TRAUMAZORG IN BEELD

Landelijke
Traumaregistratie
2009 - 2013
Rapportage Nederland

Voorwoord
Mensen met lichamelijk letsel, zoals verkeersslachtoffers, hebben vaak direct professionele medische hulp
nodig. Voor deze ongevalpatiënten betekent de juiste zorg op de juiste plaats het verminderen van het risico
op gezondheidsschade of zelfs overlijden. Het is daarom erg belangrijk dat de traumazorgketen goed
functioneert. Dit geldt zeker voor patiënten met ernstig letsel. Voor het verder verbeteren van de zorgketen
voor ongevalpatiënten is het noodzakelijk dat informatie hierover beschikbaar is. Hiervoor is de landelijke
traumaregistratie (LTR) in 2007 opgericht.
Dit rapport presenteert de kerngetallen van de LTR voor 2009-2013. Dit is het derde rapport in een reeks van
standaardrapportages over de LTR.
Ketenregistratie
De LTR is een ketenregistratie en onderscheidt zich daarmee van veel andere registraties in de zorg. Zo worden
in de LTR gegevens vastgelegd vanaf het tijdstip van het ongeval, de prehospitale opvang tot en met het
ontslag uit het ziekenhuis. Op basis van een vastgestelde gegevens set biedt de traumaregistratie inzicht in de
kenmerken van de patiënten en hun letsels, de gang van patiënt door de keten en de uitkomst van zorg.
2013 in beeld
In 2013 zijn in de LTR ruim 79.000 acuut klinische opnames van ongevalpatiënten geregistreerd door 98% van
alle ziekenhuislocaties met een afdeling spoedeisende hulp (SEH) in Nederland. Ruim 5.300 van deze
ongevalpatiënten waren ernstig gewond (multi-traumapatiënten). 60% van de ernstig gewonden zijn in 2013
behandeld in een traumacentrum ziekenhuis met alle faciliteiten voor de opvang van ernstig gewonden.
Uitkomst evaluatie, op basis van ziekenhuismortaliteit, toont dat de Nederlandse traumazorg, in vergelijking tot
Amerikaanse referentiewaarden, goed is.
Inzichten gebruiken
De LTR kan als meetinstrument dienen om verbeterpunten aan te wijzen en effecten van verbeteracties
zichtbaar te maken. Wij nodigen iedereen uit om de gegevens tegen het licht te houden, de zorg voor de
ongevalpatiënten te bespreken en waar mogelijk verder te verbeteren.
Hiervoor is volledigheid en betrouwbaarheid van de gegevens essentieel. Landelijk zien we dat sommige items,
zoals de letselcoderingen en de mortaliteit, zeer volledig zijn geregistreerd voor 98% van alle cases.
Daarentegen zijn er ook items die beter vastgelegd moeten worden. Voorbeelden zijn de prehospitale
gegevens en de vitale parameters op de SEH. Deze ontbreken op dit moment bij meer dan de helft van de
patiënten. Een betere registratie van deze items is nodig voor een nauwkeurige evaluatie van de uitkomst van
zorg en het beschrijven van de gang van de patiënt door de zorgketen. Wij vragen daarom alle deelnemende
partners aandacht te blijven besteden aan het zo volledig mogelijk vastleggen van alle items van de LTR.
December 2014,
Prof. dr. H.J.J.M. Berden, voorzitter dagelijks bestuur LNAZ
Prof. dr. L.P.H. Leenen, voorzitter wetenschappelijke adviesraad LTR LNAZ

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Inhoud
1.

Inleiding.................................................................................................................... 1

1.1 Achtergrond Landelijke Traumaregistratie .................................................................................................. 1
1.2 Inclusiecriteria en dataset LTR ..................................................................................................................... 3
1.3 Leeswijzer ..................................................................................................................................................... 4

2.

Deelname LTR ........................................................................................................... 5

3.

Basis kenmerken ongevalpatiënten ........................................................................... 7

3.1
3.2
3.3
3.4

Aantal geregistreerde ongevalpatiënten...................................................................................................... 7
Leeftijd ongevalpatiënten ............................................................................................................................ 8
Geslacht ongevalpatiënten........................................................................................................................... 9
Tijdstip ongeval .......................................................................................................................................... 10

4.

Opvang en behandeling ongevalpatiënten............................................................... 11

4.1 Herkomst ongevalpatiënt ........................................................................................................................... 11
4.2 Verwijzer naar SEH ..................................................................................................................................... 12
4.3 Vervoer naar ziekenhuis ............................................................................................................................. 13
4.4 Ambulance doorstroomtijden .................................................................................................................... 14
4.5 Spreiding opvang ongevalpatiënten over de ziekenhuizen ........................................................................ 15
4.6 Maand aankomst SEH ................................................................................................................................ 16
4.7 Tijdstip aankomst SEH ................................................................................................................................ 17
4.8 Verblijfsduur SEH ........................................................................................................................................ 18
4.9 Bestemming na SEH ................................................................................................................................... 19
4.10 Ziekenhuisopname ..................................................................................................................................... 20
4.11 IC opname .................................................................................................................................................. 21
4.12 Ontslagbestemming ................................................................................................................................... 23

5.

Letsels ongevalpatiënten......................................................................................... 25

5.1 Letselaard ................................................................................................................................................... 25
5.2 Letsels naar lichaamsregio ......................................................................................................................... 26
5.2.1 Verdeling letsels naar lichaamsregio’s .......................................................................................... 26
5.2.2 Verdeling ernstige letsels naar lichaamsregio’s ............................................................................ 28

6.

Letselernst ongevalpatiënten .................................................................................. 29

6.1 Fysiologische letselernst: revised trauma score (RTS) ............................................................................... 29
6.1.1 RTS Prehospitaal ............................................................................................................................ 30
6.1.2 RTS bij aankomst op de SEH .......................................................................................................... 32
6.2 Anatomische letselernst: Injury Severity Score (ISS) .................................................................................. 34
6.2.1 Ernstig gewonde patiënten ........................................................................................................... 35

7.

Uitkomst traumazorg .............................................................................................. 37

7.1 Overlijden ................................................................................................................................................... 37
7.2 Obductie ..................................................................................................................................................... 38
7.3 Uitkomst evaluatie ..................................................................................................................................... 39

Bijlage 1: LTR MTOS + dataset ........................................................................................ 41

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Inleiding

1. Inleiding
1.1

Achtergrond Landelijke Traumaregistratie

In 1999 hebben tien ziekenhuizen een aanwijzing gekregen als traumacentrum op basis van artikel 8 van de
Wet op bijzondere medische verrichtingen (Wbmv). In 2008 is een elfde traumacentrum aangewezen 1 (figuur
1). Met het inrichten van deze traumacentra is beoogd de kwaliteit van de opvang voor traumapatiënten te
waarborgen en waar mogelijk te verbeteren. Regionalisatie van de traumazorg en de realisatie van goede
opvang en behandeling van traumapatiënten door de traumazorgketen stonden hierbij centraal. Het geheel
moest leiden tot een geïntegreerd landelijk systeem van traumazorg.

Figuur 1:

De 11 traumacentra in Nederland

Het beleid voor de traumacentra is neergelegd in de beleidsvisie ’Traumazorg’2. In deze beleidsvisie is een
aantal specifieke taken voor de traumacentra omschreven. Eén van de taken is het realiseren van een regionale
traumaregistratie resulterend in een landelijke traumaregistratie (LTR). De resultaten van deze
traumaregistratie zijn onderwerp van dit rapport.

1 In de 11 traumaregio’s is één ziekenhuis met een aanwijzing als traumacentrum. Uitzondering hierop is het Traumacentrum West. Dit
betreft een samenwerkingsverband tussen drie ziekenhuizen (het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), het Medisch Centrum
Haaglanden (MCH) en het HagaZiekenhuis (HAGA)).
2 Spoedeisende medische hulpverlening bij ongevallen en rampen. Beleidsvisie traumazorg ex artikel 8 Wet op bijzonder medische
verrichtingen. Tweede Kamer, vergaderjaar 1998-1999. 25387 nr. 4. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; 1998.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

1

Inleiding

Organisatie
De 11 traumacentra hebben zich verenigd in het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ), voorheen de Landelijke
Vereniging voor Traumacentra (LvTC). Het LNAZ heeft de landelijke traumaregistratie ontwikkeld. Deze is
gebaseerd op een vastgestelde basisset van gegevens (zie paragraaf 1.2) die door de ziekenhuizen in alle regio’s
op uniforme wijze worden vastgelegd.
De landelijke registratie wordt gevuld met data uit de 11 regionale traumaregistraties. De regionale
traumaregistraties worden gevuld door de ziekenhuizen en het traumacentrum in de betreffende regio. De
coördinatie en verantwoordelijkheid van de regionale traumaregistraties liggen bij de 11 traumacentra.
Alle afdelingen spoedeisende hulp (SEH) waar ongevalpatiënten worden opgevangen en voor behandeling
kunnen worden opgenomen zijn verzocht deel te nemen aan de landelijke traumaregistratie. In 2013 betrof dit
in totaal 102 ziekenhuislocaties met een SEH afdeling (figuur 2).
Figuur 2:

SEH locaties (inclusief traumacentra) waar ongevalpatiënten worden opgevangen en kunnen worden
opgenomen voor behandeling (2013)

Doelstelling Landelijke Traumaregistratie
Het LNAZ heeft met haar leden de volgende doelstelling geformuleerd voor de landelijke traumaregistratie:
Het verzamelen en vastleggen van gegevens op landelijk niveau ten behoeve van de beleidsvorming,
kwaliteitsbewaking en – bevordering van de traumazorg en onder voorwaarden het uitvoeren van
wetenschappelijk onderzoek.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2

