Besluit van

tot wijziging en aanvulling van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
(Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (zeventiende tranche)).

Op de voordracht van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
<datum>, nr. IenM/BSK-, Constitutionele Zaken en Wetgeving;
Gelet op de artikelen 2.2 en 2.4 van de Crisis- en herstelwet;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van, nr. );
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van <datum>, nr. IenM/BSK-, Constitutionele Zaken en Wetgeving;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel I
Het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 6b, tweede lid, vervalt onderdeel c.
B
In artikel 6o, eerste lid, wordt ‘vanaf het moment van inwerkingtreding van dit Besluit
(Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet zestiende tranche) voor de duur van vijf jaar’
vervangen door: tot ….
C
Na artikel 6o wordt een artikel ingevoegd luidende:
Artikel 6p

1

1. Dit artikel is van toepassing op de volgende gemeenten of gebieden:
a. Amsterdam;
b. Enschede;
c. Giessenlanden, Bedrijventerrein Betonson, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
80;
d. Leusden;
e. Zaanstad;
f. Zuidhorn, Woongebied Tussen de Gasten, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
165.
2. In afwijking van artikel 5.2 van het Bouwbesluit 2012 geldt voor nieuw te bouwen
woningen een energieprestatiecoëfficiënt van 0,2, mits de aanvraag om een
omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid,
onderdeel a, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht na inwerkingtreding van
dit besluit en uiterlijk 31 december 2019 is ingediend.
3. In aanvulling op artikel 8 van de Woningwet kunnen tot 1 januari 2020 in de
bouwverordening, in afwijking van artikel 5.2 van het Bouwbesluit 2012, voor nieuwe
gebruiksfuncties waarvoor een omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in
artikel 2.1, eerste lid, onderdeel a, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
vereist is, voorschriften worden opgenomen die voorzien in een lagere
energieprestatiecoëfficiënt.
D
Artikel 7c wordt als volgt gewijzigd:
1. Aan het zeventiende lid worden, onder vervanging van de punt aan het slot van
onderdeel mmmm door een puntkomma, zeventien nieuwe onderdelen toegevoegd,
luidende:
nnnn. Koers 2025, Buiksloterham en Zuid as, gemeente Amsterdam, zoals
aangegeven op de kaart in bijlage 149;
oooo. Meilust, gemeente Bergen op Zoom, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
150;
pppp. Buitengebied, gemeente Bladel, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 151;
qqqq. De Groote Wielen, gemeente Den Bosch, zoals aangegeven op de kaart in
bijlage 152;
rrrr. Doornspijk, gemeente Elburg, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 153;
ssss. Bedrijventerrein Dombosch, gemeente Geertruidenberg, zoals aangegeven op
de kaart in bijlage 154;
tttt. Fokmast Regte Heide, gemeente Goirle, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
155;
uuuu. Zandzoom, gemeente Heiloo, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 156;
vvvv. Buitengebied Noord Oost en Rimburg, gemeente Landgraaf, zoals aangegeven
op de kaart in bijlage 157;
wwww. Leiden Noord, gemeente Leiden, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 158;
xxxx. Buytewech-Noord, gemeente Nieuwkoop, zoals aangegeven op de kaart in
bijlage 159;
yyyy. De Binnentuinen Rucphen, gemeente Rucphen, zoals aangegeven op de kaart
in bijlage 160;
zzzz. Centrum Venray, gemeente Venray, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
161;
aaaaa. Oosterseveld, gemeente Vlieland, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
162;
bbbbb. Haven 8, gemeente Waalwijk, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 163;
2

ccccc. Poeldijk Centrum, gemeente Westland, zoals aangegeven op de kaart in bijlage
164;
ddddd. Woongebied Tussen de Gasten, gemeente Zuidhorn, zoals aangegeven op de
kaart in bijlage 165.
2. Het achttiende lid wordt als volgt gewijzigd:
a. Onderdeel a komt te luiden:
a. voor het in onderdeel a van het zeventiende lid genoemde plangebied: tot
1 januari 2021;
b. Onder verlettering van de onderdelen b tot en met i tot c tot en met j, wordt een
onderdeel toegevoegd, luidende:
b. voor de in onderdelen b tot en met h van het zeventiende lid genoemde
plangebieden: tot 15 mei 2019.
c. In onderdeel j (nieuw) wordt “vanaf het moment van inwerkingtreding van dit besluit
(Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet zestiende tranche) voor de duur van vijf jaar”
vervangen door: tot …
d. Onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel j (nieuw) door een
puntkomma, wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
k. voor de in onderdelen nnnn tot en met ddddd van de in het zeventiende lid genoemde
plangebieden: vanaf het moment van inwerkingtreding van dit besluit (Besluit uitvoering
Crisis- en herstelwet zeventiende tranche) voor de duur van vijf jaar.
E
Artikel 7g wordt als volgt gewijzigd:
1. Aan het vierde lid wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel t
door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:
u. Leusden.
2. Aan het vijfde lid wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel f
door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:
g. voor de in het vierde lid, onderdeel u, genoemde gemeente vanaf het moment van
inwerkingtreding van dit besluit (Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet zeventiende
tranche) voor de duur van vijf jaar.
F
In artikel 7t, eerste lid, wordt “uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van dit besluit
(Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet zestiende tranche)” vervangen door: voor ….
G
Artikel 7v, drieëntwintigste lid, komt als volgt te luiden:
23. Dit artikel is van toepassing op de in artikel 7c, zeventiende lid, onderdelen e, l, xx,
aaa, kkk, rrr en uuu genoemde plangebieden voor zover het bestemmingsplan voor die
gebieden voor de in artikel 7c, achttiende lid, bedoelde datum wordt vastgesteld en op
de in artikel 7g, onderdeel s, genoemde gemeente voor zover het betreft de gebieden
‘Wagenwerkplaats’ en ‘ De Hoef-West’, zoals aangegeven op de kaart in bijlage 166, en
voor zover de bestemmingsplannen voor die gebieden voor de in artikel 7g, vijfde lid,
onderdeel f, genoemde datum worden vastgesteld.

3

H
Na artikel 7v worden twee artikelen ingevoegd, luidende:
Artikel 7w
1. Voor het plangebied “Buitengebied Hillegom” van de gemeente Hillegom, zoals
aangegeven op de kaart in bijlage 126, geldt dat als voor een activiteit een
omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht of een omgevingsvergunning voor een
bestemmingsplanactiviteit als bedoeld in artikel 7c, veertiende lid, van dit besluit, is
vereist, in zoverre in afwijking van artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder a, van de
Wet ruimtelijke ordening, alleen deze omgevingsvergunningen als oorzaak als bedoeld in
die bepaling gelden.
2. Het eerste lid is niet van toepassing op schade in de vorm van een vermindering van
de waarde van een onroerende zaak als de schade het gevolg is van de wijziging van de
bestemming van de tot de onroerende zaak behorende grond of van de op onroerende
zaak betrekking hebbende regels als bedoeld in artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke
ordening.
3. De aanvrager heeft het risico op het ontstaan van schade in ieder geval niet aanvaard
als:
a. de aanvrager overeenkomstig artikel 2, eerste lid, van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek tot koop is overgegaan van een tot woning bestemde onroerende zaak na de
vaststelling of wijziging van het bestemmingsplan, bedoeld in artikel 7c, zeventiende lid,
onder uuu, en
b. de schade bestaat uit waardevermindering van de onroerende zaak.
Artikel 7x
In het gebied Oosterwold in de gemeenten Almere en Zeewolde, zoals aangegeven op de
kaart in bijlage 37, kan het bevoegd gezag, in afwijking van artikel 3.12 van de
Activiteitenregeling milieubeheer, in het bestemmingsplan als bedoeld in artikel 7c,
zeventiende lid, onder a, van dit besluit, regels opnemen ter voorkoming of beperking
van slagschaduw ter plaatse van gevoelige objecten, als bedoeld in artikel 1 van het
Activiteitenbesluit milieubeheer.
I
Er worden achttien bijlagen toegevoegd zoals opgenomen in de bijlage:
a. bijlage 149 (Koers 2025, Buiksloterham en Zuid as, Amsterdam);
b. bijlage 150 (Meilust, Bergen op Zoom);
c. bijlage 151 (Buitengebied, Bladel);
d. bijlage 152 (De Groote Wielen, Den Bosch);
e. bijlage 153 (Doornspijk, Elburg);
f. bijlage 154 (Bedrijventerrein Dombosch, Geertruidenberg);
g. bijlage 155 (Fokmast Regte Heide, Goirle);
h. bijlage 156 (Zandzoom, Heiloo);
i. bijlage 157 (Buitengebied Noord Oost en Rimburg, Landgraaf);
j. bijlage 158 (Leiden Noord, Leiden);
k. bijlage 159 (Buytewech-Noord, Nieuwkoop);
l. bijlage 160 (De Binnentuinen Rucphen, Rucphen);
m. bijlage 161 (Centrum Venray, Venray);

4

n. bijlage 162
o. bijlage 163
p. bijlage 164
q. bijlage 165
r. bijlage 166

(Oosterseveld, Vlieland);
(Haven 8, Waalwijk);
(Poeldijk Centrum, Westland);
(Woongebied Tussen de Gasten, Zuidhorn);
(Wagenwerkplaats en De Hoef-West, Amersfoort).

Artikel II
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het
Staatsblad waarin het wordt geplaatst.

Artikel III
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (zeventiende
tranche).

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.

DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES,

5

Nota van toelichting
I. Algemeen
Dit besluit bevat de zogenoemde zeventiende tranche van het Besluit uitvoering Crisisen herstelwet (hierna: Bu Chw).
Krachtens artikel I wordt het Bu Chw gewijzigd en aangevuld.
Er worden drie nieuwe innovatieve duurzame experimenten op grond van artikel 2.4 van
de Crisis- en herstelwet (hierna: Chw) in het Bu Chw opgenomen (onderdelen C en H).
Daarnaast worden aan reeds bestaande experimenten nieuwe gebieden of nieuwe
onderdelen toegevoegd.
In onderdeel C wordt één nieuw innovatief experiment aan het Bu Chw toegevoegd. Zes
gemeenten krijgen de mogelijkheid om een lagere energieprestatiecoëfficiënt (hierna:
EPC) vast te leggen dan voorgeschreven wordt in het Bouwbesluit 2012. Het gaat om de
gemeenten Amsterdam, Enschede, Giessenlanden, Leusden, Zaanstad en Zuidhorn.
Omdat Amsterdam is opgenomen in het bestaande artikel 6b dat ook ziet op de
mogelijkheid om een lagere EPC vast te leggen, wordt Amsterdam in onderdeel A
geschrapt uit artikel 6b.
In onderdeel D worden zeventien gebieden toegevoegd aan het experiment met het
vaststellen van bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte (artikel 7c). Met dit
experiment (artikel 7c) wordt vooruitgelopen op het omgevingsplan uit de
Omgevingswet (Stb. 2016, 156). Het gaat om de gemeenten Amsterdam, Bergen op
Zoom, Bladel, Den Bosch, Elburg, Geertruidenberg, Goirle, Heiloo, Landgraaf, Leiden,
Nieuwkoop, Rucphen, Venray, Vlieland, Waalwijk, Westland en Zuidhorn.
In onderdeel E wordt één gebied toegevoegd aan het experiment met het vaststellen
van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor het hele grondgebied van de
gemeente (artikel 7g). Het gaat om de gemeenste Leusden.
Verscheidene toevoegingen zijn ingegeven doordat bij de uitvoering van eerder
aangewezen experimenten blijkt dat de experimenten gebaat zijn met de toevoeging
van nieuwe instrumenten. Een voorbeeld hiervan is het experiment met kostenverhaal
waar de gemeenten Amersfoort, Hillegom en Katwijk in onderdeel G aan worden
toegevoegd. Voor deze gemeenten was het al mogelijk om een bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte vast te stellen. Deze mogelijkheid wordt voor deze gemeenten
uitgebreid met de mogelijkheid om met een nieuw stelstel voor kostenverhaal te
werken, zoals dat is opgenomen in het concept-besluit voor de zestiende tranche van
het Bu Chw.
Daarnaast worden in onderdeel H twee nieuwe innovatieve experimenten als bedoeld in
artikel 2.4 van de Chw aan het Bu Chw toegevoegd, namelijk het verleggen en
vaststellen van schade bij een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in de gemeente
Hillegom (artikel 7w) en de mogelijkheid om in afwijking van de Activiteitenregeling
milieubeheer een regeling ter voorkoming en beperking van slagschaduwhinder in het
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte op te nemen. Dit laatste experiment vindt
plaats in de gemeente Almere (artikel 7x).

