DPIA risicoprofielen LAA
Definitieve versie DPIA risicoprofielen LAA
project 7542
13 januari 2023

Inhoudsopgave
Begrippenlijst

5

Lijst met afkortingen

6

Managementsamenvatting

7

1.

Inleiding

9

1.1
1.2
1.3
1.4

Aanleiding
Opdrachtformulering
Werkwijze
Indeling rapport

9
9
10
11

2.

Kennismaken met LAA: de werking stap voor stap

12

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

Rol van betrokken partijen
Fasering en stapsgewijze aanpak
Fase 1: totstandkoming van risicoprofielen
Fase 2: reguliere signaalproductie
Fase 3: LAA-onderzoek door gemeenten
Scope DPIA in relatie tot werking LAA

12
14
16
17
18
19

3.

Persoonsgegevens

22

3.1
3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3

BRP-profielen in beheer bij RvIG
Profielen signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB
Profielen Belastingdienst/Toeslagen
Profiel UWV Langdurig niet-ingezeten
Profiel CJIB Post onbestelbaar retour

23
26
27
29
30

4.

Gegevensverwerkingen

31

4.1
4.2
4.2.1
4.2.2
4.2.3

BRP-profielen in beheer bij RvIG
Profielen signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB
Profielen Belastingdienst/Toeslagen
Profiel UWV Langdurig niet-ingezeten
Profiel CJIB Post onbestelbaar retour

31
32
32
35
36

5.

Verwerkingsdoeleinden

38

5.1
5.2
5.3

Verhogen kwaliteit (juistheid) BRP-gegevens
Voorkomen en bestrijden van onjuist gebruik van toeslagen en uitkeringen
Oorspronkelijk verwerkingsdoeleinde

38
38
39

pagina
2/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

6.

Betrokken partijen

40

6.1
6.2

Huidige situatie
Nieuwe situatie als gevolg van wettelijke verankering LAA

40
41

7.

Belangen bij de gegevensverwerkingen

42

8.

Verwerkingslocaties

43

9.

Technieken en methoden van de gegevensverwerkingen 44

9.1
9.2

Informatiebeveiliging
Profilering en automatische besluitvorming

44
45

10.

Juridisch en beleidsmatig kader

47

10.1
10.2

Huidige situatie
Nieuwe situatie na wettelijke verankering LAA

47
47

11.

Bewaartermijnen

49

12.

Rechtsgrond

51

13.

Bijzondere en gevoelige persoonsgegevens

52

13.1
13.2
13.3
13.4

Nationale identificatienummers
Strafrechtelijke gegevens
Bijzondere persoonsgegevens
Gevoelige persoonsgegevens

52
52
53
54

14.

Doelbinding

56

14.1
14.2

Doelbinding BRP-profielen
Doelbinding profielen signaalleveranciers

56
56

15.

Noodzaak en evenredigheid

59

16.

Rechten van betrokkenen

61

16.1
16.2
16.3
16.4
16.5

Recht op informatie
Recht op inzage
Recht op rectificatie en aanvulling
Recht op vergetelheid
Recht op beperking van de verwerking

61
62
62
63
63

pagina
3/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

16.6
16.7
16.8

Recht op dataportabiliteit
Recht niet onderworpen te worden aan geautomatiseerde besluitvorming
Recht om bezwaar te maken

64
64
64

17.

Risico’s voor betrokkenen

65

17.1
17.2
17.3
17.4

Risico’s met betrekking tot de verwerking van gegevens
Risico’s met betrekking tot rechten van betrokkenen
Risico’s met betrekking tot het recht op non-discriminatie
Overzicht risico’s voor betrokkenen

65
65
65
68

18.

Maatregelen

69

18.1
18.2
18.3

Risico’s met betrekking tot verwerking van gegevens
Risico’s met betrekking tot rechten van betrokkenen
Risico’s met betrekking tot het recht op non-discriminatie

69
69
70

19.

Conclusie

71

Bijlage A

pagina
4/71

Lijst met documentatie

12 december 2022

73

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Begrippenlijst

Begrip

Uitleg

A-nummer

Het nummer waaronder een persoon staat ingeschreven bij de Gemeentelijke
Basisadministratie (GBA). Iedere ingeschrevene heeft hierin een uniek nummer.

Adreskwaliteit

De mate waarin adresregistraties bij personen in de BRP overeenkomen met de
werkelijkheid.

Risicoprofiel

Een risicoprofiel beschrijft een (maatschappelijk) fenomeen naar aanleiding waarvan
bij bestuursorganen gerede twijfels bestaan over de juistheid van de
adresregistraties, bijvoorbeeld als er veel personen op een beperkt woonoppervlak
woonachtig zijn. Het risicoprofiel is opgebouwd uit selectiecriteria om deze gerede
twijfels uit gegevensbronnen in een signaal te kunnen uitdrukken

Signaal

Een signaal is het resultaat van het toepassen van een risicoprofiel, heeft betrekking
op een adres en drukt gerede twijfel uit over de juistheid van de registratie van het
adresgegeven.

Signaalleverancier

Een signaalleverancier is de bronhouder van een risicoprofiel en levert signalen aan
gemeenten via het Informatieknooppunt. Actieve signaalleveranciers voor LAA zijn
gemeenten (uitgevoerd door RvIG), de Belastingdienst, het UWV, het CJIB en de
RDW.

Informatieknooppunt

Het Informatieknooppunt (IKP) ontvangt signalen van signaalleveranciers voordat ze
worden uitgeleverd aan gemeenten. In het knooppunt worden de signalen
geactualiseerd, geverifieerd, gecompleteerd en nader verfijnd met als doel om de
signalen trefzekerder te maken.

Portiegrootte

De portiegrootte beschrijft het maximaal aantal signalen per risicoprofiel dat
gemeenten maandelijks willen ontvangen.

Trefkans

De trefkans is het percentage van signalen waarvan tijdens het huisbezoek door de
gemeente wordt vastgesteld dat tenminste één van de inschrijvingen van de
bewoners op het adres niet correct is.

LAA-onderzoek

Het LAA-onderzoek betreft alle handelingen die gemeenten voor de behandeling
van een signaal uitvoeren (van vooronderzoek, het afleggen van een huisbezoek tot
aan terugkoppeling over de resultaten) . Een LAA-onderzoek staat niet gelijk aan
een formeel adresonderzoek..

Adresonderzoek

Een adresonderzoek kan een gemeente instellen als het vermoeden bestaat dat de
registratie van een adresgegeven niet juist is. Een voorbeeld is dat tijdens een LAAonderzoek wordt vastgesteld dat iemand niet meer woonachtig is op het adres waar
die staat ingeschreven.

BRP-mutatie

Een mutatie omvat het wijzigen van gegevens in de BRP.

Mutatiegraad

De mutatiegraad beschrijft de verhouding tussen het aantal mutaties op
adresgegevens en het aantal treffers dat naar aanleiding van een LAA-signaal
worden gedaan.

pagina
5/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Lijst met afkortingen
AVG

Algemene Verordening Gegevensbescherming

BAG

Basisregistratie Adressen en Gebouwen

BIO

Baseline Informatiebeveiliging Overheid

BRP

Basisregistratie Personen

BSN

Burgerservicenummer

CJIB

Centraal Justitieel Incassobureau

DPIA

Data Protection Impact Assessment

IKP

Informatieknooppunt

RvIG

Rijksdienst voor Identiteitsgegevens

UAVG

Uitvoeringswet AVG

VOW

Vertrokken Onbekend Waarheen

Wahv

Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften

pagina
6/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Managementsamenvatting
In dit rapport worden de risicoprofielen die gebruikt worden bij LAA getoetst aan de eisen van de AVG,
zoals noodzakelijkheid en proportionaliteit. Tevens is getoetst of het gebruik van de risicoprofielen
leidt tot directe of indirecte discriminatoire selectie van burgers, bijvoorbeeld doordat bepaalde
groepen vaker in aanmerking komen voor een huisbezoek zonder dat het maken van dit onderscheid
gerechtvaardigd is. Hierbij is gebruik gemaakt van de handvatten uit de Handreiking non-discriminatie
by design en het Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes van de Rijksoverheid.
Voor het opstellen van deze rapportage is op verzoek van de opdrachtgever BZK / RvIG gebruik
gemaakt van het rapportagemodel voor DPIA’s voor de Rijksdienst. Het gebruik van de tien op dit
moment actieve risicoprofielen in het kader van LAA is getoetst aan de hand van de
beoordelingsstappen uit dit model. Het gaat hierbij om zes risicoprofielen in beheer bij RvIG zelf, twee
risicoprofielen van de Belastingdienst/Toeslagen, één risicoprofiel van het UWV en één profiel van het
CJIB. Deze profielen zorgen ervoor dat een aantal selectie- en uitsluitingsstappen worden doorlopen
met betrekking tot adressen, die ertoe leiden dat er adressen voor nader onderzoek worden
doorgeleverd aan gemeenten.
Samengevat is de uitkomst van de beoordeling in het kader van deze DPIA:
➢ Er worden door RvIG, IKP en de signaalleveranciers persoonsgegevens verwerkt. Voor het
overgrote merendeel zijn dit geen bijzonder beschermde gegevens.
➢ Er worden beperkt bijzondere persoonsgegevens op het gebied van gezondheid en strafrechtelijke
persoonsgegevens verwerkt. Dit gebeurt alleen om adressen van zorg- en gevangenislocaties uit
te sluiten van verdere verwerking en doorlevering. Hieruit kan indirect worden afgeleid dat de
personen die hier zijn ingeschreven zorg behoeven of in de gevangenis zitten.
➢ Er worden ook beperkt gevoelige persoonsgegevens verwerkt. De signaalleveranciers verwerken
allemaal gevoelige gegevens op het gebied van financiën, zoals of iemand een uitkering of
toeslagen ontvangt dan wel of jegens iemand een invorderingstraject voor een verkeersboete
loopt. Deze gegevens blijven bij de signaalleverancier en worden niet verder verwerkt of
doorgeleverd. Daarnaast verwerken RvIG en IKP mogelijk gevoelige gegevens bij het uitsluiten van
adressen van COA-locaties van verdere verwerking en doorlevering. Hieruit kan indirect worden
afgeleid dat de personen die hier zijn ingeschreven asielzoeker zijn of een asielstatus hebben.
➢ De gegevensverwerkingen die plaatsvinden zijn in overeenstemming met of in elk geval
verenigbaar met de doeleinden waarvoor deze gegevens zijn verzameld. Voor de BRP-gegevens
geldt dat deze mede zijn verzameld met het doel tot een correcte inschrijving in BRP te komen
voor alle betrokken personen. Hier is het doel van de gegevensverwerking dus gelijk aan dat van
het verzamelen van de gegevens. Ditzelfde geldt voor gegevens die de Belastingdienst/Toeslagen
en het UWV hebben verzameld met het oog op het toekennen van toeslagen en uitkeringen,
inclusief de controle op de rechtmatigheid daarvan. Voor zover het doel van de
gegevensverwerking in het kader van LAA het voorkomen van het onjuist of onrechtmatig gebruik
van toeslagen en uitkeringen is, komt het overeen met het doel waarvoor de gegevens zijn
verzameld. Voor zover de signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB gegevens
die niet uit de BRP komen verwerken met als doel tot een juiste registratie in BRP te komen,
verwerken zij gegevens voor een ander doel dan waarvoor deze gegevens zijn verzameld. Dit doel
pagina
7/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

is echter wel verenigbaar met oorspronkelijke doel, aangezien al deze organisaties voor het
uitvoeren van hun wettelijke taken, in het kader waarvan zij de gegevens hebben verzameld, ook
afhankelijk zijn van de juistheid van BRP-gegevens, waarvan zij afnemer zijn voor de uitvoering
van die taken.
➢ De gegevensverwerkingen in het kader van het uitvoeren van de risicoprofielen voldoen aan de
eisen van noodzaak en evenredigheid, zoals gedefinieerd in de AVG. De verwerkingen zijn nodig
om de taken en verplichtingen van de betrokken partijen op grond van de Wet BRP en hun eigen
wettelijke taken uit te voeren. Bovendien zijn er geen alternatieven voorhanden waarbij minder of
minder gevoelige gegevens worden verwerkt, waarmee hetzelfde resultaat behaald kan worden.
De belangen van betrokken personen worden niet geschaad door de gegevensverwerking in het
kader van de risicoprofielen. Zonder het gebruik van deze profielen zou er minder gericht worden
gewerkt bij het uitvoeren van adresonderzoek, en zou de kans groter dat een burger zonder dat er
daadwerkelijk gerede twijfel bestaat aan de juistheid van de BRP-gegevens op het desbetreffende
adres.
➢ Er is bij alle risicoprofielen sprake van profilering in de zin van de AVG. Er is geen sprake van
automatische besluitvorming of het gebruik van kunstmatige intelligentie. Omdat er sprake is van
profilering verdient het de aanbeveling om alle risicoprofielen, ook die van de signaalleveranciers,
te publiceren. Voor de RvIG-profielen is dit al gebeurd in het algoritmeregister.
➢ Er zijn voldoende technische en organisatorische maatregelen genomen om de verwerkte
gegevens te beschermen. Hierbij wordt gestuurd op dataminimalisatie. Bovendien wordt, waar
mogelijk, gewerkt met pseudonimisering van het A-nummer, de geboortedatum, de naam en het
huisadres.
➢ Er is een aantal risico’s geconstateerd, waarvoor beheersmaatregelen zijn voorgesteld. Uitvoering
van de aanbevolen beheersmaatregelen leidt ertoe dat het risico afdoende wordt gemitigeerd of
geheel wordt weggenomen.
Risico

Maatregel

Onduidelijkheid over welke gegevens verwerkt
worden door signaalleveranciers Belastingdienst/
Toeslagen, UWV en CJIB

Helder vastleggen in risicoprofielen
signaalleveranciers welke gegevens worden verwerkt

Geen heldere bewaartermijnen voor gegevens die
signaalleveranciers zelf verwerken in het kader van
LAA
Burger heeft onvoldoende informatie over
gegevensverwerking op voorhand

Bewaartermijnen vastleggen voor gegevens
signaalleveranciers in eigen systemen

Geen heldere inzageprocedure BZK

Inzageprocedure voor BZK vaststellen

Geen heldere procedures voor hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t. rechten van betrokkenen

Procedures vaststellen voor hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t. rechten van betrokkenen

Indirecte discriminatie LHBTI+ gezinnen bij uitsluiting
gezinnen door IKP

Selectiestap aanpassen zodat ook LHBTI+-gezinnen
worden uitgesloten

pagina
8/71

12 december 2022

Aanvullen en aanscherpen van privacy statements
van betrokken partijen en publiceren risicoprofielen
signaalleveranciers

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding

In 2014 is het project Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (hierna: LAA) gestart, met als doel de
adreskwaliteit in de BRP te verbeteren en daarmee adres gerelateerde fraude tegen te gaan. Binnen
LAA wordt samengewerkt door gemeenten, het ministerie van BZK, RvIG, ICTU en andere
overheidspartijen die gebruikmaken van de BRP (Belastingdienst, UWV, en CJIB) om incorrecte
adresgegevens in de BRP te identificeren en te wijzigen. Door centraal informatie te delen ontwikkelen
zij signalen van mogelijk onjuiste adresgegevens. LAA is uitgegroeid tot een landelijke aanpak
waaraan een groot deel van de gemeenten deelnemen.
De staatssecretaris van BZK heeft het initiatief genomen om LAA permanent in de Wet BRP te
verankeren. Aangenomen wordt dat de aanpak bijdraagt aan het opsporen en kunnen wijzigen van
incorrecte adresregistraties in de BRP. Er is besloten om LAA structureel te gaan gebruiken als
kwaliteitsinstrument onder de verantwoordelijkheid van RvIG. De gegevensverwerking binnen LAA
moet in deze nieuwe situatie juridisch verankerd worden in de Wet BRP waarvoor dus een
wetswijziging nodig is. Hiertoe is in het voorjaar van 2021 een wetswijziging naar de Tweede Kamer
gestuurd. De plenaire behandeling van het wetsvoorstel heeft in het voorjaar van 2022
plaatsgevonden. Tijdens deze behandeling zijn er twee moties 1 aangenomen die oproepen tot een
onafhankelijke evaluatie van LAA en een onafhankelijke toetsing van de risicoprofielen van LAA. Met
de voorgenomen wetswijziging is inmiddels door de Tweede en Eerste Kamer ingestemd.
PBLQ heeft in opdracht van het ministerie van BZK de evaluatie en de toetsing van de risicoprofielen
uitgevoerd. Over de bevindingen wordt in twee afzonderlijke rapporten verslag gedaan. Deze
rapportage bevat de resultaten van de toetsing van de risicoprofielen aan de kaders van de AVG in de
vorm van een DPIA.

1.2

Opdrachtformulering

In dit rapport worden de risicoprofielen die gebruikt worden bij LAA getoetst aan de eisen van de AVG,
zoals noodzakelijkheid en proportionaliteit. Tevens is getoetst of het gebruik van de risicoprofielen
leidt tot directe of indirecte discriminatoire selectie van burgers, bijvoorbeeld doordat bepaalde
groepen vaker in aanmerking komen voor een huisbezoek zonder dat het maken van dit onderscheid
gerechtvaardigd is. Hierbij is gebruik gemaakt van de handvatten uit de Handreiking non-discriminatie
by design2 en het Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (hierna: IAMA) 3 van de
Rijksoverheid.
Voor het opstellen van deze rapportage is op verzoek van de opdrachtgever gebruik gemaakt van het
rapportagemodel voor DPIA’s voor de Rijksdienst4. In het vervolg van dit rapport wordt conform de
stappen in dit model gerapporteerd over:
- Welke persoonsgegevens verwerkt worden bij het opstellen en uitvoeren van risicoprofielen
en om wat voor type persoonsgegevens het gaat (hoofdstuk 3);
1

2
3
4

Motie Ceder – Leijten naar een onafhankelijke evaluatie van LAA (Kamerstuk 35772, nummer 26) en motie Ceder – Dekker
naar een onafhankelijke toetsing van de risicoprofielen binnen LAA (Kamerstuk 35772, nummer 30).
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/06/10/handreiking-non-discriminatie-by-design
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/02/25/impact-assessment-mensenrechten-en-algoritmes
Model DPIA Rijksdienst, versie 2.0 d.d. 19 november 2021.

pagina
9/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

-

Welke gegevensverwerkingen plaatsvinden (hoofdstuk 4);
Met welk doel de persoonsgegevens worden verwerkt (hoofdstuk 5);
Wat de verantwoordelijkheidsverdeling is van de betrokken organisaties (hoofdstuk 6);
Welke belangen bij de gegevensverwerking zijn betrokken (hoofdstuk 7);
Op welke locaties de verwerking plaatsvindt (hoofdstuk 8);
Welke technieken en methoden worden gebruikt voor de gegevensverwerking en de
bescherming van de persoonsgegevens (hoofdstuk 9);
Wat het gehanteerde juridische en beleidsmatige kader is (hoofdstuk 10);
Wat de bewaartermijnen zijn voor de verwerkte persoonsgegevens (hoofdstuk 11);
Wat de rechtsgrond is voor de verwerking (hoofdstuk 12);
Welke bijzondere en gevoelige persoonsgegevens er worden verwerkt (hoofdstuk 13);
Of sprake is van doelbinding in de zin van de AVG (hoofdstuk 14);
Of de gegevensverwerking voldoet aan de eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit in
de zin van de AVG (hoofdstuk 15);
Op wat voor manier invulling is gegeven aan de rechten van betrokkenen in de zin van de
AVG, en of deze afdoende zijn gewaarborgd (hoofdstuk 16);
Of er sprake is van risico’s voor betrokken personen van wie gegevens worden verwerkt
(hoofdstuk 17);
Wat de aanbevolen maatregelen zijn om deze risico’s te mitigeren of weg te nemen
(hoofdstuk 18).

De toetsing aan de eis van non-discriminatie op basis van de Handreiking non-discriminatie by design
en het IAMA is vervat in de analyse van de risico’s voor betrokken personen. Hierbij is uitdrukkelijk
gekeken naar het risico op directe of indirecte discriminatie, zoals het rapportagemodel voor DPIA’s
voor de Rijksdienst ook vereist.

1.3

Werkwijze

Deze DPIA is hoofdzakelijk gebaseerd op de teksten van de risicoprofielen, zoals die zijn verstrekt
door de opdrachtgever. Daarnaast is gebruik gemaakt van documentatie die door de
signaalleveranciers zelf is verstrekt. Voor de zes risicoprofielen op basis van de BRP die in beheer zijn
bij RvIG gaat het om de vastgestelde versies, zoals deze in gebruik waren op 24 juni 2022. Voor de
risicoprofielen (signalen) van de Belastingdienst, UWV en CJIB gaat het om ontwikkelversies. Deze
profielen zijn nog niet definitief vastgesteld, maar als zodanig wel in gebruik. Het gaat om de volgende
versies:
- Profiel Belastingdienst Schijnverlating d.d. 24 juni 2022
- Profiel UWV Langdurig niet ingezetenen d.d. 24 oktober 2022
- Profiel CJIB Post onbestelbaar retour d.d. 25 oktober 2022
- Profiel Belastingdienst briefadres met financieel belang d.d. 25 november 2022.
De opdrachtgever heeft met betrekking tot de technieken en methoden van gegevensbescherming, de
bewaartermijnen en de rechten van betrokkenen nadere informatie verstrekt, die is meegenomen bij
deze analyse. Een volledige lijst met geraadpleegde documenten staat onder Bijlage A- Lijst met
documentatie.
Een conceptversie van dit rapport is voor feitelijk wederhoor voorgelegd aan de opdrachtgever en de
signaalleveranciers.

pagina
10/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Voor de omschrijving van hoe de risicoprofielen op hoofdlijnen werken is aangesloten bij de
bovengenoemde evaluatie van LAA door PBLQ. Deze bevat een uitgebreide uiteenzetting van hoe
LAA werkt, inclusief de risicoprofielen.
De opdracht is begeleid door medewerkers van het ministerie van BZK (waaronder RvIG).

1.4

Indeling rapport

De hoofdstukindeling in dit rapport sluit aan bij de verplichte beoordelingsstappen uit het
rapportagemodel voor DPIA’s van de Rijksdienst. In hoofdstuk 2 wordt uitleg gegeven over de werking
van LAA en de risicoprofielen. Deze tekst is overgenomen uit de evaluatie van LAA die in het kader
van het eerste deel van deze opdracht is uitgevoerd. In hoofdstuk 3 t/m 18 worden de
beoordelingsstappen van de DPIA met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens doorlopen
(zie paragraaf 1.2). In hoofdstuk 19 zijn de conclusies en aanbevelingen samengevat die uit deze
analyse voortvloeien.

pagina
11/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

2.

Kennismaken met LAA: de werking stap voor stap

Deze DPIA start met een compacte beschrijving van de werking van LAA. Voor deze beschrijving is
aangesloten bij het evaluatierapport. Waar nodig is de beschrijving ten behoeve van deze DPIA nader
gespecificeerd of ingeperkt.
LAA onderscheidt zich als kwaliteitsinstrument voor de BRP omdat het risicogestuurd en
datagedreven werkt. Hiervoor wordt gewerkt met zogeheten risicoprofielen. De risicoprofielen
beschrijven (maatschappelijke) fenomenen naar aanleiding waarvan bij bestuursorganen gerede
twijfels bestaan over de juistheid van het adresgegeven. In andere woorden: er bestaat bij deze
fenomenen volgens bestuursorganen een risico dat het adresgegeven niet kloppend is, maar er
bestaat geen zekerheid dat dit ook daadwerkelijk het geval is. Een simpel voorbeeld is als een door
het CJIB verstuurde sanctie teruggestuurd wordt met de tekst daarop ‘persoon vertrokken van dit
adres’. Er gesproken van risicogestuurd, omdat een bestuursorgaan moet kunnen verantwoorden
waarom er bij de gekozen (maatschappelijke) fenomenen gerede twijfel over het adresgegeven
bestaat.
Daarnaast beschrijft het risicoprofiel hoe het (maatschappelijke) fenomeen binnen bestaande
gegevensbronnen door het bestuursorgaan kan worden geïdentificeerd. Dit gaat over de vragen:
•

Wanneer doet het fenomeen zich voor?

•

Hoe blijkt dat uit de gegevens die daarover bij het bestuursorgaan (bij de bron) beschikbaar zijn?

•

Welke gegevensverwerking en selectiecriteria 5 worden toegepast om het fenomeen te
identificeren? Deze selectiecriteria vormen algoritmen: het gaat om een set business rules die
worden toegepast om tot een set adresgegevens te komen waarnaar nader onderzoek door de
gemeente gerechtvaardigd is.

Er wordt gesproken van datagedreven, omdat de inventarisatie van relevant geachte informatie
automatisch plaatsvindt op basis van vooraf geprogrammeerde zoekopdrachten (zogeheten queries).
Het resultaat van de geautomatiseerde gegevensverwerking is het risicosignaal.

2.1

Rol van betrokken partijen

Aan LAA nemen verschillende overheidsorganisaties deel met ieder hun eigen rol. Binnen het project
wordt in dit verband ook wel gesproken van ‘het samenwerkingsverband LAA’. De partijen binnen het
samenwerkingsverband hebben verschillende rollen en verantwoordelijkheden 6 die als volgt kunnen
worden samengevat:
Bij LAA betrokken partijen en hun verantwoordelijkheden
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
De minister van BZK is bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever van het project. Vanuit deze
hoedanigheid is de minister van BZK als wetgever verantwoordelijk voor de wettelijke verankering
van LAA in de Wet BRP. Deze wettelijke verankering leidt ertoe dat de minister van BZK wordt
aangewezen als verwerkingsverantwoordelijke in de zin van de AVG ter uitvoering van deze wet.

5

Het aantal selectiecriteria dat wordt toegepast om het fenomeen te identificeren verschilt per risicoprofiel. Sommige
profielen hebben bijna geen selectiecriteria, bijvoorbeeld het profiel ‘Post onbestelbaar retour’ van het CJIB.
6
Dit betreft de actuele verdeling van verantwoordelijkheden. In het verleden was de situatie soms anders.
pagina
12/71
12 december 2022
PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Dat is bij het opstellen van deze DPIA nog niet het geval. In deze DPIA zijn daarom zowel de
huidige als de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling op het gebied van verwerking van
persoonsgegevens geanalyseerd.
Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
RvIG is een onderdeel (agentschap) van het ministerie van BZK en voert de voornaamste
uitvoerende projectwerkzaamheden voor LAA uit en onderhoudt de contacten met en is een
kennisbank voor gemeenten. Daarnaast beheert RvIG de risicoprofielen die hun oorsprong kennen
in de BRP.
Signaalleveranciers
Naast RvIG zijn er momenteel nog drie partijen die signalen genereren, en daarom aangeduid
worden als signaalleverancier. Het gaat om: (1) de Belastingdienst/Toeslagen7, (2) het UWV en (3)
het CJIB. Van deze organisaties zijn ook de beleidsdepartementen (ministeries van Financiën,
SZW, J&V en I&W) bij de aanpak betrokken. Voor de risicoprofielen die deze signaalleveranciers
gebruiken voeren zij de eerste analysestap uit. De volgende analysestappen gebeuren door het
Informatieknooppunt.
ICTU
ICTU verwerkt de signalen als verwerker voor de verwerkingsverantwoordelijke gemeente. ICTU
beheert hiervoor nu het Informatieknooppunt waar vanuit signalen worden geactualiseerd,
gecompleteerd en verfijnd voordat ze worden uitgeleverd aan gemeenten. Hierbij worden de
stappen doorlopen zoals omschreven in de risicoprofielen. In de huidige situatie wordt het
Informatieknooppunt door ICTU beheerd. In de nieuwe situatie gaat deze taak over naar RvIG en
speelt ICTU geen rol meer bij het uitvoeren van risicoprofielen in het kader van LAA.
Gemeenten
De belangrijkste betrokkenheid van gemeenten bij LAA is vanuit hun rol als beheerder van de BRP.
Gemeenten ontvangen signalen, beoordelen deze, voeren LAA-onderzoek uit en leggen een
huisbezoek af om na te gaan of de gerede twijfel uit het signaal juist is. Gemeenten kunnen naar
aanleiding van een signaal een formeel adresonderzoek opstarten. Naast de rol die gemeenten
hebben bij de behandeling van signalen wordt hun expertise ook benut bij de totstandkoming van
risicoprofielen.
De RDW is officieel eveneens betrokken bij LAA maar ziet zichzelf niet meer als actieve
signaalleverancier. RDW levert op dit moment geen terugmeldingen in het kader van LAA. Tot
december 2020 hebben er vier pilots gedraaid maar daarna is de gegevensverwerking stopgezet.
RDW zal eerst een officiële uitvoeringstoets uitvoeren om te onderzoeken welke structurele impact
LAA heeft voor hun werkprocessen. Aan de hand daarvan wordt bepaald of RDW in de toekomst nog
aan LAA deelneemt als signaalleverancier.
De pilot had betrekking op signalen vanuit RDW over personen van wie een of meerdere brieven van
de RDW onbestelbaar retour (OBR) kwamen. Hierdoor ontstond gerede twijfel over de juistheid van
de adresgegevens in de BRP. Het betrof onder andere herinneringen, waarschuwings- en
vorderingsbrieven ten aanzien van de keuringsplicht en de verzekeringsplicht van voertuigen.
Daarnaast ging het om brieven rondom de tenaamstelling van een voertuig, waaronder bijvoorbeeld
de kentekenkaart.

7

De Dienst Toeslagen is onderdeel van het ministerie van Financiën. Tot en met 2020 viel dit onderdeel onder de
Belastingdienst, waardoor in documentatie over LAA gesproken wordt over profielen van de Belastingdienst.

pagina
13/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

RDW herkent zich bovendien niet in specifieke LAA-terminologie zoals ‘signalen’ en ‘risicoprofielen’.
RDW ziet de activiteit voor LAA als een vorm van reguliere terugmelding op basis van artikel 2.34 Wet
BRP. Ze spreken liever niet van signalen maar van meldingen.
Gezien hun recente betrokkenheid bij LAA is RDW wel voor de evaluatie gesproken. De scope van
deze DPIA beperkt zich echter tot de risicoprofielen die op dit moment in gebruik zijn in het kader van
LAA. De gegevensverwerking op basis van de signalen van RDW ligt sinds eind 2020 stil in
afwachting van een uitvoeringstoets. Het is niet bekend of deze in de toekomst hervat zal worden.
Daarom is deze buiten de scope van deze DPIA gehouden. Het gaat immers om verwerkingen die in
het verleden zijn gedaan op basis van een pilot en niet om een actueel profiel dat nu in gebruik is.
Als in het vervolg van deze rapportage wordt gesproken van signaalleverancier wordt gedoeld op de
partijen RvIG (namens gemeenten), Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB.

2.2

Fasering en stapsgewijze aanpak

LAA kan het beste worden begrepen als een keten-geschakelde werkwijze, bestaande uit drie
afzonderlijke fasen met daarbinnen verschillende processtappen. De drie fasen zijn:
1.
2.
3.

Totstandkoming van risicoprofielen
Reguliere signaalproductie
LAA-onderzoek door gemeenten

De werking van LAA is samengevat in een procestekening op de volgende pagina. Het model is een
vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid, met als doel om de aanpak in een oogopslag
zichtbaar te maken. In de realiteit worden de genoemde fasen parallel aan en onafhankelijk van elkaar
uitgevoerd. De processtappen per fase worden in de rest van het hoofdstuk toegelicht, voor zover
relevant voor deze DPIA. Dat betekent dat fase 3 hier alleen beknopt wordt toegelicht, omdat deze
fase gegevensverwerkingen aan de gemeentezijde beschrijft (dat buiten de scope van de DPIA valt).

pagina
14/71

12 december 2022

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

12

Fase 3: LAA-onderzoek door
gemeenten

Doorontwikkeling signaal
•
•

Monitoring trefkans per
risicoprofiel
Evaluatie en aanscherping

10

Eventueel opstarten regulier
adresonderzoek en daarop volgend
aanpassing adresgegeven in BRP
Binnengemeentelijk doorgeleiden van
mogelijk aangetroffen aanvullende
problematiek

Afleggen huisbezoek
•
•
•

8

Feitelijke waarneming of adresregistratie
kloppend is met bewoning
Terugkoppeling in WALAA
Eventueel signaleren aanvullende (sociale)
problematiek achter de voordeur

Uitlevering en
ontvangst gemeente

Fase 2: reguliere signaalproductie

5

Portiegrootte bepalen
•

Door het Informatieknooppunt

RvIG-accounthouders
maken afspraken met
gemeenten over
hoeveelheden per profiel

7
Draaien van profielen

6

•
•

Querygewijs op basis van
selectiecriteria in risicoprofiel
Bij de bron: BRP,
Belastingdienst/Toeslagen, CJIB,
UWV, en RDW

Opschaling en productie
Pilot met meer gemeenten
Monitoren van trefkans
Besluit over landelijke uitrol
Profiel over naar regulier
proces

12 december 2022

Nadere filtering van signalen:
• Actualiseren
• Verifiëren
• Completeren
• Toepassen uitsluitingen en verfijningen

Fase 1: totstandkoming
risicoprofielen
1

Ontwikkelen van
een (proef)signaal
•

3

•
•

pagina
15/71

Raadplegen gemeentelijke bronnen en informatie bij
andere afdelingen over adres uit signaal
Besluit om huisbezoek af te leggen of niet

Afronding LAA-onderzoek

•

•
•
•
•

•
•

11
•

4

Vooronderzoek

9

Eerste officiële
gegevensverwerking
Samenwerking met
signaalleverancier en gemeenten
Draaien van een proef

Verkenning fenomeen

2

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

•
•

Nader onderzoeken
fenomeen
Toetsen geschiktheid
datagedreven aanpak

Ideeënvorming
over fenomeen

Herkomst fenomenen:
• Expertise domeinexperts
• Data-analyse
• Maatschappij
• Input gemeenten

2.3

Fase 1: totstandkoming van risicoprofielen

Signalen worden gegenereerd op basis van een risicoprofiel. Een risicoprofiel beschrijft een
(maatschappelijk) fenomeen - een veelvoorkomende onwenselijke situatie - waarover bij
bestuursorganen gerede twijfel bestaat over de juistheid van een adresgegeven. De partijen binnen
LAA hebben een proces afgesproken hoe risicoprofielen tot stand komen. Hierbinnen zijn vier stappen
te onderscheiden:

Ideeënvorming over fenomenen
De eerste stap behelst het verzamelen van ideeën voor fenomenen die kunnen duiden op situaties
waarin adresgegevens in de BRP onjuist zijn. Het verzamelen van ideeën gebeurt in zogeheten
ontwikkelteams die vanuit RvIG door accountmanagers worden aangestuurd. Ideeën kunnen in
principe overal vandaan komen: overal waar beroepsmatig met adresgegevens in de BRP wordt
gewerkt bestaat kennis, ervaring en intuïtie over onvolkomenheden van de registratie.
Onvolkomenheden die vaker voorkomen worden gezien als een fenomeen met een mogelijk patroon.
Tijdens de eerste stap wordt binnen het samenwerkingsverband nagedacht of het fenomeen zich leent
voor LAA. Als dit het geval start een nadere verkenning.

Verkenning van een fenomeen
Tijdens de verkenning wordt het fenomeen verder onderzocht. Er wordt door een team gekeken naar
de oorsprong van het fenomeen, de gevolgen van het fenomeen en manieren om het fenomeen in
registratiegegevens te kunnen herkennen en identificeren. Er wordt onderzocht welke gegevens in
essentie nodig zijn om het fenomeen te vatten in een risicoprofiel om signalen te genereren. Er wordt
bezien of de beoogde gegevensverwerking proportioneel is ten opzichte van het doel om de
adreskwaliteit te verbeteren8. Tot aan deze processtap wordt de gegevensverwerking hypothetisch
gesimuleerd; er vindt nog geen daadwerkelijke verwerking plaats.

Ontwikkeling van een (proef)signaal
De eerste officiële gegevensverwerking tot een risicoprofiel voor het genereren van signalen vindt
onder de derde processtap plaats. Er wordt in kleinere kring samengewerkt tussen een
signaalleverancier (daar waar de gegevens bij de bron worden onttrokken om het fenomeen in een
profiel te vatten) en enkele proefgemeenten (waar het signaal in behandeling wordt genomen en wordt
onderzocht). Hiervoor wordt de verwerkersovereenkomst tussen de deelnemende gemeente (college
van B&W is verwerkingsverantwoordelijke) en ICTU (ICTU is verwerker) uitgebreid.
Er is bij deze stap sprake van een eerste praktijktoetsing van het signaal waarin nauwgezet wordt
gemonitord wat de resultaten zijn. Een belangrijke overweging in de selectie is de trefkans. Het
samenwerkingsverband LAA heeft de afspraak gemaakt dat de trefkans van profielen minstens 50%
moet zijn. Daarmee wordt bedoeld dat bij tenminste 50% van de huisbezoeken wordt geconstateerd
dat de registratie van een van de bewoners onjuist is. Overigens wordt dit streefpercentage in de
8

Het nadenken over de proportionaliteit van de gegevensverwerking gebeurt door middel van gesprek binnen het
ontwikkelteam tussen data-analisten, domeinexperts en juristen. De onderbouwing en argumentatie bij proportionaliteit is
niet teruggevonden in uitgevoerde DPIA’s of andersoortige privacy-onderzoeken.

pagina
16/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

ontwikkelfase van signalen meestal niet bereikt. De trefkans van het risicoprofiel kan in de loop van de
tijd verbeteren door het verfijnen en aanscherpen van selectiecriteria op basis van monitoringsdata en
praktijkervaringen met als doel dat de beoogde trefkans wordt behaald.

Opschaling en productie
In de volgende stap wordt het nieuwe risicoprofiel op grotere schaal getoetst door de signalen aan een
grotere groep gemeenten uit te leveren. Dit vormt de vuurproef of het profiel de potentie heeft
voldoende (risico)adressen te genereren met de nagestreefde 50% trefkans. Als hier voldoende
vertrouwen in bestaat, kan uiteindelijk worden besloten tot landelijk(e) uitrol en gebruik van het
risicoprofiel. Als hiertoe wordt besloten is het risicoprofiel niet langer in ontwikkeling, maar gaat het
deel uitmaken van het reguliere productieproces (zie fase 2).
De ontwikkelfase kan in de praktijk relatief lang duren. Sommige risicoprofielen zijn enkele jaren in
ontwikkeling voordat ze deel gaan uitmaken van het reguliere proces.

2.4

Fase 2: reguliere signaalproductie

Portiegrootte bepalen
Met gemeenten worden door accountmanagers van RvIG afspraken gemaakt over het maximaal
aantal signalen per risicoprofiel dat ze per maand willen ontvangen om in behandeling te nemen. Dit
wordt de portiegrootte genoemd. De portiegrootte wordt bepaald door de capaciteit die gemeenten ter
beschikking voor de behandeling van signalen heeft.
De portiegrootte is in de meeste gevallen gestandaardiseerd op basis van inwoneraantal. Op verzoek
van gemeenten kan hier van worden afgeweken, bijvoorbeeld door een tijdelijke onderbezetting of
andere piekbelasting9.
Aantal inwoners
Meer dan 500.000
100.001 t/m 500.000
20.000 t/m 100.000
Minder dan 20.000

Aantal adressen per risicoprofiel
100
50
20
10

Draaien van profielen
Signalen worden door signaalleveranciers gegenereerd op basis van actieve profielen en aan het
Informatieknooppunt (IKP) gestuurd dat door ICTU wordt beheerd. De meeste profielen worden
maandelijks (querygewijs) gedraaid op basis van vaststaande selectiecriteria. Het resultaat van het
draaien van profielen is de bruto hoeveelheid risicosignalen. De bruto hoeveelheid wordt vergeleken
met de portiegrootte die per gemeente is afgesproken. Als de bruto hoeveelheid groter is dan de

9

Hier kan worden gedacht aan een tijdelijke verhoogde instroom en inschrijvingen in een gemeente, zoals bijvoorbeeld van
Oekraïners.

pagina
17/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

afgesproken portiegrootte gelden er prioriteringsregels 10 zodat het aantal signalen nooit de
portiegrootte overschrijdt. Hier is voor gekozen vanuit een beginsel van dataminimalisatie.

Door het Informatieknooppunt
Het IKP vraagt het aantal signalen bij de signaalleveranciers op dat gelijk is aan de afgesproken
portiegrootte. Als de signalen aan het IKP worden geleverd vindt een verdere filtering plaats. Hiervoor
vinden verschillende (geautomatiseerde) handelingen plaats. Allereerst wordt in de BRP
gecontroleerd of de gegevens over het adres nog actueel zijn. Ook worden er gegevens aan het
signaal toegevoegd (completeren) zodat ook andere inschrijvingen op het adres zichtbaar worden. Het
actualiseren en completeren gebeuren door RvIG. Daarnaast wordt in het IKP geverifieerd of het
adres geen bijzonder gebruiksdoel heeft waardoor het signaal irrelevant wordt, bijvoorbeeld als het
gaat om een zorglocatie of gevangenis. Tot slot vinden er nog een aantal specifieke verfijningen
binnen de overgebleven groep met adressen plaats.
Alle handelingen in het IKP zijn erop gericht om te komen tot signalen met een hoog risico op een
verkeerde adresregistratie. Door de filtering bij het IKP blijft een percentage van het oorspronkelijk aan
het IKP aantal aangeleverde signalen over. Het percentage dat overblijft verschilt van profiel tot
profiel, en is gemiddeld tussen de 30 en 60%.

2.5

Fase 3: LAA-onderzoek door gemeenten

De signalen worden daarna aan de gemeenten uitgeleverd. Vervolgens doet de gemeente
vooronderzoek, aan de hand waarvan bepaald wordt of een huisbezoek wordt afgelegd. Gemeenten
proberen met een brede blik de huisbezoeken af te leggen. Het is denkbaar dat tijdens het huisbezoek
andere problematiek (achter de voordeur) aan het licht komt, bijvoorbeeld als het gaat om illegale
bewoning, uitbuiting, criminaliteit of latente zorgbehoeften.
Als uit het huisbezoek blijkt dat er minimaal één persoon op een adres incorrect staat geregistreerd,
kan de gemeente een regulier adresonderzoek starten. Hier zijn aparte processen en handelingen
voor die van gemeente op gemeente kunnen verschillen 11. Als op basis van het onderzoek duidelijk is
waar een persoon naartoe is vertrokken kan deze persoon worden gevraagd zijn adresinschrijving zelf
aan te passen. De gemeente kan ook besluiten om ambtshalve een wijziging in de BRP door te
voeren. Ten slotte is ook nog een categorie van personen ‘vertrokken onbekend waarheen’ (VOW 12).
Een adresonderzoek resulteert niet altijd in een BRP-mutatie. Dit is contextafhankelijk. Een BRPmutatie kan voor signaalleveranciers betekenen dat zij hun dienstverlening (en processen)
aanpassen. Voor Belastingdienst/Toeslagen geldt bijvoorbeeld dat de mutatie gevolgen kan hebben
voor de hoogte van de toeslag. Dit geldt ook voor UWV bij het uitbetalen van uitkeringen. UWV heeft
daarnaast aangegeven in sommige gevallen ook een rechtmatigheidsonderzoek naar aanleiding van
een BRP-mutatie te starten. Zulk onderzoek richt zich op de vraag of een persoon als gevolg van de
foutieve adresregistratie mogelijk onrechtmatig gebruik heeft kunnen maken van (financiële)

10

11

12

De prioriteringsregels zijn per profiel verschillend. Soms zijn die inhoudelijk bepaald, in andere gevallen wordt er een
aselecte steekproef getrokken.
Een formeel adresonderzoek is een arbeidsintensief proces waarin de gemeente op verschillende manieren (bijvoorbeeld
het sturen van een brief en het contacteren van familieleden) probeert te achterhalen waar een persoon verblijft.
Dit zijn personen van wie na onderzoek is vastgesteld dat ze in geen enkele Nederlandse gemeente staan ingeschreven. Zij
krijgen de codering ‘niet actueel’ in het bevolkingsregister en worden dus niet meegeteld als inwoner van Nederland. Zij
worden administratief afgevoerd uit de basisregistratie van de gemeente waar ze het laatst bekend waren.

pagina
18/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

voorzieningen zoals uitkeringen of toeslagen. Zulke rechtmatigheidsonderzoeken komen niet vaak
voor, omdat het gaat om een bewerkelijk proces.
Als laatste stap worden de risicoprofielen geëvalueerd en bijgesteld aan de hand van de trefkans.

2.6

Scope DPIA in relatie tot werking LAA

Deze DPIA ziet alleen op het gebruik van de risicoprofielen die op dit moment actief zijn. Eerdere
versies van deze risicoprofielen vallen buiten de scope van deze analyse, evenals risicoprofielen die
in het verleden zijn gebruikt maar die nu niet meer actief zijn, zoals het profiel dat is gebruikt voor de
pilot met RDW. Dit betekent dat fase 1 grotendeels niet in scope is voor deze DPIA, behalve wanneer
een risicoprofiel op dit moment in gebruik is in de pilotfase. Dit is het geval bij de profielen van UWV,
alsmede het profiel Schijnverlating van de Belastingdienst/Toeslagen.
Voor de DPIA is gekeken naar de verwerking van persoonsgegevens zoals omschreven in de tekst
van de risicoprofielen. Het gaat hierbij met name om stap 6 en 7 in fase 2 in het voorgaande overzicht:
het draaien van profielen. Het draaien van profielen verloopt op basis van verschillende stappen,
waarbij een deel van de gegevensverwerking bij de bronpartij (RvIG of signaalleverancier) ligt en een
deel van de gegevensverwerking in het Informatieknooppunt plaatsvindt. Deze stappen zijn
omschreven in de tekst van het betreffende risicoprofiel. De bronpartij voert steeds de eerste
analysestappen uit, en levert de adresgegevens die dit oplevert aan bij het Informatieknooppunt van
ICTU. Vervolgens voert ICTU bij alle profielen verfijningsstappen uit.
Hierna worden de gegevens door ICTU uitgeleverd aan gemeenten voor onderzoek (fase 3). Deze
laatste fase is geen onderdeel van deze DPIA.
Huidige risicoprofielen in gebruik
Binnen LAA worden de volgende tien actieve risicoprofielen onderscheiden13:
Titel
risicoprofiel

Herkomst
risicoprofiel

Samenvatting risicoprofiel

Bewoningsgraad
(overbewoning)

BRP
(in beheer bij RvIG)

Een adres met een klein woonoppervlak waar veel personen staan
ingeschreven is aanleiding voor gerede twijfel aan de juistheid van de
registratie van die personen op dat adres. Het betreft adressen met een
gemiddeld woonoppervlakte van 16 vierkante meter of minder per persoon en
waar minimaal drie personen, die geen eerstegraads familie van elkaar zijn,
staan ingeschreven.

Doorgangsadres

BRP
(in beheer bij RvIG)

Bij adressen waar gedurende één jaar, meer dan tweemaal, op verschillende
momenten, inschrijvingen plaatsvinden, kan gerede twijfel bestaan of er wel
daadwerkelijk verhuizingen hebben plaatsgevonden en daarmee of de
adreswijzigingen in de BRP wel correct zijn. Zogenoemde doorgangsadressen
kunnen door meerdere personen worden gebruikt voor administratieve
verhuizingen; men houdt er feitelijk geen verblijf. Het gaat hier om adressen
waarop in de afgelopen 12 maanden op drie of meer verschillende datums
inschrijvingen in de BRP hebben plaatsgevonden. Deze inschrijvingen
betreffen alleen inschrijvingen met een woonadresfunctie.

Herinschrijving A
(Vertrokken
Onbekend

BRP
(in beheer bij RvIG)

Het profiel Herinschrijvingen A selecteert adressen op basis van het aantal
beslissingen dat op grond van artikel 2.22, eerste lid, van de Wet BRP is
genomen ten aanzien van een ingeschrevene op het adres. Artikel 2.22,

13

De woordelijke samenvattingen per profiel zijn ontleend aan de bijlage ‘profielsamenvattingen projectfase LAA’ van de Nota
n.a.v. het verslag.

pagina
19/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Waarheen
Persoon)

eerste lid, betreft de ambtshalve bevoegdheid van het college van B&W tot
opschorting van de bijhouding van de persoonslijst van een ingezetene die
met onbekende bestemming is vertrokken (hierna: VOW). Van personen van
wie de vorige verblijfplaats tijdelijk onbekend was, is gebleken dat de huidige
BRP-registratie vaak niet overeenkomt met de feitelijke situatie. Voor dit profiel
komen adressen in aanmerking waar zich in de afgelopen zes maanden één of
meer personen van 18 jaar of ouder hebben ingeschreven die voorheen in de
BRP de status VOW hadden. Daarnaast is in ieder geval één van de personen
die op het adres staat ingeschreven ten minste twee keer VOW geweest.
Verder moet één van de personen die voorheen VOW was zich in het
afgelopen jaar op het adres hebben ingeschreven en er nog ingeschreven
staan. Deze inschrijvingen mogen zowel op een woonadres als op een
briefadres zijn.

Herinschrijving B
(Vertrokken
Onbekend
Waarheen Adres)

BRP
(in beheer bij RvIG)

Het profiel Herinschrijving B betreft adressen waar in de afgelopen twee jaar in
ieder geval drie mutaties hebben plaatsgevonden van of naar de BRP-status
‘Vertrokken onbekend waarheen’ (VOW). Een VOW-mutatie houdt in dat er
een persoon was ingeschreven op een bepaald adres en vanaf dat adres de
BRP-status VOW heeft gekregen. Een andere mogelijkheid is dat een persoon
in de BRP de status VOW had en vervolgens op dit adres wordt ingeschreven.
De ervaring leert dat er een verhoogd risico is dat de inschrijvingen op deze
adressen onjuist zijn. Deze inschrijvingen betreffen alleen inschrijvingen op
een woonadres.

Samenwoners

BRP
(in beheer bij RvIG)

Bij woonadressen waarbij vier of meer personen in de BRP staan
ingeschreven die geen eerstegraads familie van elkaar zijn, kan twijfel
ontstaan of de BRP-registratie overeenkomt met de feitelijke situatie. De
ervaring opgedaan in de projectfase leert dat er bij adressen waarop meerdere
personen staan ingeschreven die geen eerstegraads familie van elkaar zijn,
een verhoogde kans is op een onjuiste BRP-registratie.

Veelverhuizer

BRP
(in beheer bij RvIG)

Bij personen met een groot aantal adreswijzigingen in een relatief korte tijd,
ontstaat twijfel over de juistheid van registratie op het huidige adres in de BRP.
In de projectfase is gebleken dat adressen waar een persoon staat
ingeschreven die in de afgelopen twee jaar in ieder geval drie keer aangifte
van een adreswijziging heeft gedaan een sterk signaal oplevert. Binnen dit
profiel wordt een eventuele verhuizing naar Nederland meegeteld: in dat geval
moet de persoon sinds deze eerste inschrijving in Nederland in ieder geval
twee keer aangifte van adreswijziging hebben gedaan in een periode van
maximaal vier jaar binnen Nederland.

Schijnverlating14

Belastingdienst /
Toeslagen

Het profiel Schijnverlating betreft ouders met jonge kinderen van wie één van
de ouders zich op een ander adres heeft laten inschrijven dan de partner en
de kinderen. Ondanks dat de ouders niet meer samenwonen, zijn zij
momenteel niet officieel gescheiden. Er kunnen diverse financiële belangen
spelen. De Belastingdienst/Toeslagen twijfelt of één van de ouders
daadwerkelijk ergens anders is gaan wonen in plaats van te verblijven bij zijn
partner en de kinderen. Het gaat om situaties waarin een van de ouders
volgens de BRP is verhuisd naar een adres waar reeds andere personen
staan ingeschreven.

Briefadres met
financieel belang

Belastingdienst /
Toeslagen

De Belastingdienst/Toeslagen twijfelt of een persoon die met een briefadres in
de BRP geregistreerd is, niet ook op dat adres woonachtig is. In dat geval
moet inschrijving met een woonadres plaatsvinden. De gerede twijfel ontstaat
om twee redenen. Ten eerste is er een briefadreshouder met een inkomen
geregistreerd op het adres. Ten tweede wonen er op het adres andere
personen die gevolgen ervaren in hun regelingen of toeslagen indien de
briefadreshouder er als woonachtig wordt ingeschreven.

14

Dit profiel is nog in ontwikkeling en maakt officieel nog deel uit van een pilot. Er heeft nog geen besluitvorming
plaatsgevonden of het profiel wordt toegevoegd aan de reguliere signaalleveringen aan alle gemeenten.

pagina
20/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Langdurig nietingezeten

UWV15

Het betreft personen die in de BRP staan geregistreerd als niet-ingezetene en
die meer dan vier maanden een WW-uitkering ontvangen waarbij in de WWaanvraag een Nederlands verblijfadres is opgegeven. Een voorwaarde voor
het recht op WW is verblijf in Nederland. Deze personen geven daarmee aan
beschikbaar te zijn voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Zodoende ontstaat
gerede twijfel of de persoon terecht als niet-ingezetene is geregistreerd.

Post onbestelbaar
retour

CJIB

Het profiel betreft personen van wie een of meerdere brieven van het CJIB
onbestelbaar retour komen. Hierdoor ontstaat gerede twijfel over de juistheid
van de adresgegevens in de BRP. Het betreft poststukken die het CJIB
verstuurt aan betrokkenen in het kader van de uitvoering van de Wet
administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) en die als
onbestelbaar aan het CJIB worden geretourneerd.

Tot december 2020 hebben ook pilots gedraaid met een signaal van de RDW dat ook betrekking had
op het fenomeen ‘Post onbestelbaar retour’. Toen duidelijk werd dat LAA wettelijk verankerd wordt, is
RDW gestart met een uitvoeringstoets, zoals bij hen gebruikelijk is voor wetgeving die impact heeft op
hun werkprocessen. De gegevensverwerking van RDW in het kader van LAA is vanaf dat moment
stopgezet. RDW wordt daarom in de evaluatie niet behandeld als een actieve signaalleverancier.
In een verder verleden hebben ook DUO en de Politie deelgenomen aan LAA als signaalleverancier,
maar ook deze risicoprofielen worden niet meer gebruikt. Omdat er bij LAA continu sprake is van het
monitoren en evalueren van het risicoprofiel (zie hoofdstuk 2, stap 12) worden profielen als ze niet
naar tevredenheid functioneren (bijvoorbeeld omdat ze een te lage trefkans hebben) uit gebruik
genomen. Sinds de start van LAA zijn zevenentwintig risicoprofielen gebruikt waarvan er nu nog tien
actief zijn. Alleen deze tien actieve profielen vallen binnen de scope van deze DPIA.

15

Dit profiel is nog in ontwikkeling en maakt officieel nog deel uit van een pilot. Er heeft nog geen besluitvorming
plaatsgevonden of het profiel wordt toegevoegd aan de reguliere signaalleveringen aan alle gemeenten.

pagina
21/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.

Persoonsgegevens

Persoonsgegevens zijn alle gegevens die betrekking hebben op een geïdentificeerde of
identificeerbare levende natuurlijke persoon. Losse gegevens die samengevoegd kunnen leiden tot de
identificatie van een bepaalde persoon vormen ook persoonsgegevens. Om te bepalen of een
natuurlijke persoon identificeerbaar is, moet rekening worden gehouden met alle middelen waarvan
redelijkerwijs valt te verwachten dat zij worden gebruikt door de verwerkingsverantwoordelijke of door
een andere persoon om de natuurlijke persoon direct of indirect te identificeren, bijvoorbeeld
selectietechnieken.
In onderstaande schema’s is samengevat welke persoonsgegevens worden verwerkt in het kader van
de totstandkoming en het gebruik van risicoprofielen. Deze DPIA behandelt alleen de op dit moment
actieve risicoprofielen. Er is gekeken naar welke gegevens verwerkt worden bij toepassing van deze
profielen in hun huidige vorm. Het kan natuurlijk zijn dat in een eerdere versie van het profiel,
bijvoorbeeld in de pilotfase, andere gegevens zijn verwerkt. Bij de totstandkoming van risicoprofielen
wordt in de pilotfase gekeken of deze voldoende effectieve signalen genereren, en dat kan leiden tot
aanpassingen wanneer dit niet het geval is. Eerdere versies van de nu in gebruik zijnde risicoprofielen
vallen echter buiten de scope van deze DPIA. Bij de totstandkoming en het gebruik van de
risicoprofielen worden ook andere gegevens dan persoonsgegevens verwerkt, zoals gegevens over
functies van locaties uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Andere gegevens dan
persoonsgegevens vallen eveneens buiten de scope van deze DPIA.
Leeswijzer schema’s
De onderstaande schema’s dienen als volgt te worden gelezen.
•

In de kolom ‘categorie betrokkenen’ wordt weergegeven van welke groep personen de gegevens
worden verwerkt.

•

De kolom ‘categorie persoonsgegevens’ geeft aan wat voor soort gegevens er verwerkt worden.
Bijvoorbeeld: contactgegevens, demografische gegevens of gegevens over de naam. Hierbij is de
categorie-indeling uit het model voor DPIA’s voor de Rijksdienst aangehouden 16.

•

De kolom ‘Persoonsgegevens’ bevat een korte weergave van de concrete persoonsgegevens die
verwerkt worden.

•

De kolom ‘type persoonsgegeven’ geeft aan welk type persoonsgegevens wordt verwerkt. Hierbij
wordt de volgende type-indeling aangehouden voor persoonsgegevens:

16

−

Gewoon: persoonsgegevens in de zin van de AVG die niet onder één van de andere
categorieën vallen. Voorbeelden hiervan zijn naam, adresgegevens en geslacht.

−

Gevoelig: persoonsgegevens die niet onder de categorieën bijzondere of strafrechtelijke
persoonsgegevens vallen, maar die door de context waarin zij worden gebruikt gevoelig
zijn en daardoor een hoog risico met zich meebrengen. Een voorbeeld hiervan zijn
financiële gegevens. De AVG kent deze categorie gegevens niet, maar gelet op de
mogelijke risico’s die het verwerken van deze gegevens met zich meebrengt, maakt het
model voor DPIA’s voor de Rijksdienst dit onderscheid wel.

−

Bijzonder: bijzondere persoonsgegevens in de zin van de AVG, oftewel: ras of etnische
afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen,
lidmaatschap van een vakbond, genetische gegevens, biometrische gegevens met het

Model DPIA Rijksdienst, versie 2.0 d.d. 19 november 2021, p. 27.

pagina
22/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

oog op de unieke identificatie van een persoon, gegevens over gezondheid en gegevens
over seksueel gedrag of seksuele gerichtheid. Het verwerken van bijzondere
persoonsgegevens is verboden, tenzij een uitzonderingsgrond uit de AVG van toepassing
is.

•

−

Strafrechtelijke persoonsgegevens: persoonsgegevens over strafrechtelijke
veroordelingen en strafbare feiten of daarmee verband houdende veiligheidsmaatregelen,
inclusief persoonsgegevens betreffende een door de rechter opgelegd verbod naar
aanleiding van onrechtmatig of hinderlijk gedrag. Het gaat hierbij zowel om veroordelingen
als om verdenkingen van strafbare feiten.

−

Identificatienummers: Nummers ter identificatie van een persoon die bij wet zijn
voorgeschreven. Dergelijke nummers mogen slechts worden verwerkt voor doeleinden die
bij wet zijn bepaald.

De kolom ‘bron’ geeft aan waaruit en/of van welke personen of organisaties de persoonsgegevens
worden verkregen.

3.1

BRP-profielen in beheer bij RvIG

In alle risicoprofielen op basis van de BRP die in beheer zijn bij RvIG worden dezelfde
persoonsgegevens verwerkt. Het gaat om de profielen Bewoningsgraad, Doorgangsadres,
Herinschrijving A, Herinschrijving B, Samenwoners en Veelverhuizers. Het onderstaande schema
geeft voor deze zes profielen samengevat weer welke persoonsgegevens worden verwerkt.
Bij het gebruiken van de BRP-risicoprofielen worden meerdere stappen toegepast, waarbij een steeds
verfijndere selectie aan gegevens ontstaat. Bij de eerste selectiestap worden de gegevens
geslachtsnaam en huisnummer gepseudonimiseerd, zodat deze door gebruikers van de systemen niet
direct herleidbaar zijn tot personen. Bij de laatste stap worden deze gegevens in nietgepseudonimiseerde vorm gebruikt, maar dan dus wel voor een veel kleinere lijst adressen.
Bij het gebruik van de BRP-risicoprofielen worden zorglocaties, gevangenissen, asielzoekerscentra en
andere COA-locaties vanzelf uitgesloten. De adressen die overeenkomen met de databases waarin
deze locaties staan opgeslagen worden automatisch uitgesloten van doorlevering aan gemeenten. Dit
gebeurt door matching van adresgegevens binnen het Informatieknooppunt LAA (hierna: IKP)
Categorie
betrokkenen

Categorie
persoonsgegevens

Persoonsgegevens

Personen
ingeschreven op
adres
Personen
ingeschreven op
adres
Personen
ingeschreven op
adres
Personen
ingeschreven op
adres

Naam

Geslachtsnaam, voornamen

Contactgegevens

pagina
23/71

Identificatienummers

Demografische
gegevens

Type persoonsgegeven (gewoon,
gevoelig, bijzonder,
strafrechtelijk,
identificatienummer)
Gewoon

Bron

Adres, gemeentecode, Land
adres buitenland (bijvoorbeeld
voor niet-ingezetenen)
BSN, A-nummer

Gewoon

BRP

Identificatienummer

BRP

Geslacht, geboortedatum,
aantal gezinnen o.b.v. entiteit
(echtgenoten, geregistreerde
partners dan wel bloed- of

Gewoon

BRP

13 januari 2023

BRP

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Personen
ingeschreven op
adres

Historische
adresgegevens

Personen
ingeschreven op
adres
Ouders van
personen
ingeschreven op
adres
Ouders van
personen
ingeschreven op
adres
Huidige partner
van personen
ingeschreven op
adres
Huidige partner
van personen
ingeschreven op
adres
Huidige partner
van personen
ingeschreven op
adres
Niet-ingezetenen

Overig

Personen
ingeschreven op
adres

aanverwanten in de eerste
graad)
Inschrijfdatum op huidig
adres, historie aangifte
adreshouding (tot 4 jaar
terug), datum opschorting
bijhouding (bijvoorbeeld
wegens emigratie), datum
blokkering persoonslijst, of
persoon Vertrokken
Onbekend Waarheen is
(geweest) en hoe lang
Functie inschrijving
(woonadres of briefadres)

Gewoon

BRP

Gewoon

BRP

Naam

Geslachtsnaam, voornamen

Gewoon

BRP

Identificatienummers

A-nummer, BSN

Identificatienummer

BRP

Naam

Geslachtsnaam, voornamen

Gewoon

BRP

Demografische
gegevens

Geboortedatum, datum
huwelijkssluiting /
geregistreerd partnerschap

Gewoon

BRP

Identificatienummers

A-nummer, BSN

Identificatienummer

BRP

Gegevens i.v.m.
inschrijving in
Register Niet
Ingezetenen
Functie locatie

Datum verificatie,
omschrijving verificatie

Gewoon

BRP

Matching adres met
zorglocaties, COA-locaties en
locaties met een celfunctie
(gevangenissen)

Bijzonder, gevoelig,
strafrechtelijk

BRP, BAG,
Zorgkaart
Nederland

Het gegeven ‘entiteit’ zegt iets over de gezinssamenstelling: een entiteit is een verzameling van
personen die in de BRP staan geregistreerd als eerstegraads verwanten van elkaar. De precieze
gezinssamenstelling is hier niet uit af te leiden. Zo kan je aan de entiteit niet zien of de ouders al of
niet hetzelfde geslacht hebben.
De laatste rij van deze tabel heeft betrekking op het matchen van de adressen die eerdere
selectiestappen op basis van persoonsgegevens hebben opgeleverd met de adressen van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties. Dit gebeurt op basis van diverse adresdatabases, zoals
Zorgkaart Nederland en de BAG (adressen met een celfunctie). Hieruit kan niet worden afgeleid wat
de gezondheidssituatie, vreemdelingenstatus of strafrechtelijke situatie is van de personen in kwestie.
Er is alleen bekend dat zij zijn ingeschreven op een adres met deze status. Bovendien wordt deze
stap alleen gebruikt om adressen uit te sluiten van verder onderzoek door gemeenten. Wel kan uit
pagina
24/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

deze stap indirect worden afgeleid dat de personen die hier zijn ingeschreven iets aan hun
gezondheid mankeren, als zij zijn ingeschreven op een zorglocatie. Bij gevangenislocaties kan hieruit
indirect worden afgeleid dat de personen op het adres verdachte dan wel gestraft zijn in een
strafrechtelijke procedure. Bij COA-locaties kan uit deze stap indirect worden afgeleid dat de personen
op het adres een vreemdelingenstatus hebben.
Gegevens met betrekking tot de gezondheid van betrokken personen zijn bijzondere
persoonsgegevens in de zin van de AVG. Ook strafrechtelijke gegevens hebben op grond van de
AVG een beschermde status. Uit inschrijving op een COA-locatie zoals een asielzoekerscentrum blijkt
indirect dat de betrokken personen asielzoekers dan wel statushouders zijn in Nederland. Dit is op
zichzelf geen bijzonder persoonsgegeven in de zin van de AVG, maar kan wel worden beschouwd als
een gevoelig persoonsgegeven. Bovendien kan het ingeschreven zijn op een COA-locatie indirect een
indicator zijn dat de betrokken personen mogelijk een niet-Westerse achtergrond hebben. Gegevens
over ras of etnische afkomst zijn wel bijzondere persoonsgegevens in de zin van de AVG.
Of hier daadwerkelijk sprake is van de verwerking van bijzondere, strafrechtelijke dan wel gevoelige
persoonsgegevens kan betwist worden. Er worden immers alleen adressen gematcht waarop
meerdere personen zijn ingeschreven. De gegevens zijn daarom niet per se herleidbaar tot een
individueel persoon. Echter, de gegevens zeggen wel iets over de gezondheid, strafrechtelijke status
of vreemdelingenstatus van alle betrokken personen die zijn ingeschreven op het desbetreffende
adres. Daarom is er bij deze DPIA zekerheidshalve vanuit gegaan dat het hier wel gaat om bijzondere
persoonsgegevens met betrekking tot de gezondheid, strafrechtelijke gegevens en gevoelige
gegevens met betrekking tot de vreemdelingenstatus van de betrokken personen.

pagina
25/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.2

Profielen signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen,
UWV en CJIB

Bij het toepassen van de risicoprofielen van de signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV
en CJIB wordt de eerste selectiestap uitgevoerd door de signaalleverancier zelf. Welke gegevens
hierbij verwerkt worden verschilt per risicoprofiel. De selectiestappen daarna worden uitgevoerd door
het Informatieknooppunt. Hierbij worden steeds dezelfde persoonsgegevens verwerkt als bij de BRPprofielen. In de onderstaande schema’s worden alleen de persoonsgegevens weergegeven die in de
eerste profielspecifieke stappen verwerkt worden door de signaalleverancier zelf. Bij de volgende
stappen worden daarna dezelfde persoonsgegevens op eenzelfde manier als bij de BRP-profielen
verwerkt. Zie voor deze gegevens de voorgaande paragraaf.
Bij het uitvoeren van deze DPIA is gebleken dat documentatie rondom de actieve risicoprofielen niet
eenduidig voorhanden is voor wat betreft de profielen van de drie signaalleveranciers die niet onder
de BRP vallen. Dit betekent dat er bij deze organisaties geen formeel vastgestelde beschrijvingen zijn
aangetroffen over de werking van het risicoprofiel en de precieze gegevensverwerking die in het kader
daarvan plaatsvindt. Als onderdeel van de wetsbehandeling en het opstellen van een ministeriële
regeling is in juni 2022 door RvIG een poging gedaan om alle actieve risicoprofielen gestructureerd op
te stellen en te verwoorden. Hiervoor is een uitwerking vereist welke verwerkingen plaatsvinden en
welke gegevens aan het Informatieknooppunt (zie paragraaf 2.4) worden aangeleverd. Deze
(afnemers)profielen zijn door ICTU in de zomer van 2021 op verzoek van RvIG beschreven en
opgeleverd. Deze omschrijving wordt momenteel door RvIG afgestemd met de signaalleveranciers.
Waar deze beschikbaar waren, zijn nieuwere versies van de risicoprofielen gebruikt (dit geldt voor
Briefadres met financieel belang van de Belastingdienst/Toeslagen, Langdurig niet-ingezeten van
UWV en Post onbestelbaar retour van CJIB).
Alle beschrijvingen van risicoprofielen van signaalleveranciers hebben nog de status van
ontwikkelversie. Dat betekent dat ze nog niet definitief zijn vastgesteld. Bovendien hebben al deze
beschrijvingen van risicoprofielen hetzelfde manco: ze bevatten in de tekst geen eenduidige lijst van
persoonsgegevens die door de signaalleveranciers in de eerste analysestappen verwerkt worden. De
profielen bevatten steeds een omschrijving van de analysestappen die de signaalleverancier uitvoert,
waarbij ook de verwerkte gegevens in de lopende tekst worden genoemd. Echter, verderop in het
profiel staat een opsomming van verwerkte gegevens die hier niet mee in overeenstemming is, en die
voor alle profielen gelijk is. Vergelijking van deze profielen met de tekst van de BRP-profielen doet
vermoeden dat deze generieke opsomming de gegevens behelst die verwerkt worden door het IKP bij
het uitvoeren van de vervolgstappen in de profielen. Daarom gaat deze DPIA voor de vraag welke
gegevens de signaalleveranciers zelf verwerken uit van de gegevens zoals opgenomen in de
lopende tekst van de omschrijving van de analyse die zij uitvoeren aan het begin van elk profiel.
Het niet beschikbaar zijn van een eenduidige lijst van persoonsgegevens die worden verwerkt bij het
uitvoeren van deze risicoprofielen is een bevinding op zich. Dit levert risico’s op voor de betrokken
personen. Deze bevinding wordt als zodanig meegenomen in het vervolg van deze DPIA.

pagina
26/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.2.1

Profielen Belastingdienst/Toeslagen

3.2.1.1

Profiel Schijnverlating

Dit profiel bevindt zich in de pilotfase. Signalen uit dit profiel zijn uitgeleverd aan een beperkt aantal
gemeenten. Het profiel is voor het laatst gebruikt in 2019. Er vindt nog overleg plaats tussen de
Belastingdienst/Toeslagen en BZK/RvIG of dit profiel verder ontwikkeld gaat worden. Hier is nog geen
besluit over genomen, daarom valt dit profiel binnen de scope van deze DPIA.
Categorie
betrokkenen

Categorie
persoonsgegevens

Persoonsgegevens

Ouders van
kinderen
ingeschreven
op adres
Ouders van
kinderen
ingeschreven
op adres

Contactgegevens

Kinderen
ingeschreven
op adres
Ouders van
kinderen
ingeschreven
op adres
Ouders van
kinderen
ingeschreven
op adres
Ouders van
kinderen
ingeschreven
op adres

Demografische
gegevens

Adresverlater en adres
achterblijver, vorige
adressen tot aantal jaar
terug
Relatiestatus a.d.h.v.
relatiecode
(gehuwd/samenwonend,
ontbonden of niet, of er een
nieuwe relatie is ontstaan
op het adres), datum van
verlating
Geboortedatum,
afstamming

Identificatienummers

Financiële gegevens

Demografische
gegevens

Historische
adresgegevens

Type persoonsgegeven (gewoon,
gevoelig, bijzonder,
strafrechtelijk,
identificatienummer)
Gewoon

Bron

Gewoon

Belastingdienst/Toeslagen

Gewoon

BRP

BSN

Identificatienummers

BRP

Stijging toeslagen als
gevolg van verlating,
openstaande vorderingen
Belastingdienst
Hoe vaak zijn beide ouders
verhuisd, hoe vaak zijn ze
VOW geweest

Gevoelig

Belastingdienst/Toeslagen

Gewoon

BRP

BRP

Het gegeven ‘relatiecode’ werkt op een vergelijkbare manier als het gegeven ‘entiteit’ bij de BRPprofielen. Het gaat om een vastlegging van personen die gehuwd / samenwonend / geregistreerd
partner van elkaar zijn, waarbij het niet inzichtelijk is of beide partners bijvoorbeeld wel of niet
hetzelfde geslacht hebben.

pagina
27/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.2.1.2

Profiel Briefadres met financieel belang

Categorie
betrokkenen

Categorie
persoonsgegevens

Persoonsgegevens

Personen met
briefadres of
woonadres op
adres

Financiële gegevens

Persoon met
briefadres op
adres

Demografische
gegevens

Kinderen
ingeschreven
op adres
Toeslagbetrokkene
persoon
Toeslagbetrokkene
persoon
Persoon met
briefadres op
adres

Demografische
gegevens

Gebruik van toeslagen,
effect van briefadres
inschrijving op hoogte
toeslagen, inkomen,
vermogen
Hebben van
minderjarige kinderen op
ander adres, leeftijd
(persoon niet ouder dan
70 jaar), ontstaan
partnerschap met
andere ouder van kind
Geboortedatum,
afstamming (van wie zijn
ze?)
BSN

Personen op
adres

Gegevens over
gezondheid

Identificatienummers

Type persoonsgegeven (gewoon,
gevoelig, bijzonder,
strafrechtelijk,
identificatienummer)
Gevoelig

Bron

Gewoon

BRP

Gewoon

BRP

Identificatienummers

BRP

Belastingdienst/Toeslagen

Adresgegevens

Woonadres, briefadres,
adresfunctie

Gewoon

BRP

Historische
adresgegevens

Aantal verschillende
briefadressen in 5 jaar,
hoe vaak is
briefadresser VOW
geweest
Of er sprake is van een
zorgsituatie of een
sociaalmaatschappelijke
situatie (alleen t.b.v.
uitsluiting)

Gewoon

BRP

Bijzonder

Belastingdienst/Toeslagen

Belastingdienst/Toeslagen meldt dat feitelijk niet wordt nagegaan of sprake is van een zorgsituatie of
een sociaalmaatschappelijke situatie t.b.v. uitsluiting. Dit staat echter nog wel zo in de beschrijving
van het risicoprofiel. Daarom wordt dit gegeven voor het vervolg van deze DPIA zekerheidshalve wel
meegenomen in de beoordeling.

pagina
28/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.2.2

Profiel UWV Langdurig niet-ingezeten

Dit profiel bevindt zich in de pilotfase. Signalen uit dit profiel worden uitgeleverd aan eenentwintig
gemeenten. Er is nog geen besluit genomen over het vervolg, daarom valt dit profiel binnen de scope
van deze DPIA.
Categorie
betrokkenen

Categorie
persoonsgegevens

Persoonsgegevens

Bron

BSN

Type persoonsgegeven (gewoon,
gevoelig, bijzonder,
strafrechtelijk,
identificatienummer)
Identificatienummer

Persoon met WW
uitkering tevens
niet ingezetene
Persoon met WW
uitkering tevens
niet ingezetene
Persoon met WW
uitkering tevens
niet ingezetene
Persoon met WW
uitkering tevens
niet ingezetene
Andere niet
ingezetenen

Identificatienummers

Adresgegevens

Verblijfsadres

Gewoon

UWV

Financiële gegevens

Datum start WW

Gevoelig

UWV

Inschrijvingsgegevens

Datum inschrijving in
Register nietingezetenen
Datum inschrijving in
Register nietingezetenen

Gewoon

BRP

Gewoon

BRP

Gegevens i.v.m.
inschrijving in Register
niet-ingezetenen

BRP

Volgens signaalleverancier UWV worden er geen gegevens geleverd over de start van de WW. Dit
zijn financiële gegevens. Die zijn gevoelig. Dit staat echter wel zo in de beschrijving van het
risicoprofiel. Daarom wordt zekerheidshalve voor de beoordeling in deze DPIA er vanuit gegaan dat
deze gegevens conform de beschrijving verwerkt worden.

pagina
29/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

3.2.3

Profiel CJIB Post onbestelbaar retour

Categorie
betrokkenen

Categorie
persoonsgegevens

Persoonsgegevens

Persoon die
verkeersboete
ontvangt

Adresgegevens

Persoon die
verkeersboete
ontvangt
Persoon die
verkeersboete
ontvangt
Persoon die
verkeersboete
ontvangt
Persoon die
verkeersboete
ontvangt

Naamgegevens

Adres, inclusief verificatie
(signaal = adres is gelijk na
verificatie en post komt toch
retour)
Naam

Contactgegevens

Persoon die
verkeersboete
ontvangt

Financiële gegevens

pagina
30/71

Type persoonsgegeven (gewoon,
gevoelig, bijzonder,
strafrechtelijk,
identificatienummer)
Gewoon

Bron

Gewoon

CJIB

Adres

Gewoon

BRP

Identificatienummers

BSN

Identificatienummers

BRP

Postgegevens

Hoe vaak post onbestelbaar
retour is gekomen, datum
waarop dat is gebeurd, CJIB
nummers
Fase waarin boete zich
bevindt (eerste aanmaning,
tweede aanmaning, verhaal
zonder dwangbevel), filter
t.b.v. uitsluiting op
Wachtstand
Persoonsgerichte Interventie

Gewoon

CJIB

Gevoelig

CJIB

13 januari 2023

BRP

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

4.

Gegevensverwerkingen

Deze DPIA gaat alleen over de tien op dit moment actieve risicoprofielen. Er is gekeken naar de
verwerking van persoonsgegevens bij toepassing van het profiel in zijn huidige vorm. Het kan
natuurlijk zijn dat in een eerdere versie van een profiel, bijvoorbeeld in de pilotfase, andere gegevens
zijn verwerkt in de verschillende verwerkingsstappen, of dat de stappen er anders uitzagen. Dit valt
buiten de scope van deze DPIA.
Binnen LAA als geheel vinden meer gegevensverwerkingen plaats, bijvoorbeeld bij het uitleveren van
signalen aan gemeenten en het door gemeenten opvolgen van deze signalen. Deze
gegevensverwerkingen vallen tevens buiten de scope van deze DPIA.

4.1

BRP-profielen in beheer bij RvIG

Bij het gebruik van de risicoprofielen op basis van de BRP die in beheer zijn bij RvIG
(Bewoningsgraad, Doorgangsadres, Herinschrijving A, Herinschrijving B, Samenwoners en
Veelverhuizers) vinden steeds dezelfde stappen plaats. Stap 1 en 2 vinden plaats bij RvIG, de overige
stappen onder verantwoordelijkheid van het IKP:
1. Selectie van adressen uit de BRP die voldoen aan de in het profiel gedefinieerde criteria,
zoals het ingeschreven zijn van vier of meer entiteiten op één adres in geval van profiel
Samenwoners.
2. Uitsluiten van adressen met een zorg-, gevangenis- of COA-functie, alsmede van adressen
die om een profielspecifieke reden moeten worden uitgesloten, zoals adressen waar alleen
mensen uit dezelfde familie wonen voor profiel Bewoningsgraad.
3. Doorsturen adressen naar het IKP op basis van portiegroottes van de deelnemende
gemeenten. Als de hoeveelheid adressen groter is dan de portiegrootte, wordt op basis van
een profielspecifiek criterium geprioriteerd. Als er dan nog steeds te veel adressen zijn,
gebeurt prioritering aselect. Doorzending naar het IKP gebeurt met gepseudonimiseerde Anummers.
4. IKP stuurt de ontvangen gegevens naar RvIG voor actualisering en completering. RvIG
controleert of de adresgegevens van de geleverde A-nummers actueel zijn op basis van de
stand van BRP op dit moment, bijvoorbeeld naar aanleiding van verhuizingen. De A-nummers
worden gecompleteerd, zodat er een compleet overzicht ontstaat van de inschrijvingen op een
adres. RvIG stuurt deze gegevens weer terug naar IKP.
5. Verfijning binnen het IKP op basis van generieke standaardcriteria, zoals het uitsluiten van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties.
6. Verfijning met behulp van profielspecifieke verfijningsfactoren.
7. Uitleveren resterende adressen aan gemeenten. Deze stap valt buiten de scope van deze
DPIA.
8. Optioneel: uitleveren restgroep. De adressen die wel door stap 3 komen, maar vervolgens
door uitsluiting en verfijning buiten beeld raken, vormen de restgroep. In sommige gevallen
worden uit de restgroep aselect adressen geselecteerd en uitgeleverd aan gemeenten. Hier
worden afspraken over gemaakt per profiel. Door deze stap vinden niet meer of andere
gegevensverwerkingen plaats dan bij stap 1 t/m 7, dus deze stap wordt verder buiten
beschouwing gelaten.

pagina
31/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

De gegevens die bij de verschillende stappen verwerkt worden zijn voor alle zes BRP-profielen gelijk.
Gegevensverwerking
Stap 1 t/m 3

Stap 2 en 5

Stap 4 en 5
Stap 6

Persoonsgegevens
Adres (huisnummer gepseudonimiseerd), functie adres (woon/brief), A-nummer
(gepseudonimiseerd), Geslachtsnaam (gepseudonimiseerd), geslacht, geboortedatum,
inschrijvingsdatum op adres, aangifte adreshouding (ook historisch), eerstegraadsverwanten
o.b.v. entiteiten
Matching van adressen met zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties t.b.v. uitsluiting van
deze adressen. Voor deze DPIA wordt zekerheidshalve aangenomen dat het gaat om de
verwerking van bijzondere gegevens m.b.t. gezondheid, strafrechtelijke gegevens en gevoelige
gegevens m.b.t. de vreemdelingenstatus
A-nummers horend bij doorgezonden adressen incl. A-nummers van ouders en huidige partner
van personen ingeschreven op het adres
Van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum,
geslachtsaanduiding, land adres buitenland, datum en omschrijving verificatie RNI, VOW-status
en geschiedenis. Van hun huidig en vorig BRP-adres: gemeente, datum van inschrijving in
gemeente en op adres, functie inschrijving (woon/brief), adres (zonder pseudonimiseringen),
aangifte adreshouding, in onderzoek (ingang en einde), Van hun huidige en vorige verblijfplaats:
Verblijfplaats huidig en vorig: identificatiecode, nummeraanduiding, ingang geldigheid, datum
opneming, in onderzoek (ingang/einde), RNI-deelnemer, omschrijving verdrag, omschrijving
aangifte adreshuishouding
Van ouders van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen,
geboortedatum, in onderzoek (ingang en einde).
Van in BRP bekende (ex) partner van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam,
voornamen, geboortedatum, datum huwelijk/geregistreerd partnerschap, in onderzoek (ingang
en einde), ontbindingsdatum partnerschap

4.2

Profielen signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen,
UWV en CJIB

4.2.1

Profielen Belastingdienst/Toeslagen

4.2.1.1

Schijnverlating

Bij het gebruik van het profiel Schijnverlating van de Belastingdienst/Toeslagen worden de volgende
stappen doorlopen. De eerste drie stappen gebeuren bij de Belastingdienst/Toeslagen, de volgende
stappen worden uitgevoerd door het IKP:
1. Selectie van adressen uit de BRP die voldoen aan in het profiel gedefinieerde criteria, zoals
het veranderen van de relatiecode en het bepalen wie waarheen is verhuisd bij
Schijnverlating. Deze stap wordt uitgevoerd door de Belastingdienst/Toeslagen.
2. Uitsluiten van adressen met een gevangenisfunctie. Deze stap wordt uitgevoerd door de
Belastingdienst/Toeslagen.
3. Doorsturen van adressen door Belastingdienst/Toeslagen naar IKP op basis van
portiegroottes van de deelnemende gemeenten. Er zijn met de Belastingdienst/Toeslagen
geen afspraken gemaakt over prioritering of aanvulling. Doorsturen gebeurt op basis van
BSN, zonder pseudonimisering.
4. IKP stuurt deze gegevens naar RvIG voor actualisering en completering. RvIG controleert of
de adresgegevens van de geleverde BSN actueel zijn op basis van de stand van BRP op dit
moment, bijvoorbeeld naar aanleiding van verhuizingen. De BSN wordt gecompleteerd, zodat
er een compleet overzicht ontstaat van de inschrijvingen op een adres. RvIG stuurt deze
gegevens weer terug naar IKP.
pagina
32/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

5. Verfijning binnen het IKP op basis van generieke standaardcriteria, zoals het uitsluiten van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties.
6. Verfijning met behulp van profielspecifieke verfijningsfactoren.
7. Uitleveren resterende adressen aan gemeenten. Deze stap valt buiten de scope van deze
DPIA.
8. Optioneel: uitleveren restgroep. De adressen die wel door stap 1 komen, maar vervolgens
door uitsluiting en verfijning buiten beeld raken, vormen de restgroep. In sommige gevallen
worden hier aselect gekozen adressen uit uitgeleverd aan gemeenten. Hier worden afspraken
over gemaakt per profiel. Door deze stap vinden niet meer of andere gegevensverwerkingen
plaats dan bij stap 1 t/m 7, dus deze stap wordt verder buiten beschouwing gelaten.
Gegevensverwerking
Stap 1 t/m 3

Stap 2 en 5

Persoonsgegevens
Ouders van kinderen op adres: Adresverlater en adres achterblijver, vorige adressen tot
aantal jaar terug, relatiestatus a.d.h.v. relatiecode (gehuwd/samenwonend, ontbonden of niet,
of er een nieuwe relatie is ontstaan op het adres), datum van verlating, BSN, stijging toeslagen
als gevolg van verlating, openstaande vorderingen Belastingdienst/Toeslagen, hoe vaak zijn
beide ouders verhuisd, hoe vaak zijn ze VOW geweest.
Kinderen ingeschreven op adres: Geboortedatum, afstamming
Toeslagbetrokkene: BSN, Woonadres, briefadres, adresfunctie
Matching van adressen met zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties t.b.v. uitsluiting van
deze adressen. Voor deze DPIA wordt zekerheidshalve aangenomen dat het gaat om de
verwerking van bijzondere gegevens m.b.t. gezondheid, strafrechtelijke gegevens en
gevoelige gegevens m.b.t. de vreemdelingenstatus

Stap 4 en 5

Voor alle bewoners op het achterblijver en verlatersadres: BSN van ouder1 en ouder2 en
(ex)partners, en van kinderen

Stap 6

Van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum,
geslachtsaanduiding, land adres buitenland, datum en omschrijving verificatie RNI, VOWstatus en geschiedenis. Van hun huidig en vorig BRP-adres: gemeente, datum van inschrijving
in gemeente en op adres, functie inschrijving (woon/brief), adres (zonder pseudonimiseringen),
aangifte adreshouding. in onderzoek (ingang en einde), Van hun huidige en vorige
verblijfplaats: Verblijfplaats huidig en vorig: identificatiecode, nummeraanduiding, ingang
geldigheid, datum opneming, in onderzoek (ingang/einde), RNI-deelnemer, omschrijving
verdrag, omschrijving aangifte adreshuishouding
Van ouders van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen,
geboortedatum, in onderzoek (ingang en einde)
Van in BRP bekende (ex) partner van personen op adres: A-nummer, BSN,
geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum, datum huwelijk/geregistreerd partnerschap, in
onderzoek (ingang en einde), ontbindingsdatum partnerschap

pagina
33/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

4.2.1.2

Briefadres financieel belang

Bij het gebruik van het profiel Briefadres financieel belang van de Belastingdienst/Toeslagen worden
de volgende stappen doorlopen. De eerste drie stappen worden uitgevoerd door de
Belastingdienst/Toeslagen, de volgende stappen vinden plaats bij het IKP:
1. Selectie van adressen uit de BRP die voldoen aan in het profiel gedefinieerde criteria, zoals
selectie op adressen waar een toeslagbetrokkene is ingeschreven in combinatie met
briefadressen. Deze stap wordt uitgevoerd door de Belastingdienst/Toeslagen.
2. Uitsluiten van adressen met een vermeende zorgfunctie, of waar sociaalmaatschappelijke
functies mee verbonden zijn. Deze stap wordt uitgevoerd door de Belastingdienst/Toeslagen.
3. Doorsturen adressen van Belastingdienst/Toeslagen naar IKP op basis van portiegroottes van
de deelnemende gemeenten. Als er meer adressen zijn dan binnen de portiegrootte wordt
geprioriteerd op basis van de datum van het signaal, van jong naar oud. Doorsturen gebeurt
op basis van het BSN (niet gepseudonimiseerd).
4. IKP stuurt deze gegevens naar RvIG voor actualisering en completering. RvIG controleert of
de adresgegevens van de geleverde BSN actueel zijn op basis van de stand van BRP op dit
moment, bijvoorbeeld naar aanleiding van verhuizingen. De BSN wordt gecompleteerd, zodat
er een compleet overzicht ontstaat van de inschrijvingen op een adres. RvIG stuurt deze
gegevens weer terug naar IKP.
5. Verfijning binnen het IKP op basis van generieke standaardcriteria, zoals het uitsluiten van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties.
6. Verfijning met behulp van profielspecifieke verfijningsfactoren.
7. Uitleveren resterende adressen aan gemeenten. Deze stap valt buiten de scope van deze
DPIA.
8. Optioneel: uitleveren restgroep. De adressen die wel door stap 1 komen, maar vervolgens
door uitsluiting en verfijning buiten beeld raken, vormen de restgroep. In sommige gevallen
worden hier aselect gekozen adressen uit uitgeleverd aan gemeenten. Hier worden afspraken
over gemaakt per profiel. Door deze stap vinden niet meer of andere gegevensverwerkingen
plaats dan bij stap 1 t/m 7, dus deze stap wordt verder buiten beschouwing gelaten.
Gegevensverwerking
Stap 1 en 2

Stap 2
Stap 3 en 4
Stap 5

Stap 6

pagina
34/71

Persoonsgegevens
Persoon met brief/woonadres op adres: gebruik van toeslagen, effect van briefadres
inschrijving op hoogte toeslagen, hebben van minderjarige kinderen op ander adres, leeftijd
(persoon niet ouder dan 70 jaar)
Kinderen van personen op adres: geboortedatum, afstamming
Persoon met briefadres op adres: aantal verschillende briefadressen in 5 jaar, hoe vaak is
briefadresser VOW geweest
Toeslagbetrokkene: BSN, woonadres, briefadres, adresfunctie, vermogen,
inkomensgegevens, ontstaan partnerschap
Uitsluiten van adressen waarbij een vermeende zorgfunctie speelt o.b.v. de gegevens van de
Belastingdienst
BSN van personen ingeschreven op adres (woon/brief) en toeslagbetrokkene
Matching van adressen met zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties t.b.v. uitsluiting van
deze adressen. Voor deze DPIA wordt zekerheidshalve aangenomen dat het gaat om de
verwerking van bijzondere gegevens m.b.t. gezondheid, strafrechtelijke gegevens en
gevoelige gegevens m.b.t. de vreemdelingenstatus.
Van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum,
geslachtsaanduiding, land adres buitenland, datum en omschrijving verificatie RNI, VOWstatus en geschiedenis. Van hun huidig en vorig BRP-adres: gemeente, datum van inschrijving
in gemeente en op adres, functie inschrijving (woon/brief), adres (zonder

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

pseudonimiseringen), aangifte adreshouding, in onderzoek (ingang en einde), Van hun huidige
en vorige verblijfplaats: Verblijfplaats huidig en vorig: identificatiecode, nummeraanduiding,
ingang geldigheid, datum opneming, in onderzoek (ingang/einde), RNI-deelnemer,
omschrijving verdrag, omschrijving aangifte adreshuishouding
Van ouders van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen,
geboortedatum, in onderzoek (ingang en einde).
Van in BRP bekende (ex) partner van personen op adres: A-nummer, BSN,
geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum, datum huwelijk/geregistreerd partnerschap, in
onderzoek (ingang en einde), ontbindingsdatum partnerschap

4.2.2

Profiel UWV Langdurig niet-ingezeten

Bij toepassing van het profiel Langdurig niet-ingezeten van het UWV vinden de volgende
verwerkingsstappen plaats. De eerste drie stappen vinden plaats bij het UWV, de volgende stappen
worden door IKP uitgevoerd:
1. Selectie van personen die als niet-ingezetene staan inschreven in de BRP en die langer dan
vier maanden WW genieten, inclusief het bij UWV bekende adres. Deze stap wordt uitgevoerd
door het UWV.
2. Uitsluiten van adressen van personen die met toestemming van UWV in het buitenland
verblijven of die UWV zelf al in onderzoek heeft. Deze stap wordt uitgevoerd door UWV.
3. Doorsturen door UWV van adressen naar IKP op basis van portiegroottes van de
deelnemende gemeenten. Er zijn met UWV geen afspraken gemaakt over prioritering of
aanvulling. Doorsturen gebeurt op basis van BSN, zonder pseudonimisering.
4. IKP stuurt deze gegevens naar RvIG voor actualisering en completering. RvIG controleert of
de adresgegevens van de geleverde BSN actueel zijn op basis van de stand van BRP op dit
moment, bijvoorbeeld naar aanleiding van verhuizingen. De BSN wordt gecompleteerd, zodat
er een compleet overzicht ontstaat van de inschrijvingen op een adres. RvIG stuurt deze
gegevens weer terug naar IKP.
5. Verfijning binnen IKP op basis van generieke standaardcriteria, zoals het uitsluiten van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties.
6. Verfijning met behulp van profielspecifieke verfijningsfactoren.
7. Uitleveren resterende adressen aan gemeenten. Deze stap valt buiten de scope van deze
DPIA.
8. Optioneel: uitleveren restgroep door IKP. De adressen die wel door stap 1 komen, maar
vervolgens door uitsluiting en verfijning buiten beeld raken, vormen de restgroep. In sommige
gevallen worden hier aselect gekozen adressen uit uitgeleverd aan gemeenten. Hier worden
afspraken over gemaakt per profiel. Door deze stap vinden niet meer of andere
gegevensverwerkingen plaats dan bij stap 1 t/m 7, dus deze stap wordt verder buiten
beschouwing gelaten.
Gegevensverwerking
Stap 1 t/m 3

Stap 4 en 5
Stap 5

Stap 6

pagina
35/71

Persoonsgegevens
Persoon met WW-uitkering tevens niet-ingezetene: BSN, A-nummer, verblijfsadres cf
gegevens UWV, datum start WW, datum inschrijving in Register niet-ingezetenen, of persoon
met toestemming van UWV in het buitenland verblijft dan wel een grensuitkering ontvangt
Personen op zelfde adres: A-nummer
BSN van niet-ingezetene persoon met WW-uitkering en personen ingeschreven op zelfde adres
Matching van adressen met zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties t.b.v. uitsluiting van
deze adressen. Voor deze DPIA wordt zekerheidshalve aangenomen dat het gaat om de
verwerking van bijzondere gegevens m.b.t. gezondheid, strafrechtelijke gegevens en gevoelige
gegevens m.b.t. de vreemdelingenstatus.
Van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum,
geslachtsaanduiding, land adres buitenland, datum en omschrijving verificatie RNI, VOW-status

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

en geschiedenis. Van hun huidig en vorig BRP-adres: gemeente, datum van inschrijving in
gemeente en op adres, functie inschrijving (woon/brief), adres (zonder pseudonimiseringen),
aangifte adreshouding, in onderzoek (ingang en einde), Van hun huidige en vorige verblijfplaats:
Verblijfplaats huidig en vorig: identificatiecode, nummeraanduiding, ingang geldigheid, datum
opneming, in onderzoek (ingang/einde), RNI-deelnemer, omschrijving verdrag, omschrijving
aangifte adreshuishouding
Van ouders van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen,
geboortedatum, in onderzoek (ingang en einde).
Van in BRP bekende (ex) partner van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam,
voornamen, geboortedatum, datum huwelijk/geregistreerd partnerschap, in onderzoek (ingang
en einde), ontbindingsdatum partnerschap

4.2.3

Profiel CJIB Post onbestelbaar retour

Bij toepassing van het profiel Post onbestelbaar retour van het CJIB vinden de volgende
verwerkingsstappen plaats. De eerste drie stappen vinden plaats bij het CJIB, de volgende stappen
worden uitgevoerd door het IKP:
1. Selectie van adressen aan de hand van boetes die in de afgelopen maand onbestelbaar
retour zijn gekomen i.c.m. inschrijvingsgegevens BRP. Deze stap wordt uitgevoerd door CJIB.
2. Uitsluiten van adressen van personen die zich bij CJIB hebben gemeld voor hulp met het
betalen van hun verkeersboetes. Deze stap wordt uitgevoerd door CJIB.
3. Doorsturen adressen door CJIB naar IKP op basis van portiegroottes van de deelnemende
gemeenten. Als er teveel adressen zijn, worden eerst dubbelingen verwijderd. Als er dan nog
steeds teveel adressen zijn wordt aselect gekozen welke worden doorgezonden. Doorsturen
gebeurt op basis van BSN, zonder pseudonimisering.
4. IKP stuurt deze gegevens naar RvIG voor actualisering en completering. RvIG controleert of
de adresgegevens van de geleverde BSN actueel zijn op basis van de stand van BRP op dit
moment, bijvoorbeeld naar aanleiding van verhuizingen. De BSN wordt gecompleteerd, zodat
er een compleet overzicht ontstaat van de inschrijvingen op een adres. RvIG stuurt deze
gegevens weer terug naar IKP.
5. Verfijning binnen IKP op basis van generieke standaardcriteria, zoals het uitsluiten van
zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties.
6. Verfijning met behulp van profielspecifieke verfijningsfactoren.
7. Uitleveren resterende adressen aan gemeenten. Deze stap valt buiten de scope van deze
DPIA.
8. Optioneel: uitleveren restgroep. De adressen die wel door stap 1 komen, maar vervolgens
door uitsluiting en verfijning buiten beeld raken, vormen de restgroep. In sommige gevallen
worden hier aselect gekozen adressen uit uitgeleverd aan gemeenten. Hier worden afspraken
over gemaakt per profiel. Door deze stap vinden niet meer of andere gegevensverwerkingen
plaats dan bij stap 1 t/m 7, dus deze stap wordt verder buiten beschouwing gelaten.
Gegevensverwerking
Stap 1 t/m 3

Stap 4 en 5
Stap 5

pagina
36/71

Persoonsgegevens
Persoon die verkeersboete ontvangt: adres cf BRP, inclusief verificatie (signaal = adres is
gelijk na verificatie en post komt toch retour), BSN, hoe vaak post onbestelbaar retour is
gekomen, datum waarop dat is gebeurd, CJIB nummers, filter op status wacht op
persoonlijke interventie t.b.v. uitsluiting van adres van doorlevering.
BSN van geadresseerde verkeersboete
Matching van adressen met zorglocaties, gevangenissen en COA-locaties t.b.v. uitsluiting
van deze adressen. Voor deze DPIA wordt zekerheidshalve aangenomen dat het gaat om
de verwerking van bijzondere gegevens m.b.t. gezondheid, strafrechtelijke gegevens en
gevoelige gegevens m.b.t. de vreemdelingenstatus.

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Stap 6

pagina
37/71

Van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum,
geslachtsaanduiding, land adres buitenland, datum en omschrijving verificatie RNI, VOWstatus en geschiedenis. Van hun huidig en vorig BRP-adres: gemeente, datum van
inschrijving in gemeente en op adres, functie inschrijving (woon/brief), adres (zonder
pseudonimiseringen), aangifte adreshouding, in onderzoek (ingang en einde), Van hun
huidige en vorige verblijfplaats: Verblijfplaats huidig en vorig: identificatiecode,
nummeraanduiding, ingang geldigheid, datum opneming, in onderzoek (ingang/einde), RNIdeelnemer, omschrijving verdrag, omschrijving aangifte adreshuishouding
Van ouders van personen op adres: A-nummer, BSN, geslachtsnaam, voornamen,
geboortedatum, in onderzoek (ingang en einde).
Van in BRP bekende (ex) partner van personen op adres: A-nummer, BSN,
geslachtsnaam, voornamen, geboortedatum, datum huwelijk/geregistreerd partnerschap, in
onderzoek (ingang en einde), ontbindingsdatum partnerschap

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

5.

Verwerkingsdoeleinden

5.1

Verhogen kwaliteit (juistheid) BRP-gegevens

Het overkoepelende doel van alle gegevensverwerkingen die plaatsvinden bij het opstellen en
toepassen van risicoprofielen in het kader van LAA is het verhogen van de kwaliteit (juistheid) van de
adresgegevens van (niet)ingezetenen in de basisregistratie personen (BRP). Binnen de AVG sluit het
verwerkingsdoel aan bij artikel 5 van de verordening. Een van de beginselen inzake de verwerking
van persoonsgegevens uit de AVG is ‘juistheid’: ‘gegevens moeten juist zijn en zo nodig worden
geactualiseerd; alle redelijke maatregelen moeten worden genomen om de persoonsgegevens die,
gelet op de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt, onjuist zijn, onverwijld te wissen of te
rectificeren’. Het doel waarvoor LAA met name in het leven is geroepen is om te bevorderen dat de
gegevens die zijn opgenomen in de BRP juist zijn. Dit is ook het doel van het merendeel van de
gegevensverwerking die in het kader van het opstellen en toepassen van de risicoprofielen
plaatsvindt. De risicoprofielen dienen om adressen te selecteren waarover gerede twijfel bestaat dat
de gegevens in de BRP kloppen, en zo gemeenten in staat te stellen hier gericht onderzoek naar te
doen met als doel de gegevens aan te passen indien nodig. Bij alle profielen is het verhogen van de
kwaliteit van de BRP-gegevens het primaire doel van de gegevensverwerkingen dat in het kader van
die profielen plaatsvinden.
Dataminimalisatie en verhogen trefkans
Daarbinnen dienen de gegevensverwerkingen die leiden tot uitsluiting van adressen van verder
onderzoek door gemeenten (uitsluiting c.q. verfijning) tot dataminimalisatie en verhoging van de
trefkans (de kans dat bij een LAA-onderzoek door een gemeente op basis van een signaal
geconstateerd wordt dat een adresgegeven niet correct is). Deze verwerkingen zorgen ervoor dat er
niet onnodig veel adressen worden doorgezonden naar gemeenten, en dat gemeenten gericht
onderzoek kunnen uitvoeren naar adressen waar de kans bestaat dat een correctie nodig is. Zo
worden er zo min mogelijk mensen onnodig geconfronteerd met bijvoorbeeld een huisbezoek vanuit
de gemeente. Risicoprofielen waarbij de trefkans structureel lager is dan 50% worden namelijk uit de
roulatie gehaald.

