Regeling van de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en Veiligheid en
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
van 23 maart 2021, kenmerk 1812452-217086-WJZ,
houdende wijziging van de Tijdelijke regeling maatregelen
covid-19 in verband met verlenging van het
maatregelenpakket en de Tijdelijke regeling maatregelen
covid-19 Bonaire in verband met verzwaarde maatregelen
gelet op het sterk oplopende aantal infecties en enkele
andere wijzigingen

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Minister van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Handelende in overeenstemming met de Minister van Buitenlandse Zaken, de
Minister en Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, de Minister van
Economische Zaken en Klimaat, de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de Minister voor Medische Zorg, de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport;
Handelende in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad;
Gelet op de artikelen 58e, eerste lid, 58g, eerste lid, 58h, eerste lid, 58i, 58j,
eerste lid, onder d, e, en f, en 58p, tweede lid en derde lid, onder a, van de Wet
publieke gezondheid;

Besluiten:
Artikel I
De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 wordt als volgt gewijzigd:
A
In de artikelen 3.1, derde lid, 4.a1, eerste lid, aanhef, 4.4, vierde lid, 5.1, vijfde
en zesde lid, 6.4, vierde lid, en 6.8, zevende lid, wordt ‘30 maart 2021’ telkens
vervangen door ‘20 april 2021’.
B
In artikel 4.a1, eerste lid, onder ll, wordt ‘Locaties’ vervangen door ‘locaties’.
C
In de artikelen 4.4, vijfde lid, en 4.5, vierde lid, wordt ‘20.45 uur’ vervangen door
‘21.45 uur’.
Pagina 1 van 56

D
In artikel 6.1, eerste lid, wordt, onder verlettering van onderdeel y tot onderdeel
z, een onderdeel ingevoegd, luidende:
y. topsporters die uitkomen in het hoogste niveau van cricket;
E
In artikel 6.5, derde lid, wordt na ‘artikelen’ ingevoegd ‘3.1,’.
F
In de artikelen 6.7a, vierde lid, onder a, 6.7b, zesde lid, onder a, en 6.7c, vijfde
lid, onder a, wordt na ‘NAAT-test’ ingevoegd ‘of een antigeentest’.
G
In het paragraafopschrift van paragraaf 6.8 wordt ‘Fieldlab evenementen’
vervangen door ‘Onderzoeksprogramma’s’.
H
Artikel 6.13 komt te luiden:
Artikel 6.13 Definities
In deze paragraaf wordt verstaan onder:
Fieldlab: het publiek-privaat onderzoeksprogramma, waarin het Rijk, het
bedrijfsleven en de wetenschap samenwerken, om via praktijktesten kennis te
vergaren over het virus SARS-CoV-2, de epidemie en de bestrijding daarvan, met
het oog op het vergroten van de doelmatigheid van maatregelen ter bestrijding
van de epidemie en mogelijkheden voor het veilig en verantwoord organiseren van
evenementen;
Pilot testbewijzen: het publiek-privaat onderzoeksprogramma, waarin het Rijk, het
bedrijfsleven of veldpartijen en de wetenschap samenwerken, om via
praktijktesten kennis te vergaren over de uitvoerbaarheid en effecten van het
tonen van een testuitslag voor deelname aan of toegang tot activiteiten of
voorzieningen, met het oog op het vergroten van de doelmatigheid van
maatregelen ter bestrijding van de epidemie en mogelijkheden voor het veilig en
verantwoord heropenen van sectoren;
Praktijktesten drinkgelegenheden: het publiek-privaat onderzoeksprogramma,
waarin het Rijk, het bedrijfsleven en de wetenschap samenwerken, om via
praktijktesten kennis te vergaren over het virus SARS-CoV-2, de epidemie en de
bestrijding daarvan, met het oog op het vergroten van de doelmatigheid van
maatregelen ter bestrijding van de epidemie en mogelijkheden voor het veilig en
verantwoord heropenen van drinkgelegenheden.
I
Na artikel 6.14 worden twee artikelen ingevoegd, luidende:
Artikel 6.14a Praktijktesten drinkgelegenheden

Pagina 2 van 56

Tijdens en op de locatie van een testactiviteit die plaatsvindt in het kader van
Praktijktesten drinkgelegenheden gelden de artikelen 3.1, eerste lid, 4.a1, eerste
lid, 4.1, 4.2, eerste lid, 4.4, eerste lid, en 4.7 niet.
Artikel 6.14b Pilot testbewijzen
Tijdens en op de locatie van een testactiviteit die plaatsvindt in het kader van Pilot
testbewijzen gelden de artikelen 3.1, eerste lid, 4.a1, eerste lid, 4.1, 4.2, eerste
lid, 4.3, 4.4, eerste lid, 4.5, 4.7, 5.1, 6.3, eerste lid, en 6.4, lid a1, a2, eerste en
derde lid, niet.
J
In artikel 6.15 wordt ‘31 maart 2021’ vervangen door ‘21 april 2021’ en wordt
‘21.00 uur’ vervangen door ‘22.00 uur’.
K
In artikel 6.16, tweede lid, vervalt onderdeel f, onder verlettering van de
onderdelen g en h tot de onderdelen f en g.
L
In artikel 6.18, eerste lid, wordt na ‘bijlage 2’ ingevoegd ‘en bijlage 4’ en wordt na
‘bijlage 3’ ingevoegd ‘en bijlage 5’.
M
Er worden twee bijlagen toegevoegd, luidende:

Pagina 3 van 56

Bijlage 4. behorende bij artikel 6.18, eerste lid (de werkgeversverklaring)

Pagina 4 van 56

Pagina 5 van 56

Bijlage 5. behorende bij artikel 6.18, eerste lid (de eigen verklaring)

Pagina 6 van 56

Pagina 7 van 56

Artikel II
In artikel II, eerste lid, van de Regeling van de Ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, van Justitie en Veiligheid en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van 14 december 2020 tot wijziging van de Tijdelijke regeling
maatregelen covid-19 in verband met een verzwaring van de maatregelen (Stcrt.
2020, 66909) wordt ‘31 maart 2021’ vervangen door ’21 april 2021’.
Artikel III
De Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Bonaire wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 4.6, tweede lid, onder b, wordt ‘mits de inrichting tussen 01.00 uur en
06.00 uur gesloten is en de duur van het verblijf van publiek in de inrichting
zoveel mogelijk wordt beperkt’ vervangen door ‘mits de duur van het verblijf van
publiek bij de inrichting zoveel mogelijk wordt beperkt, de etenswaren of dranken
zodanig worden verstrekt dat ter plaatse geen oploop van publiek kan ontstaan
en:
1°. door de gezaghebber aangewezen inrichtingen tussen 20.00 uur en 06.00 uur
gesloten zijn;
2°. door de gezaghebber aangewezen inrichtingen tussen 01.00 uur en 06.00 uur
gesloten zijn’.
B
Na artikel 4.6 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 4.6a Verkoopverbod alcoholhoudende drank eet- en
drinkgelegenheden
Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het verboden in een eet- en
drinkgelegenheid bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank te
verstrekken.
C
Aan artikel 6.9, tweede lid, wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van
dat lid door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:
r. medewerkers van de directie Toezicht en Handhaving van het openbaar lichaam
Bonaire.
D
In de artikelen 6.11, vijfde lid, onder a, en 6.12, vijfde lid, onder a, wordt na
‘NAAT-test’ ingevoegd ‘of een antigeentest’.
E
Na artikel 6.13 worden drie artikelen ingevoegd, luidende:
Artikel 6.14 Alcoholhoudende drank op openbare plaatsen

Pagina 8 van 56

Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het in openbare plaatsen
verboden alcoholhoudende drank te gebruiken of voor consumptie gereed te
hebben.
Artikel 6.15 Vertoeven op openbare stranden
1. Het is verboden van 31 maart 2021 tot en met 20 april 2021 te vertoeven in de
openlucht op door de gezaghebber aan te wijzen openbare stranden.
2. Het eerste lid geldt niet voor degene die kennelijk noodzakelijk in de openlucht
vertoeft vanwege:
a. een noodsituatie;
b. werk;
c. medische hulp aan zichzelf of een dier;
d. hulpverlening aan een hulpbehoevende persoon;
e. het verzorgen van internationaal vervoer van goederen over het water;
f. toegang tot de eigen woning, een woongedeelte van een voertuig of vaartuig of
een daarbij behorend erf.
Artikel 6.16 Bezettingsgraad logementen
1. Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het verboden meer dan
vijftig procent van de bezettingscapaciteit van een plaats waar tegen betaling
verblijf wordt aangeboden aan personen die niet als ingezetene zijn ingeschreven
in de basisadministratie, te benutten.
2. Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het verboden meer dan
vijfenzeventig procent van de bezettingscapaciteit van een plaats waar tegen
betaling verblijf wordt aangeboden aan personen die niet als ingezetene zijn
ingeschreven in de basisadministratie met een adres in het openbaar lichaam
Bonaire, te benutten.
F
Na paragraaf 6 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:

§ 6a. Avondklok
Artikel 6a.1 Avondklok
1. Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het van 31 maart 2021,
21.00 uur, tot en met 21 april 2021, 04.00 uur, verboden tussen 21.00 uur en
04.00 uur te vertoeven in de openlucht.
2. Op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen is het tot en met 21 april 2021,
04.00 uur, verboden tussen 23.00 uur en 04.00 uur te vertoeven in de openlucht.
Artikel 6a.2 Uitzonderingen zonder formulier
Artikel 6a.1 geldt niet voor degene die in de openlucht vertoeft vanwege:
a. een noodsituatie;
b. een reis vanuit het buitenland, het Europese deel van Nederland, Saba of Sint
Eustatius;
c. de omstandigheid dat hij dak- of thuisloos is en geen gebruikmaakt van de
beschikbare maatschappelijke opvang;
d. het individueel uitlaten van een aangelijnde hond;
e. een verplaatsing onder begeleiding als rechtens van zijn vrijheid beroofde;
f. voor degene die kennelijk noodzakelijk in de openlucht vertoeft vanwege:
1°. medische hulp aan zichzelf of een dier;

Pagina 9 van 56

2°. hulpverlening aan een hulpbehoevende persoon;
3°. een reis naar het buitenland, het Europese deel van Nederland, Sint Eustatius
of Saba.
Artikel 6a.3 Uitzonderingen met formulier
Artikel 6a.1 geldt niet voor degene die in de openlucht vertoeft vanwege
noodzakelijke beroepsmatige werkzaamheden en die een naar waarheid ingevulde
werkgeversverklaring overlegt waaruit het dienstverband blijkt en de daarmee
samenhangende noodzaak voor het vertoeven in de openlucht.
Artikel 6a.4 Formulieren en bewijsstukken
1. Het formulier van de werkgeversverklaring, bedoeld in artikel 6a.3, is
opgenomen als bijlage 1 en bijlage 2 bij deze regeling. Het formulier wordt door
de overheid elektronisch en op papier beschikbaar gesteld.
2. Indien werkzaamheden als bedoeld in artikel 6a.3 niet in loondienst, maar door
een zelfstandige of door een persoon die geen werkgever heeft worden verricht,
wordt de werkgeversverklaring door de zelfstandige of door die persoon ingevuld
en geldt die verklaring als de werkgeversverklaring, bedoeld in artikel 6a.3.
3. Een reis als bedoeld in artikel 6a.2, onder b, en een reis als bedoeld in artikel
6a.2, onder f, onder 3°, gelden slechts als uitzonderingsgrond, indien
reisbescheiden of andere bescheiden worden overgelegd waaruit die reis blijkt en
voorts de noodzaak op die tijd op die plek te vertoeven.
G
Er worden twee bijlagen toegevoegd, luidende:

Pagina 10 van 56

Bijlage 1. behorende bij artikel 6a.4, eerste lid (de werkgeversverklaring)

Pagina 11 van 56

Bijlage 2. behorende bij artikel 6a.4, eerste lid (de werkgeversverklaring)

Pagina 12 van 56

Artikel IV
In de artikelen 6.12, vijfde lid, onder a, en 6.13, vijfde lid, onder a, van de
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Sint Eustatius wordt na ‘NAAT-test’
ingevoegd ‘of een antigeentest’.
Artikel V
In de artikelen 6.11, vijfde lid, onder a, en 6.12, vijfde lid, onder a, van de
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Saba wordt na ‘NAAT-test’ ingevoegd ‘of
een antigeentest’.
Artikel VI
Deze regeling treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte
van de Staatscourant waarin zij wordt geplaatst, met uitzondering van:
a. de onderdelen J, K, L en M van artikel I, die in werking treden met ingang van
31 maart 2021, 22.00 uur, in Europees Nederland;
b. de onderdelen F en G van artikel III, die in werking treden met ingang van 31
maart 2021, 21.00 uur, in Bonaire.

Pagina 13 van 56

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.

De Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport,

H.M. de Jonge

De Minister van Justitie en Veiligheid,

F.B.J. Grapperhaus

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Pagina 14 van 56

Toelichting
1. Algemeen
Strekking
Deze regeling strekt tot verlenging van het geldende maatregelenpakket ter
bestrijding van de covid-19-epidemie in het Europese deel van Nederland tot en
met 20 april 2021. De avondklok loopt tot in de vroege ochtend van 21 april 2021
door.
Daarnaast wijzigt deze regeling de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19
Bonaire vanwege het sterk en snel oplopende aantal besmettingen daar. In de
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Sint Eustatius en de Tijdelijke regeling
maatregelen covid-19 Saba worden enkele kleine wijzigingen doorgevoerd die ook
in de regelingen voor Europees Nederland en Bonaire worden aangebracht.
Deze regeling is gebaseerd op de ingevolge de Tijdelijke wet maatregelen covid-19
geldende bepalingen van de Wet publieke gezondheid (Wpg).
Pijlers van de bestrijding van de epidemie
Europees Nederland en Bonaire bevinden zich nog middenin de pandemie van het
virus SARS-CoV-2 (hierna: het virus), die nog steeds tot besmettingen leidt.
Vanwege het virus, golden over de periode van ruim een jaar reeds ingrijpende
maatregelen, die zijn gebaseerd op drie pijlers:
een acceptabele belastbaarheid van de zorg – ziekenhuizen moeten kwalitatief
goede zorg kunnen leveren aan zowel covid-19-patiënten als aan patiënten
binnen de reguliere zorg;
het beschermen van kwetsbare mensen in de samenleving;
het zicht houden op en het inzicht hebben in de verspreiding van het virus.
Deze pijlers zijn ook voor de maatregelen van deze regeling uitgangspunt, gelet
op de in de paragraaf 2 beschreven epidemiologische situatie.
2. Epidemiologische situatie
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (hierna: Trm)
In het advies van 22 maart 2021 naar aanleiding van het 105e OMT op 19 maart
2021, wordt de actuele epidemiologische situatie geschetst. Een nadere
beschrijving van de epidemiologische situatie en de duiding daarvan door het
kabinet voor deze maatregelen is opgenomen in de voortgangsbrief aan de
Tweede Kamer van 23 maart 2021. Hieronder worden relevante bevindingen voor
deze regeling samengevat.
Huidige situatie
Het OMT-advies beschrijft de huidige achtergrond van de epidemiologische situatie
als volgt:
“Op 27 februari 2020 werd de eerste patiënt met COVID-19 in Nederland
gediagnosticeerd. Tot 18 maart zijn er wereldwijd 120.268.427 patiënten
met COVID-19 gemeld, van wie 24.449.050 in Europa. Wereldwijd zijn er
2.659.802 patiënten overleden, van wie 583.484 in Europa (bron: ECDC).
Tot 18 maart zijn er in Nederland 1.179.612 patiënten met laboratoriumbevestigde COVID-19 gemeld van wie 53.529 personen werden

Pagina 15 van 56

opgenomen in het ziekenhuis (bron: Stichting NICE). In totaal zijn in
Nederland 16.198 personen met een bevestigde SARS-CoV-2-infectie als
overleden gemeld (bron: RIVM).”
Verloop van de epidemie
Het OMT-advies heeft het verloop van de epidemie beschreven. In de afgelopen
week (11-18 maart 2021) nam het aantal meldingen van SARS-CoV-2-positieve
personen met 24% toe ten opzichte van de week ervoor. Het aantal testen bij de
GGD-testlocaties nam met 29% toe in de afgelopen week; het percentage
positieve testen stabiliseerde afgelopen week en bedroeg 7,6%.
In de week van 11 tot en met 18 maart werden in totaal 231 personen per
100.000 inwoners positief voor SARS-CoV-2 gemeld. De week ervoor was dit
aantal nog 186 per 100.000 inwoners. Twee regio’s (Noord-Holland Noord en
Zuid-Holland Zuid) meldden afgelopen week tussen de 350-400 positief geteste
personen per 100.000 inwoners en in zeven regio’s werden tussen de 250-350
inwoners, en in tien regio’s tussen de 200 en 250 inwoners per 100.000 inwoners
positief gemeld.
De website infectieradar.nl laat een redelijk stabiel percentage van personen met
covid-19-achtige klachten zien.
De testincidentie steeg de afgelopen week verder in alle leeftijdsgroepen. De
grootste stijging daarbij ten opzichte van de week ervoor is te zien bij de 0-12- en
de 13-17-jarigen. Dit hangt naar alle waarschijnlijkheid samen met de opening
van het primair onderwijs en de gedeeltelijke opening van het voortgezet en
middelbaar beroepsonderwijs. Het percentage positief geteste personen nam het
meest af in de leeftijdsgroepen onder de 25 jaar; zo nam het percentage positief
in de groep 0-12-jarigen af van 5,5% naar 4,6% en in de groepen 13-17 en 18-24
jaar van 10,2% naar 9,3%, en van 10,4% naar 9,8% respectievelijk. In de
leeftijdsgroepen 50-59 jaar en 70 jaar en ouder nam het percentage positief
geteste personen het meest toe van 10,2 naar 10,9% en van 9,7 naar 10,2%
respectievelijk.
In alle leeftijdsgroepen was een stijging in het aantal meldingen van positief
geteste personen per 100.000 personen te zien; de grootste absolute stijgingen
waren te zien in de leeftijdsgroepen onder de 60 jaar. Het aantal meldingen per
100.000 personen nam relatief het sterkst toe in de groep 0-12-jarigen (+35%),
gevolgd door de groep 40-49-jarigen (27%) en de groepen 50-59 en 25-29jarigen (elk + 24%).
Het hoogste aantal meldingen (323) per 100.000 inwoners deed zich voor in de
leeftijdsgroep 18-24 jaar. Het aantal clusters gerelateerd aan school nam toe in de
leeftijdsgroep 0-12 jaar; in de leeftijdsgroep 13-17 jaar is vooralsnog geen stijging
te zien.
De ziekenhuis- en IC (Intensive Care)-data van de stichting NICE laten vrij
stabiele, hoge cijfers zien, met tussen de 150 en 230 ziekenhuisopnames en
tussen de 35 en 45 IC-opnames per dag. In de laatste dagen was enige toename
waarneembaar.
De vraag of, en zo ja wanneer de toename in het aantal positieve testen in de
leeftijdsgroepen 20-30 en 50-60 jaar zijn weerslag zal krijgen op de belasting van
de zorg, i.c. ziekenhuis- en IC-opnames, is volgens het OMT lastig te