6

Voor alle toevoegingen aan bestaande experimenten alsmede de nieuwe experimenten
wordt een termijn gesteld waarbinnen van de mogelijkheden die het experiment biedt,
gebruik kan worden gemaakt. Bij één experiment kan direct een concrete einddatum
worden vermeld. Dit betreft het experiment met het vaststellen van een lagere EPC. Dit
experiment eindigt op de verwachte inwerkingtreding van het voorstel Bijna
energieneutrale gebouwen (BENG). Deze datum ligt op 31 december 2019 (Tweede
Kamer, 2017-2018, 30 196, nr. 562). In de andere gevallen wordt een termijn gegeven
van een aantal jaren na inwerkingtreding van dit besluit. Ter verduidelijking is
opgenomen dat met dit besluit wordt bedoeld de zeventiende tranche, door hantering
van de tekst “(Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet zeventiende tranche)”. Dit is een
tijdelijke toevoeging. Zoals aangekondigd in de toelichting op de dertiende tranche (Stb.
2016, 252) is gekozen voor de systematiek waarbij de ten hoogste toegestane termijn
voor afwijking, inclusief de tekst tussen haakjes, in de eerstvolgende tranche wordt
vervangen door een concrete einddatum.
Ter uitvoering van deze systematische keuze om de termijnstelling in het Bu Chw te
verduidelijken worden de termijnen voor de nieuwe experimenten uit de vijftiende
tranche in de onderdelen B en F van deze tranche omgezet naar een concrete
einddatum.
Op 30 januari 2017 is een voorstel tot wijziging van de Wet ruimtelijke ordening (hierna:
Wro) ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2016/17 34 666 nr. 2,). Dit
voorstel is gericht op het afschaffen van de actualiseringplicht voor bestemmingsplannen
en beheersverordeningen. Het Bu Chw kent meerdere experimenten waarbij wordt
afgeweken van het tweede lid van artikel 3.1 van de Wro waarin een termijn wordt
gesteld waarbinnen een bestemmingsplan geactualiseerd moet worden. Indien het
wetsvoorstel wordt vastgesteld en de wet tot wijziging van de Wro in werking treedt,
wordt bezien of en zo ja hoe het Bu Chw aanpassing behoeft.
In de artikelen II en III worden de inwerkingtreding onderscheidenlijk de citeertitel
geregeld.
Op grond van artikel 5.2a van de Chw is het ontwerpbesluit op in de Staatscourant
gepubliceerd (Stcrt. 2018, nr. ).
Op grond van artikel 5.2a van de Chw is het ontwerpbesluit door de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij brieven van [datum] (IenM/BSK-2017/
respectievelijk ) voorgelegd aan beide Kamers der Staten-Generaal (Kamerstuk 32 127,
nr. …).
II. Artikelsgewijs
Onderdeel A (artikel 6b: aanpassing in verband met nieuw experiment EPC artikel 6p)
Omdat de gemeente Amsterdam deelneemt aan het nieuwe experiment in artikel 6p, dat
deels overlap heeft met artikel 6b, wordt Amsterdam voor de inzichtelijkheid uit artikel
6b geschrapt.
Onderdeel B (verduidelijking termijn artikel 6o)
In het concept voor de zestiende tranche is een experiment opgenomen dat het mogelijk
maakt om onder voorwaarden in het attractiepark ‘de Efteling’ bepaalde bouwwerken
7

vergunningvrij te bouwen. Vanuit het streven om de termijnstelling in het Bu Chw te
verduidelijken, wordt in deze volgende tranche de termijn vanaf het moment van
inwerkingtreding van de zestiende tranche vervangen door de daarmee
overeenkomende einddatum ….
Onderdeel C (artikel 6p; EPC)
Dit experiment biedt gemeenten de mogelijkheid om een EPC-norm van 0,2 voor nieuw
te bouwen woningen verplicht te stellen, zoals voor andere gemeenten al mogelijk is in
het bestaande artikel 6b. Dit experiment gaat echter verder door in het derde lid de
mogelijkheid te bieden om vooruitlopend op de systematiek van maatwerkregels onder
de Omgevingswet, via de bouwverordening een nog lagere EPC-norm dan 0,2 te kunnen
voorschrijven maar ook om af te kunnen wijken van de EPC-norm voor andere
gebruiksfuncties dan wonen.
Vanuit het oogpunt van lastenbeperking, rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en
voorspelbaarheid zijn de regels van het Bouwbesluit 2012 en het toekomstige Besluit
bouwwerken leefomgeving (Bbl) in beginsel landelijk uniform. Met het instrument van
maatwerk wordt gemeenten waar nodig ruimte geboden voor nadere invulling,
aanvulling of afwijking van regels. Maatwerkmogelijkheden zijn dus niet nieuw. In dit
besluit wordt de bevoegdheid geïntroduceerd voor een zestal gemeenten om
gebiedsgerichte maatwerkregels op te nemen in de bouwverordening waarin zij bij
nieuwbouw de EPC kunnen aanscherpen. Dit geeft ruimte aan de lokale
duurzaamheidsambities van deze gemeenten. Daarnaast hebben de gemeenten ambities
om na de economische crisis de woningbouw te stimuleren. Het is belangrijk om bij het
bouwen voor nieuwe gebruiksfuncties rekening te houden met duurzaamheid. Dit
experiment biedt de mogelijkheid om deze economische en demografische groei samen
op te laten gaan met duurzaamheidsambities. Een aangescherpte EPC-norm levert hier
een belangrijke bijdrage aan. In deze gemeenten worden belangrijke stappen gezet in
economisch herstel. Om te stimuleren dat in deze versnelling zo duurzaam en innovatief
mogelijk gebouwd gaat worden, maakt dit experiment het lokaal eisen van een
aangescherpte EPC mogelijk. In veel gevallen blijken ontwikkelaars al energieneutrale
gebouwen te kunnen bouwen. De innovatie, technische mogelijkheden en creativiteit zijn
in de markt aanwezig. Het is nu van belang om dit op te schalen. Dit leidt tot verdere
innovatie en een vergroting van de werkgelegenheid in de bouwketen. Maatwerkregels
voor een lagere EPC dragen bij aan deze noodzakelijke en gewenste opschaling.
Daarnaast leidt een aangescherpte EPC tot woningen met een zeer lage energierekening.
Dit komt ten goede aan het voorkomen van energiearmoede. De mogelijkheid om lokaal
een strengere EPC te stellen die verder gaat dan het bestaande experiment van 0,2 (in
artikel 6b) is gekoppeld aan de bouwverordening. De gemeentelijke bouwverordening
wordt vastgesteld door de gemeenteraad, hierdoor is geborgd dat over een besluit voor
het opnemen van de strengere EPC op het lokale niveau publiekelijk gediscussieerd kan
worden. Met dit experiment wordt de gemeente in staat gesteld heel gericht te bezien
voor welke gebieden of voor welke gebruiksfuncties het stellen van een strengere EPC
gewenst en haalbaar is. Door de betrokkenheid van de gemeenteraad is gewaarborgd
dat lokale belangen en ervaringen gehoord kunnen worden en kan voorkomen worden
dat een (te) strengere eis gesteld wordt die niet aansluit bij wat lokaal mogelijk is.
Doordat de strengere eis als een algemeen voorschrift in de bouwverordening wordt
opgenomen is de strengere eis voor een ieder vooraf kenbaar en kunnen bouwplannen
hierop worden afgestemd.

8

Het experiment sluit aan bij de in het ontwerp-Bbl opgenomen maatwerkregel voor een
strengere EPC. Reeds voor inwerkingtreding van het Bbl zal het Bbl in navolging van het
Bouwbesluit 2012 echter aangepast worden op de eisen voor Bijna Energie-Neutrale
Gebouwen (hierna: BENG). Het wordt niet wenselijke geacht om BENG-eisen en de EPC
naast elkaar te laten bestaan, daarom wordt de duur van dit experiment ook beperkt tot
het moment van inwerkingtreding van de BENG-eisen. In de aanloop naar
1 januari 2020 zal worden bezien of en op welke wijze dit experiment kan worden
voortgezet op een manier die aansluit bij de nieuwe BENG-eisen tot inwerkingtreding
van de Omgevingswet.
In het eerste lid worden zes gemeenten toegevoegd. Het gaat om de gemeenten
Amsterdam, Enschede, Giessenlanden, Leusden, Zaanstad en Zuidhorn. De gemeente
Giessenlanden heeft verzocht om dit experiment alleen toe te kunnen passen in het
gebied Betonsson dat ligt in Arkel. Voor dit gebied maakt de gemeente al een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. De gemeente Zuidhorn wil dit experiment
beperken tot het gebied Tussen de Gasten, dat in dit besluit tevens wordt aangewezen
als een gebied waarvoor een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan worden
opgesteld.
Om ervoor te zorgen dat voor deze gemeenten direct een verlaging van de EPC geldt is
in het tweede lid aangesloten bij de systematiek van artikel 6b uit het Bu Chw. Dit houdt
in dat na inwerkingtreding van dit besluit bij de aanvraag om een omgevingsvergunning
voor bouwen voor woningen getoetst wordt of de woning voldoet aan een EPC van 0,2.
In de bepaling zijn ten opzichte van artikel 6b wetstechnische wijzigingen aangebracht.
Dit lid is van toepassing op aanvragen voor een omgevingsvergunning voor bouwen die
worden ingediend na de inwerkingtreding van dit besluit en uiterlijk op
31 december 2019.
Het derde lid geeft aan dat met een maatwerkregel gebieden en categorieën
gebruiksfuncties kunnen worden aangewezen waarin de EPC als bedoeld in tabel 5.1 bij
artikel 5.2 van het Bouwbesluit 2012 lager is dan de in tabel 5.1 genoemde waarde.
Deze maatwerkregel moet opgenomen worden in de bouwverordening.
Een aantal gemeenten die deelnemen aan dit experiment werken ook aan een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. De verbrede reikwijdte biedt de mogelijkheid
tot opname van lokale verordeningen in het bestemmingsplan, waaronder de
bouwverordening. In deze gevallen geniet het de voorkeur om de maatwerkregels voor
een lagere EPC en andere verordeningen op te nemen in het bestemmingsplan. Voor
burgers en bedrijven is dit ook erg prettig, omdat alle regels met betrekking tot de
fysieke leefomgeving in één document kunnen worden teruggevonden. Daarnaast leidt
dit tot een goede onderlinge afstemming van regels en tot deregulering. Gemeenten
dienen een EPC op te nemen die realistisch is, dat willen zeggen passend in het
desbetreffende gebied en bij de desbetreffende gebruiksfuncties, zodat afwijken van de
lagere EPC omdat niet aan deze norm kan worden voldaan, niet nodig is.
Omgevingsvergunningen voor bouwen kunnen tot 1 januari 2020 aan de
maatwerkregels worden getoetst. Met deze datum wordt aangesloten bij het voornemen
om per 1 januari 2020 alle gebouwen te toetsen aan de eisen voor BENG.
Onderdeel D (artikel 7c; aanvulling bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte)
Algemeen
In artikel 7c is het experiment bestemmingsplan met verbrede reikwijdte geregeld.
9

