Toezicht recyclenormen Besluit beheer
verpakkingen
Onderdeel glazen en bedrijfsmatig kunststof verpakkingen 2014

Datum
Status

15 maart 2016
definitief

Pagina 2 van 25

Colofon

ILT
Afval, Industrie en Bedrijven
Graadt van Roggenweg 500 Utrecht
T 088 489 00 00

Pagina 3 van 25

Samenvatting

De ILT heeft een inspectie uitgevoerd naar de door de Stichting Afvalfonds
Verpakkingen (StAV) over 2014 gerapporteerde recyclingpercentages van 79% voor
glazen verpakkingsafval en 50% voor kunststof verpakkingsafval. De inspectie
richtte zich op de realisatie van de recyclenormen zoals die zijn opgenomen in
artikel 4, lid 2 van het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton en op de vraag
of de wijze van monitoring in overeenstemming is met de Regeling formulier
verslaglegging verpakkingen. Daarbij is bepaald of de wijze van monitoring leidt tot
gegevens die transparant, volledig, betrouwbaar en juist zijn. Uit eerdere inspecties
kwam naar voren dat de monitoringsgegevens voor zowel glas als bedrijfsmatig
kunststof voor een deel niet onderbouwd, niet volledig en niet voldoende
betrouwbaar waren. Voor kunststof is bij deze inspectie uitsluitend de hoeveelheid
bedrijfsmatig kunststof beoordeeld. De ILT heeft eerder dit jaar al de hoeveelheid
gerecycled huishoudelijk kunststof verpakkingsafval beoordeeld.
De ILT concludeert dat het over 2014 gerapporteerd recyclingpercentage van 79%
voor glazen verpakkingen te laag is om te voldoen aan de recyclingnorm van 90%
zoals die voor glazen verpakkingen gesteld is in artikel 4 lid 2 onder b van het
Besluit beheer verpakkingen papier en karton (zoals dat in 2014 geldig was).
Daarentegen is voor kunststof verpakkingsafval met 50% wel voldaan aan de norm
van 42%.
Voor wat betreft de wijze van monitoring constateert de ILT dat de
monitoringsgegevens anders tot stand zijn gekomen dan in voorgaande jaren. Dit
geldt zowel voor de cijfers ten aanzien van de hoeveelheid op de markt gebrachte
verpakkingen als de hoeveelheid gerecyclede verpakkingen van glas en kunststof.
De kwaliteit van de gegevens is daardoor verbeterd.
Voor de op de markt gebrachte hoeveelheden geldt dat de aangiften van
bovendrempelige bedrijven aan de hand van een daartoe opgesteld
accountantsprotocol steekproefsgewijs worden beoordeeld op juistheid en
volledigheid. Ook op andere wijzen besteedt de StAV aandacht aan de juistheid en
volledigheid van de aangiften. Om een betrouwbaar beeld te kunnen schetsen van
de hoeveelheid verpakkingen die onderdrempelige bedrijven op de markt brengen,
is een onderzoeksmethode ontwikkeld en gehanteerd. De manier waarop de
hoeveelheid op de markt gebrachte logistieke hulpmiddelen worden bepaald, is niet
in lijn met de Regeling. De StAV erkent dit zelf ook en is doende een verbeterde
meetmethode te ontwikkelen. De ILT heeft al met al geen reden aan te nemen dat
de gerapporteerde hoeveelheden “op de markt” een onvoldoende betrouwbaar beeld
zouden geven van de werkelijkheid.
Bij de gerecyclede hoeveelheden is ondermeer vastgesteld dat de gerapporteerde
hoeveelheden meer gebaseerd zijn op feitelijke metingen dan in voorgaande jaren.
Dit komt omdat steeds meer afvalbedrijven rapporteren in de applicatie Wastetool.
Bovendien hebben de meeste bedrijven de wijze waarop de rapportage in Wastetool
tot stand komt, geborgd en vastgelegd in een procesbeschrijving. Naast
procesaudits worden in opdracht van StAV de gemelde hoeveelheden
steekproefsgewijs gecontroleerd. Voor zover er aannames worden gedaan, zijn deze
over het algemeen onderbouwd en voldoen ze aan de voorwaarden zoals genoemd
Pagina 4 van 25

in de Regeling.
Al met al zijn er diverse stappen gezet die leiden tot een verbetering van de
juistheid, volledigheid en betrouwbaarheid van de gegevens en is de wijze van
monitoring op belangrijke onderdelen in overeenstemming met de in de bijlage van
de Regeling opgenomen bepalingen.
Bij kunststof heeft de ILT heeft nog enkele feitelijke onjuistheden aangetroffen in de
gegevens. Deze onjuistheden leiden niet tot de conclusie dat de realisatie van de
recyclenorm van 42% in het geding is.
Bij glas is vastgesteld dat over de hoeveelheid ingezameld glas van bedrijfsmatige
ontdoeners nog geen volledig onderbouwde en geverifieerde gegevens beschikbaar
zijn en dat niet is uitgesloten dat in de geregistreerde hoeveelheden
verpakkingsglas ook niet verpakkingsglas is ingesloten. Voor het overige zijn er bij
glas geen feitelijke onjuistheden aangetroffen.

Pagina 5 van 25

Colofon—3
Samenvatting—4
1

Gegevens van de inspectie—7
1.1 Inleiding—7
1.2 Doel van de inspectie—7
1.3 Toetsingskader—8
1.4 Reikwijdte—8
1.5 Inspectieprogramma—9

2

Op de markt gebrachte hoeveelheden—11
2.1 Inleiding—11
2.2 Bovendrempelige bedrijven—11
2.3 Onderdrempelige bedrijven—13
2.4 Logistieke hulpmiddelen—14
2.5 Conclusies—14

3

Hoeveelheden gerecycled—15
3.1 Algemeen—15
3.2 Hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval—15
3.2.1 Bevindingen—15
3.2.1 Conclusies—18
3.3 Hoeveelheid recycling glazen verpakkingsafval—19
3.3.1 Bevindingen—19
3.3.2 Conclusies—21

4

Conclusies—23

Pagina 6 van 25

1

Gegevens van de inspectie

1.1 Inleiding
Het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton, verder aangeduid als het
Verpakkingenbesluit, legt verplichtingen op aan producenten en importeurs die
verpakte producten op de Nederlandse markt brengen1. Het Verpakkingenbesluit
stelt onder meer dat van de in een jaar op de Nederlandse markt gebrachte
verpakkingen ten minste een bepaald percentage in het afvalstadium als materiaal
moet worden hergebruikt. Met materiaalhergebruik wordt hier recycling bedoeld. In
dit rapport hanteren we de termen recycling en recyclingpercentage. Voor kunststof
verpakkingen bedraagt dit percentage ten minste 42% en voor glazen verpakkingen
is dat ten minste 90%. Voor kunststof zal dit wettelijk voorgeschreven percentage in
de komende jaren nog stijgen tot 51% in 2021.
Het Verpakkingenbesluit is gebaseerd op producentenverantwoordelijkheid. Sinds 1
januari 2013 geeft de Stichting Afvalfonds Verpakkingen (in het vervolg StAV)
collectief uitvoering aan bepaalde verplichtingen die producenten en importeurs op
grond van het Verpakkingenbesluit hebben. Een van deze verplichtingen betreft het
voldoen aan de recyclenormen. Een andere verplichting betreft de
verslagleggingplicht. Voor de verschillende soorten verpakkingsmateriaal moet
jaarlijks het gerealiseerde recyclingpercentage worden gerapporteerd. StAV
rapporteert met het Verslagleggingsformulier Verpakkingen 2014 en het rapport
“Monitoring verpakkingen- resultaten inzameling en recycling 2014”. Dit rapport is in
opdracht van de StAV opgesteld door Nedvang en vormt een toelichting op het
Verslagleggingsformulier. Dit rapport wordt aangeduid als Monitoringsrapport 2014.
Het Verpakkingenbesluit heeft betrekking op alle producenten en importeurs. De
verplichting tot verslaglegging geldt echter alleen voor producenten en importeurs
die binnen één kalenderjaar meer dan 50.000 kg verpakkingen in Nederland op de
markt brengen. Om een correct beeld te krijgen van de recyclingpercentages is in
het Monitoringsrapport 2014 ook verslag gedaan over de onderdrempelige
bedrijven.
De Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) is de toezichthoudende
instantie voor het Verpakkingenbesluit en controleert aan de hand van het
Verslagleggingsformulier en het Monitoringsrapport of aan de recyclenormen van het
Verpakkingenbesluit is voldaan. Er gelden recyclenormen voor verschillende
verpakkingsmaterialen (kunststof, glas, hout, metaal, papier en karton). Jaarlijks
wordt de recycling van één of enkele van deze stromen door de ILT onderzocht.
1.2 Doel van de inspectie
Deze inspectie heeft betrekking op de realisatie van de wettelijke doelstelling voor
recycling van glazen en kunststof verpakkingen, welke in 2014 respectievelijk 90%
en 42% dienden te bedragen. De inspectie richt zich op de realisatie en de
onderbouwing van de gerapporteerde recyclingpercentages en dan vooral op de
vraag of deze onderbouwing transparant, volledig, betrouwbaar en juist is. De ILT
beoordeelt of de wijze van monitoring voldoet aan wat bepaald is in de Regeling
formulier verslaglegging verpakkingen, verder aangeduid als de Regeling. In deze
Regeling zijn de hoofdlijnen van het Basisdocument monitoring verpakkingen 20132022 verankerd. In het Basisdocument is de wenselijke monitoringssystematiek
1

