2023D45328

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over zijn brief van 12 oktober 2023 «Stand van zaken en vaccinatie
blauwtong» (Kamerstuk 30 669, nr. 23).
De voorzitter van de commissie,
Amhaouch
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

nds-tk-2023D45328

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
Antwoord / Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de achterliggende stukken. Naar aanleiding hiervan hebben deze leden nog enkele
vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie betreuren het dat het aantal gemelde
bedrijven met blauwtong inmiddels 4.000 nadert. Met een oversterfte van
1.000 dieren per dag is er sprake van een groot drama voor boeren en
dieren. Deze leden nemen dan ook met genoegen kennis van het initiatief
van het kabinet om aan de slag te gaan om een vaccin tegen blauwtong te
vinden. Hierover hebben deze leden nog wel enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat het kabinet aangeeft om met
farmaceutische bedrijven in gesprek te willen. Kan de Minister aangeven
welke concrete stappen hiertoe worden gezet, welke bedrijven hierbij
betrokken zijn en op welke termijn het vaccin mogelijk beschikbaar is?
De leden van de VVD-fractie zien de afgelopen jaren een toename van
ziekten in de veehouderij. Denk bijvoorbeeld aan de vogelgriep-epidemie
en signalen over de opkomst van het Westnijlvirus. Deze leden maken zich
zorgen over de toename van deze ziekten. Herkent de Minister een
toename van dergelijke ziekten en zo ja, hoe verklaart de Minister deze
toename? De COVID-pandemie heeft de urgentie van pandemische
paraatheid hoog op de agenda gezet. Deze leden bepleiten eenzelfde
proactieve aanpak in het kader van de aanpak van dierziekten.
De leden van de VVD-fractie begrijpen dat het kabinet de komst van
ziekten niet kan voorspellen, maar vragen het kabinet desondanks welke
maatregelen het kabinet neemt om op het moment van verspreiding snel
te kunnen handelen. Welke preventieve stappen worden hiertoe gezet,
bijvoorbeeld het opzetten van een vaccin-database in Europees of zelfs
mondiaal verband? Hoe kijkt de Minister hiernaar? In het geval van
blauwtong is al een vaccin beschikbaar. Deelt de Minister de opvatting
van de leden van de VVD-fractie dat vroegsignalering veel snellere
beschikbaarheid van een vaccin had kunnen bewerkstelligen?
In het verleden had het blauwtongvirus een andere status dan dat het nu
heeft, waardoor op dit moment de verantwoordelijkheid voor schade bij
het bedrijfsleven ligt. Deze leden vragen het kabinet waarom destijds voor
een andere status is gekozen dan nu, en op welk moment de Minister
ervoor kiest om blauwtong deze verscherpte status te geven. Eerder gaf
de Minister in antwoord op de vraag van deze leden in het commissiedebat dierziekten en zoönosen aan dat van schadevergoeding uit het
Diergezondheidsfonds (DGF) geen sprake is, omdat de schapensector er
expliciet voor heeft gekozen om niet te werken met het Diergezondheidsfonds.

