Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 359

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 november 2011
In deze brief ga ik in op de inhoudelijke sturing van cao’s en de ruimte
voor sectoraal maatwerk bij het algemeen verbindend verklaren van
cao-bepalingen (avv). Eind september heb ik aangekondigd met u van
gedachten te willen wisselen over het avv-instrument, in relatie tot het
bereiken van beleidsdoelen (Kamerstukken II, 2011/12, 29 544, nr. 338).
Voor verschillende beleidsonderwerpen heeft de Tweede Kamer gevraagd
het avv-instrument sturend in te zetten om daarmee de inhoud van cao’s
te beïnvloeden. Daartoe zijn de motie-Koşer Kaya en de motie-Sterk, De
Jong en Azmani aangenomen. Deze moties vragen uitsluitend die cao’s
algemeen verbindend te verklaren waarin afspraken zijn opgenomen over
banen voor respectievelijk mensen met een arbeidsbeperking en mensen
met een afstand tot de arbeidsmarkt (Kamerstukken II, 2010–11, 29 544,
nrs. 309 en 311).
In het regeerakkoord is opgenomen dat alleen cao’s die aandacht
besteden aan leeftijdsbewust personeelsbeleid en duurzame inzetbaarheid (scholing) algemeen verbindend worden verklaard. Afspraken in
cao’s hierover kunnen eraan bijdragen dat werknemers inzetbaar blijven,
ook op latere leeftijd. Dit is voor werkgevers van belang omdat zij zowel
op korte als op lange termijn gebaat zijn bij kwantitatief hoogwaardige
werknemers die zich blijven ontwikkelen. Voor werknemers is het van
belang om een goede positie op de arbeidsmarkt te blijven behouden.
Met de afspraken die in het pensioenakkoord met sociale partners zijn
gemaakt, is invulling gegeven aan de wens om meer aandacht te
besteden aan leeftijdsbewust personeelsbeleid en duurzame inzetbaarheid in cao’s.

kst-29544-359
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

1

1. Arbeidsvoorwaarden(vorming) en de rol van de overheid
Het terrein van de (collectieve) arbeidsvoorwaardenvorming is primair de
verantwoordelijkheid van sociale partners. De overheid heeft echter op
drie verschillende manieren invloed op dat wat werkgevers en
werknemers afspreken.
Ten eerste formuleert de overheid arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving
met minimumvoorschriften, verbodsbepalingen en doelbepalingen als
kader. Het gaat dan onder meer om de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, de Arbeidstijdenwet, de Arbeidsomstandighedenwet, de
Wet arbeid en zorg en de Wet flexibiliteit en zekerheid. Deze formele en
algemeen geldende wetgeving functioneert als ondergrens voor sectorale
cao-afspraken. Op onderdelen is in de wetgeving bepaald dat er bij cao
van kan worden afgeweken (driekwart-dwingend recht). Dit is bijvoorbeeld het geval bij het aantal tijdelijke contracten dat achtereenvolgens
kan worden afgesloten.
Ten tweede ondersteunt de overheid de zelfregulering met ordenende
wetgeving: de Wet op de CAO en de Wet AVV. Deze wetten bieden de
kaders waarbinnen sociale partners op basis van onderhandelingsvrijheid
en contractvrijheid zelf de arbeidsvoorwaarden kunnen regelen. Het doel
van deze kaders is het ondersteunen van werkgevers en werknemers om
goede en passende afspraken te maken over arbeidsvoorwaarden. Het
algemeen verbindend verklaren van cao-bepalingen heeft als beoogd
effect concurrentie op arbeidsvoorwaarden te voorkomen en onderbieding door niet- of anders-georganiseerden te verhinderen. Door de Wet
AVV hebben partijen de zekerheid dat als zij iets afspreken, dit ook voor de
hele sector zal gelden. Dit is een prikkel om afspraken te maken over
zaken die het bedrijfsbelang overstijgen (zoals scholing).
Ten derde oefent de overheid indirect invloed uit op de inhoud van cao’s
door middel van centrale overleggen. Kenmerkend voor ons land is dat de
overheid en de sociale partners door middel van gesprekken komen tot
onderlinge afspraken. Dit gebeurt onder meer via het Voor- en Najaarsoverleg. De afspraken en centrale akkoorden die tot stand komen zijn
richtinggevend voor de collectieve arbeidsovereenkomsten op sector- en
ondernemingsniveau, die op hun beurt weer doorwerken in de individuele
arbeidsovereenkomsten. De afspraken in het op 10 juni 2011 afgesloten
pensioenakkoord over duurzame inzetbaarheid zijn hiervan een
voorbeeld.
Pensioenakkoord en duurzame inzetbaarheid
In het kader van het pensioenakkoord heeft het kabinet afspraken
gemaakt met sociale partners over leeftijdsbewust personeelsbeleid
en duurzame inzetbaarheid. De Stichting van de Arbeid heeft
hiervoor de ’Beleidsagenda 2020; investeren in participatie en
inzetbaarheid’ opgesteld. De beleidsagenda richt zich op scholing,
vitaliteit, mobiliteit, arbeidskosten en productiviteit en re-integratiekansen en werkhervattingskansen voor oudere werknemers. De
aanbevelingen in de Beleidsagenda 2020 moeten er toe leiden dat
decentrale sociale partners afspraken maken op cao-niveau.
Om te beoordelen of sociale partners genoeg inspanningen leveren
worden de afspraken over duurzame inzetbaarheid op cao-niveau
gemonitord. In de Najaarsrapportage cao-afspraken 2011 zal een
eerste beeld worden gegeven over de mate waarin in cao’s aandacht
is voor duurzame inzetbaarheid. Het kabinet is voornemens om
medio 2012, een jaar na de afspraken met sociale partners, de balans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

