Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 522

Voorstel van wet van de leden Leijten, Bruins
Slot en Bouwmeester houdende een verbod op
winstuitkering door zorgverzekeraars

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 5 december 2016
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de initiatiefnemers de vragen en opmerkingen
in dit verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
ALGEMEEN DEEL
1.
Inleiding
2.
De maatschappelijke rol en positie zorgverzekeraars in
het zorgstelsel
3.
Noodzaak tot verbod op winstuitkering zorgverzekeraars
4.
Juridische gevolgen/Advies Raad van State
5.
Toezicht en handhaving
6.
Financiële paragraaf
7.
Overig
ARTIKELSGEWIJS

blz.
1
1
3
4
6
11
11
13
13

ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel
van wet houdende een verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars.
Deze leden maken zich ernstige zorgen over de effecten van dit voorstel
op de werking en stabiliteit van het huidige zorgverzekeringsstelsel in
Nederland en de gevolgen voor verzekerden en zorgverzekeraars. Zij
stellen dat dit voorstel tot een principiële wijziging van het zorgstelsel
leidt en vinden dit zeer ongewenst. De Nederlandse gezondheidszorg doet

kst-34522-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

1

mee in de wereldtop. Deze leden willen die goede gezondheidszorg nu en
in de toekomst graag behouden voor iedereen. Daarom hebben zij de
volgende opmerkingen en vragen.
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd over het initiatiefwetsvoorstel waarin een verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars
wordt geregeld. Deze leden zijn er met de indieners van overtuigd dat het
zorgstelsel zich niet leent voor winstuitkeringen en dat premiegeld aan
zorg besteed dient te worden en niet mag worden uitgekeerd aan
aandeelhouders.
De leden van de SP-fractie hebben verheugd kennisgenomen van het
voorstel van wet houdende een verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars. Deze leden juichen een permanent verbod op winstuitkering voor
alle zorgverzekeraars onder alle omstandigheden van harte toe. Voor het
realiseren van goede, goed toegankelijke en doelmatige zorg is volgens
de leden winstuitkering aan aandeelhouders of derden ongewenst. De
leden hebben nog wel een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel dat moet leiden tot het permanent maken
van het verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars. Deze leden zijn
van mening dat binnen het zorgstelsel marktwerking in de zorg zeker in de
laatste jaren te veel is doorgeschoten en steeds meer een doel op zich is
geworden. En dat terwijl het doel van het stelsel zou moeten zijn om de
zorg kwalitatief goed, toegankelijk en solidair te houden. Vanuit een
christendemocratische visie op de zorg horen zorgverzekeraars zich als
maatschappelijke ondernemingen te gedragen. Dat is ook de reden
waarom in het huidige systeem van de zorgverzekering «gereguleerde
marktwerking» een van de ordenende principes is. Een door rentmeesterschap en solidariteit georiënteerde gespreide verantwoordelijkheid
behoort zich immers te manifesteren in een systeem van onderhandelingen en overeenkomsten tussen zorgverzekeraars enerzijds en zorgaanbieders anderzijds. Externe prikkels die niet gericht zijn op het optimaal
laten functioneren van dat samenspel met als doel goede, toegankelijke
en solidaire zorg, moeten zo veel mogelijk worden uitgesloten. Zeker als
die prikkels potentieel de overhand zouden kunnen krijgen. Zorgverzekeraars beheren veel maatschappelijk kapitaal dat aangewend hoort te
worden ten behoeve van de doelstellingen van kwaliteit, toegankelijkheid
en solidariteit. Dat doen zij nu al onvoldoende, en het zal de komende
jaren van zowel verzekeraars als van de overheid forse inspanningen
vereisen om er voor te zorgen dat zorgverzekeraars hun maatschappelijke
rol op de juiste manier gaan invullen. Het mogelijk maken van winstuitkering door zorgverzekeraars zou naar mening van de leden van de
CDA-fractie een stap in de verkeerde richting zijn, met niet in de laatste
plaats als gevolg het verder ondermijnen van maatschappelijk draagvlak
voor het huidige zorgstelsel. Een permanent verbod op winstuitkering
door zorgverzekeraars is daarom naar mening van de leden van de
CDA-fractie een goede ontwikkeling.
De leden van de CDA-fractie hebben wel nog enkele vragen bij de
uitwerking van dit wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van het wetsvoorstel om het verbod op winstuitkering voor zorgverzekeraars permanent te maken. Deze leden onderschrijven de gedachte dat het
uitkeren van winst zich niet verdraagt met de maatschappelijke rol van de
zorgverzekeraar. De leden hebben wel nog enkele vragen aan de
indieners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

