbelast op de post Informatievoorziening van artikel 7 DMO. Tot
2017 financierde het agentschap de investeringen met een lening van het
Ministerie van Financiën. Vanaf 2018 worden deze investeringen gefinancierd vanuit artikel 6 Investeringen krijgsmacht.
16. Loon- en prijsbijstelling BIV
Over de loon- en prijsgevoelige gedeelten van het BIV is loon- en
prijsbijstelling uitgekeerd.
2.4 Overzicht ontvangstenmutaties
Ontvangstenoverzicht (bedragen x € 1.000)
Toelichting Omschrijving

1
2

Artikelen

Totaal

Begroting 2018

426.415

Belangrijkste suppletoire mutaties

95.327

Eindheffing ereschulden
Bijstelling verkoopopbrengsten

10
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

45.440
40.000

8

Toelichting Omschrijving

Artikelen

Totaal

3

1 t/m 5, 7, 8
en 10

9.887

Bijstelling overige opbrengsten

e

Stand 1 suppletoire begroting 2018

521.742

De totalen kunnen afwijken van de som van de losse delen als gevolg van afrondingen

1. Eindheffing ereschulden 2012 – 2016
Door de nacalculatie eindheffing ereschulden over de jaren 2012 – 2016 is
gebleken dat uitgegaan is van een te hoog eindheffingspercentage. Het
bedrag wordt terugbetaald door de Belastingdienst en in 2018 ontvangen
(eenmalig € 45,4 miljoen).
2. Bijstelling verkoopopbrengsten
Dit betreft de verwachte verkoopopbrengsten van de dienstpersonenauto’s en de opbrengsten van groot materieel.
3. Bijstelling overige opbrengsten
Per saldo stijgt de hoeveelheid aan overige opbrengsten met € 9,9
miljoen. Dit is voornamelijk veroorzaakt door de bijdrage van de Provincie
Noord-Brabant aan de bouw en inrichting van de onderhoudsfaciliteit
voor F135 motoren bij het Logistiek Centrum Woensdrecht. Voor 2018
wordt een bedrag ontvangen van € 5,0 miljoen. Verder draagt het
agentschap DMO OPS € 12,9 miljoen van het eigen vermogen af aan het
moederdepartement en levert het een eenmalige bijdrage van € 6,3
miljoen. Daartegenover staan de lagere personele en materiële
ontvangsten van het CLAS (€ 4,0 miljoen) en de DMO (€ 11,0 miljoen).
2.5 Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Inzet
Artikel 1 Inzet (Bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

308.090

0

308.090

– 56.906

251.184

600

600

600

600

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

335.839
8%

0

335.839

– 56.906

278.933
39%

600

600

600

600

Programma uitgaven
Opdracht Inzet
– Crisisbeheersingsoperaties
/ Verdeelartikel BIV (HGIS)
– Financiering nationale inzet
krijgsmacht
– Overige inzet

335.839
335.839

0
0

335.839
335.839

– 56.906
– 56.906

278.933
278.933

600

600

600

600

332.682

332.682

– 64.749

267.933

– 4.700

– 4.700

– 4.700

– 4.700

3.157
0

3.157

0
7.843

3.157
7.843

5.300

5.300

5.300

5.300

Programma ontvangsten
– Crisisbeheersingsoperaties
(HGIS)
– Overige inzet

26.707

26.707

0

26.707

0

0

0

0

26.707

– 5.300
5.300

21.407
5.300

– 5.300
5.300

– 5.300
5.300

– 5.300
5.300

– 5.300
5.300

26.707

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

9

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de verplichtingen
Per saldo daalt het beschikbare verplichtingenbudget met € 56,9 miljoen.
Dit wordt voornamelijk verklaard door de budgetoverhevelingen naar de
begroting van BZ en naar de Defensieonderdelen. Verder is de eindejaarsmarge HGIS toegevoegd voor het BIV (zie ook de toelichting op de
uitgaven).
Toelichting op de uitgaven
Programma-uitgaven
Het beschikbare programma-uitgavenbudget daalt per saldo met € 56,9
miljoen. Het budget voor crisisbeheersingsoperaties daalt met € 64,7
miljoen, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het overhevelen van
budget naar de begrotingen van BZ en voor BH&OS (€ 60,0 miljoen). Met
dit bedrag worden activiteiten gefinancierd op het terrein van veiligheidssectorhervorming, rechtstaatontwikkeling, capaciteitsopbouw en
bescherming van diplomaten en ambassades waar dat noodzakelijk is.
Verder betreft dit de toedeling van budget vanuit het BIV aan overige
artikelen van de Defensiebegroting (€ 59,5 miljoen) voor activiteiten ten
behoeve van training en capaciteitsopbouw, civiel-militaire capaciteiten,
luchttransport ten behoeve van missies en operaties, een uitzendbare
KMar-pool en nazorg. Daartegenover wordt € 59,4 miljoen
BIV-eindejaarsmarge toegevoegd aan het budget. Tot slot wordt ten
behoeve van de bescherming van diplomaten en ambassades, die door de
Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) van de KMar wordt
uitgevoerd, € 15,3 miljoen ingezet, gefinancierd door BH&OS. Dit wordt
voor het grootste deel overgeheveld naar artikel 5 KMar. Daarnaast
worden bijdragen geleverd aan de artikelen 6, 7, 8 en 10 ter ondersteuning
van de BSB.
Het budget voor overige inzet stijgt met € 7,8 miljoen. Dit wordt voornamelijk verklaard door de toevoeging van budget voor de uitvoering van
Vessel Protection Detachment (VPD’s) van € 2,5 miljoen uit de genoemde
€ 59,5 miljoen van het BIV-budget en de herschikking binnen het artikel
van de ontvangsten (€ 5,3 miljoen).
Beleidsartikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten
Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

