> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

Colleges van Burgemeester en Wethouders
I.a.a.
Directeuren/Hoofden Sociale Zaken
Gemeenteraadsleden p/a Griffier
Hoofdkantoor UWV
UWV/Werkbedrijf/Werkpleinen
SVB
IWI
Sw-bedrijven

Gemeenteloket
Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Anna van Hannoverstraat 4
T 070 333 44 44
F 070 333 40 33
www.szw.nl
Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Datum 20 mei 2011
Betreft Verzamelbrief mei 2011

Door middel van de Verzamelbrief informeer ik u over relevante ontwikkelingen op
het terrein van werk en inkomen. Deze brief bevat informatie over de volgende
onderwerpen:
1. Hoofdlijnennotitie ‘Werken naar vermogen’
2. Bezuinigingen UWV Werkbedrijf
3. Jeugdwerkloosheid
4. Aanpak fraude
5. Tewerkstellingsvergunningen en seizoensarbeid
6. Maatregelen arbeidsmigratie uit Midden- en Oost-Europa
7. Verzoek om Incidentele Aanvullende Uitkering WWB over 2010
8. Gewijzigde invulinstructie voor twee SZW-uitkeringen in SiSa-bijlage 2010
9. Vervallen overgangsbepalingen zelfstandigen
10. Europees geld voor microkredieten
11. Onderzoek naar resultaten gemeentelijk re-integratiebeleid
12. Onderzoek ‘Het kind van de rekening’
13. Handreiking wijkaanpak

Pagina 1 van 16

1

Hoofdlijnennotitie ‘Werken naar vermogen’ (zie bijlage 1)

In mijn brieven van 6 december 2010 en 27 januari 2011 heb ik het parlement
een notitie toegezegd met de hoofdlijnen voor de hervorming van de WWB/WIJ,
Wsw en Wajong tot een regeling werken naar vermogen.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Met deze nieuwe regeling wil het kabinet bereiken dat zoveel mogelijk mensen
met een grote afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deelnemen aan het reguliere
arbeidsproces. Dat is nodig, omdat het aantal werkenden afneemt en we straks,
als er niets gebeurt, mensen tekort komen om het werk te doen. Terwijl er om
uiteenlopende redenen ook nog veel mensen langs de kant staan, die
(gedeeltelijk) wel kunnen werken. Dat is sociaal en economisch ongewenst. Het
kabinet wil er daarom voor zorgen dat iedereen gaat werken naar vermogen. Er is
ook een dringende financiële noodzaak: het lukt alleen om de sociale zekerheid
ook voor toekomstige generaties betaalbaar te houden, als iedereen die kan ook
daadwerkelijk meedoet. Voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt
zijn houden we een goed vangnet. Ook beschut werk blijft mogelijk, voor mensen
die alleen in een afgeschermde omgeving kunnen werken.
De afgelopen periode heb ik benut om samen met uitvoerders en andere
betrokkenen te bezien hoe de Wet werken naar vermogen het beste kan worden
gerealiseerd. Om die reden zijn intensieve gesprekken gevoerd met direct
belanghebbenden, waaronder de mensen zelf, uitvoerders, werkgevers- en
werknemersorganisaties en cliëntorganisaties. Dit overleg gaat de komende
periode door om tot een zo zorgvuldig mogelijke invoering te komen.
Tevens heeft het kabinet met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
afspraken gemaakt over de uitwerking van de Wet werken naar vermogen. Deze
afspraken staan in het bestuursakkoord dat het kabinet met medeoverheden heeft
afgesloten. Hierin zijn o.a. de kaders voor de decentralisaties op verschillende
beleidsterreinen uitgewerkt. In dit akkoord zijn ook over het thema Werken naar
vermogen afspraken gemaakt. De komende weken zullen de besturen van VNG,
Interprovinciaal Overleg (IPO) en Unie van Waterschappen (UvW) dit akkoord ter
bevestiging aan hun achterban voorleggen.
De hoofdlijnennotitie ‘Werken naar vermogen’ is op 21 april 2011 aan het
parlement toegezonden. In de notitie schetst het kabinet de hoofdlijnen van de
nieuwe Wet werken naar vermogen (WWNV). De notitie is een uitwerking van de
afspraken die hierover in het regeer- en gedoogakkoord zijn gemaakt. Ook de
bovengenoemde afspraken die het kabinet met de VNG heeft gemaakt zijn in deze
hoofdlijnennotitie verwerkt. Om gemeenten in staat te stellen zich goed voor te
bereiden op de bijbehorende wijzigingen is het kabinet met VNG overeengekomen
de WWNV in te voeren per 1 januari 2013.
Een samenvatting van de hoofdlijnennotitie is bijgevoegd als bijlage 1 bij deze
verzamelbrief. De volledige notitie is te vinden op
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wet-werken-naar-vermogen-wwnv.

Pagina 2 van 16

2

Bezuinigingen UWV Werkbedrijf

Op 14 maart jl. heeft de minister van SZW een brief naar de Tweede Kamer
gestuurd over de ‘Invulling hoofdlijnen taakstelling SZW-domein 2012-2015’.
Hierin is een ingrijpende herziening van de dienstverlening aan burgers
aangekondigd, waaronder het opnieuw opzetten (‘redesign’) van het UWV
Werkbedrijf. Het dienstverleningsconcept van het UWV Werkbedrijf zal versoberd
en gemoderniseerd worden. Dit heeft gevolgen voor de samenwerking tussen
UWV en gemeenten op de werkpleinen.
Om de wijzigingen door te voeren is een wijziging van de Wet SUWI noodzakelijk.
Het ministerie heeft diverse instanties, waaronder UWV, VNG en Divosa, gevraagd
een uitvoeringstoets uit te brengen over de noodzakelijke wetswijziging voor het
redesign. Op 21 maart heeft een eerste bespreking van het redesign met het
Uitvoeringspanel plaatsgevonden. Het Uitvoeringspanel heeft gevraagd om de
gevolgen voor gemeenten duidelijk in beeld te brengen. Er zal ook nog een advies
aan het Uitvoeringspanel gevraagd worden over de wetswijziging.
U kunt de brief vinden op www.gemeenteloket.minszw.nl, bij het Nieuwsoverzicht
van 14 maart, onder de kop ‘Kleinere en efficiëntere overheid bij SZW, UWV en
SVB bespaart € 410 miljoen’.