Pagina 16 van 56

beantwoorden. Nadere analyses laten zien dat de kans op ziekenhuisopname
oploopt met de leeftijd, maar ook dat de verhouding tussen het aantal meldingen
en het aantal opnames recent aan verandering onderhevig is. Circa een kwart van
de opgenomen SARS-CoV-2-patiënten is ouder dan 80 jaar, ongeveer een kwart is
70-79 jaar, ongeveer een vijfde is 60-69 jaar en zo’n 15% is 50-59 jaar. De
instroom in de ziekenhuizen bij het begin van de tweede golf liep pas sterk op
nadat het aantal meldingen bij de 60- en 70-plussers opliep. Doordat het
testgedrag verandert, de opnamekans per leeftijdsgroep niet stabiel is (mede ten
gevolge van het opkomen van de Britse variant van het virus), de maatregelen en
de naleving daarvan variabel zijn en de vaccinatiegraad langzaam zal stijgen, is
het niet te voorspellen of en wanneer precies de toename in het aantal infecties in
de leeftijdsgroepen 20-30 en 50-60 jaar zijn weerslag op ziekte bij ouderen zal
hebben en daarmee op de belasting van de zorg. In algemene zin zal de belasting
van de zorg stijgen zodra de incidentie toeneemt bij ouderen, totdat zij in
aanmerking zijn gekomen voor een vaccinatie.
In de afgelopen week nam het aantal locaties met besmettingen in verpleeghuizen
en woonzorgcentra toe, na wekenlang te zijn gedaald; momenteel kampt 11,3%
van deze locaties met 1 of meer positief geteste bewoners nadat daar langer dan
28 dagen geen besmetting was geweest. Dit lijkt conflicterend met de zich
voortzettende daling in het aantal meldingen van positief geteste
verpleeghuisbewoners, als gevolg van het vaccineren van deze groep en het
aldaar werkzame verzorgend personeel. Verdere analyse maakt duidelijk dat het
voor een relatief groot deel locaties betreft waar maar een zeer beperkt aantal
bewoners (1-2 tot nu toe) positief testte. Of het vooral om al dan niet
gevaccineerde bewoners gaat, is helaas op dit moment niet duidelijk, omdat de
vaccinatiegegevens nog niet compleet zijn.
Het aantal nieuw gemelde locaties van instellingen voor mensen met een
verstandelijke beperking waar zich besmettingen voordoen, blijft redelijk stabiel
en hetzelfde geldt voor het aantal positief geteste bewoners van deze instellingen.
De sterfte is, zowel in de berekeningen van het RIVM als in de berekeningen van
het CBS, thans op verwacht niveau voor de tijd van het jaar.
Samenvattend is, aldus het OMT-advies, de testvraag toegenomen (+29%) met
een redelijk stabiel percentage positief getesten van 7,6%. Het aantal nieuwe
meldingen is navenant gestegen, met 24%. Het aantal positief geteste personen
nam landelijk toe van 186 naar 231 per 100.000 inwoners. De instroom en
bezetting in de ziekenhuizen inclusief IC’s is redelijk stabiel, maar hoog. De eerste
effecten van de vaccinatie van de oudste leeftijdsgroepen en bewoners van
instellingen worden duidelijker zichtbaar.
De sterfte was in de periode oktober 2020 tot en met februari 2021 significant
verhoogd volgens de RIVM-methode; in maart 2021 is een eind gekomen aan de
oversterfte, aldus het OMT.
Reproductiegetal, effect van maatregelen en prognoses
Het OMT meldt het volgende over het reproductiegetal, het effect van de
maatregelen en de prognoses. De meest recente schatting van het
reproductiegetal Rt, zoals berekend op basis van meldingen van positieve
gevallen, is voor 4 maart op basis van Osiris: 1,13 (1,10 – 1,16) besmettingen per
geval. Het reproductiegetal wordt ook op basis van andere gegevensbronnen

Pagina 17 van 56

berekend, zoals het aantal nieuwe ziekenhuisopnames en IC-opnames per dag. De
schattingen op basis van deze andere gegevensbronnen kennen een grotere
onzekerheid, maar ook daar ligt het geschat reproductiegetal boven de waarde
van 1 besmetting per geval met een eerste ziektedag rond 4 maart 2021. Dit duidt
op een gestage toename van het aantal gevallen – ondanks alle maatregelen,
inclusief ‘lockdown’, avondklok en bezoekbeperking.
Het geschatte reproductiegetal voor de Britse variant is 34% hoger dan de oude
variant, de schatting van het reproductiegetal voor de Britse variant op 4 maart
2021 komt uit op 1,18 (1,14-1,22); het geschatte reproductiegetal voor de ZuidAfrikaanse variant is 27% hoger dan de oude variant, de schatting van het
reproductiegetal voor deze variant op 4 maart komt uit op 1,12 (0,91-1,33).
De schattingen van het reproductiegetal van de Britse variant zijn sinds december
2020, ondanks de maatregelen, steeds boven de drempelwaarde van 1 gebleven.
Het OMT verwacht dat als het aandeel van de Britse variant verder stijgt, en
inmiddels is dat al meer dan 80% van de besmettingen, het reproductiegetal Rt op
basis van de meldingen van positieve gevallen, bij voortzetting van de huidige
maatregelen, naar een bandbreedte van waarden tussen de 1,09 en de 1,18 toe
beweegt.
Het aantal opnames in het ziekenhuis en op de IC vertoonden een stabilisatie in
de afgelopen week, met geringe toename aan het einde van de week. De
verwachting is dat dit aantal zal toenemen, de snelheid van de stijging is nog
onzeker. De prognoses op langere termijn, waar ook de effecten van vaccinatie in
worden meegenomen, hebben brede onzekerheidsmarges. Dit wordt veroorzaakt
door een stapeling van onzekere factoren bij een Rt rondom de één, waaronder
het effect van de recente wijzigingen in het maatregelenpakket en het effect van
het vaccineren, zoals ook in voorgaande OMT-adviezen uiteengezet.
Update over de diverse virusvarianten
Het OMT is geïnformeerd over de laatste stand van zaken van de kiemsurveillance
van de verschillende varianten door het RIVM. De toename van de Britse variant is
te zien in de kiemsurveillance sinds week 51 van het afgelopen jaar en zet door
van 1,1% in week 51 van 2020 tot 82% in week 9 van 2021. Daarnaast lijkt in de
kiemsurveillance het aandeel van de Zuid-Afrikaanse variant te stabiliseren rond
de 2-3%. De Braziliaanse variant is nu in totaal viermaal aangetroffen in de
kiemsurveillance, in de weken 3, 8 en 9. Momenteel vindt bron- en
contactonderzoek (BCO) plaats naar aanleiding van de nieuwste bevindingen.
Naast deze drie zogenaamde ‘variants of concern (VOC)’, heeft de WHO inmiddels
drie ‘variants of interest’ (VOI) benoemd, te weten B.1.1.7+E484K, B.1.525 en in
de afgelopen week B.1.427/429 (hierna: de Cal-variant). De Cal-variant is voor
het eerst gesignaleerd in Californië in de Verenigde Staten in juni 2020. Inmiddels
wordt deze aangetroffen in alle staten in de Verenigde Staten en in 26 andere
landen. Deze variant is door WHO benoemd als VOI, omdat er eerste indicaties
zijn voor een verhoogde besmettelijkheid en verminderd effect van behandeling
en bestrijdingsmaatregelen. De Cal-variant is nog niet in Nederland gevonden,
maar wel in twee landen in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
B.1.1.7+E484K is tot nu toe vier keer in de kiemsurveillance aangetroffen.
B.1.525 is zeven keer in de kiemsurveillance aangetroffen; dit aantal is met twee
naar beneden bijgesteld.

Pagina 18 van 56

De afgelopen week maakte de Franse overheid bekend dat er een tot dan toe
onbekende variant is aangetroffen bij 9 personen in Bretagne. De variant wordt
20C/H655Y genoemd. Er zijn aanwijzingen dat deze variant soms niet
gedetecteerd wordt in neuswatten. Indien deze variant inderdaad voornamelijk de
lage luchtwegen infecteert, is de verwachting dat deze variant alleen in bijzondere
settingen met specifieke risicofactoren, zoals bijvoorbeeld in ziekenhuisomgeving,
overgedragen wordt. Meer onderzoek is gaande. Deze variant is nog niet in
Nederland aangetroffen.
De ontwikkelingen met betrekking tot SARS-CoV-2-varianten worden gemonitord
voor het gehele Koninkrijk door de kiemsurveillance, het sequencen van
bijzondere gevallen en in internationaal verband in specifieke werkgroepen met de
ECDC, de WHO en buurlanden.
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Bonaire
Huidige situatie
Op 17 april 2021 is het een jaar geleden dat de eerste patiënt met het virus op
Bonaire werd gediagnosticeerd. Sindsdien is het aantal gemelde personen dat het
virus heeft opgelopen, gestegen tot ruim 850 personen. Dit betekent dat ongeveer
4,5% van de bevolking het afgelopen jaar met het virus besmet is geraakt. Het
gaat dan alleen om de in een laboratorium bevestigde gevallen. Het aantal
personen daarvan dat werd opgenomen in een ziekenhuis is tot nu toe vijftien.
Acht personen met een bevestigde virusinfectie zijn het afgelopen jaar overleden.
Ook dat zijn alleen de bevestigde gevallen, waardoor de aantallen in werkelijkheid
hoger kunnen liggen.
Verloop van de epidemie
Afgelopen week is het aantal actieve besmettingen met het virus met 164%
toegenomen ten opzichte van de week daarvoor. Gemiddeld was de incidentie de
afgelopen week 1387,8 per 100.000 inwoners. De testvraag neemt aanzienlijk toe.
Twee weken geleden werden er 343 testen afgenomen, de afgelopen week lag dit
aantal op 731.
Het percentage positief geteste personen in de teststraten steeg de afgelopen
week naar ongeveer 33%, hetgeen een stijging is ten opzichte van de week
daarvoor, toen het nog 28% betrof.
De belasting van de zorg neemt fors toe. Het aantal nieuw opgenomen patiënten
en de bezetting op de ziekenhuisafdelingen en de Intensive Cares (IC’s) stijgt
snel. Waar op 8 maart 2021 nog één persoon opgenomen lag vanwege het virus,
zijn op 18 maart 2021 twaalf personen opgenomen in het ziekenhuis, waarvan
vier op de IC. Het ziekenhuis op Bonaire kan zes personen opnemen op de IC,
waardoor de bezetting momenteel onder druk komt te staan. Daarnaast vinden
besmettingen plaats onder het zorgpersoneel, waardoor er ook
capaciteitsproblemen ontstaan. Er zal extra ziekenhuispersoneel worden geleverd
vanuit Europees Nederland en indien het aantal ziekenhuisopnames verder stijgt,
zullen patiënten overgeplaatst moeten worden naar Aruba of Curaçao.
Bonaire is vanaf 22 februari 2021 begonnen met vaccineren van zorgpersoneel en
ouderen (>60 jaar). Ongeveer 10% van de bevolking boven de achttien jaar heeft

Pagina 19 van 56

op dit moment een eerste prik ontvangen. Dit is nog onvoldoende om eerste
voorzichtige indicaties van het effect van vaccinatie in de gevaccineerde
doelgroepen te kunnen vaststellen. Zeker gezien de explosieve uitbraak die in de
afgelopen weken heeft plaatsgevonden. Het is dus nog te vroeg om vergaande
conclusies te trekken over de effecten van vaccinatie.
Het aantal personen dat toch nog positief getest wordt na vaccinatie, wordt
nauwkeurig gevolgd en gecombineerd met bron- en contactonderzoek om het
effect van vaccinatie te kunnen monitoren en eventueel vaccinfalen te kunnen
opsporen. Het is belangrijk, met name ook voor zorgpersoneel, dat al
gevaccineerd is, om er rekening mee te houden dat iemand met een milde infectie
na vaccinatie nog besmettelijk kan zijn voor anderen.
Infectiepreventiemaatregelen blijven dus onverminderd van toepassing.
De gezaghebber van Bonaire heeft op 18 maart 2021 een noodverordening
afgekondigd, onder meer met een avondklok.1
De prognoses laten een forse toename zien van infecties, gecombineerd met een
toename van het aantal ziekenhuisopnames. De prognoses zijn consistent met het
beeld dat eerst het aantal besmettingen fors stijgt. Nu, ongeveer twee weken
later, volgt een forse toename in het aantal ziekenhuisopnames. De avondklok,
samen met andere maatregelen die op Bonaire op dit moment op grond van de
noodverordening worden ingezet, zoals het sluiten van horecagelegenheden en
scholen, het verbod op verkoop van alcohol en het volledige
samenscholingsverbod en advies tot thuisblijven dragen bij aan het vertragen en
verlagen van een toename van het aantal infecties en daarmee ook het aantal
ziekenhuisopnames. Het verwachte effect is een circa 10% reductie van de Rt
door de avondklok en bezoekbeperking, net als in Europees Nederland. Deze
prognose kent een grote mate van onzekerheid, die onder andere door de
kleinschaligheid van het eiland en de snelheid van opkomst van nieuwe varianten
bepaald wordt. Het blijft van belang de Rt zo laag mogelijk te krijgen om de
hoogte van een nieuwe golf zo laag mogelijk te houden.
3. Hoofdlijnen van deze regeling
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19
Verlenging maatregelenpakket
Deze regeling verlengt de huidige lockdown. Dat houdt in dat de groepsvorming
buiten tot twee personen beperkt blijft, dat publieke plaatsen gesloten blijven voor
het publiek en dat evenementen zijn verboden, een en ander behoudens de
daarvoor al eerder vastgestelde uitzonderingen.
De verlenging van het maatregelenpakket geldt ook voor de avondklok, tot 21
april 04.30 uur. Het tijdstip waarop het verbod om in de openlucht te vertoeven ’s
avonds ingaat, is met ingang van 31 maart 2021 bijgesteld van 21.00 uur naar
22.00 uur. Daarbij heeft het kabinet in het bijzonder aandacht voor het feit dat
het langer licht wordt en de avondklok daardoor als een zwaardere beperking kan
worden ervaren. Daarom zal het ingangsmoment van de avondklok per 31 maart
1

https://www.bonairecrisis.com/wp-content/uploads/2021/03/NV-18-maart-20212021000121.pdf.
Pagina 20 van 56

2021 worden aangepast naar 22.00 uur. Het tijdstip waarop de avondklok eindigt
blijft ongewijzigd op 04.30 uur.
De niet aan de gelding van de avondklok gekoppelde sluitingstijden van 20.00 uur
voor reguliere winkels en coffeeshops en het verbod op de verkoop van alcohol
vanaf dat tijdstip blijven ongewijzigd. Dat is anders voor rechtstreeks met de
avondklok samenhangende sluitingstijden: voor winkels in de
levensmiddelenbranche en voor de afhaalfunctie van eet- en drinkgelegenheden
wordt de sluitingstijd van 20.45 uur bijgesteld naar 21.45 uur zodat deze nog
steeds uiterlijk een kwartier voor het ingaan van de avondklok moeten sluiten.
Met verlenging van de avondklok is deze maatregel tevens van kracht tijdens
Pesach, het Holifeest, Pasen en de Ramadan. Er is niet voorzien in een
uitzondering die het mogelijk maakt huiswaarts te keren na het bijwonen van
religieuze diensten in synagoge, kerk of moskee na de klok van 22.00 uur.
Uiteraard bestaat de mogelijkheid om diensten digitaal bij te wonen op dit tijdstip
of om het geloof te belijden in huiselijke kring. De regeling voorziet reeds in
uitzonderingen die het mogelijk maken om de digitale bijeenkomst op locatie te
organiseren, mensen die daarvoor in het gebedshuis moeten zijn kunnen met een
werkgeversverklaring en een eigen verklaring ’s avonds over straat. Het kabinet
begrijpt goed dat het digitaal bijwonen van een bijeenkomst heel anders is dan
zelf aanwezig te kunnen zijn bij een dienst in een gebedshuis en realiseert zich
ook dat dit voor veel mensen een gemis betekent. Gezien het zorgelijke
epidemiologisch beeld en de hoge belasting van de zorg wordt verruiming van de
uitzonderingen echter thans niet opportuun geacht. De avondklok waartoe nu
wordt besloten, duurt niet langer dan de drie weken die artikel 58c, zevende lid,
Wpg maximaal mogelijk maakt.
Tot slot wordt in beperkte mate voorzien in een wijziging van de regeling voor
praktijktesten. Deze wordt hieronder toegelicht.
De afwegingen die ten grondslag liggen aan de verlenging en de bijstellingen zijn
toegelicht in paragraaf 4.
Praktijktesten
Aan de Trm worden twee onderzoeksprogramma’s toegevoegd, naast het reeds
bestaande onderzoeksprogramma Fieldlab dat gericht is op praktijktesten in de
evenementensector. De twee nieuwe onderzoeksprogramma’s zijn respectievelijk
gericht op testbewijzen en op de drinkgelegenheden. Met het
onderzoeksprogramma Pilot testbewijzen wordt onderzocht hoe testbewijzen
ingezet kunnen worden bij het heropenen van onderdelen van de samenleving.
Met het onderzoeksprogramma Praktijktesten drinkgelegenheden wordt daarnaast
onderzoek gedaan naar het gedrag van bezoekers en personeel, de onderlinge
contactmomenten, de naleving van verschillende maatregelen en de luchtkwaliteit
in de drinkgelegenheden. Met de drie tot stand gebrachte onderzoeksprogramma’s
wordt op verschillende vlakken onderzoek gedaan met het oogmerk om de
doelmatigheid van de maatregelen ter bestrijding van het virus te vergroten,
waarbij onderzocht wordt hoe de verschillende sectoren veilig weer opengesteld
kunnen worden. In de onderzoeksprogramma’s werkt de overheid samen met het
bedrijfsleven, de semipublieke sector en de wetenschap om op de praktijk
toegespitste pilots neer te zetten, waarbij relevante onderzoeksinformatie

Pagina 21 van 56

opgehaald wordt. De drie onderzoeksprogramma’s dragen er dan ook aan bij dat
op termijn de samenleving veilig weer heropend kan worden.
Onderzoekprogramma Praktijktesten drinkgelegenheden
Algemeen
De horecasector is flink getroffen door het virus. Om de verspreiding van het virus
in te dammen sloot de horecasector vanaf medio maart 2020 tweeënhalve maand
en op 14 oktober 2020 sloten eet- en drinkgelegenheden voor de tweede keer zijn
deuren. Dat is nu nog het geval. Vanaf medio december 2020 sloten ook de
restaurants in hotels voor de hotelgasten. Het kabinet is zich ervan bewust dat de
algehele sluiting van de sector geen lang houdbare situatie is, vanuit sociaalmaatschappelijk én economisch perspectief.
In de routekaart coronamaatregelen2 van de rijksoverheid is aangegeven dat
heropening van ‘restaurants’ eerder zal plaatsvinden dan van de ‘overige horeca’,
waar ook drinkgelegenheden, zoals cafés, bars en kroegen toe behoren. Eén van
de redenen hiervoor is dat bezoekers in restaurants minder beweeglijk zijn en het
gedrag van bezoekers in cafés etc. lastiger te voorspellen lijkt (o.a. door
consumptie van alcohol). Het kabinet wil onderzoeken of heropening van deze
drinkgelegenheden veilig kan plaatsvinden onder de voorwaarden zoals nu
vermeld in de routekaart onder risiconiveau ‘zorgelijk’.
De data die hiervoor nodig zijn, worden vergaard middels praktijktesten uit het
publiek-private onderzoeksprogramma Praktijktesten drinkgelegenheden. De
praktijktesten moeten meer inzicht geven in het gedrag van bezoekers en
personeel, de onderlinge contactmomenten, de naleving van verschillende
maatregelen en de luchtkwaliteit in de drinkgelegenheden. Hierdoor wordt
duidelijk in welke mate de gezondheids- en veiligheidseisen nageleefd worden. De
drinkgelegenheden die aan de praktijktesten deelnemen, worden door de sector
aangedragen en door het onderzoeksprogramma geselecteerd. Gelet op de
doorlooptijd van het onderzoek, is het belangrijk om op korte termijn met deze
praktijktesten te starten.
Het Rijk, de horecasector (Koninklijke Horeca Nederland en Horeca Alliantie) en de
wetenschap (TNO) maken deel uit van de samenwerking in het
onderzoeksprogramma Praktijktesten drinkgelegenheden. De epidemiologische
aanvaardbaarheid van voorstellen binnen dit onderzoeksprogramma moeten
consistent zijn met de overige maatregelen ter bestrijding van de epidemie.
Daarover is per geval beoordeling nodig door het kabinet. Met de burgemeester
van de relevante gemeente wordt nauw samengewerkt over de praktische
uitvoering en handhaving van de voorgenomen praktijktesten in die stad.

