Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 III

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Algemene Zaken (IIIA), de
begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning
(IIIB) en de begrotingsstaat van de Commissie
van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (IIIC) voor het jaar 2017

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2
2.1
2.2
A
B
C
D
E
2.3
2.3.1
2.3.2
2.3.3

Ministerie van Algemene Zaken
De beleidsagenda
Beleidsartikel
Algemene doelstelling
Rol en verantwoordelijkheid
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen van beleid
Toelichting artikelonderdeel
Agentschap Dienst Publiek en Communicatie
Begroting van baten en lasten
Kasstroomoverzicht
Overzicht doelmatigheidsindicatoren

5
5
7
7
7
8
8
8
11
11
13
14

3
A
B
C
D
E

Kabinet van de Koning
Algemene doelstelling
Rol en verantwoordelijkheid
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen
Toelichting artikelonderdeel

16
16
16
16
17
17

4

Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten
Algemene doelstelling
Rol en verantwoordelijkheid
Beleidswijzigingen
Budgettaire gevolgen

18
18
18
18
18

A
B
C
D

kst-34550-III-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

1

E

Toelichting artikelonderdeel

18

Bijlagen
•
Verdiepingshoofdstuk
•
Moties en toezeggingen
•
Evaluatie- en overig onderzoek

20
20
21
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1, 3 en 4
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld. In afwijking van het derde lid is in het
vierde lid bepaald, dat de begrotingsstaten van het Kabinet van de Koning
en van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten worden vastgesteld bij de wet waarmee de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Algemene Zaken wordt
vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van deze wetsartikelen worden de uitgaven, verplichtingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze
memorie van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
van de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen
begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake
de agentschappen.
De Minister-President,
Minister van Algemene Zaken,

M. Rutte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

3

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. LEESWIJZER
Deze memorie van toelichting betreft de begrotingsstaten voor het jaar
2017 van het Ministerie van Algemene Zaken (inclusief die van het
agentschap Dienst Publiek en Communicatie), van het Kabinet van de
Koning en van de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten. Bedoelde begrotingen komen in de hoofdstukken 2
tot en met 4 aan de orde.
Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan het beleid van het
ministerie (paragraaf 2.2) en het agentschap Dienst Publiek en Communicatie (paragraaf 2.3).
In de toelichting bij de begroting van het Kabinet van de Koning wordt
achtereenvolgens ingegaan op de algemene doelstelling en de taken
(paragraaf 3A) en de budgettaire gevolgen (paragraaf 3D).
In de toelichting bij de begroting van de Commissie van Toezicht
betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten wordt kort aandacht
besteed aan de doelstelling van de Commissie (paragraaf 4A) en aan de
budgettaire gevolgen (paragraaf 4D).
Voor wat betreft het verstrekken van beleidsinformatie wordt opgemerkt
dat de begroting van het Ministerie van Algemene Zaken, gelet op de aard
van de werkzaamheden en het ontbreken van een specifiek beleidsveld,
geen aanknopingspunten biedt tot het benoemen van maatschappelijke
effecten. Dit neemt niet weg, dat in de AZ-begroting ieder jaar zo goed en
zo concreet als mogelijk inzicht wordt gegeven in de activiteiten. Waar
mogelijk en zinvol zijn deze gevat in output-indicatoren.
In deze begroting zijn alle begrotingsartikelen ingevuld volgens de actuele
Rijksbegrotingsvoorschriften, exclusief het voorschrift voor een centraal
apparaatsartikel. De apparaatsuitgaven maken – in afwijking van de
voorschriften en met instemming van de Minister van Financiën –
onderdeel uit van de programma-artikelen. Tevens is in deze begroting de
rol en de verantwoordelijkheid van de Minister ingevuld aan de hand van
de Verantwoord Begroten voorschriften.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van vorig jaar zijn er geen significante wijzigingen
opgenomen in de begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