731.436

56.758

788.194

54.923

843.117

23.064

24.655

24.820

17.983

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

731.436
78%

56.758

788.194

54.923

843.117
91%

23.064

24.655

24.820

17.983

Programma uitgaven
Opdracht Gereedstelling en
instandhouding Commando
ZSK
Gereedstelling

127.231

23.524

150.755

30.900

181.655

5.517

5.519

4.994

– 1.107

127.231
24.186

23.524
2.438

150.755
26.624

30.900
10.784

181.655
37.408

5.517
6.650

5.519
6.650

4.994
6.100

– 1.107

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

10

Ontwerpbegroting
2018

– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto
– waarvan bijdrage aan
Agentschap RWS
Instandhouding

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

– 1.133

– 1.131

– 1.106

– 1.107

17.547
21.356
21.356

19.136
22.248
22.248

19.826
23.459
23.459

19.090
23.023
23.023

– 3.809

– 3.112

– 3.633

– 3.933

– 3.809

– 3.112

– 3.633

– 3.933

– 66

– 99

– 99

– 99

0
12.891
103.045

21.086

12.891
124.131

61.936
2.715

33.234
23.668
22.910
758
9.566
703

637.439
565.937
565.179
758
71.502
3.418

3.777
54.685

1.511
7.352

5.288
62.037

Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven
– waarvan IT
– waarvan huisvesting en
infra
– waarvan overige exploitatie
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto

604.205
542.269
542.269

Apparaatsontvangsten

15.638

20.116
24.023
24.948
22.948
2.000
– 925

– 925

12.891
144.247
661.462
590.885
588.127
2.758
70.577
3.418
5.288
61.112

759

759
6.120

21.758

– 33

21.725

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Programma-uitgaven
Het budget voor gereedstelling stijgt per saldo met € 10,8 miljoen. Dit
wordt met name veroorzaakt door de toevoeging vanuit het BIV van € 4,5
miljoen en toevoeging van € 3,9 miljoen vanuit de investeringen voor het
interim- onderhoudscontract van de Dorniers van de Kustwacht
Nederland. Daarnaast is het budget verhoogd met € 2,9 miljoen als
gevolg van de bijdrage van het Ministerie van I&W voor noodsleephulp en
betonning aan de Kustwacht Nederland.
Het budget voor instandhouding stijgt eenmalig met € 20,1 miljoen uit de
reeks van «Ondersteuning krijgsmacht». Deze middelen zijn bestemd voor
het op peil brengen van de voorraad reservedelen.
Apparaatsuitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 24,9 miljoen, voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. De maatregelen uit
het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig verwerkt met deze 1e
suppletoire begroting. Voor CZSK gaat het in totaal om € 28,5 miljoen.
Beleidsartikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten
Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

1.293.771

27.837

1.321.608

48.746

1.370.354

43.564

58.961

53.905

54.180

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

1.293.771
80%

27.837

1.321.608

48.746

1.370.354
95%

43.564

58.961

53.905

54.180

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

11

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Programma uitgaven
Opdracht Gereedstelling en
instandhouding Commando
LAS
– Gereedstelling
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto
– instandhouding

207.102

4.673

211.775

2.393

214.168

– 3.587

– 2.555

– 3.385

– 4.230

207.102
63.351

4.673
3.126

211.775
66.477

2.393
– 2.628

214.168
63.849

– 3.587
1.856

– 2.555
1.499

– 3.385
1.948

– 4.230
1.968

143.751

1.547

145.298

5.021

150.319

– 5.443

– 4.054

– 5.333

– 6.198

Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven
– waarvan overige exploitatie
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto

1.086.669
970.839
969.230
1.609
115.830
113.081

23.164
21.012
21.012

1.109.833
991.851
990.242
1.609
117.982
115.233

46.353
32.858
27.073
5.785
13.495
13.495

1.156.186
1.024.709
1.017.315
7.394
131.477
128.728

47.151
55.511
55.511

61.516
59.341
59.341

57.290
58.681
58.681

58.410
58.724
58.724

– 8.360
– 8.360

2.175
2.175

– 1.391
– 1.391

– 314
– 314

– 4.114

– 171

– 171

– 171

Apparaatsontvangsten

2.152
2.152

2.749

2.749

10.546

10.546

2.749
– 4.057

6.489

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Apparaatsuitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt per saldo met € 32,9 miljoen,
voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. De
maatregelen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig
verwerkt met deze 1e suppletoire begroting. Voor CLAS gaat het in totaal
om € 49,8 miljoen. Daarnaast is het budget met € 16,5 miljoen verlaagd
vanwege verwachte ondervulling. Dit is herschikt binnen het artikel ten
gunste van de overige exploitatie.
Het budget voor overige exploitatie stijgt per saldo met € 13,5 miljoen. Dit
komt voornamelijk door herschikkingen binnen het artikel waarmee het
budget wordt verhoogd met € 24,3 miljoen. Daarnaast is het budget
verlaagd als gevolg van de jaarovergang (– € 8,9 miljoen) en een
herschikking binnen de begroting van – € 8,1 miljoen voor internettoegang op kazernes.
Beleidsartikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten
Artikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

709.310

12.460

721.770

43.645

765.415

47.316

42.832

38.290

25.433

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

709.310
82%

12.460

721.770

43.645

765.415
94%

47.316

42.832

38.290

25.433

Programma uitgaven

201.706

8.578

210.284

28.075

238.359

32.334

28.979

25.680

11.789

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

12

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

201.706
18.471

8.578

210.284
18.471

28.075
6.359

238.359
24.830

32.334
1.306

28.979
1.306

25.680
1.307

11.789
1.307

183.235

8.578

0
191.813

21.716

213.529

31.028

27.673

24.373

10.482

Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven
– waarvan overige exploitatie
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto

507.604
407.790
407.790

3.882
3.613
3.613

527.056
432.389
430.724
1.665
94.667
91.376

13.853
16.823
16.823

12.610
15.541
15.541

13.644
16.584
16.584

269
269

15.570
20.986
19.321
1.665
– 5.416
– 5.416

14.982
19.045
19.045

99.814
96.523

511.486
411.403
411.403
0
100.083
96.792

– 4.063
– 4.063

– 2.970
– 2.970

– 2.931
– 2.931

– 2.940
– 2.940

3.291

3.291

Apparaatsontvangsten

12.066

12.066

– 23

– 34

– 34

– 34

Opdracht Gereedstelling en
instandhouding Commando
LSK
– Gereedstelling
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto
– Instandhouding

3.291
– 11

12.055

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Programma-uitgaven
Het budget voor gereedstelling stijgt met € 6,4 miljoen, voornamelijk
verklaard door herschikking binnen de begroting ten behoeve van de
extra kosten van € 4,2 miljoen voor CLSK voor Maastricht Upper Air
Control.
Het budget voor instandhouding stijgt met € 21,7 miljoen, voornamelijk
verklaard door de herschikking binnen de begroting van € 22,0 miljoen
vanuit het BIV ten behoeve van luchttransport.
Apparaatsuitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 21,0 miljoen, voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. De maatregelen uit
het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig verwerkt met deze 1e
suppletoire begroting. Voor CLSK gaat het in totaal om € 16,2 miljoen.
Daarnaast is het budget verhoogd met € 3,8 miljoen voor de personele
kosten van CLSK voor het langer openhouden van AOCS Nieuw Millingen.
Per saldo daalt het budget voor overige exploitatie met € 5,4 miljoen. Dit
wordt voornamelijk verklaard door herschikkingen binnen de begroting.
Beleidsartikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee
Artikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

361.173

601

361.774

37.317

399.091

23.340

24.560

23.977

23.253

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

13

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht
Programma uitgaven
Opdracht Inzet KMar
– Gereedstelling
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven
– waarvan overige exploitatie
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto
Apparaatsontvangsten

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

361.173
91%

601

361.774

37.317

399.091
97%

23.340

24.560

23.977

23.253

6.458
6.458
6.458

32
32
32

6.490
6.490
6.490

– 669
– 669
– 669

5.821
5.821
5.821

354.715
328.299
323.799
4.500
26.416
24.524

569
516
516

355.284
328.815
324.315
4.500
26.469
24.577

37.986
33.312
33.606
– 294
4.674
4.674

393.270
362.127
357.921
4.206
31.143
29.251

23.340
24.951
24.951

24.560
25.856
25.856

23.977
25.746
25.746

23.253
25.335
25.335

– 1.611
– 1.611

– 1.296
– 1.296

– 1.769
– 1.769

– 2.082
– 2.082

– 21

– 32

– 32

– 32

53
53

1.892

1.892

4.608

4.608

1.892
– 11

4.597

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Apparaatsuitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 33,3 miljoen, voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. De maatregelen uit
het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig verwerkt met deze 1e
suppletoire begroting. Voor KMar gaat het in totaal om € 16,2 miljoen.
Daarnaast is het budget voor personele uitgaven verhoogd met € 14,5
miljoen, voornamelijk door interdepartementale overboekingen ten
behoeve van de beveiliging van de ambassades (€ 9,2 miljoen) en voor de
bijstandstoelage Hoog Risico Beveiliging (€ 1,5 miljoen).
Beleidsartikel 6 Investeringen krijgsmacht
Artikel 6 Investeringen Krijgsmacht (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen
Opdracht Voorzien in nieuw
materieel
Opdracht Voorzien in
infrastructuur
Opdracht Voorzien in ICT
Bekostiging Wetenschappelijk onderzoek
Bijdrage aan de NAVO
Reserve valutaschommelingen