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/03/08/routekaartcoronamaatregelen?utm_campaign=coronavirus&utm_source=rijksoverheid.nl/routekaart&u
tm_medium=redirect
Pagina 22 van 56

Daarnaast is het Veiligheidsberaad betrokken bij de organisatie en de aanpak van
de Praktijktesten drinkgelegenheden.
Onderzoeksplan en borging veiligheid en volksgezondheid
In het onderzoeksplan worden de praktijktesten nader toegelicht en wordt
uitgewerkt welke set van preventieve maatregelen tijdens de praktijktests in acht
moeten worden genomen. Dit betreft de voorwaarden die gelden volgens de
routekaart in risiconiveau ‘zorgelijk’. Hierbij worden de volgende maatregelen in
acht genomen: de veiligeafstandsnorm, geen zelfbediening, triage, reservering,
placering, mondkapjesplicht als geen sprake is van placering, maximaal zes
personen per tafel, maximaal vijftig personen per binnenruimte, persoonlijke
beschermingsmiddelen, registratieplicht en beperkte openingstijden.
Met de praktijktesten worden data verzameld over de mate van naleving van
verschillende maatregelen door bezoekers en personeel en de luchtkwaliteit in de
drinkgelegenheden om een veilige en verantwoorde heropening daarvan mogelijk
te maken. Daarbij geldt nadrukkelijk dat deelname aan de praktijktesten door
(onder meer) ondernemers, personeel en bezoekers geheel op vrijwillige basis
plaatsvindt. Voor laatstgenoemde categorie geldt in het verlengde daarvan dat de
verwerking van persoonsgegevens op basis van toestemming plaatsvindt. De
volgende onderzoeksvragen liggen aan het onderzoek ten grondslag:

Wat is het percentage bezoekers dat zijn gegevens voor het bron- en
contactonderzoek laat registreren?

Wat is het percentage bezoekers dat deelneemt aan de triage?

In welke mate houdt het personeel zich aan elk van de maatregelen?

In welke mate houden bezoekers zich aan elk van de maatregelen?

Wat is de geschatte hoeveelheid verse buitenlucht in de
horecagelegenheid, op basis van de CO2-concentratie en het aantal
aanwezigen, en hoe relateert dat aan het onderzoek van TNO in de
laboratoriumomgeving?
De borging van de veiligheid en volksgezondheid van de praktijktesten staat
centraal in het onderzoeksplan. Daarom geldt een aantal aanvullende
gezondheids- en veiligheidseisen. Zo wordt van alle deelnemers bij binnenkomst
geëist dat zij een testuitslag van ten hoogste achtenveertig uur oud kunnen tonen
waaruit blijkt dat zij op het moment van testen niet waren geïnfecteerd met het
virus. Deze test moet zijn afgenomen door een daartoe gecertificeerd bureau of op
een GGD-locatie. Daarnaast zal voor de praktijktesten een beperkt aantal
drinkgelegenheden tegelijk worden geopend. Daarnaast gelden buiten de locaties
de generieke coronamaatregelen en wordt op de locatie een andere preventieve
set van maatregelen toegepast, zoals het gebruik van mondkapjes. De
basisregels, zoals de veiligeafstandsnorm, blijven tijdens de praktijktesten van
kracht. Verder zijn de gegevens voor bron- en contactonderzoek van de GGD
conform de Algemene verordening gegevensbescherming opgeslagen en voor een

Pagina 23 van 56

snelle tracering inzetbaar. Hierdoor wordt het risico om besmet te raken en
anderen te besmetten zoveel mogelijk voorkomen.
Andere voorwaarden waaronder de praktijktesten worden uitgevoerd zijn:

alle deelnemers nemen vrijwillig deel en worden vooraf geïnformeerd dat
ze deelnemen aan het onderzoeksprogramma Praktijktesten
drinkgelegenheden en welke voorwaarden daaraan verbonden zijn;

deelname is alleen mogelijk na het tonen van bewijs van een negatieve
testuitslag;

indien een persoon besluit deel te nemen aan het onderzoeksprogramma
is de deelnemer verplicht om mee te werken aan het onderzoek, zoals
hiervoor beschreven;

de deelnemers moeten traceerbaar zijn ten behoeve van de praktijktest en
wordt geadviseerd om de app Corona Melder te installeren;

deelname geven de deelnemers toestemming dat de track and trace
gegevens die bij het onderzoek worden verzameld, gedeeld kunnen
worden ten behoeve van bron- en contactonderzoek;

de gegevens van de deelnemers worden binnen het onderzoek
geanonimiseerd;

er vindt afstemming met de burgemeester van de gemeente waar de
praktijktest wordt georganiseerd plaats, alsmede de betreffende GGD;

het personeel kan niet verplicht worden om zich te onderwerpen aan alle
bovengenoemde corona gerelateerde testen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om de coronatest;

openbare plaatsen en openbaar vervoer worden zoveel mogelijk ontzien,
zo wordt de deelnemers geadviseerd om zoveel mogelijk met eigen
vervoer te komen;

de praktijktests duren niet langer dan tien uur per dag:

er wordt rekening gehouden met de avondklok zolang die van toepassing
is.
Doel Praktijktesten drinkgelegenheden
De praktijktesten hebben als doel data te verzamelen over het gedrag van
bezoekers en personeel, de onderlinge contactmomenten, de naleving van
verschillende maatregelen en de luchtkwaliteit in de drinkgelegenheden om de
doelmatigheid van maatregelen ter bestrijding van de epidemie van covid-19 te
vergroten en hiermee de kans op een veilige en verantwoorde heropening van
drinkgelegenheden te vergroten.
De praktijktesten zullen worden gemonitord door observanten van TNO en de
resultaten worden gerapporteerd. Het vergt daarbij enige tijd om de
onderzoeksresultaten door te vertalen naar een rapport. Dit is opgenomen in het
onderzoeksplan.
Tijdelijke uitgezonderde coronamaatregelen
Om de praktijktesten uit te kunnen voeren, is het noodzakelijk dat verschillende
coronamaatregelen voor de organisatie en de uitvoering van de praktijktests
worden uitgezonderd. Zonder deze uitzonderingen kunnen de testen namelijk niet
plaatsvinden. Zo zijn momenteel bijvoorbeeld alle horecagelegenheden gesloten
voor publiek. Dit heeft als gevolg dat een drinkgelegenheid niet mag worden
geopend voor publiek en daar geen praktijktest kan plaatsvinden. Ook is het door
Pagina 24 van 56

de huidige maatregelen niet mogelijk om vijftig gasten te ontvangen. Derhalve is
het belangrijk om te kunnen afwijken van een aantal van de coronamaatregelen.
Ook is het noodzakelijk dat de praktijktesten de toekomstige heropening van cafés
zo goed mogelijk nabootsen. Alleen dan dragen de verzamelde data bij aan het
doel van de praktijktesten. De volgende maatregelen worden voor de uitvoering
van de praktijktesten uitgezonderd:
het groepsvormingsverbod buiten (artikel 3.1, eerste lid);
het verbod op de openstelling van publieke plaatsen (artikel 4.a1);
de voorwaarden voor de openstelling van publieke plaatsen die wel
geopend mogen zijn (artikel 4.1);
het maximumaantal personen publiek per zelfstandige ruimte (artikel 4.2,
eerste lid);
het verbod op de openstelling van eet- en drinkgelegenheden en de
daarbij behorende dansvoorzieningen (artikel 4.4, eerste lid);
het verbod op de verkoop van alcoholhoudende drank tussen 20.00 en
06.00 uur (artikel 4.7).
Onderzoeksprogramma Pilot testbewijzen
Algemeen
Met deze wijziging van de Trm wordt het mogelijk om pilots te organiseren voor
toegangstesten ter voorbereiding op de inzet van testbewijzen. De inzet van
testbewijzen heeft als doel het tegengaan van de verspreiding van het virus en
onderdelen van de samenleving te kunnen heropenen. In een epidemiologische
situatie waarin het risico op verspreiding van het virus bestaat, kunnen
testbewijzen tijdelijk worden benut bij het gefaseerd afschalen van maatregelen
ter bestrijding van de epidemie. Hiermee wordt voor die voorzieningen waar het
testbewijs wordt ingezet méér of iets eerder mogelijk gemaakt dan zonder
testbewijs. Voor de inzet van testbewijzen heeft het kabinet een wetsvoorstel in
voorbereiding. Het wetsvoorstel expliciteert de grondslag om bij ministeriële
regeling testbewijzen grootschalig te kunnen inzetten voor toegang tot sport- en
jeugdactiviteiten, culturele instellingen, evenementen, restaurants en overige
horeca, een en ander met inbegrip van doorstroomlocaties.
Het aanpassen van de wet is echter niet de enige voorbereiding die getroffen dient
te worden om met testbewijzen te gaan werken. Om het testbewijs als instrument
op een verantwoorde en veilige manier grootschalig in te kunnen zetten in de
genoemde sectoren, is van belang dat dit van te voren wordt getest. Het kabinet
hecht daarom aan het uitvoeren van pilots. Die maken het mogelijk om op een
gecontroleerde wijze de invoering van testbewijzen nader te onderzoeken.
Daarnaast draagt dit eraan bij dat de betrokken partijen straks goed voorbereid
zijn op de uiteindelijke inzet. De pilots moeten meer inzicht geven in de werking
van de infrastructuur en ICT van de testcapaciteit voor toegangstesten, de
werking en het gebruik van de CoronaCheck-apps, de toepasbaarheid van het
testbewijs in de potentieel aan te wijzen voorzieningen en het gedrag van
gebruikers van testbewijzen.
Onderzoeksplan en borging veiligheid en volksgezondheid
In het publiek-privaat onderzoeksprogramma Pilot testbewijzen werken het Rijk,
Stichting Open Nederland als opdrachtnemer voor de inrichting en exploitatie van
de teststraten, de wetenschap, het bedrijfsleven en vertegenwoordigers van
verscheidene reeds genoemde sectoren samen. Deze vertegenwoordigers worden
Pagina 25 van 56

in het nieuwe artikel 6.13 aangeduid als de ‘veldpartijen’. Ook met betreffende
gemeenten is overleg gaande over de voorgenomen pilots, mede gegeven hun
verantwoordelijkheden en bevoegdheden, zowel regulier bij dergelijke activiteiten
als nu in het bijzonder.
In het onderzoeksprogramma worden de pilots nader uitgewerkt tot
onderzoeksplannen waarin aangegeven wordt welke precieze onderzoeksvragen
worden beantwoord. Bij de onderzoeksplannen kan worden gedacht aan vragen
over de werking en opschaling van de testinfrastructuur, achterliggende ICT,
gebruik en inzet van de apps, inzet bij de sectoren en de testbereidheid. Met de
pilots worden hierover data verzameld. Daarbij geldt nadrukkelijk dat deelname
aan de pilots door (onder meer) evenementenorganisaties, bezoekers en
personeel geheel op vrijwillige basis plaatsvindt. Voor laatstgenoemde categorie
geldt in het verlengde daarvan dat de verwerking van persoonsgegevens op basis
van toestemming plaatsvindt.
Ook voor Pilots testbewijzen dient over de kalender separaat besloten te worden
door het kabinet.
Doel pilots
Het doel van het onderzoeksprogramma kan in drie hoofdcategorieën worden
verdeeld: het testen van de logistiek, infrastructuur en ICT van de nieuwe
toegangsteststraten; het testen van (het gebruik van) de CoronaCheck-apps; en
het oefenen van de inzet van het testbewijs door de betreffende sectoren.
Daarnaast dragen de pilots in algemene zin bij aan het tegengaan van de
verspreiding van het virus. Testbewijzen zullen bij grootschalige inzet bijdragen
aan het tegengaan van de verspreiding bij de heropening van de samenleving. De
daarvoor ontwikkelde (ICT-)infrastructuur en applicaties zijn nieuw en het
ongetoetst inzetten daarvan brengt risico’s met zich. Door dit nu zorgvuldig te
testen kunnen fouten en daarmee verspreiding van het virus beter worden
voorkomen. Voorts geven toegangstesten zeer waarschijnlijk een impuls aan de
testbereidheid, waarmee het zicht op het virus wordt vergroot. Ook het effect op
testbereidheid is onderdeel van het onderzoek van de pilots.
Om toegangstesten mogelijk te maken, werkt het kabinet aan het realiseren van
een aanvullende testcapaciteit, oplopend tot 415.000 testen per dag. Dit is
bovenop de reeds beschikbare testcapaciteit van de GGD. In korte tijd worden
nieuwe teststraten voor dit doel ingericht en een volledig nieuwe end-to-end ICToplossing gerealiseerd. Zowel de infrastructuur als de ICT moet zorgvuldig getest
worden om straks succesvolle opschaling mogelijk te maken. Het gaat hierbij om
het proces vanaf het inplannen van een afspraak bij de teststraat tot het
ontvangen van de uitslag. Ook de aansluiting van de ICT van de
toegangsteststraten op de CoronaCheck-app zal in de praktijk moeten worden
getoetst. In de pilots worden deze aspecten dan ook uitgeprobeerd en onderzocht.
Van overheidswege wordt een tweetal applicaties ontwikkeld en straks
beschikbaar gesteld waarin de negatieve testuitslag wordt omgezet in een
testbewijs dat eenvoudig kan worden getoond en gelezen. Zodra de testuitslag
beschikbaar is, ontvangt de geteste persoon hiervan een bericht. Als de testuitslag
negatief is, kan de geteste persoon de uitslag gebruiken voor het genereren van
een digitaal testbewijs met de applicatie CoronaCheck. Het controleren van het
testbewijs geschiedt met de applicatie CoronaCheck Scanner. Deze applicatie leest
de QR-code en toont kortstondig op het beeldscherm of er al dan niet een geldig

Pagina 26 van 56

testresultaat is. Deze twee apps zullen ook in de praktijk moeten worden getest
zodat deze veilig en effectief kunnen worden ingezet. Hierbij zal er aandacht zijn
voor de werking van de apps zelf, maar ook voor de wijze waarop bezoekers en
controleurs deze gebruiken.
Tot slot is het van belang om te onderzoeken hoe de sectoren waar het testbewijs
potentieel wordt ingezet om zullen gaan met de inzet hiervan. In de verschillende
sectoren zullen pilots worden georganiseerd om onder andere het volgende te
onderzoeken:
kunnen de sectoren weer (deels) open door de inzet van negatieve
testbewijzen?
in hoeverre zijn mensen bereid om zich te laten testen voor deelname aan
de activiteit in kwestie?
in hoeverre zijn de organisaties in staat te controleren op negatieve
testbewijzen en hierop te handhaven?
is de testbereidheid evenwichtig verdeeld over het land en de
verschillende testlocaties?
hoe groot is het aantal mensen dat niet op komt dagen?
kunnen bezoekers en organisaties uit de voeten met de CoronaCheck-app?
is de infrastructuur van teststraten toegerust op het opschalen van het
aantal testafnames?
Om deze onderzoeksvragen zo goed mogelijk te beantwoorden worden onder
andere pilots gepland in musea, monumenten, theaters, concertzalen en
poppodia, bij festivals en bij sportwedstrijden en sportaccommodaties. Bij de
selectie van de pilots wordt rekening gehouden met regionale spreiding en
nabijheid van een testlocatie en wordt ingezet op spreiding tussen grote en kleine
instellingen. Er worden geen pilots georganiseerd op andere terreinen dan cultuur,
evenementen, georganiseerde jeugdactiviteiten, horeca of sport.
Voorwaarden
De borging van de veiligheid en gezondheid van deelnemers aan de praktijktesten
staat centraal in het onderzoek. Daarom geldt een aantal aanvullende
gezondheids- en veiligheidseisen. Zo wordt van alle deelnemers verwacht dat zij
een geldend negatief testbewijs kunnen tonen. Deze test moet zijn afgenomen bij
één van de teststraten van Stichting Open Nederland en op het moment van
deelname aan de activiteit nog minimaal acht uur geldig zijn. Voor de pilots
toegangstesten geldt dat men zich aan het merendeel van de basismaatregelen
dient te houden. Indien van toepassing dienen de deelnemers zich dan ook onder
meer aan de veiligeafstandsnorm en de mondkapjesplicht te houden. Voor de
veiligheid en privacy gelden de volgende condities:
alle deelnemers nemen vrijwillig deel en worden vooraf geïnformeerd dat
ze deelnemen aan de Pilot toegangstesten en over de voorwaarden die
daaraan vanuit de organisatie van de pilot verbonden zijn;
deelname is alleen mogelijk na het tonen van een negatieve testuitslag
van een teststraat van Stichting Open Nederland;
de deelnemers moeten traceerbaar zijn ten behoeve va de pilot en wordt
geadviseerd om de app Corona melder te installeren;
de gegevens van de deelnemers worden binnen het onderzoek
geanonimiseerd;
het personeel dat aanwezig is bij de praktijktesten wordt niet verplicht om
zich te onderwerpen aan een coronatest. Het personeel wordt wel
dringend geadviseerd om vooraf aan de pilot een test te ondergaan;

Pagina 27 van 56

-

-

openbare plaatsen en openbaar vervoer worden zoveel mogelijk ontzien.
Zo wordt de deelnemers geadviseerd om zoveel mogelijk met eigen
vervoer te komen;
de individuele pilots duren niet langer dan acht uur per dag;
er wordt rekening gehouden met de avondklok, zolang die geldt;
de organisator is primair verantwoordelijk voor uitvoering en naleving van
de pilot en legt het plan voor aan de burgemeester;
waar mogelijk en opportuun worden de lessen met betrekking tot
veiligheid van evenementen van het reeds georganiseerde Fieldlab
evenementen toegepast.