Op 1 januari 2015 is het nieuwe Besluit beheer verpakkingen 2014 in werking getreden. Omdat dit ILT onderzoek
betrekking heeft op het rapportagejaar 2014, is nog aan het oude Besluit beheer verpakkingen en papier en karton
getoetst.

Pagina 7 van 25

beschreven met betrekking tot ondermeer de in Nederland op de markt gebrachte
verpakkingen en de (bij huishoudens en bedrijven) ingezamelde, gerecyclede en
anderszins verwerkte hoeveelheden verpakkingen.
De ILT heeft al eerder inspecties uitgevoerd naar zowel glazen verpakkingsafval als
naar kunststof verpakkingsafval afkomstig van bedrijven. Uit die voorgaande
inspecties is gebleken dat de monitoringsgegevens voor zowel glas als bedrijfsmatig
kunststof voor een deel niet voldoende betrouwbaar en/of niet juist en niet volledig
zijn.
Voor glas is geconstateerd dat de over 2011 en 2012 gerapporteerde recycling van
respectievelijk 83% en 71% niet voldoet aan de recyclingnorm van 90% zoals die
gesteld is in artikel 4, lid 2, sub b van het Verpakkingenbesluit.
1.3 Toetsingskader
In artikel 4 lid 2 onder a van het Verpakkingenbesluit is bepaald dat voor 2014 ten
minste 42 gewichtsprocent van de hoeveelheid op de markt gebrachte kunststof
verpakkingen in de afvalfase moet worden gerecycled. Overigens zal dit wettelijk
percentage voor kunststof de komende jaren nog stijgen tot 51% in 2021.
In artikel 4 lid 2 onder b van het Verpakkingenbesluit is bepaald dat ten minste 90
gewichtsprocent van de hoeveelheid op de markt gebrachte glazen verpakkingen in
de afvalfase moet worden gerecycled.
Het recyclingpercentage wordt voor kunststof en glazen verpakkingen als volgt
bepaald:
hoeveelheid gerecycled (bedrijfsmatig en huishoudelijk)
verpakkingsafval

% recycling= -------------------------------------------------------------X 100
Totaal in Nederland op de markt gebrachte verpakkingen

In artikel 1 van de Regeling is bepaald dat bij de verslaglegging gebruik dient te
worden gemaakt van het in de bijlage opgenomen formulier en dat dat formulier
overeenkomstig de in die bijlage opgenomen toelichting ingevuld dient te worden. In
die bijlage wordt ondermeer gesteld dat de gerapporteerde gegevens zo
onafhankelijk, betrouwbaar, transparant en verifieerbaar mogelijk moeten zijn. Ook
moeten waarborgen worden gegeven voor de gerapporteerde gegevens,
bijvoorbeeld in de vorm van een assurancerapport of door gecertificeerde
documenten van bijvoorbeeld onafhankelijke, deskundige keuringsinstanties of
onderzoeksinstellingen.
In de verslaglegging moet de hoeveelheid ingezameld verpakkingsafval worden
opgenomen. Daarbij moet een onderscheid worden gemaakt in de hoeveelheid
verpakkingsafval die gescheiden is ingenomen en de hoeveelheid verkregen door
inname en nascheiding.
1.4 Reikwijdte
Om de gemelde recyclingpercentages te controleren, toetst de ILT zowel de wijze
waarop het totaal aan ingezamelde en gerecyclede glazen en kunststof
verpakkingen tot stand is gekomen als de wijze waarop de hoeveelheid op de markt
gebrachte verpakkingen is bepaald. Daarbij controleert de ILT op onderdelen
steekproefsgewijs de kwaliteit van de gegevens. De ILT legt jaarlijks andere
accenten.
Pagina 8 van 25

In het kader van haar onderzoek naar de prestatiegaranties, heeft de ILT eerder in
2015 al de hoeveelheid gerecycled huishoudelijk kunststof verpakkingsafval
beoordeeld2. Daarom wordt bij de huidige inspectie uitsluitend de hoeveelheid
gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval beoordeeld. Bij glas wordt
zowel de hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig als huishoudelijk glazen
verpakkingsafval beoordeeld.
Voor wat betreft de hoeveelheid gerecyclede verpakkingen heeft de ILT de wijze
beoordeeld waarop de StAV geborgd heeft dat transparante, betrouwbare, juiste en
volledige gegevens worden geleverd. Om de juistheid en volledigheid van de
gerapporteerde gegevens te beoordelen, heeft de ILT realitychecks uitgevoerd in de
verwerkingsketen van het verpakkingsafval.
Bij de hoeveelheid in Nederland op de markt gebrachte verpakkingen, heeft de ILT
uitsluitend de wijze beoordeeld waarop de StAV geborgd heeft dat hiervoor
betrouwbare, juiste en volledige gegevens worden geleverd. De ILT heeft hier geen
controles bij producenten en importeurs uitgevoerd op de juistheid en volledigheid
van de opgegeven hoeveelheden “op de markt gebracht”.
In de Bijlage behorend bij artikel 1 van de Regeling is aangegeven dat de
betrouwbaarheid van de gegevens in het verslag geborgd kan worden door dit
verslag te voorzien van een Assurance-verklaring. In de bijlage worden ook nog
andere mogelijkheden geschetst om de betrouwbaarheid te borgen. De ILT stelt vast
dat de monitoringsrapportage is voorzien van een verklaring van een
accountantsbureau. De ILT heeft de accountantsverklaring niet meegenomen in haar
inhoudelijke beoordeling.
1.5 Inspectieprogramma
Om de gemelde recyclingpercentages te toetsen op volledigheid, betrouwbaarheid
en juistheid controleert de ILT op onderdelen de kwaliteit van de gegevens.
Gecontroleerde onderwerpen:


Gerapporteerde hoeveelheid ingezamelde en gerecyclede kunststof
verpakkingen afkomstig van bedrijven.



Gerapporteerde hoeveelheid ingezamelde en gerecyclede glazen
verpakkingen afkomstig van huishoudens en bedrijven.



Wijze waarop StAV de gerapporteerde hoeveelheid ingezamelde en
recyclede verpakkingen controleert en toetst op juistheid en volledigheid.



Wijze waarop StAV de hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen
toetst op juistheid en volledigheid.

Gecontroleerde documenten bij de on-deskinspectie:


Onderliggende gegevens en data van Nedvang/StAV. Dit betreft ondermeer
de onderliggende gegevens uit Wastetool, auditverslagen, dataverificaties en
de rapportage handleiding Afvalbedrijven.



Bij inzamelaars/recyclers van glazen en bedrijfsmatig kunststof
verpakkingsafval opgevraagde procedures, administratieve gegevens,
procesbeschrijvingen en andere documenten.



Documenten met betrekking tot de hoeveelheid op de markt gebrachte
verpakkingen. Dit betreft ondermeer het accountprotocol aangifte
afvalbeheersbijdrage verpakkingen, de handreiking bij dit
accountantsprotocol, onderzoek monitoring gebruik verpakkingen bij
onderdrempelige bedrijven.

