Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2510
Vragen van de leden Dik-Faber en Van der Graaf (beiden ChristenUnie) aan
de Ministers van Economische Zaken en Klimaat en van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over een werkbezoek aan Groningen op maandag
2 maart 2020 (ingezonden 5 maart 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 17 april 2020).
Vraag 1 en 2
Wat vindt u ervan dat er in Overschild drie regimes voor versterking gelden
(batches 1467, 1588 en 3260)? Klopt het dat voor batch 1467 de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) opdrachtgever is en dat voor batch 1588 de
bewoners zelf opdrachtgever zijn, maar dat nog onduidelijk is voor welke
variant wordt gekozen in batch 3260 (buitengebied)?
Bent u ermee bekend dat door deze verschillende aanpak breuken ontstaan in
de gemeenschap? Deelt u de mening dat dit onwenselijk is? Wat gaat u
hieraan doen?
Antwoord 1 en 2
Het klopt dat er verschillende regimes zijn ontstaan. Dit is ook verklaarbaar.
Voor het kabinet staat de veiligheid van de bewoners in Groningen centraal.
Om dat zo snel mogelijk te bereiken zijn er een aantal belangrijke wijzigingen
doorgevoerd in de versterkingsaanpak. Zo is de versterkingsopgave publiek
geworden, zijn keuzes gemaakt om de versterkingsopgave te versnellen en
wordt de gaswinning afgebouwd. Hierdoor is het onvermijdelijk dat in de
loop van de tijd op basis van voortschrijdend inzicht wijzigingen zijn
aanbracht in de aanpak van de versterking. Gedurende de uitvoering van de
versterkingsopgave is bijvoorbeeld duidelijk geworden dat bewoners
behoefte hebben aan meer regie. De specifieke situatie in Overschild is hier
een voorbeeld van. In 2016 is de eerste groep versterkingsprojecten met 35
woningen gestart (batch 1467). De planvorming voor deze projecten is in
volle gang en voor een deel is de uitvoering al gestart. De eigenaren hebben
daarvoor een overeenkomst gesloten met het CVW op basis waarvan de
uitvoering plaatsvindt. Deze afspraken worden nu onder begeleiding van NCG
uitgevoerd. Bij deze aanpak was weinig ruimte voor eigen regie. Bij batch
1588 is hier verandering in aangebracht. In samenspraak met gemeenten en
bewoners en eigenaren is gekozen voor meer regie van de eigenaar. Een
groot deel van deze versterkingen is inmiddels in uitvoering. Voor de overige

ah-tk-20192020-2510
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

woningen is het voornemen dat de eigenaar kan kiezen tussen eigen regie of
uitvoering door de NCG.
Hoewel ik met u deel dat het van belang is om waar mogelijk verschillen te
voorkomen, zeker op wijkniveau, is dit onvermijdelijk. Ik acht het van belang
om opgedane kennis en ervaring te betrekken en daarnaast gedane toezeggingen te respecteren. Uiteraard is er contact met gemeenten om te kijken of
er bij grote verschillen binnen een wijk via andere middelen wellicht hetzelfde
kan worden bereikt. Dit zal echter niet alle verschillen wegnemen.
Vraag 3
Herkent u dat de versterking en sloop-nieuwbouw van woningen beter
verloopt naarmate mensen meer eigen regie hebben? Wat wordt het regime
van de nieuwe wet versterken? Wordt daarbij gekozen voor het regime
waarbij de eigenaar opdrachtgever is? Geldt deze wetgeving ook voor het
buitengebied (van Overschild en elders)?
Antwoord 3
Het is belangrijk dat met iedere bewoner een aanpak wordt gevonden die het
beste past bij zijn of haar situatie. De wensen verschillen per bewoner en per
situatie. Waar de ene bewoner behoefte heeft aan volledige eigen regie, heeft
de andere bewoner de behoefte om zoveel mogelijk uit handen te geven. In
zijn algemeenheid is niet te zeggen dat versterking en sloop-nieuwbouw van
woningen beter verloopt naar mate mensen meer regie hebben. Beide moet
mogelijk zijn. In het wetsvoorstel ten behoeve van versterken is daarom
voorzien dat de bewoner er voor kan kiezen om zelf opdrachtgever te zijn. Dit
wetsvoorstel geldt voor het gehele aardbevingsgebied.
