Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 350 V

Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken voor het jaar 2023 (wijziging
samenhangende met de Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2

Wijzigingen in de omvang van de HGIS

6

3
3.1

Beleid
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

8
8

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Beleidsartikelen
Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit
Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking
Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen
Nederlandse waarden

10
10
13
16
21

Niet-beleidsartikelen
Artikel 5: Geheim
Artikel 6: HGIS onverdeeld
Artikel 7: Apparaat

26
26
27
28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

2

5
5.1
5.2
5.3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen
in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken.
Vanwege de spoedeisende maatregelen is op 3 april 2023 de tweede
incidentele suppletoire begroting naar de Tweede Kamer verzonden. De
behandeling in de Staten-Generaal heeft nog niet plaatsgevonden. Om deze
reden is de in de begrotingsstaat opgenomen stand nog niet door de beide
Kamers bekrachtigd. Vanwege de snelle opeenvolging van begrotingswets­
voorstellen, om het budgetrecht van de Staten Generaal te waarborgen,
bevat de kolom ‘vastgestelde begroting’ zowel de vastgestelde stand bij
ontwerpbegroting als de mutaties die bij incidentele suppletoire begroting
zijn opgenomen.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro­
tingstoelichting).
De Minister van Buitenlandse Zaken,

W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen
ten opzichte van de vastgestelde begroting 2023 van hoofdstuk V van de
begroting van het Rijk.
In de toelichting worden de wijzigingen welke zijn opgetreden in de omvang
van de HGIS, alsook de belangrijkste mutaties op de begroting van Buiten­
landse Zaken toegelicht. Ten slotte volgt per artikel de nieuwe stand en
een toelichting op de opmerkelijke verschillen.
In 2023 worden geen extra maatregelen genomen als gevolg van de impact
van het coronavirus (COVID 19). Voor het uitgebreide overzicht wordt
verwezen naar de pagina Overheidsfinanciën in coronatijd op Rijksfi­
nancien.nl
Tabel 1 Extracomptabel overzicht inzet COVID-19 maatregelen (bedragen
x € 1.000)
bedrag uitgaven
2023

Artikel Naam maatregel
‒

‒

‒

Relevante Kamerstukken
‒

De tabel hieronder geeft inzicht in de geplande inzet van middelen in
Oekraïne in 2023. De vermeldde bedragen zijn direct gerelateerd aan de
invasie in Oekraïne en directe gevolgen. Uitgaven ten behoeve van derde
orde effecten zijn hierin niet opgenomen. In 2024 t/m 2027 is de Nederlandse
bijdrage aan het EPF opgehoogd (1e ISB BZ 2023 en 2e ISB BZ 2023).
Tabel 2 Extracomptabel overzicht inzet Oekraïne middelen (bedragen x
€ 1.000)
Artikel Naam maatregel

bedrag uitgaven 2023

Relevante Kamer­
stukken

1.1

Accountability

2e incidentele
14.000 suppletoire begroting
BZ 2023

2.1

NAVO UCAP Trust Fund

2e incidentele
75.000 suppletoire begroting
BZ 2023

2.4

Stabiliteitsfonds ODA

2e incidentele
10.000 suppletoire begroting
BZ 2023

3.3

Council of Europe Development Bank

21.800

4.3

Cultuur

2e incidentele
5.000 suppletoire begroting
BZ 2023

4.4

Onderzoek EWEA en scenario's
ontheemden uit Oekraïne (REKA) (van J&V)

220

1e suppletoire
begroting BZ 2023

1e suppletoire
begroting BZ 2023

Conform de regeling Rijksbegrotingsvoorschriften en de Comptabiliteitswet dienen de opmerkelijke verschillen tussen de oorspronkelijke en
huidige raming te worden toegelicht. Daarbij wordt gebruik gemaakt van
het financiële instrument. Ook is omschreven welke ondergrens gehanteerd moet worden, waarboven een uitgavenmutatie moet worden
toegelicht. Zie hiervoor onderstaande tabel. Hierbij wordt onderscheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

4

gemaakt tussen beleidsmatige en technische mutaties. Op verplichtingen­
niveau worden mutaties groter dan 10% ten opzichte van de vorige stand,
op artikelniveau toegelicht.
Tabel 3 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerpbegroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

In onderdeel 6 staan de tabellen van de niet-beleidsmatige artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

5

2 Wijzigingen in de omvang van de HGIS
In deze paragraaf wordt geschetst welke wijzigingen zijn opgetreden in de
omvang van de HGIS sinds de HGIS-nota 2023. Zoals uit de hiernavolgende
tabel blijkt, neemt de totale omvang van de HGIS voor 2023 toe met
EUR 1.716,1 miljoen.
Tabel 4 Omvang van de HGIS (x EUR 1 miljoen)1
MJN 2023

VJN 2023

Mutatie

HGIS-uitgaven

7.783,4

9.523,4

1.740

HGIS-ontvangsten

130,2

153,8

23,7

Omvang HGIS (uitgaven min ontvangsten)

7.653,2

9.369,6

1.716,4

1 De tabel bevat afrondingsverschillen.

De per saldo toename van het budget kent een aantal oorzaken. Enerzijds
stijgt het budget vanwege de doorwerking van de bijgestelde macro-cijfers
ten opzichte van eerdere raming zoals deze is opgesteld op Prinsjesdag
2022. Het beschikbare budget voor de HGIS beweegt mee met de
economische ontwikkeling. Het non-ODA-deel met het prijsniveau van het
Bruto Binnenlands Product (BBP) en de omvang van de Official
Development Aid (ODA) met de ontwikkeling van het Bruto Nationaal
Inkomen (BNI). De meest recente CPB-cijfers laten een hoger dan eerder
verwachte raming zien van zowel BBP alsook BNI.
Daarnaast heeft het kabinet de HGIS uitgaven verhoogd in het kader van
de oorlog in Oekraïne. In de hiernavolgende tabellen is een aantal
categorieën opgenomen die per onderdeel beknopt worden toegelicht.
Een meer uitgebreide toelichting is daarnaast ook in de verticale toelichting
van de Voorjaarsnota 2023 opgenomen en op de respectievelijke departe­
mentale begrotingen weergegeven.
Tabel 5 HGIS uitgaven (x EUR 1 miljoen)1
Stand HGIS-nota 2023
1) Aanpassing BNI/BBP raming
2) Eindejaarsmarge

