Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 265

Adoptie

Nr. 13

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2009
Naar aanleiding van het verzoek van de Vaste Commissie voor Justitie om
het rapport van het onderzoek naar deelbemiddeling in de Verenigde
Staten kan ik u als volgt berichten.
Het onderzoek waarnaar wordt verwezen in mijn antwoorden op de
commissievragen over onder meer het rapport interlandelijke adoptie
«Alles van waarde is weerloos» (Kamerstuk 31 265, nr. 12, blz. 19–20)
betreft een verkenning vanuit mijn ministerie van de mogelijkheden om
adoptie in de Verenigde Staten volgens de procedure van het Haagse
Adoptieverdrag te laten plaatsvinden. Aanleiding voor deze verkenning is
de inwerkingtreding van het Haagse Adoptieverdrag in de Verenigde
Staten per 1 april 2008.
Hieronder schets ik de wijze waarop de verkenning heeft plaatsgevonden
en tot welke resultaten dit heeft geleid. Deze resultaten zijn voor mij
aanleiding geweest om de maatregelen te nemen zoals ik deze aan Uw
Kamer heb medegedeeld in mijn brief van 22 april jongstleden (Kamerstuk
31 265, nr. 12, blz. 20–21).
De verkenning heeft tot het inzicht geleid dat zeer jonge kinderen zonder
al te veel problemen geplaatst lijken te kunnen worden in Amerikaanse
gezinnen. Ook is geconstateerd dat er sprake is van een interpretatieverschil tussen de Centrale autoriteit van de Verenigde Staten en die van
Nederland waar het gaat om de keuze van de afstandsouders voor specifieke adoptieouders, dan wel de bevoegdheid om te kunnen bepalen dat
het kind direct door buitenlandse ouders kan worden geadopteerd zonder
dat eerst getoetst wordt of binnenlandse adoptie tot de mogelijkheden
behoort.
Tijdens de verkenning zijn de volgende gegevens verzameld met behulp
van de volgende informatiekanalen.

KST131901
0809tkkst31265-13
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 265, nr. 13

1

Werkbezoek aan de Verenigde Staten
In september 2008 is een ambtelijk werkbezoek gebracht aan de Verenigde
Staten samen met de Nederlandse vergunninghouder Stichting Kind en
Toekomst. Hierbij is uitvoerig gesproken met de Amerikaanse Centrale
autoriteit, verschillende adoptieorganisaties waarmee wordt samengewerkt en een belangenorganisatie voor Amerikaanse adoptieorganisaties.
In maart 2009 heeft een tweede ambtelijk werkbezoek plaatsgevonden
waarbij een conferentie over interlandelijke adoptie voor Amerikaanse
adoptieorganisaties is bezocht. Bij deze gelegenheid is uitgebreid
gesproken met de Amerikaanse Centrale autoriteit, een groot aantal
Amerikaanse adoptieorganisaties die bemiddelen bij adopties van Amerikaanse kinderen naar het buitenland evenals Amerikaanse adoptieorganisaties die bemiddelen bij binnenlandse adopties van Amerikaanse
kinderen.
Tijdens deze gesprekken is naar voren gekomen dat zeer jonge Amerikaanse kinderen zonder al te veel problemen geplaatst lijken te kunnen
worden in Amerikaanse gezinnen. Hierbij is steeds aangegeven dat het
praktijk is in de Verenigde Staten dat de wens van de afstandsouders voor
plaatsing van het kind prevaleert boven het zoeken naar een Amerikaanse
familie zoals door het Haagse Adoptieverdrag wordt voorgeschreven.
Deze praktijk is ook opgenomen in de weten regelgeving van de
Verenigde Staten over de bemiddeling voor adoptie van Amerikaanse
kinderen door buitenlandse ouders. Daarmee is de plaatsing van zeer
jonge Amerikaanse mede afhankelijk van de wens van de afstandsouders.
Ook is gesproken over de mogelijkheden voor adoptie van Amerikaanse
kinderen uit de pleegzorg. Hierbij is gebleken dat hieraan grote behoefte
bestaat. De Amerikaanse Centrale autoriteit ondersteunt dan ook de
inspanningen van buitenlandse autoriteiten en vergunninghouders om te
adopteren uit het Amerikaanse pleegzorgsysteem.