Binnen dit experiment mag op de aangegeven onderdelen worden afgeweken van een
aantal wetten en besluiten, waaronder de Wro en het Besluit ruimtelijke ordening, de
Wet geluidhinder en het Besluit geluidhinder, de Wet milieubeheer en het
Activiteitenbesluit milieubeheer. Onder de verbrede reikwijdte vallen geen onderdelen uit
deze wetten en besluiten die invloed hebben op het beschermingsniveau voor de
omgeving. Zo blijven de toetsingskaders uit de Wet geluidhinder, het Besluit
geluidhinder, de Wet milieubeheer en het Activiteitenbesluit milieubeheer gelden. Het
bieden van de mogelijkheden van verbreding van het bestemmingsplan ten behoeve van
ruimtelijke ontwikkelingen (die zonder deze verbreding bijna geen doorgang zouden
kunnen vinden) maakt het voor de betrokken gemeenten mogelijk om in de
besluitvorming over ruimtelijke plannen verder te kijken dan alleen het ruimtelijke
beleidskader en te streven naar een integratie met andere beleidsstukken op het gebied
van de fysieke leefomgeving. Zoals bij de invoering van artikel 7c in de zevende tranche
is opgemerkt, draagt de uitvoering van experimenten met bestemmingsplannen met
verbrede reikwijdte bij aan het faciliteren van innovatieve ontwikkelingen en kunnen
deze experimenten lokaal bijdragen aan het bestrijden van de economische crisis en aan
de bevordering van duurzaamheid.
Door de verbrede reikwijdte van het bestemmingsplan worden lokaal nieuwe
ontwikkelingen mogelijk gemaakt of, in het geval van organische ontwikkeling, in gang
gezet. Deze ontwikkelingen leveren een bijdrage aan de werkgelegenheid in de
betreffende gemeenten en hebben daarmee een positief effect op de economische
vitaliteit.
In de aangewezen gebieden streven gemeenten naar duurzaamheid door bijvoorbeeld
hergebruik van bestaande terreinen en gebouwen, het toepassen van duurzame
energievoorzieningen, samenwerking tussen bedrijven of integratie van functies. De
verbrede reikwijdte is noodzakelijk om deze duurzaamheidaspecten in het
bestemmingsplan te kunnen regelen.
Voor een uitgebreidere toelichting op het experiment bestemmingsplannen met verbrede
reikwijdte wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 7c in de zevende tranche (Stb.
2014, 168). In de nota van toelichting op de zevende tranche wordt per lid een
toelichting gegeven op de mogelijkheden die voortvloeien uit deze leden. Daarnaast zijn
in de elfde tranche nog twee nieuwe leden aan artikel 7c toegevoegd. Voor een
toelichting op het dertiende en het veertiende lid van artikel 7c wordt kortheidshalve
verwezen naar de toelichting op de elfde tranche (Stb. 2016, 276). Voorts is er in de
vijftiende tranche nog een nieuw lid aan artikel 7c toegevoegd. Voor een uitgebreide
toelichting op deze toevoeging wordt kortheidshalve verwezen naar de toelichting op de
vijftiende tranche (Stb. 2017, 275). Ook wordt er in het ontwerpbesluit voor de
zestiende tranche nieuw lid toegevoegd aan artikel 7c. Voor een toelichting wordt
kortheidshalve verwezen naar de toelichting op de zestiende tranche (Stcrt. 2017,
33137).
Termijn voor afwijking
In verband met het nieuwe experiment voor slagschaduw voor het gebied Oosterwold in
de gemeenten Almere en Zeewolde (artikel 7x onderdeel H) hebben deze gemeenten in
samenspraak met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat verzocht om
verlenging van de termijn waarbinnen het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
moet worden vastgesteld. Hierbij is aangesloten bij de verwachte inwerkingtreding van
de Omgevingswet. Door deze wijziging vindt in het achttiende lid verlettering plaats.
Voor de in deze zeventiende tranche toe te voegen gebieden wordt in onderdeel k van
het achttiende lid, een termijn van vijf jaar na inwerkingtreding van dit besluit gesteld
waarbinnen het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte moet worden vastgesteld.
10

Zoals vermeld in de toelichting op de dertiende tranche zal de ten hoogste toegestane
termijn voor afwijking in de eerstvolgende tranche worden vervangen door een concrete
einddatum.
In de zestiende tranche van het Bu Chw zijn zeventien nieuwe gebieden aan het
experiment toegevoegd. Vanuit het streven om de termijnstelling in het Bu Chw te
verduidelijken, wordt in deze daarop volgende tranche in onderdeel j (nieuw) van het
achttiende lid de termijn van vijf jaar vanaf het moment van inwerkingtreding van de
zestiende tranche vervangen door de daarmee overeenkomende einddatum ….
Nieuwe gebieden
Aan het experiment bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in artikel 7c worden
zeventien gebieden toegevoegd. De gemeenten waar deze gebieden liggen, hebben voor
deze gebieden te kennen gegeven dat de bestaande regelgeving op het gebied van
ruimtelijke ordening beperkingen heeft voor het bereiken van de gewenste
ontwikkelingen in het betreffende gebied.
De gebieden die met dit besluit worden toegevoegd, liggen in de gemeenten
Amsterdam, Bergen op Zoom, Bladel, Den Bosch, Elburg, Geertruidenberg, Goirle,
Heiloo, Landgraaf, Leiden, Nieuwkoop, Rucphen, Venray, Vlieland, Waalwijk, Westland
en Zuidhorn. De aangewezen projecten bevinden zich in verschillende stadia van het
planvormingsproces. In sommige gevallen weet de gemeente al precies welke
ontwikkelingen zullen plaatsvinden, waar de regelgeving wringt en zijn er al concrete
ideeën over de invulling van de verbrede reikwijdte van het bestemmingsplan. In andere
gevallen weet de gemeente wel de ontwikkelingsrichting die ze mogelijk wil maken en is
duidelijk dat het bestaande instrumentarium onvoldoende ruimte biedt om deze
ontwikkeling te realiseren. Deze gemeenten weten echter nog niet precies wanneer de
ontwikkelingen zullen plaatsvinden (organische gebiedsontwikkeling), of hebben nog
geen duidelijkheid welke elementen van de verbrede reikwijdte toegepast zullen worden
in het bestemmingsplan. Daarom levert deze innovatie in wet- en regelgeving een
belangrijke bijdrage aan het vormgeven van organische gebiedsontwikkeling.
De gebieden die aan dit experiment worden toegevoegd, worden hieronder beschreven.
Koers 2025, Buiksloterham en Zuid as, gemeente Amsterdam
Het aantal inwoners van Amsterdam groeit met 11.000 per jaar. Om deze mensen te
kunnen huisvesten moeten tot 2025 50.000 woningen aan de voorraad worden
toegevoegd. Amsterdam wil dit op een duurzame manier doen. Daarnaast wil de
gemeente Amsterdam de gebieden Koers 2025, Buiksloterham en Zuid as op een
duurzame manier verder ontwikkelen. De gemeente Amsterdam heeft een duidelijke
visie op de toekomstige duurzame ontwikkeling van de stad en heeft hierin een
regisserende en verleidende rol bij het waarmaken van de ambities, waarbij initiatieven
vanuit de markt worden gefaciliteerd. Tegen de achtergrond van deze
uitnodigingsplanologie is het wenselijk om een innovatief instrumentarium toe te passen,
waarmee niet op voorhand alles op uitvoerbaarheid hoeft te worden getoetst maar ook
de innovatieve kracht van de markt wordt gebruikt. De verdere ontwikkeling van
Amsterdam voorziet in twee belangrijke maatschappelijke behoeften: het levert een
aanzienlijke bijdrage aan de grote woningbehoefte en het voorziet in veel
arbeidsplaatsen. Er wordt onder meer ingezet op transformatie van bestaand vastgoed
(waaronder leegstaande kantoren) waarmee een bijdrage wordt geleverd aan het
verminderen van een maatschappelijk probleem. Naast het toevoegen van gewilde
gemengd stedelijke milieus, voorziet de ontwikkeling van de verschillende gebieden in
11

Amsterdam ook in een verbetering van de infrastructuur en een verbetering van de
openbare ruimte.
Amsterdam heeft in de Agenda Duurzaamheid aangekondigd duurzaam te willen
groeien. De inzet daarbij is om economische en demografische groei samen op te laten
gaan met een zo laag mogelijke milieudruk. Groeien in een compacte stad biedt kansen
voor efficiënt omgaan met ruimte, grondstoffen en energie. In de bouwopgave gaat het
verder om het creëren van een CO2-arm energiesysteem, klimaatneutraal bouwen,
zorgen voor een gezonde luchtkwaliteit, klimaatbestendig bouwen en inrichten en het
zorgvuldig omgaan met grondstoffen. Slimme duurzame oplossingen zoals groene daken
en gevels spelen hierbij een belangrijke rol.
Meilust, gemeente Bergen op Zoom
Het plangebied Meilust is gelegen ten noordoosten van de binnenstad van Bergen op
Zoom en bestaat uit woongebieden, een sportpark en (een deel van) een
bedrijventerrein. De gemeente streeft in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
een aantal doelen na. Allereerst wil de gemeente regels stellen over de gehele fysieke
leefomgeving. Op de tweede plaats wordt het plan gebruikt om maatschappelijke
opgaven als klimaatadaptatie en energietransitie een plaats te geven. Op de derde
plaats is het de ambitie van de gemeenten om globaler te bestemmen, zodat het plan
een uitnodigend kader vormt voor burgers en bedrijven. De gemeente verwacht dat
deze manier van bestemmen nieuwe investeringen in het gebied uitlokt en daarmee een
bijdrage levert aan de werkgelegenheid. Ook stimuleert flexibiliteit in de regeling
innovatieve ideeën en concepten. Ten slotte levert het plan een bijdrage aan de
duurzaamheid, omdat het ook regels zal bevatten rondom het thema energietransitie en
klimaatadaptatie.
Buitengebied, gemeente Bladel
De gemeente Bladel is een landelijke gemeente in zuidoost-Brabant. De gemeente is rijk
aan natuur, heeft veel bedrijvigheid en kent een grote agrarische sector. De gemeente
wil in dit bestemmingsplan met verbrede reikwijdte werken aan een buitengebied waarin
alle functies op evenwichtige wijze naast elkaar zijn toebedeeld. Dit uitgangspunt
verlangt een integrale benadering om te komen tot een duurzame toekomst voor de
veehouderijen. Voor een evenwichtige toedeling van nieuwe functies wil de gemeente
verschillende randvoorwaarden introduceren. In dit bestemmingsplan worden normen
opgenomen met betrekking tot ruimtelijke ordening, milieu en gezondheid. De verbrede
reikwijdte biedt hier mogelijkheid toe. Het project zorgt voor een betere waarborging
van milieu- en gezondheidsaspecten bij ontwikkelingen bij veehouderijen. Deze
aanpassing van het gemeentelijk beleid moet tot nieuwe ontwikkelingen leiden,
waardoor duurzaam produceren binnen de veehouderijtak wordt gestimuleerd en
eventuele alternatieve functies op vrijkomende locaties afgewogen kunnen worden. De
ontwikkelingen die het plan, binnen kaders, biedt leiden tot werkgelegenheid. De
transitie in de veehouderij vraagt om nieuwe oplossingen en experimenteerruimte. Om
daaraan tegemoet te komen is een meer flexibele en integrale benadering nodig. Het
installeren van een systeem dat alle mest in de gemeente via een leidingsysteem leidt
naar een mestverwerkingsinstallatie is één van de mogelijke innovatieve oplossingen
waar de gemeente aan denkt.
De Groote Wielen, gemeente Den Bosch