Inleiding

1.2

Inclusiecriteria en dataset LTR

Patiëntenpopulatie LTR
Voor de LTR worden inclusiecriteria gehanteerd gericht op het verzamelen van gegevens over acute klinische
opnamen ten gevolge van lichamelijk letsel (verwondingen). Hiervoor worden in de LTR gegevens vastgelegd
van patiënten die binnen 48 uur na een ongeval voor hun letsel zijn behandeld op een afdeling spoedeisende
hulp (SEH) en naar aanleiding daarvan direct zijn opgenomen voor behandeling van dit letsel, zijn overgeplaatst
naar een ander ziekenhuis (met de intentie om opgenomen te worden) of zijn overleden op de SEH. Patiënten
die zijn overleden voor aankomst op de SEH, de zogenaamde ‘dead on arrivals (doa)’, worden niet
geregistreerd in de LTR.
Anders dan in veel andere letseldatabases (bv. Engeland 3) worden ook patiënten met enkelvoudig letsel
(heupfractuur, enkelfractuur etc.) en met een korte opnameduur geregistreerd in de LTR.
Dataset LTR
Van deze bovengenoemde ongevalpatiënten wordt een minimale set aan gegevens vastgelegd. Op advies van
de Nederlandse Vereniging voor Traumachirurgie (NVT) werd bij de inrichting van de LTR besloten de MTOS
dataset4 uit de Verenigde Staten te registreren, aangevuld met prehospitale gegevens. Dit leidde tot de MTOS+
gegevensset. De dataset bestaat uit kenmerken van de patiënten, gegevens over de toestand van de patiënt
(prehospitaal en op de SEH), de doorstroomtijden door de keten, de opgelopen letsels, opname- en
ontslaggegevens en uitkomst van zorg in termen van al dan niet overlijden. Bijlage 1 bevat alle items van de
MTOS+ gegevensset.
Vanaf 1 januari 2014 is de LTR dataset uitgebreid om aan te sluiten bij Europese standaarden 5. Deze rapportage
gaat over de gegevens tot en met 2013. Deze nieuwe items zijn dus nog niet van toepassing voor dit rapport.

3 Traumaregistratie Engeland: The trauma audit and research network (TARN) (https://www.tarn.ac.uk/)
4 MTOS staat voor de ‘ Major Trauma Outcome Study’ De MTOS Study betrof een van de eerste grootschalige onderzoeken naar de

kenmerken van ongevalpatiënten en kwaliteit van de traumazorg in de Verenigde Staten (Champion HR et al. The Major Trauma Outcome
Study: establishing national norms for trauma care. J Trauma. 1990; 30: 1356-65).
5 KG Ringdal et al. The Utstein template for uniform reporting of data following trauma: a joint revision by SCANTEM, TARN,DGU-TR and
RIGT. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine. 2008; 16:3-19.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

3

Inleiding

1.3

Leeswijzer

Dit rapport toont een overzicht van de gegevens van uw regio zoals verzameld in de database van de landelijke
traumaregistratie op 1 oktober 2014 voor de jaren 2007-20136. Hierbij zijn de bovengenoemde LTR
inclusiecriteria toegepast. Indien de tijdsduur tussen het ongeval en het SEH bezoek onbekend is, zijn deze
patiënten wel in de overzichten meegenomen. Hiertoe is besloten omdat het ongevaltijdstip relatief vaak
onbekend is.
In de meerderheid van de overzichten wordt de meest recente vijf jaar (2009-2013) getoond. Uitzondering zijn
de items verwijzer naar de SEH, de herkomst van de patiënt voorafgaand aan het SEH-bezoek en de
bestemming na ontslag uit het ziekenhuis. Deze gegevens worden pas vanaf 2012 weergegeven omdat vanaf
2012 landelijk uniforme definities voor deze variabelen zijn afgesproken.
Toelichting en interpretatie van de gegevens
Voor goede interpretatie van de gegevens zijn de volgende zaken van belang:
Veel overzichten tonen het aantal ongevalpatiënten. Indien een patiënt in de rapportage periode
verschillende ongevallen heeft gehad waarvoor hij of zij in het ziekenhuis is opgenomen dan wordt de
patiënt meerdere keren meegenomen in de tellingen.
Een klein aantal patiënten kan dubbel zijn geregistreerd in de LTR. Er treedt dubbelregistratie op als
een ongevalpatiënt binnen 48 uur na het ongeval, na primaire opvang op een SEH, is overgeplaatst
naar een SEH van een ander ziekenhuis voor verdere behandeling (en ziekenhuisopname). Het
landelijk geregistreerde percentage directe overplaatsingen vanaf de SEH en mogelijke
dubbelregistraties is met 2% klein te noemen 7.
De percentages in de tabellen zijn berekend op basis van de totalen aangegeven onderaan de tabellen.
Deze percentages worden afgerond weergegeven. Hierdoor kan het voorkomen dat de individuele
percentages niet altijd tot 100% optellen.
In de overzichten (met uitzondering van de grafieken voor de revised traumascore) worden
percentages getoond inclusief het percentage waarvan op dit item gegevens ontbreken (percentage
onbekend). Het weergeven van het percentage onbekende waarden beoogd een stimulans te geven
om de volledigheid van de registratie te verbeteren. Het is belangrijk dat men zich bij de interpretatie
van de percentages realiseert dat relatief veel onbekende waarden leiden tot een vertekening en
onderschatting van de werkelijke percentages in de overige categorieën.
De deelname aan de LTR is de afgelopen jaren toegenomen. Er kan daarom niet gesproken worden
van landelijke trends als er stijgende of dalende aantallen zichtbaar zijn. Toename van de deelname
aan de LTR heeft effect op de absolute aantallen alsook op de case-mix van patiënten. Het is aan de
regio’s zelf om, als sprake is van een stabiele participatiegraad over de jaren heen, te beoordelen of er
sprake is van trends.
De gegevens in de traumaregistratie database worden niet bevroren zodat aanvullingen en
verbeteringen kunnen worden ingevoerd. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan tussen de gegevens
getoond in dit rapport ten opzichte van eerder uitgebrachte standaardrapportages van de Landelijke
traumaregistratie8.
Veel van de overzichten in dit rapport spreken voor zich. Enkele landelijke (in de tabellen weergeven met LTR)
getallen worden toegelicht.

6 Het registratiejaar wordt bepaald op basis van de aankomstdatum SEH.
7 Door in de toekomst patiënten in de keten te vervolgen kan in de overzichten rekening gehouden worden met dubbelregistraties.
8

Eerder gepubliceerde LTR standaardrapportages over 2007-2011 (juni 2013) en 2008-2012 (juni 2014).

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

4

Deelname LTR

2. Deelname LTR
Alle ziekenhuislocaties met een afdeling spoedeisende hulp (SEH) waar ongevalpatiënten worden opgevangen
en vervolgens voor behandeling in het ziekenhuis kunnen worden opgenomen zijn verzocht deel te nemen aan
de LTR.
Tabel 1 geeft weer hoeveel SEH afdelingen vanaf 2007 hadden kunnen participeren aan de landelijke
traumaregistratie en het aantal SEH afdelingen dat daadwerkelijk data heeft aangeleverd. Ook wordt
aangegeven in hoeverre de ziekenhuizen met aanwijzing als traumacentrum gegevens hebben aangeleverd.
Deze informatie is van belang omdat de meest ernstige ongevalpatiënten veelal in de traumacentra worden
behandeld.
De tabel toont een toename van deelname aan de LTR door de SEH afdelingen van 64% in 2007 naar 98% in
2013. Daarnaast laat de tabel zien dat vanaf 2008 alle ziekenhuizen met een aanwijzing als traumacentrum (TC)
participeren in de LTR.
Onderstaande tabel geeft nog geen inzicht of alle ongevalpatiënten, die in aanmerking komen voor de LTR
(inclusiecriteria LTR), daadwerkelijk zijn geregistreerd. Dit hangt ondermeer af van de nauwkeurigheid
waarmee de patiënten worden geselecteerd uit de ziekenhuisinformatiesystemen.
Tabel 1:

deelname aan de LTR
LTR

LTR

Totaal

Aantal potentieel deelnemende SEH's
(landelijk)

Daadwerkelijk deelnemende SEH's
(landelijk)

%

2007

107

69

64

2008

107

79

74

2009

106

82

77

2010

105

88

84

2011

104

93

89

2012

104

100

96

2013

102

100

98

LTR

LTR

Totaal

Aantal potentieel deelnemende TC's
(landelijk)

Daadwerkelijk deelnemende TC's
(landelijk)

%

2007

10

9

90

2008

11

11

100

2009

11

11

100

2010

11

11

100

2011

11

11

100

2012

11

11

100

2013

11

11

100

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

5

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

6

Basis kenmerken ongevalpatiënten

3. Basis kenmerken ongevalpatiënten
3.1

Aantal geregistreerde ongevalpatiënten

Figuur 3 toont het totaal aantal geregistreerde ongevalpatiënten per jaar in de LTR. Daarbij staat op de rechter
y-as het percentage SEH-afdelingen dat per jaar gegevens heeft aangeleverd. Het feit dat landelijk het aantal
geregistreerde ongevalpatiënten per jaar stijgt wordt (mede) veroorzaakt door een toename in het aantal
deelnemende SEH-afdelingen aan de traumaregistratie.
aantal geregistreerde ongevalpatiënten in de LTR en deelname aan de LTR (2007-2013)

90.000
84

80.000
70.000

74

89

96

98

90

77

80

64

70

aantal

60.000

60

50.000

50

40.000

40

30.000

30

20.000
10.000

100

percentage

Figuur 3:

20
43.318

56.927

63.020

68.605

71.616

76.383

79.347

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

10
0

0

aantal geregistreerde ongevalpatiënten

% SEHs deelname aan de LTR

Figuur 4 toont voor 2013 het aantal geregistreerde ongevalpatiënten per SEH locatie in de LTR.
Figuur 4:

aantal geregistreerde ongevalpatiënten in de LTR per SEH locatie (inclusief traumacentra) (2013)