2

op te maken en te bezien of via de ingeslagen weg het beoogde doel
wordt bereikt. Dan zal ook worden bezien of eventuele aanvullende
maatregelen nodig zijn.
2. Het beleid ten aanzien van algemeen verbindend verklaren
Op grond van de Wet AVV kunnen bepalingen van een bedrijfstak-cao –
die al voor een meerderheid van de mensen in die bedrijfstak gelden –
verbindend worden verklaard voor alle werkgevers en werknemers in die
bedrijfstak. Dit kan alleen op verzoek van één of meer (verenigingen van)
werkgevers of één of meer verenigingen van werknemers die partij zijn bij
de cao.
Toetsing
Het huidige avv-beleid is cao-volgend: de inhoud van de cao is geheel aan
cao-partijen. Het avv-besluit heeft uitsluitend betrekking op het bereik van
de cao en verandert niets aan de inhoud van de cao-bepalingen. In het
Besluit aanmelding van cao’s en het aanvragen van avv zijn de procedurele vereisten en vormvereisten vastgelegd waaraan bij het aanmelden
van cao’s, het aanvragen van avv en het verzoek tot dispensatie van avv
dient te zijn voldaan. In het Toetsingskader AVV staan de beleidsregels die
worden toegepast bij een verzoek tot avv en een verzoek tot dispensatie.
Het avv’en kent de volgende toetsingscriteria en procedurele eisen:
– de berekening van de representativiteit: beoordeling of cao-partijen
voldoen aan het meerderheidsvereiste;
– procedurele eisen, onder andere rondom bedenkingen en dispensatie;
– gronden waarop algemeen verbindend verklaring kan worden
geweigerd.
Algemeen verbindend verklaring van cao-bepalingen kan geweigerd
worden als een cao-bepaling bijvoorbeeld in strijd is met het recht of met
het algemeen belang. Het begrip algemeen belang is niet afgebakend. De
minister kan een bepaalde cao-afspraak in het licht van de sociale en
economische ontwikkeling als strijdig met het regeringsbeleid beoordelen
en op grond daarvan algemeen verbindend verklaring onthouden. Op die
wijze wordt het begrip algemeen belang vertaald naar «regeringsbeleid»,
dat zoveel mogelijk wordt geobjectiveerd. Vanwege de internationaalrechtelijk vastgelegde contractvrijheid kan beperkt invulling worden gegeven
aan het weigeren van avv op basis van strijdigheid met het algemeen
belang.
Bij avv moet tot slot ook rekening worden gehouden met de belangen van
derden in de betrokken bedrijfstak of daarbuiten. Er mag bijvoorbeeld
geen sprake zijn van het afsluiten of het onevenredig belemmeren van de
toegang tot de markt.
Bereik avv en handhaving
Van de 5,6 mln. werknemers die in 2011 onder een bedrijfstak-cao vallen,
wordt ongeveer 13% door avv gebonden (0,7 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