5.2

Voorkomen en bestrijden van onjuist gebruik van toeslagen
en uitkeringen

Het voorkomen van onrechtmatig of onjuist gebruik van overheidsgelden is voor alle risicoprofielen
geen doel op zichzelf, maar een nevenopbrengst van de toepassing van LAA als geheel. Voor het
profiel Langdurig niet-ingezeten van UWV geldt daarnaast dat het voorkomen en bestrijden van
onterecht gebruik van uitkeringen volgens UWV uitdrukkelijk een nevendoelstelling is. Dit profiel dient
primair ter verhoging van de juistheid van gegevens in BRP door te zorgen dat niet-ingezetene WWontvangers zich alsnog inschrijven wanneer dit voor hen mogelijk is. De meeste treffers bestaan er bij
dit profiel uit dat iemand zich alsnog inschrijft en daardoor zijn recht op WW behoudt, maar het levert
wel degelijk ook resultaten op het gebied van bestrijding van misbruik en onjuiste toekenning op.
Dit laatste geldt voor de profielen van de Belastingdienst/Toeslagen (Schijnverlating en Briefadres
financieel belang) in sterkere mate. Deze profielen zijn er uitdrukkelijk ook op gericht om situaties aan
het licht te brengen waarin personen financieel voordeel behalen door zich onterecht in te schrijven op
een (brief)adres in de BRP, doordat er een hoger recht op toeslagen en/of een lagere belastingplicht
pagina
38/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

ontstaat. Het belangrijkste doel van deze twee profielen is voor de signaalleverancier
Belastingdienst/Toeslagen daarom eerder het voorkomen van misbruik van recht en onjuiste
toekenning door middel van onjuiste inschrijving in de BRP. Het verhogen van de kwaliteit van BRP is
echter ook bij deze twee profielen een belangrijk nevendoel, want ook Belastingdienst/Toeslagen is
afhankelijk van de juistheid van BRP-gegevens voor de uitvoering van zijn wettelijke taken.
Dataminimalisatie en verhogen trefkans
Ook bij de profielen van de Belastingdienst/Toeslagen en het UWV vindt een aantal verwerkingen
plaats die specifiek gericht zijn op dataminimalisatie en het verhogen van de trefkans van het profiel.
Dit zijn net als bij de overige profielen de verwerkingen die zich richten op het uitsluiten van adressen
van verdere selectie en van doorlevering aan de gemeenten. Deze verwerkingen zorgen ervoor dat er
minder adressen voor verder onderzoek worden geleverd aan gemeenten, en dat er minder mensen
onnodig worden geconfronteerd met een huisbezoek.

5.3

Oorspronkelijk verwerkingsdoeleinde

Wat het oorspronkelijke verwerkingsdoeleinde was van de verzamelde gegevens hangt in het geval
van deze DPIA met name af van de bron van de gegevens, zoals aangegeven in het eerste onderdeel
van deze DPIA met betrekking tot welke persoonsgegevens worden verwerkt:
•

BRP: gegevens uit de BRP zijn oorspronkelijk verzameld en verwerkt met als doel
overheidsorganen te voorzien van de in deze registratie opgenomen gegevens, voor zover deze
gegevens noodzakelijk zijn voor de vervulling van hun taak. Bijna alle overheidsorganen in
Nederland gebruiken BRP-gegevens bij het uitvoeren van hun taken.

•

Belastingdienst/Toeslagen: gegevens waarvan de bron in de risicoprofielen Schijnverlating en
Briefadres financieel belang de Belastingdienst/Toeslagen is, zoals wie toeslagbetrokkene is en
wat het financieel belang is bij het voeren van een briefadres, zijn oorspronkelijk verzameld en
verwerkt met als doel het toekennen van toeslagen en het heffen van belasting, inclusief het
toetsen van de rechtmatigheid hiervan.

•

UWV: gegevens waarvan de bron in het risicoprofiel Langdurig niet-ingezeten het UWV is, zoals
wie een WW-uitkering ontvangt, zijn oorspronkelijk verzameld en verwerkt met als doel het
verstrekken van WW-uitkeringen, inclusief het toetsen van de rechtmatigheid hiervan.

•

CJIB: gegevens waarvan de bron in het risicoprofiel CJIB Post onbestelbaar retour is zijn
oorspronkelijk verwerkt met als doel het verzenden van de aanschrijvingen en het incasseren van
verkeersboetes door het CJIB op basis van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (Wahv).

pagina
39/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

6.

Betrokken partijen

Deze DPIA is uitgevoerd tijdens en na afloop van de behandeling van het wetsvoorstel waarin LAA
uitdrukkelijk wettelijk verankerd wordt. Dit wetsvoorstel wijzigt de verantwoordelijkheidsverdeling voor
het verwerken van gegevens ten opzichte van de huidige situatie. Daarom is in het onderstaande
zowel de huidige als de nieuwe situatie weergegeven.

6.1

Huidige situatie

In de huidige situatie berust de verwerkingsverantwoordelijkheid voor de gegevensverwerking in het
IKP (ICTU) bij de colleges van B&W van de gemeenten die op vrijwillige basis deelnemen aan LAA.
Daarom wordt tussen elke deelnemende gemeente en ICTU een verwerkersovereenkomst gesloten.
Er zijn ook convenanten gesloten tussen signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en
CJIB en ICTU.
Naam partij
College B&W
deelnemende
gemeenten

Rol partij
Verwerkingsverantwoordelijke
Ontvanger
Verstrekker

Functies/afdelingen
Bevoegde medewerkers
voor BRP-gegevens voor
ontvangen signalen en
uitvoeren adresonderzoek

RvIG

VerwerkingsVerantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor LAA

ICTU

Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
Informatieknooppunt LAA

Belastingdienst/
Toeslagen

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker

Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

Verstrekker

17

UWV

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

CJIB

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

Persoonsgegevens
Verwerkingsverantwoordelijke: alle
gegevens die i.h.k.v. totstandkoming en
gebruik risicoprofielen voor LAA verwerkt
worden door IKP
Verstrekker: BRP-gegevens
Ontvanger: adres, naam, BSN van
personen op adres waar signaal over gaat17
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: alle gegevens die verwerkt
worden bij het uitvoeren van de stappen uit
BRP-risicoprofielen die RvIG zelf uitvoert
(zie paragraaf 4.1)
Verstrekker: A-nummers
Verwerker en verstrekker: Alle in het
kader van het gebruik van de risicoprofielen
verwerkte persoonsgegevens
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: uitvoeren van eerste stappen
van de eigen risicoprofielen (zie paragraaf
4.2)
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan de bron de Belastingdienst /
Toeslagen is aan IKP, zoals wie
toeslagbetrokkene is
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: uitvoeren van eerste stappen
van eigen risicoprofiel (zie paragraaf 4.3)
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan UWV de bron is, zoals wie een
WW-uitkering ontvangt
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: uitvoeren van eerste stappen
van eigen risicoprofiel (zie paragraaf 4.5)
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan CJIB de bron is, zoals
postgegevens CJIB

Dit blijkt uit het concept-besluit LAA op grond van artikel 2.37d Wet BRP.

pagina
40/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

6.2

Nieuwe situatie als gevolg van wettelijke verankering LAA

In de situatie die ontstaat als gevolg van de wettelijke verankering van LAA verschuiven de
verantwoordelijkheden: de minister van BZK wordt op grond van de Wet BRP aangewezen als
verwerkingsverantwoordelijke voor het IKP en gemeenten worden verplicht om deel te nemen. RvIG
blijft zelf de BRP-profielen draaien (net als in de huidige situatie) en neemt daarnaast ook het IKP over
van ICTU. ICTU heeft dus geen rol meer in de nieuwe situatie.

18

Naam partij
Minister van BZK
RvIG

Rol partij
Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Functies/afdelingen
Bevoegde medewerkers
voor LAA

College B&W
deelnemende gemeenten

Ontvanger

Belastingdienst/Toeslagen

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor BRP-gegevens voor
ontvangen signalen en
uitvoeren adresonderzoek
Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

UWV

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

CJIB

Verwerkingsverantwoordelijke
Verwerker
Verstrekker

Bevoegde medewerkers
voor leveren gegevens aan
LAA

Persoonsgegevens
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: Alle persoonsgegevens
die verwerkt worden bij totstandkoming
en toepassen BRP-profielen en bij IKP
Verstrekker: alle meldingen
ontvangen van signaalleveranciers
Ontvanger: adres, naam, BSN van
personen op adres waar signaal over
gaat18
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: uitvoeren van eerste
stappen van de eigen risicoprofielen
(zie paragraaf 4.2).
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan de bron de Belastingdienst /
Toeslagen is, zoals wie
toeslagbetrokkene is
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: uitvoeren eerste stappen
van de eigen risicoprofielen (zie
paragraaf 4.3).
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan UWV de bron is, zoals wie
een WW-uitkering ontvangt
Verwerkingsverantwoordelijke en
verwerker: : uitvoeren van eerste
stappen van eigen risicoprofiel (zie
paragraaf 4.5).
Verstrekker van persoonsgegevens
waarvan CJIB de bron is, zoals
postgegevens CJIB

Dit blijkt uit het concept-besluit LAA op grond van artikel 2.37d Wet BRP.

pagina
41/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

7.

Belangen bij de gegevensverwerkingen

De belangen die de betrokken partijen hebben bij de gegevensverwerkingen wijzigen niet of
nauwelijks als gevolg van het wetsvoorstel. Daarom wordt in het onderstaande schema geen
onderscheid gemaakt tussen de huidige situatie en de nieuwe situatie. Wel is het zo dat de rol van
ICTU (en dus ook diens belang) vervalt in de nieuwe situatie (zie paragraaf 6.2)
Betrokken partij
Minister van BZK (RvIG)

Belangen
Zorgen voor juistheid BRP als basis voor wettelijke taken overheden in Nederland,
ondersteunen van gemeenten bij onderzoek naar juistheid adresgegevens

Gemeenten

Invullen van hun verantwoordelijkheid om te zorgen dat de BRP-gegevens in hun gemeente
kloppen, gerichter kunnen uitvoeren van onderzoek naar juistheid adresgegevens en
daardoor efficiënter kunnen inzetten van middelen

ICTU (alleen huidige situatie)

Bijdragen aan juistheid BRP en ondersteunen betrokken overheden (signaalleveranciers en
gemeenten) in opdracht van minister van BZK. In de nieuwe situatie vervalt de rol van ICTU
en daarmee dit belang

Belastingdienst/Toeslagen

Bijdragen aan juistheid BRP t.b.v. uitvoering eigen taken, voorkomen en bestrijden van
onjuiste of onrechtmatige toekenning van toeslagen door uitvoeren LAA-onderzoek en
adresonderzoek door gemeenten op adressen waar risico op onjuiste of onrechtmatige
toekenning bestaat
Bijdragen aan juistheid BRP t.b.v. uitvoering eigen taken, zorgen dat WW-ontvangers voor
wie geldt dat zij zich in BRP als ingezetene moeten inschrijven dit ook doen zodat zij WW
kunnen blijven ontvangen, bestrijding van onjuist of onterecht ontvangen WW-uitkeringen
(bijvoorbeeld als WW-uitkering zonder toestemming in het buitenland wordt ontvangen)

UWV

CJIB

pagina
42/71

Bijdragen aan juistheid BRP t.b.v. uitvoering eigen wettelijke taken op grond van de Wahv

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

8.

Verwerkingslocaties

Alle gegevensverwerkingen binnen de scope van deze DPIA vinden plaats in Nederland.

pagina
43/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

9.

Technieken en methoden van de
gegevensverwerkingen

9.1

Informatiebeveiliging

Voor het verwerken van de persoonsgegevens (die ieder in hun eigen omgeving voor hun eigen taken
verwerkt worden door RvIG en ICTU in het kader van de totstandkoming en het gebruik van
risicoprofielen voor LAA) wordt een data-analyse-omgeving bij deze twee organisaties gebruikt. Het
checken en depseudonimiseren van A-nummers gebeurt in een speciale beveiligde omgeving,
waartoe alleen DICTU toegang heeft. Alle gegevensstromen tussen RvIG en ICTU lopen via een
beveiligde omgeving. De bij LAA gebruikte ICT-voorzieningen voldoen volgens intern onderzoek door
het ministerie van BZK grotendeels aan de normen van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid
(hierna: BIO). BIO beschrijft de invulling van de NEN-ISO/IEC 27001:2017 en de NEN-ISO/IEC
27002:2017 voor de overheid. Hierbij is getoetst op BBN-niveau 2. Dit is het meest geëigende BBNniveau voor de bij LAA verwerkte gegevens. Voor informatiesystemen binnen de overheid vormt BBN2
het uitgangspunt. BBN2 is van toepassing indien:
-

er vertrouwelijke informatie wordt verwerkt;
mogelijke incidenten leiden tot bestuurlijke commotie;
de veiligheid van andere systemen afhankelijk is van de veiligheid van het eigen systeem.

Het te beschermen belang van BBN2 is maximaal ‘Departementaal Vertrouwelijk’ en privacygevoelige
informatie met een verhoogd vertrouwelijkheidsniveau, zoals bijzondere persoonsgegevens en
strafrechtelijke persoonsgegevens.
De systemen die gebruikt worden voor LAA voldoen op het gebied van de technieken en methoden
van gegevens bescherming aan het BBN2 niveau van informatiebeveiliging. Dit betekent dat in elk
geval de volgende waarborgen aanwezig zijn 19:
•

Er is een beveiligingsbeleid voor het gebruik van mobiele apparatuur, zoals laptops. Dit is bij
voorkeur zero footprint (er wordt helemaal geen bedrijfsinformatie onbewust opgeslagen), maar
minimaal voorzien van een toegangsbeveiligingsmechanisme, versleuteling voor vertrouwelijke
gegevens en de mogelijkheid tot wissen op afstand. Bovendien wordt de software op de
apparaten actief beheerd. Daarnaast worden gebruikers gewezen op de risico’s van het gebruik
van mobiele apparaten.

•

Er is een toegangsbeveiligingsbeleid voor netwerken en netwerkdiensten. Medewerkers krijgen
alleen toegang tot die diensten waarvoor zij specifiek bevoegd zijn. Wie waartoe toegang heeft en
wie niet wordt actief beheerd en bijgehouden, bijvoorbeeld wanneer een medewerker uit dienst
gaat. Hiervoor is een formele gebruikerstoegangsprocedure in werking, waarbij het toekennen en
gebruik van speciale toegangsrechten zo veel mogelijk moet worden beperkt en beheerst.

•

Er zijn maatregelen genomen die het fysiek en/of logisch isoleren van informatie met specifiek
belang waarborgen, zoals persoonsgegevens. Gebruikers kunnen alleen die informatie met
specifiek belang inzien en verwerken die ze nodig hebben voor de uitoefening van hun taak.

19

De vereisten waaraan moet worden voldaan per beveiligingsniveau zijn vastgelegd in de meest recente versie van BIO.
Deze is te vinden op https://www.bio-overheid.nl/

pagina
44/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

•

Apparatuur wordt zo geplaatst en beschermd dat risico’s van bedreigingen en gevaren van
buitenaf, alsook de kans op onbevoegde toegang worden verkleind. Dit geldt ook voor uitvallen
van de nutsvoorzieningen en verstoring of schade aan kabels.

•

Er is een ‘clear desk-beleid’ voor papieren documenten en verwijderbare opslagmedia en een
‘clear screen-beleid’ voor informatie verwerkende faciliteiten, en er wordt voor gezorgd dat
medewerkers dit ook naleven.

•

Er zijn maatregelen getroffen tegen malware en tegen het verlies van gegevens.

•

Er worden logbestanden van gebeurtenissen gemaakt die gebruikersactiviteiten, uitzonderingen
en informatiebeveiligingsgebeurtenissen registreren. Deze worden bewaard en regelmatig
beoordeeld.

•

Software wordt up to date gehouden, technische kwetsbaarheden worden op tijd gerepareerd.

•

Elektronisch berichtenverkeer en gegevenstransport vinden op beveiligde wijze plaats.

Bovendien worden bij de eerste stappen van het uitvoeren van risicoprofielen een aantal meer
gevoelige of gemakkelijk tot een persoon of adres te herleiden gegevens gepseudonimiseerd, te
weten A-nummers, namen en huisnummers. Waar het gaat om de registratie van een persoon als
ouder van een kind wordt ook het BSN gepseudonimiseerd. Van geboortedata wordt alleen jaar en
maand verwerkt, de dag wordt in eerste instantie weggelaten. Deze gegevens worden pas weer
gedepseudonimiseerd als dit voor verdere uitvoering van het profiel of LAA-onderzoek nodig is, en na
het uitvoeren van alle selectiestappen waarmee adressen worden uitgesloten. Er worden dus geen
gegevens gedepseudonimiseerd van adressen waar niet verder mee gewerkt wordt. Deze wijze van
werken met pseudonimiseren van gegevens draagt bij aan de beveiliging en bescherming van de
desbetreffende persoonsgegevens. In de schema’s in hoofdstuk 3 is te vinden welke gegevens door
welke verwerkingsverantwoordelijke gepseudonimiseerd worden verwerkt.

9.2

Profilering en automatische besluitvorming

Onder profilering in de zin van de AVG wordt verstaan ‘elke vorm van geautomatiseerde verwerking
van persoonsgegevens waarbij aan de hand van persoonsgegevens bepaalde persoonlijke aspecten
van een natuurlijke persoon worden geëvalueerd, met name met de bedoeling de beroepsprestaties,
economische situatie, gezondheid, persoonlijke voorkeuren, interesses, betrouwbaarheid, gedrag,
locatie of verplaatsingen te analyseren of te voorspellen’.
Bij de totstandkoming en het gebruik van de BRP-risicoprofielen in het kader van LAA is sprake van
profilering, want:
De risicoprofielen bestaan uit een set business rules die voor een groot deel automatisch
worden uitgevoerd;
Er worden persoonsgegevens verwerkt;
Er wordt een persoonlijk aspect van een natuurlijk persoon geëvalueerd, namelijk of diens
inschrijving in BRP correct is dan wel of hij zich had moeten inschrijven in BRP maar dat niet
heeft gedaan.
Ditzelfde geldt voor de risicoprofielen van de signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en
CJIB. In alle gevallen bestaat het profiel uit een set business rules die voor een groot deel
automatisch worden uitgevoerd.

pagina
45/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Wel variëren de profielen van de signaalleveranciers in de mate van complexiteit van de
analysestappen die de signaalleverancier zelf uitvoert. CJIB heeft het meest eenvoudige risicoprofiel:
hier worden enkele simpele nadere selectiestappen uitgevoerd op de lijst van adressen waar vandaan
post onbestelbaar retour is gekomen. Het onbestelbaar retour komen van de post is de aanleiding om
een adres überhaupt in de analyse mee te nemen. Daarom is CJIB van mening dat bij de
analysestappen die CJIB zelf uitvoert geen sprake is van profilering. De profielen van de
Belastingdienst/Toeslagen en UWV zitten complexer in elkaar. Hier voert de signaalleverancier zelf
een selectie uit op bijvoorbeeld personen met een WW-uitkering of toeslagen die aan bepaalde
aanvullende vereiste voldoen, zoals personen die langer dan vier maanden als niet-ingezetene staan
ingeschreven, of het hebben van een briefadres. Ook UWV is van mening dat bij de analysestappen
die door UWV zelf worden uitgevoerd geen sprake is van profilering.
Echter, gelet op hoe het uitvoeren van risicoprofielen in het kader van LAA in zijn werk gaat, kunnen
de analysestappen die door de signaalleveranciers worden uitgevoerd voor de beoordeling in het
kader van deze DPIA niet zomaar losgeknipt worden van de stappen die het IKP uitvoert bij de
beoordeling of sprake is van profilering. Bij elke keer dat het risicoprofiel wordt gedraaid worden
immers altijd alle daarin omschreven stappen doorlopen. Zowel de stappen die de signaalleverancier
uitvoert als de stappen die worden uitgevoerd door het IKP. Dit moet daarom als een geheel worden
bezien van business rules en analysestappen, die in elk geval bij het IKP grotendeels automatisch
worden uitgevoerd. Bovendien worden hier altijd persoonsgegevens verwerkt, en dient de verwerking
om te beoordelen of de betrokken persoon correct in BRP is ingeschreven. Bij alle risicoprofielen is
daarom sprake van profilering, omdat in het hele proces aan de voorgaande definitie van profilering
wordt voldaan.
RvIG maakt eigen algoritmes waarbij persoonsgegevens worden verwerkt openbaar in een
algoritmeregister.20 Hierin zijn ook de door RvIG beheerde BRP-profielen opgenomen. De
risicoprofielen van de signaalleveranciers worden niet op een vergelijkbare wijze gepubliceerd. Het
verdient de aanbeveling om dit alsnog te doen, omdat hier net zo goed sprake is van profilering. Hier
wordt in hoofdstuk 17 en 18 nader op ingegaan.
Bij het uitvoeren van de risicoprofielen is geen sprake van automatische besluitvorming. De
risicoprofielen dienen slechts ter selectie van de adressen die aan de gemeenten worden voorgelegd
voor verdere evaluatie en onderzoek. Het profiel fungeert daarmee als selectiegrond en uitdrukkelijk
niet als beslisgrond. Op basis van de enkele selectie vindt er geen wijziging van de gegevens in de
BRP plaats, daarvoor is altijd eerst een beslissing – bijvoorbeeld na een LAA-onderzoek of
adresonderzoek – van het verantwoordelijke college van B&W nodig. Op meerdere plekken in dit
proces is er sprake van menselijke tussenkomst (zie hoofdstuk 2). Dit maakt dat er hier geen sprake is
van geautomatiseerde besluitvorming. Voorts wordt er bij de ontwikkeling van signalen geen gebruik
gemaakt van kunstmatige intelligentie.
Er is geen sprake van het gebruik van cloud- of big data-oplossingen bij het gebruik van risicoprofielen
in het kader van LAA. Ook wordt er geen gebruik gemaakt van kunstmatige intelligentie.

20

https://www.rvig.nl/over-rvig/algoritmeregister

pagina
46/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

10.

Juridisch en beleidsmatig kader

Het juridisch en beleidsmatig kader voor de totstandkoming en het gebruik van risicoprofielen in het
kader van LAA wijzigt als gevolg van het wettelijk verankeren van LAA in de Wet BRP. Daarom wordt
in dit hoofdstuk zowel op de huidige als op de nieuwe situatie ingegaan.

10.1

Huidige situatie

In de huidige situatie is er geen expliciet juridisch kader voor het gebruik van risicoprofielen in het
kader van LAA, of voor LAA zelf. LAA is als project opgezet op grond van de taken en bevoegdheden
die de betrokken overheden al hadden op grond van de Wet BRP. De gemeenten zijn vanwege hun
wettelijke verantwoordelijkheid voor het borgen van de juistheid van de gegevens in BRP op grond
van artikel 1.4 Wet BRP aangewezen als verwerkingsverantwoordelijke. ICTU voert haar
werkzaamheden uit als verwerker namens de colleges van B&W. RvIG voert haar taken uit op grond
van de algemene verantwoordelijkheid van de minister van BZK voor de centrale voorzieningen in het
kader van de BRP, zoals vastgelegd in artikel 1.5 Wet BRP. Alle deelnemende gemeenten hebben
een verwerkersovereenkomst gesloten met ICTU. De signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen,
UWV en CJIB opereren op grond van hun verplichting op grond van artikel 2.34 van de Wet BRP om
een terugmelding te doen aan het college van B&W wanneer zij gerede twijfel hebben over de
juistheid van een adresgegeven in de BRP.
Daarnaast wordt het gebruik van BSN gereguleerd door de Wet algemene bepalingen
burgerservicenummer. Deze wet bepaalt dat overheden het burgerservicenummer mogen verwerken
wanneer dat nodig is voor de uitvoering van hun wettelijke taken. Hiervoor is geen aanvullende
wettelijke grondslag nodig in sectorale wetgeving.