Vraag 4
Op welke wijze en in welke mate kunnen mensen eigen regie voeren in de
versterking van hun woning? Wat zijn de gevolgen van de nieuwe wetgeving
voor de bestaande regimes?
Antwoord 4
In samenspraak met de regio zijn verschillende versnellingsmaatregelen
uitgewerkt (zoals de praktijkaanpak en de typologie-aanpak). Daarbij ligt in
verschillende mate de regie bij de eigenaar. Zoals in het antwoord op vraag 3
is aangegeven, kan hiermee maatwerk worden geleverd voor situaties waar
de bewoner meer of minder regie wenst. Onder het wetsvoorstel krijgen
bewoners de ruimte om te kiezen tussen uitvoering door NCG of zelf
opdrachtgever zijn. Het wetsvoorstel brengt geen wijzigingen aan in
afspraken die in het kader van uitvoering van de verschillende batches zijn
gemaakt.
Vraag 5 en 6
Klopt het dat er nog altijd veel discussie is over het verhalen van kosten van
versterking? Deelt u de mening dat burgers hiervan niet de dupe mogen
worden?
Deelt u de mening dat kosten voor versterking gewoon betaald moeten
worden, waarna deze kosten worden verhaald op de NAM (Nederlandse
Aardolie Maatschappij)? Deelt u de conclusie dat voor een voortvarende en
mensgerichte versterkingsaanpak het onvermijdelijk is dat gerekend wordt
met een percentage kosten die niet verhaald kunnen worden dan dat voor
elke opdracht eerst eindeloos gecalculeerd wordt over het kostenverhaal?
Antwoord 5 en 6
Uw Kamer is op 28 januari jl. geïnformeerd (TK 33 529, nr. 723) dat de
Minister van Economische Zaken en Klimaat de bestaande betaalovereenkomst over de betaling van de kosten van versterking, de zogeheten interimBetaalovereenkomst Versterken, met de NAM verlengt. Uitgangspunt van
deze overeenkomst is dat het Rijk verantwoordelijk is voor het veiligheidsbeleid en dat de daaruit voortvloeiende versterkingsuitgaven voor rekening van
NAM komen. NAM betaalt voor alle versterkingskosten die noodzakelijk zijn
voor de veiligheid.
Indien er kosten worden gemaakt aanvullend op wat nodig is voor de
veiligheid worden de kostencalculaties ingewikkelder. Ik deel met u het
belang dat bewoners niet de dupe mogen worden van onduidelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Snelheid van de uitvoering heeft prioriteit. In de Tijdelijke wet Groningen ten
behoeve van de versterking is daarom voorzien dat wordt vastgelegd welke
maatregelen specifiek nodig zijn voor de veiligheid.
Vraag 7
Kunt u zich voorstellen dat de beving bij Opende met een kracht van 1.4 op
de schaal van Richter veel ongerustheid onder bewoners heeft voortgebracht? Wat is uw reactie op de unaniem door de gemeenteraad aangenomen motie over het stoppen van de gaswinning in kleine velden?
Antwoord 7
Ik kan me goed voorstellen dat iedere beving bewoners ongerust maakt.
De motie die door de gemeenteraad van Westerkwartier is aangenomen is
een vertaling van een gevoelen dat leeft onder bewoners van gebieden waar
gas wordt gewonnen. De risico’s bij gaswinning uit kleine velden zijn echter
niet vergelijkbaar met die bij gaswinning uit het Groningenveld. Om de
klimaatdoelen te halen wordt het gebruik van fossiele brandstoffen, waaronder ook aardgas, stap voor stap afgebouwd. Er is nog tijd nodig om alle
woningen aardgasvrij te maken en de industrie te verduurzamen. Voorlopig is
er dus nog aardgas nodig. Naast eigen gaswinning importeert Nederland ook
aardgas uit andere landen. Geïmporteerd gas veroorzaakt meer uitstoot van
broeikasgassen bij de gaswinning en bij het transport naar Nederland.
