Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2020

0

141
Besluit van 11 mei 2020, houdende regels met
betrekking tot verstrekking van een specifieke
uitkering aan gemeenten ten behoeve van het
versnellen van de bouw van betaalbare
woningen in een kwalitatief goede leefomgeving
(Besluit Woningbouwimpuls 2020)
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister voor Milieu en Wonen van
13 maart 2020, nr. 2020-0000139923;
Gelet op artikel 81, tweede lid, van de Woningwet;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van
29 april 2020, No.W04.20.0061/I);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van 7 mei 2020, nr. 2020-0000185061;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel 1. Begripsbepalingen
In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
a. aanvraagtijdvak: de termijn waarbinnen een aanvraag voor een
specifieke uitkering kan worden ingediend;
b. afgebakend projectgebied: gebied dat zich kenmerkt door ten minste
twee van de volgende onderdelen:
1°. financiële samenhang;
2°. geografische samenhang; en
3°. organisatorische samenhang.
c. betaalbare woning:
1°. sociale huurwoning: huurwoning met een aanvangshuurprijs onder
de grens als bedoeld in artikel 13, eerste lid, onder a, van de Wet op de
huurtoeslag;
2°. huurwoning voor middenhuur: huurwoning met een aanvangshuurprijs van ten minste het bedrag, bedoeld in artikel 13, eerste lid, onder a,
van de Wet op de huurtoeslag, en in 2020 ten hoogste € 1.000, of, indien
er voor een geliberaliseerde woning voor middenhuur als bedoeld in
artikel 1.1.1, onderdeel j, van het Besluit ruimtelijke ordening in de
gemeentelijke verordening ten hoogste een aanvangshuurprijs is bepaald
die lager is dan € 1.000, ten hoogste dat bedrag. De in de vorige zin
bedoelde bovengrens van € 1.000 wordt met ingang van elk kalenderjaar
gewijzigd met het percentage waarmee het bedrag, bedoeld in artikel 13,

Staatsblad 2020

141

1

eerste lid, onder a, van de Wet op de huurtoeslag wordt gewijzigd; of
3°. betaalbare koopwoning: koopwoning met een koopprijs van ten
hoogste de kostengrens voor woningen zonder energiebesparende
voorzieningen, bedoeld in de voorwaarden en normen voor de onder
auspiciën van de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen ontwikkelde
Nationale Hypotheek Garantie;
d. college: college van burgemeester en wethouders;
e. project: project als bedoeld in artikel 2, eerste lid;
f. Onze Minister: Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Artikel 2. Activiteiten waarvoor een uitkering kan worden
verstrekt
1. Onze Minister kan op aanvraag van een college een specifieke
uitkering verstrekken aan de gemeente voor bijdragen in projecten die:
a. het realiseren of het versnellen van de bouw van betaalbare
woningen in een kwalitatief goede leefomgeving tot doel hebben;
b. nog niet in de uitvoerende fase zijn;
c. binnen afzienbare tijd opgestart kunnen worden; en
d. door de bij het project betrokken partijen zelf van een substantiële
financiële bijdrage worden voorzien.
2. De uitkering wordt slechts toegekend ten behoeve van bijdragen in
een project dat is gericht op:
a. de bouw van een substantieel aantal woningen in een afgebakend
projectgebied, met een substantieel aandeel betaalbare woningen; en
b. het uitvoeren van activiteiten die zijn gericht op:
1°. de infrastructurele ontsluiting;
2°. verlaging van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura-2000
gebieden;
3°. bodemsanering in een afgebakend projectgebied;
4°. uitplaatsing van activiteiten die hinder veroorzaken voor
woningbouw;
5°. de inrichting van de openbare ruimte in een afgebakend projectgebied; of
6°. kosten verbonden aan de betaalbaarheid van woningen in een
afgebakend projectgebied,
indien deze activiteiten op aantoonbare wijze bijdragen aan en
noodzakelijk zijn voor het versnellen of realiseren van de bouw van
woningen als bedoeld onder a.
3. De aangevraagde uitkering bedraagt ten hoogste het aantoonbare
financiële tekort van een gemeente op de voor het project noodzakelijke
publieke investeringen van de in het tweede lid, onder a en b, genoemde
activiteiten, verminderd met bijdragen als bedoeld in het eerste lid, onder
d.
4. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld over
de toepassing van het eerste tot en met derde lid.
Artikel 3. Uitkeringsplafond
1. Bij ministeriële regeling wordt het bedrag vastgesteld dat in totaal ten
hoogste aan specifieke uitkeringen kan worden verstrekt. Bij ministeriële
regeling kunnen regels worden gesteld over de indexering van dit bedrag.
2. Onze Minister stelt het bedrag vast dat ten behoeve van de aanvragen
in een aanvraagtijdvak bedoeld in artikel 4, eerste lid, ten hoogste aan
specifieke uitkeringen kan worden verstrekt, en maakt dit tegelijk met de
bekendmaking van het aanvraagtijdvak bekend.
3. In afwijking van het tweede lid maakt Onze Minister het bedrag dat
ten hoogste aan specifieke uitkeringen kan worden verstrekt ten behoeve
van de aanvragen die zijn ingediend in het aanvraagtijdvak, bedoeld in

Staatsblad 2020

141

2

artikel 4, tweede lid, bekend op het tijdstip waarop dat aanvraagtijdvak
aanvangt.
4. Specifieke uitkeringen worden per aanvraagtijdvak toegekend op
volgorde van de rangschikking, bedoeld in artikel 5, eerste lid.
Artikel 4. De aanvraag
1. Specifieke uitkeringen kunnen worden aangevraagd gedurende door
Onze Minister vastgestelde aanvraagtijdvakken. Een aanvraagtijdvak
wordt uiterlijk 6 weken voor aanvang ervan bekendgemaakt.
2. In afwijking van het eerste lid kunnen aanvragen voor een specifieke
uitkering in het eerste aanvraagtijdvak worden ingediend binnen twee
weken na het tijdstip waarop dit besluit in werking treedt.
3. Een aanvraag bevat ten minste:
a. een omschrijving van het project waarvoor de specifieke uitkering
wordt aangevraagd en de wijze waarop het project voldoet aan de
voorwaarden, gesteld bij of krachtens artikel 2;
b. een haalbaarheidsstudie inclusief begroting die gericht is op de
financiële haalbaarheid van het project, en waaruit het aantoonbare
financiële tekort van een gemeente als bedoeld in artikel 2, derde lid,
blijkt;
c. een omschrijving van de wijze waarop het project uitgevoerd wordt
en welke partijen daarbij betrokken zijn; en
d. de verwachte begin- en einddatum van het project.
4. Onze Minister beslist binnen 13 weken na het sluiten van het
aanvraagtijdvak, bedoeld in het eerste lid, over de toekenning van een
specifieke uitkering voor een aanvraag. De minister beslist niet op de
aanvraag voor een specifieke uitkering, dan nadat advies is ingewonnen
van de commissie, genoemd in artikel 7, eerste lid.
5. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld over
de aanvraag, de betaling en bevoorschotting van de specifieke uitkering.
Artikel 5. De rangschikking van de aanvragen
1. Onze Minister beoordeelt alle in een aanvraagtijdvak ingediende
aanvragen na het sluiten van het aanvraagtijdvak en stelt een
rangschikking op van de aanvragen die voldoen aan de vereisten, gesteld
bij of krachtens artikel 2, en aan de vereisten, gesteld in artikel 4, derde lid,
en de krachtens artikel 4, vijfde lid, gestelde vereisten.
2. De rangschikking vindt plaats op basis van de mate waarin de
aanvragen voldoen aan de voorwaarden uit artikel 2, die op grond van de
behaalde scores bij een gezamenlijke weging van de volgende criteria
wordt bepaald:
1°. noodzaak;
2°. effectiviteit;
3°. efficiëntie; en
4°. urgentie.
3. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over de toepassing, de
weging, de vereiste score per criterium en de vereiste totaalscore van de
weging van de criteria, genoemd in het tweede lid, onder 1° tot en met 4°.
Artikel 6. Weigeringsgronden
1. Onze Minister wijst een aanvraag voor een specifieke uitkering af
indien:
a. het project niet voldoet aan de vereisten gesteld bij of krachtens
artikel 2;
b. het project een onvoldoende score behaalt bij de weging, bedoeld in
artikel 5, tweede lid; of

Staatsblad 2020

141

3

c. het bedrag van de aangevraagde uitkering dusdanig hoog is dat de
toekenning ervan bij de rangschikking, bedoeld in artikel 5, eerste lid, leidt
tot een overschrijding van het krachtens artikel 3, tweede of derde lid,
vastgestelde bedrag.
2. Onze Minister kan een aanvraag voor een specifieke uitkering tevens
afwijzen, indien naar zijn oordeel:
a. de toekenning van de aanvraag in verhouding tot de overige in het
totaal van alle aanvraagtijdvakken ingediende aanvragen, ertoe zou leiden
dat de spreiding van de beschikbare middelen over de verschillende
regio’s in Nederland onevenwichtig is, gelet op de mate waarin sprake is
van woningschaarste in de betreffende gebieden; of
b. de aanvragende gemeente onvoldoende inspanning pleegt om tot
een woningbouwprogramma met voldoende volume en snelheid te
komen aansluitend bij de regionale behoefte.
3. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld over:
a. het rangschikken van aanvragen die gelijk scoren bij de weging op
grond van artikel 5, tweede lid, en waarbij de toekenning van die
aanvragen zou leiden tot overschrijding van het krachtens artikel 3,
tweede of derde lid, vastgestelde bedrag en aanvragen die niet volledig
kunnen worden toegekend in verband met de overschrijding van dat
bedrag;
b. de toepassing van het tweede lid.
Artikel 7. Instelling toetsingscommissie
1. Er is een Toetsingscommissie Woningbouwimpuls.
2. De commissie heeft tot taak het adviseren van Onze Minister over de
toepassing van artikel 5, tweede lid.
3. De commissie brengt advies uit binnen 8 weken na het sluiten van het
in artikel 4, eerste of tweede lid, bedoelde aanvraagtijdvak.
4. De commissie verstrekt desgevraagd aan Onze Minister de voor de
uitoefening van zijn taak benodigde inlichtingen. Onze Minister kan inzage
vorderen van zakelijke gegevens en bescheiden, voor zover dat voor de
vervulling van zijn taak redelijkerwijs nodig is.
5. De commissie draagt zo spoedig mogelijk na beëindiging van haar
werkzaamheden of, zo de omstandigheden daartoe aanleiding geven,
zoveel eerder, de bescheiden betreffende die werkzaamheden over aan
het archief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
6. Bij ministeriële regeling worden regels gesteld over onder meer de
samenstelling, benoeming en de ondersteuning van de commissie.
Artikel 8. Toetsing door de commissie
1. De commissie stelt haar eigen werkwijze vast. Dit omvat in ieder
geval een protocol omtrent de wijze waarop de commissie voorgelegde
aanvragen toetst en weegt. Het protocol wordt opgesteld in overleg met
Onze Minister.
2. De commissie kan de indiener van de aanvraag om een specifieke
uitkering als bedoeld in artikel 2, eerste lid, om nadere informatie
verzoeken omtrent de in artikel 4, derde lid, bedoelde gegevens.
Artikel 9. Informatievoorziening na uitkering
1. Het college informeert Onze Minister op verzoek over de voortgang
van de activiteiten waarvoor de specifieke uitkering is verstrekt.
2. Het college verleent op verzoek van Onze Minister medewerking en
verstrekt informatie ten behoeve van de voortgang en evaluatie van de
doelmatigheid en doeltreffendheid van de verstrekte specifieke uitkering.

Staatsblad 2020

141

4

Artikel 10. Verantwoording en terugvordering
1. Artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet is van toepassing.
2. Als uit de verantwoordingsinformatie blijkt dat de uitkering niet
volledig is besteed aan de activiteiten waarvoor deze is verstrekt, of
onrechtmatig is besteed, kan de uitkering ter hoogte van het niet of
onrechtmatig bestede deel door Onze Minister worden teruggevorderd.
Onze Minister doet binnen een jaar na ontvangst van de verantwoordingsinformatie mededeling van de terugvordering aan de ontvanger van de
specifieke uitkering.
3. Bij ministeriële regeling kunnen nadere regels worden gesteld over
de verantwoording over en de terugvordering van de uitkering.
Artikel 11. Inwerkingtreding
1. Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip.
2. In het koninklijk besluit kan worden bepaald dat dit besluit terugwerkt
tot en met 1 juli 2020. Indien toepassing is gegeven aan de vorige zin,
vangt het aanvraagtijdvak, bedoeld in artikel 4, tweede lid, aan op 1 juli
2020.
Artikel 12. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit Woningbouwimpuls 2020.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
’s-Gravenhage, 11 mei 2020
Willem-Alexander
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren
Uitgegeven de achttiende mei 2020
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

stb-2020-141
ISSN 0920 - 2064
’s-Gravenhage 2020

Staatsblad 2020

141

5

NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen
1.1 Aanleiding en probleemanalyse
Inleiding
Met dit besluit wordt de grondslag gecreëerd voor het verstrekken van
specifieke uitkeringen aan gemeenten om de last van onrendabele toppen
te delen en daarmee een bijdrage te leveren aan het inlopen van het
woningtekort en de bouwproductie meerjarig hoog te houden. Voldoende
betaalbare woningen, ook in en om de grote steden, zijn van vitaal belang
voor de maatschappij. In en om de grote steden is er nu en in de toekomst
een grote behoefte aan betaalbare woningen voor starters en mensen met
een middeninkomen, zoals mensen die werken bij de politie, in de zorg en
in het onderwijs, maar ook voor andere groepen als ouderen en dak- en
thuislozen. Gemeenten zoeken naar oplossingen voor een toegankelijke
lokale woningmarkt voor deze doelgroepen. Daarom komt het kabinet met
de woningbouwimpuls gemeenten die een bijdrage leveren aan projecten
waarmee sneller meer betaalbare woningen worden gebouwd, tegemoet.
Om een rijksbijdrage te kunnen krijgen uit de woningbouwimpuls moet
een gemeente aan voorwaarden voldoen. Conditionaliteit en additionaliteit zijn kernprincipes, en vormen de kerngedachte achter dit besluit.
Binnen de contouren van een uitkering aan gemeenten voor het aanjagen
van de betaalbare woningbouw op basis van conditionaliteit en additionaliteit is een specifieke uitkering op grond van artikel 81 van de Woningwet
het best passende instrument.
Het kabinet heeft in 2019 een maatregelenpakket aangekondigd om de
verschillende aspecten van het woningtekort aan te pakken.1 Het kabinet
heeft vanaf het begin van deze kabinetsperiode prioriteit gegeven aan de
woningbouw. Afspraken over woningbouw en stadsontwikkeling zijn een
belangrijk onderdeel van Nationale woonagenda, ontwikkellocaties in de
Nationale Omgevingsvisie en de woondeals die zijn gesloten met zes
regio’s2 waar de bouwopgave het grootst is. De Nationale woonagenda en
woondeals vormen een stevige basis om verder samen te werken aan de
gezamenlijke opgave waar we voor staan en om de bouwproductie
langjarig hoog te houden, zodat het tekort aan 1 miljoen woningen tot
2030 wordt aangepakt. De urgentie hiervan wordt breed gedeeld, zoals
ook blijkt uit debatten die hierover in de Tweede Kamer zijn gevoerd.
Daarnaast wordt ook breder aan gemeenten ondersteuning geboden bij
het versnellen van woningbouwprojecten met de transformatiefaciliteit
binnenstedelijk bouwen en het expertteam woningbouw. Tegelijkertijd
wordt ingezet op het voorkomen van onnodige beperkingen van de
financieringsmogelijkheden (onder meer met initiatieven in het Platform
hypotheken en de eerdere verlaging van de NHG-premie) en heeft het
kabinet specifieke aandacht voor de ontwikkeling van het middenhuursegment (onder meer met de samenwerkingstafels middenhuur).
De genoemde maatregelen zijn echter nog niet genoeg om starters en
gezinnen snel aan een betaalbare woning te helpen. De uitdagingen om
deze problemen op te lossen zijn groot voor alle partijen op de woningmarkt, van gemeente tot ontwikkelaar, en van woningcorporatie tot
bouwer, als ook voor het Rijk. In 2018 en 2019 zijn ruim 75.000 woningen
opgeleverd via nieuwbouw en transformatie. De verwachting is dat door
de stikstofproblematiek het doel van 75.000 nieuwbouwwoningen per jaar
1
2

Kamerstukken II, 2019–2020, 32 847, nr. 555
Metropoolregio Amsterdam, Zuidelijke Randstad, stad Groningen, Stedelijkgebied Eindhoven,
Regio Arnhem-Nijmegen, regio Utrecht.

Staatsblad 2020

141

6

onder druk komt te staan. Daarnaast zijn de effecten van de coronacrisis
op de woningbouw nog onzeker en is sprake van oplopende woningtekorten door stijgende aantallen huishoudens. De woningbouwimpuls die
in dit besluit wordt uitgewerkt levert een belangrijke bijdrage aan de
activiteiten van gemeenten die gericht zijn op het versnellen en realiseren
van betaalbare woningen voor de verschillende doelgroepen.
Achtergrond
Er is sprake van een historisch hoog woningtekort van 3,8%3. Dit wordt
mede veroorzaakt door de impact van de economische crisis in 2008 op
de woningbouwproductie en doordat de huishoudensgroei sterker is
gestegen dan voorzien. Na de crisis is een razendsnelle inhaalvraag
ontstaan voor met name betaalbare woningen, en is de woningbouwproductie nog lang niet terug op het niveau van voor 2008. Ook neemt de
huishoudensgroei nog steeds toe, onder andere door verdunning (meer
eenpersoonshuishoudens) en migratie. Zonder het treffen van maatregelen zal dit leiden tot een woningnood van circa 1 miljoen woningen in
2030. De woningnood raakt met name groepen als starters en mensen
met een middeninkomen die door grote prijsstijgingen en een tekort aan
betaalbaar woningaanbod geen huis kunnen vinden in zowel de koop- als
huursector. Zo zijn bijvoorbeeld sinds 2015 de huizenprijzen sterker
gestegen dan de ontwikkeling van de besteedbare inkomens, hebben met
name starters nauwelijks spaargeld om de eigen inleg voor een woning te
financieren, en blijft het aantal middenhuurwoningen ver achter bij de
vraag. Dit onderstreept de behoefte voor het stimuleren van de bouw van
betaalbare woningen voor met name starters en mensen met een
middeninkomen4. Om een grotere woningnood te voorkomen draagt de
Rijksoverheid daarom bij aan het stimuleren van gebiedsontwikkelingen
met betaalbare woningen voor starters en mensen met een middeninkomen.
In het rapport Ruimte voor wonen5, dat als onderdeel van de Brede
maatschappelijke heroverwegingen is opgesteld, is een uitgebreide
analyse van de huidige problematiek op de woningmarkt geleverd. De
belangrijkste bevindingen uit dit rapport zijn dat de toegankelijkheid van
de woningmarkt voor starters en mensen met een middeninkomen onder
druk staat en dat meer betaalbare woningen bouwen een belangrijk
instrument vormt om de gevolgen van de krappe woningmarkt voor
mensen tegen te gaan. Het rapport brengt verschillende varianten in beeld
hoe het betaalbare aanbod kan worden gestimuleerd en aan welke
voorwaarden dit moet voldoen. Een van de mogelijke opties die wordt
genoemd is een woningbouwfonds. Dit fonds zou zich moeten op
gebiedsontwikkelingen en een bredere scope hebben dan enkel een
bijdrage te leveren aan de woningbouw maar moet ook beschikbaar
komen voor randvoorwaardelijke investeringen zoals infrastructurele
ontsluiting. De inrichting van de woningbouwimpuls in dit besluit is
hiermee in lijn.
De nieuwe analyse in het rapport Ruimte en wonen sluiten aan bij
eerdere analyses die zijn gemaakt over het tekort aan betaalbare
woningen, het op peil houden van de woningbouw en moeilijkheden bij
het realiseren van binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen.6 Vooral in en
rondom de grote steden is de bouw van betaalbare woningen een
3

CBS, Primos, 2019.
Staat van de Woningmarkt 2018, Kamerstukken II, 2018–2019, 32 847, nr. 449
5
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2020D15423&did=2020D15423
6
Rapport Reële transformatiepotentie in bestaand gebouwd gebied, Brink Groep (2017), Thuis in
de Toekomst, Neprom (2018), Manifest Binnenstedelijke gebiedstransformaties van G32,
Utrecht, IVBN, Bouwend NL, Neprom, NVB, Natuurmonumenten (2017).
4

Staatsblad 2020

141

7

aandachtspunt. De kosten van nieuwbouw in deze gebieden zijn hoog,
omdat het op gang brengen van een gebiedsontwikkeling duur is.
Bouwgrond is schaars. Bovendien kan de ontwikkeling van een gebied
gepaard gaan met hoge kosten (bijvoorbeeld de kosten voor de
uitplaatsing van bedrijven, sanering, aankoop of onteigening van
gronden), het bereikbaar maken van een gebied, en ook het realiseren van
de bouw van betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en
betaalbare koop) in een kwalitatief goede leefomgeving. Daarnaast kan de
vereiste verlaging van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige
Natura-2000 gebieden om woningbouw te kunnen realiseren tot hogere
kosten leiden. De stapeling van deze kosten leidt ertoe dat in veel gevallen
gebiedsontwikkelingen te maken hebben met onrendabele toppen.
Oftewel dat de publieke investeringen niet volledig gedekt worden door
de publieke opbrengsten waardoor een gebiedsontwikkeling niet van start
kan gaan zonder additionele financiële dekking of aanpassing van het
programma. Dit leidt in die gevallen tot aanpassing van het woningbouwprogramma en fasering waardoor nieuwbouwwoningen nu erg duur
(circa 400.000 euro) zijn of een lange looptijd hebben om gerealiseerd te
worden. Hierdoor zijn deze woningen slecht bereikbaar voor starters en
mensen met een middeninkomen en loopt de bouw van deze woningen
achter op de woningbehoefte. De woningbouwimpuls levert een bijdrage
om de last van de onrendabele toppen te delen waardoor er meer en
sneller betaalbare woningen gebouwd kunnen worden.7
Recent is de Tweede Kamer geïnformeerd8 over hoe het kabinet de
aanpak van het woningtekort verder wil versnellen. Het Rijk zet samen
met provincies in op meer sturing op kwantiteit en kwaliteit van de
woningbouw. Bij elkaar is het vooral in de regio’s met een grote
bouwopgave nodig dat er voor 130% van de totale woningbehoefte tot
2030 aan bouwplannen klaarliggen, zodat er voldoende flexibiliteit is om
vertraging en planuitval op te vangen. Het hoog houden van de bouwproductie is nodig om op termijn het historisch hoge tekort terug te dringen
en te voorzien in de toenemende woningbehoefte. Bovendien is er vooral
behoefte aan betaalbare woningen. Dit vraagt in veel regio’s om
versnelling of het beter benutten van locaties die een substantiële
bijdrage leveren aan de bouwopgave, om het oplossen van knelpunten
die tot vertraging leiden of om het vergroten van het aandeel betaalbare
woningen. Het Rijk zet zich met provincies in om in beeld te brengen wat
de knelpunten en de voorwaarden voor tijdige realisatie van grotere
locaties zijn. De woningbouwimpuls draagt met een rijksbijdrage bij aan
het versneld beschikbaar maken door gemeenten van woningbouwlocaties en het intensiever bebouwen van die locaties, gericht op het
vergroten van het aandeel betaalbare woningen. Met een rijksbijdrage en
een additionele bijdrage van medeoverheden (gemeenten en provincies)
worden deze financieel haalbaar.
1.2 Inrichting woningbouwimpuls
1.2.1 Het Besluit Woningbouwimpuls 2020
Met een woningbouwimpuls van 1 miljard euro per 2020 worden
gemeenten beter in staat gesteld om een bijdrage te leveren aan het
inlopen van het woningtekort en het meerjarig hoog houden van de
bouwproductie. Zo wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan 1) het
versnellen van de woningbouw, 2) de beschikbaarheid van voldoende
betaalbare woningen voor starters en mensen met een middeninkomen,
inclusief 3) bijdragen aan de infrastructurele ontsluiting die daarvoor
7
8

Kamerstukken II, 2019–2020, 32 847, nr. 555
Kamerstukken II, 2019–2020, 32 846, nr. 612

Staatsblad 2020

141

8

nodig is, het uitvoeren van het beleid waarmee de stikstofuitspraak wordt
geadresseerd op het gebied van de woningbouw en het zorgdragen voor
een kwalitatief goede leefomgeving.
Uit onderzoek9 naar onrendabele toppen bij binnenstedelijke transformatielocaties is gebleken dat er een gemiddelde onrendabele top is van
15 duizend euro per woning. Er zijn wel twee kanttekeningen te maken bij
dit bedrag. Binnenstedelijke transformatielocaties zijn vaak complexe
locaties met een stapeling van verschillende publieke investeringen zoals
grondsanering, bedrijfsverplaatsingen en infrastructurele ontsluiting.
Daarnaast was er een grote spreiding te zien in de omvang van onrendabele toppen waarbij veel van de onderzochte projecten onder het
gemiddelde zaten maar enkele er fors boven.
Ook uit de vele gesprekken die de afgelopen periode met gemeenten
zijn gevoerd komt een divers beeld naar voren. Er tekent zich een
spreiding in de benodigde bijdrage per woning af die in sommige
gevallen relatief laag is maar voor andere complexere locaties relatief
hoog is. Daarnaast is het beeld dat voor zowel binnen- als buitenstedelijke
gebiedsontwikkelingen een bijdrage gevraagd zal worden. Om tot een
doelstelling voor de woningbouwimpuls te komen wordt dan ook
uitgegaan van een gemiddelde onrendabele top van circa 15 duizend per
woning. Dit betekent dat met het beschikbare budget de woningbouwimpuls naar verwachting een bijdrage kan leveren aan het realiseren en/of
versnellen van 65 duizend woningen.10
Voor een bijdrage uit de woningbouwimpuls maakt een gemeente de
publieke investering inzichtelijk van de gehele gebiedsontwikkeling, en
niet alleen het (deel)project waarvoor een Rijksbijdrage wordt gevraagd.
Zo wordt voorkomen dat (deel)projecten een bijdrage ontvangen voor een
publieke investering die onrendabel is, terwijl de gebiedsontwikkeling
breder wel rond zou komen. Indien er op het totaal van alle publieke
uitgaven en opbrengsten een tekort resteert kan hiervoor een bijdrage
(maximaal vijftig procent) worden aangevraagd. De rijksbijdrage komt zo
niet ten goede aan een specifieke maatregel maar is een bijdrage van het
rijk aan het project om de businesscase sluitend te krijgen. De bijdrage
kan vervolgens ingezet worden om tekorten te dekken op de verschillende
publieke maatregelen die worden getroffen of als dekking dienen voor het
vergroten van het aandeel betaalbare woningen.
1.2.1a Versnellen van de woningbouw
Een Rijksbijdrage moet leiden tot een versnellingseffect – zonder
bijdrage zou de bouw pas later zijn gestart – of een realisatie effect –
zonder bijdrage zou de bouw niet of niet op deze manier zijn gestart.
Projecten die zonder bijdrage kunnen starten komen niet in aanmerking.
Daarnaast zijn de regio’s met een substantiële woningbouwopgave
prioritair maar de woningbouwimpuls is voor alle gemeenten toegankelijk
zolang het beschikbare budget niet is uitgeput. De woningbouwopgave
wordt bepaald op basis van het woningtekort en de voorziene huishoudensgroei. In de ministeriële regeling, waarin de nadere regels zijn gesteld
ter uitvoering van dit besluit, is hier nadere invulling aan gegeven.
1.2.1b Beschikbaarheid van betaalbare woningen
Een Rijksbijdrage moet bijdragen aan de bouw van een netto
toevoeging van betaalbare woningen met een geschikte prijs voor onder
meer starters en mensen met een middeninkomen. Dat kunnen koopwo9
10

Rebel Group (2019) Analyse onrendabele toppen.
Kamerstukken II, 2019–2020, 32 847, nr. 555.

Staatsblad 2020

141

9

ningen zijn tot de NHG-kostengrens, een middenhuurwoning tot € 1.000
en sociale huurwoningen. Om te voorkomen dat de betaalbare woningen
binnen enkele jaren uit het segment verdwijnen, is het wenselijk dat het
langjarige behoud van de betaalbare woningen voor de doelgroep wordt
geborgd. Dat is mogelijk met afspraken over een bestemmingscategorie
sociale koop, anti-speculatiebedingen, kettingbedingen of een zelfbewoningsplicht. Zo wordt geborgd dat starters en middeninkomens jarenlang
baat hebben bij de woningbouwimpuls.
1.2.1c Randvoorwaarden
Randvoorwaardelijk voor het verstrekken van een specifieke uitkering is
dat voor het versnellen van de bouw van betaalbare woningen bepaalde
publieke maatregelen door de gemeente worden genomen indien er
sprake is van een publiek tekort voor de gemeente. Daarmee komt de
uitkering ten goede van de publieke inzet bij de versnelling en niet van het
woningbouwproject zelf. Door er bewust voor te kiezen om geen bijdrage
per woning te verstrekken, maar aanvragen te richten op projecten met
een publiek tekort wordt voorkomen dat bijdragen terecht komen bij
projecten die dit niet nodig hebben. In een zorgvuldig proces wordt
beoordeeld of de bijdrage zorgt voor een versnellings- of realisatie effect
en door de impuls te richten op publieke onderdelen wordt voorkomen
dat de winsten van ontwikkelaars vergroot worden ten koste van de
publieke partijen die bij de ontwikkeling betrokken zijn.
Welke publieke maatregelen dit zijn hangt af van de specifieke locatie
van een woningbouwproject of van de gemeentelijke voorwaarden die
worden gesteld op het gebied van bouwen en betaalbaarheid.
Voorbeelden zijn de samenstelling en de kwaliteit van het programma,
uitkoop van bedrijven en sanering van gronden. Ook de noodzakelijke
infrastructurele ontsluiting van de woongebieden speelt hier een rol,
waarbij wonen en mobiliteit zoveel mogelijk in samenhang wordt
afgewogen. Voor een goede leefomgeving in een wijk kunnen ook kosten
worden gemaakt voor de inrichting van de openbare ruimte, denk daarbij
aan een groenvoorziening zoals een wijkpark. En er kunnen ook kosten
gepaard gaan met de bouw van betaalbare woningen, vanwege de
toepassing van residueel grondbeleid waardoor ondanks de toepassing
van het maximale kostenverhaal er een publiek tekort blijft voor de
gemeente. De woningbouwimpuls kan ook een oplossing zijn indien de
stikstofdepositie een belemmering vormt voor de startbouw. Bij sommige
bouwprojecten blijven aanvullende maatregelen nodig om de verlaging
van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura-2000 gebieden te
compenseren of komen er extra kosten bij in de bouwfase, omdat er
stikstofarm gebouwd moet worden. De woningbouwimpuls kan ingezet
worden indien dit soort elementen ertoe leiden dat er een publieke
onrendabele top ontstaat in de publieke businesscase van een gebiedsontwikkeling. Naast een beroep op de woningbouwimpuls door
gemeenten kunnen ook andere uitkeringen van de Rijksoverheid ingezet
worden om een woningbouwproject financieel haalbaar te maken, zoals
de aftrek in de verhuurderheffing voor de bouw van sociale huurwoningen, de vrijstelling in de verhuurderheffing voor de bouw van flexibele
en tijdelijke woningen, uitkeringen voor de aanpak van de stikstofdepositie, etc.
1.2.2 Infrastructurele ontsluiting
Omdat de infrastructurele ontsluiting een van de maatregelen is die
gemeenten kunnen opvoeren in de aanvraag is het van belang om nadere
aandacht te besteden aan de relatie en demarcatie tussen de woningbouwimpuls en het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

Staatsblad 2020

141

10

(MIRT). De woningbouwprojecten die in aanmerking kunnen komen voor
een bijdrage uit de woningbouwimpuls staan niet op zichzelf en worden
binnen de brede agenda van de woondealafspraken en regionale
samenwerking bezien. De aanvragen voor een bijdrage van de Woningbouwimpuls moeten passen binnen de afspraken die zijn gemaakt in het
kader van ten minste de Nationale Woonagenda, woondeals, NOVI en
MIRT. Zo worden naast voortgang in de woningbouwdoelen ook andere
doelen die kunnen bijdragen aan een betere balans op de woningmarkt
geborgd. En wordt wonen en mobiliteit in samenhang afgewogen, om
mede te borgen dat onvoorziene gevolgen voor bijvoorbeeld het
Infrastructuurfonds worden voorkomen.
Binnen de scope van de woningbouwimpuls vallen maatregelen gericht
op de voor «woningbouw noodzakelijke infrastructurele ontsluiting van de
projecten». Het kan bijvoorbeeld gaan om bijdragen aan een lokale
aansluiting op de bestaande weg of ov-infrastructuur, inrichting van de
fietsinfrastructuur binnen het gebied of parkeervoorzieningen op afstand.
De besluitvorming en bekostiging vinden plaats binnen het proces van de
woningbouwimpuls. Grotere infrastructurele investeringen vallen buiten
de scope van de woningbouwimpuls vanwege de grotere budgettaire
gevolgen.
Besluitvorming en bekostiging uit het Infrafonds (IF), en op termijn het
Mobiliteitsfonds (MF), vindt plaats binnen het bestuurlijk overleg MIRT
wanneer infrastructurele ingrepen direct op en/of aan het areaal11 van het
Rijk aantakken en als er sprake is van bredere (in)directe gevolgen voor
het mobiliteitssysteem. Zoals bijvoorbeeld het geval is als er grote
aantallen woningen gerealiseerd worden. Dan wordt er dusdanig meer
mobiliteit gegenereerd dat het bestaande systeem onder druk komt te
staan. Daarnaast wordt besproken of bij de gebiedsontwikkeling
ontworpen wordt met een passend mobiliteitsprofiel van de toekomstige
gebruikers van het gebied.
Op het gebied van maatregelen als fietsinfrastructuur en de parkeervoorzieningen op afstand kunnen besluiten over maatregelen en
bekostiging binnen het proces van de woningbouwimpuls genomen
worden als dit direct gerelateerd is aan het woningbouwproject. Dit is
bijvoorbeeld het geval bij stedelijke fietsverbindingen en parkeren voor
specifiek deze bewoners op afstand. Zodra deze ingrepen zich richten op,
of effect hebben op het bredere mobiliteitsnetwerk, zoals fietsverbindingen tussen steden of kernen en de uitrol van grote P&R faciliteiten,
dienen deze getoetst te worden aan de afspraken in het MIRT en/of
bereikbaarheidsprogramma’s en vindt besluitvorming en bekostiging uit
IF (en straks MF) in het BO MIRT plaats.
1.2.3 Gekozen uitwerking
Gekozen is om deze randvoorwaarden op hoofdlijnen in het ontwerpbesluit op te nemen en deze nader uit te werken in een ministeriële regeling.
Dit geeft de nodige flexibiliteit om naar aanleiding van evaluaties en
monitoring zo nodig bij te sturen. Uit gesprekken met gemeenten en
koepelorganisaties, waaronder het Interprovinciaal Overleg en de
Vereniging Nederlandse Gemeenten, ook het verzoek gekomen om
flexibiliteit in te bouwen. Door een vinger aan de pols te houden over de
doeltreffendheid van de woningbouwimpuls kunnen de voorwaarden
indien gewenst worden verfijnd.

11

Hoofdwegennet, gronden in beheer van het Rijk

Staatsblad 2020

141

11

1.3 Proces van aanvraag tot uitkering
Met dit besluit is de grondslag gecreëerd voor het proces van a)
aanvragen door gemeenten, b) advies van een toetsingscommissie, c) het
besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(hierna: de minister) en monitoring en beheer.
1.3.1 Aanvragen door gemeenten
Het college van burgemeester en wethouders kan een aanvraag
indienen voor projecten die voldoen aan de voorwaarden die in dit besluit
zijn gesteld en nader zijn uitgewerkt in de onderliggende regeling. Indien
het college dit wil, kan bij de voorbereiding van een aanvraag gebruik
worden gemaakt van technische ondersteuning via een zogenaamde
Impulskamer. In deze kamer wordt ondersteuning geboden door het
expertteam woningbouw van de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) en ambtenaren van het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Doel van deze bijeenkomsten is om de
kwaliteit van een aanvraag te vergroten.
Een gemeente kan een aanvraag indienen volgens het voorgeschreven
aanvraagformulier bij de RVO. De aanvraagtijdvakken worden ten minste
zes weken voor aanvang bekendgemaakt. Een uitzondering geldt voor het
eerste aanvraagtijdvak, dit tijdvak zal lopen van 1 tot en met 15 juli 2020.
Hierover zal uitgebreid worden gecommuniceerd, zodat gemeenten tijdig
hun aanvragen kunnen voorbereiden. De aanvraagdocumentatie zal tijdig
met gemeenten gedeeld worden en ook is er technische ondersteuning
voor het invullen van de aanvraag beschikbaar via een helpdesk van de
RVO. Een snelle start van de impuls is van belang omdat er reeds een
groot woningtekort is. Daarnaast is de woningbouwproductie door de
stikstofproblematiek verder onder druk komen te staan. Ook zijn de
gevolgen van de Coronacrisis nog onzeker.
1.3.2 Advies van een toetsingscommissie
Nadat een aanvraag is ingediend zal deze op volledigheid worden
getoetst door de RVO. In deze toets wordt gecontroleerd of alle gevraagde
documenten zijn aangeleverd en het formulier correct is ingevuld. Ook zal
de RvO een toets doen op de harde selectiecriteria, bijvoorbeeld of een
aanvraag voldoet aan de grens van het substantieel aantal woningen.
Complete aanvragen worden doorgeleid naar de toetsingscommissie.
Met dit besluit wordt een toetsingscommissie ingesteld, bestaande uit
onafhankelijke experts, die de ingediende voorstellen toetst aan de
voorwaarden voor een Rijksbijdrage zoals opgenomen in dit besluit. Dat
zijn bijvoorbeeld de financieel technische uitgangspunten van het voorstel
en de mate van urgentie, noodzaak, effectiviteit en efficiëntie van het
woningbouwproject. De (weging) van de beoordelingscriteria worden
nader uitgewerkt in een ministeriële regeling. De commissie beoordeelt
elke aanvraag individueel. De rol van de toetsingscommissie is vereist,
omdat een gebiedsontwikkeling veelal een hoog complexiteitsgehalte
kent en het van groot belang is de conditionaliteit en additionailiteit van
de inzet van Rijksmiddelen extern en onafhankelijk te toetsen. Op basis
van beoordelingscriteria komt de toetsingscommissie tot een advies voor
de minister in welke mate het project voldoet aan de doelstellingen van
dit besluit verwoord in artikel 2. De toetsingscommissie komt meerdere
keren per jaar bij elkaar voor de beoordeling van aanvragen. Na het
beoordelen van de aanvraag biedt de commissie een positief of negatief
advies, inclusief de score van de aanvraag, aan bij de minister.

Staatsblad 2020

141

12

1.3.3 Het besluit van de minister, monitoring en beheer
De minister zal alle aanvragen met een positief advies rangschikken op
basis van de beoordeling van de toetsingscommissie. Vervolgens zal de
minister de aanvragen beoordelen op basis van de hierna genoemde
weigeringsgronden om tot een definitieve rangschikking te komen. Als
uiteindelijk een aanvraag voor een Rijksbijdrage toegekend wordt zal deze
via een specifieke uitkering aan de gemeente worden uitgekeerd. De
gemeente is zo gehouden aan de besteding van de middelen aan de in het
projectvoorstel overeengekomen doelstellingen en de voorwaarden die in
dit besluit, de ministeriële regeling, en de uitkeringsbeschikking zijn
beschreven.
Naast de weigeringsgronden waaraan de toetsingscommissie de
aanvragen beoordeelt, beoordeelt de minister de aanvragen aan de mate
van evenwichtige spreiding van middelen op grond van woningschaarste
en in hoeverre de aanvragende gemeente voldoende inspanning pleegt
om tot een woningbouwprogramma met voldoende volume en snelheid
te komen aansluitend bij de regionale behoefte. Dat kan bijvoorbeeld
betekenen dat indien een 130 procent plancapaciteit ontbreekt een
aanvraag afgewezen kan worden. Ten slotte kan een aanvraag worden
afgewezen die wel voldoet aan alle vereisten, maar waarvoor geen budget
meer is (op grond van artikel 6, eerste lid, onder c). Op basis van het
positieve advies van de toetsingscommissie en de beoordeling op basis
van artikel 6, tweede lid, komt de minister tot een besluit of het project in
voldoende mate voldoet aan de doelstellingen van dit besluit en of de
aanvraag toegekend wordt. Indien de minister een aanvraag afwijst staat
het een gemeente vrij om voor een volgend aanvraagtijdvak een nieuwe
aanvraag in te dienen.
Na de toekenning van de Rijksbijdrage blijft sprake van een nauwe
betrokkenheid tussen de gemeente en de minister bij de realisatie van de
woningbouw en gebiedsontwikkeling. Met gemeenten worden daarvoor
afspraken gemaakt rondom monitoring van mijlpalen in projecten, zodat
er tijdig zicht is op eventuele vertraging en hier tijdig op geïntervenieerd
kan worden.
Ten minste één keer per jaar rapporteert de gemeente conform de
Financiële verhoudingswet over de rechtmatigheid van bestedingen
waarvoor een specifieke uitkering is verstrekt (via de SiSa-verantwoording). Dit betreft in de jaarrekening, conform de vereisten in de
financiële verhoudingswet, en kan op verzoek van de minister ook in een
aparte (periodieke) rapportage. In de beschikking bij de specifieke
uitkering zullen aanvullend voorwaarden worden opgenomen over
verantwoording na verstrijken van de looptijd van de specifieke uitkering
en de vaststelling ervan.
Indien uit de verantwoordingsinformatie blijkt dat de uitkering niet
volledig is besteed aan de activiteiten waarvoor deze is verstrekt, of
onrechtmatig is besteed, dan kan de minister (dat deel van) de toegekende specifieke uitkering terugvorderen. De minister doet binnen een
jaar na ontvangst van de verantwoordingsinformatie mededeling van de
terugvordering aan de ontvanger van de specifieke uitkering. De door de
minister terug ontvangen specifieke uitkering kan door de minister
toegekend worden aan een andere gemeente die voldoet aan de
voorwaarden zoals opgenomen in dit besluit.

Staatsblad 2020

141

13

1.4 BTW
De activiteiten waarvoor de uitkering kan worden verstrekt kunnen
activiteiten zijn waarover de gemeente BTW verschuldigd is. Gemeenten
wordt gevraagd daar in de aanvraag rekening mee te houden en aan te
geven over welke activiteiten BTW verschuldigd is, en het aan BTW
verschuldigde bedrag in de aanvraag mee te nemen. Bij de toekenning
van een specifieke uitkering zal de bijdrage exclusief BTW worden
toegekend aan de gemeente, en het BTW component worden gestort in
het BTW Compensatiefonds van het ministerie van Financiën. Gemeenten
kunnen op grond van de relevante wet- en regelgeving een beroep doen
op terugontvangst van de betaalde BTW componenten.
1.5 Staatssteun
In het besluit is een aantal publieke maatregelen genoemd die in de
business case opgevoerd mogen worden indien die voor woningbouw
noodzakelijk zijn. Deze kosten kunnen op grond van de Wet ruimtelijke
ordening (Wro) verhaald worden op ontwikkelende partijen. De gemeente
is hiertoe ook verplicht, indien dit niet voldoende gebeurt levert dit
immers een voordeel voor de ontwikkelende partij op en is er sprake van
staatssteun. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het correct
toepassen van de staatssteunregels. De Wro (en, na inwerkingtreding
ervan, de Omgevingswet) biedt de juridische basis voor het kostenverhaal.
De woningbouwimpuls is nadrukkelijk niet bedoeld als vervanging voor
dit verplichte kostenverhaal, maar is additioneel wanneer het kostenverhaal ontoereikend is om de noodzakelijke maatregelen te bekostigen.
Het kan dan bijvoorbeeld gaan om situaties waarbij er sprake is van
zogenaamde macro-aftopping: één van de uitgangspunten in de Wro is
dat er niet meer kosten mogen worden verhaald dan er private
opbrengsten zijn. Met name wanneer er sprake is van omvangrijke
investeringen in combinatie met lage private opbrengsten als gevolg van
de realisatie van een betaalbaar woningbouwprogramma kan dit het geval
zijn. Van aanvragers wordt verwacht dat ze de mogelijkheden van
kostenverhaal zoals gebruikelijk maximaal benutten. In de aanvraag kan
toegelicht worden op welke wijze dit gedaan is en waarom het kostenverhaal niet toereikend is. De toetsingscommissie bepaalt mede op basis
hiervan het realiteitsgehalte van het financiële tekort en de noodzaak van
een bijdrage.
Een bijdrage uit de woningbouwimpuls is niet bedoeld voor het
tegemoetkomen in private tekorten. Dit besluit regelt een verstrekking van
specifieke uitkeringen van de minister aan gemeenten, de gemeente die
de bijdrage heeft aangevraagd handelt vanuit haar verantwoordelijkheid
voor de totstandkoming van voldoende woningen op de juiste locaties.
Een uitkering op grond van dit besluit aan gemeenten is derhalve geen
staatssteun. Die kwalificatie wijzigt niet, in het geval een gemeente een
privaatrechtelijke betrokkenheid heeft bij een project. Ook in dat geval
komen enkel publieke onderdelen in aanmerking voor financiering, en ook
in een dergelijk geval dienen de mogelijkheden van kostenverhaal
volledig te worden benut. Winsten die de gemeente vanuit de privaatrechtelijke betrokkenheid boekt op verkoop van bouwgrond moeten daarbij
ook worden aangewend voor het bekostigen van de noodzakelijke
publieke maatregelen. De publiekrechtelijke rechtspersoon verhaalt dan
de kosten op de betrokken privaatrechtelijke rechtspersoon van de
gemeente. Een eventueel privaatrechtelijk voordeel van een gemeente
vanuit haar privaatrechtelijk rol wordt daarmee weggenomen.

Staatsblad 2020

141

14

In aanvulling op bovenstaande kan er binnen het project sprake zijn van
staatssteun bij het gebruiken van publieke middelen inclusief de bijdrage
uit de woningbouwimpuls. Gemeenten toetsen dit in de huidige praktijk
zonder woningbouwimpuls op staatssteunaspecten in gebiedsontwikkelingen. Bijvoorbeeld wanneer het gaat om het gebruiken van de bijdrage
voor gronden waarbij de gemeente zelf handelt als ontwikkelende partij.
Een bijdrage vanuit de woningbouwimpuls wijzigt de publieke rol en
verantwoordelijkheid van de gemeenten niet.
Hier volgen enkele voorbeelden van maatregelen waarvoor een
uitkering kan worden verstrekt op grond van dit besluit, en waarbij in de
privaatrechtelijke context van het project toch sprake kan zijn van
staatssteun met betrekking tot de investeringen van gemeenten:
– Noodzakelijke infrastructurele ontsluiting: zolang de investeringen van
de gemeente in het kader van het project toezien op algemene infrastructurele ontsluiting die noodzakelijk zijn voor de woningbouw en niet leidt
tot minder kostenverhaal dan volgens de Wro noodzakelijk is, zal dit niet
leiden tot staatssteun. Mocht het zo zijn, dat vanwege de wens om
betaalbare woningen te bouwen minder kostenverhaal wordt gerealiseerd
dan dient er rekening te worden gehouden met de staatssteunregels en
bezien te worden of het mogelijk is om gebruik te maken van bijvoorbeeld
de bepaling over infrastructuur (artikel 56) van de AGVV gebaseerd op
artikel 107 VWEU, dan wel een melding nodig is bij de Europese
Commissie op grond van artikel 108, derde lid VWEU.
– Verlaging van de stikstofdepositie noodzakelijk voor de woningbouw:
indien er algemene maatregelen worden genomen, die niet leiden tot een
selectief voordeel aan een onderneming in Europeesrechtelijke zin, wordt
niet voldaan aan alle cumulatieve staatssteuncriteria. Zodra er sprake is
van maatregelen, waarbij wel aan de staatssteuncriteria van artikel 107
VWEU wordt voldaan, zal moeten worden bezien of het mogelijk is om
gebruik te maken van de algemene groepsvrijstellingsverordening
gebaseerd op artikel 107 VWEU, dan wel een melding nodig is bij de
Europese Commissie op grond van artikel 108, derde lid VWEU.
– Bodemsanering: indien de bodem verontreinigd is, moet worden
nagegaan of er sprake is van bodemverontreiniging waarvoor de vervuiler
of eigenaar aansprakelijk is te stellen. Als daarvan sprake is mag geen
staatssteun worden verleend. Als er geen aansprakelijke persoon kan
worden geïdentificeerd of niet kan worden verplicht de kosten te dragen
volgens nationaal recht, kan eventueel een beroep gedaan worden op
artikel 45 van de AGVV over investeringssteun voor de sanering van
verontreinigde terreinen. Als niet aan de voorwaarden van de AGVV
wordt voldaan is een melding op grond van artikel 108 VWEU ter
goedkeuring op grond van het Milieu- en Energiesteunkader van de
Europese Commissie (EC) of rechtstreeks op grond van art. 107 VWEU
nodig.
– Uitplaatsing van activiteiten die hinder veroorzaken voor
woningbouw: indien een bedrijf wordt uitgeplaatst moet worden
nagegaan of er sprake is van het naleven van de Onteigeningswet
(inclusief een traject van minnelijke schikking), dan wel op basis van
algemene dan wel specifieke regels ter uitvoering van de Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten: dan is er
sprake van compensatie op grond van een bestaande regeling en niet van
staatssteun. Als hier niet aan voldaan wordt, kan eventueel een beroep
worden gedaan op artikel 36 van de AGVV, over steun voor milieubescherming. Als niet aan de voorwaarden van de AGVV wordt voldaan is
een melding op grond van artikel 108 VWEU ter goedkeuring op grond
van het Milieu- en Energiesteunkader van de EC of rechtstreeks op grond
van artikel 107 VWEU nodig.
– Kwaliteit van de leefomgeving: als de investeringen van een gemeente
toezien op algemene onderwerpen zoals de inrichting van de openbare
ruimte met een groenvoorziening, straatverlichting, straatmeubilair e.d.

Staatsblad 2020

141

15

en de wettelijke mogelijkheden van kostenverhaal volledig worden benut
zal dit niet leiden tot staatssteun, er van uitgaande dat als de gemeente dit
regelt daarvoor de aanbestedingsregels in acht worden genomen. Als
echter projectontwikkelaars, woningcorporaties of andere aanbieders van
goederen of diensten hiervoor een bijdrage krijgen kan er sprake zijn van
staatssteun. Dan zal het nodig zijn om te bezien of een melding op grond
van artikel 108 VWEU ter goedkeuring op grond van art. 107 VWEU nodig
is, dan wel of kan worden overwogen of een bepaalde taak als dienst van
algemeen economisch belang op grond van artikel 106 en de beleidskaders van de EC (het DAEB-pakket 2012) kan worden opgedragen en in
hoeverre daarvoor een melding bij de EC nodig is.
Bij bovengenoemde voorbeelden is er ook een mogelijkheid voor
gemeenten om voor kleine bedragen gebruik te maken van de
«de-minimis’verordening (Verordening (EU) Nr. 1407/2013) van de
Europese Commissie. Daarbij kan aan ondernemingen over een periode
van drie belastingjaren tot € 200.000 steun worden verstrekt die geacht
wordt niet te kwalificeren als staatssteun in de zin van artikel 107, eerste
lid, van de VWEU. Steun die voldoet aan de voorwaarden uit de
de-minimisverordening hoeft dan ook niet gemeld te worden bij de
Commissie.
Het de-minimisplafond geldt per onderneming. Voor de berekening
ervan moet alle de-minimisssteun die een onderneming van overheden
heeft ontvangen bij elkaar worden opgeteld, ongeacht het doel waarvoor
de-minimissteun is verstrekt. De ruimte van een onderneming om
de-minimissteun te genieten moet op voortschrijdende grondslag worden
beoordeeld. Dat wil zeggen dat als een overheid de-minimissteun aan een
onderneming wil verstrekken, er moet worden gekeken hoeveel
de-minimissteun er in dat belastingjaar en in de twee voorgaande
belastingjaren al aan de desbetreffende onderneming is verstrekt. Daarom
is het belangrijk dat een bestuursorgaan, bij het verstrekken van
de-minimissteun dat ook vermeldt aan de begunstigde. Als het plafond is
bereikt, mag in het betreffende jaar geen de-minimissteun meer worden
verleend.
Wanneer van de de-minimisverordening gebruik wordt gemaakt, moet
de gemeente de begunstigde onderneming vragen om een
de-minimisverklaring in te vullen (zie bijlage 1 bij de handreiking
Staatssteun voor de Overheid en de website van RVO). Zodoende kan
zeker worden gesteld dat aan de verschillende voorwaarden voor
de-minimissteun worden voldaan. Daarbij moet ook gelet worden op de
bewaarplicht van 10 jaar en goede dossiervorming.
1.6 Relatie met andere wet- en regelgeving
1.6.1 Algemene wet bestuursrecht
Een beschikking tot het wel of niet verstrekken van een specifieke
uitkering is een beschikking in de zin van de Algemene wet bestuursrecht
(hierna: Awb). Indien het college het niet eens is met de beschikking van
de minister, dan kan het college daartegen in bezwaar gaan en vervolgens
beroep bij de bestuursrechter instellen op grond van de Awb. Voor de
goede orde wordt opgemerkt dat volgens dit besluit alleen gemeenten in
aanmerking komen voor het ontvangen van een specifieke uitkering voor
hun bijdrage aan een woningbouwproject. Dat betekent dat derden, zoals
de bij het woningbouwproject betrokken andere partijen, geen rechtstreeks belang hebben bij de beschikking van de minister en dat zij om die
reden niet als belanghebbenden tegen die beschikking in bezwaar of
beroep kunnen gaan.

Staatsblad 2020

141

16

1.6.2 Financiële-verhoudingswet
De financiële verhouding tussen het Rijk en de gemeenten is geregeld in
de Financiële-verhoudingswet. De (algemene) delegatiegrondslagen voor
het regelen van een specifieke uitkering zijn opgenomen in artikel 17 van
de Financiële-verhoudingswet. In het onderhavige geval is echter sprake
van een reeds bestaande wettelijke grondslag in artikel 81, eerste lid, van
de Woningwet, voor het verstrekken van financiële middelen voor
activiteiten die passen in het rijksbeleid met betrekking tot het bouwen,
het wonen en de woonomgeving. Daarom is dit besluit gebaseerd op de
delegatiegrondslag in artikel 81, tweede lid, van de Woningwet.
Daarnaast geldt dat de woningbouwimpuls een specifieke uitkering is
als bedoeld in artikel 15a, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet, en
dat de overige bepalingen over specifieke uitkeringen uit de Financiëleverhoudingswet op de woningbouwimpuls van toepassing zijn. Daarom is
in dit besluit toepassing gegeven aan de artikel 17a van de Financiëleverhoudingswet met betrekking tot de wijze van verantwoording door de
gemeente van de besteding van de uitkering en de eventuele terugvordering als deze onrechtmatig zou worden besteed. Dit is gedaan in lijn
met het uitgangspunt bij specifieke uitkeringen om de wijze van verantwoording en terugvordering in de regeling van de specifieke uitkering op
te nemen.
1.7 Administratieve lasten voor burger en bedrijven
Het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) heeft besloten geen
formeel advies uit te brengen bij het besluit. Dit omdat het besluit
beperkte regeldrukeffecten voor burgers en bedrijven kent.
Burgers spelen geen directe rol binnen het besluit, zij ondervinden
baten bij de toevoeging van betaalbare woningen in prioritair de
schaarsteregio’s. Ook bedrijven spelen geen directe rol binnen het besluit,
en ook zij ondervinden baten bij het haalbaar maken van de start van een
gebiedsontwikkeling. Er worden immers woningbouwprojecten mogelijk
gemaakt waar ontwikkelaars en bouwbedrijven baat bij hebben.
Met het besluit wordt de juridische basis gevormd voor specifieke
uitkeringen aan gemeenten ter financiering van een deel van de publieke
onrendabele top waar gemeenten mee te maken kunnen krijgen bij een
gebiedsontwikkeling voor betaalbare woningbouw. Om een beroep te
kunnen doen op een specifieke uitkering moeten eventuele onderhandelingen tussen een gemeente en eventuele marktpartijen – als regulier
onderdeel van de woningbouwprocedure – in een vergevorderd stadium
zijn. Zo wordt geborgd dat het woningbouwproject binnen afzienbare tijd
kan starten, zoals genoemd in artikel 2, eerste lid, onder c. Hier volgen
geen nieuwe lasten uit voor bedrijven.
Om een doelmatige besteding van middelen te borgen wordt voor de
woningbouwimpuls de orde grootte van de resterende publieke onrendabele top getoetst. Zolang er sprake is van een publieke onrendabele
top, blijft sprake van een lopende onderhandelingsfase met bedrijven als
onderdeel van de reguliere woningbouwprocedure. Samen met
gemeenten wordt nader gekeken naar de haalbaarheidsstudie, waaruit de
resterende publieke onrendabele top moet blijken. In kaart wordt gebracht
welke mogelijkheden er zijn voor planoptimalisatie en welke partijen
zouden kunnen bijdragen aan het (alsnog) wegnemen van de onrendabele
top. Zo kan de onderhandelingsfase worden afgerond en is er zicht op de
start van de gebiedsontwikkeling en toevoeging van betaalbare woningen
in prioritair schaarsteregio’s.

Staatsblad 2020

141

17

1.8 Evaluatie
De werking van de woningbouwimpuls zal worden geëvalueerd. Een
evaluatie wordt gedaan op drie niveaus: een nulmeting, een jaarlijkse
toets op de uitvoering (monitoring) en een evaluatie bij beëindiging van
het instrument. In hoofdlijnen zien deze er als volgt uit:
1. Nulmeting: de nulmeting vindt op twee niveaus plaats. Ten eerste een
foto van het huidige regionale woningtekort en de stand van de centrale
doelen van de woningbouwimpuls (aantal nieuwbouwwoningen/
bouwvergunningen, duur van een woningbouwproject, aantal betaalbare
nieuwbouwwoningen) in een regio. Ten tweede kan op grond van de
ingediende aanvragen op microniveau per project of gemeente een foto
worden gemaakt. In de businesscase zijn daarvoor verschillende KPI’s
opgenomen die de centrale doelen verder meetbaar maken.
2. Monitoring: de monitoring vindt op twee niveaus plaats. Ten eerste
wordt gekeken naar het totaal van toegekende en afgewezen aanvragen:
in hoeverre past het totaalbeeld bij de geest van de regeling? Wordt de
doelstelling van 65.000 woningen gehaald? Het totaalbeeld kan aanleiding
zijn om de ministeriële regeling (jaarlijks) te herzien. Ten tweede worden
toegekende aanvragen jaarlijks gemonitord. De minister vraagt tijdens de
looptijd van de specifieke uitkering (periodiek) informatie aan de
gemeente over de voortgang van het woningbouwproject en de bijbehorende gebiedsontwikkeling. In hoeverre worden de gegevens die in de
aanvraag zijn genoemd over de doelen van de woningbouwimpuls
behaald en is er aanleiding voor bijsturing? De monitoring kan de basis
zijn voor een jaarlijkse rapportage voor de Tweede Kamer.
3. Eindevaluatie: het besluit wordt volgens artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet na beëindiging van het besluit uiterlijk binnen zeven jaar
geëvalueerd. Er wordt ten minste gekeken naar de mate van doeltreffendheid en doelmatigheid van de specifieke uitkeringen voor het
bereiken van het in artikel 2 beschreven doel, de succesfactoren die de
woningbouwimpuls doeltreffend en doelmatig hebben gemaakt,
eventuele redenen waardoor de doeltreffendheid en doelmatigheid heeft
tekortgeschoten, en inzicht in onvoorziene positieve of negatieve
neveneffecten van het besluit. De nulmeting en jaarlijkse monitoring
zorgen voor input voor de eindevaluatie.
1.9 Consultatiereacties op Besluit Woningbouwimpuls 2020
In totaal zijn 27 consultatiereacties ontvangen van met name medeoverheden. Over het algemeen zijn de consultatiereacties positief van aard. De
suggesties voor wijzigingen zijn verder in enkele hoofdthema’s te scharen,
te weten welke locaties aanspraak kunnen maken op een uitkering, welke
activiteiten voor een uitkering in aanmerking komen, de inrichting van het
proces en overige opmerkingen. Over het algemeen is de strekking van
het BWi 2020 algemener van aard, en worden de specifieke criteria
vastgelegd in de ministeriële regeling. Zo blijft de impuls flexibel en kan
het instrument aangepast worden als in de uitvoering blijkt dat de
voorwaarden op bezwaren stuiten, en ook als de komende vier jaar de
marktomstandigheden zouden veranderen.
Type locaties dat aanspraak kan maken op een uitkering:
De suggestie om de toelatingseis van 500 woningen te verlagen, te
behouden of juist te verhogen. Met een grens van 500 woningen draagt
het Rijk bij aan het inlopen van het woningtekort in een groot deel van
Nederland, zowel binnen- als buitenstedelijk, binnen en buiten de
Randstad, en in grotere en kleinere gemeenten. Gezien de wisselende
reacties op de ondergrens (om en nabij de helft is positief en de andere
helft heeft bedenkingen), is de ondergrens van 500 woningen in het

Staatsblad 2020

141

18

besluit vervangen door een substantieel aantal woningen. In de ministeriële regeling wordt voor de eerste tranche overwogen om de grens van
500 woningen te behouden, omdat uit een eerste inventarisatie blijkt dat
bij deze grens ruim voldoende projecten in aanmerking komen, in kleinere
en grotere gemeenten, binnen en buiten de Randstad, en kan zo een
substantiële bijdrage worden geleverd aan het inlopen van de woningschaarste. Indien nodig kan in latere tranches de grens worden aangepast,
dat zal worden geregeld in de ministeriële regeling.
De suggestie om de woningbouwimpuls prioritair of enkel te richten op
woondealgemeenten, omdat wordt voorkomen dat de middelen te veel
verwateren. Daarbij wordt ook de suggestie gedaan om gemeenten die
geen woningschaarste hebben expliciet uit te sluiten. De regio’s met een
substantiële woningschaarste komen prioritair aan bod. Dat zijn woningbouwlocaties in de woondealregio’s, en naast deze prioritaire regio’s ook
andere regio’s met een woningtekort en -behoefte hoger dan het landelijk
gemiddelde. In de ministeriële regeling staat hoe deze prioritaire regio’s
worden gewogen in de beoordelingscriteria van de toetsingscommissie.
Er wordt niet voor gekozen om bij voorbaat gemeenten uit te sluiten van
deelname aan de woningbouwimpuls. Hoewel gemeenten zonder
woningschaarste weinig kans maken op middelen uit de impuls, is de
woningbouwimpuls ook een instrument dat de komende jaren
beschikbaar is voor de woningbouw. In geval van veranderende marktomstandigheden kan de positie van een gemeente veranderen, waardoor het
onwenselijk is om gemeenten bij voorbaat uit te sluiten.
De suggestie om de woningbouwimpuls prioritair te richten op
(binnenstedelijke) transformatiegebieden. Met de impuls wordt geen
onderscheid gemaakt tussen binnen- of buitenstedelijk bouwen. Het is van
belang dat er sneller meer betaalbare woningen worden gebouwd, en dat
gemeenten voldoende concrete plannen hebben. Dat kan niet allemaal
binnenstedelijk gerealiseerd worden, waardoor binnen de impuls geen
onderscheid wordt gemaakt en voorwaarden worden gesteld. Bovendien
zijn er ook partijen die pleiten voor een sterkere buitenstedelijke focus.
Ten slotte doen vier partijen de suggestie om ook herstructurering van
wijken te financieren uit de woningbouwimpuls. Het doel van de
woningbouwimpuls is het versnellen van de bouw van betaalbare
woningen, en er moeten ten minste per saldo extra woningen worden
toegevoegd. Als bijvoorbeeld 100 woningen worden gesloopt, zouden ten
minste 600 woningen nieuw gerealiseerd moeten worden. Voor een
dergelijke casus kan een gemeente besluiten om een aanvraag in te
dienen voor een impuls. De overige selectiecriteria van het besluit en de
nog uit te werken beoordelingscriteria van de ministeriële regeling gelden
uiteraard ook voor deze aanvragen.
Activiteiten die in aanmerking komen voor een uitkering:
De suggestie om enkele elementen toe te voegen aan het overzicht van
mogelijk te treffen maatregelen in artikel 2. Aan een belangrijk deel van de
suggesties is tegemoet gekomen door twee categorieën toe te voegen, te
weten de inrichting van de openbare ruimte en kosten verbonden aan de
betaalbaarheid van woningen. Enkele suggesties zijn niet overgenomen,
omdat deze reeds kunnen passen binnen de kaders van de ministeriële
regeling. Het gaat dan bijvoorbeeld om de toegankelijkheid van woningen
voor mensen met een beperking en kosten als gevolg van maatregelen
voor duurzame woningen. In de ministeriële regeling wordt een aanvraag
beoordeeld op de subcriteria kwaliteit van de woning en kwaliteit van de
leefomgeving, waar genoemde investeringen onder kunnen vallen.

Staatsblad 2020

141

19

De suggestie dat het langjarig behoud van woningen moeilijk is te
realiseren. Om te voorkomen dat de betaalbare woningen binnen enkele
jaren uit het segment verdwijnen, is het wenselijk dat het langjarige
behoud van de betaalbare woningen voor de doelgroep wordt geborgd.
Dat is mogelijk met afspraken over een bestemmingscategorie sociale
koop, anti-speculatiebedingen, kettingbedingen of een zelfbewoningsplicht. Zo wordt geborgd dat starters en middeninkomens jarenlang baat
hebben bij de woningbouwimpuls, en wordt voorkomen dat de eerste
koper van een betaalbare koopwoning een lot uit de loterij wint.
De suggestie om bij de kosten als gevolg van de verlaging van de
stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura-2000 gebieden om de bouw
van betaalbare woningbouw mogelijk te maken, alleen de kosten voor
stikstofarm bouwen (materieel, materiaal, logistiek) te betrekken bij de
woningbouwimpuls. De woningbouwimpuls kan ook een oplossing zijn
indien de stikstofdepositie een belemmering vormt voor de startbouw. Bij
sommige bouwprojecten blijven aanvullende maatregelen nodig om de
verlaging van de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura-2000
gebieden te compenseren of komen er extra kosten bij in de bouwfase,
omdat er stikstofarm gebouwd moet worden. De woningbouwimpuls kan
ingezet worden indien dit soort elementen ertoe leiden dat er een publieke
onrendabele top ontstaat in de publieke businesscase van een gebiedsontwikkeling. Gemeenten kunnen ervoor kiezen om gebruik te maken van
andere Rijksmiddelen die beschikbaar zijn gesteld voor stikstofreducerende maatregelen, net zoals bij de bouw van sociale huurwoningen of
flexwoningen er gebruik kan worden gemaakt van de vermindering van
de verhuurderheffing.
Suggesties over de inrichting van het proces:
De suggestie om een licht beoordelingsproces voor toekenning van
specifieke uitkeringen in te richten, en terughoudend om te gaan met de
vereiste van regionaal draagvlak. Het doel is om met Rijksmiddelen zo
doelmatig en effectief mogelijk bij te dragen aan de woningbouw. Daarom
is het belangrijk om de middelen alleen in te zetten waar dat noodzakelijk
is om sneller, meer en betaalbaarder te bouwen. Met het aanvraagproces
is beoogd om zoveel mogelijk recht te doen aan de bestaande verantwoordelijkheden in de woningbouw en de regionale kenmerken van
woningmarkten. Regionaal draagvlak kan de noodzaak van een aanvraag
onderstrepen. In de regeling zal nader ingegaan worden op hoe dit wordt
meegewogen in de beoordeling van aanvragen. Ook moet er rekening
mee worden gehouden dat een gebiedsontwikkeling complex en
technisch is. De onafhankelijke toetsingscommissie adviseert de minister
op grond van artikel 7, tweede lid, in hoeverre een aanvraag voor wat
betreft die criteria geschikt is voor de woningbouwimpuls. Dat advies
volgt de minister op of wijst het onderbouwd af. De afwijzing kan op basis
van onvoldoende regionale verdeling, onvoldoende bijdragen aan
afspraken over de woningbouw of vanwege onvoldoende budget
plaatsvinden. Zo worden de schaarse Rijksmiddelen zorgvuldig ingezet
voor meer betaalbare woningen in de regio’s met grote woningschaarste.
De suggestie om ingediende aanvragen niet openbaar te maken, omdat
sprake kan zijn van bedrijfsgevoelige informatie. Het is onwenselijk als
door de woningbouwimpuls lokale onderhandelingen over betaalbare
woningbouw worden bemoeilijkt. Daarom zullen aanvragen niet actief
openbaar worden gemaakt. In het geval dat een aanvraag op grond van
de Wet Openbaarheid van Bestuur wordt opgevraagd zal dit worden
getoetst aan de betreffende gronden in die wet, waaronder het lakken van
de bedrijfsgevoelige informatie en zal de desbetreffende gemeente om
een zienswijze worden gevraagd. Ook wordt tegemoet gekomen aan de

Staatsblad 2020

141

20

vraag om een planning met medeoverheden te delen met een advies over
de inrichting van het traject voordat een aanvraag wordt ingediend, en de
loketmomenten. Het voornemen is om meerdere loketmomenten in een
jaar te organiseren. De minister maakt deze steeds 6 weken voor aanvang
bekend.
II. Artikelsgewijs
Artikel 1 begripsbepalingen
De aanvraag dient betrekking te hebben op een project met een
afgebakend gebied. Er is sprake van een afgebakend projectgebied indien
de verschillende elementen binnen het project een logische samenhang
hebben. Er kan op verschillende manieren sprake zijn van samenhang
binnen een projectgebied: financieel, geografisch of organisatorisch. In de
aanvraag moet onderbouwd worden dat er sprake is van samenhang op
ten minste twee van de genoemde soorten.
• Organisatorische samenhang; kan worden gemotiveerd met overkoepelende projectdocumentatie. Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat het gehele
gebied waarvoor een aanvraag wordt ingediend wordt vastgelegd in een
bestemmingsplan of omgevingsplan (niet zijnde een omgevingsvisie) of
dat er sprake is van een interne projectorganisatie die het gehele gebied
als scope heeft met bijbehorende budgetten en mandaat;
• Geografische samenhang kan worden aangetoond door kaartmateriaal
en een beschrijving. Hieruit blijkt bijvoorbeeld dat de woningbouw in een
aaneengesloten gebied wordt gerealiseerd;
• Financiële samenhang kan worden aangetoond als het project is
ondergebracht in een integrale businesscase en/of gebieds-/
grondexploitatie en daarmee een sterke onderlinge afhankelijkheid heeft
doordat opbrengsten en kosten van het gehele gebied met elkaar worden
verrekend.
Het voldoen aan een van de drie soorten samenhang is onvoldoende
omdat daarmee niet noodzakelijkerwijs een logische samenhang is van de
verschillende elementen binnen een project. Tegelijkertijd is een eis dat
een aanvraag alle drie de soorten van samenhang heeft te strikt. Omdat er
gelegitimeerde redenen kunnen zijn dat gemeenten ervoor kiezen om
bijvoorbeeld meerdere bestemmingsplannen op te stellen of businesscases (of grondexploitaties) te splitsen. Het voldoen aan twee soorten van
samenhang geeft een balans tussen enerzijds het aantonen van een
logische samenhang van de elementen binnen een project waardoor een
rijksbijdrage is gelegitimeerd. Anderzijds geeft dit gemeenten wel
flexibiliteit omdat er ook locaties in aanmerking komen waarbij niet
voldaan wordt aan een van de soorten samenhang.
Het begrip betaalbare woning bestaat uit drie categorieën woningen: 1)
sociale huurwoningen, 2) huurwoningen voor middenhuur, en 3)
betaalbare koopwoningen. Voor deze begrippen en de daarbij in
aanmerking te nemen huur- of koopgrenzen is aangesloten bij de thans
vigerende begrippen en grenzen in de vigerende wet- en regelgeving. Dat
neemt niet weg dat gemeenten worden aangemoedigd om lokaal lagere
kostengrenzen te stimuleren dan de grenzen die zijn opgenomen in dit
besluit. De bovengrens voor een sociale huurwoning betreft maximaal de
huurtoeslaggrens. Dat bedrag wordt met ingang van 1 januari van elk jaar
geïndexeerd op grond van de Wet op de huurtoeslag.
Voor een middenhuurwoning geldt maximaal € 1.000,– per maand,
tenzij in een lokale gemeentelijke verordening een lager maximum is
vastgesteld voor een geliberaliseerde woning voor middenhuur zoals
bedoeld in artikel 1.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening in de
gemeentelijke verordening. In dat geval is de bovengrens in de gemeente-

Staatsblad 2020

141

21

lijke verordening leidend. De bovengrens van deze categorie bedraagt
€ 1.000,– in 2020 en wordt elk jaar geïndexeerd met hetzelfde percentage
als waarmee de huurtoeslaggrens (de ondergrens van deze categorie)
wordt geïndexeerd. Als in een lokale gemeentelijke verordening een lager
maximum is vastgesteld, dan wordt dat bedrag dus niet op grond van dit
besluit geïndexeerd.
Voor de derde categorie, betaalbare koopwoningen, is met deze
definitie op het moment van inwerkingtreding van dit besluit aangesloten
op de kostengrens voor woningen zonder energiebesparende voorzieningen van de Nationale Hypotheekgarantie zoals bepaald in artikel 1.6
van de Voorwaarden en Normen 2020-1 van het Waarborgfonds Eigen
Woningen. De bovengrens voor betaalbare koopwoningen betreft voor
het jaar 2020 maximaal € 310.000,–. Op het moment dat er nieuwe
voorwaarden en normen worden bepaald, en daarbij een nieuwe
kostengrens wordt bepaald, dan is vanaf dat moment die nieuwe
kostengrens van toepassing als bovengrens voor betaalbare koopwoningen.
Artikel 2 Activiteiten waarvoor een uitkering kan worden
verstrekt
In de aanhef van artikel 2, eerste lid, is geregeld dat een aanvraag voor
een specifieke uitkering op grond van dit besluit kan worden verstrekt aan
een gemeente, op aanvraag van het college van burgemeester en
wethouders van die gemeente.
In artikel 2 eerste lid, onderdelen a tot en met d, zijn de voorwaarden
gesteld aan de projecten waarvoor een aanvraag kan worden gedaan. Op
grond van artikel 4, derde lid, onder a, dient een aanvraag een
omschrijving te bevatten van het project waarvoor de specifieke uitkering
wordt aangevraagd en de wijze waarop het project voldoet aan de
voorwaarden, gesteld bij of krachtens artikel 2. Om vervolgens te
beoordelen of er in voldoende mate voldaan is aan de voorwaarden van
de specifieke uitkering, worden de gegevens uit de aanvraag door de
toetsingscommissie op grond van artikel 7, tweede lid, getoetst aan artikel
5, tweede lid. Door de minister worden de gegevens uit de aanvraag
daarnaast ook getoetst aan de weigeringsgronden in artikel 6, tweede lid.
a. Het besluit borgt dat projecten het realiseren of het versnellen van de
bouw van betaalbare woningen in een kwalitatief goede leefomgeving tot
doel hebben. Ook is het doel hier als voorwaarde voor de specifieke
uitkering opgenomen. Deze voorwaarde is nader uitgewerkt in het tweede
lid. Wat onder kwalitatief goede leefomgeving wordt verstaan wordt deels
in het tweede lid, onder b, geconcretiseerd en deels in de ministeriële
regeling.
b. Een project dat in de uitvoerende fase zit, zoals de bouwfase, komt op
grond van onderdeel b niet voor een specifieke uitkering in aanmerking.
Zulke woningbouwprojecten hebben een sluitende begroting en kunnen
dus ook zonder een Rijksbijdrage gerealiseerd worden.
c. Een project dat niet binnen afzienbare tijd opgestart kan worden komt
op grond van onderdeel c ook niet in aanmerking. Wat onder een
afzienbare tijd verstaan wordt zal op grond van het vierde lid nader
worden uitgewerkt bij ministeriële regeling. Deze voorwaarde waarborgt
dat projecten die voor een specifieke uitkering in aanmerking komen
relatief spoedig aanvangen, en zodoende spoedig een bijdrage leveren
aan de bouw van betaalbare woningen in gebieden waar sprake is van
een groot woningtekort of behoefte de komende jaren.
d. Onderdeel d stelt als voorwaarde dat de bij het project betrokken
partijen een substantiële financiële bijdrage leveren. In de ministeriële
regeling wordt de omvang geconcretiseerd. In de consultatiereactie geven
enkele gemeenten aan dat cofinanciering niet haalbaar is, terwijl zonder
de woningbouwimpuls gemeenten volledig zelf verantwoordelijk zouden

Staatsblad 2020

141

22

zijn voor de financiering van de publieke onrendabele top. Met de
Woningbouwimpuls wordt de last van gemeenten gedeeld, en niet
volledig overgenomen.
Zoals eerder aangegeven is het tweede lid een nadere uitwerking van
de voorwaarde uit het eerste lid, onder a. Er is als eis gesteld dat een
project gericht moet zijn op de bouw van een netto toevoeging van een
substantieel aantal woningen in een afgebakend projectgebied, met een
substantieel aandeel betaalbare woningen. Zie voor de definitie van
afgebakend projectgebied artikel 1, onder b, en voor de definitie van
betaalbare woningen artikel 1, onder c. De vereisten van substantieel
aantal woningen en substantieel aandeel betaalbare woningen worden
nader uitgewerkt in de ministeriële regeling.
Voor het versnellen en/of realiseren van de bouw van een substantieel
aantal woningen kan de gemeente verschillende maatregelen treffen, die
zijn benoemd in artikel 2, tweede lid, onder b. Onderdeel b stelt als
vereiste dat het project niet (alleen) direct op de bouw van woningen is
gericht, maar dat hetgeen met het project bewerkstelligd wordt een
noodzakelijke voorwaarde is voor het realiseren of versnellen van de
bouw van betaalbare woningen. Deze randvoorwaarden kunnen de
noodzakelijke infrastructurele ontsluiting van het gebied zijn, de verlaging
van de stikstofdepositie noodzakelijk voor de woningbouw, sanering van
grond of de uitplaatsing van hinderlijke activiteiten noodzakelijk voor de
woningbouw, de inrichting van de openbare ruimte noodzakelijk voor de
woningbouw of kosten die zijn verbonden aan de betaalbaarheid van
woningen. In de algemene toelichting onder paragraaf 1.2.1c Randvoorwaarden zijn deze nader beschreven. In het geval van maatregelen gericht
op bodemsanering, de inrichting van de openbare ruimte en de kosten die
verbonden zijn aan de betaalbaarheid van woningen, is het verplicht dat
deze binnen het afgebakend projectgebied liggen. De term afgebakend
projectgebied is gedefinieerd in artikel 1, onder b.
In artikel 2, derde lid, is de reikwijdte voor de publieke onrendabele top
waarvoor een specifieke uitkering gevraagd kan worden beschreven. De
publieke onrendabele top ontstaat voor een gemeente als de bouw van
betaalbare woningen in een gebiedsontwikkeling niet kostendekkend is,
en waardoor een woningbouwproject niet of onvoldoende betaalbaar kan
starten. De publieke onrendabele top en de substantiële financiële
bijdragen van betrokken partijen worden in kaart gebracht door de bij de
aanvraag ingediende haalbaarheidsstudie, waaronder een begroting (op
grond van artikel 4, derde lid, onderdeel b). Het bedrag waarvoor een
beroep gedaan kan worden op de woningbouwimpuls is de resterende
publieke onrendabele top, bestaande uit noodzakelijke kosten van
maatregelen zoals genoemd in artikel 2, tweede lid. Uit de haalbaarheidsstudie, waaronder begroting, blijkt onder andere het maximaal mogelijke
kostenverhaal dat is betrokken, in hoeverre de mogelijkheden voor
planoptimalisatie zijn benut en de substantiële financiële bijdragen van
betrokkenen bij de gebiedsontwikkeling. De onderdelen zullen nader
worden uitgewerkt bij ministeriële regeling.
Het vierde lid betreft een delegatiegrondslag op grond waarvan de in dit
besluit genoemde activiteiten verder kunnen worden uitgewerkt.
Artikel 3 Uitkeringsplafond
Het totale uitkeringsplafond en indexering ervan wordt op grond van
artikel 3, eerste lid, bij ministeriële regeling vastgesteld.

Staatsblad 2020

141

23

Het plafond van de aanvraagtijdvakken wordt op grond van artikel 3,
tweede lid, door de minister vastgesteld. Het uitkeringsplafond van een
aanvraagtijdvak zal tegelijk met de op grond van artikel 4, eerste lid, vast
te stellen data van aanvang en sluiting van een aanvraagtijdvak bekend
worden gemaakt.
In afwijking van het eerste lid zal het plafond van het eerste aanvraagtijdvak bekend worden gemaakt op het tijdstip waarop dat tijdvak
aanvangt. Dat is geregeld in het derde lid. Het eerste aanvraagtijdvak
beslaat op grond van artikel 4, tweede lid, twee weken vanaf het moment
van inwerkingtreding van het besluit. Zie de toelichting bij artikel 4,
tweede lid, voor een nadere toelichting over dit aanvraagtijdvak.
Op grond van het vierde lid wordt het beschikbare (periodieke)
uitkeringsplafond toegekend op volgorde van de rangschikking die de
minister maakt van alle in een aanvraagtijdvak ingediende volledige
aanvragen. Voor een toelichting op de aanvraagtijdvakken, zie de
artikelsgewijze toelichting bij artikel 4, tweede lid. De basis van de
rangschikking is in de beoordelingscriteria die bij ministeriële regeling
worden uitgewerkt, op grond van artikel 5, tweede lid.
De hier geregelde volgorde van toekenning van het beschikbare
(periodieke) uitkeringsplafond, regelt in samenhang met artikel 6, eerste
lid, onder c, het volgende. Als in de beoordelingsperiode na het sluiten
van een bepaald aanvraagtijdvak blijkt dat het beschikbare (periodieke)
uitkeringsplafond voor het tijdvak waarvoor de uitkering is aangevraagd,
zou worden overschreden door aanvragen die voldoen aan de gestelde
eisen, dan zullen de aanvragen die relatief het laagste «scoren» in de
rangschikking (en die dus lager op de lijst staan) als eerste worden
afgewezen.
Artikel 4 De aanvraag
Het eerste lid bevat een bevoegdheid van de minister om de
openingsdata en sluitingsdata van de aanvraagtijdvakken te kunnen
vaststellen. Deze data zullen tegelijk met het op grond van artikel 3, derde
lid, vast te stellen uitkeringsplafond van een aanvraagtijdvak bekend
worden gemaakt.
Het tweede lid regelt in afwijking van het eerste lid de datum van
aanvang en van sluiten van het eerste aanvraagtijdvak. Deze bepaling
dient in samenhang te worden gezien met artikel 11, tweede lid, ten
aanzien van de inwerkingtreding. In artikel 11, tweede lid, is in de
mogelijkheid voorzien het besluit bij koninklijk besluit in werking te laten
treden met terugwerkende kracht tot 1 juli 2020. In dat geval opent het
eerste aanvraagtijdvak op 1 juli 2020. Artikel 4, tweede lid, regelt dan dat
het eerste aanvraagtijdvak in dat geval opent op 1 juli 2020 en sluit op
15 juli 2020 (binnen twee weken).
De sluitingsdatum van een aanvraagtijdvak betreft de datum, waarop
een volledige aanvraag uiterlijk ingediend moet zijn, om in behandeling te
worden genomen. Op grond van het vierde lid beslist de minister binnen
13 weken vanaf de datum waarop het aanvraagtijdvak sluit op de
aanvraag. Het is dus mogelijk om een aanvraag meerdere weken
voorafgaand aan de datum van het sluiten van het aanvraagtijdvak in te
dienen. Gemeenten zullen op de hoogte worden gesteld van het moment
dat aanvragen aangeleverd kunnen worden. De beslistermijn van 13
weken begint dan echter nog niet te lopen. Die beslistermijn begint pas te
lopen vanaf de datum van sluiting van het aanvraagtijdvak.

Staatsblad 2020

141

24

Voor deze vorm is gekozen om de aanvragen integraal te kunnen
behandelen en een goede rangschikking te kunnen opstellen, in tegenstelling tot een systeem waarbij een beslistermijn gaat lopen vanaf het
moment van indienen van de aanvraag, waarbij er telkens op verschillende momenten beslist zou moeten worden, afhankelijk van wanneer de
aanvragen worden ingediend.
Het derde lid bevat de indieningseisen met de onderdelen waaruit een
aanvraag van een gemeente ten minste moet bestaan. In de ministeriële
regeling wordt dit nader uitgewerkt. Als één of meerdere van de hier
gevraagde gegevens niet wordt aangeleverd bij de aanvraag, dan wordt
de aanvraag niet in behandeling genomen. Dat is geregeld in artikel 5,
eerste lid, waaruit blijkt dat alleen volledige aanvragen deel uitmaken van
de rangschikking. Tevens is geregeld in artikel 4:5, eerste lid, onder a en c,
van de Awb dat een bestuursorgaan kan besluiten de aanvraag niet te
behandelen indien de aanvrager niet heeft voldaan aan enig wettelijk
voorschrift voor het in behandeling nemen van de aanvraag en indien de
verstrekte gegevens en bescheiden onvoldoende zijn voor de beoordeling
van de aanvraag of voor de voorbereiding van de beschikking.
De indieningseisen worden hier per onderdeel toegelicht:
a. In de aanvraag dient te worden ingegaan op de vormgeving van het
project, door het omschrijven van de geplande activiteiten, de partijen die
de activiteiten organiseren en uitvoeren en de wijze waarop dit bijdraagt
aan het doel van de Woningbouwimpuls.
Op grond van onderdeel a moet kwalitatief en kwantitatief worden
omschreven op welke wijze het project voldoet aan de voorwaarden,
bedoeld in artikel 2. Inclusief eventuele faseringen, en beschrijving welke
fase betrekking heeft op de aanvraag voor een specifieke uitkering.
b. De haalbaarheidsstudie (of businesscase) brengt onder meer de
publiek onrendabele top in beeld en de onderbouwing daarvan (het
aantoonbare financiële tekort). De haalbaarheidsstudie bevat in ieder
geval een begroting met de raming van de kosten per maatregel, inclusief
onderbouwing. Zie ook de toelichting bij artikel 2, derde lid: de specifieke
uitkering is niet hoger dan de publiek onrendabele top minus de substantiële financiële bijdrage van betrokkenen. Daarbij zij opgemerkt dat een
substantiële financiële bijdrage van betrokken partijen een voorwaarde is
van de uitkering op grond van artikel 2, eerste lid, onder d, en bij een
gebrek daaraan de aanvraag zal worden afgewezen op grond van artikel 6,
eerste lid, onder a. Nadere eisen aan de haalbaarheidsstudie zijn
uitgewerkt in de ministeriële regeling.
c. Een kwalitatieve en kwantitatieve omschrijving van de maatregelen,
inclusief de directe en indirecte bouw van het aantal netto extra
(betaalbare) woningen. Tevens beschrijving van de betrokken partijen bij
de voorbereiding, uitvoering en realisatie van de maatregelen.
d. De verwachte begin- en einddatum van de activiteiten dient ter
beoordeling of voldaan is aan de voorwaarde van artikel 2, eerst lid, onder
c: in hoeverre een project binnen afzienbare tijd opgestart kan worden. De
verwachte begindatum betreft de eerste paal in de grond, en einddatum
de oplevering van de betaalbare woningen.
In het vierde lid is de beslistermijn voor de minister geregeld. De
minister kan pas beslissen op de aanvraag, nadat de toetsingscommissie
advies heeft uitgebracht. Op grond van artikel 7, derde lid, brengt de
commissie advies uit aan de minister binnen 8 weken na het sluiten van
het aanvraagtijdvak. De opgenomen beslistermijn van 13 weken beslaat
de maximale termijn. Het proces is er op gericht om de beslissing ruim
binnen de 13 weken te nemen.
In het vijfde lid is een delegatiegrondslag opgenomen om nadere regels
te stellen over de aanvraag.

Staatsblad 2020

141

25

Artikel 5 De rangschikking van de aanvragen
Uit artikel 5, eerste lid, blijkt dat de minister enkel volledige aanvragen
beoordeelt. Dit houdt in dat een aanvraag alle in artikel 4, derde lid,
genoemde gegevens en bescheiden moet bevatten. Zo niet, dan wordt de
aanvraag niet in behandeling genomen. Daarnaast is in het eerste lid
bepaald dat alleen de aanvragen die voldoen aan de vereisten gesteld bij
of krachtens artikel 2, door de minister beoordeeld worden en deel
uitmaken van de rangschikking.
Ten slotte is in artikel 5, eerste lid, bepaald dat de minister een
rangschikking opstelt van alle aanvragen die in een tijdvak zijn vastgesteld. Voor een nadere toelichting op de rangschikking en de relevantie
daarvan in relatie tot het bereiken van het beschikbare uitkeringsplafond
zie de toelichting bij artikel 3, vierde lid.
In het tweede lid is bepaald dat die rangschikking wordt opgesteld op
grond van de mate waarin aan de voorwaarden voor de verlening van de
specifieke uitkering in artikel 2 is voldaan. Zoals toegelicht bij artikel 3, is
deze rangschikking nodig in verband met de uitkeringsplafonds voor de
betreffende tijdvakken. Dit brengt mee dat bij het bereiken van het
uitkeringsplafond, aanvragen moeten worden afgewezen, ondanks dat
deze voldoen aan de gestelde vereisten. De rangschikking vindt plaats op
basis van behaalde scores bij de weging van de in het tweede lid gestelde
criteria. Aan de hand van de beoordelingscriteria geeft de toetsingscommissie een score aan een aanvraag en beoordeelt zij zodoende in welke
mate de aanvraag voldoet aan de doelen van de woningbouwimpuls.
Deze criteria zijn:
1°. noodzaak: in hoeverre is de bijdrage echt nodig;
2°. effectiviteit: hoeveel betaalbare woningen voor starters en middeninkomens worden extra gerealiseerd ten opzichte van een programma
zonder bijdrage uit de impuls;
3°. efficiëntie: in hoeverre wordt met zo min mogelijk financiële
middelen een zo groot mogelijk aantal betaalbare woningen gebouwd; en
4°. urgentie; hoe groot is de woningschaarste in een gemeente?
Woondealregio’s en andere regio’s met een groot woningtekort of
-behoefte scoren bij dit criterium beter.
Dit betreft beoordelingscriteria, die in een ministeriële regeling verder
worden uitgewerkt. Deze criteria worden door de onafhankelijke toetsingscommissie gewogen en die weging van de verschillende criteria leidt tot
een totaalscore per aanvraag en een rangschikking van de aanvragen.
De toepassing, de weging, de vereiste score per criterium en de vereiste
totaalscore van beoordelingscriteria worden nader vormgegeven in een
ministeriële regeling, op grond van artikel 5, derde lid.
Artikel 6 Weigeringsgronden
In artikel 6 zijn de weigeringsgronden (of afwijzingsgronden)
opgenomen. Een aanvraag wordt op grond van het eerste lid, onder a, in
ieder geval afgewezen door de minister als het project uit de aanvraag
niet voldoet aan de voorwaarden gesteld bij of krachtens artikel 2.
De aanvragen die weliswaar aan die eisen voldoen, maar in het kader
van de rangschikking krachtens artikel 5 onvoldoende scoren, worden op
grond van artikel 6, eerste lid, onder b, eveneens afgewezen. Welke score
kwalificeert als onvoldoende score wordt op grond van artikel 5, derde lid,
uitgewerkt in de ministeriële regeling.

Staatsblad 2020

141

26

Daarnaast zijn de totaalscores de basis van de onderlinge volgorde van
de aanvragen binnen de rangschikking. Een aanvraag wordt op grond van
artikel 6, eerste lid, onder c, afgewezen als het uitkeringsplafond van het
betreffende aanvraagtijdvak is uitgeput. Dat is het geval indien het
uitkeringsplafond van een aanvraagtijdvak wordt overschreden door de
betreffende aanvraag en de positie van die aanvraag in de rangschikking.
In het derde lid, onder a, is een delegatiegrondslag opgenomen zodat in
de ministeriële regeling kan worden uitgewerkt hoe om wordt gegaan met
de situatie dat er meerdere aanvragen met een gelijke score gezamenlijk
het uitkeringsplafond overschrijden. Er worden regels gesteld om te
bepalen welke van de aanvragen die gelijk scoren wel en welke niet
worden gehonoreerd. Ook kunnen regels worden opgenomen voor de
situaties waarbij de laatste in de rangschikking te honoreren aanvraag niet
het volledige aangevraagde uitkeringsbedrag toegekend kan krijgen,
omdat daarmee het uitkeringsplafond wordt overschreden
In artikel 6, tweede lid, onderdelen a en b, is bepaald dat de minister, los
van de absolute weigeringsgronden in het eerste lid en in afwijking van de
rangschikking, een aanvraag kan afwijzen als naar zijn oordeel:
a. sprake is van onvoldoende regionale spreiding van middelen:
woningschaarste doet zich voor in verschillende regio’s. Het is daarom
van belang dat de woningbouwimpuls breed inzetbaar is en zich niet
beperkt tot enkele regio’s. En dat de schaarse publieke middelen effectief
worden ingezet ten opzichte van de omvang van het woningtekort of
-behoefte.
b. de aanvragende gemeente onvoldoende inspanning pleegt om tot
een woningbouwprogramma met voldoende volume en snelheid te
komen aansluitend bij de regionale woningbehoefte. Denk bijvoorbeeld
aan een situatie waarbij een gemeente onvoldoende voldoet aan
gemaakte afspraken voor de woningbouw: de bouwopgave vraagt om een
langjarige en consistente inzet van partijen. Daarvoor zijn in het kader van
bijvoorbeeld de Nationale woonagenda, woondeals, Novi, Mirt en
verstedelijkingsstrategie afspraken gemaakt.
Op grond van het derde lid, onder b, kunnen deze weigeringsgronden
van de minister nader worden uitgewerkt in een ministeriële regeling.
Artikel 7 Instelling toetsingscommissie
In dit artikel is de toetsingscommissie ingesteld. De toetsingscommissie
is tijdelijk van aard, aangezien de woningbouwimpuls in principe tijdelijk
is. De toetsingscommissie, bestaande uit onafhankelijke experts, toetst
een complete aanvraag van een gemeente aan de voorwaarden voor een
Rijksbijdrage (of specifieke uitkering). De toetsingscommissie maakt een
weging van de aanvraag op basis van de beoordelingscriteria die in een
ministeriële regeling worden uitgewerkt, om tot een advies voor de
minister te komen in welke mate het project voldoet aan de doelstellingen
van dit besluit verwoord in artikel 2.
In het tweede lid is bepaald dat de commissie tot taak heeft het
adviseren van de minister over de beoordeling van de aanvraag. Het
advies van de commissie ziet op de toepassing van artikel 5, tweede lid.
Dit betekent dat de commissie elke aanvraag individueel beoordeelt. Enkel
de minister toetst aan de criteria van artikel 6, tweede lid en enkel de
minister beziet of er sprake is van overschrijding van het uitkeringsplafond op grond van 6, eerste lid, onder c, en welke aanvragen op die
grond moeten worden afgewezen.
De toetsingscommissie kan de minister adviseren dat een projectvoorstel van voldoende kwaliteit is en met een positief advies aandragen
bij de minister voor een Rijksbijdrage. De commissie kan zo nodig de

Staatsblad 2020

141

27

gemeente om nadere toelichting vragen. Ook kan de toetsingscommissie,
indien blijkt uit de beoordelingscriteria, een negatief advies aandragen bij
de minister. De minister zal dat advies in de meeste gevallen opvolgen,
maar heeft ook de mogelijkheid om gemotiveerd af te wijken.
Op grond van het vierde lid houdt de commissie de voorbereidende
stukken ter beschikking voor de minister en verstrekt deze indien
opgevraagd.
Het vijfde lid bevat een bepaling die het archiveren regelt van de
bescheiden betreffende de werkzaamheden van de commissie.
Het zesde lid bevat een delegatiegrondslag om bij ministeriële regeling
de nadere invulling van de commissie, waaronder de ledensamenstelling,
te regelen.
Artikel 8 Toetsing door de commissie
De toetsingscommissie stelt op grond van artikel 8, eerste lid, haar
eigen werkwijze vast. Dit omvat in ieder geval een protocol, dat opgesteld
wordt in overleg met de minister, omtrent de wijze waarop de toetsingscommissie voorgelegde aanvragen toetst en weegt.
Als de toetsingscommissie informatie mist om een goede beoordeling
te kunnen maken, dan kan zij op grond van het tweede lid de indiener om
nadere toelichting verzoeken omtrent de indieningsgegevens.
Artikel 9 Informatievoorziening na uitkering
Artikel 9, eerste lid, regelt dat het college van burgemeester en
wethouders van de gemeente die een specifieke uitkering heeft ontvangen
op verzoek de minister van informatie dient te voorzien over de voortgang
van het project waar de specifieke uitkering voor is verstrekt. De minister
kan tevens om periodieke informatie verzoeken. De gevraagde informatie
kan bestaan uit een jaarlijkse rapportage over de voortgang van het
project, dat mede wordt gefinancierd met de specifieke uitkering, en
indien gewenst aanvullende ad hoc informatie.
Het tweede lid bevat daarnaast een grondslag op grond waarvan de
minister ten behoeve van een evaluatie van de doelmatigheid en
doeltreffendheid van de verstrekte uitkering informatie en medewerking
kan verzoeken van het college.
Artikel 10 Verantwoording en terugvordering
Het eerste lid regelt dat artikel 17a van de Financiële-verhoudingswet
van toepassing is. In dat artikel is geregeld dat het college van burgemeesters en wethouders op uiterlijk 15 juli van het jaar volgend op het
begrotingsjaar de in dat artikel bedoelde verantwoordingsinformatie naar
de minister stuurt. Dit betreft dus elk begrotingsjaar dat de gemeente geld
verkregen uit de specifieke uitkering op de gemeentelijke begroting heeft
staan. De verplichting blijft bestaan zo lang het project nog niet is
afgerond en er nog middelen uit de specifieke uitkering worden
aangewend.
In het tweede lid is geregeld dat de minister het niet of onrechtmatig
bestede deel van de uitkering kan terugvorderen, als uit de verantwoordingsinformatie blijkt dat de uitkering niet volledig is besteed aan de
activiteiten waarvoor deze is verstrekt, of onrechtmatig is besteed. Mocht
een dergelijk geval zich voordoen, dan zal met oog voor alle omstandig-

Staatsblad 2020

141

28

heden van het geval worden besloten of en in welke mate terugvordering
in de rede ligt.
Het derde lid bevat een facultatieve delegatiegrondslag op grond
waarvan nadere regels kunnen worden gesteld over de verantwoording
en de terugvordering van de uitkering.
Artikel 11 Inwerkingtreding
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van het besluit. Uit oogpunt van
flexibiliteit is gekozen voor een inwerkingtreding bij koninklijk besluit.
Het tweede lid dient in samenhang te worden gezien met artikel 4,
tweede lid. In artikel 11, tweede lid, is in de mogelijkheid voorzien het
besluit bij koninklijk besluit in werking te laten treden met terugwerkende
kracht tot 1 juli 2020. In dat geval opent het eerste aanvraagtijdvak op
1 juli 2020. Artikel 4, tweede lid, regelt dan dat het eerste aanvraagtijdvak
in dat geval opent op 1 juli 2020 en sluit op 15 juli 2020 (binnen twee
weken).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Staatsblad 2020

141

29