Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 876

Wijziging van de Mediawet 2008 en de
Tabakswet ter implementatie van de richtlijn
Audiovisuele mediadiensten

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 14 april 2009
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam voorbereid.

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Slob
(CU), Remkes (VVD), Van Bochove (CDA),
voorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Dijk (CDA),
Leerdam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs
(PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk),
Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma
(PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Van Dijk (SP), Besselink (PvdA),
Ouwehand (PvdD), Dibi (GL) en Smits (SP).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard
(PvdA), Anker (CU), Van Miltenburg (VVD),
Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA),
Vietsch (CDA), Schinkelshoek (CDA), Van
Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA), Van
Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen
(SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der
Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel
(SP), Leijten (SP), Timmer (PvdA), Thieme
(PvdD), Peters (GL) en Gerkens (SP).

KST129902
0809tkkst31876-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

1

Inhoudsopgave
I. ALGEMEEN DEEL
Inleiding
Audiovisuele mediadienst
Redactionele verantwoordelijkheid
Programma
Artikel 7 Grondwet
Jurisdictie
Kwalitatieve reclamebepalingen
Kwantitatieve reclamebepalingen
Toegankelijkheid voor gehandicapten
Inhoudelijke voorschriften en verboden voor bepaalde vormen
audiovisuele commerciële communicatie
Gedragscode vette voeding reclame
Bescherming minderjarigen bij mediadiensten op aanvraag
Europese producties bij audiovisuele mediadiensten op aanvraag
Europese producties bij lineaire mediadiensten
Korte nieuwsverslagen
Bedrijfseffecten en administratieve lasten

3
3
3
4
4
5
5
5
6
6

II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I (wijzigingen Mediawet 2008)
Onderdelen L, M en N (artikelen 3.5a en 3.7)
Onderdeel X (artikel 3.27)
Onderdeel DD (artikel 5.4)
Artikel VI

9
9
9
10
10
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

2

7
7
8
8
8
8
9

I. ALGEMEEN DEEL
Inleiding
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden hebben nog wel een aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel inzake modernisering van de Nederlandse
Mediawet en harmonisatie van mediawetgeving tussen Europese lidstaten. Zij hebben geconstateerd dat het wetsvoorstel uiteenlopende
aspecten behandelt rond reclameregels, consumentenbescherming enzovoorts. De leden hebben nog wel behoefte aan verduidelijking op enkele
onderdelen uit het wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel, het advies van de Raad van State en het nader rapport.
Zij vinden het een slechte zaak dat een groot deel van de inhoud van dit
wetsvoorstel wordt opgedrongen door Europese regels. Hierdoor is
Nederland niet in staat haar eigen beleid ten opzichte van televisie te
bepalen. Deze Europese bemoeienis is ongewenst. Deze leden zien niets
in één groot geliberaliseerd omroepland in heel Europa. Zij betreuren het
dat Nederland onsuccesvol is geweest dit te voorkomen bij de totstandkoming van de richtlijn. Verder zien de leden absoluut geen noodzaak om
reclameregels te verruimen. Dat een aantal andere regels wordt uitgebreid, zodat zij ook voor nieuwe mediavormen gaan gelden, hoort bij het
veranderende gebruik en aanbod van media.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van dit implementatievoorstel van de nieuwe Europese richtlijn. In enkele
opzichten is naar hun inzicht sprake van een verbetering. Zij zullen bij
deze gelegenheid verder niet uitgebreid ingaan op onderwerpen in het
voorstel, waar zij reeds bij eerdere gelegenheden principiële bezwaren
tegen hebben uitgesproken, zoals het verbod op alcoholreclame tussen
06.00 uur en 21.00 uur. Hun opvattingen terzake zijn onveranderd.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel hetgeen beoogt de Mediawet 2008
en de Tabakswet te wijzigen ter implementatie van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten. De leden onderschrijven het doel van de richtlijn
Audiovisuele mediadiensten, te weten het uitbreiden van de traditionele
kwalitatieve reclameregels voor televisie naar alle audiovisuele mediadiensten, zowel lineair als op aanvraag. Op enkele punten hebben deze
leden nog wel behoefte aan een nadere toelichting.
Audiovisuele mediadienst
De leden van de PvdA-fractie hebben zich in het verleden verzet tegen
overtrokken Brusselse regelgeving op dit gebied. De leden menen dat de
verspreiding van video via internet dusdanig hard groeit dat regelgeving
voor televisie, de televisiezenders op achterstand dreigt te zetten ten
opzichte van concurrenten op internet. Daarom hebben de leden in
eerdere debatten ook gewezen op het onwenselijke onderscheid tussen
lineaire en non-lineaire diensten. Biedt de richtlijn ruimte om het onderscheid in regels zo klein mogelijk te houden of de regels voor televisie
middels lagere regelgeving zoals een algemene maatregel van bestuur
aan te kunnen passen naar gelang de verspreiding van video via internet
zich verder ontwikkelt? Is de regering het immers niet met deze leden
eens dat voor de kijker in de nabije toekomst (en voor de vooroplopende
kijker nu al) het onderscheid verdwijnt tussen videobeelden die via de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

