Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 338

Evaluatie Wet College voor de rechten van de
mens

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 november 2015
1. Inleiding
In oktober 2012 ging het College voor de Rechten van de Mens (hierna
CRM of College) van start. In de wet CRM zijn de taken en verantwoordelijkheden van het College opgenomen. Het College is het Nederlandse
nationale mensenrechteninstituut (NHRI) zoals bedoeld in de Paris
Principles1. In mei 2014 verkreeg het College van de Verenigde Naties de
zgn. A-status die wordt verleend wanneer een instituut volledig in
overeenstemming met de Paris Principles opereert. Een adequate
financiering maakt daar onderdeel van uit. Deze status geeft onder meer
toegang tot en spreekrecht in verschillende VN-gremia.
In de memorie van toelichting behorend bij de wet CRM is bepaald dat
twee jaar na de oprichting van het College een financiële evaluatie
plaatsvindt van de werkzaamheden en het functioneren van het College
(Kamerstuk 32 467, nr. 3). Afhankelijk van de uitkomsten van deze
evaluatie zal – aldus de memorie van toelichting – het kabinet vaststellen
wat de structurele financieringsbehoefte voor de periode daarna is en
zorgdragen voor de dekking hiervan. De financiële evaluatie is onder
auspiciën van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie
Centrum uitgevoerd door het onderzoeksbureau Pro Facto, in opdracht
van het CRM en het Ministerie van VenJ. U treft het onderzoek, alsmede
de reactie hierop van het CRM hierbij aan2. Overigens wordt de werking
van de wet CRM in den brede, alsmede die van de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen en artikel 646 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek elke vijf jaar door het College onderzocht3. Dit
onderzoek vindt plaats in 2017.

1

VN Resolution 48/134 of 1993.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
3
Artikel 22 wet CRM.
2

kst-34338-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

1

Hierna volgen de conclusies en aanbevelingen uit het rapport van de
financiële evaluatie (pg. 69 e.v.) met daarbij het oordeel van het CRM en
mijn reactie op beiden.
2. Doet het College de goede dingen?
De onderzoekers stellen vast dat het College op grondige zorgvuldige
wijze strategieën voor de korte en langere termijn heeft ontwikkeld.
Stakeholders en deskundigen zijn over het algemeen positief over de
verrichtingen van het CRM. Voor zover stakeholders uitgesproken
opvattingen formuleren zijn zij met het College van mening dat de
verwezenlijking van de ambities met betrekking tot educatie en
voorlichting achterblijven bij wat men zou wensen. De onderzoekers
concluderen dat het College er in is geslaagd op een verantwoorde wijze
prioriteiten te stellen en om deze keuzen op een voor ingevoerde
deskundigen en stakeholders herkenbare wijze ten uitvoer te brengen. Het
College gaat in zijn reactie niet specifiek in op deze conclusie. Waar het
gaat om de inspanningen van het College op het terrein van de mensenrechteneducatie komt dit aan de orde in paragraaf 3.
Reactie
Zonder inhoudelijk te willen oordelen over de strategische keuzes van het
College, onderschrijf ik de conclusie uit het onderzoek op hoofdlijnen. Uit
het onderzoek blijkt dat de gekozen richting en aandachtsgebieden van
het College zorgvuldig tot stand komen. De inzet door het College van een
integraal afwegingskader in combinatie met het meerjarig strategisch plan
maakt dit keuzeproces voor een ieder transparant. Uit het Jaarverslag
2014 komt tevens naar voren dat het CRM zich daar inzet waar het bereik
het grootst is. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de hoge respons op voorlichtingscampagnes van het CRM over bijvoorbeeld het VN verdrag inzake de
rechten van personen met een handicap en over het weigeren van
leerlingen met een beperking. Ook de opvolgingspercentages van
oordelen van het College met een incidentele of structurele maatregel is
hoog, namelijk rond de 80%.
3. Doet het College de dingen goed?
De geraadpleegde deskundigen en stakeholders zijn – zo melden de
onderzoekers – mét het College van oordeel dat de verwezenlijking van de
ambities van het College op het terrein van voorlichting en educatie
achterblijven bij wat wenselijk is. De meerderheid van hen deelt echter
niet de opvatting dat het College zelf op dit terrein een veel groter aandeel
in de uitvoering op zich zou moeten nemen. Anders gezegd, men acht het
niet vanzelfsprekend dat het College genoodzaakt is zelf meer rechtstreeks
op het onderwijsveld gerichte activiteiten te ontplooien. Meer in het
algemeen vonden veel stakeholders en deskundigen dat het College meer
aandacht zou moeten besteden aan het «aanvullende» karakter van een
aantal van de door het College uit te voeren taken. Op het terrein van
voorlichting en educatie bijvoorbeeld zou dat kunnen betekenen dat het
College ervoor kiest een sterkere stimulerende, adviserende en coördinerende rol te spelen bij voorlichtingsinitiatieven uitgevoerd door andere
organisaties. De onderzoekers menen dat het onderhavige onderzoek zich
er echter niet voor leent over deze kwestie definitieve conclusies te
trekken. Wel is gebleken dat in de beleidsvorming van het College de
mogelijke betrokkenheid van derden niet steeds de aandacht heeft
gekregen die men zou mogen verwachten. De onderzoekers bevelen
daarom aan (aanbeveling 1) dat het College er goed aan zou doen om in
de toekomst bij het maken van strategische keuzes en het stellen van
prioriteiten uitdrukkelijker de mogelijke bijdragen van andere organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

