Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 967

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 september 2022
Hierbij stuur ik u de geannoteerde agenda van de informele Energieraad
die op 11 en 12 oktober a.s. onder Tsjechisch voorzitterschap in Praag zal
plaatsvinden.
Op moment van schrijven is de concrete agenda nog niet bekend. Naar
verwachting zullen er gedachtewisselingen plaatsvinden over de
energietransitie – met nadruk op de rol van gassen en kernenergie in het
EU-energiesysteem – en over energiezekerheid.
Het kabinet zal deelnemen aan deze Energieraad.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

kst-21501-33-967
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 967

1

Geannoteerde Agenda Informele Energieraad 11-12 oktober
De informele Energieraad van 11 en 12 oktober 2022 zal plaatsvinden in
Praag, Tsjechië, onder het Tsjechisch voorzitterschap. Op moment van
schrijven is de agenda nog niet bekend. Hoogstwaarschijnlijk zullen er
informele gedachtewisselingen plaatsvinden over de energietransitie en
energiezekerheid. Bij de gedachtewisseling over de energietransitie zal
naar verwachting de nadruk liggen op de rol van gassen in het toekomstig
EU-energiesysteem en de rol die kernenergie hierin kan spelen. Er is geen
besluitvorming op deze Raad voorzien. Gezien het tempo waarin
ontwikkelingen op de huidige energiemarkt elkaar opvolgen, is het goed
mogelijk dat ook over de gevolgen en het adresseren daarvan gesproken
wordt. Deze bespreking zou dan ook dienen ter opvolging van de
buitengewone Energieraad van 30 september a.s. en de informele
Europese Raad van 6 en 7 oktober a.s. in aanloop naar de formele
Europese Raad van 20 en 21 oktober a.s.
Energietransitie – rol gassen en kernenergie in EU-energiesysteem
Gas speelt een cruciale rol in het huidige energiehuishouden en zal dat in
de komende decennia blijven spelen. Het beleid en de kabinetsinzet zijn
gericht op het geleidelijk uitfaseren van aardgas uit de energiehuishouding, maar ook in een klimaat-neutrale energiehuishouding richting
2050 zal naar verwachting een grote vraag naar gasvormige dragers in het
energiesysteem blijven (geschat aandeel: 30–50% in 2050). In de transitie
naar een klimaat-neutrale energiehuishouding is het daarom noodzakelijk
om naast de inzet op energie-efficiëntie en elektrificatie ook een significante opschaling van de productie van hernieuwbare waterstof en groen
gas te realiseren. De energietransitie vereist daarnaast, zolang aardgas
een rol speelt, ook focus op een goedwerkend marktsysteem voor aardgas
met voldoende oog voor de importafhankelijkheid door diversificatie van
bronnen en routes. Een snelle uitrol van alternatieven voor aardgas kan
de huidige importafhankelijkheid op termijn verbeteren.
Ook voor hernieuwbare gassen is het belangrijk dat Europese Commissie
kaders schept voor een goed functioneren positie in de interne markt.
Hiervoor heeft de Europese Commissie voorstellen gedaan in het
decarbonisatiepakket. Dit biedt marktpartijen, netwerkbedrijven en
toezichthouders helderheid over de marktordening voor hernieuwbare
gassen richting 2030 en met daarin verder ook beschreven de rollen en
verantwoordelijkheden van deze partijen. Deze helderheid draagt bij aan
de noodzakelijke investeringszekerheid en de ontwikkeling op termijn van
grensoverschrijdende markten.
Het kabinet heeft in het BNC-fiche over het decarbonisatiepakket
(Kamerstuk 22 112, nr. 3314) al aangegeven in beginsel positief te staan
tegen de Commissievoorstellen en zal zich inzetten om tot snelle
afronding te komen met behoud van de kern van de voorstellen en zal dit
in de Raad uitdragen. Het kabinet zet zich in voor het creëren goede
randvoorwaarden voor de snelle uitrol van elektrolysers en aanleg van
future proof infrastructuur, zoals een waterstofleidingennet en opslag- en
importfaciliteiten. Daarnaast zal het kabinet in de Raad aangeven dat een
snelle ontwikkeling van een Europese importkader, waarbij uniforme
regels en certificering, de ontwikkeling van importstromen van
hernieuwbare gassen kan vergemakkelijken.
In aanvulling op zon, wind en geothermie kan ook kernenergie worden
ingezet voor de productie van waterstof. Daarnaast vermindert
kernenergie de afhankelijkheid van de import van aardgas. Het kabinet
neemt hier ook nationaal maatregelen voor, zoals het langer open blijven
van de kerncentrale in Borssele, met uiteraard oog voor de veiligheid.
Daarnaast zet dit kabinet de benodigde stappen voor de bouw van twee
nieuwe kerncentrales. Dat betekent onder andere dat wij marktpartijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 967

