Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 308

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 januari 2019
Hierbij stuur ik u, mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en de Minister voor Medische Zorg en Sport, het verslag van de
onderdelen Jeugd en Sport van de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport
Raad (OJCS-Raad) van 26 en 27 november jl.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis

kst-21501-34-308
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

1

Verslag Formele OJCS-Raad 26 en 27 november
Jeugddeel 26 november
Partiële Algemene Oriëntatie met betrekking tot het
MFK-voorstel voor het EU-Solidariteitskorps 2021–2027
Het Oostenrijks voorzitterschap geeft aan dat beraadslagingen over het
totale Meerjarig Financieel Kader (MFK) budget nog lopen. Vandaar dat de
besluitvorming een partiële algemene oriëntatie betreft. Nederland heeft
bij de budget besprekingen altijd het voorbehoud «nothing is agreed until
everything is agreed» gemaakt. Wij behouden ons hiermee de ruimte om
op de inhoud terug te komen i.h.k.v. MFK-onderhandelingen. De overige
lidstaten hebben om die reden ook nog geen standpunt in kunnen nemen
over de begroting van het Europees Solidariteitskorps.
Het MFK-voorstel voor het Solidariteitskorps is gebaseerd op het
functioneren van het huidige Korps, met als nieuw element de inbedding
van het EU Humanitarian Voluntary Corps. Er is brede steun vanuit de
lidstaten voor deze inbedding. Daarnaast vindt het voorzitterschap het van
belang dat de gevolgen/resultaten van het Korps zichtbaar worden
gemaakt. Zij hebben daarom een aantal indicatoren geformuleerd in de
bijlage van het voorstel. Enkele lidstaten hebben in een gemeenschappelijke verklaring een oproep aan de Europese Commissie gedaan om
betrokken te worden bij het uitwerken van deze indicatoren.
De Commissie geeft aan dat investeren in jongeren een topprioriteit blijft.
Het EU-Solidariteitskorps speelt hierbij een centrale rol. Dit geldt ook voor
het versterken van de coherentie en efficiëntie binnen de EU. De
Commissie wil daarom samen met de lidstaten de indicatoren verder
uitwerken.
Nederland vindt het belangrijk dat jongeren voldoende mogelijkheden
krijgen om in internationaal verband ervaring op te doen en competenties
te ontwikkelen. Wij steunen dan ook de voorzetting van inhoudelijke
besprekingen. Wij vinden het echter wel wenselijk dat het Korps binnen
de kaders blijft van de bestaande bevoegdheidsverdeling tussen de EU en
lidstaten. Het is ongewenst als activiteiten van de Commissie overlappen
met nationale programma’s en trajecten, zoals de Maatschappelijke
Diensttijd.
Het voorzitterschap constateerde dat alle lidstaten zich kunnen vinden in
het voorstel om op basis van deze partiële oriëntatie de onderhandelingen
met het Europees Parlement en de Commissie te starten.
Raadsresolutie over het EU-Samenwerkingskader Jeugd
2019–2027
Het voorzitterschap benadrukte het belang van de verlenging van de
Europese Jeugdstrategie: het Europees samenwerkingskader op het
terrein van jeugd.
De Commissie stelde dat het EU-samenwerkingskader een belangrijk en
ambitieus document is met als doel de ondersteuning en empowerment
van jonge mensen. Tijdens de EU Youth Week in mei 2019 wil de
Commissie meer input krijgen van jongeren over de verdere invulling.
Daarnaast wil de Commissie aan de slag met de inzichten van de National
Youth Planners. Die moeten helpen bij het uitwisselen van ervaringen
tussen lidstaten, monitoring en het vergroten van de effectiviteit van het
jeugdbeleid.
Nederland steunt, net als alle overige lidstaten, de verlenging van het
samenwerkingskader jeugd en de uitwisseling van expertise en praktijken beleidsvoorbeelden. Wij benadrukken hierbij dat de nationale
competentie ten aanzien van jeugdbeleid moet worden gerespecteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