2

en instellingen op het terrein van de mensenrechten aan de taakstelling
van het College te betrekken.
Het CRM stelt in zijn reactie op deze aanbeveling dat het zich er terdege
van bewust is dat waar mogelijk en nuttig moet worden samengewerkt,
maar zich niet herkent in de kritiek dat het bij de keuze van activiteiten te
weinig beziet of niet andere partijen een rol kunnen spelen. De «toegevoegde waarde» van het College is, zo stelt het CRM, een van de criteria in
het afwegingskader dat het College hanteert om te beslissen of het
bepaalde acties wel of niet zal ondernemen. Bij de wettelijke taak op het
terrein van educatie is ook een ander criterium, te weten «draagvlak/
bewustwording», van wezenlijk belang. Waar mogelijk wordt daarom
altijd samenwerking gezocht. In het geval van educatie is dat, zo stelt het
CRM, in eerste instantie met de verantwoordelijke bewindspersoon
geprobeerd. Toen dat niet tot concrete resultaten leidde, is vervolgens de
samenwerking aangegaan met onderwijsorganisaties, scholen, educatieve
uitgeverijen, ngo’s en onderwijsspecialisten. Het CRM stelt dat samenwerking als deze noodzakelijk is om realisatie van de wettelijke opgave
van educatie tot stand te brengen, maar dat samenwerking op een
dergelijke schaal een grote inspanning, en dus menskracht en budget
vergt. Het College ziet de aanbeveling uit het onderzoek daarom vooral als
een aansporing deze afweging nog duidelijker te expliciteren.
Reactie
Graag ga ik, mede namens de Minister en Staatssecretaris van OCW, wat
uitgebreider in op de uitspraken van het CRM over de taak «mensenrechteneducatie». De bewindslieden van OCW waarderen de inspanningen
van het College, maar herkennen zich niet in het door het College
geschetste beeld. Kennis van de basiswaarden van onze samenleving en
het belang van mensenrechten is nu reeds een wezenlijk onderdeel van de
burgerschapsopdracht aan scholen. Dat komt terug in de kerndoelen,
waarbij voor het voortgezet onderwijs bijvoorbeeld kerndoel 43 (cultuurverschillen in Nederland) en kerndoel 47 (oorlog, vrede en mensenrechten) relevant zijn. Op verzoek van de Staatssecretaris van OCW werkt
het Platform #Onderwijs2032 aan een advies over de inhoud van een
toekomstgericht curriculum voor het funderend onderwijs. Het kabinet
hecht veel waarde aan de maatschappelijke dialoog die bij de totstandkoming van dit advies is gevoerd. In deze dialoog hebben verschillende
betrokkenen aandacht gevraagd voor de balans en samenhang tussen de
kwalificerende en socialiserende functie van het onderwijs. In oktober
maakte het platform de hoofdlijn van het advies openbaar. Hierin wordt
voorgesteld burgerschap, waaronder kennis van de rechtsstaat, democratische waarden en mensenrechten, een prominentere positie in het
kerncurriculum te geven. Het definitieve advies van het platform wordt
rond de jaarwisseling samen met een beleidsreactie aan de Kamer
aangeboden.
Ook in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) wordt via de burgerschapsopdracht structureel aandacht geschonken aan mensenrechten. In
het mbo geldt een drievoudige kwalificering: opleiden voor de arbeidsmarkt, het vervolgonderwijs en volwaardig burgerschap in de
maatschappij. Burgerschap maakt integraal onderdeel uit van de
mbo-opleiding. Burgerschap is opgenomen in het Examen- en kwalificatiebesluit beroepsopleidingen WEB. De basiswaarden van onze samenleving worden, met name de grondrechten, expliciet genoemd in de
bijlage bij dit Besluit. Door opneming van de burgerschapsopdracht in de
kwalificatiedossiers van de beroepsopleidingen maken de basiswaarden
van onze samenleving integraal onderdeel uit van het mbo onderwijs. Aan
het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) wordt gevraagd
onderzoek te doen hoe invulling wordt gegeven aan het burgerschapson-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