7.783,5
66,6
95.1

3) Overboekingen van/naar HGIS

2.217.4

4) Kasschuif

‒ 661.6

5) Desalderingen
Stand Voorjaarsnota 2023

22,4
9.523,4

1 De tabel bevat afrondingsverschillen.

Toelichting uitgavenmutaties
Het uitgavenkader van de HGIS neemt per saldo toe met EUR 1.739,7 miljoen
ten opzichte van de stand die in de HGIS nota 2023 is gepresenteerd. Dit
kent de volgende oorzaken:
1. Op basis van wijzigingen in de CPB-ramingen voor het BNI (ODA) en
de prijscomponent van het BBP (non-ODA) is de omvang van de HGIS
op dit onderdeel gestegen met EUR 66,6 miljoen. Dit betreft met name
de ODA-middelen die hoofdzakelijk op de BHOS-begroting staan.
2. De eindejaarsmarge, die over 2022 is aangevraagd, is in 2023
toegevoegd aan de HGIS en verdeeld over voornamelijk de begrotingen
van Buitenlandse Zaken, Defensie en Infrastructuur en Waterstaat.
3. Er vinden meerdere overboekingen van en naar de HGIS plaats. Per
saldo kent de HGIS op dit onderdeel daardoor een stijging van ruim
EUR 2.217,4 miljoen. Een aantal in het oog springende mutaties betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

6

onder meer de toevoeging van budget aan de HGIS ten gevolge van
de oorlog in Oekraïne. Het kabinet heeft hiervoor EUR 2,5 miljard in 2023
beschikbaar gesteld voor militaire, diplomatieke en humanitaire steun.
Deze middelen worden uitgegeven via de begrotingen van Defensie,
Buitenlandse Zaken en BHOS. De ophoging van de Europese Vredesfa­
ciliteit staat conform Europese begrotingssystematiek in lopende prijzen
op de begroting, waardoor het buiten de HGIS budgetten is geplaatst.
Hierdoor neemt het HGIS-budget in 2023 af met EUR 293 miljoen. De
laatste in het oog springende mutatie is de jaarlijkse overheveling van
Buitenlandse Zaken aan Defensie voor de BSB-beveiliging van het
postennet. Hierdoor neemt de HGIS met EUR 25,2 miljoen af.
4. Op de begroting van Defensie een kasschuif verwerkt om de vervanging
van materiële steun aan Oekraïne te financieren. Daarnaast wordt er
EUR 4 miljoen voor de EPF vanuit toekomkstige jaren naar voren
gehaald. Hierdoor neemt de HGIS per saldo met EUR 661,6 miljoen af in
2023.
5. Het saldo van de desalderingen bestaat voornamelijk uit drie mutaties.
Enerzijds neemt het budget toe door een positieve desaldering van
consulaire ontvangsten op de begroting van Buitenlandse Zaken
(EUR 3,6 miljoen), hogere ontvangsten door verkoop van vastgoed
(EUR 11,1 mljoen) en hogere diverse ontvangsten op de BHOS begroting
(EUR 7,7 miljoen).
Tabel 6 HGIS ontvangsten (x EUR 1 miljoen)1
Stand HGIS-nota 2023

130,2

Mutaties

23,7

Stand Voorjaarsnota 2023

153,8

1 De tabel bevat afrondingsverschillen.

Toelichting ontvangstenmutaties
Het ontvangstenkader van de HGIS neemt per saldo toe met
EUR 23,7 miljoen ten opzichte van de stand die in de HGIS nota 2023 is
gepresenteerd. Het saldo van de desalderingen bestaat voornamelijk uit
drie mutaties. Enerzijds neemt het budget toe door een positieve
desaldering van consulaire ontvangsten op de begroting van Buitenlandse
Zaken (EUR 3,6 miljoen), hogere ontvangsten door verkoop van vastgoed
(EUR 11,1 miljoen) en hogere diverse ontvangsten op de BHOS begroting
(EUR 7,7 miljoen). Deze mutaties zijn ook gedesaldeerd met de uitgaven.
Daarnaast nemen de ontvangsten toe door een mutatie op de verwachte
ontvangsten van de NIO (EUR 1,2 miljoen). Deze ontvangsten worden niet
gedesaldeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

7

3 Beleid
3.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswijzigingen opgenomen die per
saldo leiden tot een verlaging van de geraamde uitgaven op de begroting
van Buitenlandse Zaken (V) met EUR 18,5 miljoen en daling van de
ontvangsten met EUR 18 miljoen.
De belangrijkste uitgavenmutaties bij de eerste suppletoire begroting
worden in onderstaande tabel weergegeven en toegelicht. De uitgebreide
toelichtingen zijn per beleidsartikel opgenomen in hoofdstuk 4.
Uitgaven
Tabel 7 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2023 (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikel­
nummer
Vastgestelde begroting 2023

Uitgaven
2023
13 113 330

Belangrijkste suppletoire mutaties
1) Goed functionerende internationale instellingen met een breed
draagvlak

1.1

11 025

2) Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal
verband

2.4

‒ 25 230

3) Afdrachten aan de Europese Unie

3.1

‒ 123 760

4) Een hechtere Europese waardengemeenschap

3.3

21 800

5) Samen met (keten) partners het personenverkeer reguleren

4.2

5 693

6) Apparaat; personeel

7.1.1

37 501

7) Apparaat; materieel

7.1.2

87 246

8) Nog onverdeeld (HGIS)

6.1

‒ 58 864

9) Overige mutaties

div.

Stand 1e suppletoire begroting 2023

26 112
13 094 853

Toelichting
1) Goed functionerende internationale instellingen met een breed draagvlak
Het uitgavenbudget neemt in 2023 toe vanwege een stijging van de
Nederlandse bijdrage aan de VN en door de organisatie van de Summit for
Democracy in maart 2023.
2) Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in internationaal
verband
Conform geldende systematiek wordt het budget voor de inzet op hoog
risicoposten overgeheveld naar het ministerie van Defensie voor de BSB
beveiliging van personeel van een aantal hoog-risicoposten.
3) Afdrachten aan de Europese Unie
De negatieve bijstelling van het budget voor Afdrachten aan de Europese
Unie is het saldo van hogere uitgaven dan verwacht voor btw-afdrachten en
invoerrechten en een lagere bni-afdracht.
4) Een hechtere Europese waardengemeenschap
Als gevolg van een kapitaalverhoging van de Council of Europe
Development Bank stijgt de Nederlandse bijdrage aan deze organisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

8

5) Samen met (keten) partners het personenverkeer reguleren
De stijging van de uitgaven voor consulaire informatiesystemen is deels
het gevolg van een verschuiving van uitgaven van 2022 naar 2023.
6) Personele uitgaven
De positieve bijstelling van het budget voor personele uitgaven betreft
voornamelijk de loon- en prijsontwikkeling.
7) Materiële uitgaven
De positieve bijstelling van het budget voor materiële uitgaven betreft de
loon- en prijsontwikkeling (EUR 22 miljoen), het toevoegen van eindejaars­
marge en de realisatie van de huisvestingsstrategie (EUR 39,7 miljoen)
middels de middelenafspraak uitgavenbudget.
8) Nog onverdeeld HGIS
De mutatie betreft het saldo van bijstellingen op grond van aanpassing van
Bbp-ramingen door het CPB, verwerking van de HGIS-eindejaarsmarge
2022, het verwerken van de loon- en prijsbijstellingen binnen de HGIS en
overboekingen naar diverse begrotingen zoals binnen de HGIS is overeen­
gekomen.
Ontvangsten
Tabel 8 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2023 (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikel­ Ontvangsten
nummer
2023
Vastgestelde begroting 2023

2 785 406

Belangrijkste suppletoire mutaties
1) Diverse ontvangsten EU

3.10

55 160

2) Europees herstelfonds

3.11

‒ 87 881

3) Diverse ontvangsten apparaat

7.10

11 100

4) Overige mutaties

div.