2.263.299

90.425

2.353.724

865.041

3.218.765

724.184

517.410

813.554

1.118.024

1.777.144

55.425

1.832.569

564.969

2.397.538

468.970

222.536

501.129

817.813

207.408
186.880

5.000
30.000

212.408
216.880

105.103
148.109

317.511
364.989

97.499
146.217

67.538
211.938

113.883
185.444

118.232
170.181

63.190
28.677

7.958
– 1.098

71.148
27.579

10.975
523

12.975
2.423

12.975
123

12.975
– 1.177

0

40.000

40.000

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

2.009.861
91%

90.425

2.100.286

865.041

2.965.327
53%

724.184

517.410

813.554

1.118.024

Programma uitgaven

2.009.861

90.425

2.100.286

865.041

2.965.327

724.184

517.410

813.554

1.118.024

63.190
28.677

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

14

Opdracht Voorzien in nieuw
materieel
Opdracht Voorzien in
infrastructuur
Opdracht Voorzien in IT
Bekostiging Wetenschappelijk onderzoek
Bijdrage aan de NAVO
Reserve valutaschommelingen
Programma ontvangsten
– Verkoopopbrengsten groot
materieel (strategisch)
– Overige ontvangsten
materieel
– Verkoopopbrengsten
infrastructuur (strategisch)
– Overige ontvangsten
infrastructuur
– Overige ontvangsten IT,
WOO en NAVO

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

1.484.287

55.425

1.539.712

564.969

2.104.681

468.970

222.536

501.129

817.813

246.827
186.880

5.000
30.000

251.827
216.880

105.103
148.109

356.930
364.989

97.499
146.217

67.538
211.938

113.883
185.444

118.232
170.181

63.190
28.677

63.190
28.677

7.958
– 1.098

71.148
27.579

10.975
523

12.975
2.423

12.975
123

12.975
– 1.177

188.526

188.526

40.000
45.715

40.000
234.241

11.430

8.430

1.430

0

121.686

121.686

30.000

151.686

40.200

40.200

15.000

55.200

10.000

7.000

15.050

15.050

15.050

9.720

9.720

9.720

1.870

1.870

1.430

1.430

715

2.585

1.430

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de verplichtingen
De verplichtingen zijn opgehoogd als gevolg van het hogere uitgavenbudget voor de investeringen.
Toelichting op de uitgaven
In zijn algemeenheid geldt dat het realiseren van investeringsprojecten
tijd vergt. De verwachting is dat de investeringen vanuit het regeerakkoord in 2018 nog niet volledig gerealiseerd zullen worden. Deze zullen in
latere jaren tot realisatie komen. In de Ontwerpbegroting 2019 volgt
nadere informatie over de planning van de uitgaven voor investeringen.
Opdracht voorzien in nieuw materieel
Het budget voor opdracht voorzien in nieuw materieel wordt opgehoogd
met € 565,0 miljoen. De belangrijkste oorzaken zijn de toevoeging van
€ 210,7 miljoen van de eindejaarsmarge 2017 en toevoeging van € 460,5
miljoen aan het budget vanuit de reeks «Investeringen modernisering
krijgsmacht». Verder is er een herschikking vanuit voorzien in nieuw
materieel naar voorzien in IT van € 89 miljoen voor de afbetaling van de
lening van het agentschap DTO en er is een herschikking van € 95,0
miljoen van de middelen uit de reeks «Ondersteuning krijgsmacht» naar
opdracht voorzien in infrastructuur. De stijging van het ontvangstenbudget met € 45,7 miljoen werkt door op het uitgavenkader bij voorzien in
nieuw materieel.
Opdracht voorzien in infrastructuur
Het budget voor opdracht voorzien in infrastructuur stijgt per saldo met
€ 105,1 miljoen. Deze stijging wordt veroorzaakt door de toevoeging van
middelen (€ 14,5 miljoen) vanuit de reeks «Ondersteuning krijgsmacht».
Voorts is er een verlaging van € 11,0 miljoen als gevolg van de verre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