3

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Jeugdwerkloosheid

Onderzoek Algemene Rekenkamer naar aanpak harde kern jeugdwerklozen
Op 17 maart jl. heeft de Algemene Rekenkamer (AR) het rapport ‘Aanpak harde
kern jeugdwerklozen, Terugblik’ uitgebracht. De AR is nagegaan welke
maatregelen het kabinet, de gemeenten en het UWV hebben genomen om de
begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek te verbeteren.
De AR concludeert dat het Rijk en de uitvoerende partijen initiatieven hebben
genomen om de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
problematiek te verbeteren, maar ziet nog wel enkele zorgpunten. Deze liggen
onder andere op het terrein van de intensieve en intersectorale begeleiding van
werkloze jongeren onder regie van de gemeenten. Ook zou de samenwerking
tussen de keten werk en inkomen en de zorgketen in sommige regio’s nog
onvoldoende van de grond komen. De AR doet een aantal aanbevelingen voor
verbeteringen.
Gemeenten hebben, met andere uitvoerende instanties, een grote
verantwoordelijkheid in het mogelijk maken van verbeteringen in de begeleiding
van jongeren met meervoudige problemen. Met de hervormingen die het kabinet
nu uitwerkt op het terrein van de jeugdzorg en op het terrein van de arbeidsmarkt
worden belangrijke stappen gezet om u als gemeenten in staat te stellen de zorg
voor de jeugd integraal, samenhangend en efficiënter te maken. De
aanbevelingen van de AR kunnen voor gemeenten een nuttige aanvulling vormen
op initiatieven die nu reeds ontplooid worden om kwetsbare jongeren met
meervoudige problemen te begeleiden.
Het rapport ‘Aanpak harde kern jeugdwerklozen, Terugblik’ inclusief de reactie
van het kabinet, de VNG en het UWV vindt u terug op www.rekenkamer.nl bij de
Onderzoeksrapporten op de pagina Actueel.

Pagina 3 van 16

Handreiking ‘Interventies kwetsbare jongeren’
De begeleiding van kwetsbare jongeren naar werk vergt blijvend aandacht.
Professionals die werken met kwetsbare jongeren kunnen daarbij nu ook gebruik
maken van de in het AR rapport genoemde handreiking ‘Interventies kwetsbare
jongeren’, die onlangs beschikbaar is gekomen. De handreiking, die in opdracht
van het ministerie van VWS is samengesteld door Research voor Beleid en het
Nederlands Jeugdinstituut, is bestemd voor projectleiders van de actieplannen
jeugdwerkloosheid, (klant)managers bij werkpleinen of UWV, beleidsmakers bij
gemeenten en jeugdzorgpartijen.
Gedurende de inventarisatie van de interventies werd duidelijk dat meerdere
projecten gebruik maken van gemeenschappelijke elementen. De elementen die
bijdragen aan het succesvol naar werk begeleiden van kwetsbare jongeren zijn in
de handreiking als bouwstenen opgenomen. De bouwstenen worden toegelicht
door specifieke omschrijvingen van projecten uit de verschillende regio’s.
De handreiking ‘Interventies kwetsbare jongeren’ is te downloaden op
www.rijksoverheid.nl/kwetsbare jongeren.

4

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Aanpak fraude

Het kabinet kiest voor maatregelen om iedereen zo veel mogelijk naar vermogen
te laten participeren in de samenleving. Doel is om mensen perspectief te geven
op fatsoenlijk werk en inkomen en het draagvlak te behouden voor sociale
voorzieningen. Fraudebestrijding is daarbij een cruciaal onderdeel. Fraude dient te
worden bestreden en ontmoedigd. Het kabinet wil dat fraude keihard wordt
aangepakt en dat fraude nooit mag lonen.
Op 10 maart jl. hebben minister Kamp en ik een brief gestuurd aan de Tweede
Kamer waarin wij uiteenzetten hoe het kabinet fraude in de sociale zekerheid en
arbeidswetgeving wil aanpakken (TK, 2010-2011, 17050, nr. 403). Deze brief is
tezamen met het Handhavingsprogramma 2011-2014 (TK, 2010-2011, 17050,
nr. 402) en de brief houdende een reactie op de twee amendementen van het lid
Spekman c.s. die betrekking hebben op de Arbeidsinspectie (TK, 2010-2011,
32500-XV, nr. 77) besproken tijdens het Algemeen Overleg op 30 maart en
26 april 2011. Het kabinet wil de regelgeving zo snel mogelijk aanpassen en
wetgeving in laten gaan op 1 juli 2012.

5

Tewerkstellingsvergunningen en seizoensarbeid

Het vervullen van seizoensgebonden vacatures in de land- en tuinbouwsector
maakt deel uit van het reguliere matchingsproces binnen de Werkpleinen. Dit
betekent dat ook het gemeentelijk WWB bestand moet worden nagegaan indien er
een seizoensgebonden vacature wordt gemeld door de werkgever. Voor cliënten
uit het WWB bestand is het vervullen van seizoensgebonden vacatures een mooie
opstap naar vast werk en daarmee een mogelijkheid om volledig mee te draaien
op de arbeidsmarkt. Toch vinden werkzoekenden uit het gemeentelijk WWB
bestand en seizoensgebonden vacatures elkaar nog onvoldoende. Hierdoor blijven
jaarlijks ongeveer 3.000 vacatures onvervuld. Deze vacatures worden uiteindelijk
vervuld door middel van tewerkstellingsvergunningen. Zolang er nog
honderdduizenden mensen in de WWB (en WW) zitten, moet het
prioriteitgenietend aanbod (WWB en WW gerechtigden en Europees aanbod
waarvoor geen tewerkstellingsvergunning nodig is) worden benut. Dit is het
uitgangspunt bij de te organiseren wervingsinspanningen. Het aanvragen van een
Pagina 4 van 16