10.2

Nieuwe situatie na wettelijke verankering LAA

Het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA in de BRP schept een expliciet juridisch kader
voor LAA, en dus ook voor de totstandkoming en het gebruik van risicoprofielen door BZK / RvIG. De
minister van BZK wordt aangewezen als verwerkingsverantwoordelijke en krijgt de taak gemeenten te
ondersteunen bij het verrichten van onderzoeken naar de juistheid van BRP-gegevens. Dit gebeurt
door toevoeging van een artikel aan de Wet BRP. In datzelfde artikel krijgt de minister de bevoegdheid
om bijzondere gegevens met betrekking tot gezondheid te verwerken en wordt hem verboden
gegevens te verwerken over nationaliteit, geboorteplaats of gegevens die daarvan zijn afgeleid, voor
zover die verwerking discriminatoire selectie van personen tot gevolg heeft. Gemeenten worden
verplicht deel te nemen aan LAA, en hoeven niet meer allemaal een eigen verwerkersovereenkomst
met ICTU te sluiten nu de verwerking van gegevens in wetgeving geregeld wordt.
De minister krijgt op grond van het wetsvoorstel de bevoegdheid om gegevens uit de BRP en
gegevens van signaalleveranciers te verwerken. Artikel 2.37c van de Wet BRP maakt de minister
bevoegd tot het ontvangen van gegevens van de signaalleveranciers. Artikel 2.37b, eerste lid, van het
wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid om bij ministeriële regeling bestuursorganen aan te wijzen
die, in afwijking van artikel 2.34 Wet BRP, gerede twijfel over de juistheid van een adresgegeven,
melden aan de minister van BZK (en niet rechtstreeks aan het college). Zoals bijvoorbeeld de
signaalleveranciers, die op grond van dit artikel zullen worden aangewezen. Daarnaast regelt dit
artikel dat een aangewezen bestuursorgaan ook de gevallen aan de minister moet melden waarin het
vermoedt dat betrokkene ten onrechte niet als ingezetene in de basisregistratie bekend is. Zoals in de
pagina
47/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

situatie waarin een bestuursorgaan beschikt over een binnenlands verblijfadres van een burger, terwijl
een registratie als ingezetene in de BRP ontbreekt. Artikel 2.37b, eerste lid, van het wetsvoorstel
bepaalt nadrukkelijk dat de aangewezen bestuursorganen ook meldingen kunnen doen met betrekking
tot het briefadres van een persoon. Ook de juistheid van een briefadres is van belang voor het correct
uitvoeren van wettelijke regelingen en voor de effectiviteit van overheidsbeleid. Het profiel Briefadres
met financieel belang van Belastingdienst/Toeslagen gaat hier met name over. In het kader van een
terugmelding kan het bestuursorgaan ook nog andere, bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur te bepalen, gegevens aan de minister verstrekken, die noodzakelijk zijn voor een goede
uitvoering van de ondersteunende taak van de Minister (artikel 2.37b, tweede lid, van het
wetsvoorstel). Het gaat hier om aanvullende informatie die door de Minister wordt gebruikt bij de
ontwikkeling van signalen voor de gemeente.
Ook het gebruik van gegevens uit de BRP en de inzet van risicoprofielen wordt uitdrukkelijk
vastgelegd als bevoegdheid van de minister van BZK. Het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid dat
de minister informatie verwerkt uit de centrale voorziening die wordt gebruikt voor de systematische
verstrekking van gegevens uit de basisregistratie, de verstrekkingenvoorziening (artikel 2.37c, eerste
lid, aanhef en onder a, van het wetsvoorstel). Daarbij mag hij op grond van artikel 2.37c Wet BRP
gebruik maken van risicoprofielen om adressen uit deze voorziening te selecteren. Daarnaast bepaalt
het derde lid van artikel 2.37c dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels
worden gesteld met betrekking tot de verwerking van de gegevens en de te hanteren
analysemethoden. Zo wordt transparantie geboden over de wijze waarop de minister met het gebruik
van risicoprofielen tot de ontwikkeling van signalen komt. Ook wordt de minister verplicht om bij de
ontwikkeling van risicoprofielen controle door menselijke tussenkomst te waarborgen.
De Wet algemene bepalingen burgerservicenummer wijzigt niet als gevolg van de wettelijke
verankering van LAA. De hiervoor geldende regels blijven dus hetzelfde.

pagina
48/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

11.

Bewaartermijnen

In de huidige situatie geldt voor de gegevens die ICTU verwerkt in het kader van IKP een
bewaartermijn van vijf jaar. Voor het overige gelden er geen specifieke bewaartermijnen voor de
gegevens die verwerkt worden in het kader van de totstandkoming en het gebruik van risicoprofielen.
Dit betekent dat voor het overgrote merendeel van de gegevens de reguliere bewaartermijnen uit de
BRP gelden. Persoonsgegevens in de BRP worden voor altijd bewaard. Als een organisatie
persoonsgegevens uit de BRP krijgt, wordt de registratie van deze verstrekking 20 jaar bewaard.
Voor de gegevens die worden verwerkt door signaalleveranciers voordat deze worden doorgeleverd
aan het IKP wordt in de Wet BRP ook in de nieuwe situatie geen bewaartermijn gegeven. Wel
bevatten de privacy statements van de signaalleveranciers bepalingen over bewaartermijnen.
•

Het privacy statement van de Belastingdienst/Toeslagen verwijst voor de gehanteerde
bewaartermijnen naar de selectielijst voor de Belastingdienst/Toeslagen op grond van de
Archiefwet.21 Hierin is vastgelegd dat de gegevens die de Belastingdienst/Toeslagen verzamelt in
het kader van het toekennen van toeslagen tot 12 jaar worden bewaard na de einddatum van de
toeslag zijn verstreken. Het is niet helemaal duidelijk of deze bewaartermijn ook geldt in het kader
van de medewerking van Belastingdienst/Toeslagen aan LAA.

•

Ook UWV verwijst in zijn eigen privacy statement naar de selectielijst van het UWV op grond van
de Archiefwet voor de bewaartermijn van persoonlijke gegevens. 22 Voor gegevens verzameld in
het kader van fraudeonderzoeken geldt een bewaartermijn van 10 jaar na afronding van het
onderzoek voor de onderzoeksgegevens, en 3 jaar voor het fraudesignaal zelf. Gegevens
verzameld in het kader van de verstrekking van uitkeringen worden 5 tot 10 jaar na het einde van
de uitkering bewaard, afhankelijk van het precieze gegeven en de uitkering. Het is niet duidelijk of
deze bewaartermijnen ook gelden in het kader van de medewerking van het UWV aan LAA.

•

CJIB verwijst in zijn privacy statement ook naar de van toepassing zijnde selectielijst in het kader
van de Archiefwet van het Ministerie van Justitie en Veiligheid 23. Hierin is bepaald dat de
gegevens die CJIB verzamelt in het kader van de uitvoering van zijn taken 5 jaar na inning van
een verkeersboete mogen worden bewaard. Ook voor de gegevens van CJIB is niet duidelijk of en
hoe dit geregeld is voor de persoonsgegevens die verwerkt worden in het kader van de
medewerking van CJIB aan LAA.

Voor de gegevens die verwerkt worden door het IKP nadat de signaalleveranciers gegevens hebben
doorgeleverd geldt in de huidige situatie zoals gezegd een bewaartermijn van vijf jaar. Deze is
vastgelegd in de verwerkersovereenkomst tussen gemeenten en ICTU, en in de bestaande
convenanten met de signaalleveranciers.
In de nieuwe situatie na de verankering van LAA in de Wet BRP zullen bewaartermijnen worden
vastgelegd bij ministeriële regeling. De minister is voornemens hiervoor aansluiting te zoeken bij de
bewaartermijnen op grond van de BRP. De bewaartermijn voor gegevens die verwerkt worden door
het IKP blijft 5 jaar. Voor de gegevens die de minister van BZK / RvIG verwerkt wordt de termijn van
20 jaar uit de Wet BRP gehanteerd. Voor de gegevens die door de signaalleveranciers zelf verwerkt
21
22

23

https://www.nationaalarchief.nl/archiveren/kennisbank/selectielijst-voor-de-neerslag-van-de-handelingen-van
https://www.nationaalarchief.nl/archiveren/kennisbank/selectielijst-voor-het-uitvoeringsinstituut-werknemersverzekeringenuwv-voor
https://www.nationaalarchief.nl/archiveren/kennisbank/selectielijst-van-het-ministerie-van-justitie-en-veiligheid-en

pagina
49/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

worden, wordt in de ministeriële regeling geen bewaartermijn vastgelegd. Hiervoor blijven dus de
bewaartermijnen gelden die de signaalleveranciers zelf hanteren.

pagina
50/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

12.

Rechtsgrond

De grondslag voor alle verwerkingen is artikel 6, eerste lid, aanhef en onder e van de AVG (de
verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang) en artikel 6, eerste
lid, aanhef en onder c van die verordening (de verwerking is noodzakelijk om te voldoen aan een
wettelijke verplichting die op de verwerkingsverantwoordelijke rust). Zie de analyse van het juridisch
kader in hoofdstuk 10 voor de wettelijke bepalingen die van toepassing zijn in de huidige situatie en de
nieuwe situatie.

pagina
51/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

13.

Bijzondere en gevoelige persoonsgegevens

Het verwerken van bijzondere persoonsgegevens is in principe verboden. Verwerking is pas mogelijk
wanneer een uitzonderingsgrond van toepassing is. Strafrechtelijke persoonsgegevens zijn geen
bijzondere gegevens, maar hiervoor gelden op grond van de AVG wel specifieke eisen. Bij verwerking
van een nationaal identificatienummer moet dit uitdrukkelijk bij wet zijn toegestaan. De AVG stelt geen
specifieke eisen aan het verwerken van gevoelige persoonsgegevens, en kent deze categorie ook
niet. Het rapportagemodel DPIA’s voor de Rijksdienst kent deze categorie wel, daarom wordt deze
hier ook meegenomen bij de beoordeling.

13.1

Nationale identificatienummers

In hoofdstuk 3 is geconstateerd dat bij vrijwel alle gegevensverwerkingen in het kader van het gebruik
van de risicoprofielen hetzij het BSN, hetzij het A-nummer, hetzij beide nationale identificatienummers
worden gebruikt. A-nummers worden in het belang van dataminimalisatie gepseudonimiseerd in de
eerste analysestappen van de BRP-profielen. Bij de risicoprofielen van de signaalleveranciers wordt
door de signaalleveranciers zelf alleen het BSN gebruikt. In de stappen die IKP uitvoert wordt ook het
A-nummer verwerkt, maar dit wordt niet uitgeleverd aan gemeenten.
Voor nationale identiteitsnummers bepaalt artikel 87 AVG dat dit alleen is toegestaan wanneer
hiervoor een wettelijke grondslag bestaat. Die is er in dit geval. Artikel 10 van de Wet algemene
bepalingen burgerservicenummer bepaalt dat overheden die het BSN gebruiken in het kader van hun
wettelijke taken hier geen nadere wettelijke grondslag voor nodig hebben. Alle deelnemende
overheden verwerken het BSN en het A-nummer bij de uitoefening van hun wettelijke taken op grond
van de Wet BRP, dus aan deze uitzonderingsgrond is voldaan.

13.2

Strafrechtelijke gegevens

In hoofdstuk 3 van deze DPIA is gebleken dat bij alle actieve risicoprofielen mogelijk strafrechtelijke
gegevens worden verwerkt. Het gaat om het matchen van adressen met een celfunctie c.q.
gevangenisfunctie, ten behoeve van uitsluiting van deze adressen van verdere selectie en verwerking.
Hieruit kan indirect worden afgeleid dat de personen die zijn ingeschreven op deze adressen
verdachte of veroordeelde zijn in het kader van de strafrechtspleging. Dit is een strafrechtelijk
gegeven. Artikel 10 van de AVG bepaalt dat het verwerken van strafrechtelijke gegevens alleen is
toegestaan wanneer dit gebeurt onder toezicht van de overheid of wanneer dit is toegestaan op grond
van nationale wetgeving die passende waarborgen voor de rechten en vrijheden van betrokkenen
biedt. In artikel 32 en 33 van de Uitvoeringswet AVG (hierna: UAVG) worden de uitzonderingsgronden
die het mogelijk maken om strafrechtelijke gegevens te verwerken gereguleerd. Op de verwerking van
gegevens in het kader van LAA is artikel 33b UAVG van toepassing. Het gaat hier namelijk om
gegevensverwerking door een publiekrechtelijk samenwerkingsverband van
verwerkingsverantwoordelijken. Deze gegevensverwerking is noodzakelijk voor de uitvoering van de
taken van deze verwerkingsverantwoordelijken. Het behoort tot de wettelijke taken van alle afnemers
van de BRP om de juistheid van de gegevens in de BRP te waarborgen, en melding te maken aan de
minister van BZK wanneer er een vermoeden bestaat dat een gegeven niet juist is. Bovendien zijn alle
betrokken partijen voor de uitvoering van hun overheidstaken afhankelijk van de juistheid van
gegevens in de BRP. Zonder LAA zouden de betrokken partijen geen andere manier hebben om
proactief te voorkomen dat er onjuiste gegevens in BRP staan dan random LAA-onderzoek of
adresonderzoek initiëren. Hierbij zouden veel meer en meer willekeurig gegevens verwerkt worden
dan nu het geval is. Bovendien worden de strafrechtelijke gegevens slechts verwerkt om de
pagina
52/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

desbetreffende adressen uit te sluiten van verder onderzoek. De betrokken personen ondervinden hier
dus geen enkel nadeel van. Hiermee is voldaan aan de eis op grond van artikel 33b UAVG dat de
persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen niet onevenredig wordt geschaad.

13.3

Bijzondere persoonsgegevens

In hoofdstuk 3 is gebleken dat bij alle actieve risicoprofielen in ieder geval indirect bijzondere
gegevens met betrekking tot de gezondheid van de betrokken personen worden verwerkt. Dit gebeurt
in de stappen waarin op basis van het matchen van adressen met de Zorgkaart Nederland en andere
adresdatabases de personen ingeschreven op adressen die een zorgfunctie hebben en deze
adressen worden uitgesloten van verdere analyse in het kader van een risicoprofiel en van uitlevering
aan gemeenten voor onderzoek. In deze stap is in elk geval indirect af te leiden dat er iets aan de
hand is met de gezondheid van de personen die zijn ingeschreven op dit adres.
Verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens is verboden, tenzij een van de in
artikel 9, tweede lid, van de AVG vermelde uitzonderingsgronden zich voordoet. Een specifieke
uitzonderingsgrond voor de verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens is dat de
verwerking noodzakelijk is om redenen van zwaarwegend algemeen belang, op grond van Unierecht
of lidstatelijk recht waarbij de evenredigheid met het nagestreefde doel wordt gewaarborgd, de
wezenlijke inhoud van het recht op bescherming van persoonsgegevens wordt geëerbiedigd en
passende en specifieke maatregelen worden getroffen ter bescherming van de grondrechten en de
fundamentele belangen van de betrokkene (artikel 9, tweede lid, onder g, van de AVG).
Het wetsvoorstel voor de wettelijke verankering van LAA bevat in het voorgestelde artikel 2.37a van
de wet BRP een specifieke grondslag voor de minister van BZK om deze gegevens te verwerken ten
behoeve van de uitsluiting van de desbetreffende adressen. Hierbij is voldaan aan de geldende
randvoorwaarden op grond van de AVG. De uitsluiting die hiermee geschiedt, levert geen enkel
nadeel op voor de belangen van de betrokken personen en hun privacy, omdat hun adres juist niet
langer in aanmerking komt voor analyse en ook niet wordt uitgeleverd aan de gemeente ten behoeve
van verder onderzoek. De verwerking beperkt zich tot wat strikt noodzakelijk is ter uitvoering van de
taak van de minister van BZK, namelijk het ondersteunen van gemeenten bij het handhaven van de
juistheid van gegevens in de BRP. Dit is een noodzakelijke verwerking, die bovendien evenredig is
met het nagestreefde doel.
In de huidige situatie bevat de regelgeving geen uitdrukkelijke grondslag voor het verwerken van
gegevens op het gebied van gezondheid – niet voor de minister van BZK, maar ook niet voor de
andere betrokken organisaties binnen LAA. Desalniettemin is wel aan eerder genoemde
uitzonderingsgrond van de AVG voldaan. De verwerking in de huidige situatie is niet minder
noodzakelijk en geschiedt eveneens met als doel uitsluiting van de desbetreffende adressen van
verder onderzoek. Hiermee worden de belangen van de betrokken personen niet geschaad. Het
bestaan van een uitdrukkelijke wettelijke grondslag voor de gegevensverwerking is voor deze
uitzonderingsgrond geen vereiste.
In hoofdstuk 3 is gebleken dat ook de Belastingdienst/Toeslagen mogelijk indirect bijzondere
gegevens verwerkt op het gebied van gezondheid. Dit gebeurt in het risicoprofiel Briefadres met
financieel belang. Hier worden conform de beschrijving in het getoetste profiel bij het uitvoeren van de
eerste stappen van de analyse adressen met een vermeende zorgfunctie uitgesloten van verdere
analyse en van doorlevering aan het IKP. Hierdoor worden deze adressen ook niet uitgeleverd aan
gemeenten voor vervolgonderzoek. De Belastingdienst/Toeslagen meldt zelf dat deze gegevens niet
pagina
53/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

verwerkt worden, maar het staat nog wel zo in de beschrijving in het risicoprofiel. Daarom is er voor
deze beoordeling zekerheidshalve van uitgegaan dat deze gegevens wel verwerkt worden. Mocht dit
toch niet het geval zijn, dan ligt aanpassing van de beschrijving in het risicoprofiel voor de hand.
Het wetsvoorstel voor de wettelijke verankering van LAA bevat geen uitdrukkelijke grondslag voor de
Belastingdienst/Toeslagen om deze gegevens te mogen verwerken. De huidige situatie is voor deze
verwerking dus gelijk aan de toekomstige situatie. Hier is dezelfde uitzonderingsgrond van toepassing
als in het voorgaande. Het uitsluiten van adressen met een zorgfunctie geschiedt in het kader van
dataminimalisatie bij het uitvoeren van het risicoprofiel, en dient juist de belangen van de betrokken
personen. Hiermee is aan het vereiste van evenredigheid voldaan. Bovendien gebeurt dit in het
algemeen belang op grond van nationaal recht. Het waarborgen van de juistheid van de BRP is
essentieel voor het uitvoeren van nagenoeg alle persoonsgerichte overheidstaken, en kan dus als een
zwaarwegend belang worden aangemerkt.

13.4

Gevoelige persoonsgegevens

Bepaalde persoonsgegevens kunnen door de context waarin zij gebruikt worden gevoelig zijn, en
daardoor mogelijk een hoog risico met zich meebrengen. Daarom onderkent het Model DPIA voor de
Rijksdienst de categorie gevoelige persoonsgegevens. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om gegevens
over de financiële situatie van betrokkenen, of gegevens die kunnen leiden tot stigmatisering of
uitsluiting van de betrokken personen (anders dan gegevens over ras of etniciteit).
Bij de uitvoering van de risicoprofielen in het kader van LAA worden op een aantal momenten
gevoelige gegevens verwerkt door de signaalleveranciers:
•

•

•

pagina
54/71

Belastingdienst/Toeslagen verwerkt in de eerste analysestappen ten behoeve van de
risicoprofielen Schijnverlating en Briefadres met financieel belang financiële gegevens.
Belastingdienst/Toeslagen selecteert op wie toeslagen ontvangt, en beziet of de inschrijving in
de BRP op een briefadres of een ander adres dan de rest van het gezin invloed heeft op de
hoogte van die toeslagen. Belastingdienst/Toeslagen stuurt vervolgens alleen de adressen
die hieruit komen door naar IKP op basis van BSN. De financiële gegevens over toeslagen
worden niet verder doorgeleverd en belanden ook niet bij de gemeenten voor verder
onderzoek. Deze blijven bij Belastingdienst/Toeslagen als signaalleverancier.
UWV verwerkt in de eerste analysestappen ten behoeve van het risicoprofiel Langdurig nietingezeten ook financiële gegevens. Er wordt namelijk geselecteerd op personen die langer
dan 4 maanden WW ontvangen, en die tevens niet-ingezetene zijn. UWV stuurt vervolgens
alleen de adressen die hieruit komen door naar IKP op basis van BSN. De financiële
gegevens over WW-uitkeringen worden niet verder doorgeleverd en belanden ook niet bij de
gemeenten voor verder onderzoek. Deze gegevens blijven bij UWV als signaalleverancier.
CJIB verwerkt bij de door henzelf uitgevoerde stappen van het risicoprofiel Post onbestelbaar
retour ook mogelijk gevoelige gegevens. Hierbij wordt namelijk geselecteerd op de fase
waarin de invordering zich bevindt, en worden adressen waarvoor een persoonsgerichte
interventie van toepassing is uitgesloten van verdere selectie. CJIB stuurt alleen de adressen
die hieruit komen door naar IKP op basis van BSN. De eerder gebruikte gegevens over de
invordering worden niet verder doorgeleverd en belanden ook niet bij de gemeenten voor
verder onderzoek. Deze blijven bij CJIB als signaalleverancier.

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Er gelden op grond van de AVG en de Nederlandse wetgeving geen specifieke eisen voor het
verwerken van gevoelige gegevens. Wel moet conform het Model DPIA voor de Rijksdienst bezien
worden of dit proportioneel is. Dat betekent dat er moet worden gekeken of er alternatieven zijn
waarbij minder gevoelige gegevens worden verwerkt. Ook moet worden bezien of de belangen van de
betrokken personen hierdoor niet onevenredig worden geschaad.
Belastingdienst/Toeslagen en het UWV hebben geen alternatief voor het verwerken van de gevoelige
gegevens dat minder impact heeft op de persoonlijke levenssfeer van de betrokken personen. Zouden
zij niet selecteren op ontvangers van toeslagen of WW-uitkeringen, dan zouden zij alleen maar een
bredere willekeurige selectie van adressen kunnen doorsturen naar IKP waardoor er dus ook
adressen in aanmerking komen voor onderzoek waar geen indicatie is dat er mogelijk iets aan de
hand is met de inschrijving. Het UWV heeft zelfs geen gegevens van personen die helemaal geen
uitkering via het UWV ontvangen. Het is voor hen dus niet mogelijk om hier niet op te selecteren.
Een ander alternatief zou zijn om een selectiecriterium te gebruiken waarbij geen gevoelige gegevens
verwerkt worden, zoals het onbestelbaar retour komen van post. Hiermee worden de doelen die
Belastingdienst en UWV hebben echter niet gediend. De meest voorkomende treffer bij UWV is dat
een WW-gerechtigde zich alsnog als ingezetene inschrijft. Dit effect wordt niet bereikt als alleen van
onbestelbare post zou worden uitgegaan. Ook het bestrijden van onjuist of onterecht gebruik van
uitkeringen is dan niet mogelijk. Ditzelfde geldt voor de Belastingdienst. Hun gegevensverwerking
heeft als nevendoel het voorkomen en bestrijden van het onjuist of onterecht ontvangen van
toeslagen. Dit doel kan niet worden bereikt wanneer er op geen enkele manier het gegeven dat
iemand toeslagen ontvangt mag worden verwerkt. Het werken met een signaal als onbestelbare post
leidt er niet toe dat dit doel bereikt wordt.
Een ander alternatief voor deze signaalleveranciers zou zijn om helemaal niet deel te nemen aan
LAA. Dan zouden zij zelf moeten onderzoeken of de inschrijving in de BRP van de ontvangers van
uitkeringen en toeslagen klopt, waar dat aan de orde is. Ten eerste is dit niet hun wettelijke taak: de
gemeente is primair verantwoordelijk voor het uitvoeren van adresonderzoek om de juistheid van de
BRP-gegevens te waarborgen. Ten tweede legt dit een onevenredig groot beslag op de middelen van
deze organisaties, en is dit daarom voor hen niet goed werkbaar. Bovendien zijn er voldoende
waarborgen rond het gebruik van gevoelige gegevens. Deze worden op geen enkele manier
doorgezonden aan andere partijen in de keten, maar blijven bij de signaalleverancier.
Uit de beoordeling in hoofdstuk 3 blijkt dat ook het IKP mogelijk gevoelige gegevens verwerkt. Dit
gebeurt bij het uitsluiten van adressen met een COA-functie. Hierbij is indirect af te leiden dat de
betrokken personen die zijn ingeschreven op het adres als vluchteling, asielzoeker of statushouder in
Nederland aanwezig zijn. Ook hiervoor is geen alternatief. Het enige alternatief is dat de adressen van
COA-locaties wel worden doorgeleverd aan gemeenten, die vervolgens zelf kunnen beslissen of hier
verder onderzoek wordt uitgevoerd of niet. De COA-adresgegevens worden alleen verwerkt met als
doel de adressen uit te sluiten van verdere selectie en verwerking. Hierdoor worden de belangen van
de betrokken personen niet geschaad. Het alternatief, waarbij deze adressen wel in aanmerking
komen voor mogelijk onderzoek door de gemeente, is voor de betrokken personen waarschijnlijk
nadeliger. Ook hier is het verwerken van gevoelige gegevens dus te rechtvaardigen.

pagina
55/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

14.

Doelbinding

Het doelbindingsbeginsel houdt in dat persoonsgegevens voor welbepaalde, uitdrukkelijk omschreven
en gerechtvaardigde doeleinden moeten worden verzameld en dat zij vervolgens niet verder op een
met die doeleinden onverenigbare wijze mogen worden verwerkt. Het beginsel van minimale
gegevensverwerking vereist dat persoonsgegevens toereikend, ter zake dienend en beperkt zijn tot
wat noodzakelijk is voor de doeleinden waarvoor zij worden verwerkt.

14.1

Doelbinding BRP-profielen

De persoonsgegevens afkomstig uit de BRP worden verwerkt met als doel de ondersteuning van
gemeenten bij hun taak om de juistheid van de gegevens in BRP te waarborgen. Dit geldt niet als
ander doel dan waarvoor die gegevens verzameld zijn. De Wet BRP bepaalt dat de basisregistratie is
opgericht om persoonsgegevens te bevatten, en tot doel heeft overheidsorganen te voorzien van de in
de registratie opgenomen gegevens, voor zover deze gegevens noodzakelijk zijn voor de vervulling
van hun taak. Het zorgen dat deze gegevens juist zijn kan worden gezien als onderdeel van dit
bredere doel.