15

kening van de eindejaarsmarge 2017. Verder is er een herschikking van
€ 95,0 miljoen van de middelen uit de reeks «Ondersteuning krijgsmacht»,
van opdracht voorzien in nieuw materieel naar opdracht voorzien in
infrastructuur. Dit is om het extra personeel te kunnen huisvesten dat is
verbonden aan de maatregelen «Ondersteuning krijgsmacht». Hiervoor
moet nieuwbouw of verbouw plaatsvinden op bestaande locaties.
Opdracht voorzien in IT
Het budget voor opdracht voorzien in IT stijgt met € 148,1 miljoen. Dit
wordt voornamelijk verklaard door de toevoeging van € 52,1 miljoen van
de eindejaarsmarge 2017. Verder is er een herschikking vanuit voorzien in
nieuw materieel naar voorzien in IT van € 89,0 miljoen voor de afbetaling
van de lening van het agentschap DTO. Als gevolg van het opheffen van
het agentschap DTO (werkend met een baten-lastenstelsel) worden de
afschrijvingskosten van € 26,0 miljoen niet meer doorbelast op de post
informatievoorziening van artikel 7 DMO. Tot 2017 financierde het
agentschap de investeringen via de leenfaciliteit bij het Ministerie van
Financiën. Vanaf 2018 worden deze investeringen gefinancierd vanuit het
artikel 6 Investeringen krijgsmacht. Daarnaast wordt er € 11,0 miljoen
toegevoegd uit de reeks «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» voor het verbeteren van draadloos internet op de legering (€ 10,0
miljoen) en voor IT gezondheidszorg (€ 1,0 miljoen). Ook is er een
toevoeging van € 10,2 miljoen vanuit het Ministerie EZK voor de aanschaf
van een extra MASS radar voor plaatsing op het maritiem vliegkamp De
Kooy. Tenslotte is het project grensverleggende IT vertraagd (€ 40,0
miljoen) waardoor de uitgaven voor dubbele beheerslasten na 2018
worden verwacht.
Reserve valutaschommelingen
In 2017 is geen gebruik gemaakt van het budget voor valutaschommelingen (€ 40,0 miljoen). Via de eindejaarsmarge is dit budget toegevoegd
aan de begroting van 2018.
Toelichting op de ontvangsten
Het ontvangstenbudget stijgt met € 45,7 miljoen. De verwachting is dat de
vertraagde ontvangsten uit 2017 van € 40 miljoen alsnog in 2018 zullen
binnen komen. Verder wordt in 2018 een subsidiebijdrage van € 5 miljoen
van de Provincie Noord-Brabant verwacht voor de bouw en inrichting van
de F135 motoronderhoudsfaciliteit.
Beleidsartikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie
Materieel Organisatie
Artikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Materieel Organisatie (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

851.960

8.287

860.247

– 3.606

856.641

20.434

20.050

23.003

23.729

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

851.960
45%

8.287

860.247

– 3.606

856.641
72%

20.434

20.050

23.003

23.729

Programma uitgaven
Opdracht Logistieke
ondersteuning
– Gereedstelling

376.537

3.193

379.730

– 15.955

363.775

– 650

– 1.856

– 2.204

– 2.476

376.537
278.278

3.193
2.139

379.730
280.417

– 15.955
– 15.098

363.775
265.319

– 650
– 189

– 1.856
– 1.395

– 2.204
– 1.505

– 2.476
– 1.548

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

16

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

– Instandhouding

98.259

1.054

99.313

– 857

98.456

– 461

– 461

– 699

– 928

Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
Materiële uitgaven
– waarvan IT; bijdrage aan
SSO DMO/OPS
– waarvan IT; Overig
– waarvan overige exploitatie
– waarvan overige exploitatie; bijdrage aan SSO Paresto

475.423
190.381
177.381
13.000
285.042

5.094
1.288
1.288

480.517
191.669
178.669
13.000
288.848

12.349
14.607
10.107
4.500
– 2.258

492.866
206.276
188.776
17.500
286.590

21.084
6.275
6.275

21.906
6.681
6.681

25.207
6.821
6.821

26.205
8.277
8.277

14.809

15.225

18.386

17.928

182.232
49.107
52.753

2.923

185.155
49.107
53.636

– 15.926
0
13.668

169.229
49.107
67.304

9.237

9.502

8.715

8.225

5.572

5.723

9.671

9.703

950

950

0

950

Apparaatsontvangsten

43.409

43.409

8.231

51.640

– 11.003

–4

–4

–4

3.806

883

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 5,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Programma-uitgaven
Het budget voor gereedstelling wordt per saldo met € 15,1 miljoen
neerwaarts bijgesteld. Dit wordt voornamelijk verklaard door de gunstige
ontwikkeling van de olieprijs in combinatie met de dollarkoers. Hierdoor
wordt het budget voor gereedstelling incidenteel verlaagd met € 22,7
miljoen. In het kader van de jaarovergang van 2017 naar 2018 is er budget
toegevoegd
(€ 5,8 miljoen).
Apparaatsuitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 14,6 miljoen, voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord. De maatregelen uit
het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig verwerkt met deze 1e
suppletoire begroting. Voor Defensie Materieel Organisatie (DMO) gaat
het in totaal om € 9,1 miljoen.
Het budget voor informatievoorziening daalt met € 15,9 miljoen. Als
gevolg van het opheffen van het agentschap DTO worden de afschrijvingskosten van € 26,0 miljoen niet meer doorbelast op de informatievoorziening van artikel 7 DMO. Tot 2017 financierde het agentschap de
investeringen door middel van schatkistbankieren. Vanaf 2018 worden
deze investeringen gefinancierd vanuit het artikel 6 Investeringen
krijgsmacht. Verder is er een overheveling van € 6,3 miljoen aan het
Ministerie van J&V voor onderhoud aan het C2000 communicatiesysteem
(het communicatiesysteem voor ambulancediensten, brandweer, KMar en
politie). Ook is het budget met € 5,8 miljoen opgehoogd als gevolg van
het nieuw afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord waardoor de personele
uitgaven bij het agentschap DTO zijn gestegen. Daarnaast is het budget
met € 2,5 miljoen opgehoogd voor de uitbreiding van I-devices (communicatiemiddelen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