Geïnspecteerd op locatie:
2

Tweede Monitoring Prestatiegaranties Raamovereenkomst Verpakkingen (1 juni 2015)

Pagina 9 van 25

Bij inzamelaars/recyclers van glazen en bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval zijn
steekproefsgewijs controles uitgevoerd waarbij enerzijds procedures,
weegbruggegevens en andere documenten zijn opgevraagd en beoordeeld en
anderzijds fysieke inspecties zijn uitgevoerd. De ILT controleert of de aan de opgave
in Wastetool verbonden gegevens juist zijn. Daarbij worden ondermeer de volgende
aspecten beoordeeld:


De omvang en kwaliteit van de inkomende stromen (weegbruggegevens,
acceptatiecriteria etc.).



Of het daadwerkelijk verpakkingsafval betreft.



Welke bewerking op het verpakkingsafval plaatsvindt.



De aard, omvang en bestemming van de uitgaande stromen.



Of er mogelijk stromen bij zijn die niet meegerekend mogen worden
(bijvoorbeeld verpakkingsafval van buitenlandse herkomst, productieuitval).



Of er sprake is van dubbeltellingen.

Voor het bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval zijn controles uitgevoerd bij acht
bedrijven die in totaal 75% (87,8 kton) van de totale hoeveelheid (117 kton)
gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval hebben opgegeven.
Voor glazen verpakkingsafval zijn controles uitgevoerd bij vijf bedrijven die in totaal
92% (381,8kton) van de totale hoeveelheid (414 kton) gerecycled glazen
verpakkingsafval hebben opgegeven.
De verkregen gegevens zijn beoordeeld op de aspecten volledigheid,
betrouwbaarheid en juistheid en er heeft een cijfermatige beoordeling
plaatsgevonden. De bevindingen zijn vergeleken met de gegevens in het
Verslagleggingformulier en het Monitoringsrapport 2014.

Pagina 10 van 25

2

Op de markt gebrachte hoeveelheden

2.1 Inleiding
De StAV rapporteert in het Verslagleggingsformulier Verpakkingen dat voor
kunststof verpakkingsafval een recyclingcijfer van 50% is gerealiseerd.
117 kton gerecycled
118 kton gerecycled
bedrijfsmatig
+
huishoudelijk
verpakkingsafval
verpakkingsafval
-------------------------------------------------------X100= 50%
474 kton op de markt gebracht

Voor glazen verpakkingen rapporteert StAV een recyclingcijfer van 79%.
414 kton gerecycled (bedrijfsmatig en huishoudelijk verpakkingsafval)
--- -----------------------------------------------------------------------------X100= 79%
526 kton op de markt gebracht

Van de 414 kton gerecyclede glazen verpakkingen is 338 kton gescheiden
ingezameld bij huishoudens en 76 kton ingezameld glas afkomstig van bedrijven.
Bovendrempelige bedrijven moeten hiervan aangifte doen bij de StAV. Dit betreft
circa 2.300 bedrijven voor alle soorten verpakkingen (glas, kunststof, hout etc.).
Met twaalf branches heeft StAV afspraken gemaakt om op een vereenvoudigde
manier de hoeveelheid en/of de materiaalsoort van de verpakkingen te kunnen
bepalen (brancheovereenkomsten). Daarnaast zijn met een aantal doelgroepen
aanvullende afspraken gemaakt (regelingen genaamd). Logistieke hulpmiddelen
hoeven niet te worden aangegeven bij het StAV, omdat hierover geen
beheersbijdrage hoeft te worden betaald. De hoeveelheid logistieke hulpmiddelen
wordt bepaald door de materiaalorganisaties. De onderdrempelige bedrijven hoeven
geen aangifte te doen bij de StAV. De StAV maakt een inschatting van de door
onderdrempelige bedrijven op de markt gebrachte hoeveelheid verpakkingen. Over
2013 en 2014 heeft de StAV daartoe een enquête laten uitvoeren bij
onderdrempelige bedrijven. Voor de indirecte export heeft StAV een correctie
toegepast.
2.2 Bovendrempelige bedrijven
In 2014 brachten bovendrempelige bedrijven 510 kton glazen verpakkingen en 350
kton kunststof verpakkingen op de markt.
Om de juistheid en volledigheid van de aangiften te beoordelen, worden de
aangiften van bovendrempelige bedrijven in opdracht van de StAV door accountants
onderzocht. Dit gebeurt aan de hand van een door het StAV opgesteld
accountantsprotocol. Hiermee is de StAV in 2013 begonnen en het was daarmee
voor het eerst dat de aangiften door accountants zijn getoetst op juistheid en
volledigheid.
De onderzoekswerkzaamheden worden uitgevoerd door een vaste pool van externe
accountants aan de hand van het opgestelde accountantsprotocol. Zij worden
daarbij ondersteund door medewerkers van de StAV. De externe accountants
hebben een inhoudelijke cursus gehad over verpakkingen en
verpakkingsregelgeving. Verder heeft StAV een nadere handreiking opgesteld waarin
Pagina 11 van 25

een toelichting op het protocol is opgenomen. Voor de uitvoerende accountants is
een software tool beschikbaar, waarin het proces van de accountcontrole is
vastgelegd en waarin de resultaten kunnen worden ingevoerd. Tijdens het
onderzoek wordt ondermeer aandacht gegeven aan de rekenkundige juistheid van
de aangifte, de juiste toepassing van het onderscheid tussen verpakking of niet, het
aansluiten van de verpakkingenadministratie en de financiële administratie, het
vergelijken van cijfers over afgelopen 3 jaar qua verpakkingstromen in totaal en per
materiaalsoort en het nawegen van verpakkingen.
De accountant stelt een rapport van bevindingen op en de StAV correspondeert met
het bedrijf over de mogelijke heffingsconsequenties.
Bovenstaande is in overeenstemming met hetgeen in de bijlage van de Regeling is
bepaald aangaande het uitvoeren van audits.
In 2013 zijn op deze wijze de aangiften van circa 125 bovendrempelige bedrijven
onderzocht. In 2013 zijn vooral grote bedrijven onderzocht. De over 2013
onderzochte aangiften vertegenwoordigen 57% van de totale in 2013 aangegeven
hoeveelheid (van alle materiaalsoorten). In 2014 zijn de aangiften van 60, veelal
wat kleinere bedrijven onderzocht. De over 2014 onderzochte aangiften
vertegenwoordigen 6% van het totaal aangegeven gewicht. Specifiek voor glas en
kunststof is over 2014 5% van het aangegeven gewicht voor glazen verpakkingen
en 6% van het aangegeven gewicht voor kunststof verpakkingen onderzocht door
een accountant.
Bij de onderzoeken zijn afwijkingen geconstateerd, maar deze zijn beperkt van
omvang (gemiddeld minder dan 1%).
Aanvullend op onderzoeken door externe accountants, voeren StAV medewerkers
ook onderzoeken op de aangiften uit. Deze onderzoeken vinden grotendeels plaats
op basis van risicosignalen. Over de aangiften van 2013 en 2014 hebben ruim 100
onderzoeken plaats gevonden.
Het controlebeleid van de StAV is er op gericht om over de periode 2013 tot en met
2015 driekwart van de totale hoeveelheid op de markt gebrachte kilogrammen te
hebben beoordeeld (door externe accountants en door StAV zelf). Voor de periode
na 2015 is StAV voornemens de top 750 bedrijven (die gezamenlijk 90% van de
hoeveelheid verpakkingen op de markt brengen) in een vijfjaarlijkse cyclus te
onderzoeken. Bedrijven buiten de top 750 zullen met een lagere frequentie
onderzocht worden tenzij op basis van risico-indicatoren sprake is van een verhoogd
risico op onjuiste aangifte.
Naast het risico van een onvolledig en/of onjuiste aangifte, onderkent de StAV ook
het risico dat bedrijven zich ten onrechte niet melden bij de StAV (de zogenaamde
freeriders). De StAV tracht deze freeriders op een aantal manieren op te sporen.
Enerzijds geeft StAV voorlichting ondermeer via haar site, op branchebijeenkomsten
en verzorgt StAV publicaties. Anderzijds spoort StAV middels eigen
(internet)onderzoek actief freeriders op. Dit gebeurt ondermeer via datamining
(gebruik van openbare bronnen) en eigen leads. Dit heeft ertoe geleid dat in 2013
en 2014 in totaal 47 bovendrempelige bedrijven zijn opgespoord die gezamenlijk
10,8 kton verpakkingen op de markt hebben gezet. Dat is 0,58% van het
totaalgewicht van door bovendrempelige bedrijven op de markt gebrachte
verpakkingen.
De ILT concludeert dat de aangiften steekproefsgewijs worden beoordeeld op
juistheid en volledigheid aan de hand van een accountantprotocol. Daarmee geeft
StAV invulling aan het bepaalde hieromtrent in de bijlage van de Regeling welke
Pagina 12 van 25