2

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het initiatiefwetsvoorstel van leden van de SP-, CDA-, en PvdA-fractie
houdende een verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars. Deze
leden staan in principe positief tegenover een dergelijk verbod omdat zij
de mening delen dat het onwenselijk is mogelijk «verkeerde» prikkels toe
te laten in de zorg als gelijktijdig hard wordt gewerkt aan het verminderen
daarvan. Deze leden waarderen het initiatief waarbij gezocht wordt naar
een specificering van de publieke randvoorwaarden binnen dit private
stelsel, gekarakteriseerd door publiekrechtelijke randvoorwaarden. Het
voorstellen van een verbod op winstuitkering legt de normerende werking
die wordt genoemd in eerdere uitspraken van zorgverzekeraars, de Kamer
en de Minister vast in wetgeving. Echter hechten de leden eraan om te
benadrukken dat het voorstel bijna in alle gevallen praktijk is, aangezien er
slechts één zorgverzekeraar is met een organisatiestructuur waarbij winst
uitgekeerd zou mogen worden. In hoeverre is dit wetsvoorstel dan nodig
vragen de leden. Zij ontvangen hier graag een uitgebreide reactie op
omdat zij zich afvragen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot de huidige
praktijk (waarin merendeel van de zorgverzekeraars geen winstoogmerk
heeft) en mogelijke (juridische) consequenties, ook in Europees verband,
van dit wetsvoorstel.
Deze leden stellen naar aanleiding van de nota van wijziging, de memorie
van toelichting en de advisering van de Raad van State nog enkele vragen
aan de initiatiefneemsters.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het voorstel van wet van de leden Leijten, Bruins Slot
en Bouwmeester houdende een verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars. Genoemde leden zijn van mening dat winstuitkeringen niet
passen in de zorg en dat geld dat in de zorg wordt verdiend, ook weer ten
goede moet komen aan de zorg. Het behoud van het huidige verbod op
winstuitkering door zorgverzekeraars zien deze leden als een goede stap.
Zij hebben echter nog wel een aantal vragen aan de indieners van het
wetsvoorstel.
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met veel belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel van de leden Bouwmeester, Leijten
en Bruins Slot. Zij hebben daar nog enkele vragen en opmerkingen bij.
2. De maatschappelijke rol en positie van zorgverzekeraars in het
zorgstel
De leden van de PvdA-fractie zijn met de indieners van mening dat
zorgverzekeraars een belangrijke maatschappelijke rol vervullen in het
Nederlandse zorgstelsel. Zij zijn van mening dat zorgverzekeraars zich
daarbij maatschappelijk verantwoord moeten gedragen om er voor te
zorgen dat de premiebetalers vertrouwen houden in het zorgstelsel en de
wijze waarop dit in de praktijk wordt uitgevoerd. Deze leden vragen wat
op dit moment bekend is over het vertrouwen dat mensen hebben in het
zorgstelsel. Zal de mogelijkheid tot het uitkeren van winst door zorgverzekeraars volgens de indieners bij dragen aan het vertrouwen dat burgers in
het zorgstelsel hebben?
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid vragen in hoeverre er
duidelijkheid is over de wens van zorgverzekeraars zelf, om winst te
kunnen uitkeren. Welke overwegingen zouden er voor zorgverzekeraars
toe kunnen leiden over te gaan tot een juridische structuur die winstuitkering mogelijk maakt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

3

De leden van de SP-fractie constateren dat (zorg)verzekeraar ASR een
naamloze vennootschap (NV) is. Door deze rechtsvorm zijn zij nu al in
staat winst uit te keren. Zijn de indieners ermee bekend of ASR nu ook
daadwerkelijk winst uitkeert over de winst die zij maakt op de zorgverzekering? Indien dat zo is, betreft het dan een maas in de wet?
De leden vragen de indieners ook te reageren op het feit dat zorgverzekeraar Achmea een deel van het resultaat aanwendt voor het vergoeden
van advies door andere delen van het concern. Is het niet vreemd dat dit
uit het resultaat wordt betaald en is er volgens de indieners derhalve ook
geen sprake van (indirecte) winstuitkering?
De leden van de fractie van GroenLinks onderstrepen de intentie van het
wetsvoorstel ten zeerste. Marktwerking in de zorg moet worden teruggedrongen, en niet worden bevorderd door het loslaten van het verbod op
winstuitkeringen door zorgverzekeraars. Het feit dat het merendeel van de
zorgverzekeraars op dit moment geen winstoogmerk heeft, biedt geen
enkele garantie dat hierin geen verandering komt als dit wel mogelijk
wordt gemaakt. Zorgverzekeraars hebben wat GroenLinks betreft dan ook
een belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid. De leden de
fractie van GroenLinks zijn daarom van mening dat het opheffen van het
verbod op winstuitkeringen in de zorg uiterst onwenselijk is.
3. Noodzaak tot verbod op winstuitkering zorgverzekeraars
De leden van de VVD-fractie stellen dat zorgverzekeraars de taak hebben
te zorgen voor kwalitatief goede, betaalbare en toegankelijke zorg voor
alle verzekerden, gericht op het bevorderen van gezondheid en kwaliteit
van leven. In andere woorden, zorgverzekeraars hebben een maatschappelijke rol. Deze leden stellen vast dat de meeste concerns in Nederland
op dit moment geen organisatievorm hebben gekozen die winstuitkering
beoogt. In de gekozen organisatievormen van de verschillende labels is
meestal sprake van inspraak van verzekerden. Kunnen de initiatiefnemers
een juridische analyse geven van de verschillende bestaande organisatievormen voor zowel de concerns als labels en de mogelijkheid tot het
uitkeren van winst binnen deze organisatievormen? Deze leden vragen de
initiatiefnemers uitgebreid toe te lichten waarom zij van mening zijn dat
een verbod op winstuitkering noodzakelijk is nu blijkt dat de meeste
organisatievormen van concerns zich daar niet toe lenen. Bovendien
krijgen verzekerden een steeds grotere stem in het beleid van verzekerden
via de ledenraden. Welke inspraakorganen van de concerns en individuele
labels mogen veranderingen in de organisatievorm blokkeren? Bij welke
labels en concerns kan sprake zijn van een blokkade door inspraakorganen? Kunnen de initiatiefnemers onderbouwen welke harde signalen zij
hebben dat aandeelhouders het financiële resultaat van de organisatie
boven het belang van een goed functioneren zorgstelsel zouden plaatsen?
De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers te motiveren
waarom er volgens hen in het zorgstelsel dusdanige risico’s zullen worden
genomen in de zoektocht naar een hoog rendement. Zijn de initiatiefnemers het met de leden van de VVD-fractie eens dat in het geval daarvan
sprake zou zijn, verzekerden de vrijheid hebben om over te stappen naar
een andere verzekeraar die wel het belang van een goed functionerend
zorgstelsel voorop stelt oftewel «kunnen stemmen met hun voeten»? De
leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers in te gaan op de wijze
waarop zorgverzekeraars aan hun wettelijke en financiële verplichtingen
zullen gaan voldoen als winst het primaire doel wordt, waaronder het
inkopen van kwalitatief goede, doelmatige zorg. Waarop is de stelling
gebaseerd dat perverse prikkels ontstaan om bepaalde groepen verzekerden te mijden, wetende dat er voor de basisverzekering een acceptatieplicht geldt en risicoselectie wettelijk verboden is? Is het niet de taak van
de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om in die gevallen waar sprake is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

