Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

33 529

Gaswinning

Nr. 868

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 april 2021
In maart 2018 heeft het kabinet besloten de gaswinning uit het Groningenveld zo snel als mogelijk volledig te beëindigen. Deze inzet is volgens
het kabinet de beste manier om de veiligheid in Groningen te garanderen.
In februari heeft de Belgische Minister van Energie mij geïnformeerd dat
de ombouw van laagcalorisch naar hoogcalorisch gas in België
waarschijnlijk versneld kan worden. Door deze versnelling kan het
Groningenveld mogelijk eerder definitief gesloten worden. Dit is goed
nieuws voor Groningen. Daarnaast heeft TNO dit jaar de seismische
dreigings- en risicoanalyse (SDRA) behorend bij de door NAM voorgestelde operationele strategie voor het gasjaar 2021–2022 uitgevoerd. De
operationele strategie beschrijft het niveau en de wijze van winnen en stel
ik jaarlijkse voor 1 oktober vast. Het is voor het eerst dat de risicoanalyse
niet meer door de NAM maar door een onafhankelijke publieke partij is
uitgevoerd. Met deze brief informeer ik uw Kamer over de validatie van de
raming voor de nog benodigde gaswinning uit het Groningenveld door
adviesbureau DNV GL, de door NAM voorgestelde operationele strategie,
de uitkomsten van de publieke SDRA Groningen van TNO en de versnelde
afbouw in België.
Operationele strategie
De beheerder van het landelijk gastransportnet, Gasunie Transport
Services B.V. (hierna: GTS), heeft op 29 januari jl. geadviseerd over de
hoeveelheid gaswinning uit het Groningenveld voor het gasjaar
2021–2022 en de jaren daarna. Het adviesbureau DNV GL heeft, net als
vorig jaar, de analyse van GTS gevalideerd en de bevindingen en
aanbevelingen van GTS bevestigd. Het validatierapport van DNV GL is
bijgevoegd1. De raming van GTS is het vertrekpunt voor het vaststellen
van de operationele strategie voor het komende gasjaar.

