ESB Nieuwjaarsartikel

NIE UWJ A ARSA RTI KE L

Durf te leren
Complexe thema’s moeten vaker met durf worden benaderd.
Door simpelweg te beginnen met veelbelovende voorstellen doet
de overheid ervaring op en daardoor kan zij gericht bijsturen. Op
deze manier kunnen, nationaal en Europees, maatschappelijke
vraagstukken worden aangepakt en patstellingen worden doorbroken. Voorbeelden zijn de behandeling van zelfstandigen en
werknemers in de sociale zekerheid en het creëren van een echte
markt voor CO2-reducerende oplossingen.

MAARTEN
CAMPS
Secretaris-generaal
van het Ministerie
van Economische
Zaken

6

H

et gaat goed met de Nederlandse
economie. Nederland heeft de meest
competitieve economie in de Europese
Unie, is innovatieleider geworden in
plaats van innovatievolger, en heeft dit
jaar de overheidsbegroting weer in evenwicht (CPB, 2016).
Het economische beleid is toe aan een nieuwe focus. Vanuit
houdbare overheidsfinanciën (SBR, 2016) kan Nederland
verder bouwen aan de kwaliteit van de samenleving en aan
economische groei – kortom, investeren in welvaart. Medio 2016 heeft de Studiegroep Duurzame Groei geschetst
welke maatregelen de komende jaren kunnen bijdragen
aan het verder vergroten van de welvaart (SDG, 2016).
Het denken moet niet stilstaan. We moeten blijven werken
aan de uitdagingen van morgen door ruimte te bieden aan
vernieuwing (Camps, 2014; 2015).
Grote thema’s die de komende jaren aandacht vragen
zijn onder meer de overgang naar een circulaire economie,
de voedselvoorziening, veilige digitalisering, de energietransitie, de arbeidsmarkt en de zorg. Dit artikel bepleit
dat we complexe thema’s vaker met durf benaderen. Door
burgers en bedrijven erbij te betrekken, te beginnen met
doelgericht beleid, en bij te sturen wanneer dat nodig blijkt.
Daarbij is het van belang de onzekerheden die gepaard gaan

met vernieuwing te durven accepteren (Camps, 2016). Te
vaak leidt onzekerheid tot stilstand en daardoor blijven
kansen onbenut.
Deze aanpak heeft gewerkt bij windenergie op zee.
Na de totstandkoming van het Energieakkoord in 2013
werd er nogal eens gesteld dat grootschalige toepassing van
windturbines op zee voorlopig veel te duur zou blijven –
wachten op rendabeler tijden zou beter zijn. Nu, slechts
drie jaar later, kan wind op zee zich qua kostprijs meten met
fossiel opgewekte stroom (Ministerie van Economische
Zaken, 2016a). Al in 2023 zal het naar verwachting de belangrijkste bron vormen van in Nederland geproduceerde
elektriciteit (Schoots et al., 2016).
DYNAMIEK EN VERWEVENHEID

De noodzaak van een benadering met durf volgt mede uit
de context waarin beleid wordt gevormd. De toegenomen
internationale verwevenheid impliceert dat veel uitdagingen waar de samenleving voor staat grensoverschrijdend zijn. Het maakt ons voor een deel afhankelijk van
beleidskeuzes van andere landen. Er is tevens sprake van
een toegenomen dynamiek. Die is bijvoorbeeld zichtbaar
op het gebied van circulaire economie, voedsel en energie,
waar transitiepaden worden ontwikkeld om op de langere
termijn onze productiemethoden en producten te veranderen. Dynamiek impliceert de noodzaak om wetgeving
frequenter aan te passen, terwijl aanpassingen relatief veel
tijd kosten.
Er is ook een maatschappelijke dynamiek. Burgers en
bedrijven beschikken tegenwoordig over meer vaardigheden en hulpmiddelen om informatie te vergaren en
te verwerken. En ook over meer mogelijkheden om hun
mening te uiten, met name via digitale communicatiemiddelen. De beleidspraktijk is hierdoor soms weerbarstig
(burgers verenigen zich gemakkelijker om nieuwe ontwikkelingen tegen te houden), maar krijgt hierdoor ook een
grote impuls: burgers stropen vaker samen de mouwen
op om publieke belangen op eigen initiatief te behartigen.
Goede voorbeelden van zulke initiatieven zijn het opzetten
Jaargang 102 (4745) 12 januari 2017

