Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1911
Vragen van de leden Bouwmeester en Tanamal (beiden PvdA) aan de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het passeren van een
cliëntenraad van een ggz-instelling bij tv-opnamen (ingezonden 16 maart
2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 10 april 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 1637
Vraag 1
Kent u het bericht dat KRO-NCRV filmde in een ggz-instelling tegen de zin
van cliëntenraad Flevoland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat een (verzwaard) advies van de cliëntenraad over
tv-opnamen in zijn instelling en het uitzenden van deze beelden serieus
genomen moet worden?
Antwoord 2
Zowel een adviesrecht als verzwaard adviesrecht dient mijns inziens te allen
tijde door de zorgaanbieder zeer serieus genomen te worden. Dit geldt zeker
ook voor vraagstukken die direct raken aan de persoonlijke levenssfeer van
patiënten en cliënten.
In de onderhavige casus hebben de centrale cliëntenraad van zorgaanbieder
GGZ Centraal en de cliëntenraad van de locatie Almere een negatief advies
gegeven aan de bestuurder en daarbij een beroep gedaan op nietigheid van
diens besluit om op die locatie te filmen. De bestuurder heeft dit advies in
eerste instantie naast zich neer gelegd. Ik vind dat niet verstandig.

1

ah-tk-20142015-1911
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.trouw.nl/tr/nl/4516/Gezondheid/article/detail/3904009/2015/03/14/Witzier-filmde-inggz-instelling-tegen-zin-van-clientenraad.dhtml

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wilt u een feitenrelaas toezenden over hoe het tot tv-opname en het
uitzenden van beelden is gekomen en wat de rol en het oordeel van de
cliëntenraad hierbij is?
Antwoord 3
Een uitgebreid feitenrelaas staat helder beschreven in de de uitspraak van de
Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden d.d. 15 januari 2015.2 Ik voeg
deze uitspraak toe aan deze beantwoording. Ik beperk mij hieronder tot
enkele observaties.
Uit de beschikbare informatie over deze casus en dan met name uit bovengenoemde uitspraak kan opgemaakt worden dat er tv-opnames gepland
stonden op één locatie van deze zorgaanbieder. De cliëntenraad op die locatie
is in een vroeg stadium betrokken door de bestuurder. In augustus 2014 is
door de bestuurder en de tv-producent afgesproken ook opnames te maken
op een tweede locatie, waarna de bestuurder de locatie Flevoland hiervoor
aanwees. De cliëntenraad op deze locatie werd hierover eind september 2014
geïnformeerd, twee weken voordat de opnames plaats zouden vinden.
Vervolgens hebben de centrale cliëntenraad van zorgaanbieder GGZ Centraal
en de cliëntenraad van de locatie Flevoland nog voor aanvang van de
opnames een negatief advies gegeven aan de bestuurder en daarbij een
beroep gedaan op nietigheid van diens besluit om op die locatie te filmen. De
bestuurder heeft dit advies naast zich neer gelegd en was – zo blijkt uit het
feitenrelaas in de uitspraak van de LCcV – van mening dat een besluit over
het al dan niet toestaan van het maken van tv-opnames binnen de instelling
niet adviesplichtig was. Ik vind het negeren van het advies van de cliëntenraad niet verstandig, vooral ook omdat volgens de LCcV de directie van de
locatie Flevoland eerder expliciet aan haar cliëntenraad had toegezegd dat er
niet gefilmd zou worden indien deze hier niet mee zou instemmen.
Na het uitbrengen van bovenvermelde negatief advies en de reactie van de
zorgaanbieder om zijn besluit toch door te zetten, hebben de centrale
cliëntenraad en de cliëntenraad op de locatie Flevoland een verzoek
voorgelegd aan de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden (LCvV). De
vraag was of op een besluit van de raad van bestuur van GGZ Centraal om
medewerking te verlenen aan het TV-programma het (verzwaard) adviesrecht
van toepassing is en of de besluitvorming zorgvuldig is verlopen.
De commissie heeft in haar uitspraak van 15 januari 2015 de cliëntenvertegenwoordiging op beide punten in het gelijk gesteld: het verzwaard adviesrecht is van toepassing verklaard en de bestuurder had volgens het LCcV
onzorgvuldig gehandeld in zijn besluit met betrekking tot het filmen op de
locatie Flevoland. In haar oordeel schrijft de LCvV bovendien dat de
bestuurder het besluit niet rechtsgeldig had kunnen nemen omdat de
cliëntenraad tijdig de nietigheid van het besluit had ingeroepen. De LCcV gaf
daarbij ook aan dat het besluit van de zorgaanbieder op punten wringt met
belangrijke branchenormering.
Uit nadere berichtgeving vanuit de zorginstelling begrijp ik dat na de
uitspraak van de LCcV de raad van bestuur en de directie opnieuw in overleg
zijn gegaan met de cliëntenraad van de locatie Flevoland. De cliëntenraad
heeft volgens de zorgaanbieder daarop besloten alsnog af te zien van zijn
adviesrecht in deze zaak. Cliënten die in de afleveringen van het
TV-programma te zien zijn geweest, hebben volgens de instelling kunnen
aangeven wat zij wel of niet uitgezonden wilden hebben.
In het dagblad Trouw is op 30 maart jl. een nieuw artikel geplaatst over deze
zaak, waarbij de bestuurder volgens het dagblad na de uitspraak druk zou
hebben uitgeoefend op de cliëntenraad om af te zien van verdere advisering
omdat de instelling mogelijk een schadevergoeding aan de tv-producent zou
moeten betalen. De instelling erkent in een reactie op haar website dat er
over financiële consequenties is gesproken, maar stelt dat daarbij geen druk
is uitgevoerd. Ik kan niet beoordelen wat de overwegingen van de cliëntenraad zijn geweest om het adviestraject te beëindigen.
Wat betreft de rol en het oordeel van de cliëntenraad in deze casus, beperk ik
mij wederom tot de uitspraak van de onafhankelijke vertrouwenscommissie.
Daaruit blijkt dat de centrale cliëntenraad en de cliëntenraad op locatie
2