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

7

Basis kenmerken ongevalpatiënten

3.2

Leeftijd ongevalpatiënten

De leeftijd van patiënten wordt in de LTR berekend op basis van de aankomstdatum SEH.
Voor bijna alle patiënten is de leeftijd bekend (tabel 2) 9. 80 plussers vormen met 26% in 2013 een relatief grote
groep binnen de LTR. In figuur 6 is deze groep ouderen voor de verschillende registratiejaren weergegeven.
Tabel 2:

leeftijd ongevalpatiënten
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal ongevalpatiënten

63.020

68.605

71.616

76.383

79.347

Leeftijd bekend

63.010

68.591

71.599

76.333

79.335

Percentage leeftijd bekend

100%

100%

100%

100%

100%

Gem ± SD leeftijd

53 ± 28

53 ± 29

53 ± 29

53 ± 29

54 ± 29

Mediaan leeftijd

56

57

58

59

61

Range (min-max) leeftijd

0-110

0-109

0-111

0-112

0-113

Figuur 5:

leeftijd ongevalpatiënten (2013)

100
90
80

percentage

70
60
50
40
26

30
20

11

10

8

10

11

5

8

13

7

10-19

20-29

30-39

40-49

50-59

60-69

70-79

0
00-09

80+

Leeftijd (jaren)

Figuur 6:

aandeel 80-plussers (2009-2013)

100
90
80

percentage

70
60
50
40
30

23

23

24

24

26

2009

2010

2011

2012

2013

20
10
0

9

Indien de berekende leeftijd >115 jaar is dan wordt dit gezien als invoerfout en wordt deze waarde op onbekend gezet.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

8

Basis kenmerken ongevalpatiënten

3.3

Geslacht ongevalpatiënten

Tabel 3 toont de verdeling mannen en vrouwen. Landelijk is deze verdeling gelijk. Dit heeft te maken met het
brede inclusiecriterium van de LTR van alle acuut opgenomen ongevalpatiënten. In veel internationale studies
worden vooral ernstig gewonde patiënten geregistreerd (exclusief bijvoorbeeld ouderen met een
heupfractuur). In die studies is het percentage man doorgaans hoger dan het percentage vrouw.
Tabel 3:

geslacht ongevalpatiënten
2009

2010

n

%

2011

n

%

n

2012
%

n

2013
%

n

%

Man

32.004

51 33.664

49 35.942

50 37.968

50 39.197

49

Vrouw

30.947

49 34.910

51 35.670

50 37.978

50 40.149

51

Onbekend

69

Totaal

0

63.020

Figuur 7:

31

100 68.605

0

4

100 71.616

0

437

100 76.383

1

0

100 79.347

1

100

geslacht ongevalpatiënten (2009-2013)

100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010

2011
man

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

vrouw

2012

2013

onbekend

9

Basis kenmerken ongevalpatiënten

3.4

Tijdstip ongeval

Tabel 4 toont het tijdstip van het ongeval. Het tijdstip ongeval is relatief vaak onbekend, maar wordt steeds
beter vastgelegd naar mate de registratie langer loopt.
Tabel 4:

tijdstip ongeval
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Ochtend (08:00 - 12:00)

2.520

4

2.667

4

3.591

5

6.477

8

9.221

12

Middag (12:00 - 17:00)

4.063

6

3.947

6

5.728

8 10.748

14 15.315

19

Avond (17:00 - 00:00)

3.761

6

3.665

5

5.355

7 10.094

13 14.451

18

Nacht (00:00 - 08:00)

1.839

3

1.704

2

2.279

3

6

6.204

8

Onbekend

50.837

81 56.622

83 54.663

76 44.767

59 34.156

43

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

percentage

Figuur 8:

4.297

tijdstip ongeval (2009-2013)

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010

2011

Ochtend
(08:00 - 12:00)

Middag
(12:00 - 17:00)

Avond
(17:00 - 00:00)

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2012
Nacht
(00:00 - 08:00)

2013
Onbekend

10

Opvang en behandeling

4. Opvang en behandeling ongevalpatiënten
4.1

Herkomst ongevalpatiënt

Het item ‘herkomst van de patiënt‘ betreft de plaats waar de patiënt vandaan kwam voordat hij/zij zich
presenteerde op de SEH. Als de patiënt rechtstreeks naar de SEH komt, dan is de herkomst ‘plaats ongeval’. De
geregistreerde ongevalpatiënten in de LTR zijn veelal direct vanaf de plaats van het ongeval naar de SEH gegaan
(tabel 5).
De categorie ‘niet van toepassing’ houdt bijvoorbeeld in dat de patiënt eerst naar huis is gegaan en later naar
de SEH. Patiënten voor wie als herkomst een ander ziekenhuis is geregistreerd, zijn binnen 48 uur na het
ongeval (inclusiecriteria LTR), na primaire opvang in een ander ziekenhuis, overgeplaatst. Deze patiënten
kunnen dubbel zijn geregistreerd in de LTR. Landelijk betreft dit een kleine groep. Door in de toekomst
patiënten in de keten te vervolgen kan uitgezocht worden in hoeverre sprake is van dubbelregistratie.
Tabel 5:

herkomst ongevalpatiënt
2012
n

2013
%

n

%

Plaats ongeval

44.801

59 49.183

62

Ander ziekenhuis

1.693

2

2.050

3

Overige zorginstelling

750

1

1.521

2

Buitenlands ziekenhuis

58

0

57

0

Niet van toepassing

10.528

14

8.732

11

Onbekend

18.553

24 17.804

22

Totaal

76.383

100 79.347

100

percentage

Figuur 9:

herkomst ongevalpatiënt (2012-2013)

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
2012

2013

Plaats ongeval

Ander ziekenhuis

Overige zorginstelling

Buitenlands ziekenhuis

Niet van toepassing

Onbekend

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

11

Opvang en behandeling

4.2

Verwijzer naar SEH

Veelal zijn de ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR door de ambulance verwezen naar de SEH. Hiervoor is
112 gebeld. Dit is te zien in tabel 6. Ook de huisarts treedt geregeld op als verwijzer. Bovendien blijkt dat een
deel van de patiënten geregistreerd in de LTR op eigen initiatief naar de SEH zijn gegaan (zelfverwijzers).
Tabel 6:

verwijzer naar SEH
2012

2013

n

%

n

%

Eigen initiatief

9.563

13

9.214

12

112

31.719

42 33.801

43

Huisarts

18.766

25 22.142

28

Polikliniek

1.079

1

906

1

Ander ziekenhuis

1.570

2

1.763

2

1

Overig

671

1

Onbekend

12.812

874

17 10.850

14

Totaal

76.383

100 79.347

100

Figuur 10: verwijzer naar SEH (2012-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2012
Eigen initiatief

112

Huisarts

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2013
Polikliniek

Ander ziekenhuis

Overig

Onbekend

12

Opvang en behandeling

4.3

Vervoer naar ziekenhuis

De meerderheid van de patiënten in de LTR zijn per ambulance of helikopter 10 naar een SEH vervoerd. Dit
hangt samen met het feit dat in de LTR relatief ernstig gewonde patiënten worden geregistreerd die na SEHbehandeling direct worden opgenomen in het ziekenhuis. Toch komt ook nog een deel van deze patiënten met
eigen vervoer. Dit zijn patiënten die zijn doorgestuurd door de huisarts of op eigen initiatief komen
(zelfverwijzers).
Tabel 7:

vervoer naar ziekenhuis
2009

2010

n

%

n

2011
%

2012

n

%

n

2013
%

n

%

Ambulance/helikopter

39.691

63 43.731

64 46.421

65 46.472

61 49.677

63

Eigen vervoer

12.800

20 13.551

20 15.859

22 16.112

21 17.287

22

Anders

2.584

4

3.168

5

2.779

4

923

1

Onbekend

7.945

13

8.155

12

6.557

9 13.273

17 11.460

14

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

526

1

Figuur 11: vervoer naar ziekenhuis (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Ambulance/helikopter

10

2011
Eigen vervoer

2012
Anders

2013

Onbekend

Slechts een heel klein aandeel ongevalpatiënten wordt vervoerd per helikopter.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

13

Opvang en behandeling

4.4

Ambulance doorstroomtijden

Van de patiënten vervoerd per ambulance worden in onderstaande tabellen de prehospitale doorstroomtijden
van de ambulance getoond. Deze tijden zijn verdeeld in de volgende fasen: aanrijtijd, behandeltijd en
vervoertijd. Ook de totaaltijd wordt getoond. De totaaltijd is de tijdsduur tussen de melding bij de meldkamer
ambulancezorg (opnemen telefoon centralist) en de aankomst van de patiënt op de SEH zoals vastgelegd door
het ziekenhuis. Doorstroomtijden van meer dan 24 uur zijn niet meegerekend en als onbekend bestempeld.
De ambulance aanrijtijd en behandeltijd zijn voor minder dan de helft van de LTR patiënten in 2013, vervoerd
per ambulance, bekend. In 2013 was, voor de patiënten geregistreerd in de LTR, de gemiddelde aanrijtijd 10
minuten, de gemiddelde behandeltijd op de ongevallocatie 21 minuten en de gemiddelde vervoertijd van de
ongevallocatie naar het ziekenhuis 19 minuten. In 2013 was de totale tijd, vanaf de melding bij de meldkamer
tot de aankomst op de SEH, gemiddeld 52 minuten.
Tabel 8:

ambulance: aanrijtijd11
2009

2010

2011

2012

2013

Aantal vervoerd ambu/heli

39.691

43.731

46.421

46.472

49.677

Aanrijtijd bekend

21.746

23.172

22.985

23.579

23.690

Percentage aanrijtijd bekend

55%

53%

50%

51%

48%

Gem ± SD (hh:mm)