3

derwijs in het mbo en wordt naar de uitkomsten van het Platform
#Onderwijs2032 gekeken in het kader van een doorlopende leerlijn voor
funderend onderwijs.
Uit het bovenstaande concludeer ik dat de aandacht voor mensenrechten
via het leidende thema burgerschapsvorming is verankerd in het
onderwijs. De praktische uitwerking daarvan in het onderwijsprogramma
biedt aan het CRM diverse aanknopingspunten voor de taakuitvoering op
het terrein van mensenrechteneducatie, waarbij het CRM steeds kan
beoordelen waar (aanvullende) samenwerking met de onderwijsinstellingen of andere organisaties in het onderwijsveld kan worden
gezocht, dan wel wanneer individuele activiteiten van het College
aangewezen zijn.
Meer in het algemeen meen ik dat het bundelen van krachten over het
brede terrein van de mensenrechten een grote meerwaarde heeft,
waaraan ieder vanuit zijn eigen expertise een bijdrage levert. Niet alleen
helpt het bij de verwezenlijking van de gestelde doelen en voorkomt het
onnodige overlap, maar het stimuleert ook het vergroten van het
bewustzijn en draagvlak met betrekking tot mensenrechten in organisaties
die hun taken vanuit de eigen specifieke invalshoek uitvoeren en die
daarbij niet altijd als vanzelfsprekend de behartiging van de mensenrechten op het netvlies hebben. Het organiseren van die samenwerking
behoort daarom tot de kerntaken van het College. Al naar gelang het
onderwerp en de spelers, kan die taak meer of minder bewerkelijk zijn en
dus meer of minder inzet en capaciteit vragen.
Ik heb dan ook waardering voor de inspanningen van het College om
waar mogelijk de samenwerking te zoeken met andere organisaties en
lopende trajecten. Het Nationaal Actieplan Mensenrechten (NAM) is
bijvoorbeeld een van de trajecten die richting kan bieden voor de vraag
waar de inzet van het College meerwaarde heeft en waar samenwerking
kan worden gezocht, dan wel juist individuele inzet vanuit het CRM
wenselijk is. In het NAM zet het kabinet uiteen op welke wijze invulling
wordt gegeven aan zijn taak om de mensenrechten in Nederland te
beschermen en te bevorderen, welke concrete doelstellingen en prioriteiten het daarbij stelt en de rol die andere organen en instellingen en
burgers hebben bij de realisering van mensenrechten in Nederland. In zijn
brief van 3 december 2014 constateerde het kabinet dat het NAM en de
jaarrapportage van het CRM een groot aantal met elkaar overeenstemmende thema’s en onderwerpen hebben (Kamerstuk 33 826, nr. 7).
4. Besteedt het College zijn financiële middelen doelmatig?
De onderzoekers concluderen dat de bedrijfsvoering van het College
adequaat is voor een professionele organisatie met een heterogeen
takenpakket. Daarbij wordt de kanttekening geplaatst dat de administratie
minder informatie over feitelijke bestedingen voor afzonderlijke activiteiten bevat dan nuttig of wenselijk is. De onderzoekers bevelen daarom
aan (aanbeveling 2) dat het College er goed aan zou doen (de transparantie van) de financiële verslaglegging op activiteitenniveau en de
externe verantwoording daarover te versterken. Uitspraken van het
College over de toereikendheid van het budget zouden, zo stellen de
onderzoekers, aan kracht winnen indien deze gepaard gaan met een
omvattende en gedetailleerde verantwoording van de aanwending van de
middelen.
In zijn reactie stelt het CRM dat het onderzoek onvoldoende expliciteert
hoe een meer diepgaande verantwoording van de financiële verslaglegging vormgegeven zou moeten worden. Het CRM denkt dat de
invoering van een tijdschrijfsysteem (urenregistratie) de enige denkbare
manier is en geeft aan te willen onderzoeken of een gehele of gedeelte-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