3

televisiekabel of de ether zijn televisie bereiken en videobeelden die via
internet zijn televisie bereiken?
De leden begrijpen uit het wetsvoorstel dat de regering op diverse onderdelen uitgaat van de minimumvoorschriften uit de richtlijn en soms ook
ruimere bepalingen in het wetsvoorstel heeft opgenomen dan vastgelegd
in de richtlijn. Zij willen graag weten in hoeverre op onderdelen wordt
afgeweken van de richtlijn. De leden vragen de regering om een compleet
overzicht van de onderdelen waar conform richtlijn wordt gehandeld of
waar van de norm uit de richtlijn wordt afgeweken.
De leden van de SP-fractie merken op dat in het wetsvoorstel wordt
gesteld dat de richtlijn enkel geldt voor televisie. Betekent dit dat de richtlijn niet opgaat voor programma’s die online worden uitgezonden zoals
uitzendinggemist.nl, vergelijkbare sites van commerciële omroepen, de
Nederlandse versie van youtube, de video-afdeling van een krantensite,
(professionele) weblogs of profielensites? Al deze diensten zijn immers
niet te ontvangen via de televisie. Kan de regering een heldere definitie
geven van non-lineaire diensten waarvoor deze wet gaat gelden?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de regering ervoor
kiest om de richtlijn zo uit te leggen dat zij uitsluitend betrekking heeft op
vormen van televisieaanbod, daar waar de Europese wetgever duidelijk
wilde maken dat het toepassingsgebied van de richtlijn techniekneutraal is
en er om die reden niet langer gesproken wordt van televisiediensten. De
leden vragen de regering om een nadere toelichting op dit punt. In
hoeverre doet de uitleg van de regering recht aan de voortschrijdende
technologische ontwikkelingen, waardoor het onderscheid tussen televisie
en internet steeds verder zal vervagen? Betekent de uitleg van de regering
dat voor via internet verspreide beelden straks een soepeler regime kan
gelden dan voor via televisie verspreide beelden, zelfs als de kijker het
verschil tussen die twee, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van toestellen
die zowel voor de ontvangst van televisie als internet geschikt zijn, niet
eens ziet?
Redactionele verantwoordelijkheid
De leden van de CDA-fractie merken op dat de kabelaars en providers niet
vallen onder de werkingssfeer van de wet omdat zij uitsluitend programma’s doorgeven en geen redactionele verantwoordelijkheid hebben. De
leden vragen de regering of hiermee bedoeld wordt dat providers geen
verantwoordelijkheid hebben in bijvoorbeeld het doorgeven van kinderporno. Er zijn providers die wel degelijk een oogje in het zeil houden wat
betreft de inhoud van chatrooms en sites. Hoe ziet de regering de verantwoordelijkheid van providers?
Deelt de regering de opvatting dat ook kabelbedrijven direct content
kunnen doorgeven en/of aanbieden? Vallen deze activiteiten niet onder de
werking van de richtlijn, zo vragen deze leden.
Programma
De leden van de CDA-fractie merken op dat elektronische versies van
kranten en tijdschriften niet onder de richtlijn vallen. Zelfstandige en uit
audiovisuele media-inhoud bestaande onderdelen van sites van kranten
of tijdschriften vallen wel onder de richtlijn. Het is de leden niet duidelijk
waarom het onderscheid gemaakt wordt en wat de consequenties hiervan
zijn.
Dit onderscheid is ook van toepassing bij de kansspelen. Loterijen,
weddenschappen en andere gokdiensten, on line-spelen en zoekmachines
vallen buiten de richtlijn. Programma’s gewijd aan gokken of kansspelen
vallen wel onder de richtlijn. De regering geeft aan dat in de praktijk de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

