Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1040
Vragen van de leden Raemakers (D66) en Peters (CDA) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «Jeugdhulp is online
bedreiging beu» (ingezonden 20 december 2017).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 2 februari 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 873.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Jeugdhulp is online bedreiging beu»? 1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoe breed het probleem van verbale intimidatie en valse
beschuldigingen op sociale media over medewerkers in de jeugdzorg speelt?
Antwoord 2
Elke keer dat een medewerker in de zorg of in de jeugdhulp te maken krijgen
met intimidatie, bedreiging of een valse beschuldiging, is er een te veel. Het
is buitengewoon zorgelijk dat deze problematiek op sociale media toegenomen is in de afgelopen jaren. Daarover zijn geen harde cijfers beschikbaar,
maar dit blijkt bijvoorbeeld wel uit de toename van het aantal meldingen
hierover bij het Landelijk Expertise Team Jeugdbescherming. Ook uit cijfers
(afkomstig van en gepubliceerd door het FCB, het arbeidsmarktfonds voor de
branches sociaal werk, jeugdzorg en kinderopvang) over door werknemers
ervaren agressie in de jeugdzorg blijkt een toename van de agressie en
bedreigingen in de jeugdhulp.
Vraag 3
Kunt u toelichten in hoeverre medewerkers in de jeugdzorg bij de verwerking
van de impact van verbale intimidatie en valse beschuldigingen worden
ondersteund?

1

ah-tk-20172018-1040
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ad.nl/den-haag/jeugdhulp-is-online-bedreiging-beu~abe81ace/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het kabinet heeft – samen met veldpartijen – de afgelopen jaren verschillende
initiatieven genomen om agressie en geweld in de zorg, jeugdhulp en
jeugdbescherming, terug te dringen. Op 22 maart 2012 is het Actieplan Veilig
Werken in de Zorg (2012–2016) naar uw Kamer gestuurd. Dit actieplan liep tot
eind 2016. De website www.duidelijkoveragressie.nl is een onderdeel van een
bewustwordingscampagne over agressie tegen medewerkers in de zorg en
jeugdzorg. De website biedt werkgevers en werknemers in de zorg en
jeugdzorg praktische informatie over het thema agressie en geweld, zoals
hulpmiddelen bij de aanpak van agressie en geweld, praktijkvoorbeelden,
juridische informatie over opvolging van incidenten en scholingsmogelijkheden. De site blijft – ook nu het actieplan is afgelopen – tot eind 2019
beschikbaar.
Verder heeft het Ministerie van BZK van 2007 tot en met 2016 het programma
Veilige Publieke Taak (VPT) gecoördineerd. Doel van het programma was om
instrumenten te ontwikkelen om werkgevers te ondersteunen om medewerkers een veilige werkomgeving te bieden. De werkgever is immers primair
verantwoordelijk voor het creëren van een veilige werkplek voor de werknemers. Een voorbeeld is de handreiking Agressie en Geweld, waarin onderstaande acht maatregelen worden opgesomd die werkgevers kunnen treffen
om hun anti-agressiebeleid vorm te geven:
1. Laat externen weten wat uw organisatienorm van acceptabel gedrag is.
2. Stimuleer dat uw werknemers elk voorval van agressie en geweld
melden.
3. Registreer alle voorvallen van agressie en geweld tegen werknemers.
4. Train uw werknemers in het omgaan met agressie en geweld.
5. Reageer binnen 48 uur naar de dader die agressie en geweld heeft
gebruikt naar uw werknemer.
6. Bevorder het (laten) doen van aangifte van strafbare feiten.
7. Verhaal de schade op de dader.
8. Verleen nazorg aan werknemers die slachtoffer zijn van agressie en
geweld.
De Minister van BZK heeft op 19 december 2017 uw Kamer geïnformeerd
over de uitkomst van de evaluatie van dit programma en hierbij aangegeven
met welke activiteiten de werkgevers in het openbaar bestuur ondersteund
zullen blijven2 Het gaat achtereenvolgens om het in stand houden en
onderhouden van het netwerk van regionale VPT-coordinatoren, het (digitaal)
beschikbaar houden van kennis en instrumentarium dat is ontwikkeld door
het VPT-programma en het faciliteren van verdere kennisontwikkeling en
-uitwisseling en tot slot het verbreden van het onderwerp van uitsluitend
«agressie en geweld» naar «Integer en Veilig werken».
Jeugdzorg Nederland heeft aangegeven met FCB (het arbeidsmarktfonds voor
sociaal werk, jeugdzorg en kinderopvang) bezig te zijn met de aanpak van
bedreigingen op sociale media van medewerkers, zodat zij medewerkers op
dat punt een handreiking kunnen geven. Hiervoor is een richtlijn in ontwikkeling.
Om geweld en agressie tegen professionals met een publieke taak effectief
aan te pakken geven de politie en het OM de daderaanpak vorm door de
zogenaamde «Eenduidige Landelijke Afspraken» (ELA). Dit repressieve deel
vormt het sluitstuk van de aanpak. Deze afspraken hebben als doel om op
eenduidige, effectieve en snelle wijze daders aan te pakken. Dit betreft onder
andere: prioritaire afhandeling van de aangifte, eenduidige registratie,
werkgeversaangifte, domiciliekeuze, schadeverhalen op de dader en een
verhoogde strafeis (+200%).
Op basis van deze en eerdere signalen treden het Ministerie van VWS en het
Ministerie van JenV in overleg met de werkgeversbonden in het jeugddomein, politie en Openbaar Ministerie over de vraag hoe deze problematiek
aangepakt kan worden. Daarbij is een belangrijke verantwoordelijkheid voor
de werkgevers weggelegd. Doel is om gezamenlijk te komen tot een
effectieve aanpak van agressie en geweld in de jeugdhulp en jeugdbescherming. Hiervoor is het nodig te inventariseren wat werkgevers al ondernemen
om hun werknemers tegen agressie en geweld te beschermen, met name of