4

lijke vorm van urenregistratie praktisch mogelijk en zinvol is. Het College
constateert wel dat het op deze manier vergroten van de transparantie
een aanvullende inspanning vergt en niet bijdraagt aan het verminderen
van zijn budgettaire problematiek.
Reactie
Ik onderschrijf de conclusie dat een meer transparante, externe verantwoording bijdraagt aan het gezag en gewicht van een organisatie naar de
samenleving en in de verantwoordingsrelatie met mijn departement,
maar ook noodzakelijk is om te kunnen beoordelen welk budget het
College nodig heeft voor een adequate uitvoering van zijn taken.
Natuurlijk moet worden gewaarborgd dat het vergroten van transparantie
niet leidt tot inhoudelijke bemoeienis met en beïnvloeding van het werk
van het College. Om die reden ga ik graag met het College in gesprek over
de wijze waarop de financiële verslaglegging transparanter kan worden
gemaakt zonder dat dit veel extra en onnodig werk kost en zonder dat dit
risico’s oplevert voor de onafhankelijke positie van het CRM. Daarbij kan
met denken aan het zichtbaar maken van de kosten voor de huidige
formatie (loonkosten en materiële kosten) waarbij grote of bijzondere
kostenposten als bijvoorbeeld de bovenwettelijke uitkeringen bij
werkloosheid, kosten voor grote voorlichtingscampagnes en kosten voor
de uitvoering van extra taken als de monitoringfunctie voortvloeiende uit
het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (die nu
al door het CRM apart zichtbaar worden gemaakt) afzonderlijk worden
gespecificeerd.
Hierbij kan ook de transparantie over de hoogte en samenstelling van het
budget van het CRM betrekken. Het budget van het CRM is samengesteld
uit verschillende componenten, waaronder bijdragen van diverse
ministeries en een apart – centraal beheerd, dus niet zichtbaar in het
CRM-budget – bedrag voor huisvesting (0,5 mln. euro structureel). Dit
maakt het voor de buitenwereld lastig om een goed beeld te krijgen van
de daadwerkelijke hoogte van het budget. Ik zal er daarom in overleg met
het CRM toe overgaan om het centrale budget voor huisvesting aan het
budget van het CRM toe te voegen.
5. Is het budget voldoende?
5.1 Bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid
Allereerst constateren de onderzoekers dat het College wordt geconfronteerd met een kwestie die de budgettaire ruimte nadelig beïnvloedt, maar
die buiten de zeggenschap van het College valt, namelijk de bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid aan leden van het College na de afloop
van hun benoemingsperiode. Uitbetaling van deze wachtgelden komt
geheel ten laste van het College. De onderzoekers bevelen aan (aanbeveling 3) dat de begrotingswetgever er goed aan zou doen de uitgaven
voor de wachtgelduitkeringen van voormalige collegeleden afzonderlijk,
buiten het budget voor het College om, te financieren. Waar onvrijwillige
beëindiging van de aanstelling van de leden van de rechterlijke macht een
uitzondering is, worden de leden van het College voor zes jaar benoemd
waarbij een eenmalige herbenoeming van maximaal drie jaar mogelijk is.
Het einde van de benoemingstermijn betekent ontslag van rechtswege.
Kortom, de wetgever heeft – aldus de onderzoekers – een wachtgeldregime van toepassing verklaard dat welbeschouwd niet past bij de aard
van de aanstelling van de leden van het College.
Het CRM geeft aan dat de Paris Principles vereisen dat de arbeidsvoorwaarden van collegeleden overeenkomen met die van ambtenaren die
vergelijkbare taken vervullen in onafhankelijke overheidsorganen (General
Observations, 1.10 b). De regeling voor de collegeleden is om die reden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