00:09 ±
00:11

00:10 ±
00:14

00:10 ±
00:13

00:09 ±
00:12

00:10 ±
00:11

Mediaan (hh:mm)

0:08

0:08

0:08

0:08

0:08

Interkwartielafstand (hh:mm)

0:07

0:07

0:07

0:07

0:07

Range (min-max) (hh:mm)
Tabel 9:

00:01 - 10:18 00:01 - 21:55 00:01 - 18:51 00:01 - 23:07 00:01 - 13:23

ambulance: behandeltijd12
2009

2010

2011

2012

2013

Aantal vervoerd ambu/heli

39.691

43.731

46.421

46.472

49.677

Behandeltijd bekend

21.445

22.517

22.629

23.569

20.208

Percentage behandeltijd bekend

54%

51%

49%

51%

41%

Gem ± SD (hh:mm)

00:20 ±
00:15

00:20 ±
00:12

00:20 ±
00:12

00:20 ±
00:12

00:21 ±
00:22

Mediaan (hh:mm)

0:17

0:18

0:18

0:18

0:19

Interkwartielafstand (hh:mm)

0:12

0:12

0:11

0:12

0:12

Range (min-max) (hh:mm)

00:01 - 11:19 00:01 - 10:08 00:01 - 11:22 00:01 - 15:34 00:01 - 23:55

Tabel 10: ambulance: vervoertijd13
2009

2010

2011

2012

2013

Aantal vervoerd ambu/heli

39.691

43.731

46.421

46.472

49.677

Vervoertijd bekend

21.177

22.367

22.561

23.321

20.387

Percentage vervoertijd bekend

53%

51%

49%

50%

41%

Gem ± SD (hh:mm)

00:19 ±
00:15

00:19 ±
00:14

00:18 ±
00:13

00:18 ±
00:13

00:19 ±
00:16

Mediaan (hh:mm)

0:17

0:16

0:16

0:16

0:16

0:13

0:13

0:13

0:12

0:14

Interkwartielafstand (hh:mm)
Range (min-max) (hh:mm)

11 Aanrijtijd
12 Behandeltijd
13 Vervoertijd

00:01 - 03:46 00:01 - 03:53 00:01 - 03:54 00:01 - 03:53 00:01 - 03:45

= tijdsduur tussen vertrektijd naar patiënt (VT) en aankomsttijd bij patiënt (APT) .
= tijdsduur tussen aankomsttijd bij patiënt (APT) en wegrijtijd met patiënt (VPT).
= tijdsduur tussen wegrijdtijd met patiënt (VPT) en aankomsttijd SEH zoals vastgelegd in het
ziekenhuisinformatiesysteem. De vervoertijd is ingesteld op maximaal 4 uur.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

14

Opvang en behandeling

Tabel 11: ambulance: totaaltijd14
2009

2010

2011

2012

2013

Aantal vervoerd ambu/heli

39.691

43.731

46.421

46.472

49.677

Totaaltijd bekend

23.939

25.541

24.992

26.606

28.422

Percentage totaaltijd bekend

60%

58%

54%

57%

57%

Gem ± SD (hh:mm)

00:53 ±
00:41

00:53 ±
00:46

00:51 ±
00:40

00:51 ±
00:35

00:52 ±
00:37

Mediaan (hh:mm)

0:47

0:47

0:47

0:47

0:48

Interkwartielafstand (hh:mm)

0:23

0:22

0:22

0:21

0:22

Range (min-max) (hh:mm)

4.5

00:01 - 21:29 00:01 - 22:31 00:01 - 23:08 00:01 - 23:23 00:01 - 23:32

Spreiding opvang ongevalpatiënten over de ziekenhuizen

Ruim driekwart van alle ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR is opgevangen op een SEH van een regionaal
ziekenhuis (tabel 12).
Tabel 12: spreiding opvang ongevalpatiënten
2009

2010

n

%

n

25 16.198

2011
%

n

24 16.938

2012
%

n

24 17.180

2013
%

n

%

22 17.310

22

Traumacentra

16.063

Regionale ziekenhuizen

46.957

75 52.407

76 54.678

76 59.203

78 62.037

78

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

Figuur 12: spreiding opvang ongevalpatiënten (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Traumacentra

2011

2012

2013

Regionale ziekenhuizen

14
Totaaltijd = tijdsduur tussen de melding bij de meldkamer ambulancezorg en aankomsttijd van de patiënt op de SEH zoals vastgelegd in
het ziekenhuisinformatiesysteem. Gebleken is dat binnen de LTR in ProMISe (vanaf 2012) de naamgeving van het eerste tijdstip dat
prehospitaal moet worden vastgelegd, dat wil zeggen de melding bij de meldkamer, beter gedefinieerd had moeten worden. Hierdoor
kunnen regio’s vanaf 2012 de oproeptijd van de ambulance hebben vastgelegd in plaats van de melding bij de meldkamer. Dit heeft effect
op de berekende totaaltijd. Deze is mogelijk iets langer dan weergegeven in de tabel. AZN meldt in haar rapport over 2012 (Ambulances inzicht 2012) een gemiddelde tijdsduur tussen aanname door de meldkamer en uitgifte van 1:58 minuten voor A1 ritten. Deze tijdsduur zou
mogelijk opgeteld moeten worden bij de totaaltijd geregistreerd voor de patiënten in de LTR. Vanaf 2015 wordt de definitie in de
datadictionary LTR aangescherpt.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

15

Opvang en behandeling

4.6

Maand aankomst SEH

Tabel 13 toont het aantal ongevalpatiënten dat per maand is behandeld op een SEH en voor behandeling van
hun letsel moest worden opgenomen.
Tabel 13: aantal klinische ongevalpatiënten per maand
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Januari

5.487

9

6.603

10

5.954

8

5.991

8

6.654

8

Februari

4.327

7

5.055

7

4.713

7

6.445

8

5.396

7

Maart

5.119

8

5.152

8

5.609

8

6.184

8

5.988

8

April

5.619

9

5.999

9

6.295

9

6.062

8

6.641

8

Mei

5.535

9

5.766

8

6.212

9

7.104

9

6.735

8

Juni

5.500

9

6.087

9

6.099

9

6.450

8

7.260

9

Juli

5.238

8

5.669

8

5.987

8

6.235

8

7.114

9

Augustus

5.208

8

5.235

8

6.160

9

6.589

9

7.050

9

September

5.480

9

5.536

8

6.482

9

6.771

9

6.832

9

Oktober

5.132

8

5.537

8

6.346

9

6.429

8

6.751

9

November

4.836

8

5.291

8

5.837

8

6.071

8

6.379

8

December

5.539

9

6.675

10

5.922

8

6.052

8

6.547

8

Totaal

63.020

100 79.347

100

100 68.605

100 71.616

100 76.383

Figuur 13: aantal klinische ongevalpatiënten per maand (2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

16

Opvang en behandeling

4.7

Tijdstip aankomst SEH

Tabel 14 toont dat meer dan 65% van de ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR in de middag en avond zijn
binnengekomen op de SEH.
Tabel 14: tijdstip aankomst SEH
2009

2010

n

%

n

2011
%

n

2012
%

n

2013
%

n

%

Ochtend (08:00 - 12:00)

10.917

17 12.775

19 12.593

18 13.561

18 13.987

18

Middag (12:00 - 17:00)

20.754

33 22.521

33 23.648

33 26.264

34 26.917

34

Avond (17:00 - 00:00)

20.786

33 22.020

32 23.902

33 26.068

34 27.589

35

Nacht (00:00 - 08:00)

7.814

12

8.547

12

9.125

13 10.134

13 10.671

13

Onbekend

2.749

4

2.742

4

2.348

3

0

183

0

Totaal

63.020

100 79.347

100

100 68.605

100 71.616

356

100 76.383

percentage

Figuur 14: tijdstip aankomst SEH (2009-2013)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010

2011

Ochtend
(08:00 - 12:00)

Middag
(12:00 - 17:00)

Avond
(17:00 - 00:00)

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2012
Nacht
(00:00 - 08:00)

2013
Onbekend

17

Opvang en behandeling

4.8

Verblijfsduur SEH

Tabel 15 geeft zicht op de totale verblijfsduur van de ongevalpatiënt op de SEH. De meerderheid van de
patiënten geregistreerd in de LTR is binnen vier uur vanaf de SEH overgebracht naar een afdeling (IC, OK of
verpleegafdeling) in het ziekenhuis, is overgeplaatst naar een ander ziekenhuis of is overleden op de SEH.
Tabel 15: verblijfsduur SEH
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

1-30 min

2.903

5

1.236

2

1.616

2

2.137

3

1.554

2

31-60 min

3.307

5

3.699

5

3.641

5

3.681

5

3.075

4

1-2 uur

14.805

23 17.480

25 17.695

25 18.569

24 18.845

24

2-3 uur

14.236

23 17.825

26 18.807

26 20.519

27 22.713

29

3-4 uur

8.154

13 10.180

15 11.223

16 12.028

16 14.410

18

4-24 uur

8.616

14 10.071

15 10.219

14

9.722

13 11.785

15

Onbekend

10.999

17

12

12

9.727

13

6.965

9

Totaal

63.020

100 68.605

100 79.347

101

8.114

8.415

100 71.616

100 76.383

Figuur 15: verblijfsduur SEH (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009
1-30 min