Tijdelijke uitgezonderde coronamaatregelen
Om de pilots uit te kunnen voeren, is het noodzakelijk dat verschillende
coronamaatregelen voor de organisatie en de uitvoering van de pilots worden
uitgezonderd. Zonder deze uitzonderingen kunnen de pilots namelijk niet
plaatsvinden. Zo zijn momenteel bijvoorbeeld in beginsel alle publiek plaatsen
gesloten voor publiek. Dit heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat een theater niet mag
worden geopend voor publiek waardoor geen pilot kan plaatsvinden. Ook is het
door de huidige maatregelen niet mogelijk om een voetbalwedstrijd te bezoeken.
Zoals beschreven hebben de pilots als doel data te verzamelen over
toegangstesten in bepaalde sectoren. Derhalve is het noodzakelijk om te kunnen
afwijken van de geldende coronamaatregelen zoals het verbod op de openstelling
van publieke plaatsen, het groepsvormingsverbod en het maximumaantal
personen publiek per zelfstandige ruimte. De volgende maatregelen worden
tijdens de praktijktesten uitgezonderd:
het groepsvormingsverbod buiten (artikel 3.1, eerste lid);
het verbod op de openstelling van publieke plaatsen (artikel 4.a1);
de voorwaarden voor de openstelling van publieke plaatsen die wel
geopend mogen zijn (artikel 4.1);
het maximumaantal personen publiek per zelfstandige binnenruimte
(artikel 4.2, eerste lid);
het verbod op de openstelling van eet- en drinkgelegenheden en de
daarbij behorende dansvoorzieningen (artikel 4.4, eerste lid);
het verbod op de openstelling van winkels tussen 20.00 en 06.00 uur
(artikel 4.5);
het verbod op de verkoop van alcoholhoudende drank tussen 20.00 en
06.00 uur (artikel 4.7);
het verbod op het organiseren van evenementen (artikel 5.1);
het verbod op toeschouwers bij sportwedstrijden (artikel 6.3, eerste lid);
het verbod op de openstelling van douches en kleedkamers in
sportaccommodaties en de plicht om met reserveringen van maximaal vier
personen te werken en een gezondheidscheck uit te voeren (artikel 6.4, lid
a1 en a2, eerste en derde lid).
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Bonaire
Opschaling risiconiveau en uitbreiding routekaart
Het RIVM en de afdeling Publieke Gezondheid van Bonaire adviseren de
maatregelen op Bonaire aan te scherpen en over te gaan naar risiconiveau 6:
lockdown. Dit betekent dat de gezaghebber met deze regeling de bevoegdheid
krijgt om gebieden aan te wijzen waar enkele nieuwe maatregelen gelden,
inclusief een avondklok.

Pagina 28 van 56

Het huidige maatregelenpakket (risiconiveau 5: zeer ernstig) is tot nu toe
onvoldoende effectief gebleken in het terugdringen van het aantal contacten en
daarmee het voorkomen van besmettingen, door zowel de klassieke variant als de
Britse variant (B.1.1.7). Het is daarom noodzakelijk om de maatregelen verder
aan te scherpen en een aantal extra maatregelen in te stellen, die nog niet waren
opgenomen in de routekaart. Dit om het aantal contacten zoveel mogelijk te
beperken, met name ook in de werk- en privésfeer. Het openbaar lichaam Bonaire
(OLB) onderschrijft dit en heeft geconcludeerd dat een tijdelijke verzwaring van
het maatregelenpakket, met inbegrip van de invoering van een avondklok en een
alcoholverbod, noodzakelijk is met het oog op de pijlers van de
epidemiebestrijding.
Het aantal contacten van individuele personen in Europees Nederland is op dit
moment lager dan ooit te voren en daarmee ook lager dan in de lockdown in
maart-april 2020 (CoMix-studie). Op basis van modellering kunnen we
concluderen dat de avondklok in combinatie met de huidige bezoekbeperking, van
maximaal één persoon per dag, de Rt van Europees Nederland met ongeveer tien
procent heeft gereduceerd. Zonder het huidige maatregelenpakket, inbegrepen de
avondklok, zou Europees Nederland in deze fase van de uitbraak veel meer
besmettingen hebben gehad en zou de druk op de zorg aanzienlijk hoger zijn
geweest. Gezien de explosieve toename in besmettingen en ziekenhuisopnames
op Bonaire, is het nodig om de uitbraak te vertragen en de druk op de zorg niet
verder op te voeren. Gezien de goede resultaten die de avondklok in Europees
Nederland laat zien, zal deze ook op Bonaire worden ingezet.
Zodra het aantal besmettingen afneemt en de druk op de zorg afneemt, kan de
gezaghebber bepalen dat maatregelen weer losgelaten kunnen worden. Het RIVM
wijst er voorts op dat versoepelingen verantwoord zijn mits deze stapsgewijs
worden ingevoerd en hun effect zorgvuldig gemonitord wordt, zodat er tijdig
ingegrepen kan worden indien nodig. Met de verdere opbouw van immuniteit door
grootschalige vaccinatie ontstaat er in de komende weken mogelijk meer ruimte
voor versoepelingen.
Bij dit alles benadrukt het OLB, met het RIVM en de Minister en Staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, dat een goede opvolging van het
algemene maatregelenpakket essentieel blijft.
Avondklok
Het wordt op grond van de Wpg tussen 21.00 uur en 04.00 uur verboden om in de
openlucht te vertoeven op door de gezaghebber aan te wijzen plaatsen. Met de
inwerkingtreding van de regeling vervalt de noodzaak van het artikel over de
avondklok in de nu in Bonaire geldende noodverordening. Alleen noodzakelijke
reizen zijn toegestaan: voor werk, medische hulp aan mens of dier, hulpverlening
aan een hulpbehoevend persoon, individueel en aangelijnd uitlaten van een hond,
dak- of thuisloosheid terwijl men niet in maatschappelijke opvang kan, een
noodsituatie, verplaatsing onder begeleiding als rechtens van zijn vrijheid
beroofde en internationaal vervoer van personen zijn in dat geval toegestaan.
Daarnaast is het vertoeven in de openlucht toegestaan als die openlucht behoort
bij een woning (bijvoorbeeld een erf) of bij het woongedeelte van een voertuig of
vaartuig. Dit volgt direct uit artikel 58j Wpg en wordt daarom in deze regeling niet
nog eens bepaald. In verband met de complexiteit en vaak acute situaties waarin
vertoeven in de openlucht noodzakelijk is, is in overleg met de politie besloten om
niet met eigen verklaringen te werken. In werksituaties is een

Pagina 29 van 56

werkgeversverklaring nodig. Deze moet te allen tijde getoond kunnen worden en
handhavers kunnen bij de werkgever nagaan of de persoon in kwestie zich
inderdaad noodzakelijkerwijs op straat bevindt. In verband met de avondklok kan
de gezaghebber bepalen dat de afhaalfunctie van eet- en drinkgelegenheden
uiterlijk om 20.00 uur sluit.
Vanwege de verschillen in het publieke leven tussen Europees Nederland en
Bonaire zal de avondklok op Bonaire eindigen om 04.00 uur en niet, zoals in
Europees Nederland, om 04.30 uur. Het leven op Bonaire begint over het
algemeen eerder dan in Europees Nederland (winkels openen bijvoorbeeld reeds
om 08.00 uur). Zo vangen ook werkzaamheden in de visserij en bouw doorgaans
vroeg aan. Doordat de avondklok eindigt om 04.00 uur kunnen onder andere
personen werkzaam in de visserij en bouw vanaf dan ongehinderd hun
werkzaamheden uitvoeren.
Volgens gegevens van de RIVM-gedragsunit wordt de avondklok in Europees
Nederland door een grote meerderheid nageleefd (92%). 71% van respondenten
in Europees Nederland steunt de avondklok (10% neutraal, 19% tegen), naleving
wordt door de meerderheid (82%) als makkelijk ervaren, maar het aantal mensen
dat denkt dat deze maatregel helpt, is laag ten opzichte van andere regels (42%).
Vanwege de kleinschaligheid van het eiland, de over het algemeen goede
opvolging van maatregelen en de grote sociale controle ligt het in de lijn der
verwachting dat de graad van naleving van de avondklok op Bonaire minstens zo
hoog zal zijn als in Europees Nederland.
4. Noodzakelijkheid en evenredigheid
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19
Gelet op de in paragraaf 2 beschreven epidemiologische situatie, is het naar het
oordeel van het kabinet noodzakelijk om het maatregelenpakket, inclusief de
avondklok, te verlengen met drie weken, op de wijze die is toegelicht in paragraaf
3. Daarbij is rekening gehouden met de gevolgen en adviezen die hieronder zijn
beschreven.
Advies OMT over maatregelen
In de brief aan de Tweede Kamer van 8 maart 2021 is aangegeven dat op 23
maart aan het OMT zou worden gevraagd in hoeverre in kleine stapjes zou kunnen
worden versoepeld binnen het risiconiveau ‘zeer ernstig’, indien zou zijn voldaan
aan de volgende voorwaarden: het aantal besmettingen en het aantal
ziekenhuisopnames blijkt toch veel lager uit te vallen, én de IC-bezetting rond de
550 – 600 zou blijven, én de R-waarde rond de 1 zou blijven. Ten aanzien van
deze voorwaarden is nu helaas duidelijk dat hieraan niet voldaan wordt. Immers,
er is sprake van een toename van het aantal besmettelijke personen, tot meer
dan 100.000, een lichte verhoging van de ziekenhuis- en IC-bedbezetting, en een
reproductiegetal dat met 1,13 ruim boven de 1 is gekomen. Conform deze
gegevens adviseert het OMT dan ook om geen versoepelingen door te voeren op
31 maart.
In de beoordeling van het OMT draagt de avondklok en de bezoekbeperking thuis
tot 1 persoon significant bij aan het verlagen van de Rt met naar schatting zo’n 10
procent. Deze maatregelen zijn gelijktijdig ingegaan, en het is niet mogelijk het
effect van de afzonderlijke maatregelen nauwkeurig te schatten. Naar verwachting

Pagina 30 van 56

zou zonder deze maatregelen het aantal meldingen en ziekenhuis- en IC-opnames
inmiddels beduidend hoger liggen, vanwege een circa 10 procent hogere Rt.
De eerder geprognosticeerde toename van ziekenhuis- en IC-opnames blijft
enigszins achter, of is naar achteren vertraagd, al passen de ziekenhuis- en ICbezetting ruim binnen de aangegeven onzekerheidsmarges. Tegelijkertijd wordt er
momenteel een aanzienlijke stijging van de meldingen waargenomen in de jonge
leeftijdsgroepen; naar verwachting zal die op den duur leiden tot een toename van
gevallen in de volwassen en oudere (nog niet gevaccineerde) leeftijdsgroepen;
met enige vertraging zal dit vertaald worden naar meer ziekenhuis- en ICopnames. Ook in de ons omringende landen wordt een dergelijke toename van
meldingen gezien.
Gezien het voorgaande, een Rt van 1,13 significant boven de 1, en die ook de
afgelopen weken doorgaans boven de 1 lag, wordt niet voldaan aan de
epidemiologische voorwaarden waaronder versoepelingen van maatregelen op 31
maart aan de orde kunnen zijn. Dit geldt ook voor andere aanpassingen van
maatregelen. Daarnaast adviseert het OMT om de avondklok te verlengen en ook
de bezoekbeperking thuis in stand te houden, en het epidemiologisch beeld de
komende week/weken nauwgezet te volgen. Mocht er de komende tijd ruimte
voor versoepelingen ontstaan, dan heeft het OMT aangegeven niet te zullen
schromen hier ook tussentijds een advies over uit te brengen. Het OMT benadrukt
het belang van doorgaande vaccinatie bij 60-plussers om de belasting van de zorg
zoveel mogelijk te beperken.
Samenvattend is het OMT zeer terughoudend wat betreft eventuele
versoepelingen, ook al worden die uitgevoerd met de nodige maatregelen om
overdracht van het virus tegen te gaan.
De in de adviesaanvraag genoemde opties voor versoepelingen in het onderwijs,
de detailhandel en de buitenterrassen zijn doorgerekend. De effecten van deze
versoepelingen blijken wat betreft hun impact af te hangen van de werkzaamheid
van vaccinatie om overdracht van het virus tegen te gaan, iets waarover de kennis
nog ontbreekt. Voor de detailhandel en de buitenterrassen laten de
epidemiologische voorwaarden geen ruimte.
Over het hoger onderwijs heeft het OMT geadviseerd, mocht het kabinet ondanks
de epidemiologische situatie tot versoepelingen over willen gaan, prioriteit te
geven aan het openstellen hoger onderwijs voor 1 dag per week fysiek onderwijs,
indien daarbij naast de algemene maatregelen en het generieke kader, ook
frequent preventief wordt getest. Deze prioriteit komt voort uit de uitkomsten van
de modellering, het belang van onderwijs voor adolescenten en jongvolwassenen
en uit het feit dat in deze omgevingen goede controle mogelijk is op de te nemen
maatregelen door de onderwijsaanbieders.
Sociaalmaatschappelijke en economische gevolgen
Naast de epidemiologische situatie en het OMT-advies zijn ook andere elementen
bij de besluitvorming betrokken voor een zo volledig mogelijke afweging. Deze
bestaan voor deze regeling uit het geactualiseerde maatschappelijk beeld door het
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), een reflectie op de maatregelen (door het
SCP en door het Planbureau voor de Leefomgeving), een sociaal-maatschappelijke
en economische weging van de gevolgen door de Ministeries van Financiën,
Economische Zaken en Klimaat en Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het

Pagina 31 van 56

verrichten van uitvoeringstoetsen op de maatregelen door andere departementen,
de gedragsunit van het RIVM, de Nationale Politie, de veiligheidsregio’s en de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Bij de besluitvorming die haar beslag
heeft gekregen in deze regeling is rekening gehouden met het algemeen
maatschappelijk beeld en reflecties over de sociaalmaatschappelijke en
economische effecten van het maatregelenpakket. Voor meer informatie over de
sociaalmaatschappelijke economische reflectie en brede maatschappelijke toets
aandacht wordt verwezen naar de brief over de maatregelen aan de Tweede
Kamer van 23 maart 2021.
Maatschappelijk beeld
Door het SCP zijn de volgende signalen uit de samenleving naar voren gebracht.
De maatschappelijke veerkracht is groot, maar voor sommigen groepen,
bijvoorbeeld jongeren, wordt een daling in welbevinden gezien. Bij kwetsbare
groepen worden de signalen sterker dat problemen daar sneller stapelen (op de
problemen die er al waren). De ervaren wrijving tussen sociale groepen is
toegenomen; met name tussen jong en oud en kwetsbare en gezonde mensen.
Het sociaal vertrouwen is aanvankelijk gestegen, maar daarna weer gedaald: de
maatschappelijke samenhang staat onder druk.
Een aantal groepen in de samenleving blijkt harder te worden geraakt door de
coronacrisis dan andere groepen. De verschillen namen op diverse gebieden toe,
zoals arbeid, inkomen, scholing, eenzaamheid en welbevinden. De impact van de
coronacrisis versterkt bovendien kwetsbaarheden die we als samenleving daarvóór
al hadden en hebben gesignaleerd.
Aan het einde van 2020 was het politiek vertrouwen nog steeds hoger dan voor de
crisis. De actualiteit laat tegelijk zien dat dit niet voor iedereen geldt. De
coronacrisis blijft daarom onverminderd veel van mensen vragen als het gaat om
de zorg voor elkaar en het omgaan met onzekerheid.
Sociaal contact speelt een belangrijke rol in het welbevinden van mensen. Mensen
ontmoeten elkaar minder, maar hebben wel vaker digitale contacten Deze kunnen
fysiek contact op veel punten niet vervangen.
Er zijn veel zorgen over de gevolgen van de coronacrisis voor jongeren en
jongvolwassenen. Veel maatregelen grijpen in op de kern van hun sociale leven,
terwijl contacten met leeftijdsgenoten juist voor hen belangrijk zijn vanwege de
ontwikkeling van hun identiteit. Bij hen zien we een afname in het psychisch
welbevinden. Jongeren zijn kwetsbaar vanwege hun kans op eenzaamheid en een
grotere kans op werkloosheid. Dat laatste geldt ook voor laagopgeleiden en voor
mensen van niet-westerse herkomst.
Naar verwachting zullen de resultaten van scholieren en studenten nu ongunstiger
zijn dan bij volledig fysiek onderwijs. Sommigen lopen vertraging op, bij anderen
vergroten de achterstanden. Door het schrappen van toetsen liepen circa 14.000
kinderen vorig jaar een hoger schooladvies mis. Fysiek onderwijs heeft ook een
belangrijke functie voor de sociale en emotionele ontwikkeling van kinderen en
jongeren en geeft hen structuur aan de dag.
De eenzaamheid onder ouderen is toegenomen. Ook zijn er zorgen over mensen
met uiteenlopende beperkingen die bijvoorbeeld dagbesteding of andere

Pagina 32 van 56

ondersteuning in het sociaal domein moeten missen. Ouderen zijn kwetsbaar
vanwege de impact op de gezondheid en hoge kans op sterfte.
Daarnaast is de druk op mantelzorgers toegenomen en zij maken zich zorgen over
het welzijn en de van kwaliteit van leven van hun naasten.
Bewegen en sporten dragen positief bij aan de gezondheid en het welbevinden. De
mogelijkheden daarvoor zijn erg beperkt. Jongeren sporten over het algemeen
meer dan ouderen, beperkingen raken die groep dus hard.
Volgens verschillende studies zijn langdurige quarantaine-achtige situaties een
risicofactor voor agressie en huiselijk geweld. Harde cijfers ontbreken maar
signalen dat huiselijk geweld aan het toenemen is, worden sterker. De
kindertelefoon meldt een toename van het aantal telefoontjes over depressieve
gevoelens of suïcidegedachten.
In april 2020 waarschuwde het SCP het kabinet ervoor dat crisissturing op basis
van epidemiologie in combinatie met maatregelen en een beroep op solidariteit in
de samenleving vrij snel onhoudbaar zou blijken, omdat verwachtingen,
mogelijkheden en opvattingen in de samenleving om daaraan te voldoen steeds
verder uiteen zullen gaan lopen naarmate de crisis langer duurt.
De daling in het draagvlak en de naleving kan niet worden weggezet als onwil,
maatschappelijk onbehagen of hufterig gedrag. Er dient – zeker in de
communicatie over gedragsregels – een onderscheid gemaakt te worden tussen
mensen die zich niet aan de gedragsregels kunnen houden (bijvoorbeeld vanwege
beperkingen of zorgsituaties; of omdat het teveel wordt), dat niet willen of het
risico ervan minder inzien.
Advies SCP
Het SCP bouwt voort op zijn advies van begin maart 2021, wat van belang blijft en
opnieuw bij de afweging is betrokken. Daarnaast adviseert het SCP opnieuw om op een verantwoorde manier - aan het openen van hoger onderwijs prioriteit te
geven gezien de stapeling van maatschappelijke effecten bij de studenten en
scholieren en hun families. Vanuit economisch oogpunt hebben de detailhandel en
de horeca prioriteit. Daarnaast adviseert het SCP de doorwerking van de
gedeeltelijke versoepelingen in het oog te houden om zo inzicht te krijgen in welke
mate negatieve maatschappelijke effecten van maatregelen worden gemitigeerd.
Daarnaast merkt het SCP op dat het beperkt openen van onderdelen van de
samenleving een positief, maar ook een relatief beperkt maatschappelijk effect
heeft. Bij het openen van het onderwijs voor een dagdeel in de week, zowel in het
hoger onderwijs als het eerder deels geopende voortgezet onderwijs, volgen
scholieren en studenten immers alsnog het merendeel van het onderwijs vanuit
huis. Het is onduidelijk in welke mate negatieve maatschappelijke effecten van de
maatregelen worden gemitigeerd.
Het Planbureau voor de leefomgeving (PBL)
Het PBL constateert dat covid-19 ingrijpende consequenties heeft voor de
dagelijkse leefomgeving en de effecten daarvan werken de komende jaren door in
onze binnensteden, het woon-werk verkeer en de regionale arbeidsmarkt.
Knelpunten in de grote leefomgeving, zoals het klimaat, de biodiversiteit en het
grondstoffengebruik, moeten niet vergeten worden.