17

Het budget overige exploitatie neemt toe met € 13,7 miljoen. In 2017 is er
onderzoek gedaan naar de budgetverdeling voor overige personele
uitgaven. Naar aanleiding hiervan vindt herallocatie plaats door
toevoeging van € 5,5 miljoen aan het budget. Verder is bet budget
opgehoogd voor BTW-betalingen met € 6,1 miljoen.
Toelichting op de ontvangsten
Per saldo stijgt het ontvangstenbudget € 8,2 miljoen. Dit wordt voornamelijk verklaard door
de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van het agentschap DTO
aan het artikel 12 Nominaal en onvoorzien (€ 12,9 miljoen). Verder wordt
het overige eigen vermogen van DTO afgeroomd vanwege de opheffing
van het agentschap (– € 6,3 miljoen). Daarnaast wordt de ontvangstenbegroting met € 11 miljoen verlaagd n.a.v. herschikking van de middelen uit
de reeks «Ondersteuning krijgsmacht». Dit is gedaan om de ontvangstenreeks, die structureel te hoog geraamd stond, te corrigeren. De raming
van ontvangsten was gebaseerd op historische gegevens. Omdat deze
niet aansluiten op het huidige beeld is de raming van het ontvangstenbudget herijkt.
Beleidsartikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie
Ondersteuningscommando
Artikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie Ondersteuningscommando (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

1.127.450

28.283

1.155.733

103.012

1.258.745

108.352

93.154

71.743

47.871

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

1.127.450
51%

28.283

1.155.733

103.012

1.258.745
85%

108.352

93.154

71.743

47.871

1.127.450
528.304
514.227
2.678
11.399
599.146

28.283
1.678
1.678

1.155.733
529.982
515.905
2.678
11.399
625.751

103.012
41.363
15.146
22.322
3.895
23.856

1.258.745
571.345
531.051
25.000
15.294
649.607

108.352
40.359
40.070

93.154
46.882
46.593

71.743
53.265
52.976

47.871
52.090
51.801

289
32.058

289
9.919

289
– 3.067

289
– 9.264

208.561

– 7.690

200.871

– 1.807

– 1.176

– 709

42

99.793
281.192

33.317
– 1.531

133.110
279.661

37.351
– 3.246

37.164
– 25.829

11.748
– 13.866

12.465
– 21.531

28.459
7.746

– 240

28.459
7.506

– 240

– 240

– 240

– 240

0

37.793

37.793

35.935

36.353

21.545

5.045

81.364

–3

81.361

–6

–9

–9

–9

Programma uitgaven
Opdracht Dienstverlenende
eenheden
– Gereedstelling
– Instandhouding
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
– waarvan overig; attachés
Materiële uitgaven
– waarvan bijdrage agentschap RVB (huisvesting en
infrastructuur)
– waarvan huisvesting en
infrastructuur overig
– waarvan overige exploitatie
– waarvan bijdrage door SSO
Paresto (catering)
– waarvan overig; attachés

208.561
99.335
255.045
28.459
7.746

– Nationaal Fonds Ereschuld
Apparaatsontvangsten

26.605

81.364

458
26.147

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of
meer toegelicht. Dit artikel had voorheen de titel Commando Diensten
Centra, maar heeft vanaf heden de titel Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