12

In de woonwijk De Groote Wielen ligt de Noordoosthoek. De Noordoosthoek is
momenteel agrarisch bestemd. Sinds de economische crisis heeft Den Bosch een
achterstand in de geplande woningproductie. In de Woonagenda 2017/2018 heeft Den
Bosch daarom de ambitie opgenomen om voor de komende jaren 800 tot 900 woningen
per jaar te bouwen om zo aan de huidige en toekomstige woningbehoefte te kunnen
voldoen. De gemeente wil daarom op termijn in dit plangebied 1800 tot 2300 woningen
met bijbehorende voorzieningen realiseren. De gemeente, die grotendeels eigenaar is
van de grond, heeft in dit kader afspraken gemaakt met marktpartijen. De gemeente wil
dit gebied ontwikkelen door middel van uitnodigingsplanologie. Daarbij wordt geen
gedetailleerd eindbeeld voorgeschreven, maar moeten de ontwikkelingen passen binnen
kaders. De inrichting van de openbare ruimte en het toekomstig beheer van deze ruimte
zal bijdragen aan de werkgelegenheid. Dit is in aanvulling op de werkgelegenheid die de
bouw van woningen al met zich brengt. Samenwerking met de contractspartijen en het
werken met flexibiliteit en globale eindbeelden levert kansen op voor dit gebied. Deze
vorm van ontwikkelen draagt bij aan innovatieve ontwikkelingen. Deze innovatieve
ontwikkelingen zijn te vinden in de marktgerichtheid van de planontwikkeling, het
bieden van de mogelijkheid tot (kleinschalige) woon- en leefexperimenten. Deze woonen leefexperimenten zijn zowel gericht op woningbouw als op de inrichting van de
openbare ruimte en de toepassing van moderne duurzaamheidsmaatregelen. Ook
duurzaamheid zal een belangrijk component zijn in het plan. Den Bosch heeft de
doelstelling om een klimaat neutrale stad te zijn in 2050. Het thema duurzaamheid zal
daarom als afwegingskader fungeren.
Doornspijk, gemeente Elburg
Doornspijk is een langgerekt dorp dat behoort tot de gemeente Elburg. Het gebied
kenmerkt zich door een menging en spreiding van functies, zoals wonen, bedrijvigheid,
maatschappelijke voorzieningen, horeca, dienstverlening en detailhandel. Met een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte wil de gemeente op een innovatieve manier
instrumenten ontwikkelen die uitnodigen tot investeren en ontwikkelen van initiatieven
die passen binnen de ambities, ontwikkelingen, waarden en kwaliteiten van het dorp.
Deze investeringen stimuleren de (lokale) economie en leiden tot een toename van de
werkgelegenheid. De gemeente wil het bestemmingsplan met behulp van een
participatietraject met alle betrokkenen in het gebied opstellen, waarbij
overeenstemming wordt bereikt over de gewenste ontwikkelingsrichting. De
omgevingsvisie, die op dit moment voor het gehele grondgebied van de gemeente wordt
opgesteld, vormt hiervoor de basis. Met het experiment wordt bezien of behoefte
bestaat aan meer flexibiliteit in het bestemmingsplan en wordt met een menging van
functies globaler en ruimer bestemd. Hiermee wil de gemeente optimaal inspelen op de
verandering van het ‘nee-tenzij’ naar het ‘ja-mits’. Gedacht wordt aan kwaliteitsregels
als randvoorwaarden voor het toetsen van activiteiten aan thema’s als leefbaarheid,
verkeersveiligheid en ruimtelijke kwaliteit. Mogelijk wordt hierbij gebruik gemaakt van
de bestemmingsplanactiviteit zoals opgenomen in het veertiende lid van het conceptbesluit voor de zestiende tranche van het Bu Chw (Stcrt. 2017, 33137) om een nadere
afweging mogelijk te maken en in te spelen op toekomstige ontwikkelingen. Ook wil de
gemeente andere soorten regels opnemen dan nu mogelijk is, waarbij wordt bezien
welke bepalingen uit gemeentelijke verordeningen (onder andere parkeren en welstand)
een directe inhoudelijke relatie hebben met de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
Ook kunnen aspecten zoals duurzaamheid, veiligheid en gezondheid een plaats krijgen in
het bestemmingsplan en daarmee onderdeel worden van de afweging van initiatieven.

13

Door kwaliteitsregels te stellen over duurzaamheid wil de gemeente duurzaam bouwen
stimuleren.
Bedrijventerrein Dombosch, gemeente Geertruidenberg
Dombosch is een groot bedrijventerrein van zo’n 210 ha. Er is sprake van enige
leegstand en onbenutte ruimte in het gebied. De gemeente wil door herstructurering
ruimtelijke wijzigingen tot stand brengen die ertoe kunnen leiden dat het terrein
efficiënter wordt gebruikt. Zowel bij de gemeente als bij het bedrijfsleven bestaat
behoefte aan kwaliteitsverbetering. Het doel is om een actueel bestemmingsplan te
maken met flexibele regelingen waarmee het bedrijventerrein kan worden
geherstructureerd, gemoderniseerd en verduurzaamd. Modernisering en verduurzaming
zorgt voor behoud van arbeidsplaatsen en voorkomt verdere leegstand. Vereenvoudiging
van de regels wordt ingezet om op het bedrijventerrein verdere leegstand te voorkomen
en verder te vullen en daarmee de groei van arbeidsplaatsen te behouden en te
stimuleren. De gemeente wil parkeernormen en duurzaamheidseisen opnemen in de
planregels waardoor ontwikkelingsmogelijkheden aan een integraal kader kunnen
worden getoetst. De gemeente Geertruidenberg wil in 2020 energieneutraal zijn. Door in
het bestemmingsplan regels te stellen omtrent duurzame bedrijfsvoering en gebouwen
wordt hier een bijdrage aan geleverd. Verduurzaming en energietransitie zijn een
voorwaarde voor de in het plan mogelijk te maken ontwikkeling, transformatie en
herstructurering.
Fokmast Regte Heide, gemeente Goirle
Het Projectgebied Fokmast Regte Heide betreft een complexe gebiedsopgave. In het
gebied zullen onder andere een puinbreker, een manege, een gemeentewerf en een
golfbaan op toekomstbestendige wijze worden ingepast. Hierbij moet rekening worden
gehouden met bestaande waarden en belangen, zoals het behalen van natuur- en
waterdoelen en de belangen van gevestigde agrariërs, recreanten, bewoners en andere
maatschappelijke organisaties. Het project komt tot nu toe door de tegengestelde
belangen en knellende regelgeving moeilijk van de grond. Door gebruik te maken van
het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte krijgt de gemeente de beschikking over
juridische instrumenten die meer flexibiliteit bieden bij planvorming. Door dit project
doorgang te laten vinden komen verschillende ontwikkelingen op gang. Op de korte
termijn neemt de werkgelegenheid toe doordat kan worden gestart met
bouwwerkzaamheden. Op de lange termijn zorgt dit project voor extra werkgelegenheid
door het behoud en uitbreiding van bedrijven en voorzieningen. Naar verwachting levert
de ontwikkeling 20 tot 40 permanente arbeidsplaatsen op. Het tegengaan van de
verdroging van de Regte Heide is daarnaast gekoppeld aan het behalen van de
natuurdoelen. De maatregelen die worden genomen om de verdroging te voorkomen
worden opgenomen in dit bestemmingsplan. Het bestemmingsplan draagt daarmee bij
aan de duurzaamheid van het natuurgebied de Regte Heide.
Zandzoom, gemeente Heiloo
Sinds 2004 werkt de gemeente Heiloo, samen met de gemeente Castricum, de
gemeente Alkmaar en de provincie Noord-Holland aan de ontwikkeling van Zandzoom.
Dit plangebied ligt tussen Heiloo en Limmen en zal ruimte bieden aan circa 1.100
woningen. Mede in verband met het sterk versnipperde grondgebruik en de wens van
veel eigenaren om de ontwikkeling van het gebied zelf ter hand te nemen, wil de
14