4

precieze afbakening van het «hoofddoelcriterium» duidelijk zal worden.
De leden zouden hier toch meer duidelijkheid over willen krijgen.
Artikel 7 Grondwet
De leden van de VVD-fractie merken op dat de reikwijdte van de huidige
richtlijn wordt uitgebreid naar audiovisuele mediadiensten die op
aanvraag beschikbaar zijn en vergelijkbaar zijn met traditionele televisiediensten. In dit kader constateren de leden dat de regering de richtlijn zo
uitlegt dat zij uitsluitend betrekking heeft op een vorm van televisieaanbod. Zij vragen zich in dit verband af, hoe de lineaire mediadiensten
en de mediadiensten op aanvraag gezien moeten worden in het licht van
artikel 7 Grondwet. Kan nader worden toegelicht waarom naast de traditionele televisie-uitzendingen ook andere lineaire mediadiensten en
mediadiensten op aanvraag onder lid 2 van artikel 7 GW worden
gebracht? Is deze interpretatie van lid 2 niet veel te ruim, ook gelet op de
veel geringere impact van de reclame op consumenten bij mediadiensten
op aanvraag. Betekent dit dat het gevolg is dat «multimediale diensten»,
die thans onder artikel 7, lid 3, GW vallen, in de toekomst onder lid 2
zullen vallen? Waarom is er niet voor gekozen om in ieder geval de mediadiensten op aanvraag onder lid 3 van artikel 7 GW te laten vallen, waar in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel als stelling wordt
gekozen: «Deze omstandigheden rechtvaardigen dat lineaire audiovisuele
mediadiensten aan striktere regelgeving zijn onderworpen.» Kan aangegeven worden waarom dit kabinet terzake een ander standpunt inneemt
dan een vorig kabinet naar aanleiding van het rapport van de Commissie
«Grondrechten in het digitale tijdperk», zo vragen deze leden.
Jurisdictie
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering een samenwerkingscomponent van artikel 3 van de richtlijn Audiovisuele mediadiensten (AVMD-richtlijn) wil inzetten om regels van algemeen publiek
belang (alcoholreclameverbod voor 21.00 uur) ook op de op Nederland
gerichte zenders die vanuit Luxemburg opereren van toepassing te laten
zijn. Wat betekent dit voor deze zenders? Vallen deze zenders hiermee
onder de Nederlandse wetgeving?
Kwalitatieve reclamebepalingen
De leden van de CDA-fractie merken op dat de richtlijn alleen de «gratis
producten met een grote waarde» onder de regels voor productplaatsing
plaatst. De leden vragen wat hieronder wordt verstaan.
De leden vinden het niet duidelijk welke mogelijkheden er nog zijn voor
programmasponsoring «in natura». Productplaatsing (artikel 2.88a) is
verboden, maar programmasponsoring «in natura» (artikel 2.108) mag
nog wel. Welke mogelijkheden zijn er om programma-elementen te laten
sponsoren, als er niets meer in beeld te zien mag zijn?
De leden vragen de regering voorts waarom gekozen is om bij de berekening van de duur van een kinderprogramma uit te gaan van de bruto
berekening, zodat kinderprogramma’s die 20 minuten duren, de reclamezendtijd mee mogen rekenen en daardoor alsnog op 30 minuten uitkomen
en dus onderbroken kunnen worden door reclame. De leden willen
reclame tijdens kinderprogramma’s zoveel mogelijk beperken.
De AVMD-richtlijn bepaalt dat lidstaten het vertonen van een logo in
kinderprogramma’s mogen verbieden. De regering kiest hier niet voor. De
leden zijn benieuwd wat de reden was om dit wel in de AVMD-richtlijn op
te nemen en wat de reden van de regering is om hiervan af te wijken.
Daarnaast willen deze leden graag weten wat het verschil is tussen het
vertonen van een logo in een kinderprogramma en productplaatsing in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