Stand 1e suppletoire begroting 2023

3 600
2 767 385

Toelichting
1) Diverse ontvangsten EU
De actualisatie van de perceptiekostenvergoeding leidt tot een verwachte
stijging van de ontvangsten met EUR 55 miljoen.
2) Europees herstelfonds
Naar aanleiding van het Raadsuitvoeringsbesluit voor het Herstel- en
Veerkrachtplan is de invulling van de geplande betaalverzoeken gewijzigd,
hetgeen leidt tot een kasschuif in de verwachte ontvangsten voor het
Europees Herstelfonds.
3) Diverse ontvangsten apparaat
De ontvangsten op apparaat stijgen in 2023 vanwege hogere verwachte
inkomsten uit de verkoop van vastgoed in het buitenland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

9

4 Beleidsartikelen
4.1 Artikel 1: Versterkte internationale rechtsorde
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Versterkte internationale rechtsorde (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties
Mutaties
Stand
Stand 1e
Mutaties
Mutaties Mutaties 1e
NvW,
1e
ontwerp
begroting
1e
suppletoire
1e
1e
suppletoire
moties,
begroting
suppletoire begroting suppletoire suppletoire suppletoire begroting
amende­
begroting begroting begroting
begroting
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

104 118

14 500

118 618

18 049

136 667

‒ 9 145

‒ 925

‒ 5 875

38 975

Programma-uitgaven totaal

130 845

14 500

145 345

13 094

158 439

5 869

5 460

5 200

5 386

waarvan juridisch verplicht

85%

Goed functionerende
internationale instellingen
met een breed draagvlak

49 305

14 000

63 305

11 445

74 750

3 360

2 470

2 470

2 470

750

0

750

0

750

0

0

0

0

0

0

0

2 550

2 550

0

0

0

0

Verenigde Naties

33 525

0

33 525

8 475

42 000

1 770

1 770

1 770

1 770

OESO

7 535

0

7 535

420

7 955

810

0

0

0

Internationaal Strafhof

3 910

0

3 910

0

3 910

780

700

700

700

Internationaal recht

3 585

14 000

17 585

0

17 585

0

0

0

0

Bescherming en bevordering
van mensenrechten

67 402

500

67 902

0

67 902

0

0

0

0

20 390

0

20 390

‒ 648

19 742

‒ 1393

‒ 1.318

‒ 1170

‒ 1170

Verplichtingen

2024

2025

2026

2027

Uitgaven:

1.1

86%

Subsidies (regelingen)
Internationaal recht
g

Opdrachten
Internationaal recht
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

1.2

Subsidies (regelingen)
Mensenrechtenfonds
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

1.3

Mensenrechtenfonds

37 362

0

37 362

648

38 010

1393

1.318

1170

1170

Mensenrechten multilateraal

9 650

500

10 150

0

10 150

0

0

0

0

Gastlandbeleid
internationale organisaties

14 138

0

14 138

1 649

15 787

2 509

2 990

2 730

2 916

4 400

0

4 400

1 349

5 749

2 449

2 550

2 730

2 916

Subsidies (regelingen)
Carnegiestichting
Bijdrage aan agentschappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

10

Mutaties via Vastgestelde Mutaties
Mutaties
Stand
Stand 1e
Mutaties
Mutaties Mutaties 1e
NvW,
1e
ontwerp
begroting
1e
suppletoire
1e
1e
suppletoire
moties,
begroting
suppletoire begroting suppletoire suppletoire suppletoire begroting
amende­
begroting begroting begroting
begroting
menten en
ISB

Vredespaleis

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

6 750

0

6 750

0

2024

2025

2026

2027

6 750

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Internationaal Strafhof
Speciaal Tribunaal Libanon
Nederland Gastland

858

0

858

0

858

0

0

0

0

1 500

0

1 500

300

1 800

0

0

0

0

630

0

630

0

630

60

440

0

0

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget in 2023 stijgt. Dit betreft diverse activiteiten en
bijdragen gerelateerd aan het tegengaan van straffeloosheid in Oekraïne,
een verhoging van de Nederlandse bijdrage aan de VN, de organisatie van
de Summit for Democracy en de aanpassing van meerjarige verplichtingen
binnen het Mensenrechtenfonds en Internationaal Recht.
In 2024 en 2026 dalen de verplichtingen binnen het Mensenrechtenfonds en
Internationaal recht, evenals de subsidieverplichting voor de Carnegie
Stichting. Het verplichtingenbudget voor de Nederlandse VN-bijdrage stijgt,
maar per saldo daalt het totale budget voor artikel 1 Versterkte interna­
tionale rechtsorde met ruim EUR 9 miljoen in 2024 en EUR 5,9 miljoen in
2026.
Het verplichtingenbudget in 2027 laat een aanzienlijke stijging zien. Dit is
met name toe te schrijven aan het aangaan van meerjarige verplichtingen
als gevolg van een geplande tender binnen het Mensenrechtenfonds.
Uitgaven
Artikelonderdeel 1.1
Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 1.1 ‘Goed functionerende interna­
tionale instellingen met een breed draagvlak’ neemt in 2023 toe vanwege
diverse activiteiten en bijdragen gerelateerd aan het tegengaan van straf­
feloosheid in Oekraïne (Internationaal recht, zie tweede incidentele
suppletoire begroting 2023), een stijging van de Nederlandse bijdrage aan
de VN en door de organisatie van de Summit for Democracy in maart 2023.
De verhoogde Nederlandse bijdrage aan de VN zorgt ook voor de stijging
van de uitgavenbudgetten op dit artikelonderdeel in de jaren 2024 tot en
met 2027.
Artikelonderdeel 1.2
De verschuivingen binnen het Mensenrechtenfonds zijn toe te schrijven aan
het feit dat, door verdere decentralisatie van het mensenrechtenfonds, meer
uitgaven als bijdrage zullen worden verstrekt.
Artikelonderdeel 1.3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

11

Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 1.3 is meerjarig verhoogd. Dit wordt
met name veroorzaakt door een stijging van de jaarlijkse subsidie aan de
Carnegie Stichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

12

4.2 Artikel 2: Veiligheid en stabiliteit
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Veiligheid en stabiliteit (Eerste suppletoire begroting) (bedragen
x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

289 455

84 250

373 705

‒ 18 667

Programma-uitgaven totaal

283 496

84 250

367 746

‒ 16 171

waarvan juridisch verplicht

76%

Goede internationale
samenwerking ter
bevordering van de eigen en
bondgenootschappelijke
veiligheid

