Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2413
Vragen van de leden Amhaouch en Agnes Mulder (beiden CDA) aan de
Minister van Economische Zaken en Klimaat over het bericht «Chemelot zet vol
in op energie- en chemiesnelweg» (ingezonden 21 februari 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister voor Milieu en Wonen (ontvangen 9 april 2020). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1978.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Chemelot zet vol in op energie- en chemiesnelweg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het voor de Limburgse industrie van levensbelang is
dat deze ofwel wordt aangesloten op nieuwe pijpleidingen tussen Rotterdam
en het Rurhgebied ofwel dat er alternatieve oplossingen worden gevonden?
Antwoord 2
Het kabinet vindt een goede infrastructuur voor energie en grondstoffen
tussen de industriële clusters en de havengebieden van groot belang. In de
ontwerp Nationale omgevingsvisie (Novi) is dit als nationaal belang
opgenomen en dit wordt verder uitgewerkt in het Nationaal Programma
Energiehoofdstructuur. Een goede energie-infrastructuur is bovendien van
belang voor het slagen van de transitieopgave van de industrie. Daarom heeft
het kabinet cf. de afspraak in het Klimaatakkoord een taskforce infrastructuur
klimaatakkoord industrie (TIKI) ingesteld. De taskforce brengt de belemmeringen in, en mogelijke oplossingen voor, de infrastructuur voor elektriciteit,
warmte, waterstof en CO2 in kaart. Daarbij worden nadrukkelijk de verbindingen van Rotterdam naar Chemelot en naar Duitsland (Ruhrgebied) meegenomen. De Taskforce voert hierover gesprekken met betrokken partijen en zal dit
rapporteren.

1

ah-tk-20192020-2413
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Limburger, 14 februari 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat dit eveneens noodzakelijk is om te kunnen verduurzamen en het vervoer van gevaarlijke stoffen per trein te verminderen?
Antwoord 3
De Staatssecretaris van IenW heeft uw Kamer op 11 juni 2019 bij de
aanbieding van het Jaarverslag Basisnet 2018 geïnformeerd over de
overschrijdingen van de risicoplafonds bij het vervoer van gevaarlijke stoffen
over het spoor (Kamerstuk 30 373, nr. 70). De aanpak om deze overschrijdingen terug te dringen bestaat onder meer uit:
Het stimuleren van de Betuweroute;
Onderzoek naar waar productie en verwerking van gevaarlijke stoffen kunnen
worden samengebracht (naar het voorbeeld van chloortransport) en;
Onderzoek naar mogelijkheden voor modal shift.
Voor dit laatste is in 2019 een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)
uitgevoerd voor alternatieven voor het spoorvervoer van LPG over de
Brabantroute naar Chemelot. Deze studie concludeert dat een modal shift
naar binnenvaart en vooral naar buisleidingen kan bijdragen aan het
verminderen van de overschrijdingen van de risicoplafonds op de Brabantroute. Dit wordt nu verder uitgewerkt in een studie door de bedrijven op
Chemelot. Hierbij wordt tegelijkertijd ook naar de verduurzamingsopgave
gekeken. De ministeries van IenW, van BZK en van EZK zijn hierbij betrokken.
Het is in de eerste plaats aan private partijen om te investeren in buisleidingen. Tegelijkertijd biedt de MKBA voor Chemelot aanknopingspunten om het
gesprek aan te gaan met de betrokken bedrijven en de regio, gelet op het
perspectief dat dit kan bieden voor Chemelot. Ik ben verheugd te zien dat
Chemelot-bedrijven via een verklaring aangegeven hebben zich verder te
willen inzetten voor modal shift oplossingen die kunnen bijdragen aan het
verminderen van overschrijdingen van de risicoplafonds op de Brabantroute.
Uw Kamer wordt bij het aanbieden van het Jaarverslag Basisnet 2019 voor
het zomerreces geïnformeerd over de vervolgaanpak.
Vraag 4
Bent u bekend met de brieven die de provincie Limburg over deze kwestie
aan de Minister-President en het kabinet heeft geschreven? Hoe is gevolg
gegeven aan de oproepen in deze brieven?
Antwoord 4
Ja, daar ben ik mee bekend.
De onderwerpen in de brief aan de Minister-President zijn meegenomen in de
verschillende gesprekken van het kabinet met collega-minister van het
Bundes kabinet in Duitsland en met collega-ministers van het kabinet in
Noordrijn-Westfalen.
De brief die de provincie aan mij heeft geschreven, heb ik beantwoord.
Daarin heb ik aangegeven dat de voorstellen van de provincie input zullen
zijn voor de inventarisatie en voorstellen van de Taskforce. Verder is vanuit
het ministerie hierover gesproken met gedeputeerde van Limburg. Nadat het
rapport van de Taskforce verschijnt zal ik de kabinetsappreciatie naar de
Kamer sturen.
Vraag 5, 6
In hoeverre klopt het dat het kabinetsbeleid is dat energie-intensieve industrie
zich zou moeten vestigen aan de kust? Wat betekent dit voor industrieterreinen die in het binnenland liggen en hun afzetmarkt eerder in het oosten dan
in het westen hebben?
Hoe duidt u de uitspraak van de directeur Nationale Omgevingsvisie dat «het
zeer duur is en veel ruimte kost om vergelegen industrieterreinen zoals
Chemelot te bekabelen voor energie van zee» en dat «we voor die gebieden
voor duurzame energie andere oplossingen moeten vinden»?
Antwoord 5, 6
Bij het aansluiten van stroomkabels vanuit windparken op zee op het
hoogspanningsnet wordt onder andere rekening gehouden met de ruimtelijke
impact op land, met de kosten en met de capaciteit van het bestaande net.
Gegeven deze criteria beschrijft de ontwerp Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
een voorkeur voor aanlanding van wind van zee aan de kust nabij grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