gemeente een globaal en flexibel bestemmingsplan vaststellen. Daarmee wordt ruimte
geboden aan een organische ontwikkeling van het gebied. Leidende thema’s bij de
planvorming voor het gebied zijn energie, water en participatie. Om het woongebied ook
in de toekomst klimaatbestendig te laten zijn, zal water vertraagd worden afgevoerd
en/of worden geïnfiltreerd. Daarnaast wordt een rioleringsstelsel aangelegd gebaseerd
op drainage, infiltratie en transport. Met deze en andere duurzame en innovatieve
maatregelen ontstaat ruimte voor een toekomstbestendig, veilig en gezond woongebied.
De ontwikkeling en het beheer van Zandzoom zal een positief effect hebben op de lokale
en regionale werkgelegenheid, niet in de laatste plaats omdat het gebied door de
ondernemers en bewoners in het gebied zelf wordt ontwikkeld. Om de ontwikkeling in
planologische zin mogelijk te maken wordt onder meer gebruik gemaakt van de
verlengde planperiode. Ook onderzoekt de gemeente om de besluitvorming over
grondexploitatie (of vaststelling van het exploitatieplan) te verleggen van de planfase
naar de vergunningsfase.
Buitengebied Noord Oost en Rimburg, gemeente Landgraaf
De gemeente Landgraaf wil voor het woongebied Rimburg en het omringende
buitengebied een vernieuwende, toekomstbestendige ruimtelijke regeling opstellen door
middel van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. De gemeente kampt met een
daling van het aantal inwoners en wil de onbenutte bouwmogelijkheden als gevolg van
deze daling een nieuwe, flexibele bestemming geven. Daarnaast zoekt de gemeente
naar nieuwe invullingen voor leegstaande gebouwen. De gemeente wil een globaal plan
opstellen waar verschillende functies naast elkaar verenigd kunnen worden. Een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan hier invulling aan geven. Door het
opstellen van kaders waarbinnen activiteiten zijn toegestaan staat de gemeenten meer
ontwikkeling toe. Dit draagt bij aan het duurzaam ruimtegebruik en de leefbaarheid van
het woongebied. Daarnaast wil de gemeente ondernemerschap aan huis bevorderen via
flexibelere regelgeving. Deze inflexibiliteit staat innovatieve en creatieve bedrijvigheid in
de weg. Daarnaast wordt het opstellen van het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte ingezet om door middel van uitnodigingsplanologie agrariërs in het gebied te
laten participeren in de planvorming. Hiermee kan gezamenlijk zorg worden gedragen
voor vitale bedrijven met een toekomstperspectief. Daarbij gaat ook aandacht uit naar
het stimuleren van nevenactiviteiten die zorgen voor een toename van toerisme en
recreatie in het gebied. Deze regelingen dragen bij aan de werkgelegenheid en geven
ruimte aan innovatieve bedrijvigheid. Het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
wordt verder ingezet om de bepalingen die betrekking hebben op de fysieke
leefomgeving te integreren in een plan. De gemeente wil de milieuregels met name ten
aanzien van geur, bestaande uit een zonering en een salderingsmogelijkheid, opnemen
in het plan.
Leiden Noord, gemeente Leiden
De wijk Leiden Noord bestaat uit de buurten Groenoord, Noorderkwartier en de Kooi. De
gemeente Leiden ziet kansen om door middel van een bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte een integraal afwegingskader te creëren waar toekomstige ontwikkelingen aan
kunnen worden getoetst. De gemeente Leiden kiest voor het plangebied Leiden Noord,
omdat het een divers plangebied is: verschillende functies (wonen, werken en
recreëren), differentiatie in woonwijken (sociaal, koop, nieuwbouw en bestaande wijken)
en demografie (jong/ oud, verschillen in inkomen), gebieden die conserverend van aard
zijn en ontwikkelingsgebieden. Hierdoor is het gebied geschikt om de mogelijkheden van
15

het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in de praktijk te brengen. De gemeente
wil dereguleren. Door verschillende regels uit sectorale verordeningen te integreren en
te herzien in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte wordt er niet alleen een
integraal beleid vormgegeven, maar wordt ook de regelgeving vereenvoudigd. Hierdoor
kunnen ontwikkelingen sneller tot stand komen. Daarnaast worden de
bouwmogelijkheden verruimd, wat een impuls zal geven aan de bouwsector. Het
versoepelen van regelgeving draagt tevens bij aan innovatie. Het schrappen van
overbodige regels en verordeningen geeft ruim baan aan innovatieve concepten. De
gemeente gaat zelf op innovatieve wijze om met de ontsluiting van de regels. De
gemeente onderzoekt in hoeverre toepassing kan worden gegeven aan de doelstelling
van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte draagt bij aan het behalen van de doelen uit de ‘Duurzaamheidsagenda Leiden
2016-2020’. Zo wil de gemeente initiatiefnemers faciliteren en uitnodigen om geen
aardgas meer te gebruiken. Ook zal worden onderzocht in welke mate uitvoering kan
worden gegeven aan klimaatadaptatie in de regels van het bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte.
Buytewech-Noord, gemeente Nieuwkoop
De gemeente Nieuwkoop wil voor het gebied Buytewech-Noord een bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte opstellen. Het betreft een nieuwbouwlocatie voor circa 230
woningen met eventueel bedrijven aan huis, infrastructuur en/of nader te bepalen
voorzieningen. Deze activiteiten leveren werkgelegenheid op. Er zal worden
geëxperimenteerd met nieuwe vormen van participatie, nieuwe innovatieve
duurzaamheidsmaatregelen en een verbrede toepassing van duurzaamheids- en
milieuregels in het bestemmingsplan. Het doel is het creëren van draagvlak en het met
elkaar komen tot een vlekkenplan/kansenkaart en een omgevingsanalyse. De structuur
van het stedenbouwkundig plan zal worden bepaald door het aspect duurzaamheid.
Toekomstbestendige duurzaamheid kan op diverse manieren vorm krijgen en vraagt
nadere invulling. Bij het bouwen van de woningen wordt gestreefd naar het concept van
het (bijna) energieneutraal bouwen, een gasloze wijk en slimme energienetwerken
(‘smart grids’), waarmee vraag en aanbod van energie optimaal op elkaar kunnen
worden afgestemd. Met het oog op klimaatadaptie zal worden gestreefd het bebouwde
gebied minder kwetsbaar te maken voor klimaatveranderingen. In dit verband wordt de
inmiddels opgestelde ‘Handreiking Ruimtelijke Adaptie’ als hulpmiddel gebruikt. Ook wil
de gemeente experimenteren met het opnemen van open normen en bepalingen uit
gemeentelijke verordeningen. Verder wil de gemeente gebruik maken van instrumenten
die zien op het doorschuiven van de regeling van de grondexploitatie en het in het plan
opnemen van het besluit tot het vaststellen van een hogere grenswaarde voor geluid.
De Binnentuin Rucphen, gemeente Rucphen
De Binnentuin is een gebied waar recreatieve voorzieningen aanwezig zijn, zoals een
Skidome, een zwembad en diverse sportverenigingen. In de ‘Structuurvisie Rucphen
2030’ heeft de gemeente de ontwikkellocatie benoemd als belangrijke verbinding tussen
de drie grootste kernen binnen de gemeente. Door middel van het aanleggen van
recreatieve routes en groen- en waterstructuren worden de onderlinge verbindingen
tussen deze kernen versterkt. Dit verstevigt ook de positie van de Binnentuin als
recreatief centrum. De gemeente heeft de wens om de Binnentuin verder te laten
ontwikkelen. Rondom de reeds gevestigde recreatieve voorzieningen wil de gemeente
ruimte maken voor andere intensieve recreatie met een actief en sportief karakter.
16

Daarbij zullen ontwikkelingen als recreatiewoningen en nieuwe attracties (zoals een
wielerbaan) planologisch mogelijk worden gemaakt. Kenmerkend voor Rucphen is het
wielerkarakter van de gemeente. De provincie heeft subsidie beschikbaar gesteld om
een wieleroefenbaan en BMX-track te realiseren. Ook de bestaande Heemtuin die in
stand wordt gehouden door 35 vrijwilligers profiteert in het kader van
bezoekersaantallen van de gebiedsontwikkeling. Om dit te realiseren wordt er een
globaal bestemmingsplan opgesteld dat gericht is op uitnodigingsplanologie. De huidige
wettelijke regelgeving vereist dat een gemeente gehouden is om gelijktijdig met het
bestemmingsplan een exploitatieplan vast te stellen. Het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte biedt onder meer de mogelijkheid om op een later moment (ten tijde van een
aanvraag voor een omgevingsvergunning) een exploitatieplan vast te stellen. Deze
mogelijkheid draagt positief bij aan de totstandkoming van een bestemmingsplan dat
partijen uitnodigt om de (recreatieve) voorzieningen in de Binnentuin tot stand te
brengen. De ontwikkeling van het gebied draagt bij aan de werkgelegenheid in de
bouwsector. Daarnaast zullen de bezoekers van het gebied meer bestedingen doen.
Verder zijn de huidige gebouwen 44 jaar oud en het verbruiken veel energie. De
nieuwbouw van deze gebouwen zal zodanig plaatsvinden dat energiegebruik wordt
teruggebracht. Dit levert een bijdrage een de duurzaamheid. Om het gebied groen te
houden worden de bestaande groenstructuren in het plangebied juridisch beter
beschermd en uitgebreid. Ook de waterhuishouding zal in het gebied worden verbeterd
en zal er een waterberging in het gebied worden gerealiseerd.
Centrum Venray, gemeente Venray
Het centrum van Venray kampt met verschillende ruimtelijke uitdagingen. Zo moet de
leegstand worden bestreden, moet het kernwinkelgebied in omvang worden beperkt
(conform de Centrumvisie 2016) en moeten woningbouwmogelijkheden worden
ingeperkt. In het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte ziet de gemeente het
instrument om op deze ruimtelijke opgaven in te spelen. De gemeente wil bijvoorbeeld
de winkelgebieden herbestemmen. Hiermee wordt ruimte gelaten aan initiatieven en
nieuwe gebruiksmogelijkheden in het centrum. De verwachting is dat door het
toekennen van ruimte bestemmingen de leegstaande panden sneller worden ingevuld.
Nieuwe invulling van het gebied zal een positieve bijdrage leveren aan de
werkgelegenheid. Tot aan 2025 moet een oppervlakte van circa 11.000 m2 een nieuwe
bestemming krijgen. Een bestemmingsplan dat hiervoor ruimte biedt draagt bij aan
duurzaam ruimtegebruik in het centrum. De ruime bestemmingen die worden
opgenomen in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte bieden ruimte aan
creatieve ondernemers. De gemeente verwacht dat deze ondernemers gestimuleerd
worden om op een innovatieve wijze invulling te geven aan het centrum. Om dit verder
te stimuleren heeft de gemeente een aanjaagteam, met vertegenwoordigers van Venray
Centraal en vastgoedeigenaren, geformeerd.
Oosterseveld, gemeente Vlieland
Het bedrijventerrein Oosterseveld ligt op de zuidoostelijke punt van het eiland Vlieland
en omvat voornamelijk lokale bedrijvigheid, een jachthaven, een helihaven, een manege
en enkele woningen en zomerhuizen. Er is een participatietraject gestart, waarbij met de
ondernemers en alle andere betrokken partijen is gekeken naar de toekomst van het
terrein. Belangrijke speerpunten zijn de functionele inrichting van het terrein, het
oplossen van de problematiek van de verrommeling en het gebruik van de openbare
ruimte op het terrein. Verder zal de recreatieve druk op de weg over het bedrijventerrein
17