5

door de wetgever gelijk gesteld aan die van leden van de rechterlijke
macht. Het College beaamt dat de tijdelijkheid van de benoeming van
collegeleden maakt dat de kosten van deze regeling een onevenredig
groot beslag leggen op het beperkte budget.
Reactie
Artikel 10 van het Besluit rechtspositie college voor de rechten van de
mens bepaalt dat het Besluit bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid
van rechterlijke ambtenaren van overeenkomstige toepassing is op leden
van het CRM. Dit artikel strekt ertoe om voor de leden van het CRM te
regelen dat zij, hoewel zij voor een periode van zes jaar en derhalve niet
voor onbepaalde tijd worden benoemd, ook in aanmerking kunnen komen
voor een bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid. De memorie van
toelichting bij het besluit geeft hiervoor als reden het bijzondere karakter
van de tijdelijkheid van hun benoeming, die niet door de tijdelijkheid van
de werkzaamheden of de functie is ingegeven, maar waaraan overwegingen als afwisseling in de bezetting van het College ten grondslag
liggen.
Voor de goede orde is een nuancering van de conclusie van de onderzoekers op zijn plaats. Niet de wet CRM bepaalt dat Collegeleden slechts
éénmaal voor 3 jaar herbenoemd kunnen worden. Dit is een beleidslijn die
het CRM zelf hanteert vanuit de wenselijkheid – die direct voortvloeit uit
de Paris Principles – om de diversiteit en periodieke «verversing» binnen
het College te bevorderen. Ik onderschrijf deze beleidslijn en onderken de
onevenredige druk die de regeling bovenwettelijke uitkeringen bij
werkloosheid kan hebben op het budget van het CRM. Prognoses geven
aan dat de kosten van deze regeling, voor lopende uitkeringen in 2018
kunnen oplopen tot zo’n 0,24 mln. euro per jaar. Deze kosten kunnen
verder oplopen als er in geval van uitstroom of niet herbenoeming van
Collegeleden nieuwe uitkeringen bijkomen. Hierover heeft eerder met het
College overleg plaatsgevonden en ik zal onderzoeken of een wijziging
van de voor het CRM toepasselijke regeling bovenwettelijke uitkeringen
bij werkloosheid mogelijk is. Indien dat vanuit het oogpunt van het
waarborgen van de onafhankelijkheid van de leden van het College niet
wenselijk blijkt, dan wordt bezien hoe de financiële druk van deze regeling
op het CRM-budget kan worden verlicht of weggenomen.
5.2 Omvang budget
Vervolgens geven de onderzoekers aan dat de omvang van het budget
van het College – in 2014 circa € 5,7 miljoen – is gebaseerd op het budget
dat voorheen voor de Commissie gelijke behandeling beschikbaar was
(€ 5,6 miljoen in 2010).
Een verhoging van het budget bij de start van het College met
€ 0,9 miljoen uit bijdragen van de Ministeries van BZK, VWS, OCW, VenJ,
BZ en SZW, waarvan € 0,6 miljoen structureel is volgens de onderzoekers
door rijksbrede bezuinigingen inmiddels voor het grootste deel teniet
gedaan, als gevolg waarvan de financiële middelen, beschikbaar voor de
uitvoering van de taken van het CRM op het ruime terrein van mensenrechten tot een minimumniveau zijn geslonken.
Echter, een definitief antwoord op de vraag of het College voldoende
financiële middelen heeft om alle taken die voortvloeien uit de wet en
internationale verdragen adequaat te verrichten, is – zo stellen de
onderzoekers – principieel niet te geven. De Paris Principles bevatten
slechts summiere indicaties voor de vereiste middelen; de wetgever heeft
zich beperkt tot het vastleggen van wettelijke taken zonder aanwijzing
omtrent de omvang van het geheel aan activiteiten. Er is, aldus de
onderzoekers, geen duidelijke maatstaf om te toetsen of de beschikbare
middelen toereikend zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