zegt dat aangegeven moet worden welke audits zijn uitgevoerd en wat de
uitkomsten daarvan zijn. De aangetroffen afwijkingen zijn verwaarloosbaar. De ILT
ziet in het bovenstaande geen reden om aan te nemen dat de gerapporteerde
hoeveelheden een onvoldoende betrouwbaar beeld zouden geven van de
werkelijkheid.
2.3 Onderdrempelige bedrijven
Onderdrempelige bedrijven hebben in 2014 in totaal 16 kton glazen verpakkingen
en 39 kton kunststof verpakkingen op de markt gezet.
De hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen door onderdrempelige
bedrijven, is bepaald aan de hand van een representatief onderzoek uitgevoerd door
een onafhankelijk onderzoeksbureau. In 2013 is een dergelijk onderzoek voor het
eerst uitgevoerd. In 2014 is het onderzoek herhaald. Het onderzoek behelst een
(internet)enquête. In 2013 heeft het onderzoeksbureau in overleg met een
begeleidingscommissie een onderzoeksmethodiek ontwikkeld. In 2014 is de
methodiek wat aangescherpt. Onderstaand is een summiere beschrijving van de
onderzoeksmethode weergegeven.
In eerste instantie is bepaald welke branches relevant zijn; met andere woorden
binnen welke branches worden verpakkingen voor de eerste keer op de Nederlandse
markt gebracht? Middels een internetenquête zijn 800 bedrijven uit zoveel mogelijke
verschillende branches bevraagd of zij verpakkingen op de Nederlandse markt
brengen. Criteria daarbij zijn dat het bedrijf verpakkingen toevoegt aan producten
voor Nederlandse afnemers, verpakte producten importeert voor Nederlandse
afnemers of voor eigen gebruik of verpakkingen verwijdert van geïmporteerde
producten voor buitenlandse afnemers. Aan de hand van de uitkomsten daarvan is
in samenspraak met een groep experts van de StAV bepaald welke
branches/categorieën bedrijven relevant zijn.
Vervolgens is een vragenlijst ontwikkeld, waarin de bedrijven bevraagd worden over
welke verpakkingen (kunststof, glas etc.) en hoeveel verpakkingen (gewicht) zij op
de markt brengen. Dit is een vragenlijst waarin de gehanteerde begrippen zoals
verpakkingen, importeren, logistieke hulpmiddelen worden uitgelegd (vaak met
animaties) zodat bedrijf kan bepalen wat relevant is om in te vullen. Ook wordt in
de vragenlijst een grote verscheidenheid aan mogelijke verpakkingen getoond en
wordt per verpakking voor verschillende maten referentiegewichten genoemd. Dit is
gedaan omdat bedrijven veelal niet de benodigde informatie over de gebruikte
gewichten hebben. Dit is vooral het geval als verpakte producten geïmporteerd
worden, want de bedrijven registeren dan niet in welke verpakkingen producten
binnenkomen. Om toch tot een onderbouwde schatting te komen is gekozen te
werken met referentiegewichten. Deze referentiegewichten zijn verkregen van de
producenten van deze verpakkingen.
De vragenlijst is eerst in kleiner verband uitgetest (onder circa 800 bedrijven) en
nog aangepast om vervolgens het hoofdonderzoek uit te voeren. Middels een
steekproef zijn in 2013 en 2014 ruim 20.000 bedrijven uitgenodigd om aan de
(internet)enquête deel te nemen. De steekproef is alleen getrokken uit de branches
die relevant zijn. Binnen de steekproeftrekking is ook rekening gehouden met de
grootteklasse. In 2013 bedroeg de netto respons 3.973 bedrijven en in 2014 4.328
bedrijven. In 2014 is de onderzoeksmethode verder ontwikkeld en aangevuld met
controlevragen.
De verkregen gegevens zijn in detail geanalyseerd. Aandacht is besteed aan de
betrouwbaarheid van de ingevulde enquêtes, waarbij onlogische of onwaarschijnlijke
opgaven nader zijn beoordeeld en in sommige gevallen navraag is gedaan bij het
bedrijf. Bedrijven met een hoge opgave of een grote impact op de uitkomsten zijn
Pagina 13 van 25

opnieuw benaderd om hun opgave te verifiëren. Indien nodig zijn correcties
toegepast. Met behulp van de respons is een onderbouwde schatting gemaakt van
het totaal door onderdrempelige bedrijven op de markt gebrachte hoeveelheid
verpakkingen. Daarbij zijn bepaalde wegingen toegepast die onder andere verband
hielden met de grootte. Ook zijn de resultaten van het onderzoek en de schatting
vergeleken met een aantal externe bronnen, waaronder geaggregeerde gegevens
van de Belastingdienst en data van Belgische organisaties Valipac en Fostplus.
Tevens heeft een statistische review ervan plaatsgevonden door een extern
accountantsbureau.
De ILT concludeert dat in lijn met het Basisdocument monitoring verpakking 20132022 de StAV een onderzoeksmethode heeft laten ontwikkelen die tot doel heeft een
betrouwbaar beeld te krijgen van de hoeveelheid verpakkingen die door
onderdrempelige bedrijven op de markt zijn gezet. Met behulp van de methode
zoals nu ontwikkeld, kunnen bedrijven een redelijk onderbouwde inschatting maken
van de hoeveelheden verpakkingen die zij op de markt brengen. De ILT
veronderstelt dat door herhaling van dit onderzoek over meerdere jaren, een steeds
nauwkeuriger en onderbouwd beeld kan worden gegeven van de hoeveelheid op de
markt gebrachte verpakkingen door onderdrempelige bedrijven.
2.4 Logistieke hulpmiddelen
In 2014 zijn 85 kton logistieke hulpmiddelen van kunststof op de markt gezet.
Voorbeelden hiervan zijn kratten, vaten, big bags en IBC’s. Er zijn geen glazen
logistieke hulpmiddelen op de markt zijn gezet.
De hoeveelheid op de markt gebrachte logistieke hulpmiddelen wordt gerapporteerd
door de materiaalorganisaties. Voor kunststof is dat de NRK Verpakkingen
(Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie Verpakkingen). Hierin zijn de
producenten c.q. de makers van de verpakkingen vertegenwoordigd en dus niet de
producenten en importeurs van verpakte goederen. De NRK-verpakkingen doet
uitvraag bij diverse marktpartijen. De verkregen gegevens zijn een schatting op
basis van aannames. Bovendien meten de materiaalorganisatie niet bij de
normadressanten van het Besluit zijnde de bedrijven die voor het eerst verpakte
producten op de Nederlandse markt zetten.
De wijze waarop de materiaalorganisaties rapporteren is niet in overeenstemming
met de Regeling en het Basisdocument monitoring. StAV doet momenteel onderzoek
naar een verbeterde meetmethode. Daarom wordt in deze inspectie niet dieper
ingegaan op de betrouwbaarheid, juistheid en volledigheid van de gerapporteerde
hoeveelheid op de markt gebrachte logistieke hulpmiddelen.
2.5 Conclusies
In vorige ILT rapportages heeft de ILT meermalen opgemerkt dat de
betrouwbaarheid van de gerapporteerde op de markt gebrachte hoeveelheden
verpakkingen sterk te wensen overliet. De ILT constateert dat StAV in haar
monitoring put on market goede verbeteringen heeft doorgevoerd, zoals
accountantscontroles bij een flink percentage bovendrempelige bedrijven. Ook bij
onderdrempelige bedrijven wordt middels een onderzoek gekomen tot een meer
onderbouwde inschatting. Daarmee is de betrouwbaarheid van de gerapporteerde
cijfers aanzienlijk verbeterd. Dit geldt niet voor de hoeveelheid op de markt
gebrachte logistieke hulpmiddelen. De methodiek rond logistieke hulpmiddelen moet
nog worden verbeterd. StAV is daar momenteel mee bezig.

Pagina 14 van 25

3

Hoeveelheden gerecycled

3.1 Algemeen
Ten opzichte van eerdere inspecties van de ILT heeft de StAV in de monitoring een
flink aantal veranderingen aangebracht. Een aantal belangrijke veranderingen zijn:


Nedvang heeft in opdracht van StAV een Rapportagehandleiding
afvalbedrijven opgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten voor registratie van
verpakkingsafval vastgelegd. Doel van de Rapportagehandleiding is
duidelijkheid te verschaffen over wat er met betrekking tot verpakkingsafval
gemeld moet worden en hoe bedrijven de opgave in Wastetool moeten
doen. Hiermee wordt beoogd de afvalbedrijven op een meer eenduidige
manier te laten rapporteren in Wastetool.