18

Toelichting op de uitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 41,4 miljoen, voornamelijk als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord en de toevoeging
vanuit het regeerakkoord. De maatregelen uit het arbeidsvoorwaardenakkoord worden meerjarig verwerkt met deze 1e suppletoire begroting. Voor
DOSCO gaat het in totaal om € 31,1 miljoen.
Een deel van het beschikbare budget voor de personele uitgaven (€ 22,3
miljoen) is aangewend voor inhuur van bewakings- en beveiligingspersoneel en inhuur van uitzendkrachten. Hiervan is vanuit de KMar € 2,6
miljoen naar DOSCO overgeheveld. Hiermee wordt de Defensie
Bewakings- en Beveiligingsorganisatie (DBBO) ingezet om beveiligingstaken van de KMar over te nemen. De KMar kan zo extra ingezet worden
op Schiphol. De resterende € 19,7 miljoen wordt gefinancierd vanuit de
personele uitgaven. Daarnaast is € 3,0 miljoen vanuit de eindejaarsmarge
van de HGIS vanuit 2017 toegevoegd aan het formatiebudget voor
attachés.
Daarnaast wordt € 2,0 miljoen in 2018, oplopend tot € 8,0 miljoen
structureel in 2020, toegevoegd aan het internationaal functiebestand
vanwege de sterk toegenomen internationale samenwerking. Daarbovenop draagt Nederland bij aan de verbetering van de NATO Command
Structure (NCS).
Het budget voor de materiële uitgaven stijgt met € 23,9 miljoen. De
overrealisatie van DOSCO in 2017 wordt in mindering gebracht op het
budget van 2018 (€ 21 miljoen). Daarnaast is € 35,8 miljoen toegevoegd
naar DOSCO ten behoeve van onder meer compensatie van het Defensiebrede wisselkoersverlies in de exploitatie in 2017 (€ 8,2 miljoen),
compensatie van budget ten behoeve van veteranenclaims (€ 22,4
miljoen), instandhouding huisvesting en infrastructuur (€ 4,5 miljoen).
Vanuit de Defensienota zijn diverse mutaties verwerkt. Voor het project
«Behoud & Werving» is € 15,0 miljoen toegevoegd in 2018, € 15,0 miljoen
in 2019 en structureel € 5,0 miljoen vanaf 2020 vanuit de reeks
«Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» met als doel het
behouden van gekwalificeerd personeel en het verhogen van de instroom
van nieuw personeel. Het gaat om maatregelen die gericht zijn op het
versterken van de in- & doorstroomketen, het intensiveren van de
samenwerking met externe partners, het door ontwikkelen van de
regelgeving en het vergroten van de zichtbaarheid en aantrekkelijkheid
van Defensie als werkgever. Voor het aanpakken van achterstallig
onderhoud is in de periode 2018–2020 per jaar € 25,0 miljoen vanuit de
reeks «Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap» toegevoegd.
Verder zijn vanwege de actuele groei van de krijgsmacht eerdere
afstotingsbesluiten teruggedraaid waardoor Defensie voor zowel de korte
als lange termijn beschikt over ontwikkelingspotentieel. Het budget wordt
hiervoor in 2018 opgehoogd met € 4,0 miljoen en vanaf 2019 structureel
opgehoogd naar € 9,0 miljoen vanuit de reeks «Uitbreiding slagkracht,
cyber en werkgeverschap».
Vanuit de middelen van het regeerakkoord, uit de reeks «Ondersteuning
krijgsmacht», wordt met de 1e suppletoire begroting het Nationaal Fonds
Ereschuld ingesteld. Dit fonds richt zich op militairen die een handicap,
trauma of andere aandoening hebben opgelopen tijdens missies naar het
buitenland. De bestaande regelingen voor schadevergoedingen voor
veteranen worden hierin ondergebracht. Deze budgetten voor veteranenclaims vielen voorheen ook onder DOSCO, maar worden op deze wijze
apart inzichtelijk gemaakt. Vanuit de middelen uit de reeks «Ondersteuning krijgsmacht» wordt eenmalig € 20,0 miljoen toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

19

Vanwege het aangepaste verwachte uitbetalingsritme van de veteranenclaims is in 2018 € 35,0 miljoen aan budget doorgeschoven naar de jaren
2019 – 2021. De afhandeling en uitbetaling van de claims vindt later plaats
dan in eerste instantie verwacht werd. Dit fonds biedt meer mogelijkheden om het budget bestemd voor veteranenclaims meerjarig mee te
nemen. Dit is noodzakelijk omdat het moment van uitbetaling van deze
claims, zo blijkt de afgelopen jaren, lastig te voorspellen is.
Aan de materiële uitgaven is € 3,5 miljoen toegevoegd. Dit wordt
voornamelijk verklaard door herschikkingen binnen de begroting. Vanuit
het Budget Internationale Veiligheid (BIV) is € 10,0 miljoen naar DOSCO
overgeheveld ten behoeve van onder meer medische kosten die door
internationale inzet veroorzaakt worden. Tot slot heeft er binnen de kaders
van DOSCO een herschikking plaatsgevonden door de betaling van
elektriciteit van € 22,5 miljoen van huisvesting en infrastructuur overig
naar de post bijdrage agentschap Rijksvastgoedbedrijf.
Niet-Beleidsartikel 9 Algemeen
Artikel 9 Algemeen (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

98.233

0

98.233

16.226

114.459

7.185

2.199

3.194

3.199

Uitgaven

98.233

0

98.233

16.226

114.459

7.185

2.199

3.194

3.199

Programma uitgaven
Subsidies en bijdragen
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
– waarvan voorziening Very
High readiness Joint
Taskforce
Overige exploitatie
Opdrachten
Bekostiging

98.233
30.500

0

98.233
30.500

16.226

114.459
30.500

7.185

2.199

3.194

3.199

53.381

53.381

– 1.284

52.097

3.000

4.000

5.000

5.000

10.000
14.352

10.000
14.352
0
0

– 10.000
– 13.800
27.310
4.000

0
552
27.310
4.000

– 6.270
6.255
4.200

– 12.528
6.527
4.200

– 12.438
6.432
4.200

– 12.536
6.535
4.200

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Het budget voor programma-uitgaven stijgt per saldo met € 16,2 miljoen.
Deze stijging wordt met name veroorzaakt door het treffen van een
risicoreservering voor schadeclaims aangaande Chroom-VI komend uit de
reeks «Ondersteuning krijgsmacht». Daarnaast wijzigt de begrotingsindeling, mede als gevolg van het aansluiten op de rijksbrede financiële
instrumenten. Dit leidt niet tot een verhoging van het budget, maar er is
sprake van een overheveling van budget van overige exploitatie (€ 10,7
miljoen) naar onder andere bekostiging (€ 4,0 miljoen) en opdrachten
(€ 6,0 miljoen). Naast voorgenoemde stijging van het budget daalt het
budget doordat middelen worden overgeheveld voor VJTF vanuit artikel 9
Algemeen naar andere begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