tewerkstellingsvergunning is een sluitstuk en komt daarom pas in beeld als er
sprake is van een aantoonbaar tekort aan prioriteitgenietend aanbod. Het doel is
om deze mensen aan het werk te helpen en gemeenten zijn het aanspreekpunt
voor de WWB populatie. Het gevolg zal zijn dat er een minimum aantal
tewerkstellingsvergunningen zal worden afgegeven.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Het vervullen van seizoensgebonden vacatures met prioriteitgenietend aanbod en
het verminderen van het aantal af te geven tewerkstellingsvergunningen vergt
extra inspanningen van alle betrokken partijen. Deze partijen dienen elkaar
gemakkelijk te kunnen vinden om aanbod en vraag op elkaar te kunnen
afstemmen. Ik verzoek gemeenten daarom om het contact met UWV en
werkgevers aan te scherpen, om sterker samen te werken in de betreffende
regio’s om op deze manier prioriteitgenietend aanbod de mogelijkheid te bieden
een stap te maken richting vast werk via seizoensgebonden vacatures. Ook
verzoek ik gemeenten om mensen die in een uitkeringssituatie zitten en die
kunnen werken, maximaal aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om
beschikbaar werk te accepteren c.q. niet te weigeren.

6

Maatregelen arbeidsmigratie uit Midden- en Oost-Europa

De laatste jaren is de arbeidsmigratie uit de Midden- en Oost-Europese landen
(MOE-landen) naar Nederland sterk gestegen. Op dit moment zijn er naar
schatting ongeveer 200.000 arbeidsmigranten uit deze landen in Nederland.
Arbeidsmigratie uit de MOE-landen heeft een aantal positieve effecten voor ons
land en met de meeste migranten gaat het goed. Er zijn echter ook knelpunten,
waar ook gemeenten mee te maken hebben. Sommige migranten hebben
inmiddels geen werk meer. Dit kan leiden tot overlast en een beroep op sociale
voorzieningen als uitkeringen en opvang. Daarnaast zijn arbeidsmigranten
vatbaar voor fenomenen als uitbuiting, oneerlijke concurrentie en overbewoning.
Tegelijkertijd moet het in Nederland beschikbare arbeidspotentieel beter worden
benut. Niet iedereen die kan werken, werkt. Het is voor het kabinet onacceptabel
dat in ons land honderdduizenden mensen die kunnen werken een uitkering
krijgen, terwijl steeds meer arbeidsmigranten worden aangetrokken om werk te
verrichten waarvoor geen Nederlandse arbeidskrachten zouden kunnen worden
gevonden.
Om de arbeidsmigratie uit MOE-landen nu en in de toekomst in goede banen te
leiden hebben Rijk, een aantal gemeenten en de VNG gezamenlijk maatregelen
uitgewerkt. De maatregelen betreffen voorlichting, een betere registratie, werk en
handhaving van arbeidsregels, het terugdringen van het beroep op sociale
voorzieningen, huisvesting, inburgering en terugkeer.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 14 april jl., mede
namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister
voor Immigratie en Asiel, een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de
maatregelen arbeidsmigratie uit MOE-landen. De brief bevat een aantal
maatregelen waarvoor nadrukkelijk ook de inzet van gemeenten wordt gevraagd,
al dan niet in samenwerking met het Rijk. Ik vertrouw erop dat gemeenten en de
VNG hun bijdrage leveren aan de uitvoering van deze maatregelen en de verdere
uitwerking ervan.
De brief, die ook is gestuurd aan de VNG en aan de gemeenten die deelnemen
aan het gemeentenetwerk MOE-landen, is te vinden op het Gemeenteloket, bij de
nieuwsberichten van 14 april.
Pagina 5 van 16

7

Verzoek om Incidentele Aanvullende Uitkering WWB over 2010

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Gemeenten die over 2010 een tekort hadden van meer dan 10% op de
gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 WWB, kunnen mogelijk een beroep
doen op een Incidentele Aanvullende Uitkering (IAU). Een verzoek daartoe dient
uiterlijk zondag 31 juli 2011 te zijn ontvangen door de secretaris van de
Toetsingscommissie WWB. De algemene termijnwet is in dit geval niet van
toepassing.
Verzoeken om een IAU uitkering dienen via het Digitaal verantwoordingssysteem
(DVS) te worden ingediend. Uitgebreide, voor de aanvraagronde 2010
geactualiseerde informatie over de aanvraagprocedure en de voorwaarden
waaraan een gemeente moet voldoen om in aanmerking te kunnen komen voor
de IAU, kunt u vinden op de website www.toetsingscommissiewwb.nl. Ook kunt u
zich voor nadere informatie wenden tot de secretaris van de Toetsingscommissie
WWB: info@toetsingscommissiewwb.nl.

8

Gewijzigde invulinstructie voor twee SZW-uitkeringen in
SiSa-bijlage 2010

Met ingang van de SiSa-bijlage 2010 geldt dat de gemeentelijke verantwoording
over alle specifieke uitkeringen aan het Rijk plaatsvindt op basis van het batenlastenstelsel. In verband met onvoorziene consequenties voor de financiering van
de bijstand heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie
(BZK) op verzoek van het ministerie van SZW en de VNG de invulinstructie voor
de verantwoording van twee SZW-uitkeringen aangepast. Deze aanpassing heeft
betrekking op:
•
de gebundelde uitkering (waaronder het WWB-inkomensdeel)
•
het niet gebundelde deel van het Bbz 2004
Voor deze twee SZW-uitkeringen geldt dat de gemeente de besteding moet
opgeven exclusief een eventuele correctie voor onterecht verstrekte uitkering.
Voor de indicator baten geldt dat het hier gaat om – conform de werkwijze in
voorgaande jaren - de daadwerkelijke ontvangsten (inclusief de ontvangsten in
verband met de terugvordering van onterecht verstrekte uitkering).
Deze afwijkende invulinstructie geldt alleen voor de twee genoemde SZWuitkeringen. Voor SiSa 2011 en verder wordt gezocht naar een structurele
oplossing.