Met behulp van de Rapportagehandleiding kunnen afvalbedrijven een
bedrijfsspecifieke procesbeschrijving opstellen voor registratie en rapportage
van verpakkingsafval. Nedvang ondersteunt bedrijven met het opstellen
hiervan. Als een bedrijf beschikt over een procesbeschrijving en deze heeft
geïmplementeerd, kan Nedvang overgaan tot erkenning van dit bedrijf.
Hiertoe voert Nedvang bij het bedrijf een procesaudit uit. Eind 2015 waren
zo’n 80 afvalbedrijven erkend. Dit betreffen zowel inzamelaars als recyclers.
Met een erkenning wordt aangegeven dat de registratie en rapportage van
verpakkingsafval binnen de bedrijfsvoering is geborgd. StAV geeft aan dat
het aantal erkende bedrijven nog verder zal groeien.



Nedvang voert jaarlijks procescontroles uit bij erkende bedrijven. Hiervoor
wordt een checklist gebruikt.



In samenwerking met externe accountants voert Nedvang steekproefsgewijs
zogenaamde dataverificaties uit. Hierbij worden de in Wastetool gemelde
gewichten geverifieerd aan de hand van de bedrijfsadministratie, de
weegbonnen en wordt de onderbouwing bij het gehanteerde aandeel
verpakking beoordeeld. De eventueel noodzakelijke correcties worden ook
doorgevoerd in Wastetool. Over 2014 zijn bij 26 afvalbedrijven de opgaven
op deze wijze inhoudelijk geverifieerd. Hierbij lag de nadruk op glas- en
kunststof verwerkende bedrijven. Ten tijde van het opstellen van het
monitoringsrapportage was over 22 dataverificaties gerapporteerd. Met de
uitgevoerde en afgeronde dataverificaties is 52% van het gemelde gewicht
glas en 40% van het gemelde gewicht kunststof geverifieerd.



Het aantal afvalbedrijven dat rapporteert in Wastetool is gestegen. Voor
bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval geldt dat 100% van de
gerapporteerde hoeveelheid gerecycled afkomstig is uit Wastetool. Voor glas
is dat 79% (één glasrecycler rapporteert niet in Wastetool).

3.2 Hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval
3.2.1 Bevindingen
Bij bedrijven wordt het kunststof verpakkingsafval ingezameld door inzamelaars, die
het verder opbulken en grotendeels naar Azië exporteren. Kunststof
verpakkingsafval van bedrijven kan volledig bestaan uit verpakkingsafval, maar ook
met niet verpakkingsafval zijn gemengd, zoals bijvoorbeeld het geval is bij
mengstromen van harde kunststoffen. Daarnaast kan sprake zijn van vervuiling van
deze stromen. In de verdere inzamel- en recyclingketen wordt de vervuiling eruit
gehaald en het materiaal gesorteerd op verschillende soorten en kwaliteiten
Pagina 15 van 25

kunststoffen.
In totaal is in Wastetool over 2014 een hoeveelheid van 121 kton ingezameld
bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval gemeld. Ten opzichte van 2013 (109 kton)
is dat een stijging. Volgens Nedvang is dat vooral een gevolg van dat in 2014 meer
bedrijven zijn gaan melden in Wastetool.
De gemelde hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval
bedraagt 117 kton en is volledig afkomstig uit Wastetool.
Een belangrijk deel van de ingezamelde stroom bedrijfsmatig kunststof
verpakkingsafval (121 kton) wordt geëxporteerd naar buiten Europa voor hergebruik
(en dan vooral naar China). Deze stroom mag alleen voor hergebruik worden
meegeteld als er bewijzen zijn dat de terugwinning en/of recycling heeft
plaatsgevonden onder omstandigheden die bij benadering gelijkwaardig zijn aan de
in EU-regelgeving voorgeschreven omstandigheden. Deze bewijzen ontbreken
(vooralsnog). De ILT heeft er in het verleden op gewezen dat het niet aannemelijk is
dat deze stroom volledig voor hergebruik geschikt is. Dit omdat het deels
mengstromen en deels stromen van minder hoogwaardige kwaliteit zijn. De ILT
heeft eerder geadviseerd te komen tot een onderbouwde correctiefactor. Over 2014
heeft Nedvang een correctie toegepast van 4 kton. Deze correctie is gebaseerd op
een expert guess van VKR leden3. De correctie is (nog) gebaseerd op een
(onderbouwde) inschatting.
StAV wil komen tot een lijst met beoordeelde recyclers buiten Europa. Hiertoe is in
overleg met NRK recycling een protocol opgesteld voor beoordeling van
gelijkwaardige verwerking buiten Europa. Inmiddels zijn in de zomer van 2015 de
eerste recyclers buiten de EU door een externe instantie beoordeeld. Daarbij wordt
ook beoordeeld wat de capaciteit en het rendement van de installatie is. Geaudite
bedrijven worden na twee jaar weer beoordeeld.
De opgave van de hoeveelheid ingezameld en gerecycled bedrijfsmatig kunststof
verpakkingsafval is gebaseerd op de opgave in Wastetool van 17 bedrijven.
Hieronder was ook de Stichting Retour Verpakkingen Nederland die rapporteert over
de recycling van statiegeld flessen. De statiegeld flessen van de twee andere
statiegeldsystemen worden verwerkt en gemeld door een aantal van de
bovengenoemde 17 bedrijven. Drie bedrijven hebben over 2014 een nulopgave
gedaan omdat zij over dat jaar geen kunststofactiviteiten hadden of omdat deze
bedrijven alle kunststof voor verdere bewerking hebben afgegeven.
Mogelijk is er nog een aantal kleinere spelers die geen opgave hebben gedaan.
Nedvang geeft aan dat jaarlijks in overleg met een expertgroep van de
branchevereniging wordt vastgesteld welke bedrijven relevante stromen ontvangen
en bewerken en dus zouden moeten melden. Hiermee wordt naar schatting van
Nedvang het leeuwendeel van alle relevante stromen gemeld. Voor zover
stromen/ontdoeners niet in beeld zijn, gaat het om kleine hoeveelheden. Vooral als
het gaat om logistieke hulpmiddelen zou mogelijk nog niet alles in beeld zijn. De ILT
heeft geen aanwijzingen dat omvangrijke stromen buiten de monitoring blijven.

3

In deze expert guess is eerst bepaald welke bedrijven bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval exporteren buiten
Europa. Deze vier bedrijven zouden gezamenlijk circa 54 kton kunststof verpakkingsafval geëxporteerd hebben
buiten Europa. Vervolgens wordt ingeschat dat 18 kton daarvan mengstromen betreffen. Op basis van een expert
guess van VKR leden is een inschatting gemaakt van het percentage van de mengstromen dat na sortering en voor
het recyclingproces uitvalt en daarom het meetpunt voor recycling niet passeert. Geschat wordt dat dit 20% betreft.
Deze schatting is gerelateerd aan de maximale kwaliteit 80/20. VKR leden geven aan dat onder deze kwaliteit
mengstromen niet geëxporteerd worden naar China.