20

Niet-Beleidsartikel 10 Centraal Apparaat
Artikel 10 Centraal Apparaat (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Verplichtingen

1.574.248

5.027

1.579.275

109.047

1.688.322

53.143

33.846

11.773

41.433

Uitgaven

1.574.248

5.027

1.579.275

109.047

1.688.322

53.143

33.846

11.773

41.433

Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
– waarvan uitkeringen
Materiele uitgaven
– waarvan overig
– waarvan bijdrage aan SSO
Paresto

1.574.248
1.548.111
154.413
1.064
1.392.634
26.137
25.424

5.027
4.817
1.946

1.579.275
1.552.928
156.359
1.064
1.395.505
26.347
25.634

109.047
107.865
16.982
4.475
86.408
1.182
1.182

1.688.322
1.660.793
173.341
5.539
1.481.913
27.529
26.816

53.143
49.047
28.874

33.846
20.281
28.913

11.773
– 5.482
34.559

41.433
22.035
36.175

20.173
4.096
4.096

– 8.632
13.565
13.565

– 40.041
17.255
17.255

– 14.140
19.398
19.398

40

40

40

40

Totaal ontvangsten

2.871
210
210

713
37.431

713
37.431

45.496

82.927

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 10,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
Het budget voor personele uitgaven stijgt met € 107,9 miljoen. Dit wordt
grotendeels verklaard door de doorwerking van het arbeidsvoorwaardenakkoord op inactieven (UKW en wachtgelden; € 41,7 miljoen), de
ophoging van de AOW-gatcompensatie van 90% naar 100% (€ 20,0
miljoen) en de verschuiving van de betalingen van de
AOW-gatcompensatie van 2017 naar 2018 (€ 15,0 miljoen). Het budget
voor formatie (eigen personeel) stijgt met € 17,0 miljoen. Deze stijging
wordt veroorzaakt door het arbeidsvoorwaardenakkoord (€ 7,8 miljoen),
de toevoeging van middelen voor de MIVD voor Indicator & Warning
(€ 4,7 miljoen) en de toevoeging € 2,7 vanuit de reeks «Uitbreiding
slagkracht, cyber en werkgeverschap» waarvan voornamelijk € 1,0
miljoen voor de Versterking van de veiligheidsorganisatie.
Toelichting op de ontvangsten
Er heeft een nacalculatie plaatsgevonden door de Belasting van de
eindheffing ereschulden over de jaren 2012 – 2016. Door deze ontvangst
stijgt het uitgavenkader eenmalig met € 45,4 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

21

Niet-Beleidsartikel 11 Geheime uitgaven
Artikel 11 Geheime uitgaven (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
Geheime uitgaven
Totaal uitgaven

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

7.470
7.470
7.470

0

7.470
7.470
7.470

– 363
– 363
– 363

7107
7.107
7.107

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

Niet-Beleidsartikel 12 Nominaal en Onvoorzien
Artikel 12 Nominaal en Onvoorzien (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
Loonbijstelling
Prijsbijstelling
Nader te verdelen
Onvoorzien
Totaal uitgaven

Ontwerpbegroting
2018

Mutaties
via NvW,
ISB,
motie en
amendementen

Vastgestelde
begroting
2018

Mutatie
1e
suppletoire
begroting
2018

Stand 1e
suppletoire
begroting
2018

mutatie
2019

mutatie
2020

mutatie
2021

mutatie
2022

103.202

20.000

123.202

30.302

153.504

– 35.305

70.573

72.739

73.828

103.202

20.000

123.202

30.302

153.504

– 35.305

70.573

72.739

73.828

103.202

20.000

123.202

30.302

153.504

– 35.305

70.573

72.739

73.828

Voor dit artikel worden mutaties met een grootte van € 2,0 miljoen of
meer toegelicht.
Toelichting op de uitgaven
De loonbijstelling tranche 2018 van € 111,4 miljoen is verdeeld over de
artikelen van de Defensiebegroting ter dekking van het arbeidsvoorwaardenakkoord.
De prijsbijstelling tranche 2018 van € 62,7 miljoen is toegevoegd aan de
Defensiebegroting. De verdeling over de artikelen zal plaatsvinden bij
ontwerpbegroting 2019.
Vanuit de middelen van de reeks «Uitbreiding slagkracht, cyber en
werkgeverschap» zijn de middelen voor de uitvoering van het Plan van
Aanpak «Een veilige defensieorganisatie» toegevoegd aan de begroting.
Deze middelen zijn voor het grootste deel geparkeerd op Nominaal en
Onvoorzien in afwachting van de verdere uitwerking van het Plan van
Aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 960 X, nr. 2

22