Pagina 33 van 56

Er is sprake van een toenemende divergentie en specialisatie tussen
binnensteden, vooral in verband met online winkelen en het daarmee verbonden
verschil tussen ‘funshoppen’ en ‘runshoppen’. Maar ook in verband met
verschuivingen in de werkgelegenheid en het wonen. Als dominante trend wordt
waargenomen een afnemend aandeel van de detailhandel (dus toenemende
leegstand winkels), stijgend aandeel wonen en verplaatsing van werkgelegenheid.
Maar die dominante trend manifesteert zich ongelijksoortig in de verschillende
steden. De verschillen nemen toe.
Als het gaat om winkelleegstand is zichtbaar dat de lange termijn “leegstandklap”
met name valt in de relatief sterkere binnensteden (+40% toename leegstand) en
juist de zwakkere binnensteden relatief minder worden getroffen. Juist winkels en
dus stadscentra die het moeten hebben van bezoekers van verder weg blijven
leeg, winkels en centra die meer drijven op de dagelijkse boodschappen en de
regionale vraag verliezen minder klandizie.
Het PBL adviseert om voor de langere termijn met gemeenten en
brancheorganisaties het gesprek aan te gaan over programma’s voor de
herbestemming van binnensteden. Op korte termijn is vooral van belang om de
horeca en de cultuursector weer op een veilige manier te openen. Die zijn
voorwaardelijk voor een aantrekkelijk stadscentrum.
Naleving
Het aantal contactmomenten neemt toe. Dit lijkt erop te wijzen dat de naleving
minder wordt. Dit beeld komt ook naar voren uit enkele recente
opinieonderzoeken. De mobiliteit voor wegverkeer en de bezetting in het openbaar
vervoer (OV) neemt verder toe. Dit is mogelijk een effect van de lichte
bijstellingen met name voor winkelen, onderwijs en de contactberoepen.
De laatste weken neemt het aantal reizen toe rond het ingaan van de avondklok
(tussen 19.00-21.00 uur). Dit geldt zowel voor het OV als op de weg, door de
week en in het weekend. Uit het laatste trendonderzoek van het RIVM komt naar
voren dat naleving van maatregelen zoals handenwassen en het laten testen bij
klachten toeneemt. Het draagvlak voor de maatregelen avondklok, het laten
testen bij klachten en het advies van maximaal 1 bezoeker per dag nemen verder
af. Volgens de gedragsunit van het RIVM is een mogelijke verklaring dat mensen
meer genegen zijn deze maatregelen, dan de meer ‘sociale’ maatregelen na te
leven nu de besmettingscijfers weer oplopen.
Over de avondklok meldt de gedragsunit van het RIVM het volgende. Op basis van
de cijfers tot en met 16 maart 2021 blijkt dat sinds de invoering van de avondklok
een sterke daling (gemiddeld rond de 40-75%) is in de mobiliteit in de avonduren
zowel nationaal als internationaal. Er is inmiddels ook een lichte stijging zichtbaar
in de avondklokuren, wat kan wijzen op afname van draagvlak en naleving van
deze maatregel. Parkeertransacties op straat daalden gemiddeld met 50%. In de
pinbetalingen is in de avondklokuren een significant effect zichtbaar (78%
afname). Ook dit effect is op basis van cijfers tot 16 februari 2021 sinds de
invoering stabiel. Het aantal illegale feesten in het weekend is de afgelopen week
wederom iets gedaald. De avondklok lijkt weinig tot geen effect te hebben op de
illegale feesten. Toe- of afname wordt vooral beïnvloed door
weersomstandigheden en de gebruikelijk feestelijke momenten door het jaar
heen. Naleving van de avondklok lijkt op basis van het trendonderzoek van het

Pagina 34 van 56

RIVM ondanks een verdere daling ten opzichte van de vorige meting met 88,9%
hoog. Het draagvlak is wel iets meer gedaald (64,9%), maar is nog steeds
significant hoger dan voor de bezoekregel van maximaal 1 persoon (37,6%).
Sinds de invoering zijn er 59.625 boetes uitgedeeld voor overtreden van de
avondklok. Mogelijke verklaringen voor dit hoge aantal boetes (in voornamelijk
week 4) is dat deze overtreding gemakkelijker te constateren is dan andere
maatregelen zoals de veiligeafstandsnorm en de groepsvormingsverboden.
Scholieren en studenten
Eind 2020 had een op de drie van studenten (waaronder leerlingen van het
voorgezet onderwijs, het hoger beroepsonderwijs en de universiteit) een laag
psychisch welbevinden. In de jaren voor corona schommelde dat rond een op de
vier. Het wegvallen van praktisch onderwijs in het beroepsonderwijs werkt
demotiverend. Extra kwetsbaar zijn studenten in de entreeopleiding in het
middelbaar beroepsonderwijs: voor hen zijn structuur en binding met de opleiding
cruciaal. Het gaat hierbij om ruim 16.000 jongeren. Fysiek onderwijs draagt bij
aan sociaal contact. Sociale acceptatie en wederkerige vriendschappen met
leeftijdsgenoten tijdens de adolescentie vormen bouwstenen voor succesvolle
sociale ontmoetingen in latere levensjaren. Jongvolwassenen (15-24-jarigen) zien
hun vrienden ongeveer vier keer zo vaak dagelijks dan 25-plussers.
Gevolgen voor ondernemers
Zelfstandige ondernemers vormen een (deels) nieuwe risicogroep voor een laag
psychisch welbevinden vanwege angst voor verlies van werk en inkomen. Deze
ondernemingen bieden ook vaak werkgelegenheid aan jongeren en laagopgeleiden
– groepen waarover ook zorgen zijn wat betreft hun welbevinden (naast
inkomen). Met name zelfstandigen hebben een (soms forse)
inkomensachteruitgang meegemaakt. Daarnaast stegen de zorgen over
werkverlies in de toekomst onder deze groep. Zelfstandigen en mensen die hun
kans op baanverlies betrekkelijk groot inschatten waren minder tevreden met hun
leven dan voor de crisis. Verlies van werk en inkomen zijn risicofactoren voor laag
psychisch welbevinden.
Sportbeoefening
Uit onderzoek van de gedragsunit van het RIVM blijkt dat sportdeelname in alle
leeftijdsgroepen is gedaald met het sluiten van sportverenigingen en fitnessclubs.
Het toestaan van extra mogelijkheden om te sporten, levert naar verwachting een
positieve bijdrage aan de lichamelijke en psychische gezondheid.
Avondklok
Uit onderzoek naar de Nederlandse identiteit blijkt dat Nederlanders individuele
vrijheid enorm belangrijk vinden. De avondklok beperkt deze vrijheid en heeft
daarmee voor een deel van de bevolking ook een negatieve symbolische waarde.
De avondklok heeft gevolgen voor het sociaal contact tussen mensen. De
avondklok lijkt met name jongeren te raken, omdat we weten dat juist zij normaal
gesproken veel face-to-face contact met vrienden hebben. We weten niet of dat
vooral in de avonduren is, maar met school en werk overdag lijkt dat wel
aannemelijk. Voor volwassenen met jonge kinderen, met een drukke baan of
beide is er overdag beperkt ruimte voor sport en ontspanning buiten de deur.
Beide zijn belangrijk voor het psychisch welbevinden.
Buitenschoolse opvang

Pagina 35 van 56

Kinderopvang, buitenschoolse opvang en school bieden een veilige omgeving voor
kinderen, komen de ontwikkeling van het kind ten goede en hebben daarnaast een
sociale en vormende functie. De buitenschoolse opvang is geopend voor kinderen
van ouders met een cruciaal beroep. Volgens de brancheorganisatie Kinderopvang
ligt het gebruik van noodopvang tussen 40 en 50% van de reguliere bezetting. De
sluiting van de buitenschoolse opvang is voor ouders lastig te combineren met
werk, dat geldt in het bijzonder voor alleenstaande ouders. Sommige ouders
kunnen en willen uit angst voor besmetting en bescherming van kwetsbare
groepen geen beroep doen op oppasopa’s en -oma’s. Anderen zijn juist
genoodzaakt een groter beroep op grootouders te doen. Hoe groot deze groepen
zijn is niet bekend.
Sociaalmaatschappelijke en economische weging
Het welbevinden van mensen staat door de lange duur en de stapeling van
maatregelen onder druk. De negatieve effecten slaan bovendien ongelijk neer en
raken kwetsbare groepen relatief hard. Een verlenging van het huidige pakket aan
maatregelen met drie weken verdiept de maatschappelijke en economische
schade die ontstaat verder. Toch blijft de epidemiologische situatie zodanig dat
versoepelingen op dit moment niet mogelijk zijn. Wel wordt, mede gelet op de
hierboven beschreven gevolgen, de avondklok een uur later gesteld, wat meer
ruimte biedt om in de avond naar buiten te gaan om te sporten, en rekening
houdt met de latere zonsondergang en het daardoor later vallen van de duisternis.
Ruimte voor (meer) fysiek onderwijs in het voortgezet onderwijs, hoger
beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs heeft vanuit sociaalmaatschappelijk en economisch perspectief eerste prioriteit. Studenten vormen
volgens het SCP een van de groepen met het laagste mentale welzijn. Fysiek
onderwijs draagt bij aan sociale contacten en kan het mentale welzijn verhogen.
Bovendien verliezen studenten in toenemende mate de motivatie om te studeren,
en kampen steeds meer studenten met studievertraging. Afstel van onderwijs leidt
tot permanente economische schade.
Het openen van de buitenschoolse opvang is betekenisvol voor jonge kinderen en
stelt ouders van jongere kinderen in staat om (thuis) te werken.
Uitvoeringstoets
De politie merkt een duidelijke afname van het draagvlak en de naleving van
maatregelen. Daarbij laten burgers zich ook minder goed aanspreken en is steeds
vaker sprake van irritatie en agressie richting handhavers. Naast de
geconstateerde afname van het draagvlak en de naleving van maatregelen is een
toename te zien in het aantal protesten tegen de coronamaatregelen. Het gaat
dan onder andere om demonstraties, online uitingen van ongenoegen en het
aanspannen van rechtszaken. Dit maakt dat handhavers steeds vaker in
confrontatie komen met grotere groepen burgers die zich bewust niet aan de
maatregelen houden.
Overwegingen vanuit handhaving ten aanzien van de avondklok
Handhaving van de avondklok vindt tijds-, context-, en plaatsgebonden plaats en
kan daarmee vanuit de reguliere inzet binnen politiezorg plaatsvinden.
Desalniettemin zal handhaving van de avondklok bij het ingaan van de zomertijd,

Pagina 36 van 56

het verbeteren van de weersomstandigheden, en gelet op de feestdagen in deze
periode meer handhaving en daarmee capaciteit van de politie gaan vergen.
Door het tijdstip te wijzigen (bijvoorbeeld 23:00 uur) is volgens de Nationale
Politie meer capaciteit nodig om gedurende de extra uren waarin de avondklok
niet meer geldt op de andere maatregelen te handhaven, zoals de
veiligeafstandsnorm, groepsvormingsverboden en het verbod op het gebruiken of
het voor consumptie gereed hebben van alcohol. Die extra inzet kost relatief meer
tijd dan handhaving van de avondklok. De avondklok is een duidelijke maatregel
die goed handhaafbaar is.
Gemeenten
Het draagvlak neemt zichtbaar af in de samenleving. Dit maakt de druk op de
handhaving groter. Handhaving van versoepelingen is alleen mogelijk in
samenwerking met de desbetreffende branches. Door versoepeling neemt het
aantal reisbewegingen toe. Dit kan tot extra druk op de handhaving leiden. Door
het zonnige voorjaarsweer neemt de druk op openbare plaatsen en daarmee de
druk op de handhaving toe. Iedere versoepeling vraagt om helderheid en
duidelijkheid, wat de uitlegbaarheid ten goede komt en daarmee het draagvlak
(en uiteindelijke de naleving en handhaving).
Vanuit gemeenten wordt aangegeven dat een ‘jojo’ effect’ zo veel mogelijk moet
worden voorkomen (nu stoppen en later weer invoeren). Het wordt steeds langer
licht, steeds meer mensen willen naar buiten. Dat kan van invloed zijn op het
draagvlak en daarmee de handhaving. De verveling onder jongeren slaat hard toe
en door minder toezicht vanuit scholen is er weinig sociale controle. Jongeren
hebben meer perspectief nodig. De bezoekersregeling van maximaal 1 persoon
heeft er zwaarder ingehakt dan de avondklok. Voor vooral de langere termijn
maakt de VNG zich zorgen over de impact en de noodzakelijke dienstverlening als
gevolg van afgenomen geestelijke gezondheid van de inwoners.
De druk op het openbaar vervoer neemt toe, daarom moet goed gekeken worden
naar de spreiding van de vervoersbewegingen onder studenten.
Veiligheidsregio’s
Vanuit de Veiligheidsregio’s (VR’s) wordt opgemerkt dat er weinig aandacht is voor
relatief veilige activiteiten in de buitenlucht. De druk op parken, stranden en
winkelgebieden blijft onverminderd hoog als grote buitengebieden dicht blijven.
Als de winkels en warenmarkten opengaan, gaat de voorkeur uit naar een
volledige openstelling zonder ingewikkelde voorwaarden als reserveringen.
Voorwaarde moet zijn het voeren van een goed deurbeleid (mandjesbeleid,
bestickering etc.).
Er is een sterke voorkeur voor één simpel regime. Als men deze versoepelingen
doorvoert, is het de vraag hoe er moet worden omgegaan met de dienstverlening
niet zijnde contactberoepen zoals zonnestudio’s, fotografen en de niet zakelijke
verhuur van roerende zaken.
De VR’s pleiten ervoor alle eet-en drinkgelegenheden hetzelfde te behandelen en
geen onderscheid te maken tussen natte horeca en overige horeca omdat dat niet
Pagina 37 van 56

uitvoerbaar en handhaafbaar is. Men geeft de voorkeur aan het werken met vaste
tijdsblokken in plaats van placeringen. Dit laatste is niet handhaafbaar of
controleerbaar.
Overwegingen vanuit handhaving ten aanzien van de avondklok:
De zomertijd komt eraan, als het langer licht is, willen mensen (bij mooi weer)
langer buiten blijven. De bereidwilligheid van de naleving kan hierdoor een andere
dynamiek krijgen.
Gedragsunit van het RIVM
Om normvervaging te voorkomen (mensen hebben de indruk dat crisis voorbij is
en houden geen afstand meer) lijkt het van groot belang om direct vanaf het
begin actief drukte te beperken om de veilige afstand te borgen op de langere
termijn. Draagvlak en naleving van de bezoekersregeling (1 per dag) is lager dan
die van de avondklok, en neemt nog verder af. Vanuit het perspectief vertrouwen,
draagvlak, welzijn en naleven, is te overwegen de avondklok naar 22.00 uur te
verzetten (tegemoetkoming) en de bezoekersregeling uit te breiden naar
maximaal 2 personen per dag uit hetzelfde huishouden.
Het draagvlak voor de avondklok is in de afgelopen 6 weken gedaald van 76%
naar 67% tot 65%. Uit recente focusgroepen met jongeren en met ouderen
komen geen grote problemen met de avondklok naar voren.
Van andere aanpassingen worden minder positieve maatschappelijke effecten
verwacht, behalve van de hierna te noemen gedeeltelijke opening van het hoger
onderwijs.
Het welzijn onder jongeren en jongvolwassenen is substantieel lager dan onder
volwassenen en ouderen en dit verschil neemt toe. (Deels) fysiek onderwijs op het
hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs zou bij kunnen dragen
aan afname van eenzaamheid, toename van mentaal welzijn, en minder
opgesloten voelen in kleine woonruimte (onder voorwaarde van naleving van
maatregelen met betrekking tot sociale afstand). Geadviseerd wordt daarom om
mogelijkheden te bieden voor deeltijd fysiek onderwijs voor studenten in
kwetsbare omstandigheden. Opgeroepen wordt om dat geen vereiste te maken
voor studenten die niet willen. De kwaliteit van het onderwijs dient te worden
geborgd (hybride onderwijs kan lastig zijn) in samenwerking met organisaties.
Noodzaak voortzetten maatregelen
Het kabinet heeft de hiervoor beschreven gevolgen en aandachtspunten
meegewogen in de besluitvorming. Daarmee onderstreept het kabinet opnieuw
het belang om naast de epidemiologische inzichten ook de sociaalmaatschappelijke en economische gevolgen in kaart te blijven brengen. Duidelijk
is dat de behoefte om te versoepelen op onderdelen groot is. Voor de avondklok
speelt daar een rol bij dat het steeds langer licht is en dat de zomertijd wordt
ingevoerd. Tegelijkertijd is duidelijk dat de eerder tot uitgangspunt genomen
epidemiologische voorwaarden voor versoepelingen niet zijn vervuld. Gelet op de
pijlers (zoals genoemd in paragraaf 1) van de bestrijding van de pandemie en de
epidemiologische situatie wordt aan het belang de belastbaarheid van de zorg
acceptabel te houden in deze fase een doorslaggevend gewicht toegekend en ziet
het kabinet, met het OMT, geen ruimte voor versoepelingen op dit moment. Wel
Pagina 38 van 56

wordt het ingangstijdstip van de avondklok bijgesteld. Hoewel de in de toetsen
genoemde zorgen en belangen die pleiten voor versoepeling niet te miskennen
zijn, wegen zij op dit moment niet op tegen het belang de zorg beheersbaar te
houden.
Gelet op het gewicht van de maatregelen is de duur van de maatregelen in de tijd
beperkt tot en met 20 april 2021. Naar verwachting zal rond 13 april
heroverweging kunnen plaatsvinden, op basis van de situatie van dat moment.
Zonder tussentijdse besluitvorming over verlenging of aanpassing van de
maatregelen of een deel daarvan, komen deze te vervallen met ingang van 21
april 2021.
Grondrechten en vrijheden
Met een verlenging van het maatregelenpakket, met inbegrip van de avondklok,
blijven met name de bewegingsvrijheid, de persoonlijke levenssfeer en het recht
op eigendom ingeperkt.
Voor de avondklok geldt voorts dat de bewegingsvrijheid wordt beperkt, zoals
beschermd door artikel 2 van het Vierde Protocol bij het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens (EVRM), en meer algemeen de persoonlijke levenssfeer
vanwege diezelfde beperking van de bewegingsvrijheid (artikel 10 van de
Grondwet en artikel 8 EVRM). Indirect kan een avondklok ook beperkingen met
zich brengen voor de mogelijkheid om andere grondrechten uit te oefenen, de
vrijheid van vergadering en betoging of de vrijheid om een levens- of
geloofsovertuiging te belijden (voor personen die dat na 22.00 uur buitenshuis
willen doen). Dat geldt ook voor Pesach, het Holifeest, Pasen en de Ramadan. Het
kabinet is zich bewust van de beperkingen die hiermee eventueel worden
opgelegd. De mogelijkheid blijft echter bestaan om diensten digitaal bij te wonen
op dit tijdstip en om het geloof te belijden op het eigen adres, met inachtneming
van het advies rondom thuisbezoek.
Het kabinet is van mening dat, ook voor de komende periode, het doel van de
avondklok legitiem is. Een avondklok is, zeker gecombineerd met flankerende
maatregelen, een effectieve manier om het aantal besmettingen en daarmee de
druk op de zorg en de maatschappelijke gevolgen, beperkt te houden. Minder
stringente maatregelen om dat doel te bereiken, staan, mede gelet op het advies
van het OMT, thans niet ter beschikking.
De grondslag hiervoor is gelegen in de artikelen, genoemd in de considerans van
deze regeling. Gelet op de ontwikkeling van het epidemiologische beeld en de
overige gevolgen zijn versoepelingen van of nieuwe uitzonderingen op de
maatregelen op dit moment niet mogelijk. Dit rechtvaardigt de verlenging van de
maatregelen en maakt het voortzetten van de inperking noodzakelijk en, mede
gelet op de vormgeving en geldende uitzonderingen van de maatregelen,
evenredig.
Daarbij speelt een rol dat de ingangstijd van de avondklok met een uur wordt
verlaat. Dat past naar het oordeel van het kabinet bij de grote behoefte om, mede
gelet op de latere zonsondergang en daaropvolgende schemering, ook in de avond