15 455

75 000

90 455

3 288

565

0

565

NAVO

9 650

0

WEU

690

0

Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid

2 700

Veiligheidsfonds

1 850

Verplichtingen

2024

2025

2026

2027

355 038

‒ 7 513

‒ 5 195

1 807

10 852

351 575

‒ 5 342

‒ 3 970

‒ 2 275

6 553

93 743

3 678

5 278

7 350

9 400

0

565

0

0

0

0

9 650

3 500

13 150

3 950

5 550

7 350

9 400

690

60

750

0

0

0

0

0

2 700

‒ 272

2 428

‒ 272

‒ 272

0

0

0

1 850

0

1 850

0

0

0

0

0

75 000

75 000

0

75 000

15 400

0

15 400

1 822

17 222

272

272

0

0

Uitgaven:

2.1

93%

Subsidies (regelingen)
Atlantische Commissie
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

NAVO Oekraïne UCAP Trust
Fund
2.2

Bestrijding internationale
criminaliteit en terrorisme
Subsidies (regelingen)
Anti-terrorisme instituut

650

0

650

0

650

0

0

0

0

Contra-terrorisme

7 720

0

7 720

‒ 2 720

5 000

0

0

0

0

Cyber security

3 580

0

3 580

272

3 852

272

272

0

0

0

0

0

1 250

1 250

925

250

1 250

0

1 250

‒ 1 250

0

‒ 925

‒ 250

0

0

Global Forum on Cyber
Expertise
Opdrachten
Global Forum on Cyber
Expertise
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Contra-terrorisme

2.3

880

0

880

2 720

3 600

0

0

0

0

Cyber security

1 320

0

1 320

1 550

2 870

0

0

0

0

Wapenbeheersing

11 022

0

11 022

2 000

13 022

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

13

Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2024

2025

2026

2027

Opdrachten
OPCW en andere
ontwapeningsorganisaties

465

0

465

0

465

0

0

0

0

Conferentie New Tech 2022

0

0

0

2 000

2 000

0

0

0

0

IAEA

7 317

0

7 317

0

7 317

0

0

0

0

OPCW en andere
ontwapeningsorganisaties

1 320

0

1 320

0

1 320

0

0

0

0

CTBTO

1 920

0

1 920

0

1 920

0

0

0

0

211 797

8 250

220 047

‒ 25 600

194 447

‒ 11 292

‒ 9 520

‒ 9 625

‒ 2 847

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

2.4

Bevordering van veiligheid,
stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband
Subsidies (regelingen)
Nederland Helsinki Comité

28

0

28

0

28

0

0

0

0

Stabiliteitsfonds

25 000

0

25 000

0

25 000

0

0

0

0

Training buitenlandse
diplomaten

2 500

0

2 500

850

3 350

0

0

0

0

1 370

0

1 370

1 549

2 919

1 800

925

0

0

170

0

170

150

320

153

82

0

0

Opdrachten
Makandra
Bijdrage aan agentschappen
Makandra
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
OVSE

9 880

0

9 880

‒ 3 880

6 000

‒ 3 880

‒ 3 880

0

0

Stabiliteitsfonds

52 770

9 000

61 770

3 662

65 432

2 329

3 610

‒ 341

‒ 388

VN-contributie voor
crisisbeheersingsoperaties

94 849

‒ 750

94 099

‒ 2 746

91 353

‒ 11 912

‒ 10 475

‒ 9 502

‒ 2 460

0

0

0

45

45

218

218

218

1

Inzet hoog-risico posten

25 230

0

25 230

‒ 25 230

0

0

0

0

0

Bevordering van transitie in
prioritaire gebieden

29 822

1 000

30 822

2 319

33 141

2 000

0

0

0

Nederlands Fonds voor
Regionale Partnerschappen
MATRA

11 822

1 000

12 822

2 760

15 582

2 000

0

0

0

Nederlands Fonds voor
Regionale Partnerschappen
Shiraka

4 507

0

4 507

‒ 568

3 939

‒ 200

‒ 200

‒ 200

‒ 200

Overige
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

2.5

Subsidies (regelingen)

Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

14

Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB

Nederlands Fonds voor
Regionale Partnerschappen
Shiraka

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2024

2025

2026

2027

4 463

0

4 463

0

4 463

0

0

0

0

630

0

630

48

678

0

0

0

0

Nederlands Fonds voor
Regionale Partnerschappen
Shiraka

8 400

0

8 400

79

8 479

200

200

200

200

Ontvangsten

1 000

0

1 000

0

1 000

0

0

0

0

Doorberekening Defensie
2.10 diversen

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.40 Restituties programma's

1 000

0

1 000

0

1 000

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen
Nederlands Fonds voor
Regionale Partnerschappen
Shiraka
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget neemt in 2023 af met EUR 15,7 miljoen. Dit is met
name het gevolg van een overheveling naar het ministerie van Defensie
voor de beveiliging van hoog-risicoposten.
Uitgaven
Artikelonderdeel 2.1
Het budget voor goede international samenwerking stijgt in 2023. Dit is met
name het gevolg van een bijdrage van EUR 75 miljoen aan het Ukraine
Comprehensive Assistance Package Trust Fund (UCAP TF) van de NAVO,
zoals toegelicht in de tweede incidentele suppletoire begroting 2023.
Daarnaast stijgt de civiele bijdrage aan de NAVO de komende jaren als
gevolg van een contributieverhoging.
Artikelonderdeel 2.4
Conform geldende systematiek wordt het budget voor de inzet op hoogrisicoposten overgeheveld naar het ministerie van Defensie voor de BSBbeveiliging van personeel van een aantal hoog-risicoposten. Het budget
voor Crisisbeheersingsoperaties wordt meerjarig verlaagd ten behoeve van
de Council of Europe Development Bank (CEB), Carnegie-stichting en de VNcontributie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

15

4.3 Artikel 3: Effectieve Europese samenwerking
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Effectieve Europese samenwerking (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties
Mutaties
Stand
Stand 1e
Mutaties
Mutaties
Mutaties
NvW,
1e
ontwerp
begroting
1e
suppletoire
1e
1e
1e
moties,
begroting
suppletoire begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
amende­
begroting begroting begroting begroting
begroting
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

11 452 496

376 550

11 829 046

34 735 11 863 781

‒ 560 863

Programma-uitgaven totaal

11 557 597

0

11 557 597

‒ 97 752 11 459 845

waarvan juridisch verplicht

100%

Verplichtingen

2024

2025

2026

2027

79 206

170 038

150 231

‒ 462 242

179 654

272 350

247 183

Uitgaven:

3.1 Afdrachten aan de Europese
Unie

100%

11 409 093

0

11 409 093

‒ 123 760 11 285 333

‒ 559 071

80 998

169 830

150 023

BNI-afdrachten

5 117 680

BTW-afdrachten

1 276 364

0

5 117 680

‒ 368 333

4 749 347

‒ 712 047

‒ 76 827

‒ 19 100

‒ 82 291

0

1 276 364

22 993

1 299 357

23 660

24 346

25 052

Invoerrechten

25 779

4 834 846

0

4 834 846

221 580

5 056 426

129 316

133 479

163 878

206 535

Plastic-grondslag

180 203

0

180 203

0

180 203

0

0

0

0

3.2 Europees
Ontwikkelingsfonds

100 313

0

100 313

0

100 313

0

0

0

0

100 313

0

100 313

0

100 313

0

0

0

0

11 000

0

11 000

21 800

32 800

7 261

7 261

7 261

0

11 000

0

11 000

0

11 000

0

0

0

0

0

0

0

21 800

21 800

7 261

7 261

7 261

4 788

0

4 788

208

4 996

208

208

208

208

348

0

348

0

348

0

0

0

0

190

0

190

0

190

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Europees Ontwikkelingsfonds
3.3 Een hechtere Europese
waardengemeenschap
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Raad van Europa
Kapitaalaanvullingen bij
regionale ontwikkelingsbank
3.4 Versterkte Nederlandse
positie in de Unie
Subsidies (regelingen)
EIPA
Opdrachten
Europa College
beurzenprogamma
Programmatische
ondersteuning: Taskforce
Verenigd Koninkrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

16

Mutaties via Vastgestelde Mutaties
Mutaties
Stand
Stand 1e
Mutaties
Mutaties
Mutaties
NvW,
1e
ontwerp
begroting
1e
suppletoire
1e
1e
1e
moties,
begroting
suppletoire begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
amende­
begroting begroting begroting begroting
begroting
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

EU-sanctiebeleid

2024

2025

2026

2027

0

0

0

208

208

208

208

208

208

4 250

0

4 250

0

4 250

0

0

0

0

32 403

0

32 403

4 000

36 403

89 360

91 187

95 051

96 952

32 403

0

32 403

4 000

36 403

89 360

91 187

95 051

96 952

2 708 961

0

2 708 961

‒ 32 721

2 676 240

‒ 93 834

460 136

570 312

51 634

1 208 711

0

1 208 711

55 160

1 263 871

32 329

33 370

40 970

51 634

1 208 711

0

1 208 711

55 160

1 263 871

32 329

33 370

40 970

51 634

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1 500 000

0

1 500 000

‒ 87 881

1 412 119

‒ 126 163

426 766

529 342

0

250

0

250

0

250

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Benelux bijdrage
3.5 Europese Vredesfaciliteit
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Europese Vredesfaciliteit

Ontvangsten
3.10 Diverse ontvangsten EU
Invoerrechten
Overige ontvangsten EU
3.11 Europees herstelfonds
3.30 Restitutie Raad van Europa

Tabel 12 Uitsplitsing verplichtingen
Mutaties via Vastgestelde Mutaties
Mutaties
Stand
Stand 1e
Mutaties
Mutaties
Mutaties
NvW,
1e
ontwerp
begroting
1e
suppletoire
1e
1e
1e
moties,
begroting
suppletoire begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
amende­
begroting begroting begroting begroting
begroting
menten en
ISB

Verplichtingen

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

376 550

11 829 046

11 452 496

garantieverplichtingen
overige verplichtingen

34 735 11 863 781
110 704

11 452 496

376 550

11 829 046

2024

2025

2026

2027

‒ 560 863

79 206

170 038

150 231

‒ 560 863

79 206

170 038

150 231

110 704

‒ 75 969 11 753 077

Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen op artikelonderdeel 3.1 Afdrachten aan de Europese Unie
muteren mee met de uitgaven, zoals hieronder toegelicht. Daarnaast stijgt
het verplichtingenbudget in 2023 door de verhoging van de Nederlandse
bijdrage aan de Council of Europe Development Bank (CEB) en aan de
Europese Vredesfaciliteit (EPF).
Uitgaven
Artikelonderdeel 3.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

17

Bij de eerste suppletoire begroting worden de ramingen van de afdrachten
aan de Europese Unie in 2023 in totaal met EUR 124 miljoen en in 2024 met
EUR 559 miljoen naar beneden bijgesteld. In 2025-2027 gaat het om een
bijstelling naar boven. Deze wijzigingen zijn te verklaren door bijstellingen
van de bni- en btw- afdrachten en de invoerrechten.
De bni-afdracht wordt in 2023 met EUR 368 miljoen naar beneden bijgesteld.
Er zijn verschillende mutaties die hieraan ten grondslag liggen. De grootste
mutatie volgt uit de verwerking van de vijfde aanvullende Europese
begroting (Draft Amending Budget 5; DAB5) uit 2022, waarin de raming van
de invoerrechten op EU-niveau werd bijgesteld. Dit leidt voor Nederland tot
een meevaller op de bni-afdracht van EUR 180 miljoen. De verwerking van
DAB5 is over de jaargrens heen geschoven (van 2022 naar 2023), omdat
de betaling door late aanname van deze DAB in 2023 valt. Op 12 april jl.
publiceerde de Commissie de tweede aanvullende Europese begroting
(DAB2) van 2023. In DAB2 verwerkt de Commissie het verschil tussen de
inkomsten en uitgaven (het surplus) van 2022 in de Europese begroting van
2023. De definitieve implementatie van de Europese begroting van 2022
leidt tot een surplus van EUR 2.519 miljoen. Voor Nederland leidt het surplus
tot EUR 149 miljoen lagere bni-afdracht in 2023.
Daarnaast is sprake van een meevaller van EUR 125 miljoen op de bnikorting. Door de hoge inflatie en de afspraak dat de bni-kortingen jaarlijks
bijgesteld worden met de EU-bbp deflator, is sprake van een grotere stijging
van de korting dan in eerdere jaren. Dit leidt ook tot een meevaller in de
jaren 2024-2027. Verder is er nog een technische mutatie onderdeel van de
EUR 125 miljoen meevaller; die leidt tot een meevaller van ca.
EUR 25 miljoen. Deze technische mutatie leidt in 2024 ook nog tot een
meevaller van EUR 54 miljoen, maar in 2025-2027 tot een tegenvaller.
Tegenover dit saldo van meevallers staat ook een verschuiving van de
nacalculatie over 2021 van EUR 87 miljoen naar 2023. Deze nacalculatie was
geboekt in 2022 (jaar t op moment van publicatie), maar door een wijziging
in de Making Available Regulation wordt de nacalculatie voortaan in het jaar
t+1 geboekt. Hierdoor komt het saldo van de bni-afdrachten in 2023 in totaal
op een meevaller van EUR 368 miljoen.
In 2024 is er tevens een relatief grote meevaller te melden. De nacalculatie
over 2022 leidt tot een meevaller van EUR 556 miljoen in 2024. Deze
meevaller voor Nederland ten opzichte van eerdere jaren en de andere euro
landen is te verklaren door het vervallen van een aantal Eurostat voorbe­
houden (o.a. onderwaardering van het aan buitenlandse eigenaren toe te
rekenen inkomen) die eerder aangehouden zijn.
De btw-afdrachten in 2023 worden bijgesteld met ca. EUR 23 miljoen euro.
Hieraan ligt één mutatie ten grondslag die een technische wijziging in de
raming betreft. Deze mutatie heeft dezelfde orde van grootte effect voor
2024-2027.
De invoerrechten worden door een technische correctie met
EUR 222 miljoen naar boven bijgesteld. Dit heeft twee oorzaken. Voor
EUR 211 miljoen is het een gevolg van een bijstelling van de raming van
de invoerrechten op basis van CEP-cijfers. Bij de invoerrechten treedt er
gedurende het jaar onbedoeld een saldo-effect op. Dit verschil ontstaat
doordat er aan de inkomsten- en uitgavenkant van de Rijksbegroting een
andere raming wordt gebruikt, respectievelijk de raming van het ministerie
van Financiën en de raming van de Europese Commissie. Er wordt drie keer
per jaar een actualisatie geboekt op de invoerrechten en de perceptieko­
stenvergoeding om te corrigeren voor dit saldo-effect en zodat de nationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