14.2

Doelbinding profielen signaalleveranciers

De persoonsgegevens afkomstig van Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB worden in het kader
van LAA door de signaalleveranciers niet verwerkt voor het doel waarvoor zij oorspronkelijk waren
verzameld. Deze gegevens werden verzameld door de signaalleveranciers voor het uitoefenen van
hun respectievelijke wettelijke taken: het heffen van belastingen en het uitkeren van toeslagen, het
verstrekken van WW-uitkeringen en het opleggen en incasseren van verkeersboetes op grond van de
Wahv. Voor Belastingdienst/Toeslagen en UWV geldt dat het controleren van de rechtmatigheid van
toeslagen en uitkeringen uitdrukkelijk ook een doel is waarvoor de gegevens worden verzameld. De
verwerking bij het toepassen van de risicoprofielen geschiedt met het hoofddoel van het waarborgen
van de juistheid van gegevens in de BRP. In het geval van de Belastingdienst/Toeslagen en UWV is
het voorkomen en bestrijden van onjuiste of onrechtmatige toekenning van toeslagen en uitkeringen
een nevendoel.
De verdere verwerking van de gegevens afkomstig van de Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB
met de voormelde doelen is wel verenigbaar met het oorspronkelijke doel waarvoor de gegevens door
deze organisaties verzameld en verwerkt zijn. Hiervoor gelden de volgende argumenten:
-

-

pagina
56/71

Er ligt een direct verband tussen het doel van het controleren of de gegevens in de BRP juist
zijn en het uitvoeren van de wettelijke taken van de signaalleveranciers. Deze instanties zijn
voor een goede uitoefening van hun taken deels afhankelijk van de juistheid van gegevens in
de BRP. Bovendien is het doel van de verwerking en verstrekking van gegevens door de
Belastingdienst/Toeslagen en UWV ook het voorkomen van onrechtmatig of onjuist gebruik
van uitkeringen en toeslagen, en is dit wel expliciet één van de taken van de
Belastingdienst/Toeslagen en van UWV. De desbetreffende gegevens zijn bovendien door
deze instanties verzameld om te kunnen controleren of toeslagen en uitkeringen terecht
werden toegekend.
De signaalleveranciers zijn op grond van de Wet BRP verplicht om bij gerede twijfel aan de
juistheid van gegevens in het BRP hiervan melding te maken aan het college van B&W. Het
leveren van gegevens voor risicoprofielen kan gezien worden als een nadere invulling van
13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

-

-

-

-

pagina
57/71

deze wettelijke verplichting op grond van de Wet BRP. In het wetsvoorstel voor de wettelijke
verankering van LAA wordt dit ook uitdrukkelijk zo geregeld in de Wet BRP.
Het gaat slechts zeer beperkt om bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens. Alle
bijzondere en strafrechtelijke persoonsgegevens die verwerkt worden, worden gebruikt om
adressen uit te sluiten van verdere analyse en van uitlevering aan gemeenten voor
onderzoek. Hierdoor worden de belangen van de betrokken personen op geen enkele manier
geschaad. Daarnaast dient dit het belang van dataminimalisatie. Zo wordt voorkomen dat er
nodeloos veel adressen aan gemeenten worden uitgeleverd.
Het gaat slechts beperkt om gevoelige persoonsgegevens. Deze verlaten de
signaalleveranciers bovendien niet. Het zijn persoonsgegevens die zij in het kader van de
verstrekking van en controle op toeslagen en uitkeringen en het heffen van boetes toch al
verwerken. De gegevens worden niet doorgeleverd aan andere betrokken organisaties binnen
LAA en voor het gebruik ervan zijn geen redelijke en werkbare alternatieven voorhanden.
De mogelijke gevolgen voor de betrokken personen van verwerking van de gegevens die niet
worden gebruikt voor uitsluiting van adressen en personen zijn beperkt, en zijn niet het
rechtstreekse gevolg van de gegevensverwerking. Het gaat om het volgende:
o Aanpassen van gegevens in BRP. Dit enkele gegeven hoeft geen verdere gevolgen te
hebben voor de betrokken en heeft dit in de meeste gevallen ook niet. Dit geldt voor
alle profielen.
o Bij profielen van de Belastingdienst/Toeslagen kan mogelijk na onderzoek door de
gemeente op basis van het signaal de constatering worden gedaan dat de
administratieve situatie niet in overeenstemming is met de werkelijke situatie.
Hierdoor kan de Belastingdienst/Toeslagen een nader onderzoek naar misbruik of
onterechte toekenning in gang zetten. De achterliggende oorzaak is dan wel het wel
of niet bewust onjuist inschrijven in de BRP door toeslagbetrokkenen. Dit is geen
noodzakelijk gevolg van de gegevensverwerking in het kader van LAA an sich.
o Bij het profiel van UWV komt het vaak voor dat een WW-gerechtigde zich alsnog
inschrijft en daardoor zijn WW-uitkering behoudt. Echter, het kan ook zo zijn dat na
onderzoek door UWV na terugkoppeling van de gemeente de constatering wordt
gedaan dat de WW-uitkering moet worden ingetrokken omdat de betrokkene in het
buitenland verblijft. De onderliggende oorzaak hiervan is dat de rechthebbende zich
niet aan de regels houdt die gelden voor het ontvangen van een WW-uitkering. Dit is
geen noodzakelijk gevolg van de gegevensverwerking in het kader van LAA an sich.
Er zijn passende waarborgen in de gegevensverwerking ingebouwd:
o Bij het uitvoeren van de zes BRP-risicoprofielen in beheer bij RvIG worden Anummers, huisnummers en namen gepseudonimiseerd gedurende de eerste
analysestappen. Deze gegevens worden pas later in het analyseproces
gedepseudonimiseerd. Dit zorgt ervoor dat zo weinig mogelijk van deze gegevens
zonder pseudonimisering worden verwerkt. Geboortedata worden alleen met maand
en jaar verwerkt, dus zonder de geboortedag.
o Signaalleveranciers leveren de gegevens op grond waarvan zij de eerste
selectiestappen in het risicoprofiel niet door aan het IKP. ze leveren alleen de
adressen en BSN door die hier het resultaat van zijn. Zo blijven gegevens over
toeslagen en uitkeringen respectievelijk bij Belastingdienst/Toeslagen en UWV.
o Bij het uitvoeren van alle risicoprofielen, inclusief die van signaalleveranciers, worden
na doorlevering aan het IKP stappen doorlopen die dienen om gegevens uit te sluiten
en te verfijnen. Het gaat om uitsluiting van adressen aan de hand van generieke
standaardcriteria, zoals het uitsluiten van zorglocaties, gevangenissen en COA-

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

o

o

pagina
58/71

locaties, en om verfijning met behulp van profielspecifieke factoren. Door het uitsluiten
en verfijnen wordt gezorgd dat het zo min mogelijk voorkomt dat adressen waar niets
mee aan de hand is worden uitgeleverd ter onderzoek door de gemeente.
Uitsluiting in de eerste stappen van de profielen van Belastingdienst/Toeslagen en
UWV: bij het toepassen van profiel Schijnverlating van de Belastingdienst/Toeslagen
worden gevangenislocaties uitgesloten in het begin. Bij het profiel Langdurig nietingezeten van UWV geldt dit voor personen die met toestemming van UWV een
uitkering in het buitenland ontvangen.
De selectie van adressen voor het profiel Post onbestelbaar retour van CJIB wordt
beperkt tot de brieven die in de afgelopen maand retour zijn gekomen.

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

15.

Noodzaak en evenredigheid

De juistheid van (adres)gegevens in de BRP is essentieel voor het functioneren van de Nederlandse
overheid. Een overheid die zijn burgers niet kent of niet weet te vinden, is niet in staat om de taken te
verrichten die door de burgers aan haar zijn toevertrouwd. Het is in veel gevallen een randvoorwaarde
voor het correct uitvoeren van wettelijke regelingen en voor de effectiviteit van overheidsbeleid. Voor
de burger is een juiste registratie van belang voor zijn correspondentie met de overheid en om
aanspraak te kunnen maken op (adresgerelateerde) overheidsvoorzieningen. Wanneer gegevens
ontbreken of niet correct zijn, kan het voorkomen dat een voorziening onterecht wordt genoten of dat
een burger juist ten onrechte geen gebruik van een voorziening kan maken. Om onjuist gebruik,
waaronder fraude, met publieke middelen tegen te gaan is het dan ook van belang dat incorrecte
adresgegevens in de BRP worden geïdentificeerd en hersteld. Omgekeerd kan een correctie van een
adresgegeven ertoe leiden dat een burger juist (weer) aanspraak kan maken op een voorziening,
bijvoorbeeld omdat een einde wordt gemaakt aan een dubbele inschrijving op een adres. Tot slot kan
het identificeren en herstellen van incorrecte gegevens bijdragen aan de oplossing van sociale
problematiek, doordat de burger (weer) in het vizier van de overheid komt.
Het opstellen en uitvoeren van risicoprofielen is noodzakelijk voor een goede werking van LAA. LAA is
een instrument dat overheden op een efficiënte manier in staat stelt om proactief incorrecte
adresgegevens te identificeren en te laten herstellen. Bij het werken met risicoprofielen wordt expliciet
rekening gehouden met dataminimalisatie. De risicoprofielen zorgen er namelijk voor dat zeer gericht
gewerkt kan worden en dat gemeenten alleen signalen ontvangen over adressen waarover
daadwerkelijk gerede twijfel bestaat. Zo wordt voorkomen dat de gemeente een onderzoek start naar
een adres waarvan er geen indicaties zijn dat er iets mis is. Bovendien worden, waar mogelijk,
waarborgen toegepast als uitsluiting en verfijning van gegevens in het belang van dataminimalisatie.
De inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van de persoonsgegevens van de
betrokkenen staat in evenredige verhouding tot het doel van het waarborgen van de juistheid van
gegevens in de BRP. Het uitvoeren van de profielen van de Belastingdienst/Toeslagen en UWV heeft
ook het voorkomen en bestrijden van onrechtmatige of onjuiste toekenning van toeslagen en
uitkeringen als doel. Ook gelet op dit doel is de verwerking van persoonsgegevens proportioneel,
omdat het gaat om gegevens die de toeslagbetrokkene c.q. uitkeringsgerechtigde zelf zijn
aangeleverd bij het aanvragen van toeslagen of uitkeringen, en die de Belastingdienst/Toeslagen c.q.
UWV op grond van de toepasselijke wetgeving mede mag gebruiken om te controleren of de
aanvrager wel recht heeft op de toeslag. Bovendien verlaten deze gegevens de
Belastingdienst/Toeslagen en het UWV niet.
De verwerkingsdoeleinden kunnen in redelijkheid niet op een andere, voor de betrokken personen
minder nadelige wijze worden verwezenlijkt. Het werken met risicoprofielen zorgt er juist voor dat er
gerichter gewerkt wordt, en dat adressen waarvan op voorhand al gezegd kan worden dat er
waarschijnlijk niets aan de hand is worden uitgesloten. Het door middel van risicoprofielen analyseren
en bundelen van informatie komt de effectiviteit en doelmatigheid van het uiteindelijke adresonderzoek
door de gemeente ten goede. Dit is ook in het belang van de privacy van de burger, die hierdoor niet
willekeurig en onnodig een huisbezoek krijgt in het kader van een onderzoek naar de juistheid van
diens adresregistratie in de BRP.

pagina
59/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Dit laatste geldt uitdrukkelijk ook voor het verwerken van bijzondere en strafrechtelijke gegevens.
Gegevens over de gezondheid en strafrechtelijke gegevens worden alleen verwerkt met als doel de
desbetreffende adressen en de daar ingeschreven personen uit te sluiten van verder onderzoek. Deze
verwerking leidt dus op geen enkele manier tot schade aan de belangen van de betrokken personen.

pagina
60/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

16.

Rechten van betrokkenen

In deze paragraaf wordt aangegeven hoe invulling wordt gegeven aan de rechten van betrokkenen.

16.1

Recht op informatie

Het recht op informatie hangt nauw samen met de AVG-beginselen uit artikel 5 van de AVG dat
persoonsgegevens op een transparante wijze verwerkt moeten worden. Het is een verplichting om de
betrokkenen op een heldere en duidelijke manier te informeren over het verwerken van hun
persoonsgegevens. Het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA regelt uitdrukkelijk dat er niet
per individueel geval een kennisgeving van verwerking plaatsvindt. Dit is overeenkomstig de
werkwijze bij de systematische verstrekking van gegevens door de minister (artikel 3.2 en 3.3 Wet
BRP) en de terugmeldingen (artikel 2.34 Wet BRP) die nu al zijn geregeld in de Wet BRP. Het
verstrekken van informatie kan daarom plaatsvinden middels algemene publieke communicatie, zoals
een privacyverklaring. Een privacyverklaring moet onder meer de volgende zaken bevatten:
•

hoe de organisatie te bereiken is (contactgegevens);

•

welke persoonsgegevens de organisatie verwerkt;

•

waarom de organisatie dat doet (voor welk specifiek doel) en om welke reden (grondslag) uit de
AVG / privacywetgeving;

•

of de organisatie gegevens deelt met of doorverkoopt aan andere organisaties en zo ja, aan
welke;

•

hoe lang de organisatie de gegevens bewaart;

•

of gebruik wordt gemaakt van profilering of automatische besluitvorming.

Voor zover bekend is ten behoeve van LAA en het gebruik van risicoprofielen daarbij nooit een
privacyverklaring opgesteld. In de bredere privacyverklaring van RvIG met betrekking tot het gebruik
van gegevens voor de BRP wordt wel benoemd dat RvIG gegevens verwerkt ten behoeve van het
bevorderen van de kwaliteit van BRP-gegevens. Deze privacyverklaring is echter op een aantal
punten onvolledig. Zo wordt alleen de bewaartermijn van BRP-gegevens gemeld, maar wordt niet
ingegaan op de bewaartermijnen van de persoonsgegevens afkomstig van signaalleveranciers. Ook
wordt niets vermeld over het feit dat gebruik wordt gemaakt van profilering bij het toepassen van de
risicoprofielen.24
Ook de signaalleveranciers hebben ieder een privacyverklaring opgesteld. In de privacyverklaring van
de Belastingdienst/Toeslagen wordt uitdrukkelijk gemeld dat gegevens gedeeld worden met RvIG.
Vermoedelijk wordt hiermee gedoeld op de samenwerking in het kader van LAA, maar dit is een
aanname en wordt niet expliciet in de privacyverklaring gezegd. Ook wordt geen nadere informatie
gegeven over het doel hiervan en de waarborgen die hierbij gelden.25 De privacyverklaring van UWV
bevat helemaal geen informatie over de rol die UWV speelt in het kader van LAA. Er wordt niets
vermeld over het verwerken van persoonsgegevens in het kader van het eigen risicoprofiel, en de
verklaring maakt ook geen melding van het verstrekken van gegevens aan ICTU in het kader van

24
25

https://www.rvig.nl/privacy/brp
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/toeslagen/content/privacyverklaring-toeslagen

pagina
61/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

LAA.26 De privacyverklaring het CJIB maakt eveneens geen melding van het verwerken van de
gegevens die het CJIB verzamelt in het kader van LAA.27

16.2

Recht op inzage

Op grond van artikel 15 van de AVG heeft een betrokkene het recht om uitsluitsel te verkrijgen over
het al dan niet verwerken van hem betreffende persoonsgegevens en, wanneer dat het geval is, om
inzage te verkrijgen van die gegevens en informatie over de verwerking (recht op inzage). Voor de
totstandkoming en het uitvoeren van risicoprofielen in het kader van LAA geldt het inzagerecht van
artikel 15 van de AVG onverkort.28
In de huidige situatie is tussen alle deelnemende gemeenten aan LAA en ICTU een
verwerkersovereenkomst gesloten. Hierin wordt het recht van inzage geborgd door een generieke
bepaling die stelt dat ICTU de gemeente als verwerkingsverantwoordelijke in staat moet stellen om
binnen de wettelijke termijnen te voldoen aan de verplichtingen op grond van de AVG, waaronder de
rechten van betrokkenen. Voor zover bekend is hier geen procedure voor vastgesteld. Gemeenten zijn
verwerkingsverantwoordelijken voor de BRP-gegevens, en zijn ieder voor zich verantwoordelijk voor
het vaststellen van een inzageprocedure. Hoe inzage kan worden gevraagd in de BRP-gegevens is
geregeld in artikel 55 van de wet-BRP.
De privacyverklaring voor de BRP van RvIG sluit hierbij aan. Hierin staat uitdrukkelijk dat burgers bij
gemeenten terecht kunnen voor de uitoefening van hun AVG-rechten met betrekking tot de BRP,
waaronder het recht op inzage. Voor ingeschrevenen in de Registratie Niet-Ingezetenen wordt
verwezen naar gemeenten met een RNI-loket.29
Voor persoonsgegevens waarvan signaalleveranciers de bron zijn, geldt dat zij inzage kunnen
verlenen in de gegevens die door henzelf verwerkt worden. Allemaal hebben zij hier informatie over
opgenomen in hun privacyverklaring. Deze is niet specifiek toegespitst op de gegevensverwerking in
het kader van het toepassen van de risicoprofielen van LAA, maar vermeldt wel hoe inzage kan
worden gevraagd in de bij de signaalleverancier beschikbare persoonsgegevens.30
In de toekomstige situatie is de minister van BZK verwerkingsverantwoordelijke voor het IKP en het
toepassen van de BRP-risicoprofielen. Signaalleveranciers blijven verantwoordelijk voor de eigen
risicoprofielen. Hiervoor wordt in het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA geen bijzondere
regeling getroffen. Dit betekent dat de minister van BZK zelf verantwoordelijk is voor het opstellen van
een procedure voor het verlenen van inzage in de persoonsgegevens die onder zijn
verantwoordelijkheid verwerkt worden, en voor het publiceren van een privacyverklaring op grond
waarvan voor betrokken personen helder is hoe zij een inzageverzoek kunnen doen.

16.3

Recht op rectificatie en aanvulling

Het doel van de verwerkingsactiviteiten in het kader van LAA is het vergroten van de mate van
juistheid van de gegevens in de Wet BRP. Het uitvoeren van de risicoprofielen kan uiteindelijk leiden
26
27
28
29
30

https://www.uwv.nl/privacy/samenvatting-privacyverklaring/detail/wat-doen-we-met-uw-persoonsgegevens
https://www.cjib.nl/bescherming-persoonsgegevens
MvT bij het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA, Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 772, nr. 3, p, 15
https://www.rvig.nl/privacy/brp
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/toeslagen/content/privacyverklaring-toeslagen
https://www.uwv.nl/privacy/index.aspx
https://www.cjib.nl/uw-rechten-als-het-gaat-om-uw-persoonsgegevens

pagina
62/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

tot correcties in BRP en dus tot rectificatie door de overheid van onjuiste gegevens. Op dit moment is
dit de verantwoordelijkheid van gemeenten. Dit blijft zo in de nieuwe situatie. Het uitvoeren van
risicoprofielen an sich leidt niet tot het corrigeren van adresgegevens. Hier is altijd menselijke
tussenkomst en een besluit voor de gemeente voor vereist. Bij de verwerking in het kader van LAA is
het onmogelijk om separaat om rectificatie van de BRP te vragen. Burgers kunnen wel meer in het
algemeen om rectificatie of correctie van in hun ogen onjuiste gegevens in de BRP vragen. De Wet
BRP regelt dat dergelijke verzoeken bij de gemeente moeten worden ingediend. Dit geldt ook na de
wetswijziging.
Ook bij de signaalleveranciers wordt het recht op rectificatie voor hun registraties reeds gewaarborgd.
Alle betrokken organisaties hebben een procedure voor het vragen om correctie of aanvulling van
gegevens die zij verwerken. Deze is vastgelegd in de privacyverklaringen van de
signaalleveranciers.31

16.4

Recht op vergetelheid

Het recht op vergetelheid op grond van de AVG is voor het overgrote merendeel van de
persoonsgegevens in deze DPIA niet aan de orde, omdat het gaat om gegevens uit de BRP. Deze
worden doelbewust voor altijd bewaard. Hier biedt de Wet BRP de wettelijke grondslag voor. Het is
dan ook niet mogelijk voor een burger om te vragen zijn gegevens uit BRP te verwijderen.
Ditzelfde geldt voor de gegevens die een burger heeft aangeleverd om een toeslag of uitkering te
verkrijgen bij de Belastingdienst/Toeslagen of UWV. Ook hiervoor kan een burger geen
verwijderingsverzoek indienen zonder het recht op de toeslag of de uitkering op te geven. Voor de
gegevens die zijn geleverd aan CJIB geldt ook dat deze veelal niet zomaar verwijderd kunnen worden,
omdat ze nodig zijn voor de wettelijke taken van deze organisatie. Alle signaalleveranciers gaan in
hun privacyverklaring in op het recht op vergetelheid c.q. het verwijderen van gegevens, en leggen
daarbij uit dat dit doorgaans niet mogelijk is. Ook wordt vermeld waar desondanks een verzoek kan
worden ingediend.32

16.5

Recht op beperking van de verwerking

Voor het recht op beperking van de verwerking (artikel 18 van de AVG) geldt in algemene zin dat dit
recht niet kan worden ingeroepen met betrekking tot persoonsgegevensverwerkingen in de BRP. De
grondslag om in de Wet BRP het recht zoals opgenomen in artikel 18 van de AVG te beperken is
gelegen artikel 23, eerste lid, onderdeel e, van de verordening. De essentiële functie die de
basisregistratie voor de overheid als centrale en primaire informatiebron heeft, is niet verenigbaar met
het kunnen inroepen van dit recht, aangezien de informatiestroom binnen de overheid hierdoor ernstig
gehinderd zou worden. Deze gegevens zijn noodzakelijk voor de goede vervulling van de taken van
de overheidsorganen.33
Voor het verwerken van persoonsgegevens waarvoor de Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB de
bron zijn geldt het volgende. Het doel waarvoor de gegevens verwerkt worden, ligt in het verlengde
van de doelen waarvoor ze verzameld en in eerste instantie verwerkt zijn. Ook de signaalleveranciers
zijn als afnemers van de BRP voor het uitvoeren van hun wettelijke taken afhankelijk van juiste
gegevens in de BRP. Bovendien gaat het bij Belastingdienst/Toeslagen en UWV om gegevens die zijn
31
32
33

Ibidem.
Ibidem.
MvT bij het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA, Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 772, nr. 3, p, 15

pagina
63/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

verstrekt mede zodat gecontroleerd kan worden of er geen fraude plaatsvindt. Daarom kan de burger
ook hier niet zomaar om beperking van de verwerking vragen. Dit wordt in de privacyverklaringen van
de signaalleveranciers ook zo uitgelegd.34

16.6

Recht op dataportabiliteit

Ook dit recht is hier niet aan de orde. Er is maar één BRP. Dit geldt ook voor de gegevens van de
signaalleveranciers, die op één plek berusten. Het recht op dataportabiliteit waarborgt dat burgers hun
gegevens mee kunnen nemen wanneer ze overstappen naar een andere dienstverlener, maar deze
optie bestaat niet voor BRP, de Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB.

16.7

Recht niet onderworpen te worden aan geautomatiseerde
besluitvorming

Op grond van artikel 22 van de AVG heeft betrokkene het recht niet te worden onderworpen aan een
besluit uitsluitend gebaseerd op geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering. In het kader van
de ondersteuning door de minister is er geen sprake van geautomatiseerde besluitvorming. De
gehanteerde risicoprofielen dienen slechts ter selectie van de signalen die aan het college worden
geleverd. Een signaal leidt niet automatisch tot een wijziging van een gegeven in de BRP. Daarvoor is
altijd een beslissing van de verantwoordelijke gemeente nodig, bijvoorbeeld naar aanleiding van
adresonderzoek. Er is dus geen sprake van geautomatiseerde besluitvorming. Bovendien geldt in dat
geval rechtsbescherming op grond van de Algemene wet bestuursrecht. 35

16.8

Recht om bezwaar te maken

Het recht van bezwaar bestaat in twee gevallen:
1. Bij directe marketing. Daarvan is hier geen sprake.
2. Vanwege bijzondere persoonlijke omstandigheden. Ook dit zal bij het gebruik van
risicoprofielen niet snel aan de orde zijn, omdat het merendeel van de gegevens die verwerkt
worden afkomstig zijn uit de BRP en burgers geen bezwaar kunnen maken tegen het
opnemen van hun gegevens in dit register. De overige gegevens zijn door de burger zelf
verstrekt met mede als doel deze te kunnen controleren. Ook hier zal een bezwaar dus weinig
grond vinden.

34
35

Zie voetnoot 21.
MvT bij het wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA, Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 772, nr. 3, p, 15

pagina
64/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

17.

Risico’s voor betrokkenen

17.1

Risico’s met betrekking tot de verwerking van gegevens

1.

Uit hoofdstuk 3 is gebleken dat het onvoldoende duidelijk is welke gegevens door de
signaalleveranciers verwerkt worden. Uit de risicoprofielen van de signaalleveranciers blijkt
onvoldoende helder welke gegevens in de eerste stappen door de signaalleverancier zelf
verwerkt worden. Dit betekent dat er ook geen sluitende controle mogelijk is op de vraag of
aan de eisen en randvoorwaarden van de AVG zijn voldaan. Bovendien maakt deze situatie
het moeilijker om aan het recht op informatie van de betrokken personen te voldoen.
Uit hoofdstuk 11 is gebleken dat er voor de gegevens die de signaalleveranciers zelf
verwerken en die niet worden doorgeleverd aan IKP er geen heldere bewaartermijnen zijn
vastgesteld. Hiervoor gelden de generieke bewaartermijnen die gelden voor alle
persoonsgegevens die deze organisaties verwerken. Hierdoor ontstaat het risico dat selecties
van gegevens die bij signaalleveranciers zijn gemaakt langer bewaard worden dan nodig is
voor het uitvoeren van LAA.