4

risicoselectie direct in te grijpen? Hoe beoordelen de initiatiefnemers in dit
licht de ontwikkeling dat zorgverzekeraars verzekerden steeds vaker direct,
zonder medische toets, accepteren voor aanvullende verzekeringen en
hier dus steeds minder sprake is van risicoselectie? Dient de Nederlandsche Bank (DNB) niet in te grijpen zodra verzekeraars door een
eenzijdige focus op rendement afbreuk doen aan de financiële stabiliteit
van de verzekeraar? Hebben de initiatiefnemers gronden om aan te
nemen dat zowel de NZa als de DNB tekort schieten in hun toezichthoudende taken met betrekking tot het financiële beleid van zorgverzekeraars? Zo ja, waarom hebben de initiatiefnemers niet gekozen voor het
versterken van de toezichthoudende taken van de NZa en DNB?
De leden van de VVD-fractie stellen dat zorgverzekeraars hun maatschappelijke rol steeds beter gaan invullen. Dat blijkt onder andere uit de
gemaakte afspraken tussen zorgverzekeraars in het actieplan Kern Gezond
en de gesloten Gedragscode Goed Zorgverzekeraarschap. Onlangs bleek
uit het samenvattend rapport zorgverzekeringsmarkt van de NZa dat ook
de NZa concludeert dat zorgverzekeraars hun rol serieus nemen en de
afgelopen jaren diverse maatregelen hebben genomen en het komend
jaar wederom zullen nemen om deze rol nog serieuzer in te vullen. Het
gaat onder andere om het actief meewerken aan maatregelen die een
adequate gezondheidszorg kunnen bevorderen, een gezonde en integere
bedrijfsvoering en inzet op kwaliteit-, preventiestimulering, beheerste
kostenontwikkeling en voorlichting. Deze leden vragen de initiatiefnemers
daarom uitvoerig uiteen te zetten waaruit blijkt dat zorgverzekeraars hun
maatschappelijke rol niet invullen of niet langer uitvoeren bij de
mogelijkheid tot uitkeren van winst.
De initiatiefnemers stellen dat het gebruik van beschikbare middelen voor
winstuitkering aan aandeelhouders de betaalbaarheid van de zorg, zowel
voor de samenleving als geheel als voor de verzekerde niet ten goede
komt. De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers feitelijk te
onderbouwen waarop deze stelling is gebaseerd. Zij stellen dat juist door
winst uit te keren zorgverzekeraars geprikkeld kunnen worden de
bedrijfsvoering zo doelmatig mogelijk in te richten wat vervolgens
bijdraagt aan een betere werking van het zorgstelsel. De leden van de
VVD-fractie vragen de initiatiefnemers een reactie op deze stelling.
De leden van de VVD-fractie stellen dat het initiatiefwetsvoorstel
overbodig is gezien artikel 3:97 van de Wet op het financieel toezicht. Dit
artikel dient oneigenlijke dividenduitkering door verzekeraars te
voorkomen. Deze leden zien graag een uitgebreide reflectie op deze
stelling.
De leden van de CDA-fractie constateren dat vrijwel alle zorgverzekeraars op dit moment de rechtsvorm van een onderlinge waarborgmaatschappij hebben. Dit betekent formeel dat diegenen die door de
afgesloten verzekeringen gedekt worden tevens eigendomsrechten
bezitten in de betreffende organisatie. De leden van de CDA-fractie vragen
hoe volgens de indieners aan deze eigendomsrechten in de praktijk uiting
wordt gegeven en hoe hieraan uiting zou moeten worden gegeven. Deze
leden vragen tevens op welke wijze een zorgverzekeraar zijn rechtsvorm
zou kunnen wijzigen en op welke wijze de verzekerden daar invloed op
zouden kunnen hebben.
De indieners stellen dat winstuitkering door zorgverzekeraars een risico
vormen voor een goed functionerende risicoverevening, omdat zorgverzekeraars het financiële resultaat boven het belang van een goed functionerend zorgstelsel zullen plaatsen. De leden van de CDA-fractie vragen
hier een nadere toelichting bij. Kan winstuitkering en de prikkels die
hierbij horen ertoe leiden dat verzekeraars alleen nog maar jonge,
gezonde, hoogopgeleide klanten willen hebben?
De indieners wijzen er terecht op dat maatschappelijke geld beschikbaar
moet blijven voor het betaalbaar houden van de zorg, ook op lange

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

5

termijn. De leden van de CDA-fractie missen hierin echter een
beschouwing in hoeverre het toestaan van winstuitkering er toe kan
leiden dat er juist meer financiële middelen van buiten beschikbaar komen
waarmee de zorg betaald zou kunnen worden. Kunnen de indieners
toelichten waarom de voordelen van dit (potentiële) extra kapitaal niet op
zouden wegen tegen de risico’s die met winstuitkering gepaard gaan?
De leden van de PVV-fractie vragen wat de visie van de indieners is ten
aanzien van het maken van winst in de zorg. Is ook overwogen om in
plaats van een verbod op het uitkeren van winst een winstbestemming in
te voeren, bijvoorbeeld premieverlaging?
De leden van de D66-fractie vernemen graag in hoeverre het juist is dat
het verbod op winstuitkering zich alleen strekt tot de basisverzekering,
naar aanleiding van de nota van wijziging. In hoeverre betekent dit dat er
winst, bijvoorbeeld behaald uit de aanvullende verzekering, wel uitgekeerd kan worden? En welke consequenties heeft dit in de praktijk voor
een algemeen verbod op winstuitkering, is dit nog realiseerbaar? De leden
ontvangen graag een toelichting en reflectie op de nota van wijziging,
zoals ontvangen op 14 november 2016.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de indieners staan
tegenover het uitkeren van winst aan leden, indien de zorgverzekeraar een
coöperatie is en de verzekerden tezamen de leden van de coöperatie
vormen.
4. Juridische gevolgen/Advies Raad van State
De leden van de VVD-fractie stellen, net als de Afdeling advisering van
de Raad van State, dat niet kan worden afgeleid dat de verwachting mocht
bestaan dat een permanent verbod voor alle zorgverzekeraars zou worden
ingevoerd, zeker niet voor die zorgverzekeraars voor wie thans geen
verbod op winstuitkering geldt. Immers hebben zij gedurende een periode
van ten minste 10 jaar de verwachting gehad dat zij over de wettelijke
reserves konden beschikken. Hoewel in de Tweede Kamer diverse
debatten zijn geweest over winstuitkering door zorgverzekeraars, zijn
geen concrete wettelijke voorstellen eerder in de Tweede Kamer aan bod
geweest. De leden van de VVD-fractie stellen dat een aantal zorgverzekeraars niet alleen beschikt over reserves voortkomend uit de voormalige
ziekenfondsen, maar tevens beschikken over privaat opgebouwde
niet-wettelijke reserves. Anders dan in de Zorgverzekeringswet is
vastgelegd, stelt het voorliggende initiatiefwetsvoorstel een verbod op
winstuitkering voor alle reserves voor, ongeacht de herkomst van die
reserves. Deze leden stellen dat deze wijziging ingrijpt op het eigendomsrecht, zoals neergelegd in Artikel 1 Eerste Procotol van het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM), artikel 10 van de Grondwet, artikel 14 van de Grondwet
en artikel 5:1 BW. Kunnen de initiatiefnemers per verzekeraar aangeven
wat de herkomst, samenstelling en hoogte van de reserves was bij de
start van het nieuwe stelsel in 2006? Welk gedeelte was afkomstig van
particuliere verzekeraars en/of andere kapitaalverschaffers en welk
gedeelte werd ingebracht door voormalige ziekenfondsen? Welk gedeelte
van de voormalige ziekenfondsen valt onder de wettelijke reserves en
welk gedeelte onder de vrije reserves? Kunnen de initiatiefnemers tevens
per verzekeraar aangeven in welke mate zorgverzekeraars na 2006 de
solvabiliteitspositie hebben ondersteund of verstevigd met middelen van
private entiteiten?
Voorts zijn deze leden van mening dat de beperking van eigendomsrechten niet te rechtvaardigen is vanwege de wettelijk opgelegde
verplichtingen, waaronder de solvabiliteitseisen. Zij vragen de initiatief-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

6

nemers dieper in te gaan op hun beweegredenen om het beperken van
het eigendomsrecht te rechtvaardigen door slechts te stellen dat
zorgverzekeraars dit hadden kunnen aannemen op basis van het politieke
debat. Zijn de initiatiefnemers bijvoorbeeld ook van mening dat bewoners
een windmolen in hun achtertuin zonder inspraak of compensatie dienen
te accepteren, omdat daar regelmatig debatten over worden gevoerd in
de Tweede Kamer? Zijn de initiatiefnemers tevens van mening dat
organisaties zonder mededeling vooraf kunnen worden gekort op hun
subsidies, omdat diverse debatten in de Tweede Kamer worden gevoerd
over de doelmatigheid van subsidies? Indien initiatiefnemers deze
meningen niet zijn toegedaan, waarom zijn zij dan van mening dat dit
voor zorgverzekeraars wel te rechtvaardigen is?
Ook vragen zij de initiatiefnemers welke juridische stappen en financiële
claims zijn te verwachten, indien het voorstel inwerking treedt en blijvend
sprake is van het beperken van eigendomsrecht? Wie zal eventuele
schadeclaims dienen te betalen? Kunnen de initiatiefnemers een
onderbouwde inschatting maken van de mogelijke schadeclaims per
verzekeraar, rekening houdend met de samenstelling en herkomst van de
vermogens van de verzekeraars? Zijn de initiatiefnemers bereid, mede
gezien de kritische opstelling van de Afdeling Advisering van de Raad van
State, hier een juridische second opinion over te vragen bij de landsadvocaat? Door wie dienen de proceskosten te worden opgebracht? Welke
kansen zijn er dat de Nederlandse overheid wordt beschuldigd van
onbehoorlijk bestuur?
De leden van de VVD-fractie merken op dat de Afdeling advisering van de
Raad van State stelt dat het initiatiefwetsvoorstel zowel het vrij verkeer
van kapitaal als het vrij verkeer van diensten en het recht van vrije
vestiging kan raken. Op basis waarvan concluderen de initiatiefnemers dat
het vrij verkeer van diensten en het recht van vrije vestiging niet in het
geding zijn? Kunnen zij hun mening ondersteunen met een extern
juridisch advies door een erkende deskundige op het gebied van vrij
verkeer van diensten en het recht op vrije vestiging? Kunnen de initiatiefnemers aantonen dat dit initiatiefwetsvoorstel niet in strijd is met
Europese wet- en regelgeving, in het bijzonder de artikelen 56 en 49 van
het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU)?
Kunnen de initiatiefnemers een onderbouwde inschatting geven van de
kans dat de Europese Commissie Nederland zal beboeten na de inwerkingtreding van de voorliggende wet vanwege strijd met het vrije verkeer
van diensten en het recht van vrije vestiging? Hoe hoog zullen dergelijke
boetes kunnen zijn en voor wiens rekening komen dergelijke boetes?
Kunnen de initiatiefnemers uiteen zetten in welke andere Europese landen
het mogelijk is voor zorgverzekeraars om winst uit te keren? Is er in deze
Europese landen sprake van winstbejag door verzekeraars? Welke effecten
heeft de winstuitkering gehad op de kwaliteit van zorg? Op welke wijze
voldoen deze verzekeraars aan het algemeen belang van een goede en
toegankelijke gezondheidszorg? Op welke wijze wordt de markttoegang
voor nieuwe, eventueel buitenlandse zorgverzekeraars niet belemmerd?
Kunnen de initiatiefnemers onderbouwen waarom het voorliggende
wetsvoorstel de huidige aanbieders niet bevoordeelt ten opzichte van
eventuele nieuwe toetreders? Op welke wijze dient het kapitaal volgens
initiatiefnemers bijeen te worden gebracht om tot markttoetreding te
komen indien er geen mogelijkheid bestaat aan investeerders dividend uit
te keren? Welke soort toetreders zouden in de ogen van de initiatiefnemers belangstelling kunnen hebben voor investeringen in Nederlandse
zorgverzekeraars?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de initiatiefnemers de kans
aanzienlijk achten dat indien winstuitkering wordt toegestaan, zorgverzekeraars de rechtsvorm zullen omzetten naar een NV. Deze leden vragen de
initiatiefnemers uitgebreid uiteen te zetten wat volgens hen het gevaar is
van het omzetten van de rechtsvorm, uitgesplitst naar concern en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