http://www.vertrouwenslieden.nl/-website/uitspraken/detailpaginas/uitspraak-nr-15–001

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Flevoland de juiste procedures hebben bewandeld door ongevraagd advies
uit te brengen, nietigheid in te roepen en – toen de bestuurder niet terugkwam op zijn besluit – de zaak voor te leggen aan de LCcV.
Vraag 4
Klopt het oordeel van de Commissie van Vertrouwenslieden dat «zwaarwegende cliëntenbelangen» in het geding zijn en wringt de uitzending met
privacyregels ter bescherming van «kwetsbare patiënten»?
Antwoord 4
In de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen is het bij de Landelijke
Commissie van Vertrouwenslieden neergelegd om geschillen met betrekking
tot het (on)gevraagd adviesrecht van cliënten te behandelen. Zoals hierboven
aangegeven, kent de Wmcz het verzwaard adviesrecht voor die zaken die
direct het cliëntbelang raken. De commissie heeft in deze casus geoordeeld
dat er «zwaarwegende cliëntenbelangen» in het geding zijn en dat de
zorgaanbieder heeft gehandeld in strijd met haar eigen reglement ter zake. Ik
ga niet over het oordeel van de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden.
Dat is aan de rechter.
Ik ben echter met de commissie van mening dat privacy van cliënten zeer
belangrijk is en dat de cliëntenraad op dergelijke onderwerpen serieus
inspraak moet kunnen hebben.
Vraag 5
Welke lessen zijn er te trekken uit deze situatie in het kader van uw voorstel
inzake «governance in de zorg» en het versterken van medezeggenschap?
Antwoord 5
Deze casus geeft aan dat het medezeggenschap van cliënten belangrijk is en
niet zomaar terzijde geschoven mag worden, ook al wordt er achteraf
«gecorrigeerd». Zoals ik in mijn brief van 22 januari 2015 over goed bestuur
in de zorg heb aangekondigd, ben ik van plan de medezeggenschapsregels
voor cliënten aan te scherpen. Daarbij gaat het onder meer om het verminderen van de vrijblijvendheid van de medezeggenschapsregels, om het
faciliteren van cliëntenraden, maar ook om de praktijk en gebruik van
bestaande procedures bij geschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3