Pagina 6 van 16

9

Vervallen overgangsbepalingen zelfstandigen

Per 1 juli 2011 vervallen overgangsbepalingen voor zelfstandigen op grond van
artikel 78g van de WWB. De laatste artikelen van de Algemene bijstandswet
komen daarmee te vervallen. Dit is geregeld in Besluit van 23 december 2010 tot
vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Verzamelwet SZW 2011
en het tijdstip van inwerkingtreding van enkele artikelen van de Wet werk en
bijstand met betrekking tot zelfstandigen en het tijdstip van intrekking van enkele
artikelen van de Algemene bijstandswet (Stb. 839). Als gevolg hiervan worden de
verordeningen op grond van artikel 18 van de WWB, waarin verlagingen van de
bijstand bij het niet nakomen van verplichtingen worden vastgelegd, vanaf 1 juli
2011 ook van kracht voor zelfstandigen die een beroep op het Bbz 2004 doen.
Gemeenten worden verzocht hier rekening mee te houden en zonodig de
verordening te actualiseren.

10

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Europees geld voor microkredieten

Een van de doelstellingen van het kabinet is zoveel mogelijk mensen aan het werk
te helpen. Zo maken we Nederland sterker en welvarender. Vergroting van de
arbeidsdeelname is ook een van de pijlers van de EU 2020 strategie.
Niet iedereen kan of wil als werknemer bij een bedrijf aan de slag. Mensen
kunnen zich soms beter ontplooien als zelfstandig ondernemer. Microfinanciering
voor startende ondernemers kan hier een rol spelen. In de lidstaten van de
Europese Unie en in ons land is microfinanciering zijn nut inmiddels aan het
bewijzen. Daarom breng ik graag het volgende onder uw aandacht.
In 2010 hebben de lidstaten en het Europees Parlement besloten om binnen
PROGRESS ruimte vrij te maken voor een microfinancieringsfaciliteit. Hiervoor is
€ 60 miljoen van het PROGRESS budget gereserveerd. Daarnaast is het budget
aangevuld tot €100 miljoen uit de marges van de Europese begroting.
Dit initiatief is bedoeld om de toegang tot krediet te vergroten voor mensen die
werkloos zijn, dreigen hun werk te verliezen of voor diegenen die moeilijk
(opnieuw) de weg naar de arbeidsmarkt vinden. Doelgroepen zijn ook mensen
met een beperking, inclusief diegenen die het risico lopen op sociale uitsluiting.
De European Progress Microfinance Facility (EPMF) verstrekt niet rechtstreeks
microkredieten aan (aspirant) ondernemers. Intermediairs, publieke en private
instellingen die microkredieten verstrekken, kunnen bij de EPMF een aanvraag
indienen voor bijvoorbeeld een garantie op een deel van hun portfolio.
Gemeentelijke microkredietverstrekkers kunnen hiertoe ook een aanvraag
indienen bij het fonds.
Het European Investment Fund (EIF) beheert de EPMF. Microkredietorganisaties
kunnen bij het EIF een aanvraag indienen voor (1) een garantie op een deel van
hun portfolio en/of (2) een lening om bepaalde activiteiten verder uit te breiden.
In Nederland heeft Stichting Microkrediet Nederland (handelsnaam ‘Qredits’) in
februari 2011 als eerste microkredietverstrekker in Europa van de EPMF een
garantie op een deel van haar portfolio gekregen en een lening om de organisatie
verder uit te bouwen.
Meer informatie met betrekking tot deze faciliteit en de voorwaarden is te vinden
op www.eif.org (zoeken op EPMF).

Pagina 7 van 16

11

Onderzoek naar resultaten gemeentelijk re-integratiebeleid

De effectiviteit en efficiency van het gemeentelijk re-integratiebeleid blijft een
punt van aandacht en daarom wijs ik u graag op de volgende publicatie.
Op 28 februari jl. is de in opdracht van de RWI door onderzoeksbureau SEO
uitgevoerde metastudie ‘Gemeentelijk re-integratiebeleid vergeleken’
gepubliceerd. Voor deze studie zijn 74 rapporten op het terrein van het
gemeentelijke re-integratiebeleid bekeken. De conclusies hieruit zijn geclusterd in
vier thema’s en voorzien van aanbevelingen. De vier thema’s zijn private versus
publieke uitvoering, welke re-integratietrajecten zijn succesvol en voor wie,
workfirst en loonkostensubsidies. Het onderzoeksrapport staat op
www.gemeenteloket.minszw.nl in het Nieuwsoverzicht bij 7 maart 2011.

12

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Onderzoek ‘Het kind van de rekening’

Voorkomen moet worden dat kinderen die in armoede leven letterlijk ‘het kind van
de rekening’ worden. Integraal Toezicht Jeugdzaken (ITJ) heeft in 2010 onderzoek
gedaan naar de kwaliteit en de samenhang van de hulp aan kinderen die in
armoede leven. In april is de overallrapportage ‘Het kind van de rekening’
openbaar geworden. Hieruit blijkt onder andere dat gemeenten goede initiatieven
kennen voor hulpverlening aan kinderen die in armoede leven. Het onderzoek
signaleert echter ook een paar knelpunten. Zo blijkt dat vaak kortdurende hulp
wordt ingezet om acute problemen te verhelpen, maar dat het aanpakken van
oorzaken blijft liggen. Verder laat de coördinatie van de hulp dikwijls nog te
wensen over.
ITJ doet in haar rapport concrete aanbevelingen, vooral gericht aan gemeenten,
maar ook aan de landelijke overheid. Het kabinet onderschrijft in haar reactie
aan de Kamer de aanbevelingen van ITJ op landelijk niveau (TK 2010-2011,
24525 nr. 202) .
Het ITJ rapport roept op tot actie. Hierbij dan ook de oproep aan gemeenten om
serieus met de aanbevelingen van ITJ aan de slag te gaan. Het rapport is te
vinden op www.itj.nl bij de nieuwsberichten van 6 april 2011.