Daarom wil het kabinet gas in eigen land blijven winnen als dat veilig kan. Dit
maakt de Nederlandse energievoorziening minder afhankelijk van andere
landen. Overal waar gas gewonnen wordt is er een seismisch monitoringsnetwerk en hebben de mijnbouwbedrijven afspraken gemaakt en vastgelegd
in het schadeprotocol over het vergoeden van eventuele schade. Er is daarom
geen aanleiding om het Kabinetstandpunt ten aanzien van gaswinning uit
kleine velden te herzien.
Vraag 8
Wat gebeurt er met de schades als gevolg van de gaswinning uit kleine
velden nu het schadeprotocol nog niet in werking is getreden? Wanneer zijn
het schadeloket en de Commissie Mijnbouwschade operationeel? Wanneer
kunnen bewoners die nu te maken hebben met schade als gevolg van
winning uit kleine velden hier terecht?
Antwoord 8
Op dit moment kan men, als men schade vermoedt door mijnbouwactiviteiten, terecht bij het landelijk loket mijnbouwschade. De medewerkers van dit
loket helpen mensen verder bij het uitzoeken waar hun claim moet worden
neergelegd. Indien een mijnbouwonderneming een claim heeft afgewezen,
dan kan men zich voor het beantwoorden van de causaliteitsvraag wenden
tot de Technische commissie bodembeweging. Met de mijnbouwondernemingen is afgesproken dat zij schademeldingen in afwachting van de inwerkingtreding van het Instellingsbesluit en het bijbehorende schadeprotocol zoveel
mogelijk afhandelen in overeenstemming met de afspraken die in het
protocol zijn vastgelegd.
Het streven is om de Commissie Mijnbouwschade en de uitvoeringsorganisatie die de commissie ondersteunt op 1 juli van dit jaar operationeel te laten
zijn. Vanaf dat moment kunnen de eigenaren schade als gevolg van bodembeweging door winning uit kleine velden melden bij het landelijk loket
mijnbouwschade of kunnen zij een vordering tot schadevergoeding indienen
bij de civiele rechter.
Vraag 9
Vindt u het ook onwenselijk dat bewoners zich moeten wenden tot de
exploitant zolang het schadeprotocol nog niet in werking is getreden? Wat
gaat u hieraan doen? Op welke manier wordt aan gemeenten en bewoners
brede bekendheid gegeven aan het schadeprotocol kleine velden?
Antwoord 9
Ik deel de mening dat het van belang is dat meldingen door burgers van
schade, die mogelijk door mijnbouw is veroorzaakt, ook buitengerechtelijk zo
spoedig mogelijk moeten worden afgehandeld. Daarom wordt hard gewerkt
aan een buitengerechtelijke schadeafhandelingsprocedure met een onafhan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

kelijke Commissie Mijnbouwschade. Dat proces kost tijd. Totdat deze
Commissie op 1 juli 2020 operationeel is kunnen eigenaren met schade zich
wenden tot de mijnbouwexploitant. Deze handelt de schade zoveel mogelijk
af in overeenstemming met de afspraken die in het protocol zijn vastgelegd.
Indien de mijnbouwexploitant de claim afwijst, dan kan men zich voor het
beantwoorden van de causaliteitsvraag wenden tot de technische commissie
bodembeweging. Voor 1 juli 2020 wordt een informatiecampagne gestart,
gericht aan onder meer burgers en gemeenten, met informatie over waar
burgers zich kunnen melden en wat er verwacht kan worden van de
schadeafhandeling.
Vraag 10
Is het u bekend dat er tientallen huurwoningen leeg staan, zoals in de
gemeente Loppersum? Hoe kan worden voorkomen dat woningcorporaties
ervoor kiezen woningen leeg te laten staan? Hebben de huurders alternatieve
huisvesting aangeboden gekregen? Kunt u uitsluiten dat er gevolgen zijn voor
de gemeentelijke financiën als gevolg van deze leegstand?
