Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950

Financieel jaarverslag van het Rijk 2017

Nr. 24

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 juni 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Algemene Rekenkamer over de brief van 16 mei 2018 inzake het
rapport bij de Nationale verklaring 2018 (Kamerstuk 34 950, nr. 4).
De Algemene Rekenkamer heeft deze vragen beantwoord bij brief van
13 juni 2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Zuilen

kst-34950-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950, nr. 24

1

Vraag 1
Wat is de ontwikkeling van het geldbedrag dat Nederland gedeclareerd
heeft voor in ons land uitgevoerde EU-steunprojecten sinds 2007?
In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de uitgaven die
Nederland sinds 2007 heeft gedeclareerd aan EU-projecten die mede
vanuit de fondsen in gedeeld beheer zijn bekostigd. Daarbij nog de
volgende opmerkingen:
– Het betreft bedragen zoals opgenomen in de Nederlandse lidstaatverklaring (tot en met 2011) en de Nationale verklaring (vanaf 2012).
– Een deel van de gedeclareerde bedragen betreft nationale cofinanciering. Dat komt doordat sommige fondsen vereisen dat de lidstaat
verantwoording aflegt over alle declarabele kosten. Van dat bedrag
kent de Europese Commissie vervolgens een deel toe als Europese
subsidie. Het resterende bedrag is dan de cofinanciering.
– In de eerste jaren had de Nationale verklaring alleen betrekking op de
landbouwfondsen.
– In sommige jaren zijn de gedeclareerde uitgaven relatief laag, vooral
doordat in die periode bij bepaalde fondsen nog geen projectuitgaven
zijn gedaan.
Publicatiejaar
Lidstaatverklaring/
Nationale verklaring

Gedeclareerde
uitgaven x €
miljoen

2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017

1.216,6
1.031,2
878,0
1.082,6
1.229,4
1.151,5
1.712,2
1.687,4
1.751,7
1.492,1
702,2

2018

906,4

Betrekking op

ELGF
ELGF, ELFPO
ELGF, ELFPO
ELGF, ELFPO
ELGF, ELFPO, EFRO, ESF, EVF, EBF, EIF
ELGF, ELFPO, EFRO, ESF, EVF, EBF, EIF, ETF, EVLF
idem
idem
idem
idem
ELGF, ELFPO, EVF, EBF, EIF, ETF, EVLF, AMIF, ISF; voor
EFRO, ESF, EFMB en EFMZV nog geen uitgaven
gedeclareerd
ELGF, ELFPO, ESF, EFMB, AMIF, ISF; voor EFRO, EFMZV
nog geen uitgaven gedeclareerd

Vraag 2
Wat is het exacte verschil in nettobetalingspositie als de «eigen middelen»
wel en niet worden meegenomen in de afdracht?
en
Vraag 3
Wat is de ontwikkeling van de nettobetalingspositie met en zonder de
inachtneming van de afroming van de douanerechten, btw en
bni-afdrachten sinds 2007?
In ons rapport geven wij aan dat er verschillende manieren zijn om de
nettobetalingspositie van een lidstaat te berekenen. In de zogenoemde
boekhoudkundige definitie is dat het saldo van alle ontvangsten van een
lidstaat minus alle afdrachten. Daarbij worden de traditionele eigen
middelen (vooral invoerrechten) geheel toegerekend aan de lidstaat die
deze afdraagt. Daarnaast worden alle toerekenbare EU-ontvangsten
meegerekend, dus ook de «perceptiekostenvergoeding» voor de inning
van de douanerechten en de administratieve ontvangsten, waarmee
EU-instellingen die in die lidstaat gevestigd zijn worden gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950, nr. 24

2

De Europese Commissie berekent de operating budgetary balance per
lidstaat. Een belangrijk verschil met de boekhoudkundige definitie is dat
de Europese Commissie de traditionele eigen middelen (vooral invoerrechten) en de administratieve ontvangsten niet meerekent. De
Commissie beschouwt de traditionele eigen middelen niet als een
nationale uitgave, maar als eigen middelen die door de lidstaat tegen een
perceptiekostenvergoeding worden geïnd. De administratieve
ontvangsten ziet de Commissie in tegenstelling tot bijvoorbeeld
EU-subsidies niet als ontvangsten van de lidstaten. Verder voert de
Commissie correcties door voor het in balans brengen van de totale
EU-inkomsten en -uitgaven.
Voor het bepalen van de verschillende nettobetalingsposities moet men
over meer informatie beschikken dan wij in het kader van ons onderzoek
naar de Nationale verklaring hebben verzameld. Op basis van ons
onderzoek is het daarom niet mogelijk exacte uitspraken te doen over de
(ontwikkeling van de) nettobetalingspositie.
Informatie over de nettobetalingspositie heeft het kabinet opgenomen in
de begroting voor 2018 van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V). Op
pagina 42 is een overzicht opgenomen van de netto betalingspositie
2015.1 De netto afdrachten die worden genoemd (€ 5.587,9 miljoen) zijn
berekend volgens de boekhoudkundige methode. Daarna volgt de
nettobetalingspositie volgens de definitie van de EC, maar dan wel als
percentage van het bruto nationaal inkomen.
Vraag 4
Wat is de ontwikkeling in percentages van de fondsen in gedeeld beheer
in de totale EU-begroting sinds 2007?
Naar de ontwikkeling van de percentages van de fondsen in gedeeld
beheer in de totale EU-begroting hebben wij geen onderzoek gedaan. Ons
onderzoek richt zich op de fondsen in gedeeld beheer in Nederland. De
Europese Rekenkamer richt haar onderzoek wel op de totale
EU-begroting. In haar jaarlijkse publicatie De EU-controle in vogelvlucht
vermeldt de Europese Rekenkamer voor bijna alle begrotingsjaren vanaf
2007 een aandeel fondsen in gedeeld beheer van ongeveer 80%. De
begrotingsjaren 2014 en 2016 vormen hierop een uitzondering. Voor deze
jaren vermeldt de Europese Rekenkamer een aandeel van de fondsen in
gedeeld beheer van respectievelijk ongeveer 76% en ongeveer twee derde
van de EU-begroting.
Vraag 5
Hoe definieert u «toegevoegde waarde» in het kader van de oproep om
een overkoepeld beeld te geven van de toegevoegde waarde van de
Europese fondsen in Nederland?
Met «toegevoegde waarde» bedoelen wij de effecten van de besteding
van EU-middelen. Bijvoorbeeld, of mensen een baan vinden doordat zij
hebben meegedaan aan werkgelegenheidsprojecten die door
EU-subsidies zijn bekostigd. In het verlengde daarvan ligt de vraag naar
de Europese toegevoegde waarde (European added value) van de
projecten de met EU-subsidies zijn bekostigd: in hoeverre zou een project
ook al hebben bestaan zonder Europese subsidies? Worden er met die
subsidies meer werkzoekenden geholpen, en worden zij ook beter
geholpen? In onze publicatie EU-gerelateerde aandachtspunten bij de

1

Kamerstuk 34 775 V, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950, nr. 24

3

ontwerpbegroting 2018 2 hebben wij aangegeven dat de Europese
Commissie en het kabinet het begrip «Europese toegevoegde waarde»
verder zouden moeten uitwerken. Dat sluit ook aan bij de eigen aanpak
van de Europese Commissie bij de EU-begroting, het project «Budget
focused on results», waarmee de Commissie de toegevoegde waarde van
de EU-middelen beoogt te versterken.

2

Algemene Rekenkamer, EU-gerelateerde aandachtspunten ontwerpbegroting 2018,
23 november 2017. Kamerstuk 34 775, nr. 76

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950, nr. 24

4