4

2. MINISTERIE VAN ALGEMENE ZAKEN
2.1 DE BELEIDSAGENDA
Voor het Ministerie van Algemene Zaken en de Minister-President staan,
overeenkomstig artikel 45 van de Grondwet, het algemene regeringsbeleid en de bevordering van de eenheid daarvan, centraal. In 2017 zijn in
dat kader de volgende onderwerpen relevant.
Economische groei
Het kabinet zet zich in voor het versterken van de Nederlandse economie.
De focus van het overheidsbeleid ligt op het op orde brengen van de
overheidsfinanciën, een evenwichtige inkomensverdeling en het
versterken van duurzame groei van de economie. De belangrijkste
maatregelen ter uitvoering van het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II
zijn inmiddels doorgevoerd en beginnen effect te sorteren. De ramingen
laten positieve cijfers zien. Alhoewel de economische vooruitzichten
positief zijn, blijven het terugdringen van de werkeloosheid en het verder
bevorderen van de economische groei belangrijke speerpunten voor de
komende tijd.
Veiligheid
In 2015 en 2016 is Europa opgeschrikt door een reeks van verschrikkelijke
daden van terreur in Parijs, Brussel en Nice. Het kabinet spant zich
onverminderd in om Nederland velliger te maken. Met een nieuwe Wet op
de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten worden de betrokken diensten in
staat gesteld om ongeacht de verdere technologische ontwikkelingen
effectiever op te kunnen treden. De inzet van deze extra bevoegdheden is
met waarborgen omkleed, zodat op verantwoorde wijze met de balans
tussen veiligheid en privacybescherming kan worden omgegaan. Ten
behoeve van de implementatie van de nieuwe Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten maakt het kabinet de komende jaren structureel
20 miljoen euro vrij. Het is de verwachting dat ook de onrust aan de
buitengrenzen van Europa en de conflicten in het Midden-Oosten en
Noord-Afrika voor de middellange en lange termijn aanhouden. Het
onderkennen en tegengaan van deze dreigingen en risico’s vereist een
krachtige aanpak, nationaal en internationaal, waarvoor het kabinet zich
ook in 2017 hard zal maken. Nederland draagt daarom ook in 2017
voortvarend bij aan de noodzakelijk internationale samenwerking om
terrorisme tegen te gaan.
Migratie
Uitgangspunt is dat de maatregelen die in de aanloop naar 2017 zijn en
zullen worden getroffen met het doel de samenwerking met de landen in
de regio te intensiveren, het perspectief ter plaatse te verbeteren en de
Europese buitengrenzen beter te beschermen, zullen leiden tot een
beperking van de instroom van asielzoekers. Daarnaast zijn voor het
komende jaar reeds afspraken gemaakt met provincies en gemeenten
over de opvang en participatie van asielzoekers die (tijdelijk) in Nederland
mogen blijven. Onderwijs, zorg, werk en integratie maken eveneens deel
uit van deze afspraken.
Europa
2016 was een belangrijk jaar voor de Europese samenwerking. Een jaar
dat voor Nederland in het teken stond van het voorzitterschap van de
Raad van de Europese Unie in de eerste helft van 2016. In 2017 blijft de
Europese agenda onverminderd prioritair, gezien de huidige uitdagingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

5

waar de Unie zich voor ziet gesteld. Tijdens de vergaderingen van de
Europese Raad zal de focus naar verwachting liggen op belangrijke
thema’s als economische groei, Brexit, migratie, terrorismebestrijding en
buitenlands beleid. In het bijzonder geldt dat de Europese Raad in juni
2016 heeft besloten tot het met voorrang uitvoeren van de Interne
Marktagenda. Het kabinet zet zich ervoor in dat ook in 2017 voldoende
voortgang hierop wordt geboekt. Leidend blijven verder de prioriteiten die
de Europese Raad heeft aangenomen voor de periode tot 2020.
Tot slot
Het Ministerie van Algemene Zaken bestaat budgettair gezien voor een
groot deel uit de interdepartementale shared-service organisatie Dienst
Publiek en Communicatie (circa 40%). Voorts bestaat het Ministerie van
Algemene Zaken uit het bureau van de Wetenschappelijke Raad voor het
Regeringsbeleid, de Rijksvoorlichtingsdienst en het Kabinet van de
Minister-President (tevens secretariaat ministerraad). Het Kabinet van de
Koning (KvdK) en de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingenen Veiligheidsdiensten (CTIVD) behoren formatief en budgettair eveneens
tot deze begroting, maar functioneren inhoudelijk zelfstandig. Tot slot
wordt er toezicht gehouden door de directie Concerncontrol en wordt het
ministerie ondersteund door de directie Bedrijfsvoering.
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (Bedragen x € 1.000)
Art.nr

Naam artikel (€ tot. uitg.
art.)

Juridisch Niet-juridische
verplichte
verplichte
uitgaven
uitgaven

1

Eenheid van het algemeen
regeringsbeleid (€ 59.461)

€ 54.596
(91,8%)

Totaal aan niet verplichte
uitgaven

€ 4.865
(8,2%)

