Aanzet voor de Aanbevelingen implementatie Wet Kwaliteitsborging voor het
bouwen

Advies inwerkingtreding Wkb
De Regiegroep Kwaliteitsborging rapporteert periodiek over de stand van zaken met
betrekking tot de implementatie van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen. De
voortgangsrapportage ontvangt u ter informatie bij dit memo.
De voortgang wordt gerapporteerd aan de hand van een zevental door de Regiegroep
vastgestelde doelstellingen. Op basis van deze doelstellingen constateert de Regiegroep
dat er op dit moment geen onoverkomelijke knelpunten zijn die inwerkingtreding van de
Wkb per 1 juli 2022 in de weg staan. De voortgangsrapportage benoemt wel nog enkele
specifieke aandachtspunten en vragen die de komende periode worden opgepakt. De
wijze waarop de Regiegroep deze punten zal oppakken wordt hierna toegelicht.

Aandachtspunten en acties implementatie (tot aan inwerkingtreding)
Gefaseerde ingebruikname van woningen
De Wkb voorziet in een gereedmelding, inclusief dossier bevoegd gezag, bij afronding
van alle werkzaamheden die onder de bouwmelding vallen. Daar waar sprake is van
meerdere woningen binnen één bouwmelding worden deze regelmatig gefaseerd
opgeleverd en in gebruik genomen. Het bevoegd gezag ontvangt geen informatie over
de betreffende woningen zolang er bij de uitvoering van de kwaliteitsborging geen
onoverkomelijke strijdigheden zijn ontstaan. Een deel van de gemeenten geeft aan dit
als een probleem te ervaren.
Bij gefaseerde ingebruikname van woningen ontvangt de gemeente niet standaard
informatie over de woningen. Aangezien de Wkb het bewijsvermoeden levert dan aan de
regels wordt voldaan kan een gemeenten zonder signaal van de kwaliteitsborger in dat
geval afzien van handhavend optreden in afwachting van de uiteindelijke gereedmelding.
Is toch informatie gewenst, dan kan als daar aanleiding voor is op grond van de Wkb
specifieke informatie voorafgaand aan de oplevering worden opgevraagd. Een gemeente
kan er daarnaast voor kiezen om – op basis van beleid, eigen waarnemingen of signalen
van derden – risicogericht toezicht te houden op de bouw. De Algemene wet
bestuursrecht biedt daarbij de mogelijkheid om alle voor dit toezicht noodzakelijke
informatie op te vragen. Het ministerie van BZK zal hierover een factsheet opstellen.
In aanvulling daarop is afgesproken dat kwaliteitsborgers en gemeenten in gesprek gaan
over een praktische werkwijze om het bevoegd gezag te informeren over gefaseerde
oplevering van woningen binnen een project. Om de gemeenten te ondersteunen bij het
omgaan met gefaseerde ingebruikname van woningen zal BZK in samenwerking met
VNG een praktijkrichtlijn opstellen. Voor inwerkingtreding zal het bovenstaande nader
uitgewerkt worden.
Basisregistraties
De Omgevingswet (als gevolg van “de knip”) en de Wkb vragen om een andere
werkwijze als het gaat om beschikbaarheid van informatie ten behoeve van de
verschillende basisregistraties (BAG, CBS, etc.). De VNG onderzoekt samen met
betrokken partijen – onder meer via zogenoemde werkplaatsen – welke gegevens nodig
zijn om deze registraties te kunnen uitvoeren en op welke wijze deze informatie kan
worden verkregen. Doel is om voor inwerkingtreding van de Omgevingswet te komen tot