energievragers. Zo wordt het aanbod van energie dicht bij de vraag gebracht.
Dit voorkomt de noodzaak om extra transportinfrastructuur aan te leggen. De
stroom op het hoogspanningsnet (die vanuit verschillende productielocaties
wordt ingevoerd) is beschikbaar voor alle aangeslotenen op het net (totdat
limieten in netcapaciteit worden bereikt). Zo ook voor verder weg gelegen
bedrijven zoals Chemelot. Daarnaast zijn er ook andere strategieën denkbaar
om in de toekomstige behoefte aan duurzame energie van bijvoorbeeld
Chemelot te voorzien, bijvoorbeeld via buisleidingen. Er wordt onder andere
gekeken hoe waterstof een alternatieve rol kan spelen om als energiedrager
meer land inwaartse Chemieclusters te bedienen. Zo staat dat ook in de
ontwerp NOVI: »voor verder landinwaarts gelegen industriële clusters, zoals
Chemical Cluster Emmen en Chemelot worden voor duurzame energie ook
andere mogelijkheden voor de energie-infrastructuur verkend waarbij het
behouden van een level playing field voor energiekosten een aandachtspunt
is.»
Nederland, Vlaanderen en Noordrijn-Westfalen hebben gezamenlijk een van
de belangrijkste chemieclusters in de wereld. Chemelot is onderdeel van dit
cluster. Binnen de trilaterale Chemiestrategie wordt door deze drie landen
gezamenlijk gewerkt aan de verduurzaming van het belangrijke industriële
cluster. Ook aspecten van toekomstige infrastructuur horen daarbij.
Tevens neemt het Rijk regie in een structureel overleg met buurlanden
omtrent grensoverschrijdende infrastructuur; daartoe behoort onder andere
het overleg met Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen voor de aanpak van de
infrastructuur voor het cluster Antwerpen-Rotterdam-Rijn-Roergebied
(ARRRa).
De uitspraak van de directeur Nationale Omgevingsvisie duid ik daarbij vooral
als oproep om tot een goede strategie te komen voor de energiebehoefte
voor industriële clusters als Chemelot.
In het genoemde Programma Energiehoofdstructuur zal uitwerking worden
gegeven aan de nationale energie-infrastructuur. Daarin zullen industriële
clusters nadrukkelijk aandacht krijgen. Het Programma Energie Hoofdstructuur wordt gericht op de ruimtelijke planning van de nationale onderdelen
van het energiesysteem, waaronder de nationale transportinfrastructuur.
Keuzes over de ruimtelijke inpassing van toekomstige transportinfrastructuur
worden in dit programma gemaakt, in wisselwerking met allerlei andere
trajecten waaronder het advies van de TIKI en de Regionale Energie
Strategieën.
Vraag 7
Bent u bereid om op korte termijn met de provincie Limburg in gesprek te
gaan over de mogelijkheden hoe het industrieterrein Chemelot alsnog kan
aansluiten op de energie- en chemiesnelweg vanuit zee dan wel alternatieven
hiervoor in beeld te brengen?
Antwoord 7
Ja, Ik heb afspraken gemaakt met de provincie om dit binnenkort met hen te
bespreken.
Daarnaast is er met de bedrijven op Chemelot, met de Rotterdamse haven en
met de regionale industrieclusters regelmatig intensief contact als het gaat
om verduurzaming en welke belemmeringen daarbij optreden zoals het
mogelijk ontbreken van voldoende infrastructuur. Er is namelijk met alle
industrieclusters regelmatig contact over onder andere de voortgang van
implementatie van het Klimaatakkoord.
Vraag 8
In hoeverre deelt u de stelling dat de aansluiting tussen Rotterdam en de
Duitse energie- en petrochemiesector via Chemelot cruciaal is voor het
verdienvermogen van Nederland en een belangrijke stap om de positie van
Nederland als «gateway-to-Europe» te behouden?
Antwoord 8
Dit is onderdeel van het onderzoek van de taskforce infrastructuur klimaatakkoord industrie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3