2

Wij vinden het belangrijk dat lidstaten niet verplicht worden om (onderdelen van) het samenwerkingskader op nationaal of lokaal niveau uit te
voeren.
De Raadsresolutie is aangenomen.
Raadsconclusies met betrekking tot de Rol van Jeugdwerk bij
Jonge Migranten en Vluchtelingenzaken
Het voorzitterschap gaf aan dat bij deze raadsconclusies het juiste
evenwicht is gevonden tussen het belang van Jeugdwerk bij de opvang
en hulp aan jonge migranten en vluchtelingenzaken.
De Commissie constateerde dat de conclusies zijn gestoeld op de
aanbevelingen van een deskundigengroep en een brede discussie tussen
de lidstaten. De conclusies kunnen beschouwd worden als een wegenkaart en trachten solidariteit, intercultureel begrip en peer learning tussen
lidstaten te bevorderen.
Nederland heeft aangegeven dat de Raadsconclusies zich dienen te
beperken tot kennisuitwisseling op dit terrein. De huidige conclusies
nemen de subsidiariteit in acht en kunnen daarom vooral gezien worden
als suggesties. Nederland en de meerderheid van de lidstaten kunnen zich
om die reden vinden in de conclusies.
Griekenland verklaart teleurgesteld te zijn over de formulering van de
tekst (vluchtelingen en asielzoekers worden buiten beschouwing gelaten)
en de, voor hen, magere toegevoegde waarde van de conclusies.
De Raadsconclusies zijn aangenomen.
Beleidsdebat over de EU-Jeugdstrategie 2019–2027: van visie
naar implementatie
Het voorzitterschap constateerde dat nu de nieuwe EU-jongerenstrategie
is vastgesteld, er per 1 januari 2019 gestart kan worden met de implementatie ervan. In het volgende debat zijn standpunten tussen de lidstaten
gewisseld. De Commissie is ambitieus en staat klaar om vernieuwende
initiatieven in te voeren, waaronder effectieve tools. Ze streeft ernaar
duidelijke links tussen programma’s en beleid te stimuleren. Daarnaast
moet een meer diverse groep jongeren betrokken worden bij beleidsvorming. Nederland waardeert dit initiatief, maar we vragen ons wel af of
de juiste instrumenten worden gebruikt om deze jongeren te bereiken en
of het gebruik van instrumenten als delegates» portals en digitale tools
voldoende zijn om bijvoorbeeld meer diversiteit te bewerkstelligen.
De lidstaten zijn het erover eens dat het uitwisselen van ideeën belangrijk
is. Dit geldt ook voor de beantwoording van vragen als «hoe kunnen
resultaten worden terug gecommuniceerd naar jongeren en jongerenorganisaties» en «hoe kunnen programma’s effectiever worden gebruikt».
De Jeugdcoördinator speelt hierbij een belangrijke rol. Deze zal met de
lidstaten, lokale, nationale en EU-jeugd organisaties samenwerken en de
verbinding vormen tussen jongeren en senior beleidsmakers op nationaal
en EU-niveau.
De meerderheid van de lidstaten vindt het Solidariteitskorps en Erasmus+
goede ondersteunende programma’s voor de EU-jeugdstrategie. Tijdens
het debat geven lidstaten aan hoe op nationaal niveau diverse initiatieven
m.b.t. jeugdparticipatie worden geïmplementeerd. De sleutel tot succes,
zoals Nederland ook benadrukt, is cross-sectorale samenwerking. Op
EU-niveau kan de EU-Jeugdcoördinator hierbij helpen.
Nederland benadrukt het belang van jeugdparticipatie bij het maken van
beleid. Het merendeel van de lidstaten deelt deze mening. Jongeren
moeten zelf de middelen krijgen om de werking van democratie te
begrijpen en te ontwikkelen en kennis en vaardigheden te verwerven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