6

Het College stelt in zijn reactie dat het anno 2015 een substantieel
omvangrijker takenpakket uitvoert voor het budget dat in het verleden
werd toegekend voor alleen de gelijke behandelingstaak. Dit heeft het
College kunnen realiseren door een forse efficiencyslag in het proces van
gelijke behandelingsoordelen en door verregaand te bezuinigen op de
kosten van bedrijfsvoering, College, management, ondersteuning en
materiële kosten. Het College bepleit extra middelen toe te kennen voor
de adequate uitvoering van zijn wettelijke taken, in het bijzonder ten
aanzien van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(«BES-eilanden»), op het gebied van mensenrechteneducatie in het
onderwijs en ten behoeve van brede publieksvoorlichting. Bezuinigingen,
die in 2015 zijn geëffectueerd en voor 2016 en later zijn voorzien, leiden er
naar de mening van het CRM toe dat het budget beneden het door de
financiële evaluatie genoemde minimumniveau daalt. De grafiek in de
reactie van het CRM geeft tenslotte weer wat – volgens de financiële
evaluatie – het minimumniveau is (5,8 mln.) en wat – volgens het
College – naar redelijkheid een adequaat niveau is (7,4 mln.).
Reactie
Allereerst vind ik door het College in zijn reactie gehanteerde marge van
1,6 mln. (ofwel 25% van het totale budget) tussen het door de onderzoekers genoemde minimumniveau van 5,8 mln. en de door het College
genoemde adequate niveau van 7,4 mln. erg ruim. Niettemin stelt het
College terecht dat het anno 2015 een substantieel omvangrijker
takenpakket uitvoert en wil ik het College complimenteren met de
voortvarende wijze waarmee het een efficiencyslag en bezuinigingen op
de kosten van de bedrijfsvoering heeft doorgevoerd. Hiermee draagt het
CRM bij aan de algemene doelstelling dat publieke middelen zo doelmatig
mogelijk worden besteed. Ook kan en moet het College, net als andere
organisaties, prioriteiten stellen en zal het dus niet alle taken in volle
omvang kunnen oppakken. Dit is op zichzelf dus geen aanleiding voor de
conclusie dat het CRM onvoldoende in staat is om zijn wettelijke taken uit
te voeren binnen het huidige budget.
Weliswaar constateren de onderzoekers dat het budget in de afgelopen
periode is geslonken als gevolg van de opgelegde bezuinigingen, maar zij
stellen tegelijkertijd vast dat het College «zorgvuldig en weloverwogen
gezocht heeft naar de meest optimale invulling van zijn wettelijke taken,
gegeven de beschikbare middelen», en dat «alle onderdelen van de
wettelijke taakstelling en de ambitie van het College zijn geconcretiseerd
in activiteiten». Waar de geïnterviewde stakeholders en deskundigen het
voorts eens zijn met de uitspraak van het College dat de mensenrechteneducatie achterblijft bij andere onderwerpen, delen zij niet de conclusie
dat het College zelf op dit terrein een veel groter aandeel in de uitvoering
op zich zou moeten nemen. Ten aanzien van de taakuitvoering van het
CRM ten aanzien van de BES-eilanden en brede publieksvoorlichting
signaleert het onderzoek voorts geen knelpunten. Een substantieel tekort,
zoals door het College in zijn reactie geschetst, zou naar mijn mening in
het onderzoek zeker niet onopgemerkt zijn gebleven. De onderzoekers
sluiten af met de conclusie dat het College er in is geslaagd op een
verantwoorde wijze prioriteiten te stellen en om deze keuzen op een voor
ingevoerde deskundigen en stakeholders herkenbare wijze ten uitvoer te
leggen.
Gelet op het bovenstaande ben ik dan ook van mening dat het rapport
onvoldoende concrete aanknopingspunten bevat voor de toekenning van
extra middelen aan het CRM. Desalniettemin zal worden bezien hoe de
financiële druk van de bovenwettelijke uitkeringen bij werkloosheid op het
CRM-budget kan worden verlicht of weggenomen, waarmee substantiële
extra financiële ruimte wordt gecreëerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