13

Handreiking wijkaanpak

Het wijkgericht werken is de afgelopen jaren opgepakt om participatie en
zelfredzaamheid te bevorderen en de brug te bouwen naar werk. Hierbij is niet
alleen gekeken naar het thema werk, maar ook naar leren en opgroeien, wonen,
gezondheid en taal. Het wijkgericht werken is op verschillende manieren vorm
gegeven. Lokale partijen hebben hun eigen keuzes gemaakt en een eigen aanpak
ontwikkeld. Op het terrein van werk heeft UWV ook een rol gespeeld. De
ervaringen van de samenwerking met UWV zijn in een Handreiking opgenomen
die te vinden is op www.rijksoverheid.nl/bzk .

~~~~~~~~~~~~~~

Pagina 8 van 16

Wilt u de Verzamelbrief in het vervolg digitaal ontvangen, stuur dan een e-mail
met uw naam, gemeente, functie en e-mailadres naar Verzamelbrief@minszw.nl.
Voor vragen met betrekking tot de inhoud van de Verzamelbrief kunt u een e-mail
sturen naar gemeenteloket@minszw.nl.
De reeds verschenen Verzamelbrieven zijn ook te vinden op het Gemeenteloket,
http://www.gemeenteloket.minszw.nl

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Hoogachtend,
de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid,

P. de Krom

Pagina 9 van 16

Bijlagen

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Verzamelbrief mei 2011

Het nummer van de bijlage verwijst naar het bijbehorende item in de
Verzamelbrief.

1

Samenvatting hoofdlijnennotitie Wet Werken naar vermogen

Pagina 10 van 16

Bijlage 1

Samenvatting hoofdlijnennotitie
Wet Werken naar vermogen

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Vooraf
In deze notitie schetst het kabinet de hoofdlijnen van de nieuwe Wet Werken naar
vermogen (WWNV). De notitie is een uitwerking van de afspraken die hierover in
het regeer- en gedoogakkoord zijn gemaakt. Bij de uitwerking van de
maatregelen zijn de overeengekomen ombuigingen uit het regeer- en
gedoogakkoord leidend. De afgelopen periode is benut om samen met uitvoerders
en andere betrokkenen te bezien hoe de Wet werken naar vermogen het beste
kan worden gerealiseerd. Om gemeenten in staat te stellen zich goed voor te
bereiden op de bijbehorende wijzigingen is het kabinet met VNG overeengekomen
de WWNV in te voeren per 1 januari 2013.
Achtergrond
Veel verschillen in bestaande regelingen en te weinig springplank naar werk
Nederland kent diverse regelingen om mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt aan de slag te helpen. Dat voorzieningenstelsel is historisch
gegroeid tot wat het nu is: een systeem met onderling onvoldoende samenhang.
De regelingen kennen verschillen in rechten en plichten - bijvoorbeeld of het
inkomen van een partner al dan niet meetelt -, de hoogte van de
inkomensondersteuning, bijverdienregelingen, uitvoering en financiering. Ook de
mogelijkheden voor ondersteuning verschillen per regeling en daarmee ook de
kans op werk.
De huidige regelingen slagen er onvoldoende in om mensen – zoals het kabinet
wil - “het beste uit zichzelf te laten halen”. Zo blijkt uit de indicering voor de Wsw
dat minstens de helft van de mensen die daarop een beroep doet met enige
begeleiding aan de slag zou kunnen bij een reguliere werkgever. Er werken te
veel mensen in de beschutte omgeving van een sw-bedrijf, terwijl ze ook bij een
gewone werkgever aan de slag zouden kunnen. Daardoor is de Wsw moeilijk
bereikbaar geworden voor mensen die geheel afhankelijk zijn van beschut
werken, terwijl dit juist voor hen de enige mogelijkheid is om mee te draaien in
het arbeidsproces.
Voor jonggehandicapten in de Wet Wajong is het beeld niet anders. Van hen
werkt een kwart, terwijl meer dan de helft van de Wajongers in staat is om
(deels) te werken. Zonder ingrijpen verdubbelt het aantal Wajongers op termijn
(in 2040) tot 400.000. De per 1 januari 2010 aangepaste Wajong is reeds een
forse verbetering: het vinden en behouden van werk en de ondersteuning daarbij
staan centraal en niet de uitkering. Maar knelpunt blijft dat de voorwaarden
verschillen met andere regelingen en dat de uitvoering niet in één hand ligt.
Al deze knelpunten leiden ertoe dat nog te veel mensen met een arbeidsbeperking
niet werken terwijl zij daar (deels) wel toe in staat zijn. Of dat ze in een beschutte
omgeving werken, terwijl dat lang niet altijd nodig is. De regelingen zijn nog te
veel vangnet en fuik en nog te weinig een springplank.
Gelijke rechten, plichten en arbeidsmarktkansen, één uitvoerder
De WWNV wordt een brede voorziening met zoveel mogelijk gelijke rechten,
plichten én arbeidsmarktkansen voor mensen met arbeidsvermogen die nu nog
gebruikmaken van de verschillende regimes van de Wsw, Wet Wajong en
WWB/WIJ.
De uitkeringsvoorwaarden, financiering, ondersteuning en uitvoering van die
huidige regelingen worden met de nieuwe wet zoveel mogelijk gelijk getrokken.
Pagina 11 van 16

Het stelsel wordt daardoor activerender, transparanter en eenvoudiger dan het nu
is. De re-integratiebudgetten die nu nog uit verschillende geldstromen bestaan,
worden bij elkaar gevoegd om gemeenten in staat te stellen per individu
maatwerk te leveren en zo effectief mogelijk hulp en ondersteuning te bieden.
Middelen kunnen gerichter en efficiënter worden ingezet. Dat maakt het mogelijk
om méér te doen met minder middelen.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Het kabinet kiest ervoor om de WWNV te laten uitvoeren door het bestuursniveau
