Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 918

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
en enige andere wetten op het terrein van de
financiële markten (Wijzigingswet financiële
markten 2015)

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 27 februari 2014 en het nader rapport d.d. 8 april 2014,
aangeboden aan de Koning door de minister van Financiën. Het advies
van de Afdeling advisering van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 6 januari 2014, no. 2014000003, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, mede namens de
Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering van de Raad
van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot
wijziging van de Wet op het financieel toezicht en enige andere wetten op
het terrein van de financiële markten (Wijzigingswet financiële markten
2015), met memorie van toelichting.
Het voorstel bevat, als onderdeel van de jaarlijkse wijzigingscyclus van
nationale regelgeving op het terrein van de financiële markten, een
omvangrijk aantal wijzigingen van wetten op dat terrein.
De Afdeling advisering van de Raad van State maakt opmerkingen over de
uitbreiding van de geschiktheids- en betrouwbaarheidseis en over de
toezending van ingediende klachten aan de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) en
de mogelijke opschorting van de behandeling van de klacht. Ten aanzien
van de uitbreiding van de geschiktheids- en betrouwbaarheidseis merkt
de Afdeling op dat in de toelichting nader dient te worden gemotiveerd
waarom het voor het mitigeren van door banken en verzekeraars te
nemen risico’s noodzakelijk is om verantwoordelijken op lagere niveaus
binnen de organisatie aan een geschiktheidseis te onderwerpen.
De Afdeling wijst er verder op dat door het voorstel de verhouding tussen
de verantwoordelijkheid van de onderneming en de verantwoordelijkheid
van de overheid substantieel verschuift. De overheid neemt met dit
voorstel een verantwoordelijkheid op zich waarvan niet duidelijk is of deze
1

kst-33918-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

1

waargemaakt kan worden. Ook gaat de Afdeling in op enige EU-rechtelijke
aspecten en maakt zij enkele meer technische opmerkingen.
De Afdeling is van oordeel dat in verband met het voorgaande aanpassing
van het wetsvoorstel en de toelichting wenselijk is.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 6 januari
2014, nr. 2014000003, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van
wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
27 februari 2014, nr. No. W06.13.0468/III, bied ik U hierbij aan.
Het voorstel geeft de Afdeling aanleiding tot het maken van diverse
inhoudelijke opmerkingen. Voor de reactie hierop zal de volgorde van
opmerkingen zoals de Afdeling in haar advies hanteert worden
aangehouden.
1. Onderscheiden verantwoordelijkheden
De Afdeling hecht eraan vooraf, in algemene zin, een opmerking te maken
over het onderscheiden van de verantwoordelijkheid van het bestuur van
de financiële instelling enerzijds en de verantwoordelijkheid van de
overheid anderzijds. De grens tussen beide verantwoordelijkheden is de
laatste jaren in beweging, nu vanwege de financiële crisis vanaf 2008 door
de overheid krachtig moest worden opgetreden. De reden daarvoor lag in
het gegeven dat de financiële sector een bijzondere sector is vanwege zijn
essentiële functie voor onze economische en maatschappelijke bedrijvigheid. De overheid heeft daarom een bijzondere verantwoordelijkheid
jegens de financiële sector om toezicht te houdende en voorwaarden te
scheppende gericht op stabiliteit. Dit heeft sinds 2008 tot een reeks van
wetten geleid. Het doel hiervan is om te komen tot een gezonde en
stabiele financiële sector die dienstig is aan de maatschappij. Daarbij is
een deel van die wijzigingen ingegeven door de wens van de wetgever
om het nemen van onverantwoorde risico’s zo veel als mogelijk te
voorkomen.
De Afdeling onderschrijft dit doel. De Afdeling meent evenwel, dat bij
deze aangescherpte publieke verantwoordelijkheid de balans met de
primaire verantwoordelijkheid van het bestuur van de financiële onderneming voor de stabiliteit van zijn instelling niet verloren mag gaan. Op
dat niveau ligt de verantwoordelijkheid voor het dagelijkse reilen en zeilen
en de interne bedrijfsvoering. De laatste jaren is ook gebleken dat die
primaire verantwoordelijkheid van het bestuur benadrukt moet worden.
Daaronder valt ook het versterken en waarborgen van het normbesef
onder de medewerkers van de financiële instelling. De leiding van de
financiële instelling kan daarop aangesproken worden en wordt daarvoor
verantwoordelijk gehouden.
De Afdeling beziet de voorstellen voor uitbreiding van de
betrouwbaarheids- en geschiktheidseis voor personen werkzaam bij een
bank of verzekeraar, en de uitbreiding van de verplichting tot het afleggen
van een eed of belofte door medewerkers van bepaalde financiële
instellingen in deze context. De Afdeling heeft eerder geadviseerd over de
bredere invoering van een eed of belofte voor werknemers van financiële
ondernemingen.2 Zij verwijst daarnaar.

2

Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 12 november 2012 over het
Wijzigingsbesluit financiële markten 2013 (W06.12.0382/III).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

2

1. Onderscheiden verantwoordelijkheden
De Afdeling verwijst voor haar opmerkingen over de eed of belofte voor –
kort gezegd – degenen die het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk
kunnen beïnvloeden en degenen met klantcontact naar een eerder
advies3. In dat advies merkt ze op dat er vanouds een grote terughoudendheid is met betrekking tot een verplichte eed of belofte; een wettelijke
verplichting bestaat alleen voor publieke ambten en ambtenaren en voor
een beperkt aantal gereglementeerde professionele beroepen, aldus de
Afdeling. In die gevallen is volgens de Afdeling, anders dan bij
medewerkers van financiële ondernemingen, sprake van de uitoefening
van publiek gezag of zijn de personen die gehouden zijn een eed of
belofte af te leggen te beschouwen als de exponent of personificatie van
de onderneming dan wel dragen deze personen (eind)verantwoordelijkheid voor het handelen van de onderneming.
Ik onderschrijf dat terughoudendheid moet worden betracht met de
introductie van een verplichte eed of belofte. Ik ben echter van oordeel dat
een eed of belofte voor medewerkers van financiële ondernemingen is
aangewezen. Het vertrouwen van de consument in financiële ondernemingen is ernstig geschaad, mede door omvangrijke incidenten die zich
de afgelopen periode op de financiële markten hebben voorgedaan. De
introductie van een eed of belofte voor medewerkers van financiële
ondernemingen kan bijdragen aan benodigd herstel van vertrouwen in de
financiële onderneming en daarmee de financiële markten. De eed of
belofte is een waardevol instrument om het belang te onderstrepen van
de centrale normen en waarden waar de financiële sector voor staat en
om de bewustwording daarvan te versterken bij de persoon die de eed of
belofte aflegt. Ik ben van oordeel dat het van belang is dat niet alleen het
hogere management een eed of belofte aflegt en naleeft, maar dat ook
bepaalde medewerkers binnen de organisatie dit doen. Ook medewerkers
op werkvloerniveau moeten zich immers ten volle bewust zijn van de
gedragsregels die hen persoonlijk aangaan en ervan doordrongen zijn dat
werken in de financiële sector maatschappelijke verantwoordelijkheid met
zich brengt; een maatschappelijke verantwoordelijkheid die het afleggen
van een eed of belofte rechtvaardigt. Los van het vorenstaande ben ik van
oordeel dat degenen die het risicoprofiel van de financiële onderneming
wezenlijk kunnen beïnvloeden of degenen met klantcontact, naast de
beleidsbepalers, te beschouwen zijn als de (ethische) personificatie van de
onderneming. Het vertrouwen van de consument in bijvoorbeeld een
bank, wordt immers grotendeels bepaald door bijvoorbeeld het contact
dat hij heeft met de medewerkers van de bank, zoals een hypotheekadviseur.
Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat aan de systematiek van de Wet
op het financieel toezicht (Wft) niet wordt getornd; de eed of belofte voor
medewerkers maakt onderdeel uit van de integere en beheerste bedrijfsvoering van financiële ondernemingen. Het is aan de financiële onderneming om ervoor zorg te dragen dat deze medewerkers een eed of
belofte afleggen en de daaraan ten grondslag liggende normen naleven.

