Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 141

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2017
In antwoord op uw verzoek d.d. 25 januari jl. om een reactie te doen
toekomen op de berichten «Officier van justitie: Brabant is een soort van
Sodom en Gomorra» en «Zorgen opmars onderwereld in NoordNederland» bericht ik u als volgt.
In de Kamerbrief van 24 januari 2017 «Aanpak drugscriminaliteit in
Zuid-Nederland» (Kamerstuk 29 911, nr. 138) wordt ingegaan op een
aantal onderdelen van uw verzoek. De aanpak van georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit is in de afgelopen jaren stevig geïntensiveerd
en steeds meer publieke en private partijen worden actief bij de
bestrijding hiervan. De aanpak vergt een lange adem en moet waar nodig
en mogelijk versterkt worden. Dat betekent niet alleen een intensivering
van de strafrechtelijke aanpak, maar vooral het verbeteren van de aanpak
van de onderliggende gelegenheidsstructuren die georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit mogelijk maken en faciliteren. Om een deel
van de benodigde versteviging en verdieping van de aanpak te realiseren
zijn extra middelen in de begroting vrijgemaakt, oplopend tot ruim € 15
miljoen (Kamerstuk 29 911, nr. 136). Voorts heeft mijn voorganger recent
de financiering van de Regionale Informatie en Expertisecentra (RIEC’s)
met vier jaar verlengd.
In het bericht «Officier van justitie: Brabant is een soort van Sodom en
Gomorra» geeft een officier van justitie op persoonlijke titel een interview
over de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit in
Noord-Brabant. De officier signaleert terecht dat het zuiden van Nederland
met een aanzienlijke ondermijningsproblematiek geconfronteerd wordt.
Een aantal jaren geleden hebben de overheidspartners in het zuiden de
steun van mijn ministerie gezocht om de aanpak te versterken. Dit heeft
geleid tot het opzetten van de Taskforce Brabant Zeeland en de Intensivering Zuid-Nederland van het Openbaar Ministerie en de Nationale
Politie. Voor het zomerreces heeft mijn voorganger uw Kamer geïnformeerd over de resultaten hiervan (Kamerstuk 29 911, nr. 126).

kst-29911-141
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 911, nr. 141

1

Omdat we als overheid – zoals het Openbaar Ministerie, de Nationale
Politie, de Belastingdienst en gemeenten – meer doen, krijgen we ook
beter zicht op de aard en omvang van de ondermijningsproblematiek, wat
mogelijk het beeld oproept dat er sprake is van een toename. Ondanks de
positieve resultaten maakt juist de aanpak van ondermijning in het zuiden
van Nederland duidelijk dat we te maken hebben met een complex en
hardnekkig probleem. Deze ondermijnende problematiek, tevens een
sociaal-maatschappelijk probleem, die in tientallen jaren is ontstaan kan
niet in een paar jaar worden opgelost. De maatschappelijke inbedding van
deze vorm van criminaliteit wordt op exemplarische wijze onderstreept
door het recent verschenen boek van Pieter Tops en Jan Tromp, «De
Achterkant van Nederland».
De overheidspartijen in Zuid-Nederland hebben samen met mijn
voorganger besloten om de geïntensiveerde aanpak ook na 2016 – de bij
de opstart beoogde deadline van de Taskforce Brabant Zeeland en
Intensivering Zuid-Nederland (125 fte gelabelde recherchecapaciteit en 15
fte Openbaar Ministerie) – te continueren en te versterken. Hiertoe zijn op
regionaal niveau nieuwe plannen van aanpak opgesteld. Ik zal deze
plannen in Zuid-Nederland ondersteunen met een jaarlijkse bijdrage van
ruim € 1 miljoen. Daarnaast steunen provincies en gemeenten de aanpak
financieel en maken het Openbaar Ministerie, de Nationale Politie, de
Belastingdienst en gemeenten medewerkers hiervoor vrij.
Georganiseerde, ondermijnende criminaliteit is complex. Netwerken zijn
enerzijds fluïde en transnationaal en anderzijds is er sprake van verwevenheid in lokale gemeenschappen. Het succes van de aanpak van
ondermijning is gelegen in een integrale aanpak: preventief, strafrechtelijk, fiscaal en door middel van bestuurlijke interventies. De integrale
aanpak vergt ook samenwerking in het delen van informatie. Dit is niet
eenvoudig, omdat de verschillende organisaties opereren onder verschillende wettelijke regimes met betrekking tot de verwerking van gegevens.
Om deze reden bereidt het kabinet wetgeving voor die tot het doel heeft
de gegevensuitwisseling in samenwerkingsverbanden te verbeteren.
Bovenstaande maakt duidelijk dat de aanpak van ondermijning en de
strafrechtelijke ondermijningsonderzoeken complex zijn, zowel inhoudelijk
als procesmatig. De procesgang kan lang duren, logistiek ingewikkeld zijn
en dus soms ook stroperig. De ketenorganisaties werken gezamenlijk aan
verbetering van de prestaties van strafrechtketen. Sinds 2016 is hiertoe
een vaste structuur van ketensamenwerking gerealiseerd, waarbij onder
regie van het Bestuurlijk Ketenberaad (BKB) de samenwerking verder
wordt geïntensiveerd en blijvend aan verbeteringen wordt gewerkt1.
Ook in Noord-Nederland ontstaat een beter beeld van de aard en omvang
van de ondermijningsproblematiek. Dat is terug te zien in de toename van
het aantal gestarte strafrechtelijke onderzoeken in Noord-Nederland en de
activering van niet strafrechtelijke partijen, zoals het lokaal bestuur en de
Belastingdienst. De bestrijding van ondermijnende criminaliteit vraagt ook
om een optreden als één overheid: een integrale aanpak. Alleen als alle
relevante partijen waaronder het Openbaar Ministerie, politie, gemeenten
en de Belastingdienst samenwerken kunnen betekenisvolle maatschappelijke effecten worden bereikt. Ik onderschrijf dan ook de integrale aanpak
die in Noord-Nederland plaatsvindt.
Om de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit nog
effectiever en toekomstbestendig te maken zijn de betrokken overheidspartners – Nationale Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, LIEC en
1

Kamerstuk 29 279, nr. 365

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 911, nr. 141

2

de regioburgemeesters, samen met de ministeries van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, Financiën en Veiligheid en Justitie – een
Toekomstagenda voor de aanpak van ondermijning aan het opstellen.
Deze heeft tot doel om de integrale aanpak in de komende jaren verder te
intensiveren.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 911, nr. 141

3