2

faciliteren bij hun verkenningen, innovaties ondersteunen, tenders
uitzetten, de (financiële) bijdrage van de overheid bezien, wet- en
regelgeving waar nodig in orde maken. Ook zorgen we voor veilige,
permanente opslag van kernafval.
Naast waterstof is ook groen gas een alternatief voor aardgas. Groen gas
is gas uit de vergisting of vergassing van biogrondstoffen en wordt gezien
als belangrijk middel voor de verduurzaming van de gebouwde
omgeving, mobiliteit en de industrie. In Nederland wordt in het
Programma Groen Gas onder meer gekeken naar de efficiënte allocatie
van groen gas, zowel binnen de gebouwde omgeving (bijvoorbeeld in
combinatie met de hybride warmtepomp) als tussen sectoren (met name
mobiliteit en industrie) en naar de rol van import en export en het
versnellen van de ruimtelijke inpassing. Voor dat laatste wordt ook
verkend in hoeverre de voorstellen voor versnelde vergunningsverlening
uit het REPowerEU-plan (Kamerstuk 22 112, nr. 3438) hier extra
handvatten voor kunnen bieden. Uw Kamer zal voor het einde van het jaar
nader worden geïnformeerd over het Programma Groen Gas.
In reactie op de oorlog in Oekraïne heeft de Europese Commissie in het
REPowerEU-plan ook de doelen voor groen gas («biomethane») naar
boven bijgesteld, tot 35 bcm in 2030. Dit is meer dan een verdubbeling ten
opzichte van het eerdere doel van 17 bcm in het Fit for 55 pakket. De mate
waarin lidstaten inzetten op groen gas productie verschilt, waarbij
bijvoorbeeld Nederland, daar meer op inzet.
In de EU is het aan de lidstaat zelf om een keuze te maken voor de
invulling van de eigen energiemix. In de EU kwam in 2020 circa 24% van
de elektriciteit uit kernenergie. Lidstaten zijn verdeeld t.a.v. kernenergie:
de veiligheid, het ontstaan van radioactief afval versus CO2-arme
productie van elektriciteit zijn belangrijke argumenten in de discussie.
Voornamelijk Oost-Europese lidstaten, maar ook een paar Noord- en
Westelijke lidstaten, zien een (grote) rol voor kernenergie in de
energiemix. Een aantal andere lidstaten zijn als bekend sterk tegenstander
van kernenergie.
Energiezekerheid
De oorlog in Oekraïne heeft laten zien dat een te grote afhankelijkheid van
één land voor een goed dat als levensbehoefte kan worden geschouwd,
vergaande gevolgen heeft. Door de oorlog is een krapte op de markt
ontstaan, die tot aanzienlijke prijsstijgingen heeft geleid. De gevolgen van
deze afhankelijkheid zijn dagelijks merkbaar voor consumenten. Daarom
heeft het kabinet recent aanvullende nationale maatregelen voor de
energierekening aangekondigd (brief van 20 september 2022). Het kabinet
acht het belangrijk om het probleem van de gestegen energieprijzen
zoveel mogelijk bij de bron aan te pakken, namelijk door de krapte op de
markt van aardgas te verminderen. Naast de noodzaak om op de korte
termijn de gasopslagen te vullen, moet ook worden bezien welke
maatregelen getroffen dienen te worden voor de winter van 2023.Hierin is
het verminderen van de vraag naar aardgas het belangrijkste instrument.
Daarnaast spelen diversificatie en de inzet op hernieuwbare energie een
cruciale rol.
Op de korte termijn is het voor energiezekerheid belangrijk energieopslagen, specifiek voor gas, goed te vullen voor de winter. Het kabinet heeft
de afgelopen maanden maatregelen genomen die er toe hebben geleid
dat de Nederlandse gasopslagen voorafgaand aan de aankomende winter
tijdig en adequaat zijn gevuld. Het doel van de recent vastgestelde
gasopslagverordening is dat de in de EU aanwezige opslagcapaciteit dit
jaar tot 1 oktober ten minste 80% is gevuld. Dat doel is al meer dan
gehaald: de Nederlandse opslagcapaciteit is inmiddels voor bijna 90%
gevuld en verdere vulling vindt nog steeds plaats. Daarmee staat
Nederland er goed voor de komende winter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 967

3

Ook voor de komende jaren geldt er een Europese vulverplichting voor
gasopslagen. Het kabinet zet daarbij in op tenminste een 90% vulgraad
per 1 oktober. De definitieve keuze hoe hiermee om te gaan in komend
jaar en latere jaren moet nog worden gemaakt. Ik heb tijdens het
commissiedebat gasmarkt en leveringszekerheid op donderdag
15 september jl. de Tweede Kamer toegezegd eind 2022 aan te zullen
geven hoe ik hier invulling aan wil geven. Ook in de overige lidstaten zijn
de opslagen goed gevuld, de totaal aanwezige opslagcapaciteit in de EU is
momenteel voor meer dan 85% gevuld.
Diversificatie van energieleveranties helpt om het risico op (ongewenste)
afhankelijkheden omtrent fossiele energiedragers zoveel mogelijk te
voorkomen. Het blijft hierbij zaak oog te houden voor de wisselwerking
tussen vragende en aanbiedende partijen; waar het kabinet vooral let op
aanbodzekerheid, volgen leveranciers de ontwikkelingen op de interne
markt vanuit het oogpunt van (langere termijn) vraagzekerheid. Naast
diversificatie draagt de energietransitie (zoals ook eerder geschreven) bij
aan het beperken van (ongewenste) afhankelijkheden in relatie tot fossiele
energiedragers. Inmiddels komt al bijna een kwart van de verbruikte
energie in de EU uit hernieuwbare bronnen en, in het kader van de
implementatie van de Europese Green Deal en doelstellingen op het vlak
van emissiereductie, worden aanzienlijke investeringen gedaan om de
transitie te versnellen op weg naar klimaatneutraliteit in 2050.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-33, nr. 967

4