3

zodat hun mening wordt meegenomen in beleid. Ze moeten actief
deelnemen aan de maatschappij. Daarom is de link met educatie,
wetenschap en vrijheid van meningsuiting belangrijk.
Een aantal lidstaten vindt het ook belangrijk om digitale vaardigheden van
jongeren te stimuleren en het strategisch belang van werk en huisvesting
in ogenschouw te nemen.
Nederland kan zich, samen met alle andere lidstaten, vinden in de
toegevoegde waarde van grensoverschrijdende mobiliteit. Jongeren leren
zo de EU kennen en het nut van Europese samenwerking in zien.
Desalniettemin zien met name Oost-Europese lidstaten grote uitdagingen
op zich afkomen door grensoverschrijdende mobiliteit. In het bijzonder de
braindrain, omdat veel jongeren naar het buitenland trekken en/of van het
platteland naar de stad.
Nederland heeft in de besprekingen aangeven dat lidstaten zelf (op basis
van nationale omstandigheden), maatregelen moeten kunnen herzien,
zonder daarbij het doel van de jeugdstrategie uit het oog te verliezen. Wij
hebben hierbij gewezen op het subsidiariteitsbeginsel en werden hierin
gesteund door meerdere lidstaten. De lokale situatie vraagt om maatwerk,
daarom waarderen wij het feit dat voorgestelde instrumenten en
activiteiten slechts op vrijwillige basis ingezet kunnen worden.
Nederland geeft, samen met een aantal andere lidstaten, aan dat we het
een gemiste kans vinden dat de jeugddoelen niet integraal zijn
opgenomen in de hoofdtekst van de EU-jeugdstrategie. We zullen de
doelen daarom zeker meewegen bij de implementatie van het jeugdbeleid. Wij vinden dat de visie van jongeren, zeker ook op het gebied van
gender gelijkheid, gerespecteerd moet worden en moet leiden tot
mogelijke toekomstige initiatieven binnen het EU-samenwerkingskader.
Een aantal lidstaten suggereert dat er EU-werkplannen voor jongeren
moeten komen die effect hebben op diverse terreinen, zoals het
versterken van de democratie, burgerschap, en kritisch denken; het
bestrijden van haat via internet; en het bevorderen van gelijke kansen en
werkgelegenheid. Bij de uitvoering van beleid is naast de stem van
jongeren ook de stem van jongerenwerkers van belang. Er wordt door
meerdere lidstaten gepleit dat lidstaten zich meer moeten richten op
resultaten en concrete acties.
Overige Zaken
– Het aankomend Roemeens voorzitterschap presenteert de
prioriteiten voor het eerste semester van 2019
Onder het Roemeens EU-voorzitterschap zal er aandacht zijn voor de
voortgang van de MFK-onderhandelingen, in het bijzonder die over het
Solidariteitskorps en het jeugdhoofdstuk van het Erasmus+ programma.
Raadsconclusies worden voorbereid over het bevorderen van het
aanpassingsvermogen van jongeren op de veranderende arbeidsmarkt.
Verder staat de implementatie van de EU-jeugdstrategie en de eerste
cyclus van de EU-Jeugddialoog op de agenda.
Sportdeel 27 november
Beleidsdebat over de rol van grote internationale sportevenementen als aanjagers van innovatie
Het voorzitterschap nodigde Martin Kallen, directeur van UEFA Events, uit
om zijn visie te geven op het geagendeerde thema. Hij maakt onderscheid
tussen vernieuwingen specifiek gericht op de sport zelf, zoals nieuwe
spelregels en de introductie van de Video Assistant Referee (VAR), én
vernieuwingen met een meer maatschappelijk effect. Bij dit laatste gaat
het o.a. om infrastructurele vernieuwingen in het stadion (licht, veilig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

4

heidsaanpassingen) en daarbuiten (aanvoerwegen, spoorverbindingen en
luchthavens, hotel en toerisme infrastructuur). Andere maatschappelijke
effecten van internationale sportevenementen zijn technologische
vernieuwingen, bijvoorbeeld in (social) media of telefoondiensten en de
ervaringen en kennisvermeerdering die vrijwilligers opdoen voorafgaand
en tijdens het evenement. Sportevenementen zouden op deze manier een
duurzaam effect hebben die de waarde van het evenement zelf overstijgt.
Evenementen zoals het Europees Kampioenshap voetbal (EURO 2020)
hebben nog een extra dimensie, omdat deze in meerdere landen (binnen
en buiten de EU) plaatsvinden en de samenwerking tussen die landen
bevordert.
De Commissie deelt de opvattingen van Dhr. Kallen en merkt op dat
innovaties in de sport vaak een brede impact hebben. Innovaties in de
sport zijn vaak gericht op het verbeteren van sportieve prestaties, hierbij
moeten echter ook negatieve gevolgen, zoals doping en matchfixing,
vermeld worden. Daarnaast richten innovaties zich op publiek en fans,
met als mogelijk positief effect een hogere sport-participatie. De
Commissie is positief over ontwikkelingen rondom duurzaamheid, zoals
initiatieven mb.t. afvalverwerking en mobiliteit. Door deze innovaties is
sport vaker onderdeel van economische diplomatie en toerisme promotie.
In het debat geven de lidstaten voorbeelden van de innovatieve waarde
van grote sportevenementen en hoe hier optimaal gebruik van kan
worden gemaakt. Tevens geven ze aan dat het benutten van deze waarde
samenhangt met een aantal zaken, zoals een goed plan met een ruime
voorbereidingsfase; een innovatiebeleid met daaraan gekoppelde
infrastructuur; onderzoek; samenwerking tussen sectoren en stakeholders;
een accreditatie model zoals de internationale standaard ISO 20121 (dat
de vereisten voor een Duurzaam Event Management Systeem uiteenzet);
en een duidelijk spill-over effect.
Nederland heeft aangegeven dat alle sportevenementen die subsidie van
de Nederlandse overheid ontvangen, verplicht side evenementen moeten
organiseren. Deze side events vergroten de sociale en duurzame effecten
van het sportevenement en worden vaak in samenwerking met
gemeenten georganiseerd. Ook zijn ze vaak gericht op specifieke
doelgroepen zoals kinderen, mensen met een beperking, of ouderen.
Een aantal lidstaten benadrukte verder de toegevoegde waarde van
internationale samenwerking, bijvoorbeeld via het Horizon 2020
programma. Tijdens dat debat onderstreepte Nederland de rol van
sportfederaties bij het bevorderen van kennisuitwisseling tussen lidstaten.
Tevens maakten we de kanttekening dat het zeker mogelijk is om
kennisnetwerken of congressen op te zetten voor lidstaten, maar dat we
ons moeten realiseren dat diezelfde lidstaten vaak met elkaar concurreren
voor de organisatie van een bepaald evenement.
Een aantal kleinere lidstaten wijzen op de kwalitatieve impact die grote
sportevenementen hebben op kleinere sporten en de bijzondere waarde
van innovaties in het kader van gehandicaptensport. Enkele van hen
geven aan dat steun van de overheid voor de organisatie van grote
sportevenementen niet onmogelijk moet worden gemaakt door Europese
staatssteunregels. Er wordt eveneens uitgesproken dat de belangstelling
voor het organiseren van grote sportevenementen in Europa terugloopt.
Daarom zal er ook vernieuwd moeten worden in de voorbereidingen en
de wijze waarop de bevolking wordt betrokken.
Het voorzitterschap concludeert dat er grote eensgezindheid bestaat over
de innovatieve waarde van sportevenementen. De meerderheid van de
lidstaten benadrukt de positieve rol die Europa kan spelen in de uitwisseling van (organisatie) kennis tussen lidstaten en de ondersteuning van
innovatieve samenwerking. Het is belangrijk dat fans en burgers worden
meegenomen in dit traject.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