5

een kinderprogramma. Ervaren kinderen een logo anders dan productplaatsing, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie merken op dat kijkers niet gewezen hoeven te
worden op productplaatsing als het programma niet is geproduceerd door
de aanbieder van mediadiensten zelf. Hoe wordt voorkomen dat de regels
rondom productplaatsing worden omzeild door een nieuwe rechtspersoon in het leven te roepen onder wiens naam de programma’s worden
geproduceerd?
De leden zien de noodzaak niet om de regels rondom sponsoring van
programma’s te versoepelen. Kan de regering dit toelichten?
De leden willen terughoudendheid voor reclame gericht op kinderen. Zij
vinden het daarom ronduit een slechte zaak dat er meer reclame komt in
en rondom kinderprogramma’s. Waarom voert de regering motie Kant1
niet uit op dit punt?
Deze leden vragen voorts waarom kinderprogramma’s mogen worden
gesponsord met producten, terwijl productplaatsing verboden is. Ziet de
regering deze tegenstrijdigheid ook? Waarom staan zij toch deze vorm van
productplaatsing bij kinderprogramma’s toe? De regering staat het vertonen van logo’s tijdens kinderprogramma’s toe, terwijl de regering dit ook
had kunnen verbieden. Mogen alle bedrijven kinderprogramma’s sponsoren? Maakt het daarbij uit hoe oud de doelgroep van het programma is?
Wat is de reden dat productplaatsing anders dan producten van de
sponsor wel verboden is? Waarom telt de reclametijd van een kinderprogramma mee als programmatijd waardoor meer reclame mag worden
gemaakt? Staat de AVMD-richtlijn het toe dit te verbieden? Vindt de regering het wenselijk dat de wereld van kinderen nog commerciëler wordt
dan deze al is?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de AVMD-richtlijn
bepaalt dat lidstaten het vertonen van een logo in kinderprogramma’s
mogen verbieden. De regering heeft ervoor gekozen dit niet te doen. De
leden verzoeken de regering deze keuze nader toe te lichten en daarbij in
te gaan op het feit dat voor andere vormen van reclame, waaronder
productplaatsing, wel beperkingen worden opgelegd voor programmaaanbod dat in het bijzonder bestemd is voor kinderen jonger dan twaalf
jaar.
Kwantitatieve reclamebepalingen
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is dat religieuze erediensten niet mogen worden onderbroken voor televisiereclame of telewinkelen. In hoeverre is deze regeling uit te breiden naar andere dan religieuze uitzendingen?
Toegankelijkheid voor gehandicapten
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering geen regelgeving
wil op het gebied van Gesproken Ondertiteling voor blinden en slechtzienden. De regering verwacht dat een aantal commerciële Nederlandstalige zenders deze extra service op vrijwillige basis gaat aanbieden. De
leden vinden dat wel erg vrijblijvend. Is de regering op dit punt in overleg
met de commerciële Nederlandstalige zenders en ziet de regering andere
mogelijkheden dan wetgeving om hierover afspraken te maken?
Wat is de stand van zaken met betrekking tot ondertiteling (gesproken en
geschreven) bij de publieke omroep?
Steeds minder programma’s van de publieke omroep worden met gesproken ondertiteling aangeboden aan blinden en slechtzienden, omdat de
programmamakers de ondertiteling in de programma’s inbranden. Wat
1