1

kst-33529-868
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 868

1

In het wettelijk vastgelegde proces om te komen tot een vaststellingsbesluit heeft NAM op 22 maart 2021 een voorstel tot een operationele
strategie voor het gasjaar 2021–2022 bij mij ingediend. De operationele
strategie van NAM beschrijft hoe de productielocaties van het Groningenveld worden ingezet om het geraamde Groningengas te produceren.
In de voorgestelde operationele strategie voor het komende gasjaar wordt
dezelfde opstartvolgorde van productielocaties gebruikt als in de
operationele strategie die is vastgesteld voor het huidige gasjaar. Hierbij
vindt gaswinning met name plaats in het zuiden van het Groningenveld.
Nieuw in de door NAM voorgestelde operationele strategie is dat al bij de
start van het gasjaar 2021–2022 de productielocatie Tjuchem buiten
gebruik kan worden genomen. Vanaf april 2022 voorziet de operationele
strategie alleen nog in het operationeel houden van zes productielocaties,
die op basis van de raming van GTS in de wintermaanden van het
daaropvolgende gasjaar beschikbaar moeten blijven. Dat betekent dat vijf
productielocaties niet nodig zijn in het gasjaar 2022–2023 en vanaf april
2022 buiten gebruik worden gesteld. De zes resterende productielocaties
worden vanaf dat moment afwisselend en kortstondig ingezet. Dit gaat,
zoals aangegeven in de Kamerbrief over de raming van GTS van
11 februari jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 848) gepaard met de productie van
een kleine hoeveelheid gas («minimumflow»). De Minister van Economische Zaken en Klimaat neemt voor 1 oktober een besluit over hoeveel
en op welke manier gas uit het Groningen-gasveld wordt gewonnen in
gasjaar 2021–2022. Verderop in deze brief licht ik de verdere procedure
voor het vaststellingsbesluit nader toe.
Seismische dreigings- en risicoanalyse
Om inzicht te krijgen in de veiligheidsrisico’s van de gaswinning uit het
Groningenveld wordt jaarlijks een seismische dreigings- en risicoanalyse
uitgevoerd. Vanaf dit jaar voert TNO de SDRA uit. Eerdere analyses
hebben laten zien dat door de afbouw van de gaswinning, die ook
komend gasjaar wordt voortgezet, de veiligheid sterk is verbeterd doordat
de aardbevingen in aantal en magnitude afnemen. Drukverschillen in het
gasveld die door productie in het verleden zijn ontstaan zijn meer
bepalend voor de seismiciteit dan het inmiddels lage winningsniveau. Uit
de publieke SDRA Groningen van TNO van 24 maart 2021 blijkt opnieuw
dat de afbouw van de winning het beoogde effect voor de veiligheid heeft.
Uit de berekeningen volgt namelijk dat er in het aardbevingsgebied geen
gebouwen meer zijn met een verhoogd risicoprofiel (P50). Rekening
houdend met de door SodM geadviseerde onzekerheidsmarge (de P90)
zijn er 22 gebouwen met slechts een licht verhoogd risicoprofiel. De
Nationaal Coördinator Groningen (NCG) heeft de uitkomsten geanalyseerd en aangegeven dat deze gebouwen allemaal al onderdeel zijn van
de versterkingsoperatie. De NCG geeft verder aan dat 82 procent van deze
gebouwen reeds een opname heeft gehad.
In de verwachtingenbrief van 1 februari jl. zijn de kaders voor de risicoanalyse vastgelegd. Het is evident dat de resultaten van de publieke SDRA
Groningen afhangen van keuzes in de modellen. Om te komen tot deze
keuzes is een zorgvuldig proces ingericht en gevolgd. Op advies van
SodM heb ik TNO de opdracht gegeven de publieke SDRA Groningen uit
te voeren met grotendeels dezelfde modeluitgangspunten als vorig jaar. In
mijn brief van 11 februari jl. heb ik dat nader toegelicht (Kamerstuk 33 529,
nr 848). In een gevoeligheidsanalyse laat TNO zien wat de invloed is van
verschillende modelkeuzes. Ik acht een dergelijke analyse van belang voor
de prioritering van de verdere modelontwikkeling. Immers, het ligt voor
de hand dat verdere modelontwikkeling is gericht op die aspecten van de
modellen die voor de resultaten het meest bepalend zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 868

2

De resultaten van de SDRA geven geen aanleiding tot bijstelling van de
risicoprofielen, die de omvang en de prioritering van de versterking
bepalen. Echter, als op alle door TNO in de gevoeligheidsanalyse
onderzochte modelaspecten een andere keuze was gemaakt zouden 842
gebouwen een verhoogd risicoprofiel gekregen hebben. NCG geeft aan
dat van deze 842 gebouwen er 37 gebouwen niet in de versterkingsoperatie zitten. Ondanks dat de modelkeuzes uit de gevoeligheidsanalyse nog
onvoldoende gevalideerd zijn, heeft SodM mij desgevraagd geadviseerd
om, uit voorzorg, deze gebouwen die uit de gevoeligheidsanalyse komen
op te nemen in het versterkingsprogramma. De Minister van Binnenlandse Zaken en ik nemen dit advies over; de gebouwen zullen worden
toegevoegd na afstemming van de NCG met de betrokken gemeenten.
Procedure vaststellingsbesluit
Om voor 1 oktober 2021 tot een definitief vaststellingsbesluit te komen
heb ik de operationele strategie, de publieke SDRA Groningen, review
SodM en de analyse van de NCG voorgelegd aan mijn wettelijk adviseurs.
Deze documenten zijn, net als voorgaande jaren, voor een ieder inzichtelijk via de website van RVO.nl voor de winningsbesluiten2. Zoals eerder
aan uw Kamer gemeld (Kamerstuk 33 529, nr. 848, nr. 803) wordt
momenteel de mogelijkheid onderzocht om de gasopslag Grijpskerk om
te zetten van een hoogcalorisch naar laagcalorisch gasopslag, met als
doel een snellere sluiting van het Groningenveld. De inzet van Grijpskerk
zou wel betekenen dat komend gasjaar meer gewonnen moet worden. Dit
kan in de jaren daarna worden gecompenseerd. Om deze reden heb ik de
adviseurs voor het vaststellingsbesluit Groningen ook advies gevraagd
welke maatschappelijke overwegingen de Minister van EZK moet
meenemen bij het besluit over Grijpskerk. Daarnaast ben ik in goed
overleg met de betrokken gemeenten over de uitwerking en realisatie van
de plannen rondom Grijpskerk.
Op basis van de adviezen van de wettelijke adviseurs stel ik vervolgens
een ontwerpvaststellingsbesluit op. Eind juni 2021 wordt dit ontwerpbesluit ter inzage gelegd. Op het ontwerpvaststellingsbesluit kunnen door
belanghebbenden zienswijzen worden ingediend. In het definitieve
vaststellingsbesluit, dat de Minister van Economische Zaken en Klimaat
voor 1 oktober 2021 neemt, wordt rekening gehouden met de ingebrachte
zienswijzen.
Versnelde afbouw België
Het Groningenveld kan mogelijk eerder definitief gesloten worden door
een versnelling in de ombouw in België. De Belgische Minister van
Energie heeft mij namelijk geïnformeerd dat op basis van de ervaring die
de afgelopen jaren is opgedaan in België bij de ombouw van laagcalorisch
gas naar hoogcalorisch gas, een meer optimale werkwijze is gevonden
(zie bijlage). Hierdoor kan het proces van de ombouw in België versneld
plaatsvinden. Door afnemers wijk voor wijk om te zetten – in plaats van
individueel – kan het tempo worden verhoogd. De export van laagcalorisch gas naar België kan hierdoor mogelijk eind 2024 al worden
beëindigd, in plaats van in 2029.