Pagina 39 van 56

buiten te kunnen zijn. Dit biedt meer gelegenheid tot beweging en sport in de
avonduren.
Ook hier is van belang dat de duur van de avondklok in de tijd is beperkt. Naar
verwachting zal rond 13 april heroverweging kunnen plaatsvinden, op basis van de
situatie van dat moment. Zonder tussentijdse besluitvorming over verlenging of
aanpassing van de maatregelen of een deel daarvan, komen deze te vervallen met
ingang van 21 april 2021 om 04.30 uur.
Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Bonaire
Sociaalmaatschappelijke en economische gevolgen
Maatschappelijk beeld
Bij de voorbereiding van de maatregelen is rekening gehouden met de te
verwachten maatschappelijke effecten van de maatregelen. Het SCP heeft in
Europees Nederland een selectie gemaakt van signalen uit de samenleving, die
grotendeels ook van toepassing zijn op Bonaire. Waar de signalen van toepassing
zijn, zijn deze betrokken bij de voorbereiding van de besluitvorming. Daarnaast
zijn ze aangevuld met de signalen aangekaart door het OLB en de Dienst Publieke
Gezondheid (DPG). Alle signalen tezamen zijn meegenomen in de besluitvorming
die is voorgelegd aan de eilandsraad. Daarin wordt het volgende maatschappelijke
beeld geschetst van de huidige situatie, na bijna een jaar covid-19-epidemie.
Een aantal groepen in de samenleving blijkt harder te worden geraakt door de
coronacrisis dan andere groepen. De verschillen namen op diverse gebieden toe,
zoals arbeid, inkomen, scholing, eenzaamheid en welbevinden. De impact van de
coronacrisis versterkt bovendien kwetsbaarheden die er als samenleving daarvóór
al waren gesignaleerd.
Bij kwetsbare groepen zien het OLB en de DPG dat signalen sterker worden dat
problemen daar sneller stapelen (op de problemen die er al waren). Bonairianen
redden zich eind 2020 nog wel, maar maken zich significant meer zorgen. De
coronacrisis grijpt diep in op wijzen van leven, werken en zorgen. Het OLB ziet
een enorme veerkracht bij Bonairianen. Bij sommige groepen, bijvoorbeeld
jongeren en families die afhankelijk zijn van de toeristische sector, begint de rek
er echter uit te raken. Het politiek vertrouwen lijkt nog steeds hoger dan voor de
crisis. De opkomst voor de Tweede Kamer verkiezingen is met 22,6% ook iets
hoger dan vier jaar geleden. De actualiteit laat tegelijk zien dat het vertrouwen in
de politiek niet voor iedereen geldt. De coronacrisis blijft daarom onverminderd
veel van de samenleving vragen als het gaat om de zorg voor elkaar en het
omgaan met onzekerheid.
Sociaal vertrouwen: waar men in april 2020 de toegenomen saamhorigheid zag
als een lichtpuntje in de crisis, maken Bonairianen zich in maart 2021 – net als
voor de coronacrisis - zorgen over de afkalvende saamhorigheid en groeiende
tegenstellingen tussen mensen. Er is onder de bevolking ook een flink verschil in
draagvlak voor en opvolging van de zware maatregelen. Het aandeel mensen dat
vindt dat we met te weinig respect met elkaar omgaan, is tussen april 2020 en
maart 2021 flink gestegen.
Sociaal contact speelt een belangrijke rol in het welbevinden van mensen. De
afgelopen maanden hebben veel fysieke ontmoetingen in de buitenlucht kunnen
Pagina 40 van 56

plaatsvinden. Vanwege de aangescherpte maatregelen in de afgelopen periode
ontmoeten mensen elkaar nu minder, maar hebben wel vaker digitale contacten.
Deze kunnen fysiek contact op veel punten niet vervangen. Er zijn veel zorgen
over de gevolgen van de coronacrisis voor jongeren en jongvolwassenen. Veel
maatregelen grijpen in op de kern van hun sociale leven, terwijl contacten met
leeftijdsgenoten juist voor hen belangrijk zijn vanwege de ontwikkeling van hun
identiteit. Bij hen zien we een afname in het psychisch welbevinden. Daarnaast
zijn grote zorgen over de toename van huiselijk geweld. Het is daarom belangrijk
om mensen zo spoedig mogelijk weer ruimte te geven hun huis uit te kunnen.
Jongeren zijn kwetsbaar vanwege hun kans op eenzaamheid en een grotere kans
op werkloosheid. Dat laatste geldt ook voor laagopgeleiden en voor
ongeregistreerden. Naar verwachting zullen de resultaten van scholieren en
studenten nu ongunstiger zijn dan bij volledig fysiek onderwijs. Sommigen lopen
vertraging op, bij anderen vergroten de achterstanden. Door het schrappen van
toetsen liepen circa 14.000 kinderen vorig jaar een hoger schooladvies mis. Fysiek
onderwijs heeft ook een belangrijke functie voor de sociale en emotionele
ontwikkeling van kinderen en jongeren en geeft hun structuur aan de dag. Tevens
verzorgen onderwijsinstellingen voor ongeveer 700 kinderen dagelijks hun ontbijt
en lunch.
De eenzaamheid onder ouderen is toegenomen. Ook zijn er zorgen over mensen
met uiteenlopende beperkingen die bijvoorbeeld dagbesteding of andere
ondersteuning in het sociaal domein moeten missen. Dagbestedingen zijn zo lang
mogelijk open gebleven, maar in risiconiveau 5 of 6 is dit niet langer verantwoord.
Ouderen zijn kwetsbaar vanwege de impact op de gezondheid en hoge kans op
sterfte. Druk op mantelzorgers neemt daarom toe en zij maken zich zorgen over
het welzijn en de kwaliteit van leven van hun naaste.
Bewegen en sporten dragen positief bij aan gezondheid en welbevinden. De
mogelijkheden daarvoor zijn erg beperkt. Jongeren sporten over het algemeen
meer dan ouderen, het raakt die groep dus hard.
Volgens verschillende studies zijn langdurige quarantaineachtige situaties een
risicofactor voor agressie en huiselijk geweld. Harde cijfers ontbreken, maar
signalen dat huiselijk geweld aan het toenemen is, worden sterker. Er komen
steeds meer meldingen binnen bij het meldpunt voor huiselijk geweld en
kindermishandeling. Dit komt voornamelijk door de uitzichtloze economische
situatie en de verder toegenomen armoede.
Maatschappelijke gevolgen
Tegen de achtergrond van het geschetste maatschappelijke beeld is over de
maatregelen een brede maatschappelijke toets verricht, van sociaaleconomische
effecten, van de uitlegbaarheid (communicatie), naleving en draagvlak, en de
uitvoerings- en handhavingstoets. Dit is op dinsdag 16 maart 2021 gepresenteerd
aan de eilandsraad.
Sociaaleconomische gevolgen
Uit een schatting van de sociaaleconomische gevolgen komt naar voren dat het
welbevinden van mensen door de lange duur en de stapeling van maatregelen
onder druk staat, waarbij de negatieve effecten van maatregelen ongelijk
neerslaan en kwetsbare groepen relatief hard raken, zoals in het maatschappelijk
beeld geschetst. Vanuit de inschatting van de effecten van verschillende

Pagina 41 van 56

maatregelen, wordt aan het toestaan van fysiek onderwijs in het primair
onderwijs, het openhouden van dagbesteding voor ouderen, en het in stand
houden van de toerismesector vanuit sociaalmaatschappelijk en economisch
perspectief prioriteit gegeven.
Mentaal welzijn
Het SCP, dat bij de afwegingen in Europees Nederland is betrokken, heeft een
aantal aandachtspunten aangekaart gericht op het mentale welzijn, waaronder in
algemene zin helderheid over de overwegingen, voorspelbaarheid (en het
voorkomen van jojobeleid) en aandacht voor het risico van stigmatisering van
bevolkingsgroepen (voorkomen dat bepaalde groepen de schuld krijgen van het
voortduren van de crisis). Het OLB heeft aandachtspunten geformuleerd voor de
voorliggende maatregelen die bij de afweging zijn betrokken, in het bijzonder en
voor zover hier van belang, over het sluiten van onderwijs, sluiten van
dagbesteding voor ouderen, sluiten van de horeca en de avondklok. Het SCP en de
DPG wijzen voorts op het belang van flankerend beleid zolang de beperkende
(inreis)maatregelen door het OLB en het kabinet noodzakelijk worden geacht.
De DPG wijst erop dat de maatschappelijke effecten van het thuisonderwijs
dusdanig groot zijn (in verband met het risico op huiselijk geweld en de
belangrijke functie van het voeden van kinderen door onderwijsinstellingen) dat
de DPG adviseert dat wanneer mogelijk in het primair onderwijs de scholen zo
lang mogelijk open gehouden worden, op een verantwoorde manier.
Gedrag
De overgrote meerderheid van de Europese Nederlanders houdt zich aan de
eenbezoekersregel en de avondklok. De maatregel om maximaal één persoon per
dag te ontvangen en maximaal één bezoek per dag te brengen, vindt men moeilijk
en met name onprettig.
Het draagvlak voor de avondklok lijkt in de afgelopen weken te zijn afgenomen.
Ondanks het dalende draagvlak houdt nog steeds het merendeel van de mensen
zich eraan. Ruim acht op de tien mensen blijven tijdens de avondklok binnen en
15% geeft aan naar buiten te zijn geweest met een geldige reden (bijvoorbeeld
werk, hond uitlaten). In Europees Nederland is de avondklok sinds 23 januari
2021 van kracht. Het draagvlak lijkt pas de laatste weken te zijn afgenomen. De
verwachting is daarom dat ook op Bonaire het draagvlak hoog zal zijn, zeker
wanneer deze niet zo lang hoeft voort te duren als in Nederland. Wat met het oog
op snelle vaccinatie niet de verwachting is.
Uitvoering en handhaving
De sociale controle op Bonaire is groot en het is vanwege de kleinschaligheid van
het eiland relatief eenvoudig voor handhavers en politiemensen om te constateren
dat regels, zoals groepsvorming, worden overtreden.
Gevolgen van de avondklok in het bijzonder
Wat betreft de sociaaleconomische gevolgen drukt de avondklok maatschappelijk
zwaar, maar in vergelijking met andere maatregelen minder zwaar op
economische gevolgen. Het SCP beschrijft de volgende aandachtspunten. Als
beperking van individuele vrijheid heeft de maatregel voor een deel van de
bevolking een negatieve symbolische waarde en kan het vóórkomen dat mensen
in deze situaties boosheid en verwarring ervaren. Harde cijfers ontbreken, maar
dit is een risicofactor voor agressie en huiselijk geweld. De beperking van

Pagina 42 van 56

contacten heeft gevolgen voor sociaal contact tussen mensen, vooral, maar niet
uitsluitend, onder jongeren. Daarnaast beperkt zij de mogelijkheden voor sport en
ontspanning, die belangrijk zijn voor psychisch welbevinden. Het SCP meldt ook
dat er een verband kan bestaan met gevoelens van eenzaamheid. De DPG beaamt
deze gevolgen en risico’s en benadrukt de zware impact van de maatregel op
huiselijk geweld.
Noodzaak voortzetten maatregelen
Het kabinet heeft met het voorgaande rekening gehouden in deze regeling. Ten
eerste wordt het reeds ingezette flankerende beleid gecontinueerd, waarvoor kan
worden verwezen naar de Kamerbrief van 12 februari 2021 over het steunpakket
welzijn en leefstijl in verband covid-19, dat onder meer 500.000 euro extra
toeschrijft aan de bevordering van welzijn en leefstijl in verband met covid-19 in
Caribisch Nederland.
Ten aanzien van de avondklok wordt gewezen op het belang van uitzonderingen
voor onder meer hulp aan hulpbehoevenden en de noodsituatie, de gelegenheid
die de gekozen tijdstippen nog bieden voor het beoefenen van sport buiten, en de
overige aspecten van vormgeving.
Differentiatie ten opzichte van Europees Nederland
De uitzonderingsgroepen die voor Bonaire van toepassing zijn, wijken af van de
uitzonderingsgroepen in Europees Nederland. Een aantal uitzonderingsgroepen die
in Europees Nederland gelden, worden niet overgenomen voor Bonaire:

personen die onderweg zijn in verband met een uitvaart;

personen die onderweg zijn in verband met een oproep van een rechter,
officier van justitie of bezwaar- en beroepschriftencommissie;

personen die onderweg zijn in verband met een examen of tentamen dat
die persoon moet afleggen voor een opleiding op het mbo, hbo of wo;

personen die onderweg zijn in verband met een praktijkles voor een
opleiding op het voortgezet onderwijs (vo), voortgezet speciaal onderwijs
(VSO), mbo, hbo of wo;

personen die onderweg zijn in verband met lessen in het eindexamenjaar
van het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo).
Gezien de kleinschaligheid van het eiland zal het in de praktijk niet voorkomen dat
mensen tijdens de uren dat de avondklok geldt onderweg zullen zijn in het kader
van één van bovengenoemde noodzakelijke reizen. Het is daarom niet nodig deze
reizen uit te zonderen van de avondklok. Ook reizen omdat een persoon is
uitgenodigd voor een live-avondprogramma komt niet voor na 21.00 uur. De
uitzondering voor openbaar vervoer is niet van toepassing, aangezien de
gebruikelijke dienstregeling vóór 21.00 uur eindigt. Wel zijn taxichauffeurs
uitgezonderd op grond van de uitzondering voor noodzakelijke werkzaamheden.
Aangezien er normaliter geen vluchten aankomen na 20.00 uur is het in principe
niet nodig reizigers van internationale reizen of reizen naar Europees Nederland,
Saba of Sint Eustatius uit te zonderen van de avondklok. Echter, wordt deze
uitzondering wel behouden voor het geval dat een reis vertraagd is.
In overleg met handhavende instanties is overeengekomen dat
werkgeversverklaringen op ieder moment getoond moeten kunnen worden, ook
door politieambtenaren, opsporingsambtenaren, brandweermedewerkers en
ambulancemedewerkers. Dit in verband met vermeend misbruik van de verklaring

Pagina 43 van 56

dat is gemeld door omringende (ei)landen. In Europees Nederland is in aanvulling
op de algemene werkgeversverklaring ook een eigen verklaring nodig. Voor
Bonaire is, in overleg met de politie, gekozen om hier niet mee te werken in
verband met de complexiteit voor gebruikers. Wel moet de werkgeversverklaring
te allen tijde getoond kunnen worden. Gezien de kleinschaligheid van het eiland is
het gemakkelijk voor handhavers om na te gaan of een persoon met een geldige
reden op straat is.
Grondrechten en vrijheden
De beperkte afname en stabilisatie van het aantal besmettingen en de komst van
en de toename van het aantal besmettingen met de nieuwe varianten van het
virus, maken dat het nodig blijft het aantal contacten thuis en buitenshuis zoveel
als mogelijk te beperken tot alleen cruciale contacten. Met een intensivering van
het maatregelenpakket worden met name de bewegingsvrijheid, de persoonlijke
levenssfeer en het recht op eigendom ingeperkt. De grondslag hiervoor is gelegen
in de artikelen, genoemd in de considerans van deze regeling.
Voor de avondklok geldt voorts dat de bewegingsvrijheid wordt beperkt, zoals
beschermd door artikel 2 van het Vierde Protocol bij het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens (EVRM), en meer algemeen de persoonlijke levenssfeer
vanwege diezelfde beperking van de bewegingsvrijheid (artikel 10 van de
Grondwet en artikel 8 EVRM). Indirect kan een avondklok ook beperkingen met
zich brengen voor de mogelijkheid om andere grondrechten uit te oefenen, de
vrijheid van vergadering en betoging of de vrijheid om een levens- of
geloofsovertuiging te belijden (voor personen die dat na 21.00 uur buitenshuis
willen doen). Dat geldt ook voor Pesach, het Holifeest, Pasen en de Ramadan. Het
kabinet is zich bewust van de beperkingen die hiermee eventueel worden
opgelegd. De mogelijkheid blijft echter bestaan om diensten digitaal bij te wonen
op dit tijdstip en om het geloof te belijden op het eigen adres, met inachtneming
van het advies rondom thuisbezoek.
Het OLB en het kabinet zijn van mening dat het doel van de avondklok legitiem is.
Een avondklok is, zeker gecombineerd met flankerende maatregelen, een
effectieve manier om het aantal besmettingen en daarmee de druk op de zorg en
de maatschappelijke gevolgen, beperkt te houden. Minder stringente maatregelen
om dat doel te bereiken staan, mede gelet op het advies van het RIVM thans niet
ter beschikking.
De gevolgen voor eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en voor de vrijheid
van vergadering, betoging en het belijden van godsdienst en levensovertuiging en
de beperking van het recht op eigendom, zijn volgens het kabinet
gerechtvaardigd.
Mogelijkheid tot versoepeling
Gelet op de ontwikkeling van het epidemiologische beeld zijn versoepelingen van
de maatregelen op dit moment niet mogelijk. Het huidige epidemiologische beeld
rechtvaardigt de intensivering van de maatregelen en maakt het voortzetten en
verder intensiveren van de inperking noodzakelijk en evenredig. Zodra de
epidemiologische situatie dit toelaat, zullen maatregelen stapsgewijs weer worden
teruggedraaid.
Een eerste versoepelingsmogelijkheid is opgenomen in artikel 6a.1, namelijk het
inkorten van de avondklok, van 21.00 naar 23.00 uur. Dit is vergelijkbaar met de