7

individuele labels. Deze leden vragen de initiatiefnemers tevens hoe het
omzetten van de rechtsvorm zich verhoudt tot de stelling dat zorgverzekeraars hebben aangegeven geen behoefte te hebben aan de mogelijkheid
tot uitkering van winst aan aandeelhouders of leden. Welke signalen
hebben initiatiefnemers dat zorgverzekeraars hun organisatievorm
inderdaad omzetten? Welke feitelijke bronnen kunnen de indieners
aandragen waar zij hun inschatting op baseren dat zorgverzekeraars hun
rechtsvorm zullen omzetten in een NV? Hebben zorgverzekeraars
bijvoorbeeld in 2015 voorbereidingen getroffen om hun organisatievorm
om te zetten toen de intentie was om winstuitkering mogelijk te maken
per 1 januari 2016? Zo ja, kan inzicht worden geboden in deze voorbereidingen door de initiatiefnemers? En voor zover zorgverzekeraars nu al de
rechtsvorm van een NV hebben, welke van die verzekeraars zullen op
basis van hun statuten daadwerkelijk winst uit kunnen keren?
Een reden voor zorgverzekeraars om geen winst uit te keren, is de
vrijstelling van vennootschapsbelasting. Een eventuele afdracht van
vennootschapsbelasting kan de concurrentiepositie van zorgverzekeraars
benadelen. De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers of zij
dit argument hebben meegenomen bij het opstellen van dit initiatiefwetsvoorstel. Wat is het financiële effect van de verplichting om vennootschapsbelasting af te dragen?
De leden van de SP-fractie hebben met enige verbazing kennisgenomen
van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State (RvS).
De leden kunnen zich vinden in de beantwoording van de indieners op de
enkele inhoudelijke opmerkingen van de RvS en de wijziging die deze tot
gevolg heeft gehad.
Deze leden zijn echter van mening dat de inbreng van de RvS zich eerder
laat omschrijven als een oordeel dan een advies. Zij vragen de indieners
te reflecteren op het naar mening van de leden, ongekend hoge politieke
gehalte van de inbreng van de RvS. Hebben de indieners een verklaring
voor het feit dat de RvS in dergelijke bewoordingen stelling neemt tegen
het verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars? Zijn de indieners
bekend met Wetsvoorstellen waarbij de RvS op soortgelijke wijze heeft
gereageerd?
De afdeling advies van de Raad van State geeft aan dat het wetsvoorstel
op gespannen voet staat met het zorgverzekeringsstelsel, zoals dat sinds
de invoering van de Zorgverzekeringswet functioneert en zich heeft
ontwikkeld, en dat een verbod op winstuitkering tot een principiële
wijziging van het zorgstelsel zou leiden. De leden van de CDA-fractie zijn
het met de initiatiefnemers eens dat het verbod op winstuitkering door
zorgverzekeraars niet op gespannen voet staat met de bedoeling van het
zorgverzekeringsstelsel. Het huidige stelsel kent nu immers al het
uitgangspunt van gereguleerde marktwerking. De Raad van State
constateert dat met dit wetsvoorstel een principiële verandering wordt
doorgevoerd ten opzichte van het gevoerde beleid in recente jaren. De
leden van de CDA-fractie vragen de indieners of dit niet juist de bedoeling
is van dit wetsvoorstel. De indieners geven in de beantwoording
daarnaast zelf al een aantal ontwikkelingen weer waaruit blijkt dat het
stelsel niet statisch is, en dat bepaalde politieke en beleidsinhoudelijke
keuzes het stelsel duidelijk een bepaalde kant op hebben gestuurd. De
leden van de CDA-fractie vragen in dit licht of de indieners van mening
zijn dat zorgverzekeraars minder financiële risico’s zijn gaan lopen door
ontwikkelingen zoals de schaalvergroting bij zorgverzekeraars, de
introductie van het macrobeheersinstrumentarium (mbi) waarbij
zorgaanbieders generiek gekort worden bij macro overschrijdingen, het
toenemend gebruik van omzetplafonds in contracten met zorgaanbieders
en het verhogen van het verplichte eigen risico? Leiden deze maatregelen
waardoor verzekeraars minder financiële risico’s zijn gaan lopen er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

8

volgens de indieners toe dat een beperking van het eigendomsrecht
eerder gerechtvaardigd is?
In antwoord op de opmerking van de Raad van State dat een oplossing
voor overmatige overschotten onder andere gevonden moet worden in
een aanpassing van het vereveningsstelsel, geven de indieners onder
andere terecht aan dat de vereveningsbijdrage slechts een deel is van de
inkomsten van de zorgverzekeraar. De indieners geven aan dat winst ook
behaald kan worden door efficiënt in te kopen, en dat efficiënt inkopen ten
koste gaat van de kwaliteit van de zorg. De leden van de CDA-fractie
vragen de indieners nader toe te lichten wat zij bedoelen met de
opmerking dat efficiënt inkopen ten koste gaat van de kwaliteit van de
zorg?
In antwoord op de opmerkingen van de Raad van State dat het voorstel
ook aan de vrijheid van dienstverlening (artikel 56 VWEU) en het recht van
vrije vestiging (artikel 49 VWEU) kan raken, geven de indieners aan dat de
memorie van toelichting hierop aangevuld is. De leden van de CDA-fractie
missen deze passage echter in de memorie van toelichting en vragen
daarom alsnog voor een nadere aanvulling.
De indieners stellen dat het toestaan van winstuitkering een prikkel kan
zijn voor meer overnames of verdere schaalvergroting. De leden van de
CDA-fractie constateren echter dat ook onder het huidige tijdelijke verbod
schaalvergroting op de zorgverzekeringsmarkt heeft plaatsgevonden.
Deze leden vragen daarom een nadere toelichting waarom winstuitkering
een extra prikkel zou zijn voor schaalvergroting. Deze leden vragen tevens
wat er bedoeld wordt met de stelling dat massalere zorgaanbieding een
lagere kwaliteit van zorg met zich kan brengen.
De leden van de PVV-fractie lezen in de reactie op het advies van de
Raad van State dat de indieners vinden dat efficiënt inkopen ten koste
gaat van de kwaliteit van zorg. Waarop is dit gebaseerd? Zijn de indieners
tegen het behalen van winst door efficiënt in te kopen?
De leden van de PVV-fractie zien de winsten van de zorgverzekeraars als
een mogelijk signaal dat de premies te hoog zijn of dat er teveel compensatie wordt uitgekeerd. Zou dit niet nader onderzocht moeten worden, zo
vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Afdeling advisering van
de Raad van State flinke kritiek uit op het voorliggende voorstel. Zij stellen
dat het verbod op winstuitkering verder gaat dan het vastleggen van de
huidige praktijk (waarin merendeel van de zorgverzekeraars coöperaties
betreffen en geen winstoogmerk hebben) en een aantasting voor het
huidige stelsel zal betekenen. Zij zien zowel juridische als praktische
complicaties. De leden vernemen graag van de initiatiefnemers hoe zij de
uitspraken van de Afdeling bekijken waar ze stellen dat er, zolang er niet
aan de solvabiliteitseisen is voldaan winstuitkering plaats zou kunnen
vinden. Voor hoeveel procent van de verzekeraars is dit momenteel het
geval? En welke voldoen wel dan wel niet aan de solvabiliteitseisen?
De leden van de D66-fractie vernemen graag een reactie van de initiatiefnemers op de stelling van de Raad van State dat winstuitkering in essentie
een vergoeding is voor verstrekt kapitaal inclusief risico-opslag? In
hoeverre durven de initiatiefnemers te stellen dat het verbod op winstuitkering geen consequenties zal hebben voor het aantrekken van eigen
vermogen van zorgverzekeraars, en op welke bronnen, onderzoeken e.a.
gegevens baseren zij zich in deze stellingname?
De Afdeling advisering van de Raad van State stelt dat, indien er een
situatie is waarin er sprake zou zijn van positieve (verevenings)resultaten
die de zorgverzekeraar «in eigen zak zou kunnen steken» waarna gekozen
zal worden voor winstuitkering, dit een indicatie kan zijn dat de
berekening van de vereveningsbijdrage te ruimhartig is, en daardoor niet
blijft binnen de door de Europese Commissie gestelde kaders in verband