2

De leden van de VVD fractie wijzen erop dat niet alleen schapen, maar ook
andere herkauwers zoals geiten, runderen en kameelachtigen vatbaar zijn
voor het virus. Rundveehouders dragen wel af aan aan het DGF, wat deze
leden tot de vraag brengt of schade door blauwtong aan hen wel wordt
vergoed? Tot slot constateren deze leden dat op de website van de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) staat vermeld dat de
volgende dieren vallen onder het DGF: pluimvee, runderen, schapen en
geiten, varkens, broedeieren en/of vaccinbroedeieren. Betekent dit dat
schapen tóch onder het fonds vallen, of berust dit op foutieve informatie?
Indien dit laatste het geval is verzoeken deze leden deze informatie aan te
passen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de PdD-fractie hebben kennisgenomen van de achterliggende stukken. Naar aanleiding hiervan hebben deze leden nog enkele
vragen en opmerkingen.
De leden van de PdD-fractie constateren dat het blauwtongvirus zich blijft
verspreiden en zorgt voor een ramp onder de dieren die als gevolg
daarvan ernstig lijden door hoge koorts, pijn, ontstekingen en zwellingen.
Deze leden vragen de Minister of het klopt dat er in minder dan twee
maanden tijd nu al 30.000 schapen zijn overleden aan dit virus.1 Hoeveel
schapen en hoeveel koeien zijn er in totaal nu besmet? Hoeveel koeien zijn
hier inmiddels aan overleden? Klopt het bericht dat er nu zoveel dieren
sterven dat kadaververwerker Rendac de grote aantallen niet meer aan
kan?2 Wat wordt er in dat geval gedaan om het risico op nog snellere of
verdere verspreiding te voorkomen? Hoe staat het met de beschikbaarheid van geschikte pijnstillers nu steeds meer dieren besmet blijken?
Klopt het dat er eerder een tekort dreigde aan pijnstillers die ook mogen
worden gebruikt bij melkveebedrijven zonder dat de melk moet worden
weggegooid?3 Deelt de Minister de mening dat pijnstilling bij zieke koeien
altijd boven de verkoopbaarheid van de melk gaat? Hoe ziet de Minister
erop toe dat dit dan ook altijd wordt nageleefd?
De leden van de PvdD-fractie vragen de Minister wat de laatste stand van
zaken is van het onderzoek naar de herkomst van dit virus. Kan de
Minister bevestigen dat uit Italiaans onderzoek blijkt dat de meest
algemene knuttensoort die het virus verspreidt, vooral in agrarische
gebieden wordt aangetroffen en dat er eerder een relatie lijkt te bestaan
met agrarische gebieden dan met natuurgebieden?4 Kan de Minister
bevestigen dat verschillende wetenschappers wijzen naar klimaatverandering als oorzaak van de toenemende verspreiding van het blauwtongvirus, doordat knuttensoorten vanuit het zuiden meer naar het noorden
trekken en daar inheemse knuttensoorten besmetten en doordat de larven
beter overleven door mildere winters?5 6
1

Nieuwe oogst, 31 oktober 2023, «Al 30.00 dode schapen door blauwtong»,
(https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2023/10/31/al-30–000-dode-schapen-door-blauwtong).
2
Boerderij, 27 oktober 2023, «Rendac kan extra aanbod kadavers door blauwtong niet aan»,
(https://www.boerderij.nl/rendac-kan-extra-aanbod-kadavers-door-blauwtong-niet-aan).
3
Boerderij, 27 september 2023, «Snelle verspreiding blauwtong verrast Minister»,
(https://www.boerderij.nl/snelle-verspreiding-blauwtong-verrast-minister).
4
Ippoliti, C., M. Goffredo, R. Salini, M. Bocci, M. Quaglia, V. Federici, S. Pelini, A. Santilli, S. Tora,
A. Conte (2016), Eco-climatic indicators for three Culicoides species of the Obsoletus complex
in Italy,Veterinaria Italiana, Vol. 52 (3–4), blz. 213–222.
5
Wageningen University & Research (WUR), «resultaten onderzoek virusziekten, blauwtong»,
(https://www.wur.nl/nl/onderzoek-resultaten/onderzoeksinstituten/bioveterinary-research/
dierziekten/virusziekten/blauwtong.htm).
6
Purse, B. V., P.S. Mellor, D.J. Rogers, A.R. Samuel, P.P.C. Mertens & M. Baylis (2005), Climate
change and the recent emergence of bluetongue in Europe, Nature Reviews Microbiology,
Vol. 3, blz. 171–181.

3

De leden van de PvdD-fractie vragen of de Minister het artikel van Thijs
Kuiken, hoogleraar vergelijkende pathologie bij het Erasmus University
Medical Center (MC), heeft gelezen, waarin hij stelt dat het aannemelijk is
dat de hoge dichtheid aan runderen, schapen en geiten in Nederland
ervoor zorgde dat de uitbraak van blauwtong juist in Nederland is
begonnen.7 Klopt het dat ook in 2006 het virus als eerste in Nederland
werd vastgesteld, waarna het zich in de loop van twee jaar verspreidde in
vijftien Europese landen met grote sterfte van niet alleen schapen, maar
ook koeien en geiten? Klopt het dat er in Nederland ongeveer 40 schapen
per vierkante kilometer landbouwgrond leven en dat de schapendichtheid
daarmee twee tot acht keer hoger is dan in ons omringende EU-landen?
Kan de Minister hierop reflecteren? Deelt de Minister de constatering dat,
naast klimaatverandering als belangrijke drijvende kracht, ook veranderingen in landgebruik en handel in dieren een rol spelen in de
verspreiding van blauwtong? Zo ja, wat gaat de Minister doen om deze
risico’s te verminderen?
Wat de leden van de PvdD-fractie betreft kan en mag de oplossing niet
alleen worden gezocht in het ontwikkelen van geschikte vaccins. De
onderliggende oorzaken moeten worden aangepakt. Het is in de ogen van
deze leden een morele plicht om ook in te zetten op preventie, op het
zoveel mogelijk beperken van de verdere verspreiding van het virus en op
het zoveel mogelijk beperken van het lijden van deze dieren. Wat doet de
Minister hier aan?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de achterliggende stukken en maken zich grote zorgen over de toekomst van de
schapenhouderij als gevolg van de blauwtonguitbraak. Deze leden hebben
in dit verband enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie delen de inzet van de Minister op de
ontwikkeling van een vaccin. Deze leden overwegen dat farmaceutische
bedrijven gegarandeerde afzet nodig hebben om investeringen in de
ontwikkeling van een vaccin terug te kunnen verdienen. Die garanties zijn
in de ogen van deze leden lastig te geven. Het gaat om een kleine sector.
Is de Minister bereid zo nodig farmaceutische bedrijven hierin tegemoet te
komen door een vorm van financiële garantstelling?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de Minister zich welwillend
heeft uitgesproken ten aanzien van het bezien van mogelijkheden voor
financiële ondersteuning van schapenbedrijven. De schapenhouderij heeft
een lage ecologische voetafdruk en levert een belangrijke bijdrage aan
onderhoud van natuur en landschap. Kan de Minister aangeven in
hoeverre in andere Europese landen nog sprake is van een graasdierpremie? Welke mogelijkheden biedt het gemeenschappelijk Europees
landbouwbeleid voor gerichte ondersteuning?
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister over de stand van zaken en vaccinatie
blauwtong.

7

RTL Nieuws, 20 oktober 2023, «schapenhouderij in Nederland moet op de schop»,
(https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/20/de-schapenhouderij-in-nederland-moet-op-de-schopa4178004).

4

De leden van de BBB-fractie zijn teleurgesteld over het feit dat er voor het
Zuid-Afrikaanse blauwtong vaccin Blu-Vax geen toestemming wordt
verleend voor het gebruik ervan in Nederland. Het is in de ogen van deze
leden verschrikkelijk hoeveel dieren ziek worden en sterven en hoe snel
het virus zich door Nederland verspreidt. Daarom is het uiterst belangrijk
dat er snel een veilig en goedwerkend vaccin komt. Kan de Minister
uitleggen waarom het Zuid-Afrikaanse blauwtongvaccin Blu-Vax daar wel
wordt toegestaan, maar hier dus uiteindelijk niet? Wat is het verschil in de
afwegingen tussen beide landen om het vaccin wel of niet toe te staan?
Hoe groot acht de Minister de kans dat het agentschap College ter
beoordeling van geneesmiddelen/Bureau diergeneesmiddelen (aCBG/BD)
na het ontvangen en beoordelen van de aanvullende opgevraagde
informatie het blauwtongvaccin Blu-Vax alsnog een positief advies mee
geeft?
De leden van de BBB-fractie steunen de Minister met zijn inzet op het zo
snel mogelijk beschikbaar krijgen van een veilig en goedwerkend vaccin.
Het is goed dat de Minister zich hiervoor blijft inzetten en gesprekken
hierover voert met farmaceutische bedrijven die al ervaring hebben met
vaccins tegen blauwtongvirussen. Wat doet de Minister om deze bedrijven
te motiveren om een vaccin te ontwikkelen? Waarom kan of wil de
Minister niet zelf de opdracht geven aan een farmaceutisch bedrijf om een
vaccin te ontwikkelen?
De leden van de BBB-fractie zijn positief over de toezegging van de
Minister om de klinische verschijnselen beter in beeld te laten brengen.
Deze leden kijken uit naar de eerste resultaten hiervan.
II Antwoord / Reactie van de Minister

5