verder toenemen. Dit vraagt om een creatieve en innovatieve aanpak om voor het
gebied een actueel, modern en passend instrumentarium vast te stellen. In het
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte integreert de gemeente alle regels die
betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat ook regels uit
plaatselijke verordeningen in het plan worden geïntegreerd. Hiermee kan de gemeente
tot een integrale aanpak van de op het bedrijventerrein aanwezige problematiek komen.
Gedacht wordt aan de aspecten geluid, veiligheid, duurzaamheid, gezondheid, het
uiterlijk van bouwwerken, het gebruik van de openbare ruimte en - gezien de bijzondere
ligging van het terrein in het Waddengebied - natuurbescherming. De gemeente
verwacht duurzame ontwikkeling te stimuleren door in het plan randvoorwaarden op te
nemen en innovatieve mogelijkheden van duurzame energieopwekking te faciliteren. Dit
sluit aan bij de doelstelling van de gemeente om in 2020 energieneutraal te zijn. Met het
bestemmingsplan wil de gemeente de diversiteit van het aanbod versterken en snel in
kunnen spelen op nieuwe, creatieve ontwikkelingen, die kansen bieden voor het eiland.
Hierbij wordt onder andere gedacht aan mogelijkheden die leiden tot verlenging van het
toeristenseizoen. Voor andere mogelijke functies wordt gedacht aan het houden en de
opvang van dieren, culturele voorzieningen in combinatie met horeca en andere voor het
eiland specifieke ontwikkelingen. De voorgenomen verruiming van de functies op het
terrein komt de economische ontwikkeling en daarmee de werkgelegenheid ten goede.
Omdat op voorhand nog niet duidelijk is waar welke functies komen, zal waar mogelijk
de onderzoeksplicht en het vaststellen van een exploitatieplan naar het moment van
vergunningverlening worden doorgeschoven. Door meer bestuurlijke afwegingsruimte te
creëren, eventueel met het instrument van de bestemmingsplanactiviteit, zoals
opgenomen in het nieuwe veertiende lid van het concept-besluit voor de zestiende
tranche van het Bu Chw (Stcrt. 2017, 33137) en het gebruik van beleidsregels, kan met
het bestemmingsplan ingespeeld worden op nieuwe ontwikkelingen.
Haven 8, gemeente Waalwijk
Haven 8 is gesitueerd tussen de A59 en de Bergsche Maas en is daarmee uitstekend en
multimodaal bereikbaar. Het bedrijventerrein heeft een netto-uitgeefbaar oppervlak van
circa 35 hectare en is gereserveerd voor zeer grootschalige logistieke bedrijven. Met het
oog op duurzaam en zorgvuldig ruimtegebruik en om grondspeculatie te voorkomen
hanteert de gemeente voor deze ontwikkeling een vraaggerichte ontwikkelstrategie. In
dit kader wenst de gemeente in het bestemmingsplanplan met verbrede reikwijdte een
integraal en samenhangend toetsingskader op te nemen voor activiteiten in de fysieke
leefomgeving. Naast bouw- en gebruiksregels worden in het plan ook activiteiten
gereguleerd die nu in bijvoorbeeld de APV zijn opgenomen, zoals het maken van een
uitweg of het kappen van een boom. Het wordt daarmee voor initiatiefnemers mogelijk
om een geïntegreerde omgevingsvergunning aan te vragen. Ten slotte wenst de
gemeente om in het bestemmingsplan te werken met een nader afwegingsmoment in de
vorm van een omgevingsvergunning voor de bestemmingsplanactiviteit zoals
opgenomen in het nieuwe veertiende lid van het concept-besluit voor de zestiende
tranche van het Bu Chw (Stcrt. 2017, 33137) Daarmee ontstaat ruimte om een deel van
de afweging te verschuiven naar het moment dat een initiatief zich aandient. Het plan
voorziet primair in de ontwikkeling van grootschalige logistieke bedrijvigheid. Deze
groeiende bedrijfstak levert een belangrijke bijdrage aan de lokale en regionale
werkgelegenheid. Een bijdrage aan de duurzaamheid wordt geleverd omdat in het
plangebied eveneens windturbines zijn voorzien. Daarnaast onderzoekt de gemeente of
duurzaam bouwen via het bestemmingsplan kan worden gestimuleerd. Ten slotte
stimuleert het experiment innovatieve ontwikkelingen. De vraaggerichte aanpak die aan
18

het plan ten grondslag ligt stimuleert zuinig en meervoudig ruimtegebruik en de in het
gebied te vestigen bedrijven zullen naar verwachting gebruik maken van duurzame en
innovatieve technieken.
Poeldijk Centrum, gemeente Westland
De gemeente Westland bereidt zich voor op de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Hiervoor treft de gemeente voorbereidingen om tot één omgevingsplan te komen voor
het hele grondgebied. Om nu al bekend te raken met de instrumenten van het
omgevingsplan stelt de gemeente een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte op voor
het gebied Poeldijk Centrum. Voor dit gebied wordt een deels ontwikkelingsgericht
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte opgesteld. Op een aantal locaties worden
meer gebruiksfuncties toegestaan. Daarnaast wordt een kleinschalig nieuw woongebied
mogelijk gemaakt. Verder zijn er binnen het plangebied locaties aanwezig die worden
geconsolideerd. Door de samenkomst tussen ontwikkeling en consolidatie ziet de
gemeente het plangebied als zeer geschikt om te oefenen met de instrumenten van het
omgevingsplan. Om procedures te versnellen wil de gemeente onder andere toepassing
geven aan de delegatiebevoegdheid, de meldingsplicht en de bestemmingsplanactiviteit
zoals opgenomen in het nieuwe veertiende lid van het concept-besluit voor de zestiende
tranche van het Bu Chw (Stcrt. 2017, 33137). Hierdoor kan sneller tot ontwikkeling
worden overgegaan en ingespeeld worden op maatschappelijke initiatieven. Dit is goed
voor de economische vitaliteit van het gebied. Daarnaast zal de gemeente via het
bestemmingsplan klimaatbestendig bouwen stimuleren. Ook zorgt de verbreding van
gebruiksfuncties voor de mogelijkheid om te sturen op duurzaamheid in het centrum van
Poeldijk).
Woongebied Tussen de Gasten, gemeente Zuidhorn
Zuidhorn is een middelgrote kern ten westen van de stad Groningen. Het gebied Tussen
de Gasten bevindt zich tussen het historische dorp en de nieuwbouwwijk De Oostergast
die nog in ontwikkeling is. Tussen de Gasten wordt duurzaam en op organische wijze
ontwikkeld. De gemeente wil een woongebied realiseren waar men in een gemeenschap
leeft. Ook vindt er een technische innovatie plaats. In huis en in de openbare ruimte
worden de nieuwste technologieën toegepast. Daarbij kan gedacht worden aan
domotica, blockchain, 3D-printen en fluorescerende wegen. Zuidhorn heeft hoge
duurzaamheidambities. In het gebied Tussen de Gasten wordt volgens het principe ‘Nul
op de Meter’ gebouwd. Daarnaast draagt de bouw van woningen bij aan de
werkgelegenheid binnen de bouwsector. De woningen zijn bijzonder qua uiterlijk,
duurzaam en bieden ruimte voor initiatiefnemers. Het levert onder andere
werkgelegenheid en kennis op aan bedrijven die werken met innovatief bouwen. Om de
kennisuitwisseling zo breed mogelijk te maken wil de gemeente samenwerken met
lokale bedrijven en verschillende kennisinstellingen. Om deze duurzame woonwijk
mogelijk te maken wil de gemeente een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
opstellen. De gemeente verwacht gebruik te zullen maken van de langere looptijd, de
verbrede reikwijdte en flexibiliteitsbepalingen.
Onderdeel E (artikel 7g; bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor het hele
grondgebied)
Gemeente Leusden

19

De gemeente Leusden gaat toewerken naar een bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte voor het gehele grondgebied van de gemeente. De gemeente wil het
experiment met het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte benutten door te gaan
werken met open normen, het opnemen van aspecten als participatie, gezondheid,
milieuactiviteiten en veiligheid in de planregels. Maatwerkoplossingen en open normen
maken het mogelijk om binnen de kaders – die zijn gesteld in de omgevingsvisie –
ontwikkelingen beter en sneller te realiseren. In het Leusdens participatiemodel wordt op
een nieuwe manier aandacht besteed aan de wijze waarop inwoners en bedrijven
participeren bij de planvorming. Duurzaamheid speelt een belangrijke rol bij het
opstellen van het bestemmingsplan. Via maatwerk en afwegingsruimte wil de gemeente
kansen benutten om de duurzaamheidsambities versneld te realiseren. Zo zal in dit
bestemmingsplan via het integreren van de bouwverordening op grond van het in deze
tranche opgenomen concept-artikel 6p een lagere EPC-waarde worden voorgeschreven
voor nieuw te bouwen bouwwerken. Dit project richt zich op het bepalen van het juiste
evenwicht tussen energieprestatie, bouwkosten en exploitatiekosten (Total Cost of
Ownership), hetgeen bijdraagt aan de economische ontwikkeling.
Onderdeel F (verduidelijking termijn artikel 7t)
In het concept voor de zestiende tranche is in artikel 7t een experiment opgenomen dat
het mogelijk maakt om in de provincie Groningen zonneparken voor een termijn van 30
jaar voorlopig te bestemmen. De provincie en gemeenten hebben gedurende vijf jaar na
inwerkingtreding van de zestiende tranche de tijd gebruik te maken van dit experiment.
Vanuit het streven om de termijnstelling in het Bu Chw te verduidelijken, wordt in deze
volgende tranche de termijn van vijf vanaf het moment van inwerkingtreding van de
zestiende tranche vervangen door de daarmee overeenkomende einddatum ….
Onderdeel G (artikel 7v, kostenverhaal)
Het Bu Chw biedt gemeenten de mogelijkheid om door middel van een bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte lokale problematiek op een andere manier aan te pakken en om
te werken met functionaliteiten die straks terugkomen in de Omgevingswet. Gemeenten
gebruiken het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte in veel gevallen om flexibeler
en globaler te bestemmen en hiermee de maatschappij uit te nodigen om met
initiatieven te komen. Gemeenten lopen hierbij tegen het systeem voor kostenverhaal
uit afdeling 6.4 van de Wro aan. Dat heeft tot gevolg dat bepaalde
ontwikkelingsopgaven (organische gebiedsontwikkeling en globale plannen) in
gemeenten die nu op grond van het Bu Chw experimenteren met een bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte bijna niet gerealiseerd kunnen worden. Gemeenten dragen
daarvoor als reden aan dat het niet goed mogelijk is om op voorhand opbrengsten te
berekenen bij globale bestemmingsplannen voor organische gebiedsontwikkeling.
Daarnaast vragen gemeenten zich af hoe ze met de fasering van investeringen kunnen
omgaan. Afdeling 6.4 van de Wro biedt niet de gewenste flexibiliteit voor dit type
gebiedsontwikkeling. Om voor deze problematiek een oplossing te bieden is in het
ontwerpbesluit voor de zestiende tranche van het Bu Chw (Stcrt. 2017, 33137) in artikel
7v aan vijf gemeenten de mogelijkheid geboden om met de systematiek voor
kostenverhaal uit de Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet te werken. Dit
experiment biedt de mogelijkheid om te werken met open normen en beleidsregels, om
een eigen rekensystematiek voor het verdelen van kosten op te stellen en er wordt meer
flexibiliteit geboden in de verrekening van kostensoorten. Voor een uitgebreide
toelichting op de werking van dit experiment wordt kortheidshalve verwezen naar de
20

