Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

757
Vragen van de leden Cegerek en Jan Vos (beiden PvdA) aan de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu en de Minister van Economische
Zaken over de invloed van grote bedrijven op het duurzaamheidsbeleid
(ingezonden 6 november 2015).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 2 december 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met het in het artikel genoemde promotieonderzoek over de
invloed van de bedrijfslobby op het duurzaamheidsbeleid?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de invloed van grote bedrijven op overheidsbeleid?
Antwoord 2
Waar in het verleden de overheid beleid veelal top-down bepaalde, wordt
heden ten dage het beleid meer en meer gezamenlijk met de relevante
stakeholders vormgegeven en uitgevoerd. Onder andere in het bedrijven- en
topsectorenbeleid (Samenwerken aan vernieuwing, Rapportage Bedrijvenbeleid 2015, Kamerstuk 32 637, nr. 201) en in het beleid rondom duurzaamheid
en groene groei (Tussenbalans Groene Groei, Kamerstuk 33 043, nr. 42)
werken naast bedrijven ook kennisinstellingen, koepel- en brancheorganisaties, NGO’s en overheden intensief samen (inclusief het tonen van financieel
commitment). Al deze partijen hebben daarmee invloed op het overheidsbeleid. Daarbij is het kabinet verantwoordelijk voor een evenwichtige afweging
van de verschillende belangen.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de vijf elementen van een krachtige lobby zoals in het
artikel genoemd?