2010
31-60 min

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

1-2 uur

2011
2-3 uur

2012
3-4 uur

4-24 uur

2013
Onbekend

18

Opvang en behandeling

4.9

Bestemming na SEH

Tabel 16 laat zien waar de ongevalpatiënten na de opvang op de SEH-afdeling direct naartoe zijn gebracht.15
Het gaat hierbij dus om de eerste afdeling na de SEH. Als de bestemming na SEH de verpleegafdeling is dan
wordt dit als zodanig vastgelegd. Deze patiënt kan op een later moment nog op de OK of de IC/MC zijn
behandeld. De tabel geeft dus niet het totale percentage van patiënten weer die gedurende hun
ziekenhuisverblijf op de IC/MC (zie hiervoor paragraaf 4.11) of OK zijn behandeld.
De meerderheid van de patiënten geregistreerd in de LTR gaat vanaf de SEH naar een verpleegafdeling. Het
aandeel patiënten dat direct vanaf de SEH wordt overgeplaatst naar een ander ziekenhuis of is overleden op de
SEH is zeer laag (tabel 16).
Tabel 16: bestemming na SEH
2009

2010

n

%

n

2011
n

n

%

48.652

88 54.253

90 57.125

89 58.144

84 59.052

82

IC/MC

2.129

4

2.234

4

2.489

4

2.325

3

2.571

4

OK

2.228

4

2.113

3

2.499

4

2.588

4

2.433

3

Ander ziekenhuis

1.222

2

1.217

2

1.270

2

1.413

2

1.528

2

Overleden op SEH

101

0

93

0

104

0

101

0

81

0

Onbekend

1.152

2

694

1

651

1

4.399

6

6.129

9

Totaal

55.484

100 71.794

100

100 64.138

%

n

2013

Verpleegafdeling

100 60.604

%

2012

100 68.970

%

Figuur 16: bestemming na SEH (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009
Verpleegafdeling

2010
IC/MC

2011
OK

Ander ziekenhuis

2012
Overleden op SEH

2013
Onbekend

15 Voor de berekening van de landelijke percentages is één regio niet meegenomen wegens een afwijkende toepassing van de
antwoordcategorieën.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

19

Opvang en behandeling

4.10

Ziekenhuisopname

Tabel 17 toont de beschrijvende statistiek van de opnameduur in het ziekenhuis voor de patiënten die na hun
behandeling op de SEH direct zijn opgenomen. Dit betreft patiënten die na de SEH naar de OK, IC of
verpleegafdeling zijn gebracht. Hierbij zijn ook de patiënten meegenomen bij wie de bestemming na
behandeling op de SEH niet is ingevuld (onbekend) maar voor wie wel een (IC)opnameduur is vastgelegd.
Het percentage opnames in tabel 17 is geen 100% omdat er ook (kleine aantallen) patiënten vanaf de SEH zijn
overgeplaatst naar een ander ziekenhuis of zijn overleden op de SEH (zie bestemming na SEH, tabel 16).
Tabel 17: aantal dagen ziekenhuisopname
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal ongevalpatiënten

63.020

68.605

71.616

76.383

79.347

Aantal opnames

61.415

66.944

70.006

74.368

77.393

Percentage opnames

97

98

98

97

98

Opnameduur bekend

60.492

66.085

68.697

72.383

77.201

98

99

98

97

100

7 ± 10

7±9

7±9

6±8

6±7

Percentage opnameduur bekend
Gem ± SD opnameduur (dgn)
Mediaan opnameduur (dgn)
Range (min-max) opnameduur (dgn)

3

4

3

3

3

1-315

1-355

1-338

1-308

1-259

De meerderheid van de opgenomen ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR is binnen een week ontslagen uit
het ziekenhuis (tabel 18)16. Dit is inclusief patiënten die zijn overleden tijdens de opname en patiënten die
secundair zijn overgeplaatst naar een ander ziekenhuis
Tabel 18: aantal dagen ziekenhuisopname
2009

2010

2011

%

n

1 dag

6.039

10

5.894

2 dagen

18.315

30 19.636

29 21.435

31 23.138

3-7 dagen

18.235

30 21.341

32 21.748

31 23.778

32 26.352

34

8-14 dagen

10.527

17 11.798

18 12.032

17 12.464

17 13.533

17

15-21 dagen

3.887

6

4.174

6

3.864

6

3.590

5

3.204

4

> 21 dagen

3.489

6

3.242

5

3.084

4

2.647

4

2.196

3

Onbekend

923

2

859

1

1.309

2

1.985

3

192

0

100 77.393

100

61.415

100 66.944

n

9

6.534

100 70.006

%

n

9

6.766

2013

n

Totaal

%

2012

100 74.368

%

n

%

9

7.154

9

31 24.762

32

16 Eventuele negatieve opnameduur (wegens een invoerfout) en opnameduur met een lengte >365 dagen worden weergegeven in de
categorie onbekend. Hierdoor, alsmede doordat soms de ontslagdatum uit het ziekenhuis ontbreekt, is niet van alle opgenomen patiënten
de opnameduur bekend.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

20

Opvang en behandeling

Figuur 17: aantal dagen ziekenhuisopname (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009
1 dag

4.11

2 dagen

2010
3-7 dagen

2011
8-14 dagen

2012

15-21 dagen

> 21 dagen

2013
Onbekend

IC opname

In de LTR wordt vastgelegd hoeveel dagen de patiënt op de intensive care (IC) is opgenomen. Het gaat hierbij
om het totaal aantal dagen dat een patiënt op de IC heeft gelegen. Verblijf op de medium care (MC) wordt ook
tot IC verblijf gerekend.
In tabel 19 wordt het aantal IC opnames getoond. Het aantal IC opnames wordt berekend op basis van het
aantal patiënten waarbij de IC opnameduur is ingevuld en/of de patiënten waarbij is aangegeven dat de
bestemming na de SEH direct de IC was.
De IC opnameduur betreft de optelsom van alle dagen op de IC/MC ongeacht of het een aaneengesloten
periode betreft. Het verblijf op de IC gedurende een bepaalde tijdsduur op een dag telt mee als één dag IC
opname. Onbekende IC opnameduur geldt voor patiënten die direct vanaf de SEH naar de IC zijn gebracht
(vastgelegd in het item “bestemming na SEH”), maar bij wie het aantal IC dagen niet is ingevuld.
Tabel 19: IC opnames
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal opnames

61.415

66.944

70.006

74.368

77.393

Aantal IC opnames

7.957

7.959

7.995

6.794

7.125

Percentage IC opnames

13

12

11

9

9

IC opnameduur bekend

3.086

3.265

3.554

4.392

5.160

Percentage IC opnameduur bekend

39

41

44

65

72

6 ± 10

5±8

5±9

5±9

4±7

Gem ± SD IC dagen
Mediaan IC dagen
Range (min-max) IC dagen

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2

2

2

2

2

1-150

1-134

1-148

1-190

1-160

21

Opvang en behandeling

Figuur 18: IC opnames (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20

13

12

11

9

9

2009

2010

2011

2012

2013

10
0

Tabel 20: aantal dagen IC opname
2009
n

2010

2011

2012

2013

%

n

%

n

%

n

%

n

%

1 dag

711

9

847

11

970

12

1.213

18

1.465

21

2 dagen

936

12

947

12

972

12

1.212

18

1.580

22

3-7 dagen

875

11

954

12

1.006

13

1.253

18

1.417

20

8-14 dagen

279

4

274

3

317

4

387

6

377

5

> 14 dagen

285

4

243

3

289

4

327

5

321

5

Onbekend

4.871

61

4.694

59

4.441

56

2.402

35

1.965

28

Totaal

7.957

100

7.959

100

7.995

100

6.794

100

7.125

100

Figuur 19: aantal dagen IC opname (2009-2013)
70
60

percentage

50
40
30
20
10
0
2009
1 dag

2010
2 dagen

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

3-7 dagen

2011
8-14 dagen

2012
> 14 dagen

2013
Onbekend

22

Opvang en behandeling

4.12

Ontslagbestemming

In tabel 21 wordt van de groep opgenomen ongevalpatiënten (paragraaf 4.10) het percentage secundaire
overplaatsingen getoond. Dit zijn patiënten die na opname in het ziekenhuis naar een ander ziekenhuis zijn
overgeplaatst. Landelijk gezien is dit percentage laag en met 2% stabiel over de jaren heen.
Tabel 21: ontslagbestemming ander ziekenhuis: groep opgenomen ongevalpatiënten
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

742

1

1.085

2

1.112

2

1.257

2

1.582

2

Ontslag onbekend

8.305

14

7.472

11

5.002

7

4.073

5

6.096

8

Totaal

61.415

100 66.944

100 77.393

100

Ontslag ander ziekenhuis

100 70.006

100 74.368

In het verleden zijn verschillende definities gehanteerd voor het registreren van de andere categorieën van de
ontslagbestemming (zoals naar huis, verpleeghuis en revalidatiecentrum). Vanaf 2012 zijn eenduidige
registratierichtlijnen hiervoor opgesteld17. Hierdoor kunnen deze gegevens vanaf 2012 worden getoond (tabel
22). De meerderheid van de patiënten geregistreerd in de LTR is naar zijn of haar eigen woonomgeving (huis)
ontslagen.
Tabel 22: ontslagbestemming opgenomen ongevalpatiënten
2012
n

2013
n

%

Eigen woonomgeving

53.334

72 54.209

70

Bejaardenoord/Verzorgingshuis

2.334

3

1.087

1

Verpleeghuis

6.470

9

7.285

9

Revalidatiecentrum

1.565

2

1.740

2

Ander ziekenhuis

1.257

2

1.582

2

45

0

62

0

Buitenlands ziekenhuis
Andere instelling

%

3.525

5

3.652

5

Tegen advies weggegaan

170

0

162

0

In instelling overleden

1.595

2

1.510

2

5

6.104

8

100 77.393

100

Onbekend

4.073

Totaal

74.368

17 Registratierichtlijnen Landelijke Traumaregistratie (LTR) per 1.1.2012, Januari 2012, Versie 1.0. Gebaseerd op de datadictionary LTR

versie 2.5 (geldend vanaf 08.02.2010). De richtlijnen zijn verwerkt in de huidige datadictionary van de LTR.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

23

Opvang en behandeling

Figuur 20: ontslagbestemming opgenomen ongevalpatiënten (2012-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0