toelichting op het concept-besluit voor de zestiende tranche van het Bu Chw. In dit
ontwerpbesluit worden drie gemeenten toegevoegd aan artikel 7v toegevoegd. Het gaat
om de gemeente Amersfoort, Hillegom en Katwijk. De gemeente Amersfoort is in de
vijftiende tranche (Stb 2015, 275) toegevoegd aan het Bu Chw. De gemeente is
aangewezen als bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor het hele grondgebied.
Het experiment met kostenverhaal wordt beperkt tot de gebieden de Wagenwerkplaats
en De Hoef-West. De gemeente Hillegom en Katwijk passen de nieuwe systematiek voor
kostenverhaal toe in de bestemmingsplannen die reeds aangewezen zijn in artikel 7c.
Voor een toelichting op deze bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte wordt
verwezen naar de toelichting op de vijftiende tranche en de toelichting op de zevende
tranche (Stb. 2014, 168).
Onderdeel H
Onderdeel H bevat twee nieuwe experimenten, die hieronder worden toegelicht.
Verleggen en vaststellen van schade, Gemeente Hillegom (artikel 7w)
In aanvulling op artikel 7c van het Bu Chw (het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte) wordt voor de gemeente Hillegom in artikel 7w van het Bu Chw een
experiment met planschade toegevoegd. Planschade is schade die wordt geleden ten
gevolge van rechtmatige planologische besluitvorming. Dit wordt nu geregeld in afdeling
6.1 van de Wro.
De gemeente Hillegom is in de vijftiende tranche toegevoegd aan het experiment met
het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. In dit bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte probeert de gemeente meer ruimte te bieden aan nieuwe ontwikkelingen in
het buitengebied. In de toelichting op de vijftiende tranche van het Bu Chw (Stb. 2017,
275) is ingegaan op de bijdrage van dit project aan de criteria die de Chw stelt. De
mogelijkheid om meer woningen te realiseren, leidt tot een impuls voor de bouwsector.
Verder zullen er in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte regels voor de
duurzaamheid worden opgenomen waardoor het realiseren van een warmtekoudeopslag, een warmte-rotonde en het plaatsen van zonnepanelen worden
gefaciliteerd. Het toevoegen van dit experiment met planschade is noodzakelijk om dit
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte vast te kunnen stellen.
Voordat de gemeente Hillegom het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte gaat
maken, heeft zij een omgevingsvisie in procedure gebracht. De gemeente heeft de
bewoners in dat verband uitgenodigd te komen met eigen initiatieven en wensen voor
het buitengebied. Vanuit de samenleving heeft de gemeente daarop een groot aantal
(circa 90 stuks) verzoeken – vrijwel allemaal van burgers - ontvangen om projecten
mogelijk te maken, bijvoorbeeld voor het geven van een nieuwe (woon)functie aan
vrijkomende agrarische bebouwing. In principe wil de gemeente Hillegom deze
initiatieven graag in het bestemmingsplan faciliteren. Ruimte bieden aan de
verschillende initiatieven zal echter bij vaststelling van het bestemmingsplan planschade
tot gevolg kunnen hebben1. Onder het huidige recht is een bepaling van het

1

In de planschadepraktijk en in de rechtspraak wordt onderscheid gemaakt tussen directe en indirecte schade. Directe
planschade is schade die het gevolg is van het wijzigen van bestaande rechten, bijvoorbeeld door het beëindigen van
functies of het opleggen van extra verplichtingen aan een burger of bedrijf. Indirecte planschade is schade die wordt
veroorzaakt door activiteiten in de omgeving van een perceel van een burger of in de omgeving van een bedrijf. Een

21

bestemmingsplan namelijk een oorzaak voor schade, waarbij nadat het
bestemmingsplan in werking is getreden, om planschade kan worden verzocht. Bij het
berekenen van planschade wordt uitgegaan van de maximale mogelijkheden die het
bestemmingsplan biedt. Dit kan in veel gevallen leiden tot een hoger schadebedrag dan
het bedrag dat zou moeten worden uitgekeerd als wordt uitgegaan van wat in de
werkelijkheid op grond van het bestemmingsplan wordt gerealiseerd. Het is bovendien
niet op voorhand zeker dat de initiatieven ook daadwerkelijk worden gerealiseerd, terwijl
daar bij de toekenning van de planschade wel van wordt uitgegaan. In het geval van een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte wordt het gat tussen wat maximaal mogelijk
is en wat daadwerkelijk wordt gerealiseerd alleen maar groter. De verbrede reikwijdte
zorgt ervoor dat veel meer regels (over zowel parkeren, welstand, geluid, kappen van
bomen enzovoort) en meerdere functies aan een locatie kunnen worden toegedeeld dan
met een gewoon bestemmingsplan het geval is. Hierdoor zal het begroten van de schade
zonder een concreet initiatief complex zijn en hoger dan wat in werkelijkheid zal worden
gerealiseerd.
In de huidige praktijk worden in veel gevallen afspraken over de vergoeding van
planschade vastgelegd in een overeenkomst. De verwachting is dat de veel particuliere
initiatiefnemers huiverig zullen zijn om overeenkomsten met de gemeente te sluiten
over eventuele planschade, als nog niet duidelijk is of, en zo ja, hoe zij hun initiatieven
kunnen verwezenlijken. Het sluiten van een overeenkomst met iedere initiatiefnemer
voor de vaststelling van het bestemmingsplan kost veel tijd, kan tot oponthoud in de
bestemmingsplanprocedure leiden en leidt vanwege de planschaderisico’s mogelijk tot
gedetailleerde bestemmingen die niet overeenstemmen met de wensen van de
initiatiefnemers of zelfs helemaal tot het afzien van medewerking daaraan. Weliswaar
staat de gemeente in beginsel niet afwijzend tegenover deze initiatieven, maar zij vindt
het wel belangrijk dat er afspraken kunnen worden gemaakt over het vergoeden van
schade die door een nieuw initiatief wordt veroorzaakt. Vanwege de beperkte
hoeveelheid tijd is het niet mogelijk om met iedere particuliere initiatiefnemer een
overeenkomst te sluiten. Daarnaast is het te verwachten dat niet alle initiatieven ten
tijde van vaststelling van het bestemmingsplan zijn uitgewerkt. Dat betekent dat er nog
geen overeenkomst gesloten kan worden. Mocht het zo zijn dat de gemeente toch met
iedere initiatiefnemer een overeenkomst moet sluiten, dan zal dat tot ernstige vertraging
van het bestemmingsplan kunnen leiden. Deze vertraging zal weer leiden tot het
afhaken van initiatiefnemers hetgeen niet ten goede komt aan de economische vitaliteit
van het buitengebied.
Om deze problematiek tegen te gaan heeft de gemeente verzocht om aan te mogen
sluiten bij de systematiek voor het verleggen en vaststellen van schade op grond van
het wetsvoorstel tot invoering van de Omgevingswet (Invoeringswet Omgevingswet), als
het gaat om het moment wanneer om indirecte schade kan worden verzocht 2. Deze
systematiek houdt in dat een verzoek om vergoeding van schade kan worden ingediend
nadat een omgevingsvergunning voor bouwen is verleend of – bij dit experiment wanneer een omgevingsvergunning voor een bestemmingsplanactiviteit (onder de
Omgevingswet de omgevingsplanactiviteit) wordt verleend. Daarmee wordt dus de
omgevingsvergunning het schadeveroorzakend besluit in plaats van het

voorbeeld van indirecte planschade is een bestemmingsplan dat de bouw van een betonmortelcentrale of een hoge
woonflat mogelijk maakt, waardoor een naast gelegen woonperceel in waarde daalt.
2
https://www.omgevingswetportaal.nl/documenten/besluiten/2017/06/29/concept-van-wetsvoorstel-invoeringswetinclusief-memorie-van-toelichting-juni-2017

22

bestemmingsplan. Voor directe schade blijft het bestemmingsplan het
schadeveroorzakende besluit.
In de huidige rechtspraak bestaat geen aanspraak op planschade als de benadeelde ten
tijde van de aankoop van een onroerende zaak had kunnen weten dat een
bestemmingsplan in voor hem ongunstige zin zou kunnen wijzigen (de actieve
risicoaanvaarding). De nadelige ontwikkeling moet dan wel zijn vastgelegd in een
concreet en openbaar gemaakt beleidsvoornemen waarin de nadelige ontwikkeling is
beschreven. Het beleidsvoornemen hoeft geen formele status te hebben, maar burgers
moeten er wel kennis van kunnen nemen. Reden daarvan is dat de koper op dat
moment rekening kon houden met de nadelige ontwikkeling en deze ontwikkeling in de
aankoopprijs kan verdisconteren.
Nadat een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte is vastgesteld zal het voor burgers
naar verwachting langer duren dan nu het geval is bij een bestemmingsplan voordat
duidelijk wordt of indirecte schade ontstaat die voor vergoeding in aanmerking komt. Bij
de vaststelling van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte is nog niet duidelijk in
hoeverre gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die dat plan biedt. Dat betekent
dat niet bij vaststelling van het plan, maar bij het moment van het concrete initiatief om
tegemoetkoming kan worden verzocht. Dit kan een verkoper van een onroerende zaak
benadelen omdat hij bij de vaststelling van het bestemmingsplan geen aanvraag om
vergoeding van eventueel in de toekomst te lijden schaden kan doen maar het
bestemmingsplan wel mogelijkheden biedt tot het ontwikkelen van initiatieven die tot
schade zouden kunnen leiden.
In die gevallen is het niet redelijk om aan de benadeelde verkoper tegen te werpen dat
hij had kunnen voorzien dat zich voor hem ongunstige wijzigingen kunnen voordoen.
Het ontwerpbesluit voorziet daarom voor de gevallen waarbij het moment waarop de
schade voor vergoeding in aanmerking komt, wordt verlegd naar de vergunning, in een
regeling waarbij de koper het risico niet heeft aanvaard als hij aankoopt na vaststelling
van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Het is als het ware de keerzijde van
het voorstel om – anders dan onder de Wro het geval is – het moment dat om schade
kan worden verzocht te verleggen naar het moment dat de vergunning wordt verleend
of de activiteit wordt uitgevoerd. Het recht op schadevergoeding blijft behouden en gaat
over op de koper. Naar verwachting wordt een mogelijk waardedrukkend effect van nog
niet benutte mogelijkheden van een bestemminsplan met verbrede reikwijdte met deze
regeling ten minste in enige mate beperkt.
Slagschaduw, gemeenten Almere en Zeewolde (artikel 7x)
In het Nationaal Energieakkoord is afgesproken dat in het jaar 2023 16% van het totale
jaarlijkse energieverbruik afkomstig dient te zijn van duurzame energiebronnen.
Windenergie op land speelt hierbij een belangrijke rol. De geschikte gebieden voor
grootschalige windenergie zijn beperkt en zijn door het Rijk vastgelegd in de
structuurvisie Wind op land. Het doel is om 6.000 MW windenergie op land voor 2020 te
realiseren. Dit gebeurt door uit te gaan van grootschalige windprojecten, geconcentreerd
in gebieden die daar het meest geschikt voor zijn, waaronder de provincie Flevoland met
de locatie Zeewolde. Ten behoeve van het realiseren van windturbines op de locatie
Zeewolde is door het Rijk op 14 augustus 2017 het Rijksinpassingplan Windpark
Zeewolde vastgesteld. Dit windpark zal bestaan uit 91 nieuwe turbines, waarmee ca.
300 MW opgewekt kan worden.

23

Op 20 november 2013 is de Rijksstructuurvisie Amsterdam Almere (RRAAM) vastgesteld.
Hierin is de drievoudige ambitie opgenomen op het gebied van verstedelijking,
bereikbaarheid en natuur & recreatie ter versterking van de internationale
concurrentiepositie van de Noordvleugel. In deze structuurvisie is het
toekomstperspectief voor Almere geformuleerd als een westelijk georiënteerde stad met
circa 60.000 nieuwe woningen ten opzichte van 2010 en een forse groei van het aantal
arbeidsplaatsen. Onderdeel van het realiseren van deze woningen en arbeidsplaatsen
vormt de organische ontwikkeling van Oosterwold. In Oosterwold wordt ruimte geboden
voor verstedelijking (maximaal 15.000 woningen). Het gaat daarbij om een ontwikkeling
van onderop met een veelheid aan particuliere plannen. Om dit te realiseren heeft de
gemeente Almere voor het plangebied Oosterwold op 29 september 2016 een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte vastgesteld. Het vaststellen van dit plan zorgt
ervoor dat de komende 20 jaar ruimte wordt geboden voor een organische ontwikkeling
naar een groen woon- en werkgebied, waarbij het agrarische karakter voor een groot
deel behouden blijft. Kenmerkend voor deze organische ontwikkeling is dat er vooraf
geen eindbeeld in de vorm van een masterplan of blauwdruk wordt opgesteld. Hoe het
gebied er in de toekomst uit zal zien en waar de verschillende functies in het gebied een
plaats krijgen, wordt overgelaten aan de initiatieven van burgers, bedrijven en
instellingen. Voor een uitgebreide toelichting op het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte voor Oosterwold wordt kortheidshalve verwezen naar de toelichting op de
zevende tranche van het Bu Chw (Stb 2014, nr. 168).
Het behalen van beide hierboven geschetste doelstellingen –het bouwen van woningen
en windturbines in en rondom de gemeente Almere – is lastig te realiseren. Beide
doelstellingen zijn namelijk deels geprojecteerd in hetzelfde gebied. Daarnaast leggen
beide doelstellingen een groot beslag op de fysieke ruimte. Uit een MER-onderzoek dat
in 2016 is uitgevoerd blijkt dat effecten van de windturbines - waarvoor ruimte wordt
geboden in het Rijksinpassingsplan - de gebiedsontwikkeling van Oosterwold meer
overlappen dan voorzien. Het onverkort doorzetten van één van beide ontwikkelingen
zou aanzienlijke negatieve gevolgen hebben voor de andere ontwikkeling. Voor
windturbines gelden namelijk wettelijke normen om hinder door windturbines te
beperken. Deze normen zijn onder andere gericht op geluid, veiligheid en slagschaduw.
In dit geval levert de normering voor slagschaduw problemen op. Uit de normering voor
slagschaduw, die gelegen is in artikel 3.12 van de Activiteitenregeling milieubeheer,
volgt dat windturbines een automatische stilstand voorziening dienen te hebben indien
slagschaduw optreedt ter plaatse van “gevoelige objecten” (veelal woningen), voor zover
de afstand tussen de woningen of andere gevoelige bestemmingen minder dan 12 maal
de rotordiameter bedraagt en gemiddeld meer dan 17 dagen per jaar gedurende meer
dan 20 minuten per dag slagschaduw kan optreden. Deze norm geldt overigens niet
wanneer er geen ramen zijn geplaatst in de gevel waar slagschaduw op valt.
In Oosterwold zijn langs de A27 zeventien windturbines met een rotordiameter van
maximaal 142 meter voorzien. Dit leidt ertoe dat de slagschaduwcontour van de
windturbines grotendeels over het plangebied van Oosterwold valt. In de praktijk levert
dit in de meeste andere gevallen geen problemen op. De windturbines worden ingepast
in de bestaande situatie en daarbij wordt rekening gehouden met de gevoelige objecten,
bijvoorbeeld door een stilstandvoorziening te treffen. De exploitant van de windturbine
kan dan vooraf goed inschatten hoeveel uur de turbine stil zal staan en dat er in die
periode dus geen duurzame energie opgewekt wordt. In Oosterwold doet zich een
nieuwe situatie voor omdat zowel de woningen als de windturbines nog niet zijn
gebouwd en niet bekend is waar welke functies precies worden gerealiseerd. Er is dus
24

geen bestaande situatie om rekening mee te houden. Deze problematiek is vergelijkbaar
met de problematiek die ontstaat wanneer woningen dichter bij geluidproducerende
bedrijven worden geplaatst. Het bedrijf of de windturbine is al gerealiseerd, maar wordt
beperkt in de bedrijfsvoering wanneer er een woning op een later moment op kortere
afstand wordt gebouwd. In de meeste gevallen zal een bedrijf of in dit geval een
windturbine-exploitant zich tegen de bouw van deze woningen verzetten om zijn of haar
bedrijfsvoering te beschermen. Over het algemeen zal het bevoegd gezag hier rekening
mee houden en de woningen niet te dicht bij het bedrijf of de windturbine plaatsten.
Deze optie is er in dit geval niet. Er moeten woningen worden gebouwd om de druk op
de woningmarkt te verlichten, terwijl er weinig locaties in de Randstad zijn waar 15.000
woningen kunnen worden gerealiseerd. Daar staat tegenover dat de doelstellingen
rondom de opwekking van duurzame energie ook moeten worden gehaald. Dit brengt
met zich dat niet alleen de windturbines moeten worden gebouwd, maar ook dat de
windturbines zoveel mogelijk energie moeten opwekken en dus zo weinig mogelijk stil
moeten staan. Dergelijke problematiek doet zich steeds vaker voor bij de ruimtelijke
inpassing van wind op land. Daarom vraagt het realiseren wind op land om een
innovatieve oplossingen in wet- en regelgeving.
De Activiteitenregeling milieubeheer biedt enige ruimte om toch woningen en
windturbines in hetzelfde gebied te realiseren. Het wordt echter niet wenselijk geacht
deze ruimte te benutten. De norm uit artikel 3.12 van de Activiteitenregeling
milieubeheer maakt het mogelijk om gevoelige objecten in de slagschaduwcontour te
realiseren - zonder dat de windturbines van een stilstandvoorziening moeten worden
voorzien - wanneer er zich in de gevel van het geluidgevoelige object waar de
slagschaduw op valt geen ramen bevinden. Door de grote slagschaduwcontour in dit
gebied zou dit betekenen dat veel gevoelige objecten in ieder geval van één blinde gevel
moeten worden voorzien en in sommige gevallen van meerdere blinde gevels. Daarnaast
moeten er in het bestemmingsplan of in het Rijksinpassingsplan gedetailleerde regels
over de situering van de gevoelige objecten worden opgenomen. In de
bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte voor Oosterwold wordt – zoals eerder
beschreven – de ontwikkeling van het gebied overgelaten aan initiatiefnemers. Daarbij
wordt alleen een globaal kader meegegeven waarbinnen deze ontwikkelingen plaats
mogen vinden. Het opnemen van gedetailleerde regels die onder andere blinde gevels
voorschrijven grijpen hier te veel op in. Hierbij moet opgemerkt worden dat deze weg op
dit moment wel is gevolgd in het Rijksinpassingplan Windpark Zeewolde. In dit
Rijksinpassingplan is een beslisboom opgenomen die borgt dat de woningen en
windturbines niet interfereren. Gevolg hiervan is dat deze regeling –zoals hierboven
beschreven –afbreuk doet aan het globale karakter van de bestemmingsplannen met
verbrede reikwijdte voor Oosterwold. Na inwerkingtreding van dit besluit zal deze
beslisboom door een partiële herziening van het Rijksinpassingsplan worden aangepast.
Om een oplossing te bieden die recht doet aan de belangen van zowel de
woningeigenaar als van de windturbine-exploitant wordt de regeling over slagschaduw in
artikel 3.12 van de Activiteitenregeling milieubeheer buiten werking gesteld. Dat
betekent niet dat bewoners niet tegen slagschaduwhinder moeten worden beschermd,
maar dat in plaats van een door het Rijk opgelegde norm het bevoegd gezag (zijnde de
gemeente) in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte waarborgen moet opnemen
die strekken tot het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke
leefomgeving en een goede leefomgevingskwaliteit, waaronder een regeling die
voldoende bescherming tegen slagschaduw biedt. Dit kan door te eisen dat een
windturbine –mits gelegen in het plangebied- op bepaalde momenten stilgezet wordt,
25

maar ook door te borgen dat bepaalde voorzieningen aan de woning worden getroffen.
Bijvoorbeeld door het introduceren van een nieuw begrip ‘slagschaduwgevoelige ruimte’
waardoor niet elke ruimte in een woning even gevoelig is voor slagschaduw. Door
aanpassing van de indeling van de woning (het vloerplan) kunnen dan
slagschaduwgevoelige ruimten, niet aan de slagschaduwzijde van de woning worden
gerealiseerd en minder gevoelige ruimten juist wel. Ook kan gedacht worden aan het
plaatsen en in standhouden van een automatisch rolluiksysteem of een schaduw
afschermend obstakel in de vorm van bijvoorbeeld een muur, begroeide haag of
bomenrij. Deze oplossingsrichting leent zich vooral voor objecten met een beperkte
hoogte (zoals een bungalow, of woningen die verdiept zijn aangelegd). Uiteraard moet
bij het opleggen van dergelijke regels altijd rekening worden gehouden met bestaande
rechten. Inperking van bestaande rechten zal in beginsel leiden tot planschade.
Door dit experiment wordt het mogelijk gemaakt om woningbouw en de opwekking van
duurzame energie op elkaar af te stemmen, zonder grote afbreuk te doen aan het
organische karakter van Oosterwold of aan de hoeveelheid duurzame energie die wordt
opgewekt. Door net als straks bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet meer
ruimte bij de gemeenten te leggen om slagschaduwhinder te voorkomen, wordt
gebruikmaking van innovatieve oplossingen gestimuleerd. Daarmee wordt een reële
bijdrage geleverd aan een toekomstbestendigere energievoorziening en het realiseren
van woningbouw. Door te sturen op een duurzame energievoorziening wordt Nederland
minder afhankelijk van fossiele brandstoffen. Daarnaast kunnen eigenaren van
agrarische gronden door plaatsing van windturbines meer rendement uit hun land halen,
dan met verpachten of verbouwen alleen. Dit maakt agrariërs en grondeigenaren minder
gevoelig voor crises in de landbouwsector.
ARTIKEL II (inwerkingtreding)
In artikel II wordt de inwerkingtreding geregeld. Er wordt afgeweken van de systematiek
van vaste verandermomenten en een invoeringstermijn van drie maanden omdat door
onmiddellijke inwerkingtreding voor de doelgroep (verschillende overheden)
aanmerkelijk publieke nadelen worden voorkomen. De in het besluit betrokken
overheden hebben verzocht om de aanwijzing in het besluit. Enkele zijn ook al begonnen
met de procedures die moeten leiden tot de besluiten waarin uitvoering wordt gegeven
aan de in deze zeventiende tranche van het Bu Chw opgenomen experimenten. Zij
zullen worden benadeeld als de besluitvormingsprocedure voor deze experimenten wordt
vertraagd als toepassing wordt gegeven aan de regeling inzake vaste
verandermomenten en een invoeringstermijn van drie maanden. Het besluit bevat
verder geen regels waaraan administratieve lasten verbonden zijn voor burgers en
bedrijven of andere nadelen als gevolg van de afwijking.
Artikel III (citeertitel)
In artikel III wordt een citeertitel gegeven. Dit maakt ook duidelijk dat de termijn voor
de experimenten die met deze tranche aan het Bu Chw worden toegevoegd, is
gekoppeld aan de inwerkingtreding van deze tranche en niet aan de inwerkingtreding
van het Bu Chw als zodanig.

DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES,

26