Antwoord 10
Ja, het is bekend dat er sociale huurwoningen leegstaan, bijvoorbeeld in
Loppersum. Soms is het onvermijdelijk dat woningen, als onderdeel van een
groter aantal dat gesloopt gaat worden, tijdelijk leegstaan. Corporaties lossen
dit ook op door tijdelijke huurcontracten aan te bieden in de overbruggingsfase. Het op grote schaal versterken of slopen voor nieuwbouw is ingewikkeld, zeker in een kleinere gemeente zoals Loppersum. Corporatie Wierden en
Borgen geeft aan dat er inmiddels 23 woningen leeg zijn gekomen voor
sloop. Hiervan zijn er nu drie tijdelijk verhuurd en staan er 20 leeg. Wel heeft
de corporatie onlangs overleg gepleegd met de gemeente en daarbij is over
en weer de intentie uitgesproken om voortaan eerst te bouwen voor gesloopt
wordt en woningen leeg komen te staan. In verband met locaties is de
samenwerking met de gemeente daarbij van groot belang. In alle gevallen
krijgen bewoners met een lopend huurcontract alternatieve woonruimte
aangeboden. De financiële gevolgen van de tijdelijke leegstand van corporatiewoningen voor sloop zijn voor de corporatie, niet voor de gemeente.
Vraag 11
Is het u bekend dat veel mensen kiezen voor sloop en nieuwbouw in plaats
van versterken, omdat zij daarmee een duurzame en toekomstbestendige
woning krijgen? Deelt u de mening dat een bedrag van 7.000 euro voor het
verduurzamen van een versterkte woning niet in verhouding staat tot een
nieuwe én volledig duurzame woning?
Antwoord 11
Wanneer een woning versterkt moet worden, wordt in overleg met bewoners
en eigenaren besproken welke versterkingsmaatregelen het meest passend
voor de woning zijn om deze op norm te brengen. Deze keuze wordt in
beginsel gemaakt aan de hand van afgesproken kaders waarbij de versterkingskosten en de waarde van het gebouw bepalen welke oplossingen
mogelijk zijn. In sommige gevallen kan dit resulteren in sloop-nieuwbouw.
Indien sloop en nieuwbouw aan de orde is, wordt het huis volgens de
nieuwste bouwnormen gebouwd.
Op het moment dat een woning na opname en beoordeling niet gesloopt
maar wel versterkt moet worden, kan de eigenaar gebruik maken van de
subsidieregeling «Regeling energiebesparing woningen bouwkundig
versterkingsprogramma Groningenveld». Deze is beschikbaar gesteld om de
koppelkansen te benutten om bij versterkingsmaatregelen ook van het
moment gebruik te maken om de woningen te verduurzamen. De regeling is
eind 2019 gewijzigd zodat ook woningeigenaren in aanmerking komen die
afzien van de versterking van hun woning. Deze wijziging sluit aan bij de
versterkingsaanpak, waarin de woningeigenaar zelf regie kan voeren over het
proces van versterking.
Vraag 12
Wat vindt u ervan dat bewoners bijvoorbeeld spouwmuurisolatie zelf moeten
betalen als bij versterking een nieuwe muur wordt geplaatst? Bent u bereid
om te kijken naar een aantrekkelijker regeling van verduurzaming bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

versterking, waardoor veel meer karakteristieke panden behouden kunnen
blijven? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 12
Met de subsidieregeling kunnen woningeigenaren in het aardbevingsgebied
subsidie ontvangen om de woning energiezuinig te maken. Bij de versterking
van een gebouw heeft de woningeigenaar de vrijheid om, binnen de gestelde
voorwaarden, deze subsidie naar eigen wensen in te zetten voor bijvoorbeeld
spouwmuurisolatie, maar ook voor het installeren van zonnepanelen. De
regeling is daarmee primair gericht op de verduurzaming van de woning.
Voor het behoud van het Gronings erfgoed zijn de gezamenlijke overheden
met het Erfgoedprogramma gekomen tot een integrale visie voor de aanpak
van gebouwd erfgoed in het aardbevingsgebied. In dit kader zijn aanvullende
afspraken gemaakt; zo is voor karakteristieke gebouwen afgesproken dat deze
ook niet zomaar mogen worden gesloopt. Vanuit het Erfgoedprogramma is
door de provincie Groningen in samenwerking met de gemeente MiddenGroningen en de NCG een pilot subsidieregeling ingesteld voor het behoud
van karakteristieke panden in Overschild. Voor de regeling stelt het Nationaal
Programma Groningen 2 miljoen euro beschikbaar. Deze bijdrage kan de
eigenaar bijvoorbeeld gebruiken voor energiebesparende maatregelen,
herbestemming, inhuur van experts of het herstellen van karakteristieke
waarden.