1

een aangepaste werkwijze. In aanvulling hierop beveelt de Regiegroep aan om dit aspect
mee te nemen in de evaluatie van Omgevingswet.
Informeren bouwconsument
De bouwconsument komt over het algemeen niet regelmatig in aanraking met het Wkbproces maar zal wel hiervan wel op de hoogte moeten zijn. De voorlichting richting
consumenten zal worden vormgegeven door het gezamenlijk creëren van
informatiemateriaal voor die partijen waar een consument primair op zoek gaat naar
informatie: de aannemer, de gemeente en de architect / adviseur. BZK gaat een
algemene voorlichtingsbrochure opstellen voor initiatiefnemers van een bouwactiviteit.
In aanvulling hierop zal BZK in samenwerking met de VNG standaard
voorlichtingsmateriaal opstellen. De Wkb sluit hiermee aan op de communicatie aanpak
richting consumenten die ook door de Omgevingswet wordt gehanteerd.
Voldoende ervaring met de Wkb
Uit de monitoring en evaluatie van proefprojecten komen twee algemene aspecten naar
voren.
Ten eerste blijkt dat proefprojecten nog niet altijd volgens de spelregels verlopen. Het is
daarom van belang om in de breedte te blijven oefenen met zaken als onvolledige
meldingen, niet-herstelbare strijdigheden en het ontbreken van de verklaring. De oproep
van de Regiegroep aan alle partijen is dan ook om dit aspect beter op te pakken.
Het tweede punt is dat meer informatie gewenst is over de werking van het stelsel bij
verbouw en kleine nieuwbouwprojecten. Alhoewel er – mede door inspanning vanuit de
kant van de aannemers – sprake is van een toename, wordt met deze projecten nog
beperkt geoefend. Dit punt heeft de aandacht van alle partijen en de Regiegroep wil alle
partijen nogmaals oproepen om kleine bouwwerken te starten. Gemeenten zouden
daarbij een aantal aanvragen van kleine projecten kunnen opstarten als proefproject, al
dan niet parallel aan de reguliere vergunningverlening. Subsidie voor dergelijke
projecten is voldoende beschikbaar.
Tot slot de notie dat het opstarten van proefprojecten een gezamenlijke
verantwoordelijkheid is en blijft van alle betrokken partijen.
Kosten kwaliteitsborging kleine bouwwerken
De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen beoogt een hogere bouwkwaliteit tegen
aanvaardbare kosten. Deelnemers aan proefprojecten geven voor overgrote deel aan dat
de kwaliteit inderdaad toeneemt. Dit vraagt wel meer inspanning van de aannemer dan
nu gevraagd wordt, met name als gevolg van registratie en dossieropbouw.
Om een goed beeld te krijgen van de kosten van kwaliteitsborging worden deze bij een
aantal proefprojecten in kaart gebracht. In aanvulling daarop subsidieert BZK twee
projecten die moeten leiden tot een efficiëntere en daarmee goedkopere
kwaliteitsborging. Voor kleine, veelvoorkomende verbouwingen worden formats
ontwikkeld voor registratie van de bouw door de aannemer. Dit geeft duidelijkheid wat
bij welke verbouwing aan informatie nodig is, vereenvoudigd het werk voor de aannemer
en beperkt de inzet van de kwaliteitsborger. Bij conceptuele bouw wordt onderzocht hoe
het (repeterende) proces zo kan worden vastgelegd dat kan worden volstaan met een
eenmalige beoordeling van standaardonderdelen en de feitelijke kwaliteitsborging zich
richt op de specifieke lokale omstandigheden en de montage.
Aan de slag met aandachtspunten in proefprojecten
Uit de proefprojecten en Werkplaatsen van de VNG komt een aantal punten naar voren
die de komende maanden (voor inwerkingtreding) moet worden opgepakt. Aan een
drietal punten zal nadrukkelijk moeten worden gewerkt, op hoofdlijn zijn dit:
2

1. Het op de juiste wijze volgen van de spelregels en doorlopen van het proces van de
Wkb
2. Het in de breedte verbeteren van de kennis benodigd voor de Wkb
3. Het op orde hebben van de informatievoorziening bij afronding van projecten,
noodzakelijk voor de taakuitoefening door het bevoegd gezag.
Partijen werken – aan de hand van de verschillende inhoudelijke voorbeelden die door de
Begeleidingsgroep proefprojecten zijn opgehaald – gezamenlijk aan een antwoord op
deze en andere vragen. De antwoorden zullen de input vormen voor handreikingen,
voorlichtingsmateriaal en ‘best practices’ voor gemeenten, aannemers, opdrachtgevers
en kwaliteitsborgers.
De resultaten laten nadrukkelijk het belang zien om te blijven oefenen en projecten –
ook als een project minder goed verloopt – tot het en met de gereedmelding af te
ronden, wat dan ook als nadrukkelijke aanbeveling wordt opgenomen. De Regiegroep
realiseert zich dat het leerproces zal doorlopen tot na inwerkingtreding van de wet en
dat ondersteuning en inhoudelijke monitoring van projecten ook dan nog nodig blijft.
Overgangsrecht consumentendossier
BZK is voornemens om wettelijk te regelen dat voor overeenkomsten van aanneming
van werk die zijn gesloten vóór inwerkingtreding van artikel 7:757a BW
(consumentendossier) het huidige recht van toepassing blijft: er hoeft dan in die
gevallen geen consumentendossier te worden over gelegd.
Eind dit jaar zal de minister de Kamers nader informeren over de wijze waarop zij het
overgangsrecht wettelijk gaat regelen.
Aanbevelingen na inwerkingtreding
Monitoring van het stelsel
Zoals in de toelichting op de wet opgenomen en toegezegd aan de Tweede Kamer, wordt
de Wkb gedurende de eerste drie jaar na inwerkingtreding gemonitord. De Regiegroep
beveelt aan om de ontwikkeling van de kosten voor kwaliteitsborging, inclusief de leges
nadrukkelijk hierin mee te nemen. Tevens wordt geadviseerd signalen over de aspecten
deellevering en basisregistraties mee te nemen in de evaluatie.
Ondersteuning direct na inwerkingtreding
De implementatie is niet afgerond met de inwerkingtreding van de Wkb op 1 juli 2022.
De Regiegroep beveelt dan ook aan om zorg te dragen voor praktische ondersteuning bij
de werking van het stelsel, direct vanaf het moment van invoering. De Regiegroep denkt
hierbij aan een brede helpdeskfunctie, ook beschikbaar voor initiatiefnemers en bouwers,
afspraken over escalatie daar waar tegen problemen wordt aangelopen en een
overlegstructuur waarbinnen snel en daadkrachtig werkafspraken kunnen worden
gemaakt. De Regiegroep stelt voor om in het eerste kwartaal van 2022 met een voorstel
hiertoe te komen.
Doorontwikkeling DSO-LV functionaliteiten
De Regiegroep constateert dat een aantal functionaliteiten die wenselijk worden geachte
vanuit kwaliteitsborging niet aanwezig zijn in de DSO-LV. Zo wordt momenteel in de
DSO-LV, naast de formele meldingen uit de Wkb, geen informatie-uitwisseling tussen
partijen voorzien. Daarnaast biedt de DSO-LV geen mogelijkheid om meldingen
onderling en aan vergunningen te koppelen. Vanuit gemeenten is ook gevraagd om een
samenwerkingsruimte waarin dossier door meerdere partijen kunnen worden
samengesteld.

3

Deze informatiestromen – die breder spelen dan alleen dan de Wkb – zijn momenteel
niet ingericht in de DSO-LV. Alhoewel ze niet noodzakelijk zijn voor de implementatie, is
het wel nadrukkelijk de wens deze functionaliteit op korte termijn te ontwikkelen. Vanuit
de Regiegroep zullen deze verzoeken tot doorontwikkeling worden uitgewerkt en als
aanbeveling worden ingebracht bij de DSO-LV via de bestaande processen.

4