2012

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2013

24

Letsels ongevalpatiënten

5. Letsels ongevalpatiënten
5.1

Letselaard

Onder letselaard wordt het letselmechanisme in termen van stomp of scherp vastgelegd. Scherp letsel is
penetrerend letsel. Hiertoe behoren bijvoorbeeld schotwonden, steekwonden en glasverwondingen. Stomp
letsel is overig trauma inclusief brandwonden. Voor de registratie is afgesproken dat het letselmechanisme
waardoor de patiënt de meest (ernstige) letsels heeft opgelopen wordt vastgelegd. Als een patiënt
bijvoorbeeld tijdens een verkeersongeval glasverwondingen maar ook hersenletsel heeft opgelopen dan wordt
voor deze patiënt stomp letsel (in verband met het hersenletsel) geregistreerd.
Tabel 23 toont dat bij de meerderheid van de ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR sprake is van stomp
letsel.
Tabel 23: letselaard
2009

2010

n

%

2011

n

%

n

2012
%

n

2013
%

n

%

Stomp

53.919

86 61.382

89 64.378

90 71.447

94 70.714

89

Scherp

2.188

3

2.171

3

2.526

4

2.479

3

2.517

3

5.052

7

4.712

7

2.457

3

6.116

8

100 79.347

100

Onbekend

6.913

11

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

Figuur 21: letselaard (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Stomp

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2011
Scherp

2012

2013

Onbekend

25

Letsels ongevalpatiënten

5.2

Letsels naar lichaamsregio

In de LTR wordt voor iedere patiënt zo gedetailleerd mogelijk alle letsels geregistreerd volgens de “Abbreviated
Injury Scale (AIS)” (versie 1990, update 1998)18. De AIS is een door experts ontwikkelde anatomische
letselschaal die de ernst van de individuele letsels aangeeft. De AIS codes worden gebruikt voor de berekening
van een totale letselscore per patiënt, de Injury Severity Scale (ISS).
Tabel 24 toont de volledigheid van het toepassen van de AIS coderingen in de LTR. Van bijna alle patiënten
geregistreerd in de LTR zijn letselcoderingen volgens de AIS ingevoerd.
Tabel 24: ongevalpatiënten met een AIS-letselcodering
2009
n

2010
%

n

2011

n

%

57.874

92 65.500

95 67.693

95 74.172

97 77.734

98

Geen AIS letsels gecodeerd

5.146

8

5

5

3

1.613

2

Totaal

63.020

100 79.347

100

100 68.605

n
3.923

100 71.616

%

n

2013

AIS letsels gecodeerd

3.105

%

2012

2.211

100 76.383

%

5.2.1
Verdeling letsels naar lichaamsregio’s
In tabel 25 wordt het aantal geregistreerde AIS letselcodes naar AIS lichaamsregio’s getoond. In de LTR zijn de
meest voorkomende letsels verwondingen van de onderste extremiteiten, het hoofd en de bovenste
extremiteiten.
Tabel 25: verdeling letsels naar AIS lichaamsregio’s
2009
n

2010
%

n

2011
%

n

2012
%

n

2013
%

n

%

Hoofd

22.326

20 23.209

20 25.995

21 30.101

22 32.006

21

Gezicht

11.962

11 11.999

10 13.394

11 16.151

12 18.522

12

Nek

543

0

537

0

623

1

716

1

693

0

Thorax

6.672

6

6.665

6

7.626

6

8.940

6

9.418

6

Abdomen

2.650

2

2.465

2

2.739

2

3.003

2

2.958

2

5.793

5

6.562

5

7.419

5

Wervelkolom

5.638

5

7.916

5

Bovenste extremiteiten

21.020

19 22.003

19 23.734

19 26.053

19 28.469

19

Onderste extremiteiten

35.861

33 39.478

34 38.279

31 42.482

31 44.829

30

Huid en overig

3.192

3

3

3

3

4.271

3

100 149.082

100

Totaal

109.864

3.388

100 115.537

4.032

100 122.984

4.381

100 139.246

18 American Association for the Advancement of Automotive Medicine (1998) The abbreviated injury scale, 1990 revision (update 1998).
http://www.aaam1.org/ais

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

26

Letsels ongevalpatiënten

Figuur 22: verdeling letsels naar AIS lichaamsregio’s (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009
Hoofd

Gezicht

2010
Nek

Thorax

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Abdomen

2011
Wervelkolom

2012
Bov. extr.

Ond. extr.

2013
Huid en overig

27

Letsels ongevalpatiënten

5.2.2
Verdeling ernstige letsels naar lichaamsregio’s
Elke AIS diagnosecode heeft een ernstscore. Deze varieert van 1 (zeer licht gewond) tot 6 ((zeker) dodelijk
gewond). Letsels met een ernstscore van drie of hoger worden als ernstige letsels gezien.
In tabel 26 wordt het totaal aantal ernstige letsels (AIS≥3) weergegeven naar de AIS lichaamsregio’s. Ook hierbij
geldt dat in de LTR de meest ernstige letsels verwondingen van de onderste extremiteiten, de bovenste
extremiteiten en het hoofd betreffen.
Tabel 26: verdeling ernstige letsels (AIS≥3) naar AIS lichaamsregio’s
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Hoofd

6.080

16

6.233

16

7.198

17

8.275

18

8.918

18

Gezicht

330

1

239

1

372

1

427

1

440

1

Nek

38

0

29

0

46

0

57

0

58

0

Thorax

2.975

8

3.034

8

3.576

9

4.128

9

4.310

9

Abdomen

652

2

586

1

643

2

804

2

740

2

Wervelkolom

1.211

3

1.247

3

1.397

3

1.616

3

1.782

4

Bovenste extremiteiten

7.296

19

7.287

19

7.801

19

8.230

18

8.711

18

Onderste extremiteiten

18.902

50 20.584

52 20.154

49 22.737

49 23.809

49

0

0

0

0

167

0

100 48.935

100

Huid en overig

113

Totaal

37.597

119

100 39.358

171

100 41.358

204

100 46.478

Figuur 23: verdeling ernstige letsels (AIS≥3) naar AIS lichaamsregio’s (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009
Hoofd

Gezicht

2010
Nek

Thorax

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

Abdomen

2011
Wervelkolom

2012
Bov. extr.

Ond. extr.

2013
Huid en overig

28

Letselernst ongevalpatiënten

6. Letselernst ongevalpatiënten
In de LTR worden twee samengevatte scores berekend om de ernst van het ongevalletsel per patiënt weer te
geven. Dit betreft een score voor de fysiologische toestand van de patiënt, de zogenaamde revised
traumascore (RTS), en een score voor de totale anatomische letselernst, de injury severity score (ISS).
6.1

Fysiologische letselernst: revised trauma score (RTS)

De revised trauma score (RTS)19 is een maat voor de fysiologische verstoring van de patiënt door het letsel
veroorzaakt. Deze score is gerelateerd aan de kans op overlijden van de patiënt. De RTS is gebaseerd op
metingen van drie vitale parameters: de systolische bloeddruk (SBP), de ademfrequentie en het bewustzijn. Het
bewustzijn wordt weergegeven door de Glasgow Coma Scale, ofwel Eye, Motor, Verbal (EMV) score. Deze
score evalueert de reactie van ogen, motoriek en spraak van de patiënt op bepaalde prikkels en kent een
waarde van 3 tot 15.
De vitale parameters kunnen worden beïnvloed door het medisch handelen (zoals medicatie ter verslapping of
sedatie en/of een intubatie voor het ondersteunen van de ademhaling). Voor de LTR is afgesproken dat de
vitale parameters in principe gemeten en geregistreerd worden voordat dergelijke interventies hebben
plaatsgevonden.
Voor het berekenen van de RTS worden de gemeten parameters SBP, de ademfrequentie en de EMV ingedeeld
in de categorieën volgens onderstaand schema:
Gecodeerde waarde
4
3
2
1
0

Systolische bloeddruk
(SBP)
>89
76-89
50-75
1-49
0

Ademfrequentie
(AF)
10-29
>29
6-9
1-5
0

Bewustzijn
(EMV)
13-15
9-12
6-8
4-5
3

De categorieën krijgen een zogenaamde “gecodeerde waarde” tussen de 0-4. Deze gecodeerde waarden
worden vervolgens opgeteld. De maximale RTS, oftewel een optimale fysiologische gezondheidstoestand, is 12
(4 + 4 + 4). Nul is de minimumscore (geen SBP, geen ademfrequentie en geen bewustzijn).
In de LTR worden de vitale parameters en de RTS zowel prehospitaal, bij aankomst van de ambulance bij de
patiënt, als bij binnenkomst op de SEH-afdeling vastgelegd.