3

Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 12 november 2012 over het
Wijzigingsbesluit financiële markten 2013 (W06.12.0382/III).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

3

2. Uitbreiding geschiktheids- en betrouwbaarheidseis
Ingevolge artikel 3:9 Wft dient de betrouwbaarheid van personen die het
beleid van de financiële onderneming (mede) bepalen buiten twijfel te
staan.4 Ingevolge artikel 3:8 Wft dient voor personen die het dagelijks
beleid van de financiële onderneming bepalen tevens vast te staan dat zij
daartoe geschikt zijn.5
Het voorgestelde artikel I, onderdelen S en T, breidt de kring van personen
op wie de geschiktheids- en betrouwbaarheidseis van toepassing is uit
naar alle «personen werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bank
of verzekeraar met zetel in Nederland, die verantwoordelijk zijn voor
natuurlijke personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de
onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden.» In de toelichting wordt
hierover opgemerkt dat «door te verlangen dat personen verantwoordelijk
voor medewerkers die het risicoprofiel van de financiële onderneming
wezenlijk (kunnen) beïnvloeden, geschikt en betrouwbaar zijn, kan beter
worden tegengegaan dat onder hun verantwoordelijkheid risico’s worden
genomen die de stabiliteit van en het vertrouwen in de financiële sector in
gevaar brengen.»6
De Afdeling merkt hierover het volgende op.
a. Kring van personen
Het onderhavige voorstel breidt de kring van personen die onder het
bereik van de geschiktheids- en betrouwbaarheidseis vallen uit tot
personen [...] «die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen wier
werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen
beïnvloeden.» Daarbij leidt de Afdeling uit de toelichting af dat het begrip
«werkzaamheden die een wezenlijke invloed (kunnen) hebben op het
risicoprofiel van de financiële onderneming» ruim moet worden opgevat.
Zo wordt in de toelichting opgemerkt dat «voor de bepaling van de
activiteiten die een wezenlijke invloed (kunnen) hebben op het risicoprofiel van de financiële onderneming, niet alleen moet worden gekeken
naar de financiële risico’s van deze activiteiten maar ook naar de
niet-financiële risico’s. Ook niet-financiële risico’s, zoals juridische,
reputatie- en IT-risico’s, kunnen immers een wezenlijke invloed hebben op
het risicoprofiel van een onderneming.»7

4

Bestuurders zijn normaal gesproken de personen die het beleid bepalen. Bij medebeleidsbepalers kan bij voorbeeld gedacht worden aan de commissarissen.
5
Onder personen die het dagelijks beleid bepalen worden verstaan degenen die de beleid- en
besluitvorming gericht op het dagelijks daadwerkelijk uitoefenen van het bedrijf bepalen. Het
betreft potentieel een bredere groep dan de bestuurders van de onderneming omdat ook
personen die geen bestuurders zijn zodanige invloed kunnen hebben dat zij feitelijk het
dagelijks beleid bepalen. Commissarissen vallen hier niet onder, maar worden in artikel 3:8 Wft
apart aangewezen als functionarissen die onder de geschiktheidseis vallen.
6
Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 2b.
7
Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel 3:17b, derde alinea.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

4

Wie onder de reikwijdte van deze uitbreiding vallen, wordt in het voorstel
niet nader omschreven.8 Ziet de Afdeling het goed dan wordt de kring van
personen die na inwerkingtreding van het onderhavige voorstel aan een
betrouwbaarheids- en geschiktheidseis wordt onderworpen aanmerkelijk
vergroot. Het betreft immers een ieder die binnen een bank of verzekeraar
verantwoordelijkheid draagt voor personen wier werkzaamheden het
risicoprofiel van de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden. Er is
geen beperking aangebracht ten aanzien van het niveau binnen de
organisatie waar de verantwoordelijke werkzaam is; het kan aldus zowel
een «lagere» afdelingsmanager als het hoofd compliance betreffen. Aldus
is, zo meent de Afdeling, sprake van een discrepantie tussen de tekst van
het voorstel en de toelichting waarin onder meer wordt opgemerkt dat
slechts ongeveer 650 personen verantwoordelijk zijn voor werkzaamheden die het risicoprofiel wezenlijk kunnen beïnvloeden.9 De Afdeling
meent dat in dit verband de tekst van het voorstel en de toelichting met
elkaar in overeenstemming moeten worden gebracht.
De Afdeling merkt vervolgens op dat in het systeem van de Wft maar ook
van het Burgerlijk Wetboek, het een interne aangelegenheid van de
financiële instelling is om in de eigen organisatie te bewerkstelligen dat
voor de onderneming relevante risico’s worden beheerst. De wet stelt in
dat verband eisen aan de onderneming als zodanig.10 Het bestuur van de
instelling is voor de naleving daarvan verantwoordelijk. De Afdeling merkt
op dat met de uitbreiding van de door de overheid opgelegde geschiktheidseis het toezicht zodanig uitgebreid wordt dat op de overheid een veel
verder strekkende verantwoordelijkheid dan thans komt te rusten. De
overheid trekt immers de beoordeling van de geschiktheid (vaardigheden,
kennis en professioneel gedrag) van medewerkers onder het niveau van
de (dagelijks) beleidsbepalers, mede aan zich.
De wet vereist dat personen die binnen de reikwijdte van de
geschiktheids- en betrouwbaarheidseis vallen bij voortduring aan die
eisen voldoen. Die continue verantwoordelijkheid geldt de onderneming
en betreft, zoals hierboven opgemerkt, ook de overheid die met het
voorstel die verantwoordelijkheid breder aan zich trekt. De Afdeling merkt
op dat een verdergaande verantwoordelijkheid voor de overheid ook met
zich kan brengen dat de overheid (in de praktijk De Nederlandsche Bank)
ook breder aanspreekbaar wordt op de (continue) invulling van die
verantwoordelijkheid.
De Afdeling is, mede in het licht van hetgeen zij onder 1. heeft opgemerkt,
van oordeel dat door het voorstel de verhouding tussen de verantwoordelijkheid van de onderneming en de verantwoordelijkheid van de overheid
substantieel verschuift. Daarnaast merkt de Afdeling op dat de overheid
met dit voorstel een verantwoordelijkheid op zich neemt waarvan niet
8

In de toelichting wordt opgemerkt dat onder personen die verantwoordelijk zijn voor
medewerkers die het risicoprofiel van de financiële onderneming wezenlijk kunnen
beïnvloeden, niet wordt verstaan de brede categorie van personen die betrokken zijn bij de
uitvoering van dergelijke werkzaamheden, maar alleen de smallere categorie van personen die
(eind)verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van die werkzaamheden. [...] Voor de invulling
van deze groep personen met betrekking tot banken mogelijk aansluiting gezocht kan worden
bij Bindende Technische Standaarden die worden ontwikkeld door de Europese Bankautoriteit
in het kader van de richtlijn CRD IV. In deze BTS, die nu nog in ontwikkeling zijn, is een aantal
categorieën van personen opgenomen «wier beroepsactiviteiten een wezenlijke invloed
hebben op het risicoprofiel» van de ondernemingen die onder het bereik van die richtlijn
vallen. Voor de invulling met betrekking tot deze doelgroep bij verzekeraars kan aansluiting
worden gezocht bij de eventuele nadere uitwerkingen van de verplichtingen aangaande
sleutelfunctionarissen, aldus de toelichting. Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf
2b.
9
Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 13.
10
Bijvoorbeeld artikel 3:17 Wft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