2

Kamerstuk 28 684, nr. 513.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

de genoemde maatregelen inderdaad worden toegepast en te bespreken
welke acties aanvullend nodig zijn.
Vóór de zomer van 2018 zullen wij u informeren over de resultaten van dit
overleg.
Vraag 4
Herkent u het beeld dat het vaak lang duurt voordat valse beschuldigingen op
sociale media worden verwijderd? Zo ja, wat kunt u daar binnen de
bestaande wetgeving aan doen?
Antwoord 4
Als het gaat om hulpverleners die via sociale media vals beschuldigd worden,
ligt er een belangrijke verantwoordelijkheid bij internetbedrijven zoals
Facebook en Twitter om laagdrempelig en doeltreffend te faciliteren dat laster
en smaad aangekaart kan worden en dat de betreffende uitingen worden
verwijderd. In het hierboven bedoelde overleg met de werkgeversbonden in
het jeugddomein, zal ik daarom ook spreken over het benaderen van de
internetbedrijven Facebook en Twitter.
Vraag 5
Kunt u aangeven welke invloed deze verbale intimidatie en valse beschuldigingen hebben op de werkdruk in deze sector, en in hoeverre het mensen
verhindert om al dan niet actief te worden en te blijven in de jeugdzorg?
Antwoord 5
Het moet aantrekkelijk zijn en blijven voor jeugdhulpprofessionals om in de
jeugdhulp te gaan werken. Hierbij past ook het bieden van een veilige
werkomgeving en een adequate aanpak door werkgevers, als zij te maken
krijgen met heftige gebeurtenissen als verbale intimidatie en valse beschuldigingen. De vraag in hoeverre factoren als agressie en geweld tegen jeugdhulpprofessionals van invloed zijn op de in- en uitstroom van jeugdhulpprofessionals, wordt betrokken bij een onderzoek dat mijn ambtsgenoot van
JenV en ik laten uitvoeren. Door middel van een verkennend arbeidsmarktonderzoek zal inzicht worden verkregen in de knelpunten op de arbeidsmarkt
voor jeugdhulpprofessionals en de oplossingen die mogelijk zijn.
Vraag 6
Kunt u toelichten op welke wijze u deze problematiek wilt aanpakken? Bent u
hierbij bereid om in overleg te treden met de betrokken partijen, zoals de
sociale media bedrijven, jeugdzorgmedewerkers en cliëntenorganisaties?
Antwoord 6
Graag verwijs ik u hiervoor naar de antwoorden op vraag 3 en 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3