Pagina 16 van 25

Het overgrote deel van de bedrijven heeft de registratie van het verpakkingsafval
geborgd in haar bedrijfsprocessen, 15 bedrijven zijn erkend door Nedvang. Bij zes
van deze bedrijven heeft een verificatie op de gemelde hoeveelheden
plaatsgevonden middels een dataverificatie. Geconstateerde correcties zijn
doorgevoerd in Wastetool. Voor zover de correcties zijn doorgevoerd na verschijning
van het Verslagleggingsformulier en het Monitoringsrapport 2014, worden de
correcties meegenomen in het verslag over 2015.
De ILT heeft van de door haar bezochte bedrijven de resultaten van de
dataverificaties ingezien. Dit betrof vijf bedrijven. Bij één bedrijf werd geen
afwijking vastgesteld tijdens de dataverificatie. Bij één bedrijf werd geconstateerd
dat de opgave 54% te hoog was (4,5 kton). Bij één bedrijf werd vastgesteld dat de
transitostromen ten onrechte niet waren opgegeven. Dit betrof een aanzienlijke
hoeveelheid van 17,4 kton. Deze 17,4 kton zijn echter wel meegenomen in de
rapportage over 2014. Bij de overige twee bedrijven werden kleinere afwijkingen
vastgesteld. De afwijkingen zal Nedvang meenemen in de rapportage over 2015
(met uitzondering dus van de genoemde transitostromen). Dit leidt tot een lagere
hoeveelheid dan 117 kton. Naar aanleiding van deze vijf dataverificaties zal de
hoeveelheid zal met circa 4 tot 5 kton naar beneden moeten worden bijgesteld.
Tijdens de uitgevoerde controles heeft de ILT het volgende geconstateerd:


Gecontroleerde bedrijven maken in de acceptatie en registratie in het eigen
administratieve systeem onderscheid tussen kunststof verpakkingsafval en
niet verpakkingsafval. Het verpakkingsafval wordt in het weegsysteem
gelabeld, bijvoorbeeld door het koppelen van een verpakkingscode aan
bepaalde stromen of doordat in de procesbeschrijving en werkinstructie is
aangegeven welke stromen verpakkingsstromen betreffen. Ook worden
bijvoorbeeld productie-uitval en landbouwplastic onder aparte noemers, niet
zijnde verpakkingscode geregistreerd. Dit is een duidelijke verbetering ten
opzichte van eerdere ILT-onderzoeken. De ILT heeft bij haar controles echter
nog wel in een enkel geval geconstateerd dat partijen kunststof afval soms
ten onrechte het label verpakkingsafval kregen.



Er bestaat (nog) geen eenduidigheid in hoe mengstromen worden gemeld in
Wastetool. Sommige bedrijven rapporteren deze mengstromen (nog) niet.
Andere bedrijven rapporteren deze stromen wel en hebben het aandeel
verpakkingen in deze stromen onderbouwd vastgesteld met
steekproefsgewijze sorteerproeven. In de procesaudits die Nedvang uitvoert
wordt het onderbouwd vaststellen van het aandeel verpakkingen
meegenomen. Daarbij vindt de ILT het van belang dat de steekproeven op
de samenstelling van de mengstromen periodiek herhaald worden en in
ieder geval als de samenstelling van de mengstromen wijzigt. Dit is ook zo
bepaalt in de Regeling. Het aandeel niet onderbouwde mengstromen is ten
opzichte van eerdere inspecties van de ILT afgenomen.



Voor folies heeft Nedvang een correctiefactor bepaald die de bedrijven voor
hun foliestromen moet hanteren. Deze correctiefactor is vastgesteld op basis
van een aantal schouwen. Het aandeel verpakkingen in foliestromen
bedraagt volgens deze schouwen in 2014 gemiddeld 97%. Tijdens de
controles heeft de ILT vastgesteld dat niet alle bedrijven die foliestromen
ontvangen/bewerken deze correctie hanteren. Zij melden hun foliestroom
als een 100% verpakkingsstroom. Dit leidt tot een te hoge opgave. De ILT
kan dit echter niet nader kwantificeren omdat zij niet alle daarvoor
benodigde gegevens heeft ingezien. Overigens is dit ook in de
dataverificaties vastgesteld.
Pagina 17 van 25



Over het begrip transito bestaat bij bedrijven nog onduidelijkheid. Om er
voor zorg te dragen dat alleen die stromen worden gemeld, die Nederlands
verpakkingsafval betreffen, bepaalt Nedvang in overleg met de betrokken
bedrijven of transitostromen gemeld worden. Het gaat dan om
monostromen kunststofverpakkingsafval die worden doorverkocht zonder
dat deze de eigen weegbrug passeren. Deze situatie is de ILT bij meerdere
controles tegengekomen. Geconstateerd is dat volgens bovenstaande
werkwijze gehandeld wordt. Volgens StAV worden transito-mengstromen
slechts gemeld indien er een onderbouwde schatting van het aandeel
verpakkingen is gemaakt. Deze situatie is de ILT bij haar controles niet
tegengekomen en zij heeft deze dan ook niet kunnen verifiëren.



De ILT heeft bij enkele van de gecontroleerde bedrijven fouten in de
Wastetoolopgave vastgesteld. Het betrof dan ondermeer dat bepaalde
stromen ten onrechte zijn gerapporteerd in Wastetool (betrof geen
verpakkingsafval) en dat een stroom dubbel was gemeld, in twee
achtereenvolgende maanden. Bij één bedrijf ontbrak de maandopgave van
december (betrof circa 2 kton).



Bij een aantal bedrijven is vastgesteld dat voor het doen van de opgave in
Wastetool handmatige handelingen (bijvoorbeeld de juiste selecties maken)
en/of berekeningen nodig zijn (bijvoorbeeld om uit een mengstroom het
verpakkingsdeel te melden). Deze handmatige handelingen maken het
proces foutgevoelig. Bij twee bedrijven zijn ook daadwerkelijk fouten
vastgesteld.



Bij het juist vaststellen van de herkomst van het materiaal (is het materiaal
dat op de Nederlandse markt is geweest) zijn in een enkel geval nog fouten
aangetroffen. In die gevallen waren ten onrechte buitenlandse stromen
gemeld die niet op de Nederlandse markt zijn geweest. Tevens heeft de ILT
geconstateerd dat voor het meetellen van stromen alleen de Nederlandse
leveranciers worden geselecteerd. Echter ook Nederlandse leveranciers
kunnen materiaal aanleveren dat van het buitenland afkomstig is. De ILT
heeft niet kunnen vaststellen hoe groot dat risico is.

3.2.1 Conclusies
De ILT concludeert dat de wijze waarop de monitoringsgegevens van bedrijfsmatig
kunststof verpakkingsafval tot stand komt, ten opzichte van de voorgaande
inspectie gewijzigd is en dat er diverse stappen zijn gezet die leiden tot een
verbetering van de juistheid, volledigheid en betrouwbaarheid van de gegevens. Alle
gerapporteerde stromen komen nu uit Wastetool en zijn gebaseerd op feitelijke
metingen. Ruim 85% van de bedrijven heeft de wijze waarop de rapportage in
Wastetool tot stand komt, geborgd en vastgelegd in een procesbeschrijving en is
erkend door Nedvang. In hun registratie houden de bedrijven de
verpakkingsstromen steeds beter gescheiden van de niet-verpakkingstromen.
Verdere verbetering op dit punt blijft echter mogelijk en nodig, mede omdat nog
niet altijd duidelijk is dat het verpakkingsafval betreft dat op de Nederlandse markt
is geweest. Bij mengstromen is meer onderbouwd vastgesteld wat het aandeel
verpakkingen is. Voor zover geen onderbouwing van het aandeel verpakkingen
aanwezig is, worden mengstromen veelal niet gemeld in Wastetool.
Verder verifieert Nedvang steekproefsgewijs de juistheid en volledigheid van de
opgave middels dataverificaties. De hieruit volgende noodzakelijke correcties
worden in Wastetool vastgelegd. Ook voert Nedvang procescontroles uit waarbij
beoordeeld wordt of het bedrijf het proces van registratie en rapportage heeft
Pagina 18 van 25