Samenwerking Stichting Kind en Toekomst en Amerikaanse
adoptieorganisaties
Stichting Kind en Toekomst heeft de geaccrediteerde Amerikaanse
adoptieorganisaties, die mogen bemiddelen bij adopties naar het buitenland van Amerikaanse kinderen, aangeschreven waar nog geen samenwerking mee gaande is. Hierbij is de wens uitgesproken om tot samenwerking te komen met Stichting Kind en Toekomst. Bij het uitblijven van
reacties heeft Stichting Kind en Toekomst een tweede brief gestuurd en
daarop volgend telefonisch deze Amerikaanse adoptieorganisaties benaderd.
Zonder uitzondering is de reactie terughoudend geweest waarbij het
volgende werd aangegeven. Er zijn voldoende ouders binnen de
Verenigde Staten waar de kinderen geplaatst kunnen worden. Als er
onvoldoende ouders zijn, worden andere adoptieorganisaties in de
Verenigde Staten geraadpleegd. Sommige geaccrediteerde adoptieorganisaties bemiddelen vooralsnog alleen bij adopties vanuit het buitenland naar de Verenigde Staten toe. Sommige geaccrediteerde adoptieorganisaties plaatsen wel kinderen in het buitenland maar uitsluitend bij
in het buitenland woonachtige Amerikanen.
In navolging op de bevindingen van Stichting Kind en Toekomst is door
mijn ministerie bevestiging gezocht omtrent het al dan niet aanwezig zijn
van de noodzaak voor het plaatsen van jonge Amerikaanse kinderen bij
buitenlandse ouders. Ook in het emailverkeer tussen mijn ministerie en
verschillende Amerikaanse adoptieorganisaties is van hun kant bevestigd
dat er geen noodzaak lijkt te zijn voor plaatsing van Amerikaanse kinderen
bij buitenlandse ouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 265, nr. 13

2

Amerikaanse wet- en regelgeving
De Intercountry Adoption Act uit 2000 vormt de basis van de Amerikaanse
wet- en regelgeving voor interlandelijke adoptie onder het Haagse
Adoptieverdrag. In deze wetgeving zijn de voorwaarden neergelegd voor
de geaccrediteerde personen en organisaties die bemiddelen bij interlandelijke adopties, de aspirant-adoptief ouders, en de verantwoordelijke
rechtbanken in de afzonderlijke staten van de VS. Nadere regelgeving is
neergelegd in het Federal Register van 2 november 2006 (delen 22 CFR
part 96, 97 en 99).
Door het specifieke juridische bestel van de VS met een federale structuur,
de daarbij behorende vergaande bevoegdheden en verantwoordelijkheden voor de afzonderlijke staten, de rechters, en de verschillende culturele uitgangspunten wordt de uitvoering van het Haagse Adoptieverdrag
per afzonderlijke staat verschillend ingevuld.
In het Federal Register (22 CFR 96.53–96.55) zijn bepaalde vereisten opgenomen waaraan voldaan moet worden voordat een Amerikaans kind kan
worden geadopteerd door in het buitenland woonachtige aspirantadoptiefouders:
Het betreft hier onder meer:
• het opstellen van een kindrapport;
• de Amerikaanse vergunninghouder doet redelijke inspanningen
(reasonable efforts) om te komen tot een tijdige adoptieplaatsing in de
Verenigde Staten door onder andere gebruikmaking van verschillende
informatiebronnen;
• de vergunninghouder kan ook aangeven dat er geen redelijke inspanningen zijn getroost om een Amerikaans kind in de VS te plaatsen
indien de afstandsouders hebben aangegeven hun kind voor adoptie
door buitenlandse ouders aan te bieden, of vanwege andere speciale
omstandigheden die door de rechtbank worden goedgekeurd. Deze
regel is alleen van toepassing indien de afstandsouders de aspirant
adoptiefouders hebben geïdentificeerd met betrokkenheid van de
Amerikaanse vergunninghouder.
Zoals in mijn antwoord aan Uw kamer op de commissievragen naar voren
is gekomen, heeft bovenstaande wijze van implementatie van het subsidiariteitsbeginsel aanleiding gegeven om te bezien of en zo ja, op welke
wijze de Amerikaanse wet- en regelgeving verenigbaar is met het Haags
Adoptieverdrag en de Nederlandse wet- en regelgeving.
In het licht van onze besprekingen en de voorlopige ervaringen die de
Amerikaanse Centrale autoriteit heeft opgedaan, is door de Amerikaanse
Centrale autoriteit, in samenwerking met alle Amerikaanse adoptieorganisaties die bemiddelen voor Amerikaanse kinderen, een proces
opgestart om te komen tot een praktijkstandaard voor de adoptiebemiddelingen. Dit proces wordt door mij van harte ondersteund en mijn ministerie is daarover in contact met de Amerikaanse Centrale autoriteit.
Zo gauw daar meer duidelijkheid over bestaat zal ik u hierover berichten.