7

5.3 Status aparte in verband met rijksbrede bezuinigingen
Zoals eerder vermeld stellen de onderzoekers dat het initiële budget van
het CRM inmiddels door rijksbrede bezuinigingen tot een minimumniveau
is geslonken. Uiteraard zijn er, volgens de onderzoekers, goede
argumenten te geven om alle uit ’s rijks kas gefinancierde onderdelen van
de rijksdienst en andere instellingen gelijkelijk te doen delen in de krimp
van de rijksbegroting. Dat neemt niet weg dat het College een dusdanig
bijzonder karakter heeft dat dat voor de begrotingswetgever aanleiding
zou kunnen zijn om het College afwijkend te behandelen. De onderzoekers
bevelen aan (aanbeveling 4) dat de begrotingswetgever er goed aan zou
doen te overwegen om voor het College een status aparte te creëren door
het niet te laten participeren in rijksbrede bezuinigingen.
Reactie
De huidige financieringsstructuur, waarbij het College niet is uitgezonderd
van rijksbrede taakstellingen, heeft er niet aan in de weg gestaan dat het
CRM in 2014 de A-accreditatie van de Verenigde Naties ontving. Ik
concludeer daar uit dat de financieringsstructuur geen dusdanige strijd
oplevert met de Paris Principles dat nu zou moeten worden gekozen voor
wijziging van de systematiek.
Voor beantwoording van de principiële vraag of het CRM een «status
aparte» zou moeten hebben, inhoudende dat het CRM wordt vrijgesteld
van Rijksbrede taakstellingen, heeft dit onderzoek een te beperkte scope
en om die reden biedt het niet het juiste kader om die vraag te beantwoorden. De beantwoording van deze vraag hoort thuis in de evaluatie
van de Wet CRM die in 2017 zal plaatsvinden en waar het functioneren
van de wet en van het College in den brede en in relatie tot de eisen van
de Paris Principles, onderwerp van onderzoek zullen zijn.
6. Slot
De oprichting van het College voor de Rechten van de Mens heeft
geresulteerd in een volwaardig, internationaal geaccrediteerd mensenrechteninstituut. Vanaf de start in 2012 heeft het College veel energie
gestoken in het vergroten van de naamsbekendheid en het op de kaart
zetten van het CRM als behartiger van de rechten van de mens. Het
resultaat daarvan is dat de samenleving het College steeds vaker weet te
vinden. Dat blijkt uit de vele vragen en verzoeken die het College per jaar
vanuit het publiek ontvangt over gelijke behandeling en over mensenrechten in den brede. Voorts wordt het College als expert op het terrein
van de mensenrechten uitgenodigd bij belangrijke discussies, heeft het
College een aantal stevige adviezen en oordelen gepubliceerd, en krijgt
het College de specifieke wettelijke taak opgedragen van toezichthouder
in het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Dit
wordt ondersteund door het onderhavige onderzoek. Niettemin signaleert
het onderzoek enkele uitdagingen van financiële en organisatorische aard
en verbindt daaraan enkele aanbevelingen. In deze brief is uiteengezet
hoe deze uitdagingen door het College en mijn Ministerie, in samenwerking met andere departementen en met de instituties in het mensenrechtenveld, worden opgepakt.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 338, nr. 1

8