Nieuwjaarsartikel ESB

van energiecollectieven, buurtwachten of restaurants die
voedselverspilling tegengaan. Het publieke belang is daardoor echt publiek geworden.
BETREKKEN, BEGINNEN EN BIJSTUREN

In een dynamische en verweven wereld is de traditionele
wijze van beleid ontwikkelen niet meer in alle gevallen passend. Dit roept de vraag op welke andere, meer effectieve
wegen er zijn voor het oplossen van complexe problemen.
Het antwoord op deze vraag bestaat uit de genoemde
drie stappen: betrekken van burgers en bedrijven om tot
gezamenlijke doelen te komen, beginnen met concrete
doelgerichte instrumenten, en bijsturen op basis van feitelijke informatie.
Betrekken van burgers en bedrijven
De overheid doet er daarom goed aan om burgers en bedrijven actief te betrekken bij het beleidsproces, om samen
te werken en, waar zinvol, om aan te sluiten bij initiatieven
van maatschappelijke partijen. Als burgers en bedrijven een
bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen, zorgt dat voor eigenaarschap en draagvlak, en het
levert de overheid extra informatie op. Er zijn de afgelopen
jaren verschillende trajecten geweest waarbij dit in de praktijk is gebracht, zoals in de Nationale Pensioendialoog en
de Energiedialoog.
Het betrekken van burgers en bedrijven bij het ontwikkelen en realiseren van beleid begint met het expliciteren
van de doelen. Daarbij zou de vraag centraal moeten staan
wat de publieke belangen zijn. Beleidsdebatten richten zich
echter vaak meer op de in te zetten instrumenten dan op de
te bereiken doelen. Een voorbeeld van een discussie die over
instrumenten in plaats van doelen gevoerd wordt, is die over
de sluiting van Nederlandse kolencentrales. Want als sluiting
ertoe leidt dat onze energie elders in Europa met meer CO2uitstoot wordt opgewekt, dan raakt het doel (vermindering
van het klimaatprobleem) alleen maar verder uit zicht.
Gedeelde doelen kunnen partijen evenwel zekerheid
bieden over de beleidsrichting, en zo het onderwerp van
het gesprek dat de overheid voert met burgers en bedrijven verschuiven. Allereerst naar initiatieven die burgers en
bedrijven zelf kunnen nemen, zonder dat daar overheidsingrijpen aan te pas komt (NSOB en PBL, 2014). Daar
waar er vervolgens beleidsmatige oplossingen nodig zijn,
verschuift het gesprek dan naar de criteria waaraan die oplossingen moeten voldoen en naar welke oplossingen in dat
licht kansrijk zijn.
Beginnen met instrumenten
Daarna is het van belang om simpelweg te beginnen met
een beleidsmix die de doelen naar verwachting effectief en
efficiënt zal helpen realiseren. Dat vergt durf. Nu ontbreekt
die nog te vaak, waardoor argumenten worden herhaald,
onderzoeken worden uitgezet en daadwerkelijke stappen
worden uitgesteld. Dit komt doordat we het minimaliseren
van risico’s centraal stellen (voorzorgbeginsel). Met het oog
op het maximaliseren van de welvaart is het van belang om
beleid ook te zien als stimulans voor vernieuwing en dus als
een aanjager van economische groei (innovatieprincipe).
Door te beginnen met veelbelovende voorstellen kunnen
Jaargang 102 (4745) 12 januari 2017