5

duidelijk is of deze waargemaakt kan worden. Zij adviseert in de
toelichting de uitbreiding van het geschiktheids- en betrouwbaarheidseis
dragend te motiveren en zo nodig het voorstel aan te passen.
b. Beperking tot banken en verzekeraars
De thans geldende artikelen 3:8 en 3:9 Wft zijn van toepassing op
betaalinstellingen, clearinginstellingen, elektronischgeldinstellingen,
entiteiten voor risico-acceptatie, banken, premiepensioeninstellingen en
verzekeraars. Ingevolge de artikelen 4:9 en 4:10 Wft gelden dezelfde eisen
ook voor beheerders, beleggingsmaatschappijen, beleggingsondernemingen, bewaarders, financiëledienstverleners en pensioenbewaarders.
De in artikel I, onderdelen S en T, voorgestelde uitbreiding is beperkt tot
banken en verzekeraars. De toelichting vermeldt dienaangaande dat zowel
bij banken als bij verzekeraars bepaalde risicovolle transacties de
stabiliteit van en het vertrouwen in de financiële sector in gevaar kunnen
brengen. Om die reden is de voorgestelde uitbreiding van de kring van op
geschiktheid en betrouwbaarheid te toetsen personen specifiek toegesneden op banken en verzekeraars, aldus de toelichting.11
De Afdeling onderkent dat voor banken geldt dat zij een bijzondere positie
innemen waar het gaat om de stabiliteit van en het vertrouwen in de
financiële sector. Dit geldt, wellicht in mindere mate, ook voor verzekeraars. Zij sluit echter niet uit dat bijvoorbeeld ook clearinginstellingen,
beheerders van grote beleggingsinstellingen, beleggingsondernemingen
of beleggingsmaatschappijen met bepaalde risicovolle transacties de
stabiliteit van en het vertrouwen in de financiële sector in gevaar kunnen
brengen. De Afdeling adviseert in de toelichting de keuze om de
uitbreiding van de geschiktheids- en betrouwbaarheidseis te beperken tot
banken en verzekeraars nader te motiveren.
De Afdeling adviseert de toelichting in het licht van het bovenstaande aan
te vullen en zo nodig het voorstel aan te passen.
c. Medewerkers onder verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar
De thans geldende artikelen 3:8 en 3:9 Wft zijn van toepassing op de daar
genoemde financiële ondernemingen met zetel in Nederland. Ingevolge
het voorgestelde artikel I, onderdelen S en T, zijn de geschiktheids- en
betrouwbaarheidseis van overeenkomstige toepassing op bepaalde
personen werkzaam onder verantwoordelijkheid van een bank of
verzekeraar met zetel in Nederland.
Het is niet duidelijk wat moet worden verstaan onder «werkzaam onder
verantwoordelijkheid van». Niet duidelijk is bijvoorbeeld in hoeverre de
bedoelde verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar met zetel in
Nederland zich ook uitstrekt tot, al dan niet in Nederland gevestigde,
dochterondernemingen met een beperkte operationele vrijheid. De
Afdeling wijst er daarbij op dat, indien is beoogd ook al dan niet in
Nederland gevestigde dochterondernemingen in deze regeling te
betrekken, het nog maar de vraag is of zij onder het bereik van de Wft
(kunnen) vallen.
De Afdeling adviseert de toelichting in het licht van het voorgaande aan te
vullen en zo nodig het voorstel aan te passen.

11

Memorie van toelichting, algemeen deel van de toelichting, paragraaf 2b.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

6

2. Uitbreiding geschiktheids- en betrouwbaarheidseis
a. Kring van personen
De Afdeling merkt op dat de kring van personen verduidelijking behoeft.
Ze vraagt zich af hoever de term «verantwoordelijk voor natuurlijke
personen» reikt omdat het om eenieder kan gaan die verantwoordelijkheid draagt voor personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van
de onderneming wezenlijk kunnen beïnvloeden, inclusief een «lagere»
afdelingsmanager.
Het onderhavige wetsvoorstel beoogt dat, naast personen die het beleid
bij banken en verzekeraars (mede)bepalen, de betrouwbaarheids- en
geschiktheidseis van toepassing wordt op andere cruciale functies.
Voorbeelden uit de memorie van toelichting zijn de functies van hoofd
compliance en hoofd juridische zaken van een bank. Personen in deze
functies zullen doorgaans beleidsbepalers adviseren, maar niet zelf het
beleid (mede) bepalen. Gezien de mogelijke impact van hun werkzaamheden op het (integere) beleid van de onderneming is het van groot
belang dat dergelijke functies bij banken en verzekeraars vervuld worden
door personen die geschikt en betrouwbaar zijn. Uiteraard is het in eerste
instantie het bestuur van de onderneming dat zorg dient te dragen voor
het (integere) beleid van de onderneming maar vanwege het grote
maatschappelijke belang is een expliciete wettelijke norm die hoge eisen
stelt aan de betrouwbaarheid en geschiktheid van cruciale functies bij
banken en verzekeraars te rechtvaardigen. Dit maakt het immers voor de
toezichthouder mogelijk om (preventief) toezicht op deze norm te houden
en in te grijpen waar nodig. Ik deel de opvatting van de Afdeling dat deze
extra verantwoordelijkheid waargemaakt moet kunnen worden en wil de
kring van personen dan ook niet te groot maken. Ook wil ik het de
ondernemingen niet te moeilijk maken om vacatures snel in te vullen en
hen niet met veel aanvullende administratieve handelingen belasten. Om
die reden zullen de eisen van geschiktheid en betrouwbaarheid slechts
diegenen betreffen die bijvoorbeeld wezenlijke invloed kunnen uitoefenen
op het aannamebeleid, de risicobeheersmaatregelen om fraudes te
voorkomen, en het beleggingsbeleid dat de handelaren nastreven. Bij een
grootbank of grote verzekeraar betreft dit enkele personen aan de top van
de bank, direct onder het echelon van beleidsbepalers en niet de gehele
managementlijn die zich daaronder bevindt. Bij kleine banken en
verzekeraars zal het doorgaans zo zijn, afhankelijk van de organisatie, dat
alle leidinggevenden die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen
wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk
kunnen beïnvloeden tevens beleidsbepaler (in het eerste echelon) zijn.
Deze kleine ondernemingen hoeven dan de kring die onder de geschiktheideis en betrouwbaarheideis vallen niet uit te breiden.
Omdat de omschrijving «personen verantwoordelijk voor natuurlijke
personen wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming
wezenlijk kunnen beïnvloeden» inderdaad een grote groep managers zou
kunnen omvatten, terwijl slechts de top van het management is bedoeld,
is ervoor gekozen om in het wetsvoorstel de eerder gekozen omschrijving
van de kring van personen te vervangen door «personen die een
leidinggevende functie vervullen direct onder het echelon van de
beleidsbepalers en die verantwoordelijk zijn voor natuurlijke personen
wier werkzaamheden het risicoprofiel van de onderneming wezenlijk
kunnen beïnvloeden». In de toelichting is de afbakening van deze
doelgroep uitgebreider beschreven. Zoals de Afdeling opmerkt moet het
begrip «werkzaamheden die een wezenlijke invloed (kunnen) hebben op
het risicoprofiel van de onderneming» inderdaad ruim worden opgevat
maar de wijzigingen in wettekst en in de toelichting verduidelijken dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