dat zo dicht mogelijk bij de burger staat: de gemeente. Dat is een logische keuze.
Gemeenten hebben immers al bewezen dat zij mensen heel goed via een
activerende benadering aan het werk kunnen helpen.
Uitgangspunten Wet werken naar vermogen
De WWNV kent een aantal uitgangspunten. Die hebben betrekking op het
individuele belang van mensen die kunnen werken om ook echt te werken, het
maatschappelijk en economisch belang van werkgevers en het financiële belang
om de overheidsfinanciën op orde te brengen en de sociale zekerheid ook voor de
toekomst te borgen. Dat vertaalt zich concreet in uitgangspunten voor de WWNV
zelf, de uitvoering en de hulp aan werkgevers.
Uitgangspunten voor de (mensen in de) nieuwe Wet werken naar vermogen
Mensen met een arbeidsbeperking die straks een beroep doen op de nieuwe wet
zullen in eerste instantie beoordeeld worden op hun mogelijkheden om (deels) te
werken en de aanpak die erbij past om dat ook te realiseren. Als iemand alleen in
een beschutte omgeving werken, dan blijft instroom in de Wsw mogelijk. Voor
jonggehandicapten die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn – en dus niet
kunnen werken - blijft de Wet Wajong bestaan. Dus:
o Iedereen werkt naar zijn of haar eigen mogelijkheden, bij voorkeur bij een
reguliere werkgever. Ondersteuning en/of begeleiding is beschikbaar voor wie
dat nodig heeft;
o De gemeente kan voor wie (nog) niet in staat is om volledig zelfstandig het
wettelijk minimumloon (WML) te verdienen, het instrument loondispensatie
inzetten. Dit betekent voor veel mensen meer kansen op werk;
o Voor de mensen in de WWNV gelden de polisvoorwaarden van de WWB/WIJ.
Uitgangspunten voor de uitvoering
De WWNV wordt uitgevoerd door de gemeenten. Gemeenten worden
verantwoordelijk voor de hulp en ondersteuning van mensen met een
arbeidsbeperking. Ze krijgen daarbij meer vrijheid om de diverse reintegratiebudgetten naar eigen inzicht te besteden.
o De beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
WWNV ligt bij gemeenten. In ruil voor die financiële verantwoordelijkheid
krijgen gemeenten meer beleidsvrijheid;
o Er komt één ongedeeld re-integratiebudget. Door het weghalen van de
schotten tussen de verschillende re-integratiebudgetten kunnen gemeenten
het beschikbare geld gerichter en efficiënter inzetten. Dat vergroot de
effectiviteit van de inzet van re-integratiemiddelen;
o Gemeenten zullen zich verantwoorden en informatie verstrekken conform de
huidige WWB-systematiek. SZW is in overleg met VNG over de uitwerking en
mogelijke verlichting van het informatie- en verantwoordingsarrangement
rond werk en inkomen.

Pagina 12 van 16

o

o

Het kabinet wil gemeenten ondersteunen bij het implementeren van de
nieuwe regeling WWNV. Daarbij is onder andere van belang dat de huidige
expertise van UWV met betrekking tot het naar werk begeleiden en
ondersteunen van jongeren met een arbeidsbeperking behouden blijft en op
een zorgvuldige wijze bij de gemeenten wordt ondergebracht.
Er komt een herstructureringsfaciliteit sociale werkvoorziening. Uitgangspunt
van het kabinet is dat mensen ook in de toekomst beschut kunnen werken.
Dit vraagt veranderkracht en innovatief vermogen van gemeenten en hun swbedrijven. Vanaf 1998 is een begin gemaakt met deze omslag in denken en
doen. Met de nieuwe regeling Werken naar vermogen vraagt het kabinet de
gemeenten een verdere stap te maken in het redesign van de sociale
werkvoorziening. Om de transitieperiode te overbruggen zal een
herstructureringsfaciliteit sw-sector worden gecreëerd.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Uitgangspunten voor hulp aan werkgevers
Gemeenten zullen – net zoals zij gewend zijn in de huidige WWB – ook straks in
de WWNV werkgevers actief gaan benaderen. In overleg met gemeenten zal
worden bezien hoe de uitvoering zo kan worden ingericht dat werkgevers te
maken hebben met eenduidige aanspreekpunten.
o Gemeenten zullen voor dienstverlening aan werkgevers die ook buiten de
gemeente actief zijn (bovenlokale werkgevers) dienstverlening ontwikkelen
die daarbij aansluit. Hierbij worden bestaande samenwerkingsverbanden
betrokken;
o Werkgevers hoeven totdat iemand geheel zelfstandig het wettelijk
minimumloon kan verdienen, door toepassing van loondispensatie alleen de
geleverde productiviteit te betalen;
o Door regelingen te bundelen worden de mogelijkheden inzichtelijker voor
werkgevers;
o Instrumenten moeten eenvoudig en effectief zijn;
o Werkgevers moeten mensen met een arbeidsbeperking simpel en eenvoudig
kunnen inpassen in de arbeidsorganisatie. Gemeenten nemen de bureaucratie
voor werkgevers bij plaatsingen dan ook zoveel mogelijk uit handen.
Een simpel, transparant en eenvoudig stelsel
Het kabinet zorg met de WWNV voor één regime voor iedereen met
arbeidsvermogen die voorheen een beroep zou doen op de Wajong, de Wsw of de
WWB/WIJ. Voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn blijft de
Wet Wajong bestaan. De rechten en plichten van huidige Wsw’ers blijven
ongewijzigd.
Rechten en plichten voor de nieuwe instroom WWNV
Het uitgangspunt van de WWNV is: werk gaat boven een uitkering. Mensen zijn in
de eerste plaats zélf verantwoordelijk alles te doen wat nodig en mogelijk is om in
het eigen bestaan te voorzien. Pas als blijkt dat iemand dat zelf niet kan, kan hij