Vraag 13
Klopt het dat er in de gemeente Delfzijl 30 woningen zijn waar mensen op
last van de gemeente vertrokken zijn vanwege de onveilige situatie? Wanneer
krijgen deze mensen duidelijkheid? Wanneer krijgen mensen een versterkte of
nieuwe woning? Hoeveel woningen in het aardbevingsgebied zijn zó onveilig
verklaard dat mensen daar niet meer kunnen wonen?
Antwoord 13
Er zijn twee acuut onveilige situaties bekend van adressen waar de gemeente
heeft ingegrepen. Hier waren de woningen inderdaad te onveilig geworden
en niet met tijdelijke maatregelen veilig te stellen. Eén woning wordt op dit
moment hersteld. Bij de andere woning wordt op dit moment gewerkt aan
een oplossing. Uit de gegevens van de TCMG blijkt dat er tot dusver voor het
gehele aardbevingsgebied 212 Acute Onveilige Situatie gegrond zijn verklaard
(https://schadedoormijnbouw.nl/over-de-tcmg/cijfers/meldingen). Als er sprake
is van een acuut onveilige situatie, dan stelt de bouwkundig adviseur van de
TCMG de vervolgstappen in werking. Er wordt ter plekke met de eigenaar een
plan van aanpak opgesteld. De bouwkundig adviseur zorgt dat een aannemer
dit zo snel mogelijk uitvoert na de AOS-melding. Er worden tijdelijke
maatregelen die de onveiligheid direct wegnemen. Dit gaat om een tijdelijke
oplossing. Soms wordt er gestut, soms wordt een gebouw deels of zelfs
geheel gesloten.
Vraag 14
Voor hoeveel woningen zijn er in de eerste twee maanden – of worden in het
eerste kwartaal – van 2020 versterkingsadviezen afgegeven? Kunt u dit per
gemeente inzichtelijk maken? Klopt het dat de uitvoering die nu plaatsvindt
– waar deze leden blij mee zijn – vooral gaat over de woningen uit de oude
batches?
Antwoord 14
Het dashboard met de voortgang van de versterkingsopgave is gepubliceerd
op de website van de NCG en deze wordt maandelijks geactualiseerd. Het
dashboard met de voortgang t/m 29 februari 2020 per gemeente is in te zien
via de volgende link:
https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/over-ons/cijfers. Onderstaand
figuur geeft tevens de realisatie van de eerste twee maanden weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

De eigenaar heeft altijd het laatste woord over zijn huis. Daarom wordt een
project pas vastgesteld na een afspraak met de eigenaar over de versterking.
Deze afspraken zijn met name bij de batches reeds afgerond. De gemeenten
finaliseren momenteel hun lokale plannen van aanpak. Hierin stellen
gemeenten vast hoeveel en welke adressen binnen de gemeente per jaar
opgenomen, beoordeeld en uitgevoerd kunnen worden. Met deze informatie
zal het dashboard vervolgens worden verrijkt, waardoor bijvoorbeeld
inzichtelijk gemaakt kan worden hoe de voortgang zich verhoudt ten opzichte
van de prognose.
Vraag 15
Is het u bekend dat woningen in het buitengebied van Overschild (batch
3260) in 2017 geïnspecteerd zijn, maar bewoners intussen al 2,5 jaar wachten
op versterkingsadviezen? Is het u bekend dat er wel P50-woningen geïnspecteerd zijn, maar dat ook de versterkingsadviezen daarvoor uitblijven en
mensen dus soms al anderhalf jaar wachten op duidelijkheid? Wat gaat u
daaraan doen?
Antwoord 15
Ja, dat is mij bekend. Medio 2019 heeft de NCG opdracht gegeven voor
beoordeling van de P50 adressen. Daarnaast heeft de gemeente met de NCG
afspraken gemaakt voor de P90 adressen en de adressen met een normaal
risicoprofiel. Dit betekent dat op basis van de huidige planning alle panden in
het buitengebied van Overschild in 2020 en het eerste kwartaal van 2021
worden beoordeeld. De planning zal ook worden opgenomen in het
gemeentelijk plan van aanpak 2020, dat naar verwachting in april door de
Raad van de gemeente Midden-Groningen wordt vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6