7

uitbreiding ziet op (een) enkele leidinggevende(n) per risicogebied en niet
eenieder die binnen een bank of verzekeraar verantwoordelijkheid draagt
voor de bedoelde risicovolle functies.
Op de hier beschreven manier kan mijns inziens waargemaakt worden dat
naleving van de norm door de onderneming zelf naar behoren kan
geschieden. Het biedt ook de toezichthouder handvatten om beter te
kunnen controleren dat ondernemingen adequate maatregelen treffen en
procedures hebben om betrouwbaarheid en geschiktheid continu te
borgen.
Een belangrijke reden om deze norm voor te stellen is daarnaast dat
banken en verzekeraars over minder signalen met betrekking tot iemands
betrouwbaarheid kunnen beschikken dan de AFM en DNB. Bijvoorbeeld
omdat DNB of AFM in het verleden al een (integriteits)onderzoek naar de
persoon heeft uitgevoerd vanwege een eerder incident. Ook kan de
toezichthouder informatie uit strafrechtdossiers ontvangen waarover
ondernemingen niet kunnen beschikken. Er wordt benadrukt dat dit de
onderneming er niet van ontslaat zelf onderzoek uit te voeren bij
referenten (eerdere werkgevers) en een verklaring omtrent gedrag op te
vragen. Tevens wordt benadrukt dat geen verschuiving van verantwoordelijkheden is beoogd van de onderneming naar de overheid, maar dat er
een aanvulling wordt voorgesteld op de verantwoordelijkheid die geheel
bij de onderneming blijft liggen. Mochten er gebreken worden geconstateerd dan is het primair aan de onderneming om in actie te komen. De
toezichthouders kunnen bestuursdwang toepassen in het onwaarschijnlijke geval dat de onderneming niet wil bijdragen aan een verbetertraject
aangaande de borging van de betrouwbaarheid en geschiktheid van
bedoelde medewerkers.
b. Beperking tot banken en verzekeraars
De Afdeling geeft terecht aan dat risicovolle transacties ook bij andere
ondernemingen dan banken en verzekeraars worden verricht. In de
toelichting is aangevuld dat de spill-over effecten (daarvan is sprake
indien een gebeurtenis binnen één onderneming grote gevolgen kan
hebben voor andere ondernemingen binnen een branche of zelfs
daarbuiten) zich vooral bij banken voordoen en in beperkte mate bij
verzekeraars. Die laatste groep dient overigens op grond van Europese
regelgeving (Solvency II richtlijn) al te voldoen aan de hier voorgestelde
uitbreiding van de doelgroep. Indien de toezichthouders echter op enig
moment ook bij andere branches dergelijke risico’s ontwaren, zal
overwogen worden deze branches tevens onder de uitbreiding van de
doelgroep te brengen.
c. Medewerkers onder verantwoordelijkheid van een bank of verzekeraar
De Afdeling merkt op dat niet duidelijk is wat onder «werkzaam onder
verantwoordelijkheid van» moet worden verstaan en vraagt zich af of daar
ook buitenlandse dochterondernemingen onder kunnen vallen. De
reikwijdte van de doelgroep is zo breed mogelijk omschreven omdat
anders het risico bestaat dat onwelwillende partijen zich aan de norm
onttrekken, bijvoorbeeld door risicovolle activiteiten naar buitenlandse
bijkantoren over te hevelen. De bedoeling is dus dat iedere hoge
leidinggevende die het risicoprofiel van zijn onderneming met zetel in
Nederland wezenlijk kan beïnvloeden onder de norm komt te vallen.
Hieronder vallen dus ook buitenlandse werknemers die werkzaamheden
verrichten bij bijkantoren van een Nederlandse bank of verzekeraar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

8

De terminologie «werkzaam onder verantwoordelijkheid van» is overigens
afkomstig van de norm omtrent vakbekwaamheid (4:9, tweede lid, Wft)
alwaar in de toelichting bij dat artikel is beschreven dat het werknemers of
andere natuurlijke personen betreft die onder verantwoordelijkheid van de
onderneming diensten verrichten, zoals uitzendkrachten en gedetacheerden.
3. EU aspecten
Het voorstel bevat, als onderdeel van de jaarlijkse wijzigingscyclus van
regelgeving op de financiële markten in beginsel alle aanpassingen die
een nationale achtergrond hebben. Wijzigingen die voortkomen uit
bijvoorbeeld de implementatie van Europese richtlijnen en verordeningen
maken hiervan geen deel uit. Dat neemt niet weg dat het primair en
secundair recht van de Europese Unie kaders vormen waarmee rekening
dient te worden gehouden. Dit geldt temeer op het terrein van de
financiële markten dat in niet onbelangrijke mate op Europees niveau
geharmoniseerd is. De Afdeling merkt op dat in de toelichting in
algemene zin en bij concrete voorstellen beperkt wordt ingegaan op de
verhouding tussen de diverse voorstellen en die Europese kaders.
De Afdeling wijst meer in het bijzonder op het voorgestelde artikel 3:62c
Wft waarin, kort gezegd, wordt bepaald dat het financiële ondernemingen
niet is toegestaan hun status als «systeemrelevante» instelling ten
behoeve van reclamedoeleinden te gebruiken. De Afdeling merkt op dat
het voorgestelde verbod niet is beperkt tot ondernemingen met zetel in
Nederland12 en zich dus tevens uitstrekt tot ondernemingen gevestigd in
andere lidstaten van de Europese Unie of de Europese Economische
Ruimte die hier financiële diensten aanbieden. Daarmee zijn de
bepalingen inzake het vrij verkeer van diensten van toepassing. De
memorie van toelichting besteedt geen aandacht aan de verenigbaarheid
van het voorstel met het Unie-recht.
De Afdeling adviseert de toelichting in het licht van het bovenstaande aan
te vullen.
3. EU aspecten
Met betrekking tot artikel 3:62c, dat verbiedt om in reclame-uitingen te
refereren aan systeemrelevantie, merkt de Afdeling op dat het niet is
beperkt tot ondernemingen met zetel in Nederland en zij adviseert de
toelichting aan te vullen. Naar aanleiding daarvan wordt het volgende
opgemerkt. In de versie van het wetsvoorstel die voor advies aan de
Afdeling is aangeboden, kon misschien onduidelijkheid bestaan over de
kring van ondernemingen waarop het artikel van toepassing was. Deze
mogelijke onduidelijkheid kon ontstaan doordat de tekst van artikel 3:62c
niet beperkt was tot ondernemingen met zetel in Nederland, terwijl dit
artikel wel was opgenomen in paragraaf 3.3.6A.1, met als opschrift
«financiële ondernemingen met zetel in Nederland». Bedoeld was het
verbod te laten gelden voor alle in het artikel genoemde ondernemingen
die in Nederland opereren, ongeacht of zij hun zetel in Nederland dan wel
daarbuiten hebben. Het advies van de Afdeling heeft aanleiding gegeven
artikel 3:62a in een aparte paragraaf op te nemen, waarvan het opschrift
niet langer is beperkt tot ondernemingen met zetel in Nederland. Artikel
3:62c, het enige artikel van deze paragraaf, bestaat uit twee leden. Het
eerste lid is van toepassing is op banken en bepaalde beleggingsonderne12