Pagina 44 van 56

maatregelen die op andere eilanden binnen het Koninkrijk worden genomen, maar
draagt wel bij aan het inperken van sociale contacten. Anderzijds heeft een
ingangstijd van 23.00 uur minder impact op de eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer en op de vrijheid van vergadering, betoging en het belijden van
godsdienst en levensovertuiging en de beperking van het recht op eigendom.
5. Regeldruk
Op grond van deze regeling kunnen in het kader van Pilot testbewijzen in beperkte
mate een aantal evenementen en activiteiten georganiseerd worden onder strikte
voorwaarden. Deze voorwaarden brengen regeldruk met zich voor de organisator
van het evenement of de activiteit. Deze regeldruk is echter noodzakelijk om
enerzijds de veiligheid van de deelnemers aan het evenement te borgen en om
anderzijds de beoogde onderzoeksresultaten te kunnen behalen. Daarnaast gaat
het om slechts een kleine groep organisatoren die met deze regeling in
aanmerking komt voor het organiseren van een evenement of activiteit.
Deze wijzigingsregeling leidt ook tot een beperkte toename van de regeldruk voor
de groep deelnemende organisatoren uit de horecasector en voor de deelnemers
aan de betreffende Praktijktesten drinkgelegenheden.
Voor de deelnemende organisatoren uit de horecasector is reeds een
onderzoeksplan vastgesteld waarin de praktijktesten nader worden toegelicht en
wordt uitgewerkt welke set van preventieve maatregelen tijdens het evenement in
acht wordt genomen. Hierbij neemt het Rijk de kosten van het onderzoek en de
tests voor zijn rekening en de sector de kosten voor het organiseren van de
praktijktest (onderdeel is van het onderzoeksprogramma Praktijktesten
drinkgelegenheden). De deelnemende ondernemers moeten dus alleen hun eigen
extra exploitatiekosten op zich nemen. Deze kosten zijn beperkt. Bovendien
zouden ondernemers deze kosten ook moeten maken als de drinkgelegenheden
weer open mogen onder de huidige maatregelen. Daarnaast komt de behaalde
omzet toe aan de ondernemer. Deze eenmalige kosten variëren naargelang van
het aantal deelnemende bezoekers en kunnen vooraf niet goed worden
gekwantificeerd.
De maatregelen die bij de praktijktesten getest kunnen worden, bestaan uit de
veiligeafstandsnorm, geen zelfbediening, triage, reservering, placering,
mondkapjesplicht, zes personen per tafel, maximaal aantal personen per
binnenruimte, persoonlijke beschermingsmiddelen, registratieplicht en beperkte
openingstijden. Deze voorwaarden zijn minder streng dan de maatregelen die
golden toen de drinkgelegenheden hun deuren moesten sluiten. Ook zal men zorg
moeten dragen voor een goede registratie van de bezoekers. Deze registratieplicht
gold ook toen de drinkgelegenheden nog open waren en leidt daarom niet tot
extra regeldrukkosten.
Deelname van zowel ondernemers als deelnemers is op vrijwillige basis. De
deelnemers van de praktijktesten moeten een test laten afnemen (kosten zijn op
rekening van het Rijk). De regeldrukkosten beperken zich hierbij dus tot de
kennisnamekosten en de tijdsbesteding die gepaard gaat met de reistijd naar en
van de testlocatie en het afnemen van de test. De regeldrukkosten hiervan zijn te
verwaarlozen. De deelnemer wordt achteraf gevraagd om een enquête in te

Pagina 45 van 56

vullen. Beantwoording van deze vragen vergt naar inschatting niet meer dan twee
minuten per deelnemer. Ook deze regeldrukkosten zijn verwaarloosbaar.
Deze regeling heeft geen aanvullende gevolgen voor de regeldruk voor burgers,
bedrijven/instellingen of professionals, omdat het een verlenging betreft van het
huidige maatregelenpakket.
Deze regeling heeft geen gevolgen voor de regeldruk voor burgers, bedrijven,
instellingen of professionals in Bonaire, omdat de wijzigingen aansluiten bij het al
geldende maatregelenpakket op grond van de Noodverordening Covid-19 Bonaire
van 18 maart 2021.
6. Inwerkingtreding en parlementaire betrokkenheid
Deze ministeriële regeling moet op grond van artikel 58c, tweede lid, Wpg binnen
twee dagen nadat zij is vastgesteld aan beide Kamers der Staten-Generaal worden
overgelegd. Dit gebeurt feitelijk op dezelfde dag waarop deze regeling is
vastgesteld, 23 maart 2021. De regeling treedt ingevolge artikel 58c, tweede lid,
Wpg niet eerder in werking dan een week na deze overlegging en vervalt als de
Tweede Kamer binnen die termijn besluit niet in te stemmen met de regeling.
Gelet op het belang van de volksgezondheid is het de bedoeling dat de regeling op
30 maart 2021 in de Staatscourant wordt gepubliceerd en dan de dag daarna, 31
maart 2021 (00.00 uur) in werking zal treden. Hierbij wordt afgeweken van de
zogeheten vaste verandermomenten en de minimuminvoeringstermijn van drie
maanden.3 Bij enkele bepalingen die zijn gebaseerd op artikel 58j, eerste lid,
onder f, Wpg is het inwerkingtredingstijdstip iets anders in verband met het
bepaalde in artikel 58c, zevende lid, Wpg.
Artikelsgewijs
Artikel I
Onderdeel A
Zoals in het algemene deel van de toelichting is toegelicht, worden de huidige
maatregelen verlengd tot en met 20 april 2021 (afgezien van de avondklok die
een ochtend langer duurt). In een aantal bepalingen is de werkingsduur van de
maatregelen opgenomen. Deze werkingsduur moet, gelet op de verlenging van de
maatregelen, aangepast worden. Onderdeel A strekt ertoe dit te regelen.
Onderdeel B
Onderdeel B betreft een redactionele wijziging.
Onderdeel C
Gelet op de avondklok die een uur later ingaat, namelijk om 22.00 uur, moet ook
de vervroegde sluitingstijd van eet- en drinkgelegenheden (artikel 4.4, vijfde lid)
en van winkels in de levensmiddelenbranche (artikel 4.5, vierde lid) aangepast
worden naar 21.45 uur. Onderdeel C regelt dit.
Onderdeel D
Onderdeel D herstelt een omissie die is opgetreden in de lijst van
topsportcompetities die in de regeling zijn opgenomen. Per abuis is in deze lijst
3

Vgl. Kamerstukken II 2019/20, 35526, nr. 3, artikelsgewijze toelichting op artikel X.
Pagina 46 van 56

cricket weggevallen, terwijl ook (mannen- en vrouwen-) teams actief zijn in de
hoogste klassen van deze sport.
Onderdeel E
In onderdeel E wordt in artikel 6.5, derde lid, een uitzondering op het
groepsvormingsverbod, zoals opgenomen in artikel 3.1, toegevoegd. Artikel 58g,
eerste lid, Wpg bepaalt dat bij ministeriële regeling plaatsen kunnen worden
aangewezen, waar het niet is toegestaan zich in groepsverband op te houden met
meer dan een bij die regeling vast te stellen aantal personen. Dit is onder meer
gebeurd in artikel 3.1, eerste lid, Trm, op grond waarvan het verboden is zich in
groepsverband op te houden op een openbare plaats, een erf behorende bij een
publieke plaats en een erf behorende bij een besloten plaats, niet zijnde een
woning. Het groepsvormingsverbod van artikel 3.1 is tevens van toepassing op
voer- en vaartuigen, waaronder ook luchtvaartuigen, die zich in de openbare
ruimte bevinden. Het verbod is niet van toepassing op voer- en vaartuigen die
worden ingezet als openbaar vervoer of ander bedrijfsmatig personenvervoer.
Hoewel deze uitzondering voortvloeit uit het feit dat deze voer- en vaartuigen
kwalificeren als publieke plaats (binnenruimte), is het wenselijk deze uitzondering
expliciet in de regeling op te nemen. Om deze reden wordt artikel 3.1 toegevoegd
aan de lijst van bepalingen die niet gelden in het openbaar vervoer en het ander
bedrijfsmatig personenvervoer.
Onderdeel F
In de praktijk blijkt dat er ook reizigers zijn die een antigeentest doen waarop ze
positief testen, in plaats van een NAAT-test. Deze reizigers konden nog geen
gebruikmaken van de uitzondering voor langdurig positieven. Dat wordt met deze
wijziging rechtgezet.
Onderdeel G
Onderdeel G wijzigt het opschrift van paragraaf 6.8 in verband met toevoeging
van bepalingen aan die paragraaf over de Pilot testbewijzen en de Praktijktesten
drinkgelegenheden.
Onderdeel H
Aan artikel 6.13 worden twee begripsbepalingen toegevoegd, die van Pilot
testbewijzen en van Praktijktesten drinkgelegenheden.
Uit de begripsbepaling van Pilot testbewijzen volgt dat het moet gaan om een
publiek-privaat onderzoeksprogramma. Dit onderzoeksprogramma moet tot doel
hebben kennis te vergaren over de uitvoerbaarheid en effecten van het tonen van
een testuitslag voor deelname aan of toegang tot activiteiten of voorzieningen.
Door het uitvoeren van deze praktijktesten kan de doelmatigheid van maatregelen
ter bestrijding van de epidemie en de mogelijkheden voor het veilig en
verantwoord heropenen van sectoren vergroot worden.
Uit de begripsbepaling van Praktijktesten drinkgelegenheden volgt dat het moet
gaan om een publiek-privaat onderzoeksprogramma. Dit onderzoeksprogramma
moet tot doel hebben via praktijktesten kennis te vergaren over het virus, de
epidemie en de bestrijding daarvan, met het oog op de mogelijkheden voor een
veilige en verantwoord heropenen van drinkgelegenheden. De maatregelen die
een veilige en verantwoorde heropening van drinkgelegenheden borgen, kunnen
Pagina 47 van 56

op termijn als voorwaarden worden gesteld aan de opening van
drinkgelegenheden (via het maatregelenpakket en door opname in de
veiligheidsprotocollen van de sector).
Onderdeel I
Onderdeel I voegt twee artikelen toe aan paragraaf 6.8, de artikelen 6.14a en
6.14b.
Artikel 6.14a bevat uitzonderingen op de bestaande maatregelen voor de
Praktijktesten drinkgelegenheden. Om het onderzoeksprogramma Praktijktesten
drinkgelegenheden te kunnen organiseren, is het noodzakelijk een aantal van de
maatregelen, zoals opgenomen in de Trm niet te laten gelden voor de
praktijktesten. Artikel 6.14a regelt dat de maatregelen, zoals opgesomd in
paragraaf 3.2.1.4, niet gelden.
Artikel 6.14b bevat uitzonderingen op de bestaande maatregelen voor de Pilot
testbewijzen. Om het onderzoeksprogramma Pilot testbewijzen te kunnen
organiseren, is het noodzakelijk een aantal van de maatregelen, zoals opgenomen
in de Trm niet te laten gelden voor de pilots. Artikel 6.14b regelt dat de
maatregelen, zoals opgesomd in paragraaf 3.2.2.5, niet gelden.
Onderdeel J
Op grond van onderdeel J wordt de avondklok verlengd tot en met 21 april 2021,
04.30 uur. Daarnaast wordt de aanvangstijd van de avondklok verlaat naar 22.00
uur. Hierop is reeds ingegaan in de algemene toelichting.
Onderdeel K
Aangezien de stemming voor de Tweede Kamerverkiezingen is afgerond, kan
artikel 6.16, tweede lid, onderdeel f, vervallen.
Na de bekendmaking van de uitslag van de verkiezingen door het centraal
stembureau kan de Tweede Kamer, in het kader van het geloofsbrievenonderzoek,
besluiten tot het houden van een hertelling van de stemmen die bij een of meer
(gemeentelijk) stembureaus zijn uitgebracht. Onder verantwoordelijkheid van de
Tweede Kamer worden de stemmen dan in de betreffende gemeente opnieuw
geteld. Als er tot omvangrijke hertellingen besloten zou worden, bestaat het risico
dat deze mogelijk niet vóór 31 maart 2021, 22.00 uur afgerond kunnen worden.
Aangezien hertellingen openbaar toegankelijk moeten zijn, is het belangrijk dat in
dat geval de uitzondering uit onderdeel g voor kiezers en waarnemers als bedoeld
in artikel J 39 van de Kieswet ook na 31 maart 2021 om 04.30 uur geldt.
Hetzelfde geldt voor de uitzondering voor de personen bedoeld in onderdeel h die
werkzaamheden uitvoeren ten behoeve van de hertelling. Is er geen sprake van
een dergelijke hertelling, dan zijn deze onderdelen dus feitelijk niet in gebruik.
Onderdelen L en M
In verband met de gelding van de avondklok vanaf 22.00 uur in plaats van 21.00
uur, moeten de bijlagen bij de Trm op dit punt aangepast worden. Om te
voorkomen dat werkgeversverklaring en de eigen verklaringen met de oude
aanvangstijd van de avondklok, ongeldig worden, worden twee nieuwe bijlagen

Pagina 48 van 56

toegevoegd met de aangepaste aanvangstijd. Hierdoor is zowel het oude als het
nieuwe model geldig. Dit voorkomt dus administratieve lasten.
Artikel II
Zoals hiervoor bij artikel I, onderdeel A, toegelicht, is de tijdelijke werkingsduur
van enkele maatregelen in de desbetreffende bepalingen zelf vastgelegd. Artikel II
van de Regeling van de Ministers van VWS, van Justitie en Veiligheid en van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 14 december 2020 tot wijziging
van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 in verband met een verzwaring
van de maatregelen (Stcrt. 2020, 66909) zorgt ervoor dat de tijdelijk werkende
bepalingen nadat zij zijn uitgewerkt uit de Trm verdwijnen. Gelet op de verlenging
van deze werkingsduur voor bepaalde onderdelen, moet ook de vervaldatum in
artikel II van die regeling aangepast worden. Hiertoe strekt artikel II.
Artikel III
Artikel III wijzigt de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 Bonaire. Bonaire
heeft een routekaart ontwikkeld, op basis waarvan inzicht wordt gegeven in welke
maatregelen op welk moment genomen kunnen worden. In deze regeling krijgt de
gezaghebber de bevoegdheid plaatsen aan te wijzen waar maatregelen gelden. Dit
is gebaseerd op artikel 58e, vijfde lid, Wpg. De bevoegdheid om plaatsen aan te
wijzen, houdt verband met de routekaart van Bonaire.
Onderdeel A
Onderdeel A wijzigt artikel 4.6, tweede lid, onder b. Op grond van artikel 4.6 heeft
de gezaghebber de bevoegdheid om eet- en drinkgelegenheden te sluiten, waarbij
afhaal nog wel is toegestaan. Om te voorkomen dat er oploop van publiek ontstaat
doordat afhaal nog is toegestaan, wordt toegevoegd dat de beheerder van de eeten drinkgelegenheid er zorg voor draagt dat de etenswaren of dranken zodanig
worden verstrekt dat ter plaatse geen oploop van publiek kan ontstaan. De
beheerder kan bijvoorbeeld klanten vragen in hun auto of bij hun scooter of fiets
te blijven, zodat geen rij ontstaat en grote groepen mensen niet bij elkaar komen.
Ook wordt, mede gelet op de ingestelde avondklok, de mogelijkheid voor de
gezaghebber geïntroduceerd om eet- en drinkgelegenheden aan te wijzen die om
20.00 uur moeten sluiten. Deze optie bestaat naast de mogelijkheid voor de
gezaghebber om te bepalen dat eet- en drinkgelegenheden om 01.00 uur moeten
sluiten.
Onderdeel B
Op grond van onderdeel B heeft de gezaghebber de bevoegdheid om plaatsen aan
te wijzen waar het verboden is in een eet- en drinkgelegenheid alcoholhoudende
drank te verkopen. Het gebruik van alcohol heeft namelijk een negatieve invloed
op de naleving van regels. Alcohol zorgt voor verslechtering van het onderdrukken
(inhiberen) van neigingen in het gedrag, wat tot impulsief gedrag leidt.4 Doordat
mensen minder angstig zijn onder invloed van alcohol, voelen zij zich veelal meer

4

Field, M., Wiers, R.W., Christiansen, P. Fillmore, M.T. & Verster, J.C. (2010). Acute alcohol
effects on inhibitory control and implicit cognition. Alcohol and Clinical Experimental
Research 34, 1346-1352.
Pagina 49 van 56

bereid om risicovolle situaties aan te gaan.5 Het voorgaande kan ertoe leiden dat
belangrijke maatregelen ter bestrijding van de epidemie, zoals het in acht nemen
van de veilige afstand en het regelmatig wassen van de handen, onvoldoende
worden nageleefd door mensen onder invloed van alcohol. De grondslag van deze
maatregel is gelegen in artikel 58h, eerste lid, Wpg in samenhang met artikel 58e,
vijfde lid, Wpg.
Deze maatregel kan worden ingezet vanaf het moment dat de situatie is bereikt,
behorend bij risiconiveau 5. De gezaghebber dient bij zijn afweging de vereisten
van noodzakelijkheid en proportionaliteit in acht te nemen.
Onderdeel C
Op grond van artikel 6.9, eerste lid, heeft de gezaghebber de bevoegdheid om
plaatsen aan te wijzen waar het verboden is opvang voor kindercentra geopend te
hebben voor publiek. In het tweede lid van dit artikel is een aantal uitzonderingen
opgenomen. Aan artikel 6.9, tweede lid, wordt een extra uitzondering toegevoegd
voor medewerkers van de directie Toezicht en Handhaving van het OLB. Deze
uitzondering wordt toegevoegd omdat deze medewerkers dagelijks moeten
controleren of de afgekondigde maatregelen wel worden nageleefd.
Onderdeel D
In de praktijk blijkt dat er ook reizigers zijn die een antigeentest doen waarop ze
positief testen, in plaats van een NAAT-test. Deze reizigers konden nog geen
gebruik maken van de uitzondering voor langdurig positieven. Dat wordt met deze
wijziging rechtgezet in de regeling van Bonaire.
Onderdeel E
Op grond van onderdeel E worden drie artikelen (6.14 tot en met 6.16)
toegevoegd.
Op grond van artikel 6.14 heeft de gezaghebber de bevoegdheid om plaatsen aan
te wijzen waar het in openbare plaatsen verboden is alcoholhoudende drank te
gebruiken of voor consumptie gereed te hebben. Openbare plaatsen zijn
bijvoorbeeld de openbare weg, openbare plantsoenen en parken en aankomst- en
de openbare delen van aankomst- en vertrekhallen van een luchthaven. Het
verbod geldt ook in vaar- en voertuigen, met uitzondering van de woongedeelten,
die zich op een openbare plaats bevinden. De grondslag van deze maatregel is
gelegen in artikel 58j, eerste lid, onder e, Wpg in samenhang met artikel 58e,
vijfde lid, Wpg.
Wanneer de indicatoren behorend bij risiconiveau 5 zijn bereikt, kan deze
maatregel worden ingezet. De gezaghebber dient bij zijn afweging de vereisten
van noodzakelijkheid en proportionaliteit in acht te nemen.
Artikel 6.15 geeft de gezaghebber de bevoegdheid om openbare stranden aan te
wijzen waar het verboden is van 31 maart 2021 tot en met 20 april 2021 te
vertoeven in de openlucht. Op stranden kan het erg druk worden, gezien de