2

https://www.rvo.nl/onderwerpen/bureau-energieprojecten/lopende-projecten/gaswinning/
gaswinning-groningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 868

3

Naar aanleiding van dit positieve bericht is de internationale Taskforce
Monitoring Ombouw Buitenland3 bijeengekomen om te bespreken wat de
impact is op de afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld. Ook is
besproken of de nieuwe werkwijze, het wijk voor wijk omzetten, toe te
passen is in Duitsland en Frankrijk. De technische situatie verschilt in deze
landen echter dusdanig van die in België dat in Duitsland en Frankrijk
vooralsnog geen extra versnellingsmogelijkheden zijn geïdentificeerd. Een
belangrijk verschil met de situatie in België is dat er in de meeste gevallen
geen aanpassingen van gastoestellen nodig zijn, waar dat in Duitsland en
Frankrijk wel het geval is. Het tijdsbeslag dat is gemoeid met de ombouw
komt daardoor in België substantieel lager te liggen dan oorspronkelijk
geraamd en ook veel lager dan in Duitsland en Frankrijk.
In 2023 wordt de eerste versnelling verwacht. In 2024 kunnen mogelijk de
dan nog resterende afnemers worden omgeschakeld. Eind dit jaar wordt
duidelijk of de voorziene omschakeling in 2024 daadwerkelijk mogelijk is
en zal een definitieve beslissing worden genomen door de Belgische
transmissiesysteembeheerders voor gas.
GTS berekent momenteel op basis van de door België aan de Taskforce
verstrekte informatie wat de gevolgen zijn voor de gaswinning uit het
Groningenveld en de verwachte sluitingsdatum. Hierover zal ik uw Kamer
op een later moment informeren.
De mogelijke omzetting van gasopslag Grijpskerk en optimalisatie in
België versnelt dus het moment dat het Groningenveld definitief gesloten
kan worden.
Dit is van groot belang in het licht van de maatschappelijke gevolgen die
de gaswinning nog altijd heeft. Ik blijf mij onverminderd inzetten om het
Groningenveld zo snel mogelijk te sluiten. Voor de zomer zal ik uw Kamer
nader informeren over de voortgang van de maatregelen voor de sluiting
van het Groningenveld waaronder de omzetting van gasopslag Grijpskerk.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
B. van ‘t Wout

3

De Taskforce, die wordt ondersteund door het Benelux Secretariaat, bestaat uit vertegenwoordigers van overheden, netbeheerders en toezichthouders van vier landen (Nederland, België,
Duitsland, Frankrijk) alsmede het International Energy Agency en ENTSOG, het Europese
netwerk van transmissiesysteembeheerders voor gas, met de Europese Commissie als
waarnemer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 33 529, nr. 868

4