18

ramingen van de inkomsten- en uitgavenkant van de invoerrechten gelijk
zijn aan elkaar. Deze bijstelling van de raming heeft ook effect op de jaren
2024-2027. Daarnaast is er een incidentele nabetaling geweest op de invoer­
rechten voor bruto EUR 10,4 miljoen (netto EUR 8 miljoen). Het betreft
diverse dossiers waarvan in overleg met de Europese Commissie is
vastgesteld dat Nederland invoerrechten verschuldigd is.
Artikelonderdeel 3.3
Als gevolg van een kapitaalverhoging van de Council of Europe
Development Bank stijgt de Nederlandse bijdrage aan deze organisatie.
De uitgaven hiervoor vinden plaats in het jaar 2023 (gefinancierd vanuit
het steunpakket voor Oekraïne) en in de periode 2024-2026 en zorgen voor
een meerjarige opwaartse bijstelling van het uitgavenbudget op dit artike­
londerdeel.
Artikelonderdeel 3.5
In 2023 nemen de uitgaven voor de EPF toe door een verschuiving van
betalingen tussen meerdere jaren. De opwaartse bijstelling van het uitga­
venbudget in de periode 2024-2027 is toe te schrijven aan een verhoging
van de Nederlandse bijdrage resulterend uit twee ophogingen van het EPF­
financieringsplafond (incidentele suppletoire begroting 2023 en tweede
incidentele suppletoire begroting 2023).
Ontvangsten
Artikelonderdeel 3.10
Nederland ontvangt een perceptiekostenvergoeding. Deze perceptiekosten­
vergoeding is 25% van de afdracht van de invoerrechten aan de EU en dient
ter dekking van de kosten die de Douane maakt. Deze korting geldt ook voor
eventuele nabetalingen. De perceptiekostenvergoeding wordt bij eerste
suppletoire begroting met EUR 55 miljoen naar boven bijgesteld. Dit is voor
EUR 53 miljoen een gevolg van een bijstelling van de raming van de invoer­
rechten op basis van CEP-cijfers. Bij de invoerrechten treedt er gedurende
het jaar onbedoeld een saldo-effect op. Dit verschil ontstaat doordat er aan
de inkomsten- en uitgavenkant van de Rijksbegroting een andere raming
wordt gebruikt, respectievelijk de raming van het ministerie van Financiën
en de raming van de Europese Commissie. Er wordt drie keer per jaar een
actualisatie geboekt op de invoerrechten en de perceptiekostenvergoeding
om te corrigeren voor dit saldo-effect. Deze bijstelling van de raming heeft
ook effect op de jaren 2024-2027. Daarnaast leiden de incidentele nabeta­
lingen op de invoerrechten tot EUR 2 miljoen hogere ontvangsten op de
perceptiekosten.
Artikelonderdeel 3.11
Naar aanleiding van het Raadsuitvoeringsbesluit voor het Herstel- en
Veerkrachtplan is de invulling van de geplande betaalverzoeken gewijzigd,
hetgeen leidt tot een kasschuif in de verwachte ontvangsten voor het
Europees Herstelfonds. Daarnaast worden de geraamde ontvangsten in
2026 opgehoogd met EUR 735 miljoen. Dit zijn de verwachtte ontvangsten
vanwege een uitbreiding van het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP) met
REPowerEU en bevatten ook overgehevelde middelen uit de Brexit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

19

Adjustment Reserve. De ontvangsten zijn onder voorbehoud van een
positieve beoordeling van de Europese Commissie en goedkeuring van
de Raad van de Europese Unie van het uitgebreide HVP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

20

4.4 Artikel 4: Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse waarden
(Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB

Verplichtingen

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2024

2025

2026

2027

51 845

5 250

57 095

17 603

74 698

5 215

6 359

5 471

4 588

Programma-uitgaven totaal

54 978

5 250

60 228

16 469

76 697

5 215

6 359

5 471

4 588

waarvan juridisch verplicht

63%

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het
buitenland

9 223

250

9 473

4 059

13 532

1 900

1 900

1 900

1 900

1 560

0

1 560

700

2 260

0

0

0

0

540

0

540

0

540

0

0

0

0

Consulaire bijstand

409

0

409

‒ 15

394

0

0

0

0

Reisdocumenten en
verkiezingen

2 550

0

2 550

0

2 550

0

0

0

0

400

0

400

0

400

0

0

0

0

3 298

250

3 548

3 840

7 388

2 366

2 366

2 366

2 366

466

0

466

‒ 466

0

‒ 466

‒ 466

‒ 466

‒ 466

18 170

0

18 170

5 693

23 863

793

900

900

900

Uitgaven:

4.1

78%

Subsidies (regelingen)
Gedetineerdenbegeleiding
Inkomensoverdrachten
Gedetineerdenbegeleiding
Opdrachten

Consulaire opleidingen
Consulaire
informatiesystemen
Loket buitenland
4.2

Samen met (keten) partners
het personenverkeer
reguleren
Opdrachten
Ambtsberichtenonderzoek

150

0

150

0

150

0

0

0

0

2 858

0

2 858

0

2 858

0

0

0

0

80

0

80

0

80

0

0

0

0

14 054

0

14 054

5 693

19 747

793

900

900

900

Asiel en migratie

1 028

0

1 028

0

1 028

0

0

0

0

Grotere buitenlandse
bekendheid met de
Nederlandse cultuur

7 475

5 000

12 475

187

12 662

0

0

0

0

Visumverlening
Legalisatie en verificatie
Consulaire
informatiesystemen
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

4.3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

21

Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2024

2025

2026

2027

Subsidies (regelingen)
Internationaal cultuurbeleid

5 154

5 000

10 154

‒ 1 140

9 014

‒ 578

0

0

0

Internationaal cultuurbeleid

2 321

0

2 321

1 327

3 648

578

0

0

0

Uitdragen Nederlandse
waarden en belangen

20 110

0

20 110

6 530

26 640

2 522

3 559

2 671

1 788

800

0

800

0

800

0

0

0

0

3 058

0

3 058

814

3 872

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

4.4

Subsidies (regelingen)
Instituut Clingendael
Programma ondersteuning
buitenlands beleid
Internationale manifestaties
en diverse bijdragen

49

0

49

0

49

0

0

0

0

2 229

0

2 229

0

2 229

0

0

0

0

Onderzoeksprogramma

50

0

50

0

50

0

0

0

0

Academische Leerstoel Anton
de Kom

143

0

143

201

344

57

62

133

180

Publieksdiplomatie

Opdrachten
Adviesraad Internationale
vraagstukken

525

0

525

110

635

72

72

72

72

Instituut Clingendael

2 573

0

2 573

470

3 043

1 000

1 000

1 000

1 000

Bezoeken VIPS en uitgaven CD
en Internationale organisaties

1 000

0

1 000

0

1 000

0

0

0

0

Algemene voorlichting

2 790

0

2 790

‒ 1 200

1 590

0

0

0

0

Koninklijk Huis - inkom. en
uitg. bezoeken, off.
ontvangsten

2 000

0

2 000

0

2 000

0

0

0

0

27

0

27

0

27

0

0

0

0

Onderzoeksprogramma

1 820

0

1 820

317

2 137

1 180

2 425

1 466

536

Conferentie uitdragen
Nederlandse waarden en
belangen

0

0

0

4 000

4 000

China-strategie

Bijdrage aan agentschappen
Algemene voorlichting
Verkeersnotificaties

0

0

0

1 200

1 200

0

0

0

0

400

0

400

0

400

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Europese bewustwording

250

0

250

618

868

213

0

0

0

Publieksdiplomatie

2 396

0

2 396

0

2 396

0

0

0

0

Ontvangsten

43 774

0

43 774

3 600

47 374

0

0

0

0

9 200

0

9 200

0

9 200

0

0

0

0

4.10 Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het
buitenland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

22

Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
Stand
NvW,
ontwerp
begroting suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
moties,
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
amende­
menten en
ISB
2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2024

2025

2026

2027

4.20 Consulaire dienstverlening
aan vreemdelingen

34 300

0

34 300

3 600

37 900

0

0

0

0

4.40 Doorberekening Defensie
diversen

74

0

74

0

74

0

0

0

0

4.41 Ontvangsten
verkeersnotificaties

200

0

200

0

200

0

0

0

0

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor het onderdeel Consulaire dienstverlening en
uitdragen Nederlandse waarden stijgt vooral omdat aanvullende middelen
voor consulaire informatiesystemen zijn opgenomen in de begroting. In
principe stijgen de verplichtingen mee met de uitgaven.
Daarnaast zijn er verplichtingen opgenomen voor een internationale
conferentie over het feministisch buitenlandbeleid. Ten slotte is er een
stijging voor programma’s voor ondersteuning buitenlands beleid (POBB).
Uitgaven
Artikelonderdeel 4.1
Het budget voor consulaire dienstverlening neemt toe. Een reden hiervoor
is dat vertraagde uitgaven uit 2022 voor gedetineerdenbegeleiding en
uitgaven voor consulaire informatiesystemen doorschuiven naar 2023.
Een klein deel van deze stijging komt doordat er rekening is gehouden met
de inflatie voor de informatiesystemen.
Het project Loket Buitenland is in 2022 beeindigd en opgegaan in Nederland
Wereldwijd en wordt daar verder doorontwikkeld. Het beschikbare budget
is hierdoor meerjarig overgeheveld naar Consulaire Informatiesystemen
(EUR 466.000 per jaar). Hiervoor wordt ook EUR 1,7 miljoen overgeheveld
van apparaat (artikel 7.1.1) naar Consulaire Informatiesystemen.
Artikelonderdeel 4.2
De stijging voor consulaire informatiesystemen is deels het gevolg van
een verschuiving van uitgaven van 2022 naar 2023. Er worden uitgaven
gedaan om te kunnen voldoen aan de voorwaarden voor de BMVI-subsidie
(het instrument voor grensbeheer en visa). De uitgaven worden gedesal­
deerd met ontvangstenartikel 4.20. In deze stijging is ook rekening
gehouden met de inflatie voor de informatiesystemen door een loonprijs­
bijstelling.
Artikelonderdeel 4.3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

23

De budgetten voor het internationaal cultuur beleid nemen in 2023 toe door
extra uitgaven voor het behoud van cultuur in Oekraïne, zoals voortzetting
van noodhulp voor stabilisatie en behoud beschadigd erfgoed en tegengaan
van illegale handel in ontvreemde cultuurgoederen. Dit is toegelicht in de
tweede incidentele suppletoire begroting 2023. Daarnaast wordt er gewerkt
aan kennisopbouw voor samenwerking in programma’s o.a. voor collectie­
behoud, herstel van erfgoed en ruimtelijke architectuur en behoud van
talent en professioneel niveau van (uitvoerende) kunstenaars door voort­
zetting van training, repetities en uitvoering.
Artikelonderdeel 4.4
Het budget voor POBB (Programma Ondersteuning Buitenland Beleid)
wordt voor 2023 verhoogd. Met name de oorlog in de Oekraine is
bedreigend voor mondiale veiligheid en internationale orde. De nieuwe
geopolitieke realiteit, de veranderende Europese veiligheidsstructuur
vragen om extra inzet van het instrument POBB. Via deze intensivering blijft
het POBB een flexibel instrument ter ondersteuning van de agenda's van
de bewindspersonen met politiek relevante projecten, versterking van het
Nederlandse profiel en bevorderen van bilaterale betrekkingen en multila­
terale samenwerking.
In het najaar van 2023 zal er een internationale conferentie over feministisch
buitenlandbeleid worden gehouden. Deze conferentie is gemeenschap­
pelijk met BHOS en is dus 50% ODA.
Voor de Academische Leerstoel Anton de Kom stijgt het budget voor 2023
door de toevoeging van eindejaarsmarge uit 2022. Voor de andere jaren is
er extra budget beschikbaar om de leerstoel definitief te kunnen implemen­
teren.
De budgetten voor AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken) stijgen.
Voor 2023 door de toevoeging van de eindejaarsmarge uit 2022. Voor de
overige jaren is er extra budget beschikbaar gesteld.
Voor de intensivering van de China strategie wordt er voor 2024 tot en met
2028 een bedrag van EUR 1 miljoen overgeheveld van artikel 7.
Voor de uitvoering van de motie Koole II inzake burgerdialogen en opstellen
communicatiestrategie is er voor 2023 en 2024 budget beschikbaar gesteld.
De verhoging van het Onderzoeksprogramma betreft een overboeking van
het ministerie van Defensie voor het NIOD onderzoek naar de Nederlandse
inzet in Afghanistan.
Het budget voor Instituut Clingendael stijgt voor 2023. Dit komt door de
toevoeging van de eindejaarsmarge uit 2022. Daarnaast betreft het een
overboeking van het ministerie van J&V voor enkele onderzoeken.
Verder stijgen de budgetten voor Europese bewustwording en Algemene
Voorlichting door de toevoeging van de eindejaarsmarge uit 2022.
Ontvangsten
Artikelonderdeel 4.20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

24

De ontvangsten voor consulaire dienstverlening aan vreemdelingen stijgen
door de ontvangsten van een BMVI-subsidie. Deze ontvangsten waren in
eerste instantie in 2022 verwacht. Voor 2023 is een bedrag van
EUR 3,6 miljoen begroot. Deze ontvangsten worden gedesaldeerd met
artikel 4.2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

25

5 Niet-beleidsartikelen
5.1 Artikel 5: Geheim
Tabel 14 Budgettaire gevolgen van niet - beleid artikel 5 Geheim (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x
€ 1.000)Algemeen (bedragen x € 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e
NvW, moties, begroting
suppletoire
amende­
begroting
menten en
ISB

Stand
ontwerp
begroting

Stand 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

2024

2025

2026

2027

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

5.10

Geheim

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

26

5.2 Artikel 6: HGIS onverdeeld
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van niet - beleid artikel 6 Nog onverdeeld (Eerste suppletoire begroting) (bedragen
x € 1.000)
Stand
ontwerp
begroting

Verplichtingen

Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e
NvW, moties, begroting
suppletoire
amende­
begroting
menten en
ISB

Stand 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

2024

2025

2026

2027

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

60 465

0

60 465

‒ 58 864

1 601

‒ 30 897

‒ 34 902

‒ 55 978

‒ 60 104

60 465

0

60 465

‒ 58 864

1 601

‒ 30 897

‒ 34 902

‒ 55 978

‒ 60 104

60 465

0

60 465

‒ 58 864

1 601

‒ 30 897

‒ 34 902

‒ 55 978

‒ 60 104

Uitgaven:
Uitgaven
totaal

6.1

Nog
onverdeeld
(HGIS)

Toelichting
Het budget voor het artikel -Nog onverdeeld- heeft betrekking op de HGIS
en dit neemt structureel af. De reeks binnen dit artikel is met name bedoeld
om jaarlijks de loon- en prijsbijstelling te kunnen uitkeren en incidentele
initiatieven of tegenvallers mee te dekken. De mutatie betreft het saldo van
bijstellingen op grond van aanpassing van Bbp-ramingen door het CPB,
verwerking van de HGIS-eindejaarsmarge 2022, het verwerken van de loonen prijsbijstellingen binnen de HGIS en overboekingen naar diverse
begrotingen zoals binnen de HGIS is overeengekomen. Binnen de HGIS is
budget vrijgemaakt voor het oplossen van een aantal knelpunten,
waaronder de Wereldtentoonstelling Osaka, opvolging van de Waterconfe­
rentie in New York en het opvangen van verhogingen van verschillende
contributies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

27

5.3 Artikel 7: Apparaat
Tabel 16 Budgettaire gevolgen van niet - beleid artikel 7 Apparaat (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x
€ 1.000)
Mutaties via Vastgestelde Mutaties 1e
NvW,
begroting
suppletoire
moties,
begroting
amende­
menten en
ISB

Stand
ontwerp
begroting

7.1.13

Stand 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

Mutaties 1e
suppletoire
begroting

2024

2025

2026

2027

2023

2023

2023

2023

2023

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

Verplichtingen

921 949

0

921 949

124 747

1 046 696

91 858

62 203

51 838

51 376

Uitgaven

921 949

0

921 949

124 747

1 046 696

85 358

62 203

51 838

51 376

Personele
uitgaven

617 182

0

617 182

37 501

654 683

44 213

41 403

41 403

41 403

Eigen
personeel

605 182

0

605 182

37 501

642 683

44 213

41 403

41 403

41 403

Inhuur
extern

12 000

0

12 000

0

12 000

0

0

0

0

Overige
personele
uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Materiele
uitgaven

304 767

0

304 767

87 246

392 013

41 145

20 800

10 435

9 973

ICT

67 711

0

67 711

4 486

72 197

4 702

4 702

4 702

4 702

Bijdragen
aan SSO's

49 347

0

49 347

4 800

54 147

4 800

4 800

4 800

4 800

Overige
materieel

187 709

0

187 709

77 960

265 669

31 643

11 298

933

471

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

31 671

0

31 671

11 100

42 771

0

0

0

0

7.10

Diverse
ontvangsten

31 671

0

31 671

11 100

42 771

0

0

0

0

7.11

Koersverschillen

0

0

0

0

0

0

0

0

0

7.1.14

7.2

Koersverschillen

Toelichting
Verplichtingen
Binnen het apparaatsartikel zijn de verplichtingen gelijk aan de uitgaven.
Het verplichtingenbudget wordt daarmee gelijkgetrokken.
Uitgaven
Artikelonderdeel 7.1.1
De uitgaven voor personeel nemen meerjarig toe. De belangrijkste
meerjarige mutaties zijn:
– De budgetten stijgen door de loon- en prijsontwikkeling, waardoor het
budget zowel voor het personeel in Nederland als op de posten stijgt.
Deze uitgaven worden vanuit de voorziening binnen de HGIS gefinan­
cierd. In totaal stijgen de budgetten hierdoor met ongeveer
EUR 41 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

28

–

Verder wordt EUR 1,7 miljoen overgeheveld naar artikel 4.1 voor het
Loket Buitenland.

Artikelonderdeel 7.1.2
De uitgaven op materieel gebied nemen meerjarig toe. De belangrijkste
meerjarige mutaties zijn:
– De budgetten stijgen door de loon- en prijsontwikkeling, waardoor het
budget ten aanzien van ICT en overige materiële uitgaven toeneemt.
Deze uitgaven worden vanuit de voorziening binnen de HGIS gefinan­
cierd. In totaal stijgen de budgetten hierdoor met ongeveer
EUR 22 miljoen.
– De eindejaarsmarge 2022 wordt in 2023, 2024 en 2025 weer opnieuw
ingezet.
– In 2020 is EUR 26 miljoen aan generale middelen aan de BZ-begroting
toegevoegd om de toenmalige uitdagingen op het gebied van veiligheid
op een aantal hoog risico posten op te lossen. Een deel van deze
middelen was bestemd voor de post in Kabul, maar gegeven de ontwik­
kelingen in Afghanistan is een deel van deze generale middelen niet tot
besteding gekomen. Zodoende vloeit EUR 13 miljoen terug naar het
generale beeld.
– Tot slot wordt er middels de middelenafspraak uitgavenbudget ten
aanzien van de realisatie van de huisvestingsstrategie EUR 39,7 miljoen
toegevoegd in 2023. Dit budget is nodig om opvolging te geven aan de
huisvestingsstrategie van het ministerie om de huisvestingsportefeuille
doelmatig, duurzaam, veilig en toekomstbestendig te maken.
Ontvangsten
Ten opzichte van de begroting nemen de ontvangsten in 2023 toe. Dit komt
door verwachte inkomsten uit de verkoop van vastgoed in het buitenland.
Deze ontvangsten worden gebruikt om investeringen te realiseren binnen
de kaders van de huisvestingsstrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 350 V, nr. 2

29