28 600 VIII, nr. 89.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

6

vindt de regering van de mogelijkheid om de ondertiteling als losse
stroom mee te sturen, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie vragen wat de mogelijkheden zijn voor doven
en slechthorenden bij internetdiensten. Geldt de verplichting voor de
publiek omroep om 95 procent van de Nederlandstalige programma’s te
ondertitelen ook voor uitzending die niet via de televisie worden uitgezonden, bijvoorbeeld via uitzendinggemist.nl? Waarom geldt de norm van
95 procent niet voor commerciële omroepen? Voor hen bestaat een norm
van 50 procent die zij op 1 januari 2011 moeten hebben gehaald. Wat zijn
de sancties als zij die norm niet halen? Geldt deze norm ook voor RTL? Is
dat op vrijwillige basis of zijn daar afspraken over gemaakt met Luxemburg?
Inhoudelijke voorschriften en verboden voor bepaalde vormen
audiovisuele commerciële communicatie
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering de derving van
reclameinkomsten ten gevolge van het verbod op alcohol, tabaks- en
kredietreclames denkt te compenseren.
De leden van de SP-fractie vragen wat concreet wordt bedoeld met de
opmerking dat «de bescherming van minderjarigen in audiovisuele
commerciële communicatie» geregeld blijft.
De leden vragen voorts waarom televisiereclame voor alcohol niet in zijn
geheel wordt verboden, net als reclame voor tabak. Wat is volgens de
regering het principiële verschil tussen beide schadelijke genotsartikelen?
Het gebruik van alcohol is toegestaan voor kinderen vanaf 16 jaar,
programma’s die geschikt zijn voor personen van 16 jaar en ouder mogen
pas vanaf 22.00 uur worden uitgezonden. Waarom mag alcoholreclame
van de regering al een uur eerder worden uitgezonden? Is alcoholreclame
niet ook bedoeld voor mensen van 16 jaar en ouder?
De leden van de VVD-fractie zijn geïnteresseerd in de wijze waarop het
Commissariaat voor de Media toezicht zal houden op reclame-uitingen bij
audiovisuele diensten op aanvraag in het algemeen en in het bijzonder
waar het om tijdgebonden reclame-uitingen, zoals die voor alcoholische
dranken tussen 06.00 uur en 21.00 uur. Kan al iets gezegd worden over de
omvang van de in rekening te brengen toezichtkosten en de inhoud van
de ministeriele regeling terzake?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat in het coalitieakkoord
is opgenomen dat er een verbod komt op reclame voor alcohol op radio
en televisie tot 21.00 uur. De leden juichen dan ook toe dat de Mediawet
2008 op het punt van de alcoholreclame conform het coalitieakkoord,
verder gaat dan de richtlijn, nu in de Mediawet 2008 een verbod is opgenomen voor alcoholreclame op (radio en) televisie tussen 6.00 uur en
21.00 uur. Uit de formulering van het coalitieakkoord maken de leden
echter op dat deze beperking ook dient te gelden voor commerciële
mediadiensten op aanvraag. Deze leden vragen de regering nader toe te
lichten waarom commerciële mediadiensten op aanvraag zijn uitgezonderd van de bepaling dat tussen 06.00 uur en 21.00 uur geen alcoholreclame mag worden uitgezonden.
Gedragscode vette voeding reclame
De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering de regels voor
reclame over voedingsmiddelen rond kinderprogramma’s verder wil
aanscherpen. Het ministerie van VWS zal dit in een overgewichtnota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

7

opnemen. De leden vragen de regering waarom deze aanscherping niet in
dit wetsvoorstel meegenomen is.
De leden van de SP-fractie vragen of de regering nog steeds van mening
is dat zelfregulering werkt als het gaat om reclame voor ongezond voedsel
gericht op kinderen. Wat zijn de sancties wanneer een bedrijf zich niet
houdt aan de gemaakte afspraken hierover? Hoe ernstig of grootschalig
moet de overtreding van de gemaakte afspraken zijn voordat de regering
komt met wettelijke maatregelen tegen reclame voor ongezond voedsel
gericht op kinderen?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de memorie van
toelichting terecht stelt dat obesitas onder kinderen van 0 tot 19 jaar een
groeiend probleem is en dat kinderen beïnvloedbaar zijn door reclame. De
regels omtrent de inrichting van reclame gericht op kinderen en reclame
die is opgenomen rond kinderprogramma’s zullen nog verder worden
aangescherpt, zo stelt de memorie van toelichting. De leden verzoeken de
regering toe te lichten welke maatregelen worden overwogen om te voorkomen dat ongeschikte reclame voor vette voeding kinderprogramma’s
vergezelt of daar deel van uitmaakt.
Bescherming minderjarigen bij mediadiensten op aanvraag
De leden van de SP-fractie vragen hoe de regering de bescherming van
jeugdigen tegen beeldmateriaal dat hun lichamelijke, geestelijke of zedelijke ontwikkeling ernstig zou kunnen aantasten concreet gaat vormgeven.
Op welke termijn kan de Kamer voorstellen verwachten? Binnen welke
termijn verplicht de AVMD-richtlijn lidstaten dit te regelen? Moet dit wettelijk vastgelegd worden?
Europese producties bij audiovisuele mediadiensten op aanvraag
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd wat de wettelijke verplichting
om Europese producties te vervaardigen precies inhoudt. Is hier een
percentage aan verbonden?
Europese producties bij lineaire mediadiensten
De leden van de SP-fractie merken op dat de Nederlandse televisie een
ruime hoeveelheid buitenlandse programma’s uitzendt. De leden vinden
het vreemd dat Europa zich bemoeit met de hoeveelheid Europese
producties en andere buitenlandse producties die Nederlandse omroeporganisaties moeten uitzenden. Wat vindt de regering van deze verplichting?
Is er een quotum?
Korte nieuwsverslagen
De leden van de SP-fractie merken op dat de regering in overleg kan
treden over regels met betrekking tot televisie met een lidstaat waar een
omroep gevestigd is die uitzendingen verzorgd gericht op Nederland om
zo deze regels te beïnvloeden ten gunste van de Nederlandse situatie. Dat
zien de leden als positief. In hoeverre wijkt dit af van de huidige situatie?
Hoe verhoudt deze mogelijkheid zich tot het «land-van-oorsprongbeginsel»? Waarom wil de regering, gezien deze mogelijkheid, toch ruime
reclameregels voor de commerciële omroep om concurrentienadeel te
verminderen ten opzichte van RTL die vanuit Luxemburg uitzendt? In
hoeverre staat de AVMD-richtlijn toe programmaonderbrekende in te
perken bij commerciële omroepen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