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

9

met staatssteun. De leden van de D66-fractie vernemen graag hoe de
initiatiefnemers hier naar kijken en op welke wijze zij andere mogelijkheden zien om «verkeerde» prikkels, en verkeerde mechanisme uit het
systeem te halen, indien een verbod op winstuitkering niet realiseerbaar
blijkt?
De leden van de D66-fractie vernemen graag waarop de initiatiefnemers
hun stelling baseren als zij stellen dat «indien het voorliggende voorstel
van kracht wordt, er geen sprake is van het uitkeren van winst en derhalve
ook niet van het incasseren van verlies». Hoe verhoudt deze uitspraak zich
tot de ex-ante risicoverevening en mogelijke risico’s die verzekeraars
daarbij lopen? Indien de verevening niet aansluit bij de uitgegeven zorg
lijkt het de leden dat er wel degelijk sprake kan zijn van een financiële
situatie waarbij er mogelijk verlies gemaakt kan worden.
Deze leden vernemen dan ook graag welke mogelijkheden de verzekeraar
heeft met het geld dat «overblijft». In hoeverre delen de initiatiefnemers
de mening van de leden van de D66-fractie dat het wenselijk kan zijn als
dit tijdelijk «op de plank blijft liggen» en in de reserves wordt gestopt, om
juist in situaties zoals hierboven geschetst de klap op te kunnen vangen?
In hoeverre laten de initiatiefnemers dit vrij aan zorgverzekeraars om zelf
in te vullen?
De leden van de D66-fractie vernemen graag hoe de initiatiefnemers
reageren op de kritiek van de Raad van State dat dit voorstel er niet toe
leidt dat zorgverzekeraars uitvoeringskantoren worden voor het behartigen van maatschappelijke belangen.
De leden van de D66-fractie stelden al eerder in deze inbreng dat er
slechts één zorgverzekeraar is waarvan de organisatiestructuur dusdanig
is dat winst uitgekeerd kan worden. De leden vernemen graag welke
consequenties (zowel beleidsmatig als financieel) een verbod op
winstuitkering zou hebben voor deze organisatie. Welke financiële
consequenties volgen op een verbod op winstuitkering voor de overheid?
De Afdeling advisering van de Raad van State stelt dat zij niet overtuigd is
dat het voorstel de toets aan artikel 1, eerste lid, van het Eerste Protocol
bij het EVRM kan doorstaan. Dit is behoorlijk forse kritiek en de leden
hebben dan ook kennisgenomen van het antwoord van de initiatiefnemers. Echter blijft het voor de leden onduidelijk in hoeverre de
initiatiefnemers bereid zijn de stellingname zoals door hen gekozen voor
te leggen aan een onafhankelijke derde. Ook is het de leden niet helder
geworden wat hierop de weerlegging is van de initiatiefnemers omdat zij
verwijzen naar een voorgaande reactie, maar deze niet vindbaar lijkt te
zijn.
Afsluitend, delen de initiatiefnemers de mening van de leden van de
D66-fractie dat dit een zeer interessant onderwerp is en een belangrijke
stap in het verbeteren van het stelsel, maar dat dit voorstel wel waterdicht
moet zijn. Dat er voorkomen moet worden dat er straks conflicten
ontstaan met Europese wetgeving, regels en eisen. Indien zo, vernemen
de leden graag van de initiatiefnemers waarom zij stellen dat hier geen
mogelijke conflicten zullen ontstaan in de toekomst.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in de memorie van
toelichting op bladzijde7 dat een eventuele boete bestaat uit de omvang
van de winstuitkering inclusief een opslag. In de artikelsgewijze
toelichting staat echter niets over een opslag. Genoemde leden vragen de
indieners om dit punt te verhelderen en aan te geven hoe hoog de opslag
zou moeten zijn.
Op bladzijde 8 van de memorie van toelichting lezen de leden van de
ChristenUnie-fractie dat «zorgverzekeraars hebben aangegeven dat zij
geen behoefte hebben aan de mogelijkheid tot uitkering van winst aan
aandeelhouders of leden.» Tegelijkertijd staat er onderaan deze bladzijde:
«De kans is echter aanzienlijk dat indien winstuitkering wordt toegestaan,
zorgverzekeraars de rechtsvorm zullen omzetten naar een NV.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