Het feit dat de bepaling is opgenomen in paragraaf 3.3.6A.1 «Financiële ondernemingen met
zetel in Nederland» maakt niet dat deze reikwijdte van het voorgestelde artikel 3:62c ook is
beperkt tot ondernemingen met zetel in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

9

mingen met zetel in Nederland en het tweede lid verklaart het eerste lid
van overeenkomstige toepassing op in Nederland opererende banken en
hetzelfde type beleggingsondernemingen met zetel buiten Nederland.
4. Procedure bij de accountantskamer
Ingevolge het voorgestelde artikel 25a, eerste lid, van de Wet tuchtrechtspraak accountants doet de secretaris van de accountantskamer periodiek
opgave van ingediende klachten, met een beschrijving van de aard en
inhoud van de klacht aan (a) de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en (b)
de voorzitter van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
(NBA). Het tweede lid bepaalt dat de secretaris desgevraagd, of op last
van de voorzitter van de accountantskamer, aan deze instanties een
afschrift van het klaagschrift en de reactie van betrokkene, de daarbij
gevoegde stukken en eventuele aanvullingen daarop, zendt. Het derde lid
bepaalt vervolgens dat de voorzitter van de accountantskamer op verzoek
van de AFM of de voorzitter van de NBA de behandeling van een klacht
voor ten hoogste zes maanden kan opschorten indien deze instanties
hebben aangegeven een onderzoek te verrichten of voornemens te zijn
een onderzoek te verrichten naar het handelen of nalaten waarop de
klacht betrekking heeft en dat onderzoek kan leiden tot het indienen van
een klacht door (en van) deze instanties.
De toelichting vermeldt dat de voorgestelde regeling wenselijk is gelet op
het feit dat tegen bepaalde gedragingen van accountants klachten worden
ingediend door zowel particuliere klagers als de AFM of de NBA. Ook
komt het voor dat klachten door particuliere klagers ongegrond worden
verklaard omdat zij over onvoldoende
bewijsmateriaal beschikken om de klachten goed te verwoorden en te
motiveren. Dit hangt volgens de toelichting veelal samen met een gebrek
aan deskundigheid bij particuliere klagers en het feit dat zij geen inzage
hebben in het (controle)dossier. De AFM en de voorzitter van de NBA
kunnen daarentegen, indien daartoe aanleiding is, wel inzage in het
controledossier verkrijgen en zij kunnen klachten doorgaans beter
verwoorden en uitgebreider en beter motiveren. De AFM en de NBA
hebben echter doorgaans een langere tijd nodig om een klacht voor te
bereiden. Indien in de tussentijd een onvoldoende gemotiveerde klacht
ongegrond wordt verklaard, kan de accountantskamer een latere klacht
over hetzelfde feitencomplex ingediend door de AFM of de NBA niet altijd
in behandeling nemen vanwege de mogelijke werking van het ne bis in
idem beginsel, zo stelt de toelichting. Wanneer de tuchtrechter dit
beginsel niet aan de orde acht, kan het voorgaande tot gevolg hebben dat
een eerst ongegronde klacht later alsnog gegrond wordt verklaard,
hetgeen vanuit het oogpunt van rechtszekerheid en efficiëntie ook
onwenselijk is. Om deze redenen wordt het wenselijk geacht dat de AFM
en de NBA op de hoogte worden gehouden van alle ingediende klachten.
Dat biedt hen de gelegenheid om zich te beraden of zij ook aanleiding zien
om een klacht in te dienen. Tevens is het wenselijk dat de behandeling van
een klacht tijdelijk door de tuchtrechter kan worden opgeschort opdat de
AFM of de NBA een eigen klacht over hetzelfde feitencomplex zorgvuldig
kan voorbereiden en indienen, aldus de toelichting.13

13

Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 8, onderdeel d.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

10

De Afdeling merkt op dat het niet gebruikelijk is om in het kader van een
juridische procedure de rechtsprekende instantie in zekere zin een actieve
«signaalfunctie» te geven in de richting van toezichthouders.14 Het is, zo
meent de Afdeling, niet aan een (tucht-)rechtelijk college om toezichthouders te attenderen op klachten die jegens onder toezicht staande
accountants zijn gerezen en die door de klager niet zelf bij de toezichthouders onder de aandacht zijn gebracht.
Daar komt bij dat ingevolge het tweede lid de accountantskamer op
verzoek van de toezichthouders of ambtshalve het procesdossier, zonder
tussenkomst van de in de procedure betrokken partijen, verstrekt aan de
toezichthouders. Dit is onwenselijk. De klager in een procedure bij de
accountantskamer staat normaliter niet onder toezicht van de AFM of
NBA, de toezichthouders kunnen aldus geen recht doen gelden op
informatie van de klager. Het «doorgeven» van informatie van de klager
aan de toezichthouders ligt in die zin niet in de rede.
Het door de accountantskamer verstrekken van door de klager in een
procedure ingebrachte informatie kan daarbij inbreuk maken op de
persoonlijke levenssfeer van de klager.
Teneinde tegemoet te komen aan de in de toelichting genoemde
problemen ligt het naar het oordeel van de Afdeling veeleer in de rede
potentiële klagers ertoe te bewegen zich tot de toezichthouders te wenden
alvorens formeel een klacht bij de accountantskamer wordt ingediend.
De Afdeling merkt ten slotte op dat op andere terreinen in het kader van
het tuchtrecht op verschillende wijzen is voorzien in een rol voor een
publiekrechtelijk orgaan van de beroepsgroep. Zo bepaalt artikel 46c van
de Advocatenwet dat klachten tegen advocaten worden ingediend bij de
deken van de orde waartoe zij behoren. Indien de klager daarom verzoekt,
is de deken hem behulpzaam bij het op schrift stellen van de klacht en
indien een ingediende klacht verduidelijking behoeft, is de deken de
klager daarbij op diens verzoek behulpzaam. Thans wordt in het kader van
het tuchtrecht voor accountants voor een alternatieve betrokkenheid
gekozen. De Afdeling meent dat nader moet worden bezien op welke wijze
de verschillende tuchtrechtelijke regelingen op elkaar dienen te worden
afgestemd.
De Afdeling adviseert het voorgestelde artikel 25a van de Wet tuchtrechtspraak accountants te schrappen.
4. Procedure bij accountantskamer
De Afdeling vraagt zich af of het wenselijk is dat de Autoriteit Financiële
Markten (AFM) en de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants
(NBA) op de hoogte worden gesteld van klachten die zijn ingediend bij de
accountantskamer. De Wet tuchtrechtspraak accountants (Wtra) regelt
thans dat de AFM en de NBA worden geïnformeerd over uitspraken van
de accountantskamer, het instellen van hoger beroep tegen deze
uitspraken en beslissingen van het College van Beroep voor het bedrijfsleven in hoger beroep.15 Het voorgestelde artikel 25a Wtra heeft tot doel
om de AFM en de NBA in een eerder stadium op de hoogte te doen
geraken van klachten die tegen accountants worden ingediend. Zodoende
kunnen zij een beter beeld krijgen van wat zich met betrekking tot een
14

Een uitzondering wordt gevormd door artikel 99 van de Wet op het notarisambt waarin is
bepaald dat afschriften van klachten tegen notarissen worden verzonden aan de KNB en het
Bureau financieel toezicht.
15
Artikelen 38, zevende lid, 43, derde lid en 46, eerste lid, van de Wet tuchtrechtspraak
accountants.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

11

beroepsuitoefenaar voordoet. Dit kan vervolgens aanleiding geven tot het
verrichten van (nader) onderzoek door deze instanties. Ook kunnen de
AFM of de NBA naar aanleiding hiervan een zelfstandige klacht indienen,
die doorgaans onderbouwd zal zijn met relevante informatie uit het
(controle)dossier, of andere handhavingmaatregelen treffen. Met het oog
op een efficiënte rechtspleging en ter bevordering van de kwaliteit van de
beroepsuitoefening is het wenselijk dat de AFM en de NBA tijdig worden
geattendeerd op ingediende tuchtklachten. De Afdeling merkt op dat het
niet gebruikelijk is dat een rechtsprekende instantie de toezichthouders op
de hoogte stelt van ingediende tuchtklachten. Andere wetten kennen
echter ook regelingen op grond waarvan de toezichthoudende en andere
instanties worden geattendeerd op tuchtrechtelijke klachten tegen de
onder toezichtstaande beroepsuitoefenaars alsmede eventuele procedures in hoger beroep. Zoals de Afdeling zelf in een voetnoot bij het
advies opmerkt, bepaalt artikel 99, eerste lid, van de Wet op het notarisambt dat afschriften van klachten tegen notarissen worden verzonden aan
de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie en het Bureau Financieel
Toezicht. Voorts kan de deken der Nederlandse orde van advocaten (de
landelijk deken), op grond van de Advocatenwet, zich alle stukken met
betrekking tot een klacht bij de raad van discipline doen overleggen,
indien hij overweegt om hoger beroep in te stellen tegen een beslissing
van de raad van discipline.16 Daartoe moet van een beslissing van de raad
van discipline ook een afschrift worden gestuurd aan de landelijk deken.17
Op grond van de Gerechtsdeurwaarderswet wordt een afschrift van het
beroepsschrift gezonden aan de minister van Veiligheid en Justitie, ook
wanneer de minister geen klager is in eerste aanleg.18
De Afdeling merkt voorts op dat het doorzenden van informatie van de
klager aan de toezichthouders onwenselijk is en kan leiden tot een inbreuk
op de persoonlijke levenssfeer van de klager. Naar aanleiding van deze
opmerking is het wetsvoorstel aangepast in dier voege dat de klager, bij
het indienen van zijn klacht, de accountantskamer kan verzoeken om de
opgave als bedoeld in het eerste lid en de betreffende processtukken
slechts in geanonimiseerde vorm aan de AFM en de NBA door te zenden.
Daarbij wordt wel opgemerkt dat de procedure bij de accountantskamer
een openbaar karakter heeft. Dit betekent dat bepaalde informatie van en
met betrekking tot de klager, waaronder ook de informatie die op grond
van artikel 25a Wtra aan de AFM en de NBA kan worden doorgezonden,
alsnog in de openbaarheid kan komen indien de klacht wordt behandeld.
Zo zal de door de klager ingebrachte informatie aan de orde komen
tijdens de behandeling ter zitting, welke in de regel in het openbaar
plaatsvindt. Ook zal deze informatie door de accountantskamer in de
uitspraak worden verwerkt, die op grond van artikel 38, zevende lid, van
de Wtra, aan de AFM en de NBA wordt gezonden. Daarnaast kan de
accountantskamer bij een intrekking van de klacht op grond van artikel 30
van de Wtra besluiten dat de klacht om redenen van algemeen belang
moet worden voortgezet door de AFM of de NBA. In een dergelijk geval
zullen de AFM en de NBA ook alle processtukken met betrekking tot een
bepaalde klacht ontvangen. Tot slot bepaalt artikel 30 van de Wet toezicht
accountantsorganisaties (Wta) dat de externe accountant aan de controlecliënt moet melden dat hij betrokken is bij een tuchtrechtsgeding met
betrekking tot een wettelijke controle bij de betreffende cliënt.
Naar aanleiding van de opmerking van de Afdeling over de mogelijkheid
van potentiële klagers om zich tot de toezichthouders te wenden alvorens
zij een klacht indienen, wordt opgemerkt dat klagers deze mogelijkheid
16

Artikel 56, tweede lid, van de Advocatenwet.
Artikel 50, eerste lid, onderdeel b, van de Advocatenwet.
18
Artikel 46, eerste lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet.
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

12

reeds tot op zeker hoogte hebben. Alhoewel de Wtra geen formele
betrokkenheid van deze instanties voorschrijft in de voorbereiding van
particuliere klachten, kunnen klagers de AFM en de NBA reeds attenderen
op (vermeende) schendingen van (gedrags)regels door accountants zodat
deze instanties een eigen onderzoek kunnen initiëren naar deze gedragingen. Daarnaast kunnen particuliere klagers zich wenden tot de NBA en
een klacht indienen bij de door de NBA ingestelde klachtencommissie.
5. Overige opmerkingen
a. Geregistreerde gedekte obligaties
Het voorgestelde artikel 3:33a Wft introduceert een formeelwettelijk kader
voor zogenoemde geregistreerde gedekte obligaties. Het betreft obligaties
die worden uitgegeven door banken waarbij door de uitgevende instelling
onderpand is afgezonderd als zekerheid voor die obligatie. Ingevolge het
voorgestelde artikel 3:33a Wft kan DNB zowel de uitgevende banken
opnemen in een register als de (categorieën) gedekte obligaties indien
aan bepaalde vereisten wordt voldaan.
a.1. Ingevolge het voorgestelde artikel 3:33a, eerste lid, Wft worden,
indien aan de in de onderdelen a en b genoemde voorwaarden wordt
voldaan, zowel de uitgevende bank als de door de bank uitgegeven of uit
te geven categorieën van gedekte obligaties door DNB opgenomen in een
openbaar register. Ingevolge het derde lid kan DNB de registratie van een
categorie obligaties doorhalen indien niet langer wordt voldaan aan de
voorwaarden genoemd in het eerste lid, onderdeel a. Ingevolge het vijfde
lid kan DNB de registratie van de uitgevende bank doorhalen indien niet
langer wordt voldaan aan de voorwaarden genoemd in het eerste lid,
onderdeel b, of het voorgestelde artikel 3:33b Wft. In het zevende lid
wordt ten slotte bepaald dat een uitgevende bank wier registratie is
doorgehaald niet over gaat tot uitgifte van obligaties behorende tot een
reeds geregistreerde categorie gedekte obligaties.
In de toelichting wordt niet ingegaan op de gevolgen van doorhaling van
de registratie van een categorie obligaties of van een uitgevende bank.
Met betrekking tot doorhaling van de registratie van een uitgevende bank
wordt slechts opgemerkt dat dit een verregaande sanctie is die niet alleen
de uitgevende instelling maar ook de obligatiehouders raakt.19 Ziet de
Afdeling het goed dan kan doorhaling van zowel een categorie obligaties
als van een uitgevende bank ook gevolgen hebben voor reeds uitgegeven
gedekte obligaties. Zij is van oordeel dat de toelichting op dit punt
verduidelijking behoeft.
De Afdeling adviseert in de toelichting nader in te gaan op de gevolgen
van doorhaling van een geregistreerde categorie gedekte obligaties en
doorhaling van een geregistreerde uitgevende bank.
a.2. Ingevolge het voorgestelde artikel 3:33a, vierde lid, Wft kan DNB in
het register vermelden dat een categorie gedekte obligaties voldoet aan
bepaalde eisen uit de verordening kapitaalvereisten. Het gevolg van deze
vermelding is, kort gezegd, dat voor deze obligaties een lagere risicoweging en aldus een lagere solvabiliteitseis geldt. Ingevolge artikel 3:33a,
vierde lid, besluit DNB deze vermelding te wijzigen «indien de omstandigheden daartoe aanleiding geven.» De Afdeling merkt op dat deze
bevoegdheid voor DNB onbepaald is. In de toelichting wordt gesuggereerd dat DNB tot wijziging zou moeten overgaan indien de bank niet
meer voldoet aan de voorwaarden uit de verordening kapitaalvereisten of
19

Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdeel EE.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

13

onvoldoende informatie aanlevert om te kunnen beoordelen of hiervan
sprake is.20 De Afdeling adviseert de bevoegdheid voor DNB om de
vermelding bedoeld in het voorgestelde artikel 3:33a, vierde lid, Wft te
wijzigen, hiertoe te beperken.
De Afdeling adviseert het voorstel in het licht van het voorgaande aan te
passen.
b. Overgang van zekerheidsrechten bij overdracht
Het voorgestelde artikel I, onderdeel NN, voegt twee leden toe aan artikel
3:159o Wft. In artikel 3:159o, tweede en derde lid, wordt, kort gezegd,
bepaald dat een overdracht op grond van een overdrachtsplan verrekenbedingen of zekerheidsrechten niet aantast. Uit de toelichting blijkt onder
meer dat wordt beoogd te expliciteren dat goederenrechtelijke rechten,
indien de zaak waarop zij zijn gevestigd wordt overgedragen aan een
derde, door de overdracht niet worden aangetast.
In de toelichting wordt hierover het volgende opgemerkt. «Met betrekking
tot zekerheidsrechten is het tweede deel van de volzin van het tweede lid
opgenomen («noch worden daardoor...»). Ten gevolge van deze zinsnede
kunnen zekerheidsrechten worden uitgeoefend tegen de probleeminstelling als de goederen niet mee overgaan en tegen de overnemer als dat
wél zo is. Eveneens stelt deze zinsnede buiten twijfel dat nevenrechten na
de overgang tegen de overnemer kunnen worden uitgeoefend. Thans
wordt ingegaan op de vraag of degene ten behoeve van wie een zakelijk
zekerheidsrecht is gevestigd, dit recht kan blijven uitoefenen wanneer het
goed waarop het zekerheidsrecht is gevestigd, overgaat. Dit kan de
rechthebbende inderdaad. Dat de rechthebbende dat kan doen volgt niet
alleen uit de tweede volzin van het tweede lid, maar ook uit het zaaksgevolg van een zakelijke recht. Dit zaaksgevolg komt erop neer dat de
rechthebbende zijn zakelijke recht kan uitoefenen ongeacht onder wie het
voorwerp van zijn recht zich bevindt. Voor het minder waarschijnlijke
geval dat de schuldeiser niet een zakelijk zekerheidsrecht maar een
persoonlijk zekerheidsrecht heeft bedongen, is in de tweede zin de
zinsnede «of andere rechten tot zekerheid» opgenomen.»21
De toelichting suggereert, zo meent de Afdeling, dat de rechthebbende op
een persoonlijk zekerheidsrecht dat recht na een overdracht kan uitoefenen jegens de derde die in het kader van een overdrachtsplan bepaalde
activa of passiva heeft overgenomen. De Afdeling vraagt in dit verband of
beoogd is om in het onderhavige wetsvoorstel in het kader van het
overdrachtsplan een ander regime te introduceren dan hetgeen volgt uit
het Burgerlijk Wetboek, aangezien aan persoonlijke zekerheidsrechten
geen zaaksgevolg toekomt. Indien dat beoogd is vergt de toelichting
aanvulling. Indien dat dat is niet beoogd vergt het voorstel aanpassing. De
Afdeling adviseert de toelichting te verduidelijken en het wetsvoorstel zo
nodig aan te passen.
c. Aanpassing recht op premie-incasso
Ingevolge het voorgestelde artikel I, onderdeel GGG, geldt het
zogenoemde automatische recht op premie-incasso voortaan alleen voor
bemiddelaars in
Schadeverzekeringen voor zover deze niet onder het provisieverbod
vallen. Het recht op premie-incasso is het recht van de bemiddelaar om
premies voor de verzekeraar te incasseren. De wijziging houdt verband
20
21

Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdeel EE.
Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdeel NN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

14

met de invoering van het provisieverbod dat beoogt financiële banden
tussen bemiddelaars en aanbieders (verzekeraars) zoveel mogelijk door te
snijden om zo ongewenste sturing te voorkomen. Schadeverzekeringen
die onder het provisieverbod vallen, worden om die reden in het tweede
lid ook uitdrukkelijk uitgezonderd van het automatische recht op premieincasso. Het gaat om betalingsbeschermers en individuele arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.
De Afdeling wijst er op dat, zoals ook in de toelichting wordt onderkend22,
het voor een bemiddelaar mogelijk blijft premies voor deze verzekeringen
te incasseren indien dit wordt overeengekomen tussen de verzekeraar en
bemiddelaar. Daarmee kan, indien dit wordt overeengekomen, de
financiële band en de daarmee samenhangende mogelijkheid van sturing,
aldus blijven bestaan. De toelichting wijst er weliswaar op dat bij
algemene maatregel van bestuur voor de situatie waarin bemiddelaar
premies incasseren regels kunnen worden gesteld, maar gaat hier verder
niet op in.
De Afdeling adviseert de toelichting in het licht van het voorgaande aan te
vullen.
5. Overige opmerkingen
a. Geregistreerde gedekte obligaties
Aan beide opmerkingen van de Afdeling met betrekking tot geregistreerde
gedekte obligaties is gevolg gegeven. Met betrekking tot opmerking a.1 is
in de toelichting opgenomen wat de gevolgen zijn voor obligatiehouders
van doorhaling van de registratie van de uitgevende bank. Daarnaast is de
opmerking van de Afdeling aanleiding geweest om de bevoegdheid om
de registratie van geregistreerde gedekte obligaties door te halen
(aanvankelijk opgenomen in artikel 3:33a, derde lid, van het voorstel) te
heroverwegen. Dit heeft er toe geleid dat het derde lid van artikel 3:33a is
geschrapt. Omdat de toezichthouder bij het verzoek tot registratie reeds
toetst of de activa die dienen ter dekking van de uit te geven obligaties zijn
afgescheiden van het vermogen van de uitgevende bank, is deze bepaling
overbodig en wekt zij onnodig de indruk dat obligatiehouders met een
dergelijke doorhaling rekening moeten houden.
Naar aanleiding van opmerking a.2 van de Afdeling is ervoor gekozen de
tweede volzin van artikel 3:33a, vierde lid (van de door de Afdeling
becommentarieerde versie) eveneens te schrappen. Daarin was bepaald
dat DNB tot wijziging van de vermelding zou kunnen overgaan indien de
omstandigheden hiertoe aanleiding geven. Zoals was opgemerkt in de
toelichting, was de bedoeling van deze zin enkel om ervoor te zorgen dat
DNB een vermelding dat een categorie geregistreerde gedekte obligaties
niet voldoet, wijzigt als op een later moment aan DNB blijkt dat deze wel
voldoen aan artikel 129 van de verordening kapitaalvereisten. Bij nader
inzien geeft de eerste volzin dit in combinatie met de toelichting
voldoende duidelijk aan. De tweede volzin was daarom overbodig en kon
aanleiding geven tot verwarring. In plaats daarvan is opgenomen dat een
nalaten van de uitgevende bank om voldoende informatie aan te leveren
om vast te stellen of een categorie geregistreerde gedekte obligaties leidt
tot het (weerlegbare) rechtsvermoeden dat de obligaties niet (meer)
voldoen aan de verordening kapitaalvereisten. Dit om te voorkomen dat
DNB de vermelding pas kan doorhalen nadat zij heeft vastgesteld dat de
geregistreerde gedekte obligaties daaraan niet voldoen.