19

Champion HR et al. A Revision of the Trauma Score. Journal of Trauma 1989;29: 623-629.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

29

Letselernst ongevalpatiënten

6.1.1
RTS Prehospitaal
Tabel 27 toont de prehospitale RTS scores berekend voor de patiënten die per ambulance of helikopter 20 zijn
vervoerd. Bij relatief veel patiënten in de LTR ontbreekt de prehospitale RTS.
Tabel 27: Revised Trauma Score (RTS) prehospitaal van de ongevalpatiënten vervoerd per ambulance of helikopter
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

0-2

30

0

35

0

35

0

34

0

36

0

3-4

14

0

11

0

21

0

16

0

14

0

5-6

43

0

52

0

86

0

262

1

405

1

7-8

220

1

247

1

241

1

243

1

276

1

9-10

379

1

360

1

379

1

400

1

352

1

11

673

2

730

2

768

2

759

2

609

1

12

21.946

55 18.460

42 20.097

43 15.163

33 13.755

28

Onbekend

16.386

41 23.836

55 24.794

53 29.595

64 34.230

69

Totaal

39.691

100 43.731

100 46.421

100 46.472

100 49.677

100

Tabel 28: EMV prehospitaal van de ongevalpatiënten vervoerd per ambulance of helikopter
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

3

409

1

377

1

419

1

450

1

449

1

4-5

114

0

128

0

164

0

157

0

120

0

6-8

302

1

258

1

282

1

332

1

322

1

9-12

550

1

592

1

648

1

623

1

628

1

13-15

25.614

65 25.910

59 26.567

57 22.102

48 21.177

43

Onbekend

12.702

32 16.466

38 18.341

40 22.808

49 26.981

54

Totaal

39.691

100 43.731

100 46.421

100 46.472

100 49.677

100

Tabel 29: SBP prehospitaal van de ongevalpatiënten vervoerd per ambulance of helikopter
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

0

31

0

40

0

39

0

34

0

504

1

1-49

21

0

17

0

68

0

270

1

389

1

50-75

64

0

73

0

82

0

78

0

66

0

0

169

0

185

0

166

0

76-89

196

157

0

>89

26.233

66 22.869

52 24.206

52 19.317

42 18.544

37

Onbekend

13.146

33 20.563

47 21.841

47 26.607

57 30.017

60

Totaal

39.691

100 43.731

100 46.421

100 46.472

100 49.677

100

20

Slechts een heel klein aandeel ongevalpatiënten wordt vervoerd per helikopter.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

30

Letselernst ongevalpatiënten

Tabel 30: ademfrequentie prehospitaal van de ongevalpatiënten vervoerd per ambulance of helikopter
2009

2010

2011

2012

n

%

n

%

n

%

0

35

0

42

0

41

1-5

37

0

46

0

84

6-9

60

0

56

0

65

1

321

1

327

2013

n

%

n

%

0

56

0

547

1

0

272

1

415

1

0

60

0

53

0

1

521

1

>29

270

294

1

10-29

24.397

61 21.208

48 22.627

49 20.003

43 18.802

38

Onbekend

14.892

38 22.058

50 23.277

50 25.560

55 29.566

60

Totaal

39.691

100 43.731

100 46.421

100 46.472

100 49.677

100

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

31

Letselernst ongevalpatiënten

6.1.2
RTS bij aankomst op de SEH
In tabel 31 wordt de RTS score bij aankomst op de SEH-afdeling weergegeven. Uit de tabel is op te maken dat
deze score ontbreekt bij een relatief grote groep patiënten. De waarden die zijn vastgelegd tonen een beeld
van veel stabiele patiënten met een goede RTS.
Tabel 31: Revised Trauma Score (RTS) bij aankomst op de SEH
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

0-2

12

0

17

0

18

0

20

3-4

81

0

34

0

11

0

11

5-6

33

0

37

0

41

0

7-8

551

1

414

1

511

9-10

320

1

351

1

407

11

731

1

699

1

875

12

34.180

Onbekend

27.112

43 40.317

59 38.939

54 46.519

61 44.738

56

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

54 26.736

39 30.814

n

%

0

9

0

0

13

0

32

0

46

0

1

498

1

506

1

1

438

1

556

1

1

904

1

1.045

1

37 32.434

41

43 27.961

In figuur 24 wordt de verdeling getoond van de RTS score bij aankomst op de SEH-afdeling. Dit is exclusief de
relatief grote groep patiënten met onbekende RTS SEH score. In de figuren worden dus zogenaamde valide
percentages getoond.
Figuur 24: RTS bij aankomst op de SEH (exclusief onbekend) (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
0-2

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

3-4

2011
5-6

7-8

9-10

2012
11

2013

12

32

Letselernst ongevalpatiënten

Tabel 32: EMV bij aankomst op de SEH
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

3

813

1

674

1

832

1

837

1

850

1

4-5

100

0

99

0

105

0

108

0

104

0

6-8

218

0

272

0

286

0

309

0

308

0

1

632

1

754

1

788

1

9-12

653

792

1

13-15

43.939

70 43.602

64 46.975

66 45.021

59 50.828

64

Onbekend

17.297

27 23.326

34 22.664

32 29.320

38 26.465

33

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

Tabel 33: SBP bij aankomst op de SEH
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

0

123

0

77

0

60

0

30

0

89

0

1-49

21

0

30

0

19

0

29

0

21

0

50-75

141

0

120

0

176

0

170

0

195

0

76-89

298

0

317

0

389

1

371

0

365

0

>89

50.867

81 50.488

74 54.547

76 54.431

71 58.539

74

Onbekend

11.570

18 17.573

26 16.425

23 21.352

28 20.138

25

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

Tabel 34: ademfrequentie bij aankomst op de SEH
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

0

94

0

54

0

38

0

35

0

121

0

1-5

9

0

13

0

16

0

44

0

129

0

6-9

43

0

35

0

80

0

82

0

106

0

>29

300

0

367

1

489

1

501

1

665

1

10-29

38.185

44 39.267

49

Onbekend

24.389

39 37.011

54 35.069

49 42.142

55 39.059

49

Totaal

63.020

100 68.605

100 71.616

100 76.383

100 79.347

100

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

61 31.125

45 35.924

50 33.579

33

Letselernst ongevalpatiënten

6.2

Anatomische letselernst: Injury Severity Score (ISS)

De Injury Severity Score (ISS) geeft de totale letselernst per patiënt weer21. De ISS wordt berekend op basis van
de AIS letseldiagnosecodes. In deze codes zit een ernstscore verwerkt (zie paragraaf 5.2). Voor de berekening
van de ISS worden de AIS letseldiagnosecodes in zes ISS lichaamsregio’s verdeeld. Vervolgens worden de drie
hoogste AIS ernst scores uit drie verschillende ISS lichaamsregio’s gekwadrateerd en opgeteld. De ISS betreft
een getal tussen 1 en 75. Hoe hoger de score des te ernstiger de verwondingen.
De ISS is gerelateerd aan het risico op overlijden. Een patiënt met een ISS≥16 wordt over het algemeen gezien
als een ernstig gewonde patiënt. Een patiënt met een ISS≥25 is zeer ernstig gewond en een ISS van 75 is
nauwelijks te overleven.
Tabel 35 toont de beschrijvende statistiek voor de ISS score. Voor bijna alle patiënten geregistreerd in de LTR is
een ISS score berekend.
Tabel 35: Injury Severity Score (ISS)
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal ongevalpatiënten

63.020

68.605

71.616

76.383

79.347

ISS bekend

57.595

65.225

67.509

73.959

77.597

Percentage ISS bekend

91

95

94

97

98

Gem ± SD ISS

7±6

7±6

7±6

7±6

7±6

Mediaan ISS

9

8

8

9

9

1 - 75

1 - 75

1 - 75

1 - 75

1 - 75

Range (min-max) ISS

Tabel 36 toont dat de meerderheid van de patiënten geregistreerd in de LTR licht tot matig ernstig letsel
hebben (ISS 1-15). Slechts 6% van de patiënten geregistreerd in de LTR in 2013 zijn ernstig gewonde patiënten
met een ISS≥16.
Tabel 36: ISS letselernst in categorieën
2009

2010

2011

n

%

n

1-3

8.741

14

9.402

14 10.946

4-8

19.770

31 23.479

34 23.524

9-15

25.541

41 28.670

16-24

2.086

3

25-49

1.351

2

50-66

78

75

28

Onbekend

5.425

Totaal

63.020

n

%

15 11.848

16 12.949

16

33 25.050

33 25.308

32

42 28.720

40 32.162

42 34.015

43

2.242

3

2.624

4

2.962

4

3.438

4

1.323

2

1.588

2

1.791

2

1.772

2

0

84

0

78

0

98

0

81

0

0

25

0

29

0

48

0

34

0

9

3.380

5

4.107

6

2.424

3

1.750

2

100 79.347

100

100 71.616

%

n

2013
n

100 68.605

%

2012

100 76.383

%

21 Baker et al. The injury severity score: a method for describing patients with multiple injuries and evaluating emergency care. J Trauma

1974; 14:187-196.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

34

Letselernst ongevalpatiënten

Figuur 25: ISS letselernst categorieën (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
1-3

4-8

2011
9-15

16-24

2012

25-49

50-66

2013

75

6.2.1
Ernstig gewonde patiënten
De patiënten met een ISS≥16 zijn ernstig gewonde patiënten. In figuur 26 wordt het aantal geregistreerde
ernstig gewonde patiënten per jaar getoond. Daarbij wordt op de rechter y-as het percentage SEH-afdelingen
dat gegevens heeft aangeleverd weergegeven.
De stijging van het aantal geregistreerde ernstig gewonde patiënten per jaar wordt (mede) veroorzaakt door
een toename in het aantal deelnemende SEH-afdelingen aan de traumaregistratie en eventueel een toename
in de nauwkeurigheid van de registratie van de letsels. In hoeverre sprake is van een daadwerkelijke toename
van het aantal ernstig gewonde patiënten over de afgelopen jaren moet met diepgaandere analyses uitgezocht
worden. Wel tonen de LTR data dat in 2013 ruim 5.300 ernstig gewonde patiënten geregistreerd zijn in
Nederland door 98% van alle SEH-afdelingen.