vastgelegd en juist toepast.
Al met al is de betrouwbaarheid van de monitoringsgegevens toegenomen. De ILT
heeft nog wel een aantal onjuistheden en onvolledigheden aangetroffen in de
gegevens. De geconstateerde onjuistheden geven de ILT echter geen aanleiding te
veronderstellen dat de recyclingnorm niet wordt gehaald.
3.3 Hoeveelheid recycling glazen verpakkingsafval
3.3.1 Bevindingen
Glasafval uit huishoudens wordt door burgers ingeleverd bij de glasbakken. De
glasbakken worden in opdracht van gemeenten door inzamelaars geleegd. Het glas
wordt vervolgens door de inzamelaar aan de door de gemeente gecontracteerde
bewerker aangeboden.
Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het afvoeren van glazen verpakkingsafval.
Ook bij bedrijven wordt het apart ingezameld door inzamelaars. Glasafval bij
bedrijven kan volledig bestaan uit verpakkingsafval, maar kan ook met procesafval
of productie-uitval zijn gemengd.
De glasafvalstromen worden na inzameling afgevoerd naar Nederlandse en
buitenlandse bedrijven die gespecialiseerd zijn in verdere sortering van het glazen
verpakkingsafval. Het materiaal bevat naast glas ook keramiek, steen en porselein
(KSP), papier van etiketten, resten van levensmiddelen, deksels en andere
materialen. De glasbewerker haalt de meeste vervuiling eruit en werkt het op tot
grondstof voor de glasproducent. De glasproducenten stellen hoge eisen aan de
kwaliteit c.q. verontreinigingsgraad (20gram/ton) van de glasscherven die weer als
grondstof moeten dienen.
De hoeveelheid ingezameld glas
De hoeveelheid ingezameld glas afkomstig van huishoudens bedraagt over 2014 in
totaal 338 kton. Ten opzichte van 2013 (345 kton) is dat een lichte daling. Eind
2014 is Nedvang gestart met de campagne “Glas in het Bakkie” teneinde het
scheiden van glazen verpakkingen onder de aandacht te brengen bij een breed
publiek en te verbeteren. Wellicht dat de effecten van deze actie over 2015
zichtbaar worden.
De gerapporteerde hoeveelheid ingezameld glas afkomstig van huishoudens is
volledig afkomstig uit Wastetool. Alle Nederlandse gemeenten hebben de
hoeveelheid ingezamelde glazen verpakkingsafval gemeld in Wastetool. De
gemeenten rapporteren maandelijks in Wastetool het gewicht aan ingezamelde
glazen verpakkingen. Dit betreft door bewerkers geaccepteerd materiaal en de
gemelde hoeveelheden moeten middels weegbonnen onderbouwd kunnen worden.
Nedvang vraagt jaarlijks van circa 20% van de Nederlandse gemeenten een
onafhankelijke controle door accountants. De accountants hanteren bij deze controle
het audit- en controleprotocol zoals dat door Nedvang is opgesteld. 80 gemeenten
zijn over 2014 gevraagd een dergelijke controle te laten uitvoeren. Ten tijde van het
opstellen van de monitoringsrapportage was van 74 gemeenten een assurancerapport ontvangen. De gemiddeld aangetroffen afwijkingen zijn minimaal (0,01%).
Al in haar vorige inspectie over 2011 heeft de ILT geconcludeerd dat Nedvang een
goede structuur heeft opgezet om de betrouwbaarheid van de gegevens betreffende
het ingezameld huishoudelijk glazen verpakkingsafval te waarborgen.
De hoeveelheid ingezameld glas afkomstig van bedrijven bedroeg in 2014 76 kton.
Pagina 19 van 25

Deze hoeveelheid is niet (volledig) geregistreerd in Wastetool, maar net als
voorgaande jaren berekend door uit te gaan van het totale gewicht van gerecycled
glas (441 kton). Daarvan bestaat 338 kton uit bij huishoudens ingezameld
verpakkingsglas. Beredeneerd wordt dat het resterende deel van 76 kton (414-338)
afkomstig moet zijn van bij bedrijven ingezameld verpakkingsglas. Deze 76 kton is
niet (volledig) geregistreerd in Wastetool.
De gerapporteerde hoeveelheid ingezameld glas afkomstig van bedrijven van 76
kton is dus een (berekende) aanname. Nedvang heeft middels een nadere uitvraag
bij vier grote inzamelaars van glazen verpakkingsafval getracht een nadere
onderbouwing te geven voor deze 76 kton. Nedvang heeft bij deze bedrijven
opgevraagd hoeveel glas zij rechtstreeks hebben ontvangen van bedrijfsmatige
ontdoeners. Deze gegevens zijn via de e-mail aangeleverd. Hieruit blijkt dat
waarschijnlijk 52 kton ontvangen is van directe bedrijfsmatige ontdoeners. Een deel
hiervan is geregistreerd in Wastetool, maar door de manier van registeren in
Wastetool in 2014, nog niet zichtbaar als afkomstig van bedrijfsmatige ontdoeners.
De ILT merkt ten aanzien van deze door vier grote inzamelaars aangeleverde
gegevens het volgende op. Onder andere door de manier van inzamelen en wegen
en doordat bij de inname van het glazen verpakkingsafval geen onderscheid wordt
gemaakt tussen verpakkingsglas afkomstig van huishoudens en verpakkingsglas
afkomstig van bedrijven, is het voor inzamelaars moeilijk een exacte inschatting
geven van de hoeveelheid “bedrijfsmatig glas”. De bedrijven erkennen dit zelf ook.
Zo geeft een bedrijf bij de opgegeven hoeveelheid “rechtstreeks ontvangen van
bedrijfsmatige ontdoeners” aan dat zij niet kan garanderen dat deze stroom ook
volledig bestaat uit bedrijfsmatig afvalglas. Ook geeft ditzelfde bedrijf aan dat bij de
hoeveelheid die zij van inzamelaars ontvangen ook deels bedrijfsmatig glas kan
zitten. Bovendien kan glas van bedrijfsmatige ontdoeners ook productie-uitval
betreffen, dat niet als verpakking op de Nederlandse markt is geweest.
Resteert over 2014 24 kton glas (76-52 kton) dat wel is ingezameld maar dat niet
geregistreerd is in Wastetool en waarvan ook niet op een andere wijze een
onderbouwing is en waarop geen verificatie heeft plaatsgevonden.
Sinds 2015 is Wastetool anders ingericht en wordt gemeld naar type ontdoener
(gemeente, bedrijfsmatige ontdoener of ander afvalbedrijf). Het gewicht van
ingezameld verpakkingsmateriaal dat direct afkomstig is van bedrijfsmatige
ontdoeners is dus vanaf 2015 direct herleidbaar uit Wastetool. De ILT merkt hierbij
op dat het gewicht geaggregeerd dient te worden opgegeven, dus niet uitgesplitst
per ontdoener. Voor glas is dit een gemiste kans om inzicht te krijgen in de
ontdoener en daarmee de vraag of het afval van verpakkingsglas betreft, dan wel
dat het productie-uitval betreft.
De hoeveelheid gerecycled glas
De opgave van 414 kton gerecycled glazen verpakkingsafval is gebaseerd op de
opgave in Wastetool van tien glasrecyclingsbedrijven. Van één glasrecyclingsbedrijf
zijn de gegevens ontvangen via een e-mail. Voor de rapportage in Wastetool
hanteren de glasrecyclers de Rapportagehandleiding. Negen glasrecyclers zijn
erkend door Nedvang en één is in ver gevorderd stadium om tot erkenning te
komen. Bij zes van deze bedrijven heeft een dataverificatie plaatsgevonden over de
opgave van 2014.
328 kton (79%) van de gemelde hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig glazen
Pagina 20 van 25

verpakkingsafval is afkomstig uit Wastetool. Het overgrote deel van de bedrijven
heeft de registratie van het verpakkingsafval geborgd in haar bedrijfsprocessen en
bij zes van de bedrijven heeft een verificatie op de gemelde hoeveelheden
plaatsgevonden.
De ILT heeft van de door haar bezochte bedrijven de resultaten van de
dataverificaties ingezien. Dit betrof twee bedrijven. Bij een bedrijf werd geen
afwijking vastgesteld tijdens de dataverificatie. Bij het andere bedrijf werd
vastgesteld dat er nader onderzoek dient te worden gedaan naar de mogelijkheid
dat in de Wastetoolopgave ook productie afval is meegenomen.
ILT heeft tijdens haar vorige inspectie signalen ontvangen dat de vervuiling in de
glasscherven wellicht boven de norm uit het UMP zou liggen. Naar aanleiding
hiervan heeft Nedvang een onderzoek laten uitvoeren naar de in het geaccepteerde
glas aanwezige (productvreemde) vervuiling. Er zijn 15 monsters bont glas
geanalyseerd op het aandeel en type vervuiling. De glasgebonden vervuiling
bedroeg gemiddeld 0,96% en bestaat voor het grootste deel uit metalen doppen,
deksels en capsules. De niet glasgebonden vervuiling (KSP, ander glas en andere
materialen bedroeg gemiddeld 0,54%. De totale vervuiling bedroeg gemiddeld
1,5%. Dit is ruim beneden de door Nedvang gestelde norm van 2,5%. Dit onderzoek
zal de komende jaren worden herhaald.
Tijdens de controles is gebleken dat een aantal gecontroleerde glas
recyclingbedrijven in hun registratie daar waar mogelijk een onderscheid maken
tussen verpakkingsglas en procesuitval. Dit onderscheid wordt gemaakt als deze
stroom procesuitval niet vermengd is met andere stromen zoals glas uit de glasbak.
Indien inzamelaars zowel bij gemeenten als bij bedrijven glas inzamelen en dit glas
niet gescheiden wordt gehouden, kunnen de glasrecyclingbedrijven bij binnenkomst
deze stromen niet meer van elkaar onderscheiden en dus ook niet apart registreren.
Dit betekent dat niet is uitgesloten dat een deel van het ontvangen glas bij de
glasrecyclingbedrijven bestaat uit niet (op de markt gebracht) verpakkingsglas. Naar
verwachting zal dit niet een omvangrijk deel zijn, maar de exacte omvang van de in
het verpakkingsglas aanwezige niet verpakkingsglas kan de ILT niet vaststellen.
Verder heeft de ILT bij de uitgevoerde controles geen onjuistheden vastgesteld in de
(Wastetool)opgave van de glasrecyclingsbedrijven.