22

Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdeel GGG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

15

De redactionele opmerkingen van de Afdeling hebben aanleiding gegeven
tot enkele wijzigingen. Daarnaast is van de gelegenheid gebruik gemaakt
om een additionele redactionele wijziging door te voeren en de delegatiebepaling van artikel 3:33b, derde lid, aan te vullen.
b. Overgang van zekerheidsrechten bij overdracht
Naar aanleiding van de vraag of beoogd is om in het onderhavige
wetsvoorstel in het kader van het overdrachtsplan een ander regime te
introduceren dan hetgeen volgt uit het Burgerlijk Wetboek, is de
toelichting op onderdeel NN aangevuld met een voorbeeld en met de
opmerking dat het wetsvoorstel inderdaad beoogt af te wijken van het
Burgerlijk Wetboek, namelijk van artikel 6:157, tweede lid.
c. Aanpassing recht op premie-incasso
De Afdeling wijst er op dat, zoals ook in de toelichting wordt onderkend23,
het voor een bemiddelaar mogelijk blijft premies voor deze verzekeringen
te incasseren indien dit wordt overeengekomen tussen de verzekeraar en
bemiddelaar. Daarmee kan, indien dit wordt overeengekomen, de
financiële band en de daarmee samenhangende mogelijkheid van sturing,
aldus blijven bestaan. De Afdeling merkt op dat in de toelichting
weliswaar staat dat bij algemene maatregel van bestuur voor de situatie
waarin bemiddelaars premies incasseren regels kunnen worden gesteld,
maar dat hier verder niet op ingegaan wordt. De Afdeling adviseert de
toelichting aan te vullen. De memorie van toelichting is in lijn met het
advies aangevuld.
6. Redactionele bijlage
De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele bijlage.
Aan de redactionele opmerkingen is aandacht besteed.
Tot slot is van de gelegenheid gebruik gemaakt om nog enkele aanpassingen aan te brengen in het wetsvoorstel en de memorie van toelichting.
Nadat het wetsvoorstel voor advies aan de Afdeling was aangeboden, is
de discussie in de sector over de wijziging inzake concernfinancieringsmaatschappijen voortgezet, in het bijzonder door financieringsmaatschappijen van buitenlandse concerns die minder goed in de gelegenheid
waren te reageren binnen de consultatietermijn. Dit heeft geleid tot het
voortgeschreden inzicht dat de aanscherping van de vergunningplicht niet
behoeft te gelden wanneer de moeder van het concern of de uitzettende
groepsmaatschappij onder toezicht staat in een door de minister
aangewezen staat die geen lidstaat is. De minister kan een staat aanwijzen
indien het aldaar uitgeoefende toezicht in voldoende mate waarborgen
biedt ten aanzien van de belangen die deze wet beoogt te beschermen.
Een dergelijke systematiek is niet nieuw; zij is reeds eerder in de Wft
toegepast, bijvoorbeeld met betrekking tot clearinginstellingen, herverzekeraars en afwikkelondernemingen. In dit kader wordt benadrukt dat de
financieringsmaatschappijen van concerns uit staten die vermoedelijk
zullen worden aangewezen ook thans niet vergunningplichtig zijn; voor
hen betekent het voortgeschreden inzicht dan ook geen verandering ten
opzichte van de huidige situatie. Voor de goede wordt opgemerkt dat het
voortgeschreden inzicht geen betrekking heeft op een moeder of
uitzettende groepsmaatschappij die onder toezicht staat van DNB of een
toezichthoudende instantie in een lidstaat. Zij zijn nu niet vergunning23

Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel I, onderdeel GGG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

16

plichtig, worden dat ook niet, en waren dat evenmin onder het
wetsvoorstel dat voor advies aan de Afdeling was aangeboden.
Voorts is van de gelegenheid gebruikgemaakt om de definitie van het
begrip «gelieerde entiteiten» in de voorgestelde wijziging van artikel 24b
van de Wet toezicht accountantsorganisaties nader te verduidelijken.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

17

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van
de Raad van State betreffende no. W06.13.0468/III
− In artikel I, onderdeel H, gewijzigde artikel 2:16, vierde lid, Wft de
noodzaak van het handhaven van het thans geldende onderdeel b,
bezien.
− Gelet op het in artikel I, onderdeel K, te wijzigen artikel 2:67 Wft, artikel
2:67b Wft bezien op doublures.
− Het in artikel I, onderdeel L, te wijzigen artikel 2:68 Wft, de wenselijkheid van het stellen van voorschriften, genoemd in artikel 2:67b, eerste
lid, onderdelen f en g, Wft bezien.
− In artikel I, onderdeel N, tweede lid, «Er wordt een lid toegevoegd,
luidende:» vervangen door: Er worden twee leden toegevoegd,
luidende.
− In het in artikel I, onderdeel N, in te voegen artikel 2:70, tweede lid, Wft
de voorwaarde van voorafgaande mededeling door de toezichthoudende instantie van de lidstaat van herkomst, van toepassing laten zijn
op beide onderdelen.
− Het in artikel I, onderdeel O, in te voegen derde lid, van artikel 2:70a
Wft formuleren als volgt: Een beheerder als bedoeld in het eerste of
tweede lid meldt haar voornemen om aan niet-professionele beleggers
aan te bieden aan de Autoriteit Financiële Markten.
− In het voorgestelde artikel 3:2, tweede lid, «onderdelen a en b»
vervangen door: onderdeel a.
− In het voorgestelde artikel 3:2, vijfde en zesde lid, «eerste, tweede en
derde lid» vervangen door: eerste tot en met vierde lid.
− In het voorgestelde artikel 3:2, zesde lid, «Indien een onderneming,
bedoeld in het vierde lid»: vervangen door: Indien een onderneming,
bedoeld in het eerste lid, aanhef.
− In het voorgestelde artikel 3:2, achtste lid, «de onderneming, bedoeld
in het vijfde lid, niet voldoet aan dat lid» vervangen door: de onderneming, bedoeld in het eerste lid, aanhef, niet voldoet aan het eerste tot
en met derde lid.
− In het voorgestelde artikel 3:33a, eerste lid, onderdeel b, Wft «aan
aanvullende regels» vervangen door: bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur te stellen regels.
− In het voorgestelde artikel 3:33a, tweede lid, Wft «de bij of krachtens
het eerste lid, onderdelen a en b, gestelde regels.»: het eerste lid,
onderdelen a en b.
− In het voorgestelde artikel 3:33a, derde lid, Wft «de regels bedoeld in»
schrappen.
− In het voorgestelde artikel 3:33a, zevende lid, «categorie geregistreerde
gedekte obligaties» vervangen door: geregistreerde categorie gedekte
obligaties. En voorts «de uitgevende bank heeft doorgehaald»
vervangen door: de registratie van de uitgevende bank heeft doorgehaald.
− In het voorgestelde artikel 3:33b Wft het eerste lid formuleren als volgt:
Een bank verstrekt over geregistreerde gedekte obligaties die door
haar zijn uitgegeven, tijdig informatie aan de Nederlandsche Bank aan
de hand waarvan deze kan vaststellen of wordt voldaan aan het bij of
krachtens artikel 3:33a, eerste, tweede en achtste lid, bepaalde.
− In het voorgestelde artikel 29a, derde lid, de artikelen 6111b en verder
van het Wetboek van Burgerlijke rechtsvordering van overeenkomstige
toepassing verklaren op de door de accountantskamer op te leggen
dwangsom.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 918, nr. 4

18