10

Verwachten de indieners nu wel of niet dat zorgverzekeraars gebruik
zullen maken van de mogelijkheid tot winstuitkering als het huidige
verbod zal worden opgeheven? En zo ja, waarop is deze verwachting
gebaseerd?»
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de indieners het überhaupt
wenselijk vinden dat zorgverzekeraars als NV zijn vormgegeven,
aangezien de aandeelhouders dan relatief veel macht kunnen uitoefenen,
los van de vraag of winstuitkering is toegestaan
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de indieners naar
aanleiding van het advies van de Raad van State het wetsvoorstel op één
punt hebben gewijzigd. Klopt de aanname van deze leden dat in het
voorstel de zorgverzekeraars wél winst die gemaakt is op aanvullende
zorgverzekeringen mogen uitkeren? Zo ja, is deze winst altijd te onderscheiden van de winst gemaakt op de basiszorgverzekering? En moet dit
dan niet verduidelijkt worden in de wetstekst, aanvullende zorgverzekeringen zijn immers ook «zorgverzekeringen»? Hoe verhoudt het niet van
toepassing verklaren van het verbod op winstuitkering op aanvullende
zorgverzekeringen zich tot het risico dat de indieners zien dat zorgverzekeraars patiënten met een hoog risico gaan weigeren?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de indieners uitgebreid te
reageren op de verschillende kritiekpunten van de Raad van State. Op
welke wijze zijn deze punten in de memorie van toelichting verwerkt, zo
vragen deze leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de indieners hebben
overwogen het verbod op winstuitkering breder te trekken? Hoe staan de
indieners tegenover een verbod op winstuitkering door zorginstellingen
die werken met collectieve middelen?
5. Toezicht en Handhaving
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de indieners het billijk
vinden dat bij winstuitkering door een zorgverzekeraar dit bedrag
tweemaal (dus inclusief bestuurlijke boete) wordt ingevorderd door de
NZa, waardoor de verzekerden uiteindelijk gedupeerd worden. Is het niet
een betere optie om bij overtreding van het verbod de zorgverzekeraar te
verplichten het bedrag van de winstuitkering alsnog ten goede te laten
komen van de verzekerden, zo vragen deze leden.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de indieners
tegenover de mogelijkheid staan om onder artikel 88a toe te voegen dat
boetes tegenover individuele bestuurders kunnen worden ingesteld, als
blijkt dat een collectieve boete tegenover de zorgverzekeraar niet het
gewenste gedrag teweegbrengt. Tevens vragen zij hoe de indieners staan
tegenover het intrekken van de licentie als zorgverzekeraar na herhaaldelijke overtreding, als de route van individuele boetes is genomen en dit
ook niet het gewenste gedrag teweegbrengt. Dit valt ook onder artikel 88a.
Graag denken de leden van de fractie van GroenLinks daar over mee na.
6. Financiële paragraaf
De initiatiefnemers stellen dat dit wetsvoorstel geen financiële consequenties heeft, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Deze leden zetten
hun vraagtekens hierbij. Zij vragen de initiatiefnemers wat de financiële
consequenties zullen zijn, indien blijkt dat zorgverzekeraars failliet gaan bij
het handhaven van het verbod op winstuitkering, bijvoorbeeld omdat
zorgverzekeraars niet meer in staat zijn om eerder plaatsgevonden
investeringen door derden terug te kunnen betalen. Dit is met name van
belang om dat het merendeel van de risicodragers op dit moment al een
NV is. Immers kan binnen deze constructie binnen hetzelfde concern een
kapitaaltekort bij de ene risicodrager worden gecompenseerd met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

11

kapitaaloverschot van de andere risicodrager. Het verbod op winstuitkering kan ertoe leiden dat kapitaalverplaatsing binnen het concern niet
meer mogelijk is. Deze leden vinden dit onwenselijk, aangezien daarmee
de kosten worden verhoogd, daar de risicodrager zelf meer reserves moet
aanhouden en proportioneel dient te beleggen om voldoende draagkracht
te behouden. Indien dit niet lukt, is de enige optie nog premieverhoging.
Tevens kan dit marktverstorend werken en de solidariteit tussen verzekerdengroepen ernstig verminderen. De leden van de VVD-fractie vragen de
initiatiefnemers uitgebreid op deze stelling te reflecteren.
Welke juridische claims zijn in het geval van faillissement of het niet
langer kunnen verplaatsen van kapitaal te verwachten? Kunnen de
initiatiefnemers hiervan een inschatting maken en extern juridisch advies
inwinnen over deze consequenties? Wat betekent het faillissement van
één of meerdere zorgverzekeraars voor verzekerden, (de stabiliteit van)
het zorgstelsel en de concurrentie? Wat betekent het faillissement van één
of meerdere verzekeraars voor zorgaanbieders waarvan de rekeningen na
faillissement niet meer betaald kunnen worden? Kunnen de initiatiefnemers een scenario schetsen op deze onderdelen bij faillissement van
een kleine verzekeraar (maximaal 250.000 verzekerden), een middelgrote
verzekeraar (maximaal 2.000.000 verzekerden) en een grote verzekeraar
(meer dan 3.500.000 verzekerden)?
Voorts vragen deze leden de initiatiefnemers welke mogelijkheden zij zien
in het geval dat een zorgverzekeraar niet langer kan voldoen aan de
solvabiliteitseisen en nieuw kapitaal moet aantrekken. Waarom willen de
indieners met dit wetsvoorstel verbieden dat een verzekeraar die aan de
grenzen van de solvabiliteit komt kapitaal mag aantrekken van een
investeerder zoals een pensioenfonds? Is er een principiële reden waarom
de initiatiefnemers een verzekeraar die in solvabiliteitsproblemen komt
dwingen de premies te verhogen of een bancaire lening tegen forse rente
aan te gaan in plaats van aan te kloppen bij een investeerder? Waarom is
het uitkeren van rendement aan een investeerder volgens de initiatiefnemers iets dat verboden moet worden, maar is het verhogen van
premies en het betalen van rente aan een bank wel acceptabel? Kunnen
de initiatiefnemers onderbouwen wat het principiële verschil is tussen het
betalen van rente en het uitkeren van dividend? Kunnen zij onderbouwen
waarom het in het algemeen belang is dat verzekeraars wel rente betalen,
maar geen dividend? Kunnen de initiatiefnemers inzicht geven in de
premieontwikkeling de afgelopen jaren en de verwachte premieontwikkeling voor zowel de basis- als aanvullende verzekering na inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel rekening houdende met de
situatie dat een verzekeraar gedwongen is kapitaal te verhogen omwille
van de solvabiliteitseisen en er een verbod is op het uitkeren van
dividend? Daarnaast vragen deze leden de initiatiefnemers wat de kans is
dat zorgverzekeraars met het voorliggende voorstel de winst niet
teruggeven in de vorm van een lagere premie, maar plussen op hun
reserves. Is dat het beoogde doel van de initiatiefnemers? Zo nee, hoe
denken zij dit te kunnen voorkomen?
Tot slot stellen de leden van de VVD-fractie dat één van de huidige
concerns, ASR, op dit moment nog deels in handen is van de Nederlandse
overheid. In de Tweede Kamer is uitvoerig gesproken over de beursgang
van dit concern. Deze leden vragen de initiatiefnemers of zij bereid zijn de
Minister van Financien in kaart te laten brengen welke consequenties het
mogelijk tussentijds van kracht worden van het voorliggende wetsvoorstel
heeft op de verdere beursgang. Heeft het verbod op winstuitkering voor
twee labels binnen dit concern bijvoorbeeld invloed op de mate van
verkoopbaarheid, de prijs en de snelheid van de verkoop? Welke effecten
heeft het verbod op winstuitkering op het reeds gestarte traject? Wie
neemt de eventuele kosten op zich indien blijkt dat er op de markt minder
interesse is voor dit concern na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

12

7. Overig
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de concurrentie tussen
zorgverzekeraars kan toenemen indien nieuwe partijen toetreden tot de
zorgverzekeringsmarkt en dat de premiebetaler daar vervolgens van
profiteert. Zij stellen dat het verbod op winstuitkering door zorgverzekeraars het nog moeilijker maakt om de zorgverzekeringsmarkt te betreden,
daar derden minder geneigd zullen zijn te investeren indien het eigen
vermogen na inwerkingtreding van dit voorstel indirect eigendom van
verzekerden wordt. Kunnen de initiatiefnemers de zorgen van deze leden
wegnemen? Op welke wijze kunnen nieuwe toetreders volgens initiatiefnemers nog kapitaal aantrekken, zodat nieuwe toetreders kunnen voldoen
aan de solvabiliteitseisen en andere wettelijke verplichtingen? Zorgverzekeraars zijn wettelijk verplicht om de solvabiliteitseisen gesteld door De
Nederlandsche Bank (DNB) na te leven. Welke gevolgen heeft het niet
langer (kunnen) naleven van de solvabiliteiteisen volgens de initiatiefnemers? Welke boete kan worden uitgedeeld door DNB aan verzekeraars
en welke consequenties zal een dergelijke boete hebben? Graag in de
beantwoording rekening houden met de premieconsequenties van de
boete zelf en het moeten aanvullen van de reserves via premieverhoging
en/of bancaire leningen tegen forse rentes. Op welk moment zal de DNB
ingrijpen? Zijn de initiatiefnemers bereid DNB om advies te vragen welke
consequenties het voorliggende wetsvoorstel heeft op het huidige
zorgstelsel?
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
In artikel I wordt opgesomd dat er met dit wetsvoorstel een verbod komt
op uitkeren van dividend, winstuitkering aan leden en winstuitkering aan
werknemers (winstdelingsregeling). De leden van de CDA-fractie vragen
of hiermee alle mogelijkheden tot winstuitkering uitgesloten zijn.
De leden van de CDA-fractie wijzen hierbij op het huidige verbod op
winstuitkering door ziekenhuizen, die in de praktijk via juridische
sluiproutes alsnog winsten wegsluizen, bijvoorbeeld door allerhande
externe diensten tegen forse tarieven af te nemen van commerciële
bedrijven van de eigenaren van het ziekenhuis. Op welke wijze wordt
gehandhaafd dat op een dergelijke wijze niet alsnog winsten worden
uitgekeerd door zorgverzekeraars?
De leden van de CDA-fractie wijzen hierbij ook op het voorbeeld van het
kinderopvangconcern Estro, dat door opkoopfonds Providence werd
opgekocht en overladen werd met schulden, waardoor het rendement
fiscaal vriendelijk in de vorm van rente aan de aandeelhouders uitgekeerd
kon worden. Op papier maakte deze onderneming geen cent winst, en
toch werd er maatschappelijk kapitaal via rente uitgekeerd aan aandeelhouders. Op welke wijze wordt gehandhaafd dat op een dergelijke wijze
niet alsnog winsten worden uitgekeerd door zorgverzekeraars?
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat het verbod op
winstuitkering alleen geldt voor winsten die gemaakt worden op de
basisverzekering, en niet op winsten die gemaakt worden op de aanvullende verzekering. Hoe wordt geborgd dat er een duidelijke scheiding
gemaakt wordt tussen winsten op de basisverzekering en de aanvullende
verzekering?
In het derde lid is een delegatiegrondslag opgenomen voor het specificeren van de doelen tot verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid
van de zorg, die niet onder het verbod op winstuitkering komen te vallen.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen om
een voorhangprocedure van deze algemene maatregel van bestuur op te
nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

13

Artikel II
De initiatiefnemers stellen dat de NZa de zorgverzekeraar een bestuurlijke
boete kan opleggen in geval winst wordt uitgekeerd aan aandeelhouders,
leden of werknemers. De leden van de VVD-fractie vragen de initiatiefnemers wat precies wordt verstaan onder leden? Gaat het om de
vertegenwoordiging van de leden in de ledenraad of om alle leden (de
verzekerden) binnen het label? Wanneer is precies sprake van winstuitkering? Deze leden stellen dat verschillende zorgverzekeraars gedurende
het jaar premie hebben teruggeven aan hun verzekerden (de leden).
Interpreteren deze leden het juist dat dit initiatiefwetsvoorstel tussentijdse
premieteruggave verbiedt? Zo ja, is dit het beoogde doel van de initiatiefnemers met dit voorstel?
De leden van de PVV-fractie vragen waarom eventuele ingevorderde
boetes in het zorgverzekeringsfonds worden gestort. Is ook overwogen
om het te vorderen bedrag in mindering te brengen op de vereveningsbijdrage die de desbetreffende zorgverzekeraar ontvangt?
Artikel III
De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte op welke datum de
beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel is.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 522, nr. 6

14