Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2103
Vragen van de leden Atsma en
Sterk (beiden CDA) aan de minister
van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over
waarschuwingslabels op
videogames. (Ingezonden 6 maart
2009)
1
Bent u bekend met het artikel
«Kind aangetrokken door
waarschuwingslabel»?1
2
Wat vindt u van de conclusie
van de onderzoekers dat
waarschuwingslabels op videogames
een averechts effect hebben op
kinderen? Deelt u de mening dat dit
averechtse effect niet de bedoeling
kan zijn van de leeftijdsclassificatie
van videogames die nu juist bedoeld
is om kinderen tegen gewelddadige
of anderszins aanstootgevende
content te beschermen?
3
Wat vindt u van de aanbevelingen
van de onderzoekers dat kinderen
niet zelfstandig een videogame
zouden moeten kopen?
4
Hoe verhoudt dit onderzoek van de
Vrije Universiteit van Amsterdam
(VU) zich tot de brief van
staatssecretaris van Justitie d.d.
2 februari jl. waarin wordt gesteld dat
er geen aantrekkende kracht uitgaat
van de Kijkwijzer- en
PEGI-pictogrammen?2 en 3 Op basis

KVR35632
2009Z04106
0809tkkvr2103
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

van welk onderzoek bent u tot deze
conclusie gekomen en kan worden
aangegeven wat de bevindingen
waren van dit onderzoek?
5
Bent u van mening dat het onderzoek
van de VU ook van toepassing zou
kunnen zijn op de effectiviteit van
(leeftijds)classificaties op
televisieprogramma’s en films door
het Nederlands Instituut voor de
Classificatie van Audiovisuele Media
(NICAM)? Zo ja, bent u bereid te
onderzoeken welke maatregelen
genomen kunnen worden om ervoor
te zorgen dat er een samenhangend
systeem ontstaat voor videogames,
films en televisieprogramma’s dat
wel de gewenste effecten heeft?
6
Hoe staat het met de naleving van de
zelfregulering door de betrokken
brancheorganisaties op dit punt?
Bent u bereid op dit punt met de
brancheorganisaties in gesprek te
gaan om te bezien of aanpassing van
de bestaande zelfregulering op dit
punt noodzakelijk is?
1

www.nu.nl d.d. 3 maart 2009.
Kamerstuk 28 684, nr. 198.
3
PEGI: Pan European Game Information.
2

Antwoord
Antwoord van minister Plasterk
(Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 26 maart 2009)
1
Ja.

2
Hoe onderzoekers elkaar over het
effect van waarschuwingssystemen
kunnen tegenspreken blijkt wel uit
verschillende onderzoeken die rond
dit thema zijn gedaan. Zo is er het –
door u in vraag 4 aangehaalde –
onderzoek dat de Universiteit Twente
(UT) vorig jaar heeft uitgevoerd in
opdracht van mijn collega van
Justitie. Deze onderzoekers kwamen
tot de conclusie dat de
waarschuwingslabels helemaal geen
aantrekkingskracht uitoefenen op
kinderen. Dit staat dus lijnrecht
tegenover het VU onderzoek. Een
mogelijke verklaring ligt in de
verschillen in onderzoeksopzet. In het
onderzoek van de UT werden de
kinderen geconfronteerd met rijkere
stimuli en werd aan de
pictogrammen van Kijkwijzer en PEGI
geen extra nadruk gegeven, zoals in
de meeste onderzoeken wél gebeurt.
Daarmee benadert het UT-onderzoek
de werkelijke situatie beter. Verder
heeft een tweetal Nederlandse
wetenschappers (gespecialiseerd op
het terrein van jeugd en (nieuwe)
media) een soortgelijk onderzoek
verricht waarbij de invloed van de
aantrekkingskracht van
waarschuwingslabels op kinderen
wordt gerelativeerd1. Uit dit
onderzoek bleek weliswaar een
verband tussen interesse van
kinderen (m.n. jongens) in de labels
en het overschrijden van grenzen,
maar dit geeft een minimale
verklaring voor dit gedrag. Het
ontbreken van ouderlijke bemoeienis
en een teveel aan negatief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4417

commentaar van ouders verklaren
volgens deze onderzoekers
aanzienlijk méér het «recalcitrante»
gedrag van kinderen. Ook het NICAM
zelf heeft in 2006 in samenwerking
met het Jeugdjournaal een
grootschalig onderzoek gedaan naar
de mogelijke aantrekkingskracht van
de Kijkwijzer waarschuwingslabels.
Daaruit bleek dat ruim driekwart van
de onderzochte kinderen (tussen 9 en
14 jaar) Kijkwijzer juist gebruikt als
waarschuwing (voor seks, enge
beelden en geweld omdat ze die
liever niet willen zien) en niet als
aanrader.
Kortom, op grond van de
verschillende onderzoeken die
gedaan zijn kan geen eenduidige
conclusie getrokken worden. Wel kan
gesteld worden dat het fenomeen
waarbij «verboden vruchten» voor
sommige kinderen een
aantrekkingskracht hebben niet
vreemd is, van alle tijden en ook
nimmer uit te sluiten is.
Classificatiesystemen zijn uiteindelijk
ontwikkeld om ouders en opvoeders
te waarschuwen,en hun een
hulpmiddel te bieden bij hun toezicht,
alsmede voor aanbieders van
audiovisueel materiaal zodat zij bij de
verkoop van films en games de
bescherming van minderjarigen in
acht kunnen nemen, en niet als
leidraad voor kinderen zelf.

Dit moet ertoe leiden dat de
mogelijkheid voor kinderen om dvd’s
en games te kopen met een hogere
leeftijdsaanduiding dan die van de
aankoper aanmerkelijk gereduceerd
wordt. Daartoe is op 10 februari een
convenant ondertekend door de
minister van Justitie met de
audiovisuele branches, de
bibliotheken en het Nicam. Voor een
verdere aanpassing van de bestaande
zelfregulering zie ik geen noodzaak.
4
Zie antwoord op vraag 2.
5
Zoals in antwoord op vraag 2
aangegeven kan op grond van
verscheidene onderzoeken die al
gedaan zijn over dit thema geen
eenduidige conclusie getrokken
worden, ongeacht het mediaproduct
waar het om gaat.
6
Zie antwoord op vraag 3.
1

Peter Nikken en Jeroen Jansz schreven over
hun bevindingen het artikel «Playing
Restricted videogames» gepubliceerd op
1 oktober 2007 in de «Journal of Children and
Media».
2
Kamerstuk 28 684, nr. 198.

3
Ik acht het van belang dat verkopers
zich houden aan de naleving van de
leeftijdgrenzen van de Kijkwijzer en
het PEGI systeem. Zolang jeugdigen
zelfstandig een game meekrijgen die
niet schadelijk is voor hun leeftijd, is
het zelfstandig kopen ervan geen
probleem.
Op grond van art. 240a Wetboek van
Strafrecht mogen verkopers van
videogames geen games die
schadelijk te achten zijn voor
personen beneden de leeftijd van 16
jaar, verkopen aan een jongere onder
de 16 jaar Onlangs heeft mijn collega
van Justitie uw Kamer bericht over de
naleving van de leeftijdsgrenzen van
Kijkwijzer en PEGI aan de kassa’s van
bioscopen, verkooppunten
(warenhuizen, speelgoedwinkels,
cd/dvd-winkels en gameshops),
videotheken en bibliotheken2. Hieruit
bleek dat deze naleving te wensen
overlaat. In overleg met de sector is
afgesproken dat op het punt van
transacties met kinderen jonger dan
de leeftijdclassificaties concrete
maatregelen zullen worden getroffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

4418