5

Kuypers, K.P.C., Verkes, R.J., van den Brink, W., van Amsterdam, J.G.C. & Ramaekers,
J.G. (2018). Intoxicated aggression: do alcohol and stimulant cause dose-related
aggression? A review. European Neuropsychopharmacology, 1-34.
Pagina 50 van 56

aantrekkingskracht van die plaats. Wanneer de epidemiologische situatie dermate
slecht is, is het onwenselijk dat veel mensen erop uitgaan en populaire plaatsen,
zoals stranden bezoeken. De kans op grote menigten en groepsvorming op
stranden is groot. Deze stranden trekken tevens bezoekers uit het buitenland, wat
bij een dergelijke epidemiologische situatie niet wenselijk is. Het inzetten van deze
maatregel is passend vanaf risiconiveau 6 in de routekaart. De grondslag van deze
maatregel is gelegen in artikel 58j, eerste lid, onder f, Wpg in samenhang met
artikel 58e, vijfde lid, Wpg.
Op het verbod om in de openlucht te vertoeven op openbare stranden, geldt een
aantal uitzonderingen. Zo is kennelijk noodzakelijk vertoeven op stranden
toegestaan vanwege een noodsituatie, werk, medische hulp aan zichzelf of een
dier, hulpverlening aan een hulpbehoevend persoon, het verzorgen van
internationaal vervoer van goederen over het water en toegang tot de eigen
woning, een woongedeelte van een voertuig of vaartuig of een daarbij behorend
erf.
De gezaghebber kan, op grond van artikel 6.16, plaatsen aanwijzen waar regels
gelden ten aanzien van het percentage van de bezettingscapaciteit van
logementen dat maximaal benut mag worden. Logementen zijn plaatsen waar
tegen betaling verblijf wordt aangeboden aan personen die niet als ingezetene zijn
ingeschreven in de basisregistratie personen met een adres in de gemeente waar
dit verblijf wordt aangeboden. Om logementen op verantwoorde wijze geopend te
houden, kan het noodzakelijk zijn regels te stellen om de kans op verspreiding van
het virus zo klein mogelijk te houden. Om die reden kan de gezaghebber de
maximale bezettingscapaciteit vaststellen op 50% of 75% van de totale capaciteit.
Op deze manier kunnen de gasten voldoende afstand houden tot elkaar, hetgeen
de kans op verspreiding van het virus aanzienlijk beperkt. Voorbeelden van
logementen zijn: hotels, campings, groepsaccommodaties en commercieel
verhuurde vakantiehuisjes. De grondslag van deze maatregel is gelegen in artikel
58j, eerste lid, onder d, Wpg in samenhang met artikel 58e, vijfde lid, Wpg.
Het beperken van de bezettingscapaciteit tot 75% kan ingezet worden vanaf
risiconiveau 5 en een beperking tot 50% vanaf risiconiveau 6. De gezaghebber
dient bij zijn afweging de vereisten van noodzakelijkheid en proportionaliteit in
acht te nemen.
Onderdeel F
Onderdeel F voegt een nieuwe paragraaf (6a) toe die regels bevat over een
eventuele avondklok. Op grond van artikel 6a.1 heeft de gezaghebber de
bevoegdheid om plaatsen aan te wijzen waar een avondklok geldt. Deze
bevoegdheid kan ingezet worden vanaf risiconiveau 5. De gezaghebber dient bij
zijn afweging de vereisten van noodzakelijkheid en proportionaliteit in acht te
nemen. Op de noodzakelijkheid en evenredigheid van een eventuele avondklok,
en over de omstandigheden waaronder een avondklok gerechtvaardigd is, is
ingegaan in het algemene deel van deze toelichting. De grondslag van deze
maatregel is gelegen in artikel 58j, eerste lid, onder f, Wpg in samenhang met
artikel 58e, vijfde lid, Wpg.
In artikel 58j, eerste lid, onder f, Wpg is bepaald dat ‘onder openlucht niet wordt
begrepen openlucht behorende bij een woning of een gedeelte daarvan of bij het
Pagina 51 van 56

woongedeelte van een voertuig of vaartuig’. Een wettelijke uitzondering wordt niet
op regelingniveau herhaald, zij geldt uit zichzelf. Voor de duidelijkheid wordt hier
opgemerkt dat de wetgever hiermee heeft gekozen voor een ruimere uitzondering
dan voorheen het geval was, omdat zij niet is beperkt tot iemands eigen tuin et
cetera.6
Erven van besloten plaatsen die geen woning zijn, zijn niet uitgesloten, en vallen
dus onder de avondklok. Onder het vertoeven in de openlucht valt ook het zich
bevinden in transportmiddelen (voer- en vaartuigen). De bedoeling van de
avondklok is immers dat mensen in huis blijven. Daarbij past niet het zich
verplaatsen met behulp van transportmiddelen zonder dat er sprake is van een
uitzonderingsgrond als opgenomen in de artikelen 6a.2 en 6a.3. De avondklok
geldt dus ook voor bijvoorbeeld verplaatsingen van een inpandige garage naar een
andere inpandige garage. Een uitzondering op het verbod is overigens van
toepassing op degene die zich in een stilstaand transportmiddel met slaapfunctie
bevindt, zoals de privéruimtes van vrachtwagenchauffeurs en van schippers, en
daadwerkelijk gebruikmaakt van die functie. Dit volgt uit de definiëring van
openlucht in artikel 58j, eerste lid, onder f, Wpg.
Artikel 6a.1
Op grond van de door de gezaghebber afgekondigde noodverordening op 18
maart 2021 geldt reeds een avondklok.7 Deze avondklok geldt van 21.00 uur tot
04.00 uur. Omdat de Wpg een grondslag biedt om een avondklok in te stellen,
wordt de avondklok opgenomen in de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19
Bonaire, waarmee de avondklok zoals opgenomen in de noodverordening
ingetrokken dient te worden. Gewoon recht biedt nu immers voldoende soelaas. In
artikel 6.a1 is bepaald dat de gezaghebber de bevoegdheid heeft om plaatsen aan
te wijzen waar een avondklok van 21.00 uur tot 04.00 uur geldt van 31 maart
2021 om 21.00 uur tot en met 21 april 2021 om 04.00 uur. Omdat een avondklok
een ingrijpende maatregel is, waarbij het OLB zo snel mogelijk hoopt te kunnen
versoepelen, is ook een optie opgenomen van een avondklok tussen 23.00 uur en
04.00 uur. Deze avondklok kan, zonder tussentijdse besluitvorming, niet langer
gelden dan tot en met 21 april 2021.
Zodra de gezaghebber plaatsen heeft aangewezen waar een avondklok geldt,
geldt die telkens van 21.00 of 23.00 uur tot de volgende dag 04.00 uur. Voor het
tijdstip van 21.00 uur is gekozen om ruimte te bieden aan bijvoorbeeld
sportactiviteiten in de vooravond. Veel sociale contacten vinden vaak daarna
plaatsvinden. De verwachting is dat men er met deze ingangstijd sneller voor zal
kiezen om niet bij anderen op bezoek te gaan. Eerder op de avond is niet
wenselijk, aangezien dit zorgt voor extra drukte in openbaar vervoer en
detailhandel, voor zover geopend, in het bijzonder in de supermarkten. Het
eindtijdstip van 04.00 uur betekent onder meer dat vissers, werknemers in de
bouw en bevoorraders van winkels in de meeste gevallen geen uitzondering nodig

6

Vgl. artikel 7, tweede lid, van de Noodverordening COVID-19 Bonaire van 18 maart 2021.

7

https://www.bonairecrisis.com/wp-content/uploads/2021/03/NV-18-maart-20212021000121.pdf.
Pagina 52 van 56

hebben. Ook bijvoorbeeld het wisselen van nacht-/dagploegen valt dan veelal
buiten de avondklok.
Artikelen 6a.2, 6a.3 en 6a.4
Een avondklok is geen volledige lockdown gedurende een deel van een etmaal.
Sommige werkzaamheden of activiteiten moeten nu eenmaal ook in de periode
tussen 21.00 uur en 04.00 uur kunnen plaatsvinden. Een evident voorbeeld is de
zorg. Maar ook in bijvoorbeeld de grond-, weg- en waterbouw wordt er ’s nachts
gewerkt. Het noodzakelijke werk moet – binnen de grenzen die bijvoorbeeld bij of
krachtens hoofdstuk Va Wpg zijn gesteld – gewoon doorgang kunnen vinden. Het
kabinet roept niettemin op (het organiseren van) activiteiten en werkzaamheden
gedurende de avondklok zoveel mogelijk te beperken. Het is van belang dat
iedereen die gedurende de avondklok meent in de openlucht te moeten zijn, zich
de vraag stelt of het per se gedurende die tijdspanne moet. Soms kan het niet
anders, en daarvoor bestaan er uitzonderingen op de avondklok; deze worden
hieronder toegelicht.
In bepaalde gevallen zal de aanwezigheid in de openlucht verklaard moeten
kunnen worden door middel van een formulier, dat betrokkene op papier of
digitaal bij zich zal moeten dragen.
Artikel 6a.2
In artikel 6a.2, onder a, is een enigszins breed geformuleerde uitzondering
opgenomen, om recht te doen aan aantal onvoorzienbare situaties. Er is gekozen
voor de aanduiding ‘noodsituatie’. Het gaat om een situatie waarin men plotseling
om een dringende serieuze reden buiten moet zijn. Te denken valt aan dringende
medische omstandigheden (spoedbevalling, ongeluk in de huiselijke sfeer),
ernstige familieomstandigheden, pech onderweg of het ter plaatse moeten komen
als sleutelhouder na een alarmmelding.
In artikel 6a.2, tweede lid, onder b, is een uitzondering opgenomen voor reizigers.
Gaat het om een inkomende reis met een vliegtuig of schip, dan dienen
reisbescheiden of andere bescheiden overgelegd te kunnen worden. Dat is
geregeld in het artikel 6a.4, derde lid.
In onderdeel c wordt rekening gehouden met dak- en thuislozen. Indien een dakof thuisloze in de openlucht wordt aangetroffen zonder andere reden dan dat hij
geen onderdak heeft, moet hij niet beboet kunnen worden. Hij zal zo mogelijk
worden doorverwezen naar een opvangadres.
In onderdeel d wordt rekening gehouden met een situatie (het uitlaten van een
hond) die zich veelvuldig zal voordoen, en die daarom expliciet is uitgezonderd
van de avondklok. Als een hond is aangelijnd, blijkt direct de reden van het buiten
zijn. De restrictie ‘individueel’ moet tegengaan dat mensen als koppel of groep één

Pagina 53 van 56

hond gaan uitlaten om onder de avondklok uit te komen. Eén persoon kan
uiteraard wel meer honden tegelijk uitlaten.
In onderdeel e wordt rekening gehouden met personen die onder begeleiding
worden vervoerd, bijvoorbeeld na een aanhouding naar het politiebureau.
In onderdeel f wordt een aantal voorzienbare dringende redenen vermeld die een
uitzondering zijn op de avondklok. Er moet sprake zijn van een ‘kennelijke
noodzaak’, dus die noodzaak moet zo nodig aangetoond kunnen worden.
Bij ‘medische hulp aan zichzelf of een dier’ gaat het in deze categorie niet om
onvoorziene spoedeisende hulp, maar wél om hulp die op korte termijn
noodzakelijk is. Het voor eigen gemak buiten werktijd bezoeken van de tandarts
valt niet onder de uitzonderingen op de avondklok. Maar als er bijvoorbeeld
afspraken zijn gemaakt om in het kader van de epidemiebestrijding te worden
ingeënt of om te worden getest, en dat zou gedurende de avondklok moeten
gebeuren, dan kan dat doorgang vinden.
Ook bij ‘hulpverlening aan een hulpbehoevende persoon’ gaat het niet om
spoedeisende hulp (ook dat valt onder een noodsituatie). Een voorbeeld van deze
categorie is mantelzorg. Indien die noodzakelijk is, geldt er geen enkele
belemmering om ook tijdens de avondklok deze zorg te verlenen. Voor dringende
geestelijke zorg geldt hetzelfde. Louter sociaal contact, hoe belangrijk ook, valt
daar niet onder; dat kan ook op andere tijden.
Ook voor een reis naar het buitenland is een uitzondering opgenomen. De
toevoeging ‘het Europese deel van Nederland, Sint Eustatius of Saba’ is
opgenomen omdat Europees Nederland, Sint Eustatius en Saba deel uitmaken van
Nederland, en dus niet onder ‘buitenland’ vallen, maar wel een reis vergen. Voor
de volledigheid zij opgemerkt dat Aruba, Curaçao en Sint Maarten hier wel als
buitenland worden beschouwd.
Ook degenen op wie een uitzondering van toepassing is, kunnen gecontroleerd
worden, maar zij zullen niet beboet worden als zij afdoende kunnen aantonen dat
hun aanwezigheid op die tijd op die plek noodzakelijk is. Het doel van de
handhaving is niet strafrechtelijk op te treden, maar naleving van de avondklok te
bevorderen.
Artikel 6a.3
In artikel 6a.3 gaat het om werkgerelateerde aanwezigheid. Niet al het werk zal
zonder meer doorgang kunnen vinden. Het gaat om noodzakelijke beroepsmatige
werkzaamheden. Werk dat verplaatsing in de openlucht vergt, maar uitstel
verdraagt, zou buiten de uren van de avondklok moeten plaatsvinden. Van
werkgevers wordt verwacht dat zij op een verantwoordelijke wijze verklaringen
afgeven. Om de regeling werkbaar te houden, wordt niet gespecificeerd wie als
werkgever kan optreden. Het hangt af van de structuur van het bedrijf wie degene
is die bevoegd is om de werkgeversverklaring in te vullen. Dit betekent voor de
uitzendbranche dat zowel een uitlener als een inlener die beschikt over de
benodigde gegevens, de verklaring mag invullen. Uit de werkgeversverklaring
blijkt primair dat de persoon aan wie die verklaring wordt verstrekt, werkzaam is
voor dat bedrijf. Het formulier biedt daarnaast de mogelijkheid voor een nadere
Pagina 54 van 56

invulling van dagen en tijdstippen waarop (mogelijk) gewerkt moet worden. Het
afgeven van de werkgeversverklaringen vormt een administratieve last voor
werkgevers, maar om deze niet onnodig zwaar te maken, kunnen werkgevers
volstaan met het eenmalig afgeven van deze verklaring. Anders dan in Europees
Nederland, moeten ook een politieambtenaar, opsporingsambtenaar,
brandweermedewerker, ambulancemedewerker en degene die taxivervoer
verzorgt, een werkgeversverklaring kunnen tonen.
In artikel 6a.4, tweede lid, is nader bepaald dat ook een zzp’er de
werkgeversverklaring kan gebruiken.
Als het formulier bewust onjuist wordt ingevuld, is sprake van valsheid in geschrift
(artikel 230 van het Wetboek van Strafrecht BES).
Artikel 6a.4
In het eerste lid wordt het formulier dat moet worden gebruikt in het kader van de
avondklok, vastgesteld. Dit wordt geplaatst op bonairecrisis.com en kan worden
geprint of gedownload. Ook zullen op publieke plaatsten formulieren voorhanden
zijn.
In het tweede lid is bepaald dat ook een zzp’er de werkgeversverklaring kan
gebruiken. Hij moet deze invullen om te kunnen aantonen dat hij dringend voor
zijn werk op straat moet zijn. Te denken valt aan een loodgieter die normaliter
wellicht geregeld ook ’s avonds werkt; onder de avondklok zou dat beperkt
moeten blijven tot noodzakelijk werk, dat geen uitstel verdraagt, zoals een
gesprongen waterleiding.
Het derde lid formuleert de voorwaarden waaronder men in verband met een reis
niet onder de avondklok valt.
Onderdeel G
Onderdeel G voegt twee bijlagen toe aan de Tijdelijke regeling maatregelen covid19 Bonaire. Het betreft in beide bijlagen de werkgeversverklaring.
Het formulier in bijlage 1 bevat niet de tijden waarop de avondklok geldt, omdat
zowel de mogelijkheid is opgenomen voor het instellen van een avondklok die
start om 21.00 uur, als om 23.00 uur. Voor de reeds geldende avondklok op grond
van de door de gezaghebber afgekondigde noodverordening, wordt al gewerkt met
een werkgeversverklaring waarop de tijden waarbinnen de avondklok geldt, zijn
aangegeven (21.00 uur tot 04.00 uur). Om te voorkomen dat de
werkgeversverklaring met daarop de tijden van de avondklok ongeldig wordt,
wordt ook dat formulier als bijlage bij de regeling vastgesteld (bijlage 2). Hierdoor
zijn zowel het oude als het nieuwe model geldig.
Artikelen IV en V
In de praktijk blijkt dat er ook reizigers zijn die een antigeentest doen waarop ze
positief testen, in plaats van een NAAT-test. Deze reizigers konden nog geen

Pagina 55 van 56

gebruik maken van de uitzondering voor langdurig positieven. Dat wordt met deze
wijziging rechtgezet in de regelingen van Sint Eustatius en Saba.
Artikel VI Inwerkingtreding
Deze ministeriële regeling moet op grond van artikel 58c, tweede lid, Wpg binnen
twee dagen nadat zij is vastgesteld aan beide Kamers der Staten-Generaal worden
overgelegd. Dit gebeurt feitelijk op dezelfde dag waarop deze regeling is
vastgesteld, 23 maart 2021. De regeling treedt ingevolge artikel 58c, tweede lid,
Wpg niet eerder in werking dan een week na deze overlegging en vervalt als de
Tweede Kamer binnen die termijn besluit niet in te stemmen met de regeling.
Gelet op het belang van de volksgezondheid is het de bedoeling dat de regeling op
30 maart 2021 in de Staatscourant wordt gepubliceerd en dan de dag daarna, 31
maart 2021 (00.00 uur en wat betreft de regels over de avondklok het tijdstip
waarop de avondklok die dag ingaat) in werking zal treden. Hierbij wordt
afgeweken van de zogeheten vaste verandermomenten en de
minimuminvoeringstermijn van drie maanden.8 Bij enkele bepalingen die zijn
gebaseerd op artikel 58j, eerste lid, onder f, Wpg is het inwerkingtredingstijdstip
iets anders in verband met het bepaalde in artikel 58c, zevende lid, Wpg.
Op grond van artikel 8.1 Trm vervalt die regeling op het tijdstip waarop hoofdstuk
Va Wpg vervalt. Het gaat hier om een uiterste vervaldatum. Als de noodzaak al
eerder ontvalt aan deze regeling of onderdelen ervan, zal de regeling eerder
worden ingetrokken of aangepast. In artikel 58c, zesde lid, Wpg is immers
geëxpliciteerd dat maatregelen zo spoedig mogelijk worden gewijzigd of
ingetrokken als deze niet langer noodzakelijk zijn.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mede namens de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,

H.M. de Jonge

8

Vgl. Kamerstukken II 2019/20, 35526, nr. 3, artikelsgewijze toelichting op artikel X.
Pagina 56 van 56