2.

17.2

Risico’s met betrekking tot rechten van betrokkenen

Zoals is gebleken uit hoofdstuk 16 is er sprake van een aantal risico’s met betrekking tot de rechten
van de betrokken personen, wiens persoonsgegevens verwerkt worden bij het toepassen van de
risicoprofielen. Het gaat om de volgende risico’s:
3.

4.

5.

17.3

De burger weet vooraf niet wanneer zijn persoonsgegevens worden verwerkt door de minister
van BZK, de gemeenten en de signaalleveranciers bij het ontwikkelen en uitvoeren van
risicoprofielen (transparantie). Uit de privacyverklaringen van de betrokken organisaties blijkt
onvoldoende helder wat er in het kader van het toepassen van de risicoprofielen voor LAA
gebeurt met de persoonsgegevens van betrokken personen. Bovendien zijn alleen de
risicoprofielen in beheer bij RvIG gepubliceerd in het algoritmeregister van BZK. De
risicoprofielen van de signaalleveranciers bevinden zich niet in dit register.
Er is nog geen heldere procedure vastgesteld voor het voldoen aan de rechten van burgers
wanneer de minister van BZK verwerkingsverantwoordelijke wordt op grond van het
wetsvoorstel ter wettelijke verankering van LAA. Dit betekent dat burgers die straks
bijvoorbeeld inzage in hun gegevens willen niet weten waar zij terecht kunnen.
Er is geen heldere procedure vastgesteld voor de huidige situatie waarin ICTU gemeenten
moet ondersteunen bij het geven van invulling aan de rechten van betrokkenen. Voor zover
hier in de nieuwe situatie samengewerkt moet worden tussen gemeenten en RvIG is dit ook
niet het geval. Hierdoor bestaat het risico dat gemeenten en RvIG elkaar hierin niet weten te
vinden en de gemeenten daardoor geen goede invulling kunnen geven aan de rechten van
betrokkenen op grond van de AVG.

Risico’s met betrekking tot het recht op non-discriminatie

Discriminatie is het ongerechtvaardigd onderscheid maken tussen gelijke gevallen. Dit is verboden op
grond van artikel 1 van de Nederlandse Grondwet. Het recht gaat niet alleen uit van een beperkt
aantal gronden waarop in principe geen besluiten mogen worden genomen (zoals godsdienst,
levensovertuiging, ras of geslacht) maar verbiedt ook discriminatie ‘op welke grond ook’. Niet alleen
directe discriminatie is verboden, maar ook indirecte discriminatie.
pagina
65/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Van directe discriminatie is sprake als een persoon op een andere wijze wordt behandeld dan een
ander in een vergelijkbare situatie. Van indirecte discriminatie is sprake als een ogenschijnlijk neutrale
bepaling, maatstaf of handelwijze een groep personen in vergelijking met andere groepen personen
bijzonder treft.
De Handreiking non-discriminatie by design36 heeft als doel te helpen bij het inrichten van het
datamanagement, het bouwen van een algoritme en het ordenen van processen om tot besluiten te
komen. Het Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes 37, waaraan op verzoek van de
opdrachtgever ook getoetst moet worden voor wat betreft mogelijk discriminatoire effecten, verwijst
hiervoor steeds naar de handreiking. Daarom is de toetsing uitgevoerd aan de hand van de
Handreiking non-discriminatie by design. Deze stelt de volgende vragen om te toetsen of voldaan
wordt aan het principe van non-discriminatie:
•

Is er bij mijn doel, design of uitkomst sprake van mogelijk ‘verdacht’ onderscheid?
Dit is bij het toepassen van alle risicoprofielen in het kader van LAA mogelijk het geval. Het risico
is gelegen in de methodiek die het IKP gebruikt om adressen uit te sluiten van verdere analyse en
uitlevering aan gemeenten voor onderzoek, voor zover het gaat om het uit de selectie halen van
huisgezinnen. Adressen waar alleen 1 gezin/ familie/ huishouden woont, worden bij LAA zoveel
mogelijk uitgesloten van de selectie. De (statistische en domein-) ervaring heeft geleerd dat op die
adressen geen verhoogde kans op onjuiste inschrijvingen is. Door deze adressen uit te sluiten
wordt het aantal ‘onnodige’ adresonderzoeken (huisbezoeken) beperkt. Om families/ gezinnen uit
te sluiten wordt de volgende trapsgewijze methode toegepast waarbij steeds meer adressen
worden uitgesloten:

i.

Eerst wordt gekeken naar de familierelaties in de BRP: zijn personen op het adres met elkaar
gehuwd/ hebben zij een geregistreerd partnerschap en/of staat in de BRP de ouder-kind relatie?
Dus ook één-oudergezinnen worden uit de selectie gehouden.

ii.

Van de adressen die overblijven (waar dus in de BRP geen familierelatie is geregistreerd) wordt
gekeken of de personen dezelfde achternaam hebben. Dit geeft een indicatie dat sprake is van
één gezin/ huishouden. Deze adressen worden dus ook uitgesloten.

iii.

Van de adressen die dan nog overblijven (geen familierelatie in de BRP en niet allemaal dezelfde
achternaam), wordt gekeken of er een gezinssamenstelling is van een meerderjarige man,
meerderjarige vrouw en één of meer minderjarigen. Bij deze laatste stap worden aldus de
gegevens geslacht en leeftijd verwerkt. Dit is dus een laatste selectieslag om de uitsluiting zo
specifiek mogelijk te maken. De uitsluiting van gezinnen beperkt zich door stappen i en ii
uitdrukkelijk niet tot gezinnen met een man en vrouw. Bij i en ii wordt immers niet naar geslacht en
leeftijd gekeken. Samenwonende partners van hetzelfde geslacht met kinderen waarvan zij in de
BRP niet zijn aangeduid als ouder, worden dus wel geselecteerd.
Bij stap i en ii wordt in deze aanpak geen verdacht onderscheid gemaakt. Bij stap iii is dit wel het
geval. Hier worden alleen vermeende heteroseksuele stellen met kinderen van de selectie
uitgesloten. Hier is mogelijk sprake van indirecte discriminatie op grond van seksuele gerichtheid.
Immers, een stel waarbij twee volwassen mannen of twee volwassen vrouwen samenwonen met
de kinderen van één van beide partners worden hier niet uit gefilterd. Zij hebben met in deze
methodiek dus een grotere kans dat de gemeente bij hen langskomt voor een adresonderzoek.

36
37

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/06/10/handreiking-non-discriminatie-by-design
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/02/25/impact-assessment-mensenrechten-en-algoritmes

pagina
66/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

•

Leidt dit onderscheid tot benadeling?
Dit is mogelijk het geval. Immers, door het maken van dit onderscheid hebben samenwonende
LHBTI+-gezinnen met kinderen een grotere kans dat de gemeente bij hen langskomt voor een
adresonderzoek dan heterogezinnen.

•

Heb ik een goede reden voor het gemaakte onderscheid?
De gevolgde aanpak is gebaseerd op de praktijkervaring van de betrokken partijen. Aangezien het
aantal LHBTI+ gezinnen in Nederland vele malen kleiner is dan het aantal heterogezinnen is het
sterk de vraag of in de praktijk daadwerkelijk gebleken is dat er bij samenwonende LHBTI+gezinnen een grotere kans is op onjuiste BRP-gegevens dan bij heterogezinnen. Uit de
documentatie die is verstrekt in het kader van deze DPIA blijkt nergens dat het maken van dit
onderscheid gerechtvaardigd is dan wel dat er een goede reden voor bestaat.

Daarnaast heeft UWV in verband met het profiel Langdurig niet ingezeten aangegeven dat hier
volgens henzelf mogelijk onderscheid wordt gemaakt op grond van nationaliteit of afkomst. Immers,
personen die als niet-ingezetenen zijn ingeschreven in BRP zijn vaak personen die een andere dan de
Nederlandse nationaliteit of afkomst hebben. Daarom wordt hier ook met betrekking tot deze
selectiegrond getoetst of voldaan wordt aan het principe van non-discriminatie.
•

Is er bij mijn doel, design of uitkomst sprake van mogelijk ‘verdacht’ onderscheid?
Bij het toepassen van het risicoprofiel Langdurig niet-ingezeten worden door UWV ontvangers van
WW-uitkeringen geselecteerd die langer dan 4 maanden WW ontvangen en tevens als nietingezetene zijn ingeschreven. Werknemers afkomstig uit het buitenland die niet in Nederland
wonen, hebben namelijk geen recht op WW. De adrescorrectie die het resultaat is van een
onderzoek na het uitvoeren van dit profiel is vaak dat de betrokken persoon zich alsnog inschrijft
op zijn woonadres in Nederland. Het resultaat kan ook zijn dat de uitkering wordt stopgezet,
omdat de betrokken persoon niet in Nederland woont en hier dus geen recht op blijkt te hebben.
Bij het uitvoeren van dit risicoprofiel wordt inderdaad onderscheid gemaakt op basis van
nationaliteit of herkomst: niet-ingezetenen hebben doorgaans geen Nederlandse nationaliteit of
achtergrond. Hier volgt echter niet uit dat dit onderscheid ‘verdacht’ is. Immers, voor het
toekennen van een WW-uitkering en het behoud van het recht erop na een onderzoek als gevolg
van dit profiel is de eis dat de betrokken persoon officieel in Nederland woont. Het is niet vereist
de Nederlandse nationaliteit te hebben of van Nederlandse afkomst te zijn. Er wordt hierbij
bovendien niet anders omgegaan met WW-gerechtigden die wel de Nederlandse nationaliteit
hebben. Als zij langdurig in het buitenland gewoond hebben en terug zouden komen naar
Nederland hebben zij ook niet zomaar recht op WW, tenzij zij in Nederland staan ingeschreven en
sociale premies hebben afgedragen. Bovendien hebben in het kader van het Europees recht
werknemers afkomstig uit andere landen binnen de Europese Unie geborgde rechten. De regels
rond WW in Nederland voldoen aan dit Europese recht. Er wordt hier dus weliswaar onderscheid
gemaakt, maar dit onderscheid is niet verdacht en verdraagt zich met het Europese recht. Er
wordt dus voldaan aan het principe van non-discriminatie.

De handreiking non-discriminatie by design gaat er bovendien vanuit dat een algoritme effectief moet
zijn en aanvaardbare hoeveelheden fout-positieve of fout-negatieve uitslagen moet geven. Ook moet
het voldoen aan de eis van fairness. Deze onderwerpen zijn uitgebreid aan de orde gekomen bij de
pagina
67/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

evaluatie van LAA, die tegelijkertijd met dit onderzoek is uitgevoerd. Voor meer informatie over hoe
gezorgd wordt dat aan deze vereisten wordt voldaan, wordt verwezen naar dit rapport.

17.4

Overzicht risico’s voor betrokkenen

Samengevat is sprake van de volgende risico’s voor betrokken personen:
Beschrijving risico

Kans

Impact

Risico-inschatting

Onduidelijkheid over welke gegevens verwerkt
worden door signaalleveranciers
Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB
Geen heldere bewaartermijnen voor gegevens
die signaalleveranciers zelf verwerken in het
kader van LAA
Burger heeft onvoldoende informatie over
gegevensverwerking op voorhand
Geen heldere inzageprocedure BZK
Geen heldere procedures voor hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t. rechten van betrokkenen
Indirecte discriminatie LHBTI+ gezinnen bij
uitsluiting gezinnen door IKP

Hoog

Gemiddeld

Gemiddeld

Hoog

Gemiddeld

Gemiddeld

Hoog

Gemiddeld

Gemiddeld

Laag
Hoog

Gemiddeld
Laag

Laag
Gemiddeld

Gemiddeld

Hoog

Gemiddeld

pagina
68/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

18.

Maatregelen

Om de in hoofdstuk 17 omschreven risico’s te voorkomen of te verminderen kunnen de volgende
omschreven technische, organisatorische en juridische maatregelen worden getroffen.

18.1
1.

2.

18.2
3.

4.

5.

pagina
69/71

Risico’s met betrekking tot verwerking van gegevens
Om het risico weg te nemen dat onvoldoende duidelijk is welke signalen door de
signaalleveranciers verwerkt worden bij het uitvoeren van hun risicoprofielen kan ervoor
worden gezorgd dat eenduidig in de risicoprofielen van de signaalleveranciers wordt
vastgelegd welke gegevens in de eerste stappen verwerkt worden. RvIG heeft hier al een start
mee gemaakt, maar dit werk is nog niet afgerond. Bovendien is er nog niet op alle punten
overeenstemming tussen RvIG en de signaalleveranciers over dit onderwerp. Dit is wel
noodzakelijk om deze maatregel goed te implementeren.
Om het risico weg te nemen dat er geen heldere bewaartermijn zijn afgesproken voor de
gegevens die in het kader van LAA verwerkt worden door de signaalleveranciers zelf, kan de
maatregel worden genomen om hier alsnog een bewaartermijn voor vast te liggen. Het zou
voor de hand liggen om hierbij aan te sluiten bij hetzij de bewaartermijn van vijf jaar die geldt
voor gegevens die naar het IKP zijn doorgeleverd, hetzij bij de bewaartermijnen die gelden
voor de overige persoonsgegevens die de signaalleveranciers verwerken, met de twintig jaar
die voor BRP-gegevens wordt gehanteerd als maximum. Deze zouden kunnen worden
vastgelegd in nadere regels op grond van het wetsvoorstel tot wettelijke verankering van LAA,
of in aparte documenten die door de signaalleveranciers en RvIG gezamenlijk vastgesteld
worden. Bovendien moeten deze bewaartermijn uitdrukkelijk worden vastgelegd in de
relevante privacyverklaringen.

Risico’s met betrekking tot rechten van betrokkenen
Om het risico weg te nemen dat de burger onvoldoende op de hoogte kan zijn over de
gegevensverwerkingen die plaatsvinden in het kader van de toepassing van risicoprofielen
voor LAA kunnen de privacyverklaringen van de betrokken partijen worden aangevuld en
aangescherpt. Daar hoort deze informatie gemakkelijk in te vinden te zijn, maar dit is nu
eigenlijk alleen bij RvIG het geval. Bovendien verdient het aanbeveling om ook de
risicoprofielen van de signaalleveranciers te publiceren, hetzij in het algoritmeregister, hetzij in
of bij de privacyverklaringen van de signaalleveranciers.
Het risico dat er geen heldere procedure is voor het geven van inzage door de minister van
BZK in de nieuwe situatie na de wettelijke verankering van LAA kan worden voorkomen door
dergelijke procedures voor de inwerkingtreding van het wetsvoorstel vast te stellen, en te
verwerken in de desbetreffende privacyverklaring.
Het risico dat er geen heldere procedure is voor het verschaffen van hulp door RvIG aan
gemeenten bij het voldoen aan de rechten van betrokkenen, waardoor zij hier mogelijk geen
goede invulling kunnen geven, kan worden weggenomen door deze procedure alsnog vast te
stellen. Deze procedure kan bijvoorbeeld worden vastgelegd in een bestuurlijke overeenkomst
tussen RvIG en de gemeenten / VNG, of door RvIG via de website of Pleio ter beschikking
worden gesteld van gemeenten.

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

18.3

Risico’s met betrekking tot het recht op non-discriminatie

Bij de toetsing aan de Handreiking non-discriminatie by design is er één risico op indirecte
discriminatie op basis van seksuele gerichtheid vastgesteld. De oorzaak hiervoor is dat bij het
uitsluiten van adressen van huisgezinnen door het IKP in de laatste uitsluitingsstap alleen adressen
waar een volwassen man, een volwassen vrouw met een afwijkende achternaam en kinderen
samenwonen worden uitgesloten. Dit risico kan worden weggenomen door alle gevallen waarin twee
volwassenen, waarvan er één een afwijkende achternaam draagt, samenwonen met de kinderen van
één van de volwassenen uit te sluiten van verdere verwerking. Op die manier worden in de laatste
stap ook LHBTI+-gezinnen uitgesloten van verdere analyse en van doorlevering van hun adres aan
gemeenten voor vervolgonderzoek.
Het implementeren van deze maatregelen heeft het volgende effect op de risico’s. Hierbij is uitgegaan
van de nieuwe situatie (na wetswijziging):
Risico

Maatregelen

Onduidelijkheid over
welke gegevens
verwerkt worden
door
signaalleveranciers
Belastingdienst/
Toeslagen, UWV en
CJIB
Geen heldere
bewaartermijnen
voor gegevens die
signaalleveranciers
zelf verwerken in het
kader van LAA
Burger heeft
onvoldoende
informatie over
gegevensverwerking
op voorhand

Helder vastleggen in
risicoprofielen
signaalleveranciers
welke gegevens
worden verwerkt

Geen heldere
inzageprocedure
BZK
Geen heldere
procedures voor
hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t.
rechten van
betrokkenen
Indirecte
discriminatie
LHBTI+-gezinnen bij
uitsluiting gezinnen
door IKP
pagina
70/71

Resterend
risico en risicoinschatting
Laag

Beheerder van maatregelen

Bewaartermijnen
vastleggen voor
gegevens
signaalleveranciers in
eigen systemen

Laag

BZK/RvIG

Aanvullen en
aanscherpen privacystatements betrokken
partijen en publiceren
risicoprofielen
signaalleveranciers
Inzageprocedure
voor BZK vaststellen

Laag

BZK/RvIG en signaalleveranciers

Laag

BZK/RvIG

Procedures
vaststellen voor hulp
RvIG aan gemeenten
m.b.t. rechten van
betrokkenen

Laag

BZK/RvIG

Selectiestap
aanpassen zodat ook
LHBTI+-gezinnen
worden uitgesloten

Laag

BZK/RvIG

13 januari 2023

Primair signaalleveranciers
Belastingdienst/Toeslagen, UWV
en CJIB (eigen
verantwoordelijkheid); met
ondersteuning van RvIG

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

19.

Conclusie

In deze DPIA is het uitvoeren van de tien op dit moment actieve risicoprofielen in het kader van LAA
getoetst aan de hand van de beoordelingsstappen in het Model DPIA voor de Rijksdienst.
Samengevat is hiervan de uitkomst:
➢ Er worden door RvIG, IKP en de signaalleveranciers persoonsgegevens verwerkt. Voor het
overgrote merendeel zijn dit geen bijzonder beschermde gegevens.
➢ Er worden beperkt bijzondere persoonsgegevens op het gebied van gezondheid en strafrechtelijke
persoonsgegevens verwerkt. Dit gebeurt alleen om adressen van zorg- en gevangenislocaties uit
te sluiten van verdere verwerking en doorlevering. Hieruit kan indirect worden afgeleid dat de
personen die hier zijn ingeschreven zorg behoeven of in de gevangenis zitten.
➢ Er worden ook beperkt gevoelige persoonsgegevens verwerkt. De signaalleveranciers verwerken
allemaal gevoelige gegevens op het gebied van financiën, zoals of iemand een uitkering of
toeslagen ontvangt dan wel of jegens iemand een invorderingstraject voor een verkeersboete
loopt. Deze gegevens blijven bij de signaalleverancier en worden niet verder verwerkt of
doorgeleverd. Daarnaast verwerken RvIG en IKP mogelijk gevoelige gegevens bij het uitsluiten van
adressen van COA-locaties van verdere verwerking en doorlevering. Hieruit kan indirect worden
afgeleid dat de personen die hier zijn ingeschreven asielzoeker zijn of een asielstatus hebben.
➢ De gegevensverwerkingen die plaatsvinden zijn in overeenstemming met of in elk geval
verenigbaar met de doeleinden waarvoor deze gegevens zijn verzameld. Voor de BRP-gegevens
geldt dat deze mede zijn verzameld met het doel tot een correcte inschrijving in BRP te komen
voor alle betrokken personen. Hier is het doel van de gegevensverwerking dus gelijk aan dat van
het verzamelen van de gegevens. Ditzelfde geldt voor gegevens die de Belastingdienst/Toeslagen
en het UWV hebben verzameld met het oog op het toekennen van toeslagen en uitkeringen,
inclusief de controle op de rechtmatigheid daarvan. Voor zover het doel van de
gegevensverwerking in het kader van LAA het voorkomen van het onjuist of onrechtmatig gebruik
van toeslagen en uitkeringen is, komt het overeen met het doel waarvoor de gegevens zijn
verzameld. Voor zover de signaalleveranciers Belastingdienst/Toeslagen, UWV en CJIB gegevens
die niet uit de BRP komen verwerken met als doel tot een juiste registratie in BRP te komen,
verwerken zij gegevens voor een ander doel dan waarvoor deze gegevens zijn verzameld. Dit doel
is echter wel verenigbaar met oorspronkelijke doel, aangezien al deze organisaties voor het
uitvoeren van hun wettelijke taken, in het kader waarvan zij de gegevens hebben verzameld, ook
afhankelijk zijn van de juistheid van BRP-gegevens, waarvan zij afnemer zijn voor de uitvoering
van die taken.
➢ De gegevensverwerkingen in het kader van het uitvoeren van de risicoprofielen voldoen aan de
eisen van noodzaak en evenredigheid, zoals gedefinieerd in de AVG. De verwerkingen zijn nodig
om de taken en verplichtingen van de betrokken partijen op grond van de Wet BRP en hun eigen
wettelijke taken uit te voeren. Bovendien zijn er geen alternatieven voorhanden waarbij minder of
minder gevoelige gegevens worden verwerkt, waarmee hetzelfde resultaat behaald kan worden.
De belangen van betrokken personen worden niet geschaad door de gegevensverwerking in het
kader van de risicoprofielen. Zonder het gebruik van deze profielen zou er minder gericht worden
gewerkt bij het uitvoeren van adresonderzoek, en zou de kans groter dat een burger zonder dat er
pagina
71/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

daadwerkelijk gerede twijfel bestaat aan de juistheid van de BRP-gegevens op het desbetreffende
adres.
➢ Er is bij alle risicoprofielen sprake van profilering in de zin van de AVG. Er is geen sprake van
automatische besluitvorming of het gebruik van kunstmatige intelligentie. Omdat er sprake is van
profilering verdient het de aanbeveling om alle risicoprofielen, ook die van de signaalleveranciers,
te publiceren. Voor de RvIG-profielen is dit al gebeurd in het algoritmeregister.
➢ Er zijn voldoende technische en organisatorische maatregelen genomen om de verwerkte
gegevens te beschermen. Hierbij wordt gestuurd op dataminimalisatie. Bovendien wordt, waar
mogelijk, gewerkt met pseudonimisering van het A-nummer, de geboortedatum, de naam en het
huisadres.
➢ Er is een aantal risico’s geconstateerd, waarvoor beheersmaatregelen zijn voorgesteld. Uitvoering
van de aanbevolen beheersmaatregelen leidt ertoe dat het risico afdoende wordt gemitigeerd of
geheel wordt weggenomen.
Risico

Maatregel

Onduidelijkheid over welke gegevens verwerkt
worden door signaalleveranciers Belastingdienst/
Toeslagen, UWV en CJIB

Helder vastleggen in risicoprofielen
signaalleveranciers welke gegevens worden verwerkt

Geen heldere bewaartermijnen voor gegevens die
signaalleveranciers zelf verwerken in het kader van
LAA
Burger heeft onvoldoende informatie over
gegevensverwerking op voorhand

Bewaartermijnen vastleggen voor gegevens
signaalleveranciers in eigen systemen

Geen heldere inzageprocedure BZK

Inzageprocedure voor BZK vaststellen

Geen heldere procedures voor hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t. rechten van betrokkenen

Procedures vaststellen voor hulp RvIG aan
gemeenten m.b.t. rechten van betrokkenen

Indirecte discriminatie LHBTI+ gezinnen bij uitsluiting
gezinnen door IKP

Selectiestap aanpassen zodat ook LHBTI+-gezinnen
worden uitgesloten

pagina
72/71

13 januari 2023

Aanvullen en aanscherpen van privacy statements
van betrokken partijen en publiceren risicoprofielen
signaalleveranciers

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA

Bijlage A

Lijst met documentatie

Documentnaam

Versie

Datum

Diverse Kamerbrieven over LAA

BZK

2021 en 2022

Eindtekst Wijziging van de Wet basisregistratie
personen

BZK

2022

Memorie van Toelichting bij de wetswijziging BRP

BZK

2022

Diverse adviezen en reacties van andere
bestuursorganen op de wetswijziging

VNG, G4-gemeenten,
NVVB, AP

2022

Samenvatting in gebruik zijnde risicoprofielen (bijlage
bij nota naar aanleiding aan het verslag)

BZK

2022

Advies Afdeling Advisering Raad van State en Nader
Rapport over wijziging Wet BRP

Raad van State en BZK

2021

Privacy Impact Assessment LAA

VKA

2018

Beschrijving en uitwerking van de in gebruik zijnde
risicoprofielen (zie hoofdstuk 1)

RvIG, Belastingdienst,
UWV en CJIB

2019-2022

Definitieve rapportage onderzoek BIO

ICTU

2021

Handreiking non-discriminatie by design

BZK

2022

Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes

BZK

2021

Rapportagemodel DPIA voor de Rijksdienst

BZK

2022

Concept-regeling en besluit BRP-LAA

BZK

2021 en 2022

Referentie Verwerkersovereenkomst LAA

ICTU

2018

pagina
73/71

13 januari 2023

PBLQ – DPIA risicoprofielen LAA