3

Reguliere arbeidsvoorwaarden cao’s en avv in cijfers

Bedrijfstak-cao’s
Waarvan avv’d
Direct gebonden werknemers
Door avv gebonden werknemers
Ondernemings-cao’s
Gebonden werknemers
Totaal aantal cao’s
Totaal werknemers onder cao’s
Totaal aantal werknemers in Nederland (CBS Statline)

2007

2008

2009

2010

2011

198
111
4 449 500
770 500
517
588 000
715
5 808 000
7 424 000

192
105
4 644 500
676 000
524
543 000
716
5 863 500
7 553 000

190
104
4 699 500
855 500
558
594 500
748
6 149 500
7 487 000

188
110
4 954 200
843 800
521
574 100
709
6 372 100
7 451 000

185
92
4 869 000
728 500
503
531 000
688
6 128 500
n.n.b.

Bron: SZW Voorjaarsrapportage cao-afspraken en CBS Statline.

De maximale geldigheidsduur van avv is 2 jaar voor een reguliere
arbeidsvoorwaarden-cao. Voor cao-fondsen is de maximale avv-duur
5 jaar. In de praktijk duurt een avv-periode van reguliere cao’s ongeveer
1 jaar en van cao-fondsen 3,5 jaar. De handhaving van de cao is een zaak
van cao-partijen onderling. Als een cao algemeen verbindend verklaard is
kunnen zij bij de handhaving wel de hulp inschakelen van de Arbeidsinspectie. Naleving van algemeen verbindend verklaarde bepalingen kan
uiteindelijk alleen via de civiele rechter worden afgedwongen.
Dispensatie
Bedrijven of sub-bedrijfstakken met een eigen rechtsgeldige cao kunnen
verzoeken om van avv uitgezonderd te worden (dispensatie). Tot 2007
kregen bedrijven of subsectoren met een eigen cao vrijwel automatisch
dispensatie van de algemeen verbindend verklaarde cao. Dit dispensatiebeleid is in 2007 aangescherpt vanwege enkele incidenten waarbij de
onafhankelijkheid van de bij de dispensatie-cao betrokken vakbond in het
geding was. Bedrijven of subsectoren met een eigen cao kunnen sinds
2007 gedispenseerd worden als voldaan is aan de eis van onafhankelijkheid van cao-partijen. De onafhankelijkheid moet bij het dispensatieverzoek worden onderbouwd. Daarnaast dienen dispensatieverzoekers te
beargumenteren waarom toepassing van de algemeen verbindend
verklaarde cao-bepalingen redelijkerwijze niet kan worden gevergd. Avv is
de hoofdregel geworden en dispensatie de uitzondering daarop. Uit een
evaluatie van dit beleid is gebleken dat dispensatie na de aanscherping
nog steeds mogelijk is, maar dat bedrijven en subsectoren moeite hebben
met het onderbouwen van het dispensatieverzoek (Kamerstukken II,
2009/10, 29 544, nr. 217).
3. Maatschappelijke en macro-economische effecten van avv
Het beoogde effect van avv is concurrentie op arbeidsvoorwaarden te
voorkomen en onderbieding te verhinderen. Daarnaast kent avv een
aantal andere (mogelijke) maatschappelijke en macro-economische
effecten. Het precieze effect van avv op de arbeidsmarkt is lastig te
bepalen.
Uit onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de werkgevers –
waaronder ook ongeorganiseerden – het cao- en het avv-instrument
positief waardeert. Avv draagt bij aan stabiele arbeidsverhoudingen.
Collectieve afspraken bevorderen evenwichtige arbeidsverhoudingen en
arbeidsrust. Hiermee vormen ze een belangrijke randvoorwaarde voor een
positieve sociaaleconomische ontwikkeling. In Nederland wordt relatief
weinig gestaakt en worden veel resultaten geboekt door overleg tussen de
sociale partners en het kabinet. Daarnaast kan door avv andere, met name
sectorale, wet- en regelgeving door de overheid beperkt blijven. Met avv

