Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

34 309

Regels met betrekking tot de terugkeer van
vreemdelingen en vreemdelingenbewaring (Wet
terugkeer en vreemdelingenbewaring)

35 501

Wijziging van de Wet terugkeer en
vreemdelingenbewaring met het oog op het
handhaven van de mogelijkheden om
maatregelen te nemen ten aanzien van
overlastgevende vreemdelingen

Nr. 29

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 april 2022
Zoals eerder met uw Kamer gewisseld kent het wetsvoorstel Wet
terugkeer en vreemdelingenbewaring1 een lange voorgeschiedenis. Het
wetsvoorstel werd in april 2013 toegezegd door toenmalig Staatssecretaris Teeven. Eind 2013 werd een wetsvoorstel in (internet)consultatie
geplaatst. De Raad van State adviseerde in 2014 over het wetsvoorstel
waarna het wetsvoorstel in 2015 met het nader rapport aan de Tweede
Kamer werd aangeboden. Daarop volgden diverse schriftelijke rondes en
is het wetsvoorstel controversieel verklaard. In juni 2018 is het
wetsvoorstel met zeer ruime meerderheid in de Tweede Kamer aanvaard
en ingediend bij de Eerste Kamer.
Een in de Eerste Kamer gehouden deskundigenbijeenkomst en actuele
ontwikkelingen noopten in 2019 tot het indienen van een novelle bij het
wetsvoorstel. De novelle2 werd op 20 juni 2020 bij de Tweede Kamer
ingediend en behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer is
opgeschort totdat de novelle de Eerste Kamer zou hebben bereikt. De
novelle is door de Tweede Kamer in februari 2021 evenwel controversieel
verklaard. Inmiddels is plenaire behandeling van de novelle in de Tweede
Kamer voorzien in week 16.
Gelet op het grote tijdsverloop dat de wetsbehandeling inmiddels in
beslag neemt, zijn bepaalde onderdelen van het wetsvoorstel Wet
terugkeer en vreemdelingenbewaring verouderd en ontbreken er
onmisbare voorzieningen. Hierdoor kan het in ongewijzigde vorm
aannemen van het wetsvoorstel en de novelle leiden tot juridische
1
2

kst-34309-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstukken 34 309.
Kamerstukken 35 501.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 309, nr. 29

1

problemen en problemen in de uitvoering. Zo bevat het wetsvoorstel geen
voorziening voor het geval dat noodzakelijke corona-maatregelen in de
inrichting moeten worden getroffen en moet het wetsvoorstel in lijn
worden gebracht met de Algemene Verordening Gegevensbescherming
(AVG). Tevens is er aanleiding om het wetsvoorstel aan te passen aan
wijzigingen in relevante wetgeving en – mogelijk – aan actuele ontwikkelingen in de jurisprudentie.
In de praktijk van de vreemdelingenbewaring wordt al op het wettelijk
regime van het wetsvoorstel vooruitgelopen in die zin dat reeds wordt
gewerkt vanuit de grondgedachte van het wetsvoorstel, namelijk om
binnen de vrijheidsbeneming zoveel mogelijk vrijheden te bieden. Dit
betekent onder meer dat voor het overgrote deel van de vreemdelingen in
bewaring feitelijk een verblijfsregime zoals voorgesteld in het
wetsvoorstel geldt (met in achtneming van eventuele coronamaatregelen)
en dat een beheersafdeling is ontwikkeld voor diegenen die meer
structuur en toezicht nodig hebben. Daarbij wordt gehandeld binnen de
mogelijkheden voor versoepeling die het huidige regime van de Penitentiaire beginselenwet biedt. Het belang van een eigen bestuursrechtelijk
regime voor vreemdelingenbewaring en het bevorderen van terugkeer is
echter nog onverminderd aanwezig.
Intussen werk ik dan ook met voorrang aan een aanpassing van het
wetsvoorstel Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring. Doel daarvan is
onder meer om het wetsvoorstel op de hiervoor genoemde punten te
laten aansluiten bij de praktijk van vandaag en nationale en internationale
regelgeving. Vooralsnog ga ik ervan uit dat kan worden volstaan met een
nota van wijziging bij de novelle. Dit in de hoop u uiteindelijk een
wetgevingspakket te kunnen bieden dat recht doet aan het uitgangspunt
van een humane vreemdelingenbewaring waarmee tegelijkertijd
daadkrachtig kan worden opgetreden tegen personen die overlast
veroorzaken, zowel in als buiten een locatie van vreemdelingenbewaring.
Gelet op het voorgaande zou ik uw Kamer willen verzoeken de behandeling van de novelle bij het wetsvoorstel Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring aan te houden, totdat de voor te stellen wijzigingen bij de
novelle bij de Tweede Kamer aanhangig zijn. Ik streef er naar deze
wijzigingen voor eind 2022 bij uw Kamer in te dienen.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 34 309, nr. 29

2