Bestemming
van de niet
juridisch
verplichte
uitgaven

overig

€ 4.865

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

6

2.2 BELEIDSARTIKEL
2.2.1 Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
A. Algemene doelstelling
Het Ministerie van Algemene Zaken coördineert het algemene regeringsbeleid. Doel is de Minister-President en de ministerraad adequaat te
ondersteunen door beleidsinhoudelijke voorbereiding en afstemming en
de woordvoering en communicatie hierover.
De ambtelijke ondersteuning van de Minister-President richt zich op de
inhoudelijke advisering ter voorbereiding van de ministerraad en de
onderraden, alsmede op de buitenlandse bezoeken, de gesprekken met
derden en de overige externe optredens van de Minister-President. Deze
advisering ligt voor het grootste deel bij het Kabinet van de MinisterPresident (KMP) en het secretariaat van de ministerraad. De woordvoering
van de Minister-President en de ministerraad is een taak van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD).
De Rijksvoorlichtingsdienst coördineert voorts het algemene communicatiebeleid van de rijksoverheid. Hiertoe zijn alle departementen vertegenwoordigd in de VoorlichtingsRaad (VoRa). Leidende kernbegrippen zijn
eenheid in presentatie naar inhoud en vorm, adequate beschikbaarheid,
toegankelijkheid en herkenbaarheid van informatie, en het duiden en
gebruiken van signalen uit de samenleving.
Het regeringsbeleid is gebaat bij inzichten in ontwikkelingen en vraagstukken die op langere termijn de samenleving beïnvloeden. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) draagt op een
wetenschappelijk gefundeerde manier aan dergelijke inzichten bij. De raad
heeft tot taak tijdig te wijzen op tegenstrijdigheden in en te verwachten
knelpunten voor het regeringsbeleid, dilemma’s te formuleren over de
grote beleidsvraagstukken en beleidsalternatieven aan te dragen. De WRR
kan zich bezighouden met alle gebieden van (potentieel) regeringsbeleid.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister-President is als voorzitter van de ministerraad (art. 45, lid 2 en
3 Grondwet) verantwoordelijk voor «het bevorderen van de eenheid van
het algemene regeringsbeleid». Dat komt op verschillende manieren tot
uitdrukking. Zo spreekt de Minister-President na afronding van het
formatieproces namens het nieuwe kabinet de regeringsverklaring uit en
gaat hij daarover met de Tweede Kamer in debat. Voorts verantwoordt de
Minister-President zich jaarlijks over het algemene regeringsbeleid tijdens
de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag. De MinisterPresident is ook verantwoordelijk voor het in stand houden en zo nodig
aanpassen van het stelsel van overleg en besluitvorming, zoals dat vorm
krijgt in de ministerraad en onderraden. Voorts is de Minister-President
verantwoordelijk voor coördinatie van het algemene communicatiebeleid,
zoals het bevorderen van de eenheid in presentatie en adequate publiekscommunicatie. Het Ministerie van Algemene Zaken ondersteunt de
Minister-President in zijn rol als voorzitter van de rijksministerraad, van de
ministerraad en van de onderraden van de ministerraad alsmede in zijn
rol als lid van de Europese Raad en als verantwoordelijke voor de
coördinatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

7

De Minister-President heeft een aantal verantwoordelijkheden op het
gebied van buitenlands beleid. Deze houden onder meer verband met zijn
lidmaatschap van de Europese Raad. Voorts vertegenwoordigt de
Minister-President Nederland op diverse internationale bijeenkomsten,
zoals topontmoetingen van de VN en de NAVO. Ook brengt hij, in overleg
met de Minister van Buitenlandse Zaken, bezoeken aan landen en regio’s
indien het bredere Nederlandse belang daarmee is gediend. Verder heeft
de Minister-President een bijzondere verantwoordelijkheid ten aanzien
van het Koninklijk Huis. Alle Ministers dragen op grond van artikel 42 van
de Grondwet ministeriële verantwoordelijkheid, maar in de praktijk is het
in de eerste plaats de Minister-President die daarover in de Kamer
verantwoording aflegt, eventueel met één of meer andere betrokken
Ministers.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn geen beleidswijzigingen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel Eenheid van het algemeen regeringsbeleid (Bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

50.736

58.673

59.461

58.138

58.148

58.156

59.876

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

56.962

58.673

59.461
91,8%

58.138

58.148

58.156

59.876

Coördinatie van het algemeen communicatieen regeringsbeleid (RVD) apparaatsuitgaven
Bijdrage aan de lange termijn beleidsontwikkeling (WRR) apparaatsuitgaven
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan externe inhuur
– waarvan overige personele uitgaven
Materiële uitgaven
– waarvan ICT
– waarvan bijdrage aan SSO’s
– waarvan overige materiële uitgaven

1.652

2.160

4.271

4.287

4.288

4.294

4.957

583
30.004
18.322
16.583
219
1.520
11.682
3.810
4.246
3.626

594
33.036

594
32.010

594
30.671

594
30.680

594
30.682

594
31.739

Bijdrage agentschap
Dienst Publiek en Communicatie

24.723

22.883

22.586

22.586

22.586

22.586

22.586

Ontvangsten

4.307

4.621

4.365

4.365

4.365

4.365

4.365

E. Toelichting artikelonderdeel
Coördinatie van het algemene communicatie- en regeringsbeleid
Algemeen Regeringsbeleid
Beraadslaging en besluitvorming over het algemene regeringsbeleid en
de bevordering van de eenheid van beleid is de taak van de ministerraad.
Deze staat onder voorzitterschap van de Minister-President. Het Kabinet
van de Minister-President ondersteunt de Minister-President in deze taak
in nauwe samenwerking met de Rijksvoorlichtingsdienst.
Uit het oogpunt van taakverdeling en efficiënte besluitvorming worden
voorstellen waarover de ministerraad dient te besluiten veelal eerst
voorgelegd aan een onderraad van de ministerraad. Een dekkend stelsel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