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

4

worden de transactiekosten voor bedrijven verlaagd. Individuele
werkgevers hoeven niet zelf over de arbeidsvoorwaarden te onderhandelen.
Het algemeen verbindend verklaren van cao-bepalingen ondersteunt
cao-afspraken die het bedrijfs- of sectorbelang overstijgen. Dit zijn
bijvoorbeeld afspraken over scholing, intersectorale mobiliteit en de
civielrechtelijke handhaving van cao’s. Door avv gaat er geen negatief
concurrentie-effect uit van het opnemen van dergelijke afspraken in de
cao. Een werkgever zal intersectorale scholing in een cao opnemen, met
de bijbehorende loonkosten, als hij weet dat de concurrenten ook zijn
gebonden aan een dergelijke afspraak.
Avv is ook belangrijk in het kader van het vrij verkeer van werknemers. Dit
vrije verkeer heeft geleid tot een toenemend aantal arbeidsmigranten uit
Midden- en Oost-Europa. Avv zorgt voor gelijke arbeidsvoorwaarden bij
grensoverschrijdende arbeid. Voor alle werknemers geldt hetzelfde loon,
ook voor werknemers die vanuit het buitenland zijn gedetacheerd. Dit
volgt uit de Europese Detacheringsrichtlijn die met de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid onder meer is geïmplementeerd in
de Wet AVV. Avv is daarmee een belangrijk instrument in de strijd tegen
oneerlijke concurrentie en onderbetaling van arbeidsmigranten.
Er is geen eenduidig effect van avv op de loonontwikkeling. Uit sommige
studies blijkt dat avv een loonopdrijvend effect kan hebben. Uit onderzoek
van de Arbeidsinspectie blijkt dat het avv-beleid in Nederland geen
loonopdrijvend effect heeft (Arbeidsvoorwaardenontwikkelingen in 2006).
De vakbeweging stelt de looneis vast, waarbij rekening wordt gehouden
met de prijsontwikkeling, productiviteitsontwikkeling en algemene
economische ontwikkelingen zoals werkloosheid. Een hoge werkloosheid
is aanleiding voor een gematigde looneis.
Inherent aan avv is dat de flexibiliteit van de arbeidsvoorwaardenvorming
voor individuele werkgevers en werknemers wordt beperkt. Avv-beleid
kan hierdoor een negatief effect hebben op de innovatie van cao’s en kan
voor ondernemingen de mogelijkheid belemmeren om de arbeidsvoorwaarden snel aan te passen aan wijzigende marktomstandigheden. Door
avv worden ook bepalingen die minder wenselijk zijn of kosten met zich
meebrengen opgelegd aan derden. Het gaat bijvoorbeeld om ontziebepalingen voor ouderen, zoals extra verlofdagen of arbeidsduurverkorting,
die (het aannemen van) oudere werknemers relatief duur maken. Tot slot
kan avv de betrokkenheid van de individuele werknemers en werkgevers
bij de arbeidsvoorwaardenvorming beperken.
De conclusie is dat het avv-instrument verschillende positieve effecten
kent. Avv draagt bij aan stabiele verhoudingen en ondersteunt zaken die
het bedrijfs- en sectorbelang overstijgen. Tegelijkertijd is er ook reden om
kritisch te kijken naar de minder wenselijke effecten en de mogelijkheden
om die te voorkomen. Daarbij gaat het met name om flexibiliteit en ruimte
voor maatwerk voor bedrijven die gebonden zijn aan algemeen
verbindend verklaarde cao-bepalingen.
4. Sturend avv
In het regeerakkoord is opgenomen dat alleen cao’s die aandacht
besteden aan leeftijdsbewust personeelsbeleid en duurzame inzetbaarheid (scholing) algemeen verbindend worden verklaard. De door de
Tweede Kamer aangenomen moties vragen de regering om bedrijfstakcao’s alleen nog voor algemeen verbindend verklaring in aanmerking te
laten komen als er voldoende afspraken in staan over banen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

5

respectievelijk mensen met een arbeidsbeperking en mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt.
Sturend avv kan onder andere worden vormgegeven door een inhoudelijke beoordeling van cao-bepalingen voordat deze al dan niet algemeen
verbindend worden verklaard. In het Toetsingskader AVV kan bijvoorbeeld
worden vastgelegd wat er in cao’s moet staan over het in dienst nemen
van mensen met een arbeidsbeperking. Alleen cao’s met afspraken over
gedeeltelijk arbeidsgeschikten komen dan in aanmerking voor avv.
Sectoren worden dus geconfronteerd met een keuze. Het opnemen van
dergelijke afspraken betekent dat de cao voor avv in aanmerking kan
komen. Als de sector daar belang aan hecht zal ze dit in overweging
nemen. Het is echter ook goed mogelijk dat een sector besluit om geen
aanvullende afspraken te maken en de cao niet voor avv in aanmerking te
laten komen. Het achterliggende beleidsdoel – meer mensen met een
arbeidsbeperking in dienst nemen – is daarmee voor deze sector niet
behaald. Als gevolg van deze vorm van sturend avv gelden ook de
primaire arbeidsvoorwaarden niet meer voor de gehele bedrijfstak. Dit
kan ook de reactie oproepen dat partijen in een sector geen afspraken
willen maken over zaken die bedrijfs- of bedrijfstakoverstijgend zijn, zoals
scholing.
Het opnemen van afspraken over gedeeltelijk arbeidsgeschikten als
avv-voorwaarde leidt dus niet automatisch tot meer afspraken. Het kan
zelfs leiden tot minder afspraken over (andere) zaken die het publieke
belang raken. Los van deze gedragseffecten zal vanwege het subjectieve
karakter van de inhoudelijke beoordeling van cao-bepalingen rond ieder
avv-besluit discussie ontstaan, welke uiteindelijk kan uitmonden in
rechterlijke procedures. Inhoudelijke eisen aan de cao zullen al snel leiden
tot een toenemend aantal bedenkingen tegen avv-verzoeken.
Het kabinet geeft de voorkeur aan het indirect sturen van de inhoud van
cao’s via centrale afspraken met sociale partners die vervolgens richtinggevend zijn voor cao’s. Zo zijn in het pensioenakkoord afspraken gemaakt
met sociale partners om invulling te geven aan de wens om meer
aandacht te besteden aan duurzame inzetbaarheid in cao’s. Om te
beoordelen of sociale partners genoeg inspanningen leveren worden de
afspraken op cao-niveau gemonitord. Op basis van de monitoring zullen
kabinet en sociale partners in gesprek blijven over de voortgang en
kunnen zo nodig nadere maatregelen worden overwogen. Dit kunnen
nadere inspanningen zijn van sociale partners, maar ook wet- en
regelgeving die het maken van concrete afspraken stimuleren.
Mochten aanvullende maatregelen nodig zijn dan kan dat op verschillende
manieren. Sturend avv in de vorm van een strikte inhoudelijke toets heeft,
zoals eerder beschreven, grote kans op een averechts effect, het
belemmert maatwerk en de uitvoering is complex. Een meer open vorm
van sturend avv, waarbij cao-partijen verplicht zijn de centrale afspraken
op te nemen in een actieplan, zou aansluiten bij de behoefte aan
effectievere centrale afspraken en laat ruimte voor maatwerk. De ruimte
voor maatwerk in cao’s is van belang omdat de arbeidsmarktproblematiek
en de sociaaleconomische situatie per sector verschilt. Daarom zijn per
sector andere maatregelen nodig. Het biedt ook ruimte om activiteiten die
niet in de cao zelf staan in beeld te brengen. In het actieplan kunnen
partijen laten zien hoe zij zich in de sector concreet inzetten voor
bijvoorbeeld de participatie van mensen aan de onderkant van de
arbeidsmarkt. Zonder actieplan volgt geen avv. De centrale afspraken
krijgen aldus een direct vervolg in de vorm van een actieplan per sector,
zonder dat er bemoeienis is met de precieze inhoud van het actieplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