1

ah-tk-20152016-757
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Trouw.nl, 5 november 2015, «Bedrijfslobby dicteert beleid duurzaamheid»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De in het proefschrift genoemde vijf elementen (vroegtijdige samenwerking,
alternatieve planvorming, framing, extern onderzoek en inzet van media)
lijken over het algemeen onderdeel van de lobbyactiviteiten van veel partijen,
niet alleen grote bedrijven, maar bijvoorbeeld ook branche- en koepelorganisaties, samenwerkingsverbanden van het mkb en zeker ook NGO’s. Gegeven
het belang dat het kabinet hecht aan een goede maatschappelijke dialoog,
zien wij het actief participeren van alle relevante stakeholders in het publieke
domein als een transparante en wenselijke werkwijze. Het is niet aan het
kabinet om een oordeel te geven over de wijze waarop bedrijven hun lobby
organiseren, zo lang partijen zich houden aan de geldende wet- en regelgeving. Het is wel aan het kabinet om een weging van alle maatschappelijke
belangen te maken en op basis daarvan tot gedragen besluitvorming te
komen. De bijdragen van NGO’s, bedrijven en andere stakeholders helpen
daarbij.
Vraag 4
Klopt het dat kleine en nieuw spelers hierdoor achterblijven? Kunt u een plan
van aanpak opstellen om de nieuwe en kleine spelers eerlijke kansen te
geven?
Antwoord 4
Dit klopt niet. Het kabinet ziet juist dat een groot deel van de beleidsinzet
direct ten goede komt aan het midden- en kleinbedrijf. Zo gaat ongeveer
tweederde van de middelen voor innovatie (fiscaliteit, subsidies) naar het
mkb (Rijksbegroting 2016 XIII Economische Zaken, artikel 12). Een substantieel deel van deze innovatiemiddelen (circa 70%) is gericht op duurzaamheid
(Monitor Bedrijvenbeleid 2015, Kamerstuk 32 637, nr. 201). Daarnaast
bevordert het kabinet met de fiscale instrumenten MIA en VAMIL ook
duurzame investeringen door bedrijven. Door de systematiek van MIA en
VAMIL komen deze middelen vooral ten goede aan het verduurzamen van het
midden- en kleinbedrijf. Het kabinet zet ook niet-financiële instrumenten in.
Een voorbeeld is het programma Ruimte in Regels, waarin het kabinet zich
richt op het wegnemen van belemmeringen in wet- en regelgeving die
innovatieve investeringen door bedrijven in groene groei beperken. Het gaat
hier met name om belemmeringen van starters en andere midden- en
kleinbedrijven. Gegeven deze beleidsinzet ziet het kabinet geen aanleiding
voor het opstellen van een aanvullend plan van aanpak voor nieuwe en kleine
spelers.
Vraag 5
Is de raamovereenkomst verpakkingen nog wel van deze tijd? Zijn er in de
raamovereenkomst wel de juiste doelen gesteld op het gebied van duurzaamheid? Welk probleem is er met deze raamovereenkomst op het gebied van
verpakkingen opgelost?
Antwoord 5
De Raamovereenkomst Verpakkingen is zeker van deze tijd en is één van de
ketens binnen het programma Van Afval naar Grondstof (VANG) om de
transitie naar een circulaire economie te versnellen. De ambitieuze afspraken
die in deze overeenkomst gemaakt zijn, dragen bij aan het voorkomen van
grondstoffenverspilling door minder materiaal te gebruiken, zoveel mogelijk
materiaal te recyclen en zwerfafval te bestrijden. Daarnaast hebben de
raamovereenkomstpartijen afgesproken om de uitvoeringskosten te verlagen
om de ketens financieel te kunnen sluiten. Deze afspraken gelden voor tien
jaar. Dat geeft stabiliteit en zekerheid voor investeringen. Tegelijkertijd is er
ook ruimte voor innovaties.
In 2017 zullen de afspraken geëvalueerd worden, en zo nodig aangescherpt
en aangepast, met het oog op de versnelling van de transitie naar een
circulaire economie.
Vraag 6
Wat kunt u doen om alle belangen met elkaar in evenwicht te brengen?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat is de positie van kleine spelers in de verdeling van de SDE+ gelden?
Antwoord 7
Het kabinet stimuleert de uitrol van hernieuwbare energie met verschillende
regelingen. Sommige regelingen zijn gericht op kleinschalige opwek, zoals de
salderingsregeling en de postcoderoosregeling. Dit geldt ook voor de nieuwe
subsidieregeling voor kleinschalige warmte-opties, waarvan het kabinet
voornemens is om die op 1 januari 2016 open te stellen. Met de regeling
Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) stimuleert het kabinet de
ontwikkeling van meer grootschalige opties voor hernieuwbare energie.
Bedrijven en instellingen die hernieuwbare energie (gaan) produceren,
kunnen gebruik maken van de SDE+. Ieder jaar is er een budget voorhanden
waarvoor nieuwe SDE+-beschikkingen kunnen worden afgegeven. Het budget
wordt gefaseerd opengesteld. In de eerste fase kunnen de «goedkopere»
technieken subsidie aanvragen. De subsidie loopt vervolgens per fase op tot
het budget op is. Bij de toekenning van subsidies is de kostprijs per
energie-eenheid leidend, niet het type indiener. Op basis van de ervaringen
van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl), die de SDE+regeling uitvoert, kan geconstateerd worden dat er een grote diversiteit aan
aanvragers bestaat, waarbij het mkb ruim vertegenwoordigd is. Zo zijn
agrariërs meestal eigenaar of gebruiker van de grond waarop windmolens
worden geplaatst. Dit geldt ook voor een groot deel van de (mest)vergistingsinstallaties in de SDE+. Bij geothermie zijn het juist de glastuinbouwbedrijven
die veel projecten uitvoeren. Ook bij zon-PV-projecten komen de meeste
investeerders uit het mkb.
Vraag 8 en 9
Deelt u de mening dat sommige regelingen, zoals de postcoderoos en het
energiebesparingsfonds, niet goed van de grond komen, omdat de randvoorwaarden te ingewikkeld zijn?
Hoe kunt u deze regelingen vereenvoudigen, opdat ook kleine spelers hiervan
gebruik kunnen maken?
Antwoord 8 en 9
Over de zogenoemde postcoderoosregeling, die formeel geregeld is in de
regeling Verlaagd tarief bij collectieve opwek, is regelmatig overleg met de
betrokken stakeholders. Dit heeft er toe geleid dat de regeling op verschillende punten is vereenvoudigd. Een voorbeeld hiervan is dat niet langer een
aparte, tweede aansluiting nodig is voor de invoeding van de geproduceerde
elektriciteit. Bovendien is in het Belastingplan 2016 een verdere verlaging van
het tarief in de energiebelasting voor lokaal duurzaam opgewekte energie
voorzien. Hiertoe heb ik samen met de Staatssecretaris van Financiën
besloten op basis van een voorstel van de voorzitter van de Borgingscommissie Energieakkoord. Afgesproken is dat de sector de komende jaren gaat
werken aan kostenverlaging van projecten van energiecoöperaties en actief
zijn achterban gaat motiveren om nieuwe projecten te starten. Om deze
impuls vanuit de sector een stevige steun in de rug te geven stelt het kabinet
voor om het fiscale voordeel te verhogen van 7,5 cent/kWh naar 9 cent/kWh.
Op basis van informatie van partijen in de sector verwacht ik dat deze aanpak
de komende twee jaar kan leiden tot omstreeks 175 nieuwe projecten van
met name kleine verbruikers.
De vormgeving van het Nationaal Energiebespaarfonds (NEF) is gericht op
woningeigenaren. Kleine bedrijven kunnen hierbij hun maatregelen even
goed aan woningeigenaren aanbieden als grote bedrijven. Het Nationaal
Energiebespaarfonds kende een stroeve start in 2014. Het is mogelijk dat dit
deels met de randvoorwaarden te maken had. Om deze reden zijn begin 2015
de randvoorwaarden vereenvoudigd. Sindsdien loopt het fonds een stuk
beter. Naar aanleiding van de motie Ronnes (Kamerstuk 34 300-XVIII, nr. 12)
bekijkt de Minister voor Wonen en Rijksdienst of en hoe een verdere impuls
aan het fonds kan worden gegeven, zodat woningeigenaren nog makkelijker
van het fonds gebruik kunnen maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3