8

van onderraden bestrijkt het gehele terrein van rijksbeleid. De MinisterPresident is voorzitter van alle onderraden. Naast de ministerraad
functioneert de ministerraad van het Koninkrijk (de zogeheten rijksministerraad). Aan de vergaderingen van de rijksministerraad nemen naast de
leden van de ministerraad gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao
en Sint Maarten deel. In de vergadering van de rijksministerraad komen
alle aangelegenheden van het Koninkrijk die meer dan één van de landen
raken aan de orde.
Gemeenschappelijk Communicatiebeleid
De Rijksvoorlichtingsdienst en de directies Communicatie van de andere
ministeries werken intensief samen om het gemeenschappelijke communicatiebeleid van de rijksoverheid vorm te geven en uit te voeren. In de
VoRa komen alle directeuren Communicatie samen. De VoRa ontwikkelt
initiatieven op het vlak van overheidscommunicatie, adviseert de
ministerraad hierover (gevraagd en ongevraagd) en bundelt de uitvoering
in de shared-service organisatie Dienst Publiek en Communicatie (DPC).
Rijks- en kabinetsbrede communicatie
Het communicatiebeleid is geënt op drie kernbegrippen: eenduidigheid,
herkenbaarheid en toegankelijkheid. Deze krijgen concreet vorm in
bijvoorbeeld afstemming tussen publieks- en persvoorlichters, persberichten over ministerraadsbesluiten, het beheer van de rijksbrede huisstijl,
communicatie in campagnes, rijksbrede interne communicatie en de
verdere ontwikkeling en het beheer van de rijksbrede website
www.rijksoverheid.nl.
De VoRa stelt elk jaar een gemeenschappelijk jaarprogramma op voor
efficiënte en effectieve communicatie van kabinet en rijksoverheid. In het
jaarprogramma staan meerjarige ambities op het gebied van gemeenschappelijke communicatie: communicatie over kabinetsbeleid, een
behulpzame overheid, en een communicatieve organisatie.
Binnen deze drie meerjarige ambities worden jaarlijks projecten vastgesteld die onder de verantwoordelijkheid van de VoRa worden uitgevoerd,
bijvoorbeeld de verdere afstemming tussen de sociale media-kanalen van
de diverse departementen. Voorts past de VoRa in het project Informatie
op Maat mogelijkheden toe om overheidsinformatie beter aan te laten
sluiten op de context van mensen en informatie overheidsbreed aan te
bieden. Signalen uit de samenleving worden opgevangen en beschikbaar
gesteld voor beleidsontwikkeling. Ten slotte streeft de VoRa ernaar om
organisaties van de rijksoverheid toe te rusten om communicatief te
handelen in de netwerksamenleving. Instrumenten hiertoe zijn bijvoorbeeld kennisdeling, interne cursussen, en de uitwisseling van
medewerkers.
Bijdrage aan de lange termijn beleidsontwikkeling
De WRR geeft de regering gevraagd en ongevraagd advies over
maatschappelijke vraagstukken die onderwerp zijn of kunnen worden van
het regeringsbeleid. De raad kan zelfstandig en onafhankelijk onderwerpen agenderen die naar zijn oordeel een grote mate van urgentie en
maatschappelijke relevantie bezitten. Tegelijkertijd staat de raad in nauwe
verbinding met de ambtelijke en politieke instanties die betrokken zijn bij
de totstandkoming van het regeringsbeleid. De raad stelt zijn voorgenomen activiteiten vast in een werkprogramma, na overleg met de
Minister-President, gehoord de ministerraad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

9

Werkterrein en voorgenomen activiteiten
De WRR houdt zich bezig met een aantal brede thema’s die als volgt
kunnen worden geformuleerd:
1) Welvaart en welzijn, 2) Burger en overheid, en 3) Nederland in de
wereld.
Door zijn oriëntatie op de langere termijn, multidisciplinaire aanpak en
focus op sectoroverstijgende vraagstukken vormt de WRR een verbindende schakel tussen kennis en beleid en draagt daarmee bij aan de
eenheid van het regeringsbeleid.
De WRR heeft het plan om deze thema’s in 2017 te concretiseren in zijn
werkprogramma met o.m. de volgende onderwerpen:
• migratiediversiteit;
• (on)gelijkheid in gezondheid;
• de werking van het geldstelsel;
• democratische legitimiteit en rechtsstaat;
• publieke taken in de Europese Unie.
Voor de inhoudelijke beschrijvingen van de projecten wordt verwezen
naar de website van de WRR: www.wrr.nl.
Werkwijze
De WRR hanteert een werkwijze die uitgaat van productdifferentiatie en
maatwerk. Naast advisering via schriftelijke rapportages aan de regering,
verkennende studies, artikelen, essays en internetbijdragen organiseert de
raad ook mondelinge briefings en bijdragen aan een gerichte beleidsdialoog met het kabinet en de beide Kamers. Behalve de regering, het
parlement, de ambtelijke en bestuurlijke wereld benutten ook andere
partijen in de samenleving de inzichten van de WRR, zoals
non-profitorganisaties, de media en het bedrijfsleven. De raad organiseert
expertmeetings, conferenties, workshops en debatten, vaak ook in
samenwerking met universiteiten, onderzoeksinstellingen, andere
adviesraden en de planbureaus. Ter bevordering van de «netwerksynergie» met de adviescolleges van de Kaderwet Adviescolleges en de
planbureaus, voert de raad regulier overleg met de voorzitters en
secretarissen van deze instellingen. Op deze wijze draagt de raad bij aan
het verbinden van de werelden van wetenschap, advisering en beleid, en
aan het actief agenderen van maatschappelijke vraagstukken in het
publieke debat.
Prestatiegegevens
De WRR heeft de taak complexe, weerbarstige onderwerpen en beleidsdilemma’s te agenderen. Soms «leeft» een onderwerp al bij de start van
WRR-project en hebben de bijdragen van de raad direct en meetbaar
invloed, soms gaat er geruime tijd overheen voordat ze doorwerking
hebben in het beleid of het maatschappelijke debat. De tabel biedt een
kwantitatief overzicht van de output.
Prestatiegegevens