6

5. Meer sectoraal maatwerk
De specifieke sociaaleconomische situatie in een sector of subsector kan
vragen om specifieke cao-afspraken. Daarom is het goed om in relatie tot
avv ook te kijken naar de ruimte voor maatwerk in sectoren en de ruimte
voor een eigen cao, ofwel het kunnen afwijken van algemeen verbindend
verklaarde cao’s.
Het Tweede Kamerlid Van Hijum heeft begin oktober aangegeven een
fundamentele discussie te willen voeren over de ruimte voor maatwerk.
De centrale vraag is of er voldoende ruimte is voor maatwerk bij
algemeen verbindend verklaarde cao’s voor branches. De gedachte is dat
bedrijven en banen in crisistijd gered kunnen worden door (tijdelijk) niet
de afgesproken loonsverhoging uit te betalen. De overheid moet volgens
de heer Van Hijum in zijn algemeenheid meer maatwerk mogelijk maken
voor afspraken tussen werkgevers en werknemers over de arbeidsvoorwaarden.
De behoefte aan maatwerk en decentralisatie bij de arbeidsvoorwaardenvorming past inderdaad bij een steeds meer gedifferentieerde samenleving. De economische ontwikkelingen vereisen dat bedrijven en
(sub)branches hun arbeidsvoorwaarden goed en snel kunnen aanpassen
aan veranderende marktomstandigheden. Deze marktomstandigheden
verschillen sterk voor subbranches en soms ook voor individuele
bedrijven. Het cao- en avv-beleid moet de ruimte voor maatwerk en
flexibiliteit niet in de weg staan en moet het aanpassingsvermogen van
het bedrijfsleven ondersteunen.
De ruimte voor maatwerk wordt onder meer bepaald door het dispensatiebeleid zoals dat is vastgelegd in het Toetsingskader AVV. Ik ben
voornemens om te bezien hoe het dispensatiebeleid aangepast kan
worden aan de toenemende behoefte aan maatwerk en flexibiliteit van
bedrijven en subsectoren. Daartoe zal ik in het eerste kwartaal van 2012
een nieuw kader voorleggen, zowel aan de Stichting van de Arbeid als aan
belanghebbenden die niet gelieerd zijn aan de Stichting.
6. Conclusie
Het kabinet wil resultaten op het terrein van de arbeidsvoorwaarden
primair bereiken via centrale afspraken met sociale partners. Sturend
algemeen verbindend verklaren van cao-bepalingen is pas aan de orde op
het moment dat centrale afspraken tot onvoldoende resultaat leiden.
Indien nadere maatregelen noodzakelijk blijken kan sturend avv ingezet
worden. Vanwege de beperkingen en nadelen van een inhoudelijke toets
gaat mijn voorkeur uit naar een meer open vormgeving. Een meer open
invulling van sturend avv in de vorm van een sectoraal actieplan zou aan
sectoren de ruimte bieden om maatwerk te bereiken in de maatregelen op
het terrein van duurzame inzetbaarheid en arbeidsparticipatie. Zoals
afgesproken in het pensioenakkoord zal ik op basis van de ontwikkeling in
cao’s medio 2012 bezien of aanvullende maatregelen nodig zijn.
Daarnaast heb ik de intentie om een nieuwe balans aan te brengen in het
dispensatiebeleid, waardoor meer ruimte ontstaat voor maatwerk binnen
sectoren. Die balans moet recht doen aan de waarde van het
avv-instrument en tegelijkertijd verdere decentralisatie en ruimte voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

7

maatwerk mogelijk maken. Ik zal in het eerste kwartaal van 2012 een
nieuw kader voorleggen aan de Stichting van de Arbeid en aan belanghebbenden die niet gelieerd zijn aan de Stichting.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 544, nr. 359

8