of zij aanspraak maken op de overheid voor ondersteuning. Bij een dergelijke
activerende aanpak passen uitkeringsvoorwaarden die mensen aanspreken op
deze verantwoordelijkheid en hen activeren om alles te doen om aan het werk te
komen. En een vorm van inkomensondersteuning die aanvult op de middelen
waarover iemand zelf beschikt. Dit betekent dat in beginsel alle middelen van de
betrokkene (en de eventuele partner) meegenomen worden bij het vaststellen
van de hoogte van de inkomensondersteuning. Mensen die straks de WWNV
instromen krijgen dan ook te maken met de uitkeringsvoorwaarden van de
huidige WWB, zoals: landelijke bijstandsnormen en gemeentelijke toeslagen, een
Pagina 13 van 16

partner- en middelentoets, een arbeids- en re-integratieverplichting en aanspraak
op ondersteuning.1

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Wat gebeurt er met de huidige Wajongers en Wsw’ers?
UWV gaat - zoals in het regeer- en gedoogakkoord is afgesproken - bekijken wie
van de huidige Wajongers over arbeidsvermogen beschikt en wie niet. De groep
Wajongers bestaat op dit moment uit twee groepen, namelijk:
• Wajongers die een uitkering ontvangen op grond van de ‘oude’ Wajong - die
gold tot 2010 (‘oude’ Wajongers);
• Wajongers die een uitkering en/of ondersteuning ontvangen op grond van de
’nieuwe’ Wajong, (instroom in 2010, 2011 en 2012).
In het regeer- en gedoogakkoord is vastgelegd dat iemand die helemaal niet kan
werken vanaf 1 januari 2014 een uitkering van 75% van het WML houdt, zonder
dat getoetst worde aan het inkomen van de partner of andere middelen (geen
partner- en middelentoets). Dat geldt zowel voor ‘oude’ als ‘nieuwe’ Wajongers
die nooit in staat zijn tot werken.
Voor jonggehandicapten die wel arbeidsmogelijkheden hebben, verandert de
uitkeringssituatie wel.
Zij krijgen per 1 januari 2014 een uitkering ter hoogte van 70% WML. Zij zijn
immers in staat om met werk een aanvullend inkomen te verdienen. Voor alle
Wajongers die voor 2012 zijn ingestroomd, blijft geen partner- en middelentoets
gelden. Ook niet als zij wel geacht worden te kunnen werken.
In het regeerakkoord was een ingangsdatum van 1 januari 2012 voorzien.
Wajongers met arbeidsvermogen die in 2012 instromen in de nieuwe Wajong
zullen reeds bij het ontstaan van het recht op uitkering op de hoogte gesteld
worden van de tijdelijkheid ervan. Daarmee is deze jaargang te onderscheiden
van Wajongers die eerder zijn ingestroomd en dit niet konden voorzien. Personen
met arbeidsvermogen die in 2012 in de nieuwe Wajong instromen, zullen daarom
met ingang van 1 januari 2014 onder de WWNV gaan vallen.
De huidige systematiek van rechten en plichten in de Wsw, verandert niet voor de
groep mensen die op dit moment een Wsw-indicatie heeft. Personen die op of na
15 mei 2011 op de wachtlijst komen te staan worden, als hun indicatie verloopt
na 1 januari 2013 en zij dan nog op de wachtlijst staan, bij de periodieke
herindicatie ge(her)indiceerd volgens het nieuwe criterium Wsw “beschut werk”.
De huidige WWB’ers en WIJ-gerechtigden zullen ook onder het WWNV-regime
worden gebracht.
Keuring en indicatiestelling
Om de WWNV te kunnen realiseren, moet de indicatiestelling voor zowel de Wet
Wajong als de Wsw worden aangepast. In de nieuwe situatie is de Wsw
bijvoorbeeld alleen toegankelijk voor mensen die slechts beschut werk kunnen
doen. De nieuwe indicatiestelling zal op een dusdanige wijze plaatsvinden dat de
indicaties ‘Wajong’ en ‘Wsw’ op elkaar aansluiten. Het kabinet wil hiermee de
1

Ook de wijzigingen in de WWB/WIJ uit het regeer- en gedoogakkoord zullen van
toepassing zijn op de nieuwe instroom. Het gaat daarbij onder meer om het afschaffen van
de bijstand voor inwonenden, de introductie van de toets op het huishoudinkomen en de
aanscherping van de WIJ. Uitgangspunt van de WWB is dat gemeenten in individuele
gevallen individueel maatwerk leveren. Bij de uitwerking van de maatregelen zal met dit
uitgangspunt rekening worden gehouden voor degenen die mantelzorg verlenen aan
hulpbehoevenden.

Pagina 14 van 16

eenheid in de beoordeling bevorderen. De indicaties worden zo geformuleerd dat
het voor alle betrokkenen duidelijk is waarom iemand van een bepaalde regeling
gebruik kan maken.
Het UWV zal – net als nu - de indicatie voor de toekomstige Wajong en de
toekomstige Wsw uitvoeren. Het kabinet borgt op deze manier de
onafhankelijkheid van de keuring en de bestaande expertise voor de doelgroep
van de Wet Wajong en Wsw.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Mensen werken naar vermogen
Gemeenten helpen mensen op weg naar werk
De mensen die niet zelfstandig de arbeidsmarkt kunnen betreden, kunnen een
beroep doen op ondersteuning van de gemeente. De gemeente beslist over de
noodzaak, vorm en inhoud hiervan.
Gemeenten hebben toegang tot een breed scala aan instrumenten en
voorzieningen om mensen te ondersteunen naar werk, zoals jobcoaching,
werkplekaanpassingen, scholing en trajecten. De gemeente heeft de vrijheid om
te bepalen of zij een traject zelf uitvoert, bijvoorbeeld via het eigen sw-bedrijf, of
dat zij dit uitbesteedt aan een re-integratiebedrijf.
Niet-uitkeringsgerechtigden
Ook mensen met een arbeidsbeperking die geen uitkering hebben, kunnen
aanspraak maken op ondersteuning via de WWNV. Zij vallen ook onder de reintegratieverantwoordelijkheid van gemeenten. Het kabinet wil verzekeren dat