2017

Rapporten, Verkenningen, Policy Briefs
Overige publicaties
Mondelinge briefings voor, en gesprekken met bewindslieden en
Kamerleden
Overige briefings met beleidsmakers
Conferenties, workshops, expertmeetings
Lezingen en debatten

7
4
15
15
15
50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

10

2.3 AGENTSCHAP DIENST PUBLIEK EN COMMUNICATIE
2.3.1 Begroting van baten en lasten
De kwaliteit van het rijksbeleid staat of valt bij de uitvoering ervan. Voor
de communicatiediscipline is die uitvoering door het Rijk belegd bij het
Agentschap Dienst Publiek en Communicatie (DPC). DPC is een gemeenschappelijke dienst en is verantwoordelijk voor de uitvoering van
gemeenschappelijke taken op het gebied van campagnemanagement,
media-inkoop, beeldadvies, communicatieadvies en -onderzoek, communicatiediscipline op Rijksportaal, professionalisering, publieksvoorlichting,
webadvies en rijksoverheid.nl.
Begroting van baten-lastenagentschap DPC voor het jaar 2017 (Bedragen x € 1.000)
2015
Stand
Slotwet

2016
Vastgestelde
begroting,
ontwerpbegroting

2017

2018

2019

2020

2021

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval uit voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

25.214
42.767
21.919
0
376
8
90.285

22.071
36.937
27.947
0
0
0
86.955

22.586
37.797
26.303
0
0
0
86.686

22.586
37.446
26.303
0
0
0
86.335

22.586
37.533
26.303
0
0
0
86.422

22.586
37.533
26.303
0
0
0
86.422

22.586
37.533
26.303
0
0
0
86.422

Lasten
Apparaatskosten
– Personele kosten
–
waarvan eigen personeel
–
waarvan externe inhuur
–
waarvan overige personele kosten
– Materiële kosten
–
waarvan ICT
–
waarvan bijdrage aan SSO’s
–
waarvan overige materiële kosten

12.385
10.644
1.388
352
76.768
1.552
0
75.216

11.920
10.920
1.000
0
75.034
4.989
0
70.045

11.367
10.367
1.000
0
75.318
6.100
0
69.219

11.367
10.367
1.000
0
74.968
5.893
0
69.075

11.367
10.367
1.000
0
75.055
5.936
0
69.119

11.367
10.367
1.000
0
75.055
5.936
0
69.119

11.367
10.367
1.000
0
75.055
5.936
0
69.119

Rentelasten
Afschrijvingskosten
Overige kosten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

352
1
89.506

0
0
86.955

0
0
86.686

0
0
86.335

0
0
86.422

0
0
86.422

0
0
86.422

Saldo van baten en lasten

780

0

0

0

0

0

0

Baten
Omzet moederdepartement
Dit betreft de vergoeding c.q. bijdrage van het moederdepartement voor
opdrachten voortkomend uit de uitvoering van collectieve taken voor de
(in de VoorlichtingsRaad) samenwerkende departementen. Deze post
bevat de bijdrage voor producten die gefinancierd worden vanuit de
Taakbijdrage. Dit is een bijdrage die door alle ministeries in het verleden is
overgeboekt naar het Ministerie van Algemene Zaken voor de uitvoering
van het gemeenschappelijke communicatiebeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

11

Product

Omzet per
product

Inkoopadvies
Campagnes
Media-inkoop
Beeldmateriaal
Opleidingsprogramma’s
Communicatieonderzoek
Rijksportaal
Vraagbeantwoording
Rijksoverheid.nl
Online advies
Totaal

2.138
1.430
0
1.154
1.274
1.656
764
2.911
3.886
7.373
22.586

Omzet overige departementen
De omzet bevat tevens de media-inkoop van de overige departementen
die via DPC plaatsvindt. Het gaat hierbij om een geraamd bedrag van ruim
25 miljoen in 2017 met name media-inkoop verricht door alle ministeries.
Dit betreft dus geen reguliere bijdragen van de departementen. De kosten
die hiermee samenhangen zijn terug te vinden binnen de materiële
kosten.
Omzet derden
Naast de departementen en de daaronder ressorterende organisaties
kunnen ook zbo’s, rwt’s, staatsdeelnemingen en medeoverheden gebruik
maken van de dienstverlening op het gebied van media-inkoop en
media-administratie.
Het aandeel in de totale mediaomzet van deze derden bedraagt ongeveer
de helft van het totale volume van ruim 50 miljoen. Door de bijdrage van
deze derden in de omzet is DPC in staat betere tarieven te verkrijgen bij de
media-exploitanten. Op deze manier draagt de omzet van deze derden bij
aan lagere uitgaven voor de rijksoverheid voor de inkoop van mediaruimte.
Lasten
Personele kosten
De post personeelskosten omvat de kosten van ambtelijk personeel en
uitzendkrachten. De formatie van DPC bedraagt in 2017 147,6 fte. De
verwachting is dat de personele kosten vanaf 2017 stabiel blijven.
Materiële kosten
Het grootste deel van de materiële kosten worden bepaald door de inkoop
van mediaruimte. In 2017 wordt een lichte daling verwacht, dit is het saldo
van kleine stijgingen en dalingen binnen de clusters van DPC. De dienst is
gehuisvest in panden van het Ministerie van Algemene Zaken. De
uitgaven voor de gebruikerszaken lopen via de begroting van dit
ministerie en worden voor een deel aan het moederdepartement betaald
via de vergoeding voor ontvangen diensten. De huisvesting van
Algemene Zaken maakt geen deel uit van het rijkshuisvestingsstelsel.
Saldo van baten en lasten
Verwacht resultaat is dat de kosten volledig gedekt worden door de
opbrengsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

12

2.3.2 Kasstroomoverzicht
Kasstroomoverzicht over het jaar 2017 (Bedragen x € 1.000)

1.

2.

3.

4.

5.

Rekening courant RHB
1 januari + stand depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom
–/– totaal uitgaven operationele kasstroom
Totaal operationele
kasstroom
–/– Totaal investeringen
+/+ Totaal boekwaarde
desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
–/– eenmalige uitkering aan
moederdepartement
+/+ eenmalige storting door
moederdepartement
–/– aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB stand
31 december + stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

2015
Stand
Slotwet

2016
Vastgestelde
begroting,
ontwerpbegroting

2017

2018

2019

2020

2021

21.308

19.171

18.934

18.934

18.934

18.934

18.934

96.106

0

0

0

0

0

0

97.942

0

0

0

0

0

0

– 1.836
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

– 301

– 237

0

0

0

0

0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

– 301

– 237

0

0

0

0

0

19.171

18.934

18.934

18.934

18.934

18.934

18.934

Toelichting
Het kasstroomoverzicht geeft inzicht in de kapitaaluitgaven en
-ontvangsten en geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode
beschikbaar komen c.q. zijn gekomen (de herkomst van middelen) en op
welke wijze gebruik wordt of is gemaakt van deze kasmiddelen (de
besteding van middelen).
Het liquiditeitssaldo wordt veroorzaakt doordat het saldo van de nog te
betalen facturen aan media-exploitanten neerslaat bij DPC als liquide
middelen, terwijl deze middelen in het verleden neersloegen bij het door
DPC ingeschakelde media bureau. Daarnaast zal het ultimo saldo van elk
jaar in de toekomst vrij hoog zijn als gevolg van vaak relatief hoge media
omzet in het vierde kwartaal wat ook leidt tot een hoger liquiditeitssaldo.
Dit effect loopt echter weg in de eerste maand van het daarop volgende
jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

13

2.3.3 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
In onderstaande tabel is informatie weergegeven over de doelmatigheidsindicatoren van DPC.
Indicator
Saldo baten en lasten
FTE-totaal (excl. externe inhuur)
Ziekteverzuimpercentage
Service niveau telefonie

Realisatie 2015

Norm 2016

Norm 2017

0,9%
138,3
2,9%

99%
4,2
3,1

0%
Max. 147,6
5,5%
80% binnen 40
sec.
95% binnen 2
werkdagen
4
3

0%
Max. 147,6
5,5%
80% binnen 40
sec.
95% binnen 2
werkdagen
4
3

8,1
32,2%
18,9%
41,2%

7,5
25%
10%
32%

7,5
25%
10%
32%

79,1%
Service niveau e-mail
Kwaliteitsindicator burgertevredenheid telefonie
Kwaliteitsindicator burgertevredenheid e-mail
Klanttevredenheid dienstverlening door Academie voor Overheidscommunicatie
Media-index RTV
Media-index Interactieve Media
Media-index Print

Toelichting
De huidige indicatoren dekken 70% van de totale omzet af. De evaluatie
van de doelmatigheidsindicatoren vindt momenteel plaats en de
uitkomsten hiervan zullen worden meegenomen in de begroting 2018.
Saldo van baten en lasten
Het saldo van baten en lasten als percentage van de totale baten. DPC
streeft er naar kostenneutraal te opereren.
FTE-totaal (exclusief externe inhuur)
Deze indicator geeft aan hoe de ambtelijke formatie van DPC zich in
fulltime equivalenten (fte) ontwikkelt en geeft het maximum aantal in te
zetten fte weer.
Ziekteverzuimpercentage
Het ziekteverzuim wordt uitgedrukt in een voortschrijdend jaargemiddeld
percentage per kalenderjaar. DPC streeft ernaar om ruim onder dit
percentage te blijven.
Service niveau telefonie
Deze indicator geeft aan binnen hoeveel tijd een telefonisch gestelde
vraag correct afgehandeld dient te worden.
Service niveau e-mail
Deze indicator geeft aan binnen hoeveel tijd een via e-mail gestelde vraag
correct afgehandeld dient te worden.
Kwaliteitsindicator burgertevredenheid telefonie
Resultaat van een onafhankelijke meting via het Burgertevredenheidsonderzoek. In dit onderzoek wordt de kwaliteit van de telefonische vraagbeantwoording vanuit burgerperspectief beoordeeld.
Kwaliteitsindicator burgertevredenheid e-mail
Resultaat van een onafhankelijke meting via het Burgertevredenheidsonderzoek. In dit onderzoek wordt de kwaliteit van de vraagbeantwoording
via e-mail vanuit burgerperspectief beoordeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

14

Klanttevredenheid dienstverlening door Academie voor Overheidscommunicatie
Aan de hand van de evaluaties van de deelnemers aan de opleidingen, die
de Academie aanbiedt, wordt de waardering van de opleiding berekend.
Media-index RTV
Deze index geeft het netto inkoopvoordeel weer dat behaald is door het
collectief inkopen van mediaruimte op radio en televisie in plaats van per
individuele opdrachtgever.
Media-index Interactieve Media
De index interactieve media geeft het netto inkoopvoordeel weer dat
behaald is door het collectief inkopen van mediaruimte op alle interactieve media. Er wordt geen inkoopvoordeel behaald wanneer mediaruimte
is verkregen door middel van een veiling. De norm voor 2016 is
neerwaarts aangepast omdat interactieve media steeds vaker wordt
ingekocht met behulp van veilingen.
Media-index Print
Deze index geeft het bruto inkoopvoordeel weer dat behaald is door het
collectief inkopen van mediaruimte in alle printtitels en out-of-home
mogelijkheden. Dit voordeel betreft de verkregen korting op de tarieven
die worden vermeld op de tariefkaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

15

3. KABINET VAN DE KONING
A. Algemene doelstelling
Het Kabinet van de Koning ondersteunt als kleine, eigenstandige
overheidsorganisatie de Koning ten behoeve van de uitoefening van diens
constitutionele taken en fungeert als schakel tussen de Koning en de
overige leden van de regering en bestuurlijke autoriteiten. Het Kabinet van
de Koning valt onder de ministeriële verantwoordelijkheid van de
Minister-President.
Taken
De taken van het Kabinet van de Koning omvatten met name:
a. Informeren van de Koning ten behoeve van zijn gesprekken met
binnenlandse en buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders, staats- en
andere buitenlandse bezoeken, bezoeken aan andere landen van het
koninkrijk en werkbezoeken. Voorbeelden van ontvangsten zijn het
aanbieden van geloofsbrieven door ambassadeurs van andere landen
en het beëdigen van hoge functionarissen waarvoor in de wet is
vastgelegd dat dit geschiedt ten overstaan van de Koning. Bezoeken
van de Koning omvatten, naast de genoemde buitenlandse bezoeken,
onder meer werkbezoeken met Ministers en Staatssecretarissen en
streekbezoeken.
b. Tijdig en in correcte vorm aan de Koning ter tekening voorleggen van
alle door de ministeries en de Staten-Generaal aangeboden stukken
en het verzorgen van de daarbij behorende correspondentie.
c. Opstellen en overbrengen van boodschappen aan andere staatshoofden en aan internationale autoriteiten.
d. Behandelen en doorgeleiden van aan de Koning gerichte verzoekschriften. Deze brieven worden bij het Kabinet van de Koning aan de
hand van een analyse van de onderhavige problematiek overgedragen aan de bewindspersoon die verantwoordelijk is voor het
beleidsterrein.
e. Registreren, bewaren en aan het Nationaal Archief overdragen van
wetten en koninklijke besluiten.
De personele inzet voor de uitvoering van deze taken bedraagt 25,5 fte.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken, is verantwoordelijk
voor het beheer van de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning.
Tussen het Ministerie van Algemene Zaken en het Kabinet van de Koning
zijn afspraken gemaakt over de dienstverlening van het ministerie en de
van toepassing zijnde planning & controlcyclus.
C. Beleidswijzigingen
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

16

D. Budgettaire gevolgen
Opbouw verplichtingen/ uitgaven
(Bedragen x € 1.000)
2015
Stand ontwerpbegroting 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2.343
93

2.326
64

2.309
63

2.310
63

2.312
64

64
2.312

2.354

2.436

2.390

2.372

2.373

2.376

2.376

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2.343
93

2.326
64

2.309
63

2.310
63

2.312
64

64

Opbouw ontvangsten (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2017

2.312
2.355

2.436

2.390

2.372

2.373

2.376

2.376

E. Toelichting artikelonderdeel
De uitgaven van het Kabinet van de Koning worden rechtstreeks
doorbelast naar de begroting van de Koning. Deze doorbelasting leidt tot
ontvangsten op de begrotingsstaat van het Kabinet van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

17

4. COMMISSIE VAN TOEZICHT BETREFFENDE DE INLICHTINGENEN VEILIGHEIDSDIENSTEN
A. Algemene doelstelling
Op grond van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002
(Wiv) is er een Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (CTIVD), die belast is met:
a. het toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van hetgeen bij
of krachtens de Wiv en de Wet veiligheidsonderzoeken is gesteld;
b. het gevraagd of ongevraagd inlichten en adviseren van de bij de Wiv
betrokken Ministers (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Defensie en Algemene Zaken) aangaande de door de commissie
geconstateerde bevindingen;
c. het adviseren van de betrokken Ministers over het onderzoeken en
het beoordelen van klachten;
d. het ongevraagd adviseren van de betrokken Ministers over het
uitbrengen van verslag aan personen, ten aanzien van wie bepaalde
bevoegdheden zijn uitgeoefend door de Algemene Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst of de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken, is verantwoordelijk
voor het beheer van de begrotingsstaat van de CTIVD. Tussen het
Ministerie van Algemene Zaken en de CTIVD zijn afspraken gemaakt over
de dienstverlening op het gebied van de bedrijfsvoering door het
ministerie en de van toepassing zijnde planning & controlcyclus.
C. Beleidswijzigingen
N.v.t.
D. Budgettaire gevolgen
Opbouw verplichtingen/ uitgaven
(Bedragen x € 1.000)
2015
Stand ontwerpbegroting 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.583
40

1.583
37

1.583
37

1.583
37

1.583
37

37
1.583

1.272

1.623

1.620

1.620

1.620

1.620

1.620

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

Opbouw ontvangsten (Bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Stand ontwerpbegroting 2017

70

E. Toelichting artikelonderdeel
Het bedrag zoals vermeld in bovenstaande tabel omvat de personele en
materiële uitgaven voor het uitvoeren van de taken zoals vermeld onder
de algemene doelstelling. De verhoging die met ingang van 2016 uit
bovenstaande tabel blijkt, komt voort uit de versterking van de veilig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

18

heidsketen waarover de Kamer in 2015 is geïnformeerd (Kamerstukken II,
2014–2015, 29 754, nr. 302).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

19

Bijlagen
Verdiepingshoofdstuk
Eenheid van het algemeen regeringsbeleid
Uitgaven beleidsartikel (Bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

59.240
–
–
1.543

58.825
–
–
636

57.537
–
–
601

57.546
–
–
602

57.554
–
–
602

–
–
1.272

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie nota van wijziging 2016
Mutatie amendement 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
Extrapolatie
Overboeking naar het Ministerie van Financiën voor de
verlenging van het contract met ANP en Lexis Nexis

– 2.110

Stand ontwerpbegroting 2017

58.673

59.876

59.461

58.138

58.148

58.156

61.148

Toelichting:
Dit betreft de overboeking naar het Ministerie van Financiën voor de
verlenging van het contract met ANP en Lexis Nexis.
Ontvangen beleidsartikel (Bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie nota van wijziging 2016
Mutatie amendement 2016
Mutaties 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
Extrapolatie

4.425
–
–
196

4.425
–
–
– 60

4.425
–
–
– 60

4.425
–
–
– 60

4.425
–
–
– 60

–
–
– 60

Stand ontwerpbegroting 2017

4.621

4.365
4.365

4.365

4.365

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

4.365

4.305

20

Moties en toezeggingen
Omschrijving van de motie of toezegging

Vindplaats

Stand van zaken

In het voorjaar van 2016 zal een brief aan
de Tweede Kamer worden gestuurd over
alternatieve mogelijkheden voor de
openbaarmaking van de begrotingsstukken (twee varianten: afzonderlijke
begrotingshoofdstukken openbaar maken
nadat hierover in de ministerraad is
besloten of gezamenlijk op de vrijdag
voorafgaand aan Prinsjesdag).

Begrotingsbehandeling 2016, 14 oktober
2015

De bestendige gedragslijn van de
afgelopen jaren wordt voortgezet.

De Tweede Kamer zal een overzicht maken
van de termijnen waarbinnen schriftelijke
vragen worden beantwoord. Daarin zal ook
(de toename van) het aantal schriftelijke
worden opgenomen. De Minister-President
zal in de ministerraad aandacht vragen
voor het tijdig beantwoorden – en het
melden van uitstel i.v.m. informatiewinning bij derden – van schriftelijke
Kamervragen.

Begrotingsbehandeling 2016, 14 oktober
2015

De Minister-President heeft deze
toezegging gestand gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

21

Evaluatie- en overig onderzoek
Soort onderzoek
1. Onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van
beleid
1b. Ander onderzoek naar
doeltreffendheid en doelmatigheid

Titel/onderwerp

Jaarevaluatie campagnes 2015

Artikel

Start

Afronding

Vindplaats

1

1-1-2015

19-5-2016

https://
www.rijksoverheid.nl/
documenten/
jaarverslagen/
2016/05/18/
jaarevaluatiecampagnesrijksoverheid-2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 III, nr. 2

22