we ruimte bieden aan het innovatieprincipe. Een mooi
recent voorbeeld is de deelvergunning van de Autoriteit
Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Hiermee
worden nieuwe toetreders niet zozeer benaderd als een potentieel risico, maar juist als potentiële bron van innovatieve financiële dienstverlening (AFM & DNB, 2016).
Beginnen kan ook door een experiment op te zetten
en daarvan te leren (Van Geest, 2016). Het kan verstandig zijn om een experiment in eerste instantie kleinschalig,
incrementeel of als simulatie vorm te geven. Soms zal het
echter voor het beoogde leereffect nodig zijn om op grotere
schaal, met grotere stappen, of in de ‘echte’ wereld te beginnen, nationaal of samen met andere landen. Welke vorm er
ook wordt gekozen, de kern is steeds dezelfde: de overheid
doet een interventie, leert van informatie over de effecten
ervan en past de interventie zo nodig aan.
Experimenteren vraagt om goede voorbereiding,
samen met betrokken partijen. Experimenten leveren waardevolle kennis op, kennis die de overheid in staat stelt om
burgers en bedrijven beter te bedienen en zo maatschappelijke doelen te bereiken.
Bijsturen op basis van feitelijke informatie
Hoe doelgericht en doordacht een beleidsmix ook is, vaak
zal op enig moment bijsturen noodzakelijk zijn. Dat kan
bijvoorbeeld nodig blijken omdat burgers en bedrijven
zich anders gedragen dan verwacht of manieren vinden om
de regels te omzeilen. Omdat technologische ontwikkeling nieuwe mogelijkheden biedt, of omdat andere landen
hun beleid wijzigen. Een dergelijk bijsturen van beleid zal
wellicht vaker nodig zijn nu we in een dynamische en internationaal verweven context niet altijd precies kunnen weten hoe beleidsinterventies zullen uitwerken. Met andere
woorden: beleid is nooit af (Aslander en Witteveen, 2015).
Om bij te kunnen sturen is betrouwbare feedback cruciaal, zowel over de mate waarin doelen behaald worden als
over de werking van de gehanteerde instrumenten. Voordat
er wordt begonnen, moet daarom bedacht worden welke
informatie er vereist is – bijvoorbeeld welke prestatie-indicatoren – om later bij te kunnen sturen.
De stappen betrekken, beginnen en bijsturen zijn op
veel terreinen al zichtbaar in de beleidsontwikkeling. Het
principe van de lerende overheid is niet nieuw (WRR,
2006). Dit blijkt bijvoorbeeld uit het plan voor experimenten in de bijstand. Het gezamenlijk gedeelde doel is
om door de vormgeving van de bijstand te bevorderen dat
mensen via werk weer onafhankelijk worden van bijstand.
Om meer kennis te vergaren over de meest effectieve vormgeving, experimenteert het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid twee jaar met de verplichtingen en de
begeleiding van mensen in de bijstand.
Maar ook de recente ingrepen op de arbeidsmarkt
kunnen zo worden bezien. Bij het sociaal akkoord uit 2013
zijn sociale partners betrokken en zijn gedeelde doelen en
instrumenten overeengekomen. Het kabinet is begonnen
met concreet beleid, zoals de Wet werk en zekerheid. Nu
we ervaring met deze wetgeving opdoen, is het duidelijk
dat bijsturen gewenst is. Dat is ook niet zo vreemd, al was
het maar omdat, voor het eerst sinds zeventig jaar, belangrijke onderdelen van de ontslagregelgeving in 2015 werden
7

ESB Nieuwjaarsartikel

aangepast. De kans dat een dergelijke ingrijpende, in hoog
tempo tot stand gekomen wetswijziging in één keer de
juiste vorm heeft, is niet groot. Het is wel van belang om
de tijd en ruimte te nemen om het bijsturen weloverwogen
in te vullen.
Iets heel anders lijkt zich voor te doen bij het eigen risico
in de zorg. Hier lijken namelijk de effecