Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 999

Voorstel van wet van de leden Koerhuis, Van der
Plas en Grinwis tot wijziging van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek en de Woningwet in verband
met het bieden van huurbescherming aan
weeskinderen (Wet huurbescherming
weeskinderen)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Inleiding en aanleiding
In dit hoofdstuk wordt de totstandkoming van dit initiatief toegelicht en
wordt de doelgroep weeskinderen onderbouwd met feiten en cijfers.
1.1 Weeskinderen
Het verliezen van ouders is een traumatische gebeurtenis die helaas nog
elk jaar voorkomt. Weeskinderen vormen een kwetsbare groep die extra
bescherming verdient. Als daarbij ook nog eens het risico bestaat dat het
weeskind dakloos dreigt te worden, is de pijn en angst niet te overzien.
Elk jaar komen er weer schrijnende gevallen in het nieuws voorbij van
kinderen die hun ouders verliezen en op straat dreigen te belanden,
omdat de huur wordt opgezegd. Alleen al het afgelopen anderhalf jaar in
de landelijke media: Sammy-Jo uit Hilversum1, Annica uit Didam2, Faith
uit Schiedam3 4, de twee zusjes Fabienne en Valerie uit Enschede5 6, Lisa
uit Huizen7 en recent Marchiano uit Zoetermeer8. En dan nog al die
schrijnende gevallen die niet het nieuws hebben gehaald, maar wel op

1

https://www.rtlnieuws.nl/editienl/artikel/5177965/sammy-jo-huis-uitgezet-na-overlijden-vader
https://www.gelderlander.nl/montferland/annica-19-moet-huurhuis-uit-nadat-beide-ouders-zijnoverleden-het-is-erg-dat-dit-zo-moet-gaan~a11d03a5/
3
https://www.ad.nl/waterweg/faith-20-moet-het-huis-uit-na-overlijden-moeder-ik-krijg-niet-eenstijd-om-te-rouwen~a0fe2d56d/
4
https://www.ad.nl/waterweg/roep-om-einde-uithuisplaatsingen-zoals-die-van-faith-na-doodmoeder-het-zorgt-voor-heftige-emoties~a9405830/
5
https://www.tubantia.nl/enschede/moeder-overlijdt-en-nu-moeten-dochters-hun-huis-inenschede-uit-mama-zou-dit-vreselijk-vinden~a9275a8c/
6
https://www.tubantia.nl/regio/bbb-en-vvd-samen-in-de-bres-voor-enschedese-zusjes-die-opstraat-worden-gezet-na-overlijden-moeder-waar-is-de-menselijke-maat~ae7fafe6/206752129/
7
https://www.telegraaf.nl/nieuws/604712354/lisa-dreigt-na-overlijden-vader-woning-in-huizenkwijt-te-raken-ik-zie-het-af-en-toe-niet-meer-zitten
8
https://www.ad.nl/binnenland/rouwende-marchiano-22-moet-huis-uit-na-overlijden-vanmoeder-dit-kan-ik-er-niet-bij-hebben~a07bf1ab/
2

kst-35999-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

1

straat zijn beland en niet zelden in de daklozenopvang terecht zijn
gekomen. De lijst met namen is lang en groeit nog steeds elk jaar.
Op 17 november 2020 heeft de Tweede Kamer met algemene stemmen de
motie-Koerhuis aangenomen, waarin de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties wordt verzocht een commissie op te starten die
deze problematiek in kaart brengt, waarbij duidelijk wordt welke woningcorporaties wel en niet de menselijke maat hanteren, en die met oplossingen komt, waarbij het uitgangspunt is dat kinderen worden ondersteund om hun leven weer op te pakken.9 Naar aanleiding van deze motie
heeft de Minister enkel een expertgroep opgericht waarin Aedes, de
Woonbond, de VNG, het Nederlands Jeugdinstituut en de Stichting
WeesWijzer zijn vertegenwoordigd.10 Na bijna anderhalf jaar is er nog
altijd geen sluitende oplossing voor de doelgroep in zicht, behalve dat er
vanuit de expertgroep is gewerkt aan een gedragscode voor woningcorporaties. Een gedragscode berust per definitie op het vertrouwen dat
corporaties goed gedrag vertonen, maar uit de eerdergenoemde en
recente voorbeelden blijkt echter dat een gedragscode onvoldoende
vertrouwen biedt en de problematiek niet oplost. Kortom: er is nog geen
sluitende oplossing, terwijl de schrijnende gevallen zich elke paar weken
weer aandienen.
1.2 Cijfers en feiten
De doelgroep van weeskinderen is moeilijk in cijfers te vatten. Elk individu
is een verhaal op zich. Het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) geeft
wel een beeld van de grootte van de problematiek. Elk jaar worden er in
Nederland gemiddeld 205 jongeren in de leeftijd van 16 en 30 jaar wees.
Gemiddeld 82 van hen wonen ten tijde van het verlies van zijn of haar
ouder samen met hen in een corporatiewoning.11 Dit lijkt een kleine
groep, maar de pijn en angst is voor ieder van hen niet te overzien als het
weeskind dakloos dreigt te worden. Over een periode van bijvoorbeeld
tien jaar spreken we bovendien al over een groep van ongeveer 820
jongeren die in de leeftijd van 16 en 30 jaar wees worden en in een
corporatiewoning wonen.
1.3 Scope
Het welzijn van het weeskind staat voorop in het wetsvoorstel. Dit
wetsvoorstel is gericht op woningcorporaties en is aanvullend op het
voorstel dat de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
recent heeft gedaan om te werken aan een ministeriële regeling die is
gericht op woningcorporaties en particuliere verhuurders.12
Onderstaand wordt eerst de voorgeschiedenis van dit initiatief toegelicht.
Dan worden de hoofdlijnen van het wetsvoorstel uitgewerkt. Vervolgens
wordt de verhouding van het wetsvoorstel tot de Grondwet en het EVRM
verhelderd. Tot slot worden de gewogen alternatieven met betrekking tot
dit wetsvoorstel uiteengezet.
9

Kamerstukken II 2020/21, 35 570 VII, nr. 42, 9 november 2020: motie van het lid Koerhuis over
toepassing van de menselijke maat door corporaties.
10
Handelingen II 2020/21, nr. 62, item 4, p. 1–3, 13 april 2021, Vragenuur: Vragen van het lid
Koerhuis aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over onbeantwoorde
schriftelijke vragen inzake het bericht: ¨Linda’s zoon (13) is over een paar maanden wees: «Ik
wil hem goed achterlaten»».
11
Kamerstukken II 2020/21, 27 926, nr. 341, 6 juli 2021, Stand van zaken over de uitwerking van
de motie van het lid Koerhuis over toepassing van de menselijke maat door corporaties
(Kamerstukken II 2020/21, 35 570 VII, nr. 42).
12
Kamerstukken II, 2020/21, 2021Z23957, brief regering d.d. 20 december 2021 «Stand van zaken
maatregelen ter bescherming van jongvolwassen wezen in huurwoningen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

2

2. Voorgeschiedenis
In dit hoofdstuk worden de huidige stand van zaken, de voortzetting van
de parlementaire discussie en het rondetafelgesprek over de uithuiszetting van weeskinderen door woningcorporaties toegelicht.
2.1 Huidige stand van zaken
Woningcorporaties kunnen nu al de keuze maken om een nabestaande het
huurcontract over te laten nemen, maar zijn dit niet verplicht. Er hoeft
hiervoor dan ook geen toestemming gevraagd te worden bij de rechter.
Woningcorporaties kiezen hier helaas vaak niet voor en dat doet de vraag
rijzen of een gedragscode wel voldoende vertrouwen biedt om tot een
sluitende oplossing te komen. Op grond van het huurrecht (artikel 7:268,
tweede lid, BW) heeft een persoon, indien er sprake is van een duurzame
gemeenschappelijke huishouding, zes maanden de tijd om de woning te
verlaten of er bij de rechter aanspraak op te maken om het huurcontract
voort te zetten. Of er sprake is van een duurzame gemeenschappelijke
huishouding bepaalt een rechter van geval tot geval. Voor andere
personen die geen medehuurder zijn of geen duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren met de huurder, geldt dat de huur na twee
maanden van rechtswege eindigt (artikel 7:268, zesde lid, BW). In ieder
geval wordt tot nu toe de relatie ouder-kind vrijwel altijd beschouwd alsof
er geen sprake is van een duurzame gemeenschappelijke huishouding.
2.2 Voortzetting van de parlementaire discussie
Naar aanleiding van de motie-Koerhuis is geen commissie opgestart en
omdat ook schriftelijke vragen niet volledig zijn beantwoord, heeft de
eerste initiatiefnemer mondelinge vragen over de casus van Milo uit
Almere gesteld op 13 april 2021.13 14 15 Tijdens dit mondelinge vragenuurtje heeft de eerste initiatiefnemer de toezegging gekregen dat de
volgende dag de Tweede Kamer een brief van Staatssecretaris van
Financiën Vijlbrief zou ontvangen waarin een sluitende oplossing wordt
beschreven voor weeskinderen wonend in een koopwoning.16 De dag
erna is deze brief ontvangen door de Tweede Kamer.
In deze brief staat dat uit aangiftegegevens van de Belastingdienst bleek
dat in de periode van 2012 tot en met 2016 in totaal ongeveer 140
minderjarige kinderen als wees een erfenis ontvingen. In ongeveer
driekwart van deze gevallen was er belasting verschuldigd over de erfenis.
Doordat zij de erfbelasting niet konden betalen en als kind geen
hypotheek mogen afsluiten, moet het ouderlijk huis vaak worden verkocht
en dreigen deze kinderen op straat terecht te komen. De Staatssecretaris
is met drie oplossingen gekomen die door de tijd heen eerst voorlopig en
vervolgens definitief een oplossing moeten bieden. Per direct is er een
aanwijzing aan de Belastingdienst gekomen om weeskinderen uit
koopwoningen niet langer op straat te zetten. Op de korte termijn is de
oplossing gekozen om dit vast te leggen in een beleidsbesluit, waarbij aan
13

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5190720/borstkanker-uitzaaiingenerfbelasting-crowdfunding-wees-zoon
14
https://onsalmere.nl/artikel/2020/10/20/kamervragen-gesteld-over-milo-13-die-erfbelastingmoet-betalen
15
Handelingen II 2020/21, nr. 62, item 4, p. 1–3, 13 april 2021, Vragenuur: Vragen van het lid
Koerhuis aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over onbeantwoorde
schriftelijke vragen inzake het bericht: «Linda’s zoon (13) is over een paar maanden wees: «Ik
wil hem goed achterlaten»».
16
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 2335, 14 april 2021, Antwoorden op vragen van de
leden Lodders en Koerhuis over het bericht «Linda’s zoon (13) is over een paar maanden wees:
«Ik wil hem goed achterlaten»».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

3

het weeskind een renteloos uitstel van betaling wordt verleend voor de
duur van ten minste vijf jaar.17 Voor de middellange en lange termijn is de
oplossing gekozen om dit vast te leggen in de wet. Deze aanpassing van
de wet zal worden opgenomen in de Fiscale verzamelwet 2023. De
initiatiefnemers gaan er hierbij van uit dat dit geldt voor dezelfde groep
weeskinderen als in dit wetsvoorstel. Voor weeskinderen wonend in een
koopwoning is er hiermee een sluitende oplossing gekomen, maar voor
weeskinderen wonend in een corporatiewoning is dit niet het geval.
2.3 Rondetafelgesprek
Op 16 september 2021 heeft de Tweede Kamer een rondetafelgesprek
georganiseerd over uithuiszetting van weeskinderen door woningcorporaties. Tijdens dit rondetafelgesprek zijn verschillende casussen toegelicht
door vertegenwoordigers van de Stichting WeesWijzer en van de
documentaire Niemands Nummer Één.18 Hieruit kwam naar voren dat
woningcorporaties al tientallen jaren weeskinderen uit huis zetten. Pas
recent is er voor deze problematiek meer aandacht in de landelijke media,
mede door het toenemende woningtekort. De initiatiefnemers zijn naar
aanleiding van de casussen tijdens het rondetafelgesprek erg geschrokken
dat weeskinderen vaak de opdracht van woningcorporaties krijgen om al
binnen veertien dagen het huis leeg te ruimen en niet de landelijke media
op te zoeken. Soms kregen weeskinderen zelfs dwangmaatregelen
opgelegd van woningcorporaties. Hoewel woningcorporaties nu al de
ruimte hebben om weeskinderen het huurcontract te laten voortzetten,
kiezen woningcorporaties ervoor om in deze schrijnende gevallen dit niet
te doen. Woningcorporaties wijzen hierbij nu vaak op de wet dat het
huurcontract niet hoeft te worden voortgezet en vertalen dit helaas naar
weeskinderen toe dat het huurcontract niet zal worden voortgezet.
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Om de problematiek van weeskinderen op te lossen worden in dit
hoofdstuk de drie voorstellen toegelicht om huurbescherming voor
weeskinderen te regelen. Zo worden de informatieplicht van woningcorporaties aan weeskinderen, de voortzetting van het huurcontract en de
tijdelijke verlaging van de huurprijs toegelicht.
3.1 Informatieplicht
Dit wetsvoorstel begint met een informatieplicht van woningcorporaties
aan medebewoners, waaronder weeskinderen, die op grond van het
Burgerlijk Wetboek (artikel 7:268 BW) niet zelf automatisch het wettelijk
recht hebben om als huurder het contract voort te zetten. Op dit moment
wordt een pas wees geworden kind onvoldoende geïnformeerd door de
woningcorporatie over de rechten en plichten die hij of zij heeft en hoe de
woningsituatie eruit gaat zien. De informatieplicht moet beginnen met het
voorgestelde recht voor weeskinderen om in de corporatiewoning te
blijven wonen van het 16e tot en met het 27e levensjaar en met het recht
om de huur voort te zetten als er sprake was van een duurzame gemeenschappelijke huishouding. Een informatieplicht en hiermee het managen
van verwachtingen zorgt hiermee voor voldoende informatie. Zo wordt
voorkomen dat medebewoners voor traumatische verrassingen komen te
staan, juist in een periode waarin alle zekerheid al is ontnomen.

17
18

Staatscourant 2021, 33908.
https://www.niemandsnummereen.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

4

Een woningcorporatie wordt verplicht om een weeskind kort na het
overlijden van de ouder te informeren over de toekomstige woonsituatie.
Gekozen is voor de periode van minimaal twee weken en maximaal één
maand na het overlijden van de ouder. Deze informatie dient door middel
van een aangetekende brief aan het weeskind te worden verstrekt. Er is
voor een minimale periode van twee weken gekozen om zo het weeskind
tijd te geven belangrijkere zaken te regelen zoals de begrafenis of de
crematie. Op deze manier wordt het weeskind niet direct geconfronteerd
met zaken omtrent het verliezen van een woning, aangezien dit al een
traumatische periode is. Er is voor een maximale periode van één maand
gekozen om zo weeskinderen in staat te stellen om ook tijdig van hun
rechten gebruik te kunnen maken. Hoe ouder het weeskind, hoe groter de
kans dat er sprake is van een wederkerige relatie en hoe groter de kans
om een duurzame gemeenschappelijke huishouding aan te tonen en
aanspraak te maken om het huurcontract voor onbepaalde tijd voort te
zetten (artikel 7:268, tweede lid, BW). De initiatiefnemers gaan er hierbij
van uit dat dit geldt voor de groep weeskinderen vanaf het 23e levensjaar,
omdat die groep ook in aanmerking komt voor «reguliere» huurtoeslag.
De woningcorporatie is vrij in de invulling van het document, waarbij in
ieder geval wel moet worden opgenomen welke rechten en plichten het
weeskind heeft, hoe de toekomstige woonsituatie er mogelijk uit gaat zien
en welke contactpersoon hiervoor benaderd kan worden. De initiatiefnemers beogen dat met deze informatieplicht ook geregeld is dat er onder
meer ook aandacht wordt besteed aan de mogelijkheid om gebruik te
maken van het aantonen van een duurzame gemeenschappelijke
huishouding. De initiatiefnemers hebben bovendien voor ogen dat
woningcorporaties twee weken na het verzenden telefonisch contact
opnemen met het weeskind om zich ervan te vergewissen dat de
informatie duidelijk is en om eventuele vragen van het weeskind te
beantwoorden. Juist een eerste contact kan beter snel na de brief
plaatsvinden om geen (kostbare) tijd te verliezen als het allemaal nog niet
goed doordringt tot het achterblijvende weeskind. Uiteraard staat het
woningcorporaties vrij om met elkaar een gezamenlijk informatiepakket
voor weeskinderen samen te stellen, dat naast de persoonlijke brief wordt
verstrekt. Een dergelijk initiatief zouden door de initiatiefnemers van harte
worden toegejuicht.
3.2 Voortzetting van het huurcontract
In het afgelopen anderhalf jaar hebben, ondanks de afspraak om vanwege
de coronacrisis niemand op straat te zetten, woningcorporaties toch
weeskinderen op straat gezet. Dit is niet een incident van alleen het
afgelopen anderhalf jaar, maar de afgelopen tientallen jaren zijn woningcorporaties weeskinderen op straat blijven zetten en dat moet stoppen.19
De reden dat het in het afgelopen anderhalf jaar zoveel in de landelijke
media is gekomen, is het stijgende woningtekort en de coronacrisis die de
gevallen extra schrijnend maken. Om te voorkomen dat weeskinderen op
straat worden gezet regelt het wetsvoorstel dat het weeskind het
huurcontract kan voorzetten van het 16e tot en met het 27e levensjaar.
Zoals in de toelichting bij dit wetsvoorstel wordt beschreven moet een
weeskind dat geen duurzame gemeenschappelijke huishouding met zijn
of haar overleden ouder heeft gehad op dit moment wettelijk gezien al na
twee maanden het ouderlijk huis verlaten. In de praktijk blijkt dat
weeskinderen soms zes maanden de tijd krijgen om nog in het ouderlijk
huis te verblijven. De ervaring leert dat jongeren die één jaar na het
overlijden van hun ouder(s) worden uitgezet, die korte tijd als stressvol en
19

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/03/26/geen-huisuitzettingen-en-verlengingtijdelijke-huurcontracten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

5

onzeker ervaren, en niet als «tijd om te rouwen». De initiatiefnemers van
dit wetsvoorstel willen daarom een aanpassing van de wet waarin het
weeskind het huurcontract kan voortzetten tot en met het 27e levensjaar.
Dit kan plaatsvinden vanaf het 18e levensjaar of vanaf het 16e levensjaar
met toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger (artikel 1:234,
eerste lid, BW) (voogd of toeziend voogd). Er is gekozen om het huurcontract tot en met het 27e levensjaar te laten lopen, omdat jongerencontracten nu wettelijk tot en met die leeftijd kunnen worden gegeven (artikel
7:274c BW). Hoe ouder het weeskind, hoe groter de kans dat er sprake is
van een wederkerige relatie en hoe groter de kans om een duurzame
gemeenschappelijke huishouding aan te tonen en er aanspraak op te
maken om het huurcontract voor onbepaalde tijd voort te zetten (artikel
7:268, tweede lid, BW). De initiatiefnemers gaan er hierbij vanuit dat dit
geldt voor de groep weeskinderen vanaf het 23e levensjaar, omdat die
groep ook in aanmerking komt voor «reguliere» huurtoeslag. Daarnaast is
in het coalitieakkoord «Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de
toekomst» afgesproken dat de kostendelersnorm wordt aangepast, zodat
jongeren tot het 27e levensjaar niet langer meetellen als kostendeler voor
de uitkering van huisgenoten.20 Een kind dat op een 16-jarige leeftijd wees
wordt zou langer in de woning kunnen blijven wonen dan een jongere die
op 25-jarige leeftijd wees wordt. De initiatiefnemers zijn echter van
mening dat diegene van 16-jarige leeftijd een schrijnender geval is en dat
het terecht zou zijn dat diegene langer in de woning zou mogen blijven
wonen. Zo kan er op een sociale manier rouwverwerking plaatsvinden in
plaats van de pijn en angst dat er ook nog eens dakloosheid heerst.
Uiteraard hebben woningcorporaties altijd de ruimte om geheel
vrijblijvend een nieuwe, eventueel passender corporatiewoning aan te
bieden.
Een factor die tevens een rol speelt bij de keuze om het huurcontract tot
en met het 27e levensjaar te laten lopen, is de biologische volwassenheid.
Als tot en met het 27e levensjaar zich meerdere opgestapelde traumatische ervaringen voordoen, leidt dit vaak tot meervoudige problematiek.
Dit blijkt onder andere uit wetenschappelijke onderzoek van prof. Van der
Kolk.21 Dit wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat hoe meer traumatische ervaringen zich opstapelen, hoe erger de gevolgen zijn.22 Uiteraard
is geen weeskind hetzelfde. De Stichting WeesWijzer heeft negen
WeesProfielen opgesteld, gebaseerd op casussen uit de periode
2007–2021.23 In al deze verschillende situaties blijkt dat het blijven wonen
in het ouderlijk huis van cruciaal belang is voor het toewerken naar een
gezonde volwassen toekomst na de opgelopen traumatische ervaringen.
Uiteraard zijn hier wel enkele voorwaarden aan verbonden. Het weeskind
moet ten eerste de (eventueel conform paragraaf 3.3. tijdelijk verlaagde)
huurprijs kunnen betalen. Omdat het huurcontract wordt voortgezet, hoeft
20

https://www.kabinetsformatie2021.nl/documenten/publicaties/2021/12/15/coalitieakkoordomzien-naar-elkaar-vooruitkijken-naar-de-toekomst
21
«Disorders of Extreme Stress: The Empirical Foundation of a Complex Adaptation to Trauma»
(2005, Van der Kolk, Roth, Pelcovitz, Sunay, Spinazzola) en «Clinical Implications of Neuroscience Research in PTSD» (2006, Van der Kolk).
22
Het onderzoek van Prof. Bessel van der Kolk richt zich op alle leeftijden. De Amerikaanse
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) heeft in de jaren «90 de Adverse Childhood
Experience Study uitgevoerd, waaruit wetenschappelijk is bewezen dat de impact van
meerdere traumatische ervaringen op jonge leeftijd grote gevolgen op lange termijn heeft,
onder andere neurologische gevolgen. In veel gevallen hebben de jonge nabestaanden in de
jaren voorafgaand aan het wees worden al meerdere traumatiserende ervaringen gehad,
sommige indirect gerelateerd aan het latere ouderverlies bijvoorbeeld verslaving van een
ouder, of psychische instabiliteit van een ouder). In ogenschouw nemend dat het menselijk
brein zich in de basis ontwikkelt tot ongeveer het 25e levensjaar, betekent dit dat de gevolgen
van trauma bij jongeren evident en langdurig zijn.
23
https://www.weeswijzer.org/weesprofielen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