gemeenten ook deze groep ondersteunt naar werk. Een deel van hen zal dit
immers niet op eigen kracht kunnen. Het kabinet is met de VNG overeengekomen
dat gemeenten hun beleid voor de WWNV vastleggen in een verordening. De
gemeente dient daarbij te zorgen dat de verschillende groepen in vergelijkbare
mate aan bod komen, waarbij speciale aandacht zal worden besteed aan mensen
met een arbeidshandicap, zoals in het regeer- en gedoogakkoord is afgesproken.
Nieuw instrument: mogelijkheid van loondispensatie
Het kabinet stelt aan gemeenten het instrument loondispensatie ter beschikking
om de toegang van mensen tot de arbeidsmarkt te verbeteren. De gemeente kan
dit instrument inzetten voor degenen die behoren tot de groep binnen de WWNV
die als gevolg van een verstandelijke, lichamelijke en/of psychische beperking,
dan wel om andere redenen, niet in staat zijn zelfstandig 100% van het wettelijk
minimumloon te verdienen. Loondispensatie houdt in dat de werkgever niet het
gangbare loon hoeft te betalen; hij betaalt alleen voor het deel dat de werknemer
arbeidsproductief is (de loonwaarde). De overheid vult vervolgens het inkomen
van mensen met recht op een WWNV-uitkering via een aanvullende uitkering aan
tot maximaal 100% van het WML.
Loondispensatie ook mogelijk voor niet-uitkeringsgerechtigden
Er zijn ook mensen met een arbeidsbeperking die géén recht hebben op een
WWNV-uitkering, omdat zij over voldoende middelen beschikken om te voorzien
in het bestaan. Een deel van deze groep zal echter ook – als ze aan de slag gaat vanwege een arbeidsbeperking niet in staat zijn om het WML te verdienen. Het
kabinet stelt ook voor deze mensen het instrument loondispensatie open. Zonder
dit instrument en verdere ondersteuning kan deze groep de arbeidsmarkt immers
niet betreden. Deze mensen kunnen ook aanspraak maken op andere
instrumenten als jobcoaching en werkplekaanpassingen. Het kabinet maakt het op
deze manier ook voor deze mensen mogelijk om een aanvullend inkomen te
verwerven. De gemeente hoeft het inkomen van deze groep niet aan te vullen tot
maximaal 100% WML. Het gaat immers om niet-uitkeringsgerechtigden; zij
Pagina 15 van 16

hebben zelf al voldoende middelen van bestaan. De overheid helpt hen alleen op
weg naar werk.

Onze referentie
RUA/RB/2011/6271

Beschut werk
Gemeenten kunnen ook in de toekomst mensen die niet in staat zijn om bij een
reguliere werkgever aan de slag te gaan, gebruik laten maken van het instrument
’beschut werk’ in de Wsw. Het kabinet vraagt gemeenten om het gemeentelijk
beleid voor beschut werk in een verordening vast te leggen, teneinde de afspraak
in het regeer- en gedoogakkoord te borgen dat mensen met een indicatie ‘beschut
werken’ toegang tot de Wsw houden.
Het beperken van de Wsw tot ‘beschut werken’ moet de Wsw terugbrengen tot
waar deze wettelijke regeling oorspronkelijk voor was bedoeld: een instrument
voor degenen die alleen in een afgeschermde omgeving arbeid kunnen verrichten.
Dit betekent dat er op termijn substantieel minder Wsw-plekken nodig zijn. Het
kabinet heeft, om de toegankelijkheid van het instrument beschut werk te
waarborgen, met gemeenten afgesproken dat zij op termijn gezamenlijk
structureel 30.000 plekken voor beschut werk blijven realiseren. Met ingang van
2013 bieden gemeenten jaarlijks een afgesproken aantal plekken voor nieuwe
instroom beschut werken aan. Dat aantal is in omvang gelijk aan ongeveer een
derde deel van de uitstroom uit de huidige Wsw. Dit houdt in dat gemeenten
vanaf 2013 jaarlijks voor elke drie Wsw’ers die bijvoorbeeld door pensionering
vertrekken één plek beschut werken aanbiedt voor nieuwe mensen. Het kabinet
volgt de ontwikkeling van het aantal plekken voor beschut werk. Het Rijk kan
ingrijpen als gemeenten de afgesproken norm niet halen. Mensen kunnen zowel
vanuit een gemeentelijke als een UWV-regeling instromen in beschut werken in de
Wsw.
Mensen die beschut werk doen, vallen onder een cao. Het vaststellen van de cao
is de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Wel zal het Rijk in de
bekostiging aan gemeenten de vergoeding per arbeidsplaats voor de nieuwe
instroom begrenzen en afstemmen op een inkomen van 100% van het WML. Het
staat sociale partners uiteraard vrij een hogere beloning dan 100% van het WML
overeen te komen. De meerkosten van een dergelijke cao zijn voor rekening van
de werkgever.
Actieve werkgeversbenadering
Het aanpassen van de huidige voorzieningen voor mensen met
arbeidsbeperkingen alleen is niet genoeg om van de WWNV een succes te maken.
Het hele systeem staat en valt met de bereidheid van werkgevers om mensen
met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Het moet voor werkgevers daarom
aantrekkelijker en eenvoudiger worden om mensen met een arbeidsbeperking in
dienst te nemen. Werkgevers voelen er niet veel voor om met alle afzonderlijke
gemeenten zaken te doen. Gemeenten moeten activiteiten als de
werkgeversdienstverlening daarom op een effectief schaalniveau uitvoeren. Het
succes van de WWNV vereist een actieve werkgeversbenadering én veel banen bij
reguliere werkgevers. Gemeenten zullen net als nu bij de WWB moeten zorgen
voor die goede werkgeversbenadering. In de praktijk zijn veel gemeenten hier
ook al mee bezig.

Pagina 16 van 16