Consultatie Europese collega’s
Consultatie van verschillende Europese Centrale autoriteiten (Vlaamse
autoriteiten, Duitsland en Verenigd Koninkrijk) bevestigt het beeld dat
sinds de inwerkingtreding van de Verenigde Staten tot het Haagse verdrag
er kritischer gekeken wordt naar de Amerikaanse werkwijze. Zo heeft de
Vlaamse Centrale autoriteit besloten om alleen de mogelijkheden voor
adopties uit de Amerikaanse pleegzorg nader te verkennen. In Duitsland
zijn de aantallen bemiddelingsverzoeken drastisch gedaald sinds de
inwerkingtreding van de Haagse Adoptieverdrag in de Verenigde Staten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 265, nr. 13

3

Daarnaast is het in de Scandinavische landen niet mogelijk om kinderen
uit de Verenigde Staten te adopteren omdat dit op ethische bezwaren
stuit. Deze ethische bezwaren zijn gestoeld op het feit dat de Verenigde
Staten het grootste aantal kinderen adopteert uit derde landen, terwijl er
grote aantallen Amerikaanse kinderen wachten op adoptiefouders.

Permanent bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal
Privaatrecht
Het permanente bureau van de Haagse Conferentie voor Internationaal
Privaatrecht heeft aangegeven dat zij de Amerikaanse Centrale autoriteit
om uitleg zal vragen naar de wijze waarop het subsidiariteitsbeginsel
wordt toegepast in relatie tot de rol van de afstandsouders.

Internet en media
Verschillende verkenningen hebben plaatsgevonden van websites van
Amerikaanse adoptieorganisaties die bemiddelen voor zowel binnenlandse als buitenlandse adopties, onderzoeksinstituten die zich bezighouden met adoptie en verschillende krantenartikelen van de afgelopen
jaren in de Amerikaanse media. Deze informatiebronnen schetsen het
beeld dat zonder al te veel problemen zeer jonge Amerikaanse kinderen
geplaatst lijken te kunnen worden in Amerikaanse gezinnen.
Gezien de resultaten van de verkenning zoals geschetst, heb ik besloten
de maatregelen te nemen zoals ik in antwoord op uw commissievragen
(kamerstuk 29 689, nr. 12, blz. 20–21) heb aangegeven. Dit laat onverlet dat
mijn ministerie zal doorgaan met het verkennen van mogelijkheden voor
samenwerking met de Verenigde Staten waarmee het belang van kind het
beste is gediend.
De minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 265, nr. 13

4