6

er geen inkomenstoets te worden gedaan. Ten tweede moet het weeskind
zijn of haar hoofdverblijf hebben gehad bij de overleden huurder tot het
moment van overlijden en moet het kind door het overlijden van de
huurder ouderloos zijn geworden. Het kan in deze gevallen ook gaan om
kinderen die wel nog een levende juridische ouder hebben, maar hier
geen contact meer mee hebben. In die gevallen wordt het kind ook gezien
als een weeskind. Het komt soms voor dat het weeskind geen contact
heeft gehad met de overlevende ouder sinds jonge leeftijd. De reden
hiervan is vaak mishandeling of verslaving van de overlevende ouder. Er
is dan ook geen sprake van een ouder-kindrelatie, en het dwingen om
daar aanspraak op te maken, is vaak een opstapeling van een extra
traumatische ervaring. Het welzijn van het weeskind staat immers voorop
in dit wetsvoorstel.
3.3 Tijdelijke verlaging van de huurprijs
Om ook ouderloze jongeren die de leeftijd van 23 jaar nog niet hebben
bereikt te compenseren voor de lagere huurtoeslag die zij krijgen en de
kans te geven in hun ouderlijk huis te blijven wonen, regelt het
wetsvoorstel dat de woningcorporatie de huurprijs tijdelijk moet verlagen.
Als de jongere de leeftijd van 23 jaar heeft bereikt, mag de woningcorporatie de huurprijs weer verhogen naar de oude huurprijs. In lijn met het
coalitieakkoord «Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, zal
deze leeftijd dalen van 23 naar 21 jaar vanaf 2024, wat naar verwachting te
zijner tijd met een wetswijzing zal worden geregeld. Dit sluit aan bij de
huidige systematiek van de tijdelijke huurkorting. Op grond van artikel 8
van de Wet op de huurtoeslag komen in beginsel uitsluitend meerderjarige huurders in aanmerking voor de huurtoeslag. Voor minderjarige
weeskinderen is echter een regeling getroffen in artikel 10, tweede lid, van
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, waarin een minderjarige voor bijvoorbeeld het aanvragen van de huurtoeslag als meerderjarige wordt aangemerkt als zijn of haar beide ouders zijn overleden.
Voornoemd artikel bepaalt echter voor een minderjarige die op grond van
het voorgestelde derde lid als ouderloos wordt aangemerkt, niet dat hij als
meerderjarige wordt aangemerkt, omdat er dan nog een overlevende
ouder is. De initiatiefnemers gaan er hierbij vanuit dat de huurslag van
toepassing is voor alle minderjarigen die op grond van dit wetsvoorstel
als ouderloos worden aangemerkt. Voor weeskinderen wonend in een
corporatiewoning komt er hiermee ook een sluitende oplossing.
4. Verhouding tot Grondwet en EVRM
In dit hoofdstuk worden afgewogen hoe dit wetsvoorstel zich verhoudt tot
de grondrechten, zoals die zijn opgenomen in de Grondwet en het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
4.1 Grondwet
Het woonrecht wordt beschermd onder andere door artikel 10 van de
Grondwet. Het eerste lid van dit artikel luidt: «Ieder heeft, behoudens bij
of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn
persoonlijke levenssfeer.» De initiatiefnemers zijn van mening dat deze
bepaling in het bijzonder geldt voor een kwetsbare groep die extra
bescherming verdient, zoals weeskinderen.
4.2 EVRM
Het woonrecht wordt in het EVRM beschermd door artikel 8. Het eerste lid
van dit artikel luidt: «Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven,
zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en correspondentie.» De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

7

initiatiefnemers zijn wederom van mening dat deze bepaling in het
bijzonder geldt voor een het recht op respect voor het gebruik van de
woning voor een kwetsbare groep zoals weeskinderen. In deze doelgroep
komt het recht op respect voor zijn of haar gezinsleven en woning bij
elkaar.
Voor woningcorporaties betekent dit voorstel een beperking van het
eigendomsrecht. Het eigendomsrecht is beschermd in artikel 1 van het
Eerste Protocol bij het EVRM. Dit recht biedt iedere natuurlijke of
rechtspersoon het recht op een ongestoord genot van zijn eigendom. Het
eigendomsrecht kan gerechtvaardigd beperkt worden als die beperking
voorzien is bij wet, noodzakelijk is in het algemeen belang en ze proportioneel is. Een beperking van het eigendomsrecht in de zin van artikel 1 van
het Eerste Protocol bij het EVRM kan bestaan uit ontneming of regulering
van eigendom. Met het voorgestelde recht voor weeskinderen om het
huurcontract te kunnen voortzetten van het 16e tot en met het 27e
levensjaar en om een tijdelijke huurkorting te kunnen krijgen voor een
korte periode tot en met hun 23e levensjaar wordt het eigendomsrecht
voor woningcorporaties beperkt. De voorgestelde initiatiefwet voldoet aan
de voorwaarden voor een beperking van het eigendomsrecht. Zo wordt de
huurbescherming voor weeskinderen door middel van dit wetsvoorstel
vastgelegd in nationale wetgeving. Het wetsvoorstel dient ook een
algemeen belang, namelijk het bieden van huurbescherming aan een
kwetsbare groep: weeskinderen. Ook is het wetsvoorstel proportioneel.
Het gaat om een betrekkelijk kleine groep aan wie voor een betrekkelijk
korte periode een tijdelijke huurkorting moet worden gegeven. Bovendien
is het wetsvoorstel uitsluitend van toepassing op woningcorporaties, die
al het algemeen belang dienen om huishoudens met een laag inkomen te
huisvesten.
Ook artikel 17 van het Handvest van de grondrechten van de Europese
Unie bepaalt dat ieder recht heeft de goederen die hij rechtmatig heeft
verkregen te bezitten, te gebruiken, erover te beschikken en ze te
vermaken. Uitdrukkelijk wordt de mogelijkheid geboden om het gebruik
van de goederen bij wet te regelen, voor zover het algemeen belang dit
eist. De initiatiefnemers zijn van mening dat er bij deze vorm van
regulering sprake is van een beperking van het eigendomsrecht die wordt
gerechtvaardigd vanwege het algemene belang.
5. Overwogen alternatieven
In dit hoofdstuk worden alternatieven met betrekking tot dit wetsvoorstel
afgewogen.
5.1 Gedragscode
Zoals eerder in dit wetsvoorstel is beschreven, heeft de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op basis van de expertgroep
een gedragscode opgesteld voor woningcorporaties om uithuiszettingen
van weeskinderen te stoppen.24 De initiatiefnemers betwijfelen met
Stichting WeesWijzer of een gedragscode wel voldoende zekerheid biedt.
De initiatiefnemers willen weeskinderen een wettelijke zekerheid bieden.
Zonder wettelijke zekerheid bestaat er immers nog altijd het risico dat een
woningcorporatie de keuze maakt om een weeskind uit huis te zetten.

24

Het eerste punt en de bijlage van Kamerstukken II, 2020/21, 2021Z23957, brief regering d.d.
20 december 2021 «Stand van zaken maatregelen ter bescherming van jongvolwassen wezen
in huurwoningen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

8

5.2 Tijdelijk huurcontract op initiatief van het weeskind
Dit wetsvoorstel is gericht op het recht op het voortzetten van het
huurcontract van het 16e tot en met het 27e levensjaar. De initiatiefnemers
hebben het alternatief overwogen om in dit wetsvoorstel het weeskind het
recht te geven op eerst een tijdelijk huurcontract van twee jaar voor de
huidige corporatiewoning en vervolgens op een nieuw huurcontract voor
een passendere corporatiewoning van het 16e tot en met het 27e
levensjaar. Op deze manier krijgt het weeskind eerst twee jaar de tijd om
te rouwen in het ouderlijk huis. Het voordeel van een tijdelijk huurcontract
is dat het weeskind na twee jaar vanuit de huidige, eventueel grote
corporatiewoning naar een kleinere, eventueel passendere corporatiewoning voor één of twee personen kan gaan. De initiatiefnemers zijn
echter van mening dat een tijdelijk huurcontract het weeskind alsnog
stress en onzekerheid geeft. De vraag is ook voor welk probleem een
tijdelijk huurcontract een oplossing is. Een deel van de weeskinderen zal
al in een kleine, passende corporatiewoning wonen en dan is er geen
probleem. Een ander deel van de weeskinderen zal met twee of meer
broers en zussen zijn en voor hen is de huidige, eventueel grote corporatiewoning juist passend en ook geen probleem. Kortom, het voordeel
weegt niet op tegen het nadeel en de vraag is voor welk probleem een
tijdelijk huurcontract een oplossing is. Uiteraard hebben woningcorporaties altijd de ruimte geheel vrijblijvend een kleinere, eventueel
passender corporatiewoning aan te bieden.
5.3 Tijdelijk huurcontract op initiatief van de woningcorporatie
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft naast de
eerdergenoemde gedragscode op basis van de expertgroep in een
ministeriële regeling woningcorporaties de ruimte gegeven om het
weeskind een tijdelijk huurcontract van maximaal twee jaar te geven voor
de huidige corporatiewoning.25 Omdat woningcorporaties de ruimte nu al
hebben om deze keuze te maken maar deze ruimte vaak niet wordt benut,
zijn de initiatiefnemers van mening dat die ministeriële regeling onvoldoende toegevoegde waarde heeft. Dat voorstel is bovendien uitsluitend
gericht op weeskinderen vanaf het 18e levensjaar.
5.4 Woningcorporaties en particuliere verhuurders
Dit wetsvoorstel is gericht op woningcorporaties. Omdat woningcorporaties het algemeen belang dienen, kan het eigendomsrecht gerechtvaardigd meer beperkt worden. De initiatiefnemers hebben het alternatief
overwogen om dit wetsvoorstel te richten op woningcorporaties en
particuliere verhuurders. Omdat particuliere verhuurders niet het
algemeen belang dienen, kan het eigendomsrecht gerechtvaardigd
minder beperkt worden. De initiatiefnemers betwijfelen of de wettelijke
zekerheid voor weeskinderen om het huurcontract te kunnen voortzetten
van het 16e tot en met het 27e levensjaar en om een tijdelijke huurkorting
te kunnen krijgen binnen de grenzen van het eigendomsrecht van
particuliere verhuurders gerechtvaardigd kan worden. De initiatiefnemers
willen weeskinderen deze wettelijke zekerheid echter wel geven. De
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft bovendien
recent het voorstel gedaan om te werken aan een ministeriële regeling die

25

Staatscourant 2021, 47921 en het tweede punt van Kamerstukken II, 2020/21, 2021Z23957, brief
regering d.d. 20 december 2021 «Stand van zaken maatregelen ter bescherming van jongvolwassen wezen in huurwoningen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

9

is gericht op woningcorporaties en particuliere verhuurders.26 Vanuit de
praktijk kennen de initiatiefnemers ook geen voorbeelden van weeskinderen die op straat zijn gezet door particuliere verhuurders. Sterker,
sommige particuliere verhuurders tonen wel de bereidheid om
barmhartige keuzes te maken voor weeskinderen zoals in de casus van
Annica uit Didam. Zij is op straat gezet door een woningcorporatie en
heeft na een oproep in de landelijke media een woning aangeboden
gekregen van een particuliere verhuurder.27 De reden dat de initiatiefnemers geen voorbeelden kennen over particuliere verhuurders, is
waarschijnlijk dat de meeste particuliere verhuurders slechts één of twee
woningen verhuren en hun huurders persoonlijk kennen. Dan zet je een
weeskind niet op straat.
6. Financiële gevolgen
De financiële gevolgen van dit wetsvoorstel zullen voor woningcorporaties verwaarloosbaar zijn. Elk jaar worden er in Nederland gemiddeld 82
jongeren in de leeftijd van 16 en 30 jaar wees, waarvan naar schatting
circa gemiddeld 40 jongeren in de leeftijd van 16 en 23 jaar. Die laatste
groep is de groep voor wie woningcorporaties een huurkorting moeten
geven. De gemiddelde sociale huurprijs is 561 euro per maand en de
huurtoeslaggrens voor jongeren in de leeftijd van 16 en 23 jaar is 442 euro
per maand.28 De huurkorting die zal worden gegeven is dus gemiddeld
119 euro per maand per wees en de totale huurkorting gemiddeld 59.000
euro per jaar. Dit bedrag zal de eerste 7 jaar van dit wetsvoorstel
opbouwen, totdat de uitstroom van weeskinderen uit de groep in de
leeftijd van 16 en 23 jaar ongeveer even groot is als de instroom. Omdat
weeskinderen gemiddeld 3,5 jaar in deze leeftijdsgroep zitten, zal de totale
huurkorting die wordt gegeven structureel naar schatting circa 200.000
euro per jaar zijn. Op een totale huuropbrengst van circa 16 miljard euro
per jaar en ook nog eens verdeeld over ruim 300 woningcorporaties zullen
de financiële gevolgen voor woningcorporaties verwaarloosbaar klein zijn.
Bovendien zal de leeftijd dalen van 23 naar 21 jaar vanaf 2024 in lijn met
het coalitieakkoord «Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst,
waardoor de financiële gevolgen voor woningcorporaties nog kleiner
worden. De initiatiefnemers zijn bovendien van mening dat dit een
kerntaak van woningcorporaties is die woningcorporaties al hadden
moeten uitvoeren en die aansluit bij de huidige systematiek van tijdelijke
huurkorting.
II Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Met de voorgestelde toevoeging aan artikel 274 lid 1 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek wordt een nieuwe grond toegevoegd voor opzegging
van de huurovereenkomst. Als de huur op grond van artikel 54d van de
Woningwet is voortgezet, kan de verhuurder de huurovereenkomst
opzeggen als de nieuwe huurder de leeftijd van achtentwintig jaar heeft
bereikt.

26

Het derde punt van Kamerstukken II, 2020/21, 2021Z23957, brief regering d.d. 20 december
2021 «Stand van zaken maatregelen ter bescherming van jongvolwassen wezen in
huurwoningen»
27
https://www.gelderlander.nl/montferland/lezer-helpt-dakloze-annica-19-aan-een-huis-naoverlijden-van-haar-ouders~abe01e978/
28
https://aedesdatacentrum.nl/dashboard/dashboard--aedes-datacentrum/ontwikkelinghuurprijzen-2, geraadpleegd op 16 december 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

10

Artikel II
Artikel 54c
Met het voorgestelde eerste lid wordt voor toegelaten instellingen een
algemene informatieplicht geïntroduceerd richting medebewoners van de
overleden huurder. Dit betekent dat de medebewoner op grond van het
tweede lid niet eerder dan twee weken maar wel uiterlijk binnen een
maand na overlijden van de huurder bij aangetekende brief moeten
worden geïnformeerd over zijn contractuele rechten en plichten. Op deze
manier wordt geborgd dat medebewoners in een vroeg stadium worden
geïnformeerd over bijvoorbeeld wanneer de huur eindigt en welke
mogelijkheden zij eventueel hebben om de huur (tijdelijk) voort te zetten.
Omdat de verhuurder via de informatieplicht betrokken is bij de voortzetting van de huur op grond van het voorgestelde artikel 54d, is ervoor
gekozen om artikel 54d niet toe te voegen aan de meldplicht uit artikel
270a van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Dit zou voor de medebewoner een onnodige administratieve last opleveren.
Artikel 54d
Met het eerste lid wordt geregeld dat de bewoner die voldoet aan de
voorwaarden zoals opgenomen in het tweede lid de huur kan voortzetten
bij overlijden van de huurder van een woning van een toegelaten
instelling. De bewoner kan de huur voortzetten totdat hij de leeftijd van
achtentwintig jaar bereikt. Dit is een aanvulling op artikel 268, tweede lid,
van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Indien de bewoner de huur voor
onbepaalde tijd wil voortzetten zonder bijzondere opzeggingsgrond, kan
hij daartoe krachtens het tweede lid van artikel 268 van Boek 7 van het
Burgerlijk Wetboek nog steeds een vordering instellen. Vereist is dan wel
dat de bewoner een duurzame gemeenschappelijke huishouding met de
overleden huurder had. Bij inwonende kinderen wordt echter doorgaans
geen duurzame gemeenschappelijke huishouding verondersteld, omdat
verwacht wordt dat deze kinderen op een goed moment op zichzelf gaan
wonen.29
Tevens wordt met het eerste lid afgeweken van artikel 268, zesde lid, van
Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Dat lid bepaalt dat de huur van een
woning na het overlijden van de huurder eindigt na twee maanden als er
geen personen zijn die aanspraak kunnen maken op voortzetting van de
huur. Verder wordt artikel 268, eerste lid, tweede volzin, van Boek 7 van
het Burgerlijk Wetboek van overeenkomstige toepassing verklaard. Dit
betekent dat de bewoners ook kunnen afzien van het voortzetten van de
huur op grond van dit lid door de huur binnen zes maanden na het
overlijden van hun ouder of ouders op te zeggen.
Volledigheidshalve wordt erop gewezen dat de vereisten uit artikel 268,
derde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek niet van overeenkomstige toepassing zijn verklaard. Dit betekent dat er voor het voortzetten
van de huur op grond van het eerste lid geen sprake hoeft te zijn van een
duurzame gemeenschappelijke huishouding (onderdeel a) en er geen al
dan niet benodigde huisvestingsvergunning hoeft niet te worden overlegd
(onderdeel c). Voor het voortzetten van de huur is tevens niet vereist dat
de bewoner zijn financiële draagkracht aantoont (onderdeel b).
Voorts geldt voor minderjarige bewoners dat de wettelijke vertegenwoordiger toestemming moet geven voor het kunnen voortzetten van de huur
op grond van dit lid. Uit artikel 234 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
29

Zie onder meer HR 12 maart 1982, ECLI:NL:HR:1982:AG4340, NJ 1982/352, en HR 8 oktober
2004, ECLI:NL:HR:2004:AQ7364, NJ 2004/658.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

11

volgt immers dat minderjarigen nog niet handelingsbekwaam zijn om
zonder toestemming van hun wettelijke vertegenwoordiger een huurovereenkomst te sluiten.
Het voorgestelde tweede lid bepaalt aan welke voorwaarden de bewoner
moet voldoen om de huur op grond van het eerste lid te kunnen voortzetten. Het voorgestelde onderdeel a bepaalt dat de bewoner de leeftijd
van zestien jaar moet hebben bereikt, maar niet ouder mag zijn dan
zevenentwintig jaar. Vanaf een leeftijd van zestien jaar is het in beginsel
aannemelijk dat een minderjarige op zichzelf kan wonen, bijvoorbeeld als
student. Voor de leeftijd van maximaal zevenentwintig jaar is gekozen,
omdat jongeren tot en met die leeftijd aanspraak kunnen maken op een
jongerencontract, bedoeld in artikel 274c van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek. Voorts bepaalt het voorgestelde onderdeel b dat de bewoner op
het moment van overlijden zijn hoofdverblijf heeft bij de overleden
huurder. Het voorgestelde onderdeel c bepaalt daarnaast dat de bewoner
door het overlijden van de huurder ouderloos is geworden. Dit houdt in
dat de bewoner niet een nog levende ouder heeft die het juridisch
ouderschap over hem heeft op grond van het Nederlands burgerlijk recht.
Met het voorgestelde derde lid wordt met ouderloos gelijkgesteld het kind
dat nog wel een overlevende ouder heeft, maar met wie nauwelijks tot
geen contact meer is. Daarvan is sprake als er ten minste drie jaar
voorafgaand aan het overlijden van de andere ouder niet gezamenlijk de
zorg was over de bewoner, bedoeld in het tweede lid. Ook is daarvan
sprake indien de bewoner meerderjarig is, maar er in die afgelopen drie
jaar niet een nauwe betrekking met de overlevende ouder was. Op deze
manier wordt geregeld dat ook bewoners die nog een andere overlevende
ouder hebben die de afgelopen drie jaar niet betrokken is geweest bij de
zorg voor hen dan wel met wie zijn de afgelopen drie jaren geen of zeer
beperkt contact hebben gehad, gebruik kunnen maken van de voorgestelde regeling voor weeskinderen.
Om ook ouderloze jongeren die de leeftijd van drieëntwintig jaar nog niet
hebben bereikt aanspraak te kunnen laten maken op huurtoeslag als de
huurprijs van de woning op dat moment te hoog is om daarvoor in
aanmerking te komen, regelt het voorgestelde vierde lid dat de huurprijs
wordt verlaagd tot het bedrag, bedoeld in artikel 13, eerste lid, onder b,
van de Wet op de huurtoeslag. Dat is het bedrag van de maximale huur
die geldt voor jongeren tussen 18 en 23 jaar. Met het vierde lid wordt
afgeweken van artikel 246 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Als de
bewoner de leeftijd van drieëntwintig jaar heeft bereikt, kan de huurprijs
op grond van het voorgestelde vijfde lid weer worden verhoogd. Dit is
eveneens een afwijking van artikel 246 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek. Op het verhogen van de huurprijs op grond van het vijfde lid is
voorts artikel 248 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek van overeenkomstige toepassing verklaard. Dit betekent dat, indien toepassing wordt
gegeven aan het vijfde lid, niet tevens de huurprijs kan worden verhoogd
door toepassing te geven aan een beding in de huurovereenkomst of door
een wijze als voorgeschreven in de artikelen 252, 252a, 252c en 253 van
die wet. Ook heeft het tot gevolg dat de inhaalhuurverhoging voor
gereguleerde huurwoningen en geliberaliseerde huurwoningen van
toegelaten instellingen is geregeld via het tweede respectievelijk derde lid
van artikel 248 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.
Het voorgestelde zesde lid bevat een regeling voor het geval er meerdere
bewoners op grond van het eerste lid de huur zouden kunnen voortzetten,
bijvoorbeeld wanneer er meerdere broers en/of zussen nog bij hun ouder
wonen. In dat geval zet het oudste kind de huur voort op grond van het
eerste lid. De andere broers en/of zussen worden dan medehuurder, mits

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

12

zij op het moment van overlijden van hun ouder de leeftijd van zestien
jaar hebben bereikt. Vanaf die leeftijd zouden zij immers ook op grond van
het eerste lid de huur kunnen voortzetten. Dit is een afwijking van artikel
266, eerste lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, waarin is bepaald
dat de echtgenoot of geregistreerde partner van de huurder van
rechtswege medehuurder is. Bij vertrek van het oudste kind kunnen de
jongere broers en/of zussen de huur voortzetten gedurende de periode dat
het oudste kind de huur kon voortzetten op grond van het eerste lid. Dit
betekent dat de jongere broers of zussen niet telkens de huur als
medehuurder kunnen voortzetten totdat zij zelf de leeftijd van achtentwintig jaar bereiken.
Koerhuis
Van der Plas
Grinwis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 999, nr. 3

13