5

Raadsconclusies over de economische dimensie van sport en zijn
sociaaleconomische waarde
Onder dit agendapunt vond een debat plaats over de economische
waarde van sport. Nederland heeft aangegeven dat een goede weergave
van de economische waarde van sport belangrijk is en dat we daarom een
Sport Satelliet Rekening hebben opgezet. Wij lopen hierin voor op andere
lidstaten. De conclusies vormen een goede basis om overige lidstaten op
een vergelijkbaar niveau te krijgen en behelzen geen bindende maatregelen voor ons.
De Commissie signaleert een tendens dat een groeiend deel van de
EU-bevolking (van 42 procent naar 46 procent) minder fysiek actief is.
Initiatieven gericht op een gezonde leefstijl met aandacht voor voeding,
sport en bewegen zijn noodzakelijk. Tijdens het EU-Sportforum in 2019 in
Boekarest zal worden teruggekomen op dit onderwerp. Alle lidstaten
kunnen zich vinden in de raadsconclusies.
De Raadsconclusies zijn aangenomen.
Overige Zaken
– Er vindt een terugkoppeling plaats over de bijeenkomst van het
WADA-stichtingsbestuur van 14 en 15 november 2018 in Baku
Tijdens deze bijeenkomst is o.a. de selectieprocedure voor de nieuwe
voorzitter van de World Anti-Doping Agency (WADA) besproken. De
verkiezing vindt plaats in mei 2019 tijdens de Wereld WADA-conferentie in
Katowice, Polen. Ook is de begroting van 34 miljoen euro goedgekeurd,
met als consequentie een contributieverhoging van 8%. Daarnaast is er
een vijfjarenplan toegezegd. Het WADA-bestuur heeft ook verklaard dat
Nigeria en de Internationale Turnfederatie niet voldoen aan de
Anti-Doping code van de WADA. Er wordt tevens melding gemaakt van de
voorstellen van de WADA Goed Bestuur Commissie. Deze commissie pleit
eensgezind voor o.a. een toekomstig onafhankelijk voorzitter; twee
onafhankelijke leden; één vertegenwoordiger vanuit National Anti-Doping
Organizations (NADO’s); en één vertegenwoordiger vanuit de atleten
(naast de vertegenwoordigers van de continenten en sportorganisaties).
Verder wordt de zittingsduur van bestuursleden beperkt tot drie termijnen
van drie jaar en komt er een ethische commissie en een nominatieprocedure.
Nederland heeft geen vertegenwoordiger in het stichtingsbestuur van
WADA, maar volgt alle ontwikkelingen nauwgezet en zet zich waar nodig
ook internationaal in.
– Het Aankomend Roemeens voorzitterschap presenteert de
prioriteiten voor het eerste semester van 2019
Onder het Roemeens EU-voorzitterschap zal er aandacht zijn voor de
voortgang van de MFK-onderhandelingen, in het bijzonder die over het
sporthoofdstuk van het Erasmus+. Er worden Raadsconclusies en een
conferentie voorbereid over het onderwerp: toegang tot georganiseerde
sport voor mensen met een beperking. Ook zal er aandacht worden
besteed aan de revisie van de WADA-code. Tenslotte wordt er een
evenement georganiseerd rond het thema: de gevolgen van de digitale
interne markt voor de financiering van de sport, met bijzondere aandacht
voor media en solidariteitsmechanismen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-34, nr. 308

6