Figuur 26: aantal geregistreerde ongevalpatiënten met een ISS≥16 in de LTR en deelname aan de LTR (2007-2013)
6000
84

96

98

90

77

74

80

64

70

4000

aantal

100

60
3000

50
40

2000

percentage

5000

89

30
20

1000
2370

3380

3543

3674

4319

4899

5325

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

0

10
0

Aantal ISS>15

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

% SEHs deelname aan de LTR

35

Letselernst ongevalpatiënten

6.2.1.1

Spreiding opvang ernstig gewonde patiënten over de ziekenhuizen

Tabel 37 toont het percentage ernstig gewonde patiënten opgevangen op een SEH van een traumacentrum
ziekenhuis of van een regionaal ziekenhuis. In 2013 is landelijk 60% van de ernstig gewonde patiënten
opgevangen in een traumacentrum.
Tabel 37: spreiding opvang ernstig gewonde patiënten (ISS≥16)
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Traumacentra

2.416

68

2.452

67

2.881

67

3.076

63

3.215

60

Regionale ziekenhuizen

1.127

32

1.222

33

1.438

33

1.823

37

2.110

40

Totaal

3.543

100

3.674

100

4.319

100

4.899

100

5.325

100

Figuur 27: spreiding opvang ernstig gewonde patiënten (ISS≥16) (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Traumacentra

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2011

2012

2013

Regionale ziekenhuizen

36

Uitkomst traumazorg

7. Uitkomst traumazorg
De primaire uitkomstmaat van de traumazorg vastgelegd in de LTR is het wel of niet overlijden van de
ongevalpatiënt. Een evaluatie van de kwaliteit van de uitkomst van de traumazorg, in termen van overlijden,
kan gemaakt worden door de daadwerkelijke overleving te vergelijken met het aantal verwachte overlevenden
(zie 7.2).
7.1

Overlijden

Tabel 38 toont het percentage patiënten dat is overleden op de SEH of tijdens de opname in het ziekenhuis.
Het aantal patiënten geregistreerd in de LTR dat is overleden is klein. Hierbij moet de kanttekening worden
gemaakt dat in de groep ‘niet overleden’ ook de patiënten zitten die zijn overgeplaatst naar een ander
ziekenhuis. Dit kan een onderschatting van het sterftecijfer veroorzaken, ook al is het percentage
overplaatsingen vanaf de SEH of secundair tijdens de ziekenhuisopname laag (tabel 16 en tabel 21) 22.
Tabel 38: overlijden
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Overleden

1.474

2

1.457

2

1.674

2

1.723

2

1.726

2

Niet overleden

61.311

97 66.760

97 76.047

96

Onbekend

235

Totaal

0

63.020

388

100 68.605

97 69.541
1

401

100 71.616

97 73.877
1

783

100 76.383

1.574

2

100 79.347

1

100

Figuur 28: overlijden (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Overleden

2011
Niet overleden

2012

2013

Onbekend

22 Wanneer een patiënt wordt overgeplaatst naar een ander ziekenhuis dan wordt deze patiënt alleen dan weer vastgelegd in de LTR als

deze patiënt in het secundaire ziekenhuis binnen 48 uur na het ongeval (inclusieriterium LTR) via de SEH afdeling is binnengebracht. Door
in de toekomst patiënten in de keten te volgen kan een nog nauwkeurigere weergave van overlijden worden gegeven.

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

37

Uitkomst traumazorg

7.2

Obductie

Tabel 39 toont of obductie heeft plaatsgevonden bij de overleden ongevalpatiënten. Landelijk gebeurt dit bij
slechts een klein percentage van de patiënten.
Tabel 39: overlijden: obductie
2009

2010

2011

2012

2013

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

Obductie

108

7

75

5

69

4

70

4

58

3

Geen obductie

801

54

850

58

1.002

60

1.205

70

1.144

66

Onbekend

565

38

532

37

603

36

448

26

524

30

1.474

100

1.457

100

1.674

100

1.723

100

1.726

100

Totaal

Figuur 29: subgroep overleden patiënten: obductie (2009-2013)
100
90
80

percentage

70
60
50
40
30
20
10
0
2009

2010
Obductie

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2011
Geen obductie

2012

2013

Onbekend

38

Uitkomst traumazorg

7.3

Uitkomst evaluatie

Door de overlevingskansen van de patiënten te berekenen en deze te vergelijken met de daadwerkelijke
overleving kan een indicatie van de kwaliteit van de geleverde traumazorg worden gegeven.
Berekening overlevingskansen (Psurvival)
Op basis van de RTS bij aankomst op de SEH, de letselernst (ISS), de leeftijd van de patiënt en de letselaard
(stomp/scherp) wordt voor elke patiënt een overlevingskans (Psurvival) 23 berekend.
Hierbij worden de volgende aannames gedaan:
als een RTS vitale parameter (SBP, ademfrequentie, EMV) onbekend is dan wordt deze op maximaal
gezet voor de Psurvival berekening. Dit kan leiden tot een hogere Psurvival en lagere Ws (zie
hieronder) dan daadwerkelijk het geval was (omdat de patiënt mogelijk fysiologisch instabiel was,
maar aangenomen is dat de patiënt stabiel was). Het is dus van groot belang dat de vitale parameters
nauwkeurig worden geregistreerd.
als de letselaard onbekend is dan wordt voor de Psurvival berekening aangenomen dat het stomp
letsel betrof.
Berekening en interpretatie Ws statistiek
De uitkomst van de vergelijking van de overlevingskansen van de patiënten met de daadwerkelijke overleving
wordt samengevat weergegeven in de Ws statistiek24. Een negatieve Ws betekent dat er meer overleden
patiënten zijn dan voorspeld op basis van de referentie populatie. Een positieve Ws betekent dat er minder
overleden patiënten zijn dan in de referentiepopulatie. In dit rapport is als referentiepopulatie de Amerikaanse
National Trauma Data Bank gebruikt.
Of de verschillen (weergegeven in de Ws score) statistisch significant zijn is afhankelijk van het
betrouwbaarheidsinterval (95%CI) rondom de Ws. De lage waarde (95% CI Ws: laag) staat voor de onderste
begrenzing van het betrouwbaarheidsinterval. De hoge waarde (95% CI Ws: hoog) voor de bovenste begrenzing
hiervan. Als ‘nul’ tussen beide grenzen ligt dan is er geen significant verschil met de Amerikaanse referentie
populatie. Wanneer het gehele interval boven nul ligt dan is er een significant betere overleving dan voorspeld
op basis van de referentie database. Als het betrouwbaarheidsinterval volledig onder de nul ligt dan is er een
significant slechtere overleving dan voorspeld op basis van de referentie database.
Patiënten waarbij de uitkomst (overlijden) niet bekend is, kunnen niet worden meegenomen in de Ws
berekeningen

23

De Psurvival is berekend op basis van Boyd et al. (Boyd CR et al. Evaluating trauma care: the TRISS method. Journal of Trauma 1987; 4:
370-378) met behulp van de coëfficiënten gepubliceerd door Champion et al. 1995 (Champion HR et al. Injury Severity Scoring Again.
Journal of Trauma 1995; 38: 94-95).
24 De Ws score is berekend conform de methode beschreven door Hollis et al. (Hollis S. et al. Standardized comparison of performance
indicators in trauma: a new approach to case-mix variation. J Trauma 1995; 38: 763-766). Hierbij is voor het berekenen van de adjusted
difference vermenigvuldigd met de fracties uit de normpopulatie (zie Hollis et al. 1995). Hierbij zijn de fracties toegepast van de National
Trauma Data Bank (NTDB Research Data Set. Admission Year 2007. User Manual, December 2008. p.21 (www.ntdb.org)).

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

39

Uitkomst traumazorg

In tabel 40 en figuur 30 worden de Ws scores inclusief het betrouwbaarheidsinterval (CI) weergegeven. Voor de
ongevalpatiënten geregistreerd in de LTR geldt dat vanaf 2008 significant meer patiënten het hebben overleefd
dan verwacht op basis van de Amerikaanse referentiewaarden.
Tabel 40: uitkomst evaluatie: Ws statistiek
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal ongevalpatiënten

63.020

68.605

71.616

76.383

79.347

Ws statistiek berekend

57.476

65.006

67.396

73.278

76.710

Percentage Ws statistiek berekend

91

95

94

96

97

Ws

0,44

0,61

0,46

0,63

0,75

95% CI Ws: laag

0,31

0,48

0,34

0,51

0,64

95% CI Ws: hoog

0,57

0,74

0,58

0,75

0,87

Figuur 30: uitkomst evaluatie (Ws statistiek) (2007-2013)

3,00

95% CI Ws

Ws

2,50
2,00
1,50

W score

1,00
0,50
0,24

0,06

0,00

0,61

0,44

0,75

0,63

0,46

-0,50
-1,00
-1,50
2007

2008

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

2009

2010

2011

2012

2013

40

Bijlage 1: LTR MTOS + dataset

Bijlage 1: LTR MTOS + dataset

Patiënt
Geslacht
Geboortedatum
Ongeval
Datum + tijdstip ongeval
Locatie ongeval
Ambulance
Ritnummer en code
Datum + tijdstip melding (OT)
Datum + tijdstip uitrijden (VT)
Datum + tijdstip aankomst bij patiënt (APT)
Datum + tijdstip met patiënt naar SEH (VPT)
Datum + tijdstip meting vitale parameters bij aankomst patiënt
Systolische bloeddruk bij aankomst patiënt
Ademfrequentie bij aankomst patiënt
EMV en EMV qualifier bij aankomst patiënt
Opvang op SEH
Datum/tijdstip binnenkomst patiënt op SEH
Verwijzer naar SEH
Vervoer naar SEH
Herkomst
Datum/tijdstip meting vitale parameters bij binnenkomst SEH
Systolische bloeddruk bij binnenkomst SEH
Ademfrequentie bij binnenkomst SEH
EMV en EMV qualifier bij binnenkomst SEH
Datum + tijdstip vertrek patiënt vanaf de SEH
Overplaatsing van de patiënt
Letsel
Letselmechanisme (stomp/scherp)
Letseldiagnosen volgens Abbreviated Injury Scale (AIS)
Opname en ontslag
Totaal aantal dagen IC
Datum + tijdstip ontslag ziekenhuis
Ontslagbestemming
Outcome (overlijden)
Obductie (ja/nee)

Landelijke Traumaregistratie 2009-2013

41

Colofon
Redactie:

Uitgave:

LNAZ
grafieken en tabellen ism Stichting
Informatievoorziening Zorg (IVZ)
december 2014