3.3.2 Conclusies
De ILT concludeert dat de wijze waarop de monitoringsgegevens van glazen
verpakkingsafval tot stand komt, ten opzichte van de voorgaande inspectie
veranderd is. Meer gegevens komen uit Wastetool. Dit gold al voor de hoeveelheid
ingezameld huishoudelijk glas (100% uit Wastetool). Maar anno 2014 is ook het
merendeel (79%) van de gerapporteerde hoeveelheid gerecycled glas afkomstig uit
Wastetool. De ingezamelde glasscherven worden gesorteerd en verwerkt door elf
bedrijven. Tien daarvan melden de hoeveelheid gerecycled in Wastetool en hebben
de wijze waarop de rapportage in Wastetool tot stand komt, geborgd en vastgelegd
in een procesbeschrijving en zijn erkend door Nedvang of worden dat op korte
termijn. Verder verifieert Nedvang steekproefsgewijs de juistheid en volledigheid
van de opgave middels dataverificaties. Ook voert Nedvang procescontroles uit
waarbij beoordeeld wordt of het bedrijf het proces van registratie en rapportage
heeft vastgelegd en juist toepast. Dit alles heeft geleid tot een verbetering van de
juistheid, volledigheid en betrouwbaarheid van de gegevens.
Pagina 21 van 25

Over de hoeveelheid ingezameld glas van bedrijfsmatige ontdoeners zijn echter nog
geen volledig onderbouwde en geverifieerde gegevens beschikbaar.
Tenslotte kan niet worden uitgesloten dat in de geregistreerde hoeveelheden
verpakkingsglas ook niet verpakkingsglas is ingesloten. Hoewel
glasrecyclingbedrijven in de registratie vaker onderscheid maken in verpakkingsglas
en niet verpakkingsglas (zijnde procesuitval en schone breuk), is het maken van dat
onderscheid niet bij alle binnenkomende stromen mogelijk. Dit onderscheid kan bij
gemengde stromen alleen eerder in de verwerkingsketen worden gemaakt.

Pagina 22 van 25

4

Conclusies

De ILT heeft een inspectie uitgevoerd naar de door StAV over 2014 gerapporteerde
recyclingpercentages van 79% voor glazen verpakkingsafval en 50% voor kunststof
verpakkingsafval. Omdat de ILT eerder dit jaar al de hoeveelheid gerecycled
huishoudelijk kunststof verpakkingsafval heeft beoordeeld, is bij deze inspectie
uitsluitend de hoeveelheid gerecycled bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval
beoordeeld. De inspectie richtte zich op de realisatie van de recyclenormen zoals die
zijn opgenomen in artikel 4, lid 2 van het Besluit beheer verpakkingen, papier en
karton. De inspectie richtte zich ook op de vraag of de wijze van monitoring in
overeenstemming is met de Regeling formulier verslaglegging verpakkingen en dan
vooral op de vraag of de wijze van monitoring leidt tot gegevens die volledig,
transparant, betrouwbaar en juist zijn.
Realisatie van de normen:
Het over 2014 gerapporteerde recyclingpercentage van kunststof verpakkingsafval
van 50% voldoet aan de norm van 42%, zoals gesteld in artikel 4, lid 2 onder a van
het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton (zoals dat in 2014 geldig was).
Het over 2014 gerapporteerde recyclingpercentage van glazen verpakkingsafval van
79% voldoet niet aan de norm van 90%, zoals die gesteld is in artikel 4, lid 2,
onder b van het Besluit.
Wijze van monitoring:
Voor zowel de hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen als de hoeveelheid
gerecyclede verpakkingen van glas en kunststof geldt dat de cijfers wezenlijk anders
tot stand zijn gekomen dan in voorgaande jaren. Er zijn diverse stappen gezet die
leiden tot een verbetering van de juistheid, volledigheid en betrouwbaarheid van de
gegevens. De wijze van monitoring is op belangrijke onderdelen in
overeenstemming met de in de bijlage van de Regeling opgenomen bepalingen.
De StAV heeft in de monitoring van de hoeveelheid op de markt gebrachte
verpakkingen diverse verbeteringen doorgevoerd:


de aangiften van bovendrempelige bedrijven worden vanaf 2013
steekproefsgewijs beoordeeld op volledigheid en juistheid aan de hand van
een daartoe opgesteld accountantsprotocol. Deze systematiek voldoet aan
hetgeen hierover is opgenomen in de Regeling. Die stelt namelijk dat
aangegeven moet worden welke audits zijn uitgevoerd en wat de uitkomsten
daarvan zijn.



Er is een onderzoeksmethode ontwikkeld die als doel heeft een betrouwbaar
beeld te verkrijgen van de hoeveelheid verpakkingen die door
onderdrempelige bedrijven op de markt zijn gebracht. Met behulp van deze
onderzoeksmethode wordt een meer nauwkeurig en onderbouwd beeld
geschetst van de hoeveelheid put on market.

De ILT heeft geen reden aan te nemen dat de gerapporteerde hoeveelheden een
onvoldoende betrouwbaar beeld zouden geven van de werkelijkheid.
De hoeveelheid op de markt gebrachte logistieke hulpmiddelen komt nog tot stand
middels schattingen en aannamen en zijn (nog)niet in overeenstemming met de
Regeling. De StAV was ten tijde van deze inspectie bezig met een onderzoek naar
Pagina 23 van 25

een verbeterde meetmethode.
Ook bij de monitoring van de hoeveelheid gerecyclede verpakkingen zijn diverse
verbeteringen doorgevoerd. Dit geldt zowel voor de wijze waarop de afvalbedrijven
hun opgave doen als de wijze waarop StAV deze opgave beoordeeld. Het gaat
ondermeer om de volgende verbeteringen:


De gerapporteerde hoeveelheid gerecycled kunststof komt nu volledig uit
Wastetool. Voor glas geldt dat 79% uit Wastetool komt; dit zijn
hoeveelheden gebaseerd op feitelijke wegingen.



Een grote meerderheid van de bedrijven die rapporteren in Wastetool heeft
de wijze waarop de rapportage in Wastetool tot stand komt, geborgd en
vastgelegd in een procesbeschrijving en zijn erkend door Nedvang.



Nedvang verifieert steekproefsgewijs de juistheid en volledigheid van de
opgaven middels dataverificaties. Hieruit volgende correcties worden in
Wastetool doorgevoerd.



Nedvang voert ook procesaudits uit bij erkende bedrijven.



In hun registratie houden de bedrijven, voor zover hen bekend, de
verpakkingsstromen gescheiden van de niet-verpakkingstromen (specifiek
voor kunststof).



Bij mengstromen is met behulp van sorteerproeven meer onderbouwd
vastgesteld wat het aandeel verpakkingen is. Voor zover geen onderbouwing
van het aandeel verpakkingen aanwezig is, worden mengstromen veelal niet
gemeld in Wastetool (specifiek voor kunststof).



Voor zover er aannames worden gedaan, zijn deze over het algemeen
onderbouwd en voldoen ze aan de voorwaarden zoals genoemd in de
Regeling.

Dit alles heeft geleid tot een verbetering van de juistheid, volledigheid en
betrouwbaarheid van de gerapporteerde gegevens.
Bij kunststof heeft de ILT heeft nog enkele onjuistheden aangetroffen in de
gegevens. Deze onjuistheden leiden niet tot de conclusie dat de realisatie van de
recyclenorm van 42% in het geding is.
Bij glas is vastgesteld dat over de hoeveelheid ingezameld glas van bedrijfsmatige
ontdoeners nog geen volledig onderbouwde en geverifieerde gegevens beschikbaar
zijn. Ook is niet uitgesloten dat in de geregistreerde hoeveelheden verpakkingsglas
ook niet verpakkingsglas is ingesloten. Voor het overige zijn er bij glas geen
feitelijke onjuistheden aangetroffen.

Pagina 24 van 25

Pagina 25 van 25