8

Bedrijfseffecten en administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie vragen wat de gevolgen van de voorgenomen reclamebeperkingen zijn voor de STER en daarmee de financiering
van de publieke omroep.
De leden van de SP-fractie vragen waarom het tijdvak vervalt tussen de
reclameblokken van ten minste 20 minuten en individuele spots bij
sportprogramma’s worden toegestaan. Hoe voorkomt de regering Amerikaanse praktijken waar soms iedere vijf minuten een reclameblok wordt
uitgezonden? Deelt de regering de mening dat dit zeer ten koste zou gaan
van het kijkgenot?

II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel I (wijzigingen Mediawet 2008)
De leden van de CDA-fractie merken op dat door de industrie al volop
wordt geëxperimenteerd met toestellen die zowel voor de ontvangst van
televisie als internet geschikt zijn. Het onderscheid tussen televisie en
internet zal dan ook snel vervagen. Het gevolg van dit wetsvoorstel is dat
voor via internet verspreide beelden straks een soepeler regime zal gelden
dan voor via televisie verspreide beelden. Het zou kunnen betekenen dat
ingeval een televisiezender beelden via internet verspreidt hiervoor een
strenger regime geldt dan ingeval dezelfde beelden door een andere partij
via internet worden verspreid. De leden vinden dit niet wenselijk en
zouden ervoor willen pleiten dat voor mediadiensten die voor de kijker/
consument niet of nauwelijks van elkaar verschillen, hetzelfde wettelijke
regime geldt. De leden willen graag een reactie van de regering op dit
punt.
Naar het oordeel van de leden van de VVD-fractie is in het wetsvoorstel is
in enkele opzichten sprake van onduidelijkheden. Zo is voorgeschreven
dat de noodzakelijke catalogus bij mediadiensten op aanvraag een zoekmachine bevatten. Als de zoekoptie op een website wordt verwijderd,
betekent dit dan dat men als gevolg daarvan niet onder de Mediawet valt?
Krantensites met louter bewegende fragmenten vallen onder dit wetsvoorstel, omdat het hoofddoel van die sites het aanbieden van audiovisueel materiaal is. Mogen de leden daaruit afleiden dat deze sites niet
onder de Mediawet vallen als deze bewegende fragmenten als ondersteunend materiaal bij de berichten op de krantensite worden geplaatst?
Sommige criteria en begrippen in het wetsvoorstel zijn naar het oordeel
van die leden nogal gevoelig voor interpretatie. Zo krijgen zij graag nader
toegelicht hoe bijvoorbeeld het «hoofddoel» van een site wordt bepaald.
Wat wordt verstaan onder «effectieve controle» als het gaat over redactionele verantwoordelijkheid. Waar ligt de redactionele verantwoordelijkheid
als er sprake is van een programma in een programma, een programma
door samenwerking of bij programma’s «on demand» op een website,
waarbij de sitebeheerder de aanbieder kiest maar niet de content?
Onderdelen L, M en N (artikelen 3.5a en 3.7)
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het wetsvoorstel voorziet in
aanvullende regelgeving via artikel 3.5a met betrekking tot productplaatsing waarbij wordt vastgelegd dat in gevallen dient te worden aangegeven dat het een reclameboodschap betreft. Kan de regering aangeven
hoe de kijker gewezen gaat worden op reclameboodschappen in de uitgezonderde programmasoorten (series, licht amusement etc.)? Op welke
wijze wordt de kijker gewezen op een bewust in beeld gebracht product in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

9

de tv-serie als Baantjer of op een merk dat voorbij komt in een licht
amusementsprogramma zoals Life and Cooking? Moet tijdens het
vertonen van een product worden aangegeven dat sprake is van reclame?
Hoe moeten de leden voorts de uitzondering lezen zoals die nu geldt voor
productplaatsing in kinderprogramma’s (memorie van toelichting, p. 24)
mits deze goederen of diensten gratis worden geleverd? Kan de regering
deze uitzonderingsregel nader toelichten?
Onderdeel X (artikel 3.27)
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in artikel 3.27 van het wetsvoorstel wordt geregeld dat de NOS geen voorkeursrecht op de verwerving van uitzendrechten heeft. Welke consequenties kan het verdwijnen
van dit voorkeursrecht hebben voor de mogelijkheden van de NOS om
evenementen van nationale betekenis uit te kunnen zenden? Wordt dat
niet belemmerd met het schrappen van de oorspronkelijke bepaling?
De NOS krijgt in dit wetsvoorstel, evenals de commerciële omroepen, het
zogenaamde flitsenrecht waarmee korte fragmenten gebruikt kunnen
worden in uitzendingen. De leden vragen zich af hoe dit onderdeel in het
wetsvoorstel zich verhoudt tot het principe van nieuwsexceptie van het
auteursrecht, dat nieuwsmedia sowieso al het recht geeft om nieuwswaardige fragmenten te gebruiken uit auteursrechtelijk beschermd werk.
Zijn de te betalen vergoedingen voor het gebruik van flitsen slechts
bedoeld om de productiekosten van de beelden te vergoeden of is er ook
een auteursrechtelijke component die de hoogte van de vergoeding mag
bepalen? Kan de regering in het laatste geval ingaan op de precedentwerking van de vergoedingsverplichting voor nieuwsmedia? Als immers
voor bijvoorbeeld voetbalbeelden een vergoeding moet worden betaald,
dan kunnen alle andere evenementenorganisatoren ook een auteursrechtenvergoeding vragen voor opname van fragmenten in het Journaal en
zou ook een vergoeding op basis van het portretrecht tot de mogelijkheden gaan behoren voor bekende personen uit de entertainmentsector
die het Journaal weten te halen.
Onderdeel DD (artikel 5.4)
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Raad van State opmerkingen maakt over de volledigheid van de implementatie van de richtlijn
voor de commerciële mediadiensten op aanvraag en de voorwaarden
voor uitzending van korte fragmenten van evenementen van groot belang
voor het publiek. De leden willen graag een reactie van de regering op
deze opmerkingen van de Raad van State.
De leden van de VVD-fractie merken op dat in artikel 5.4 inzake evenementen van aanzienlijk belang voor de samenleving is gekozen voor een
tijdsduur van maximaal 90 seconden voor een kort fragment van een
evenement. Is er een ruimere tijdsduur mogelijk op grond van de richtlijn,
zo vragen de leden. Dwingt de richtlijn er ook toe dat een speeldag van
een sportcompetitie of evenement wordt beschouwd als één evenement?
Kan een nadere reactie worden gegeven op het bezwaar van de Raad van
State om het geven van een overzicht van de uitslag van een competitieronde in een «kort fragment» te gebruiken in de relatie tot de vrijheid die
aanbieders in de richtlijn hebben om zelf de fragmenten te kunnen kiezen?
Artikel VI
De leden van de SP-fractie merken op dat de wet voor 19 december 2009
moet worden geïmplementeerd, dat is al twee jaar bekend. Is dit haalbaar? Waarom wordt dit wetsvoorstel nu pas naar de Kamer gestuurd?
Waarom is niet eerder aangevangen met het drieluik mediawetten? Wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

10

zijn de consequenties wanneer dit wetsvoorstel niet tijdig wordt geïmplementeerd?
De voorzitter van de commissie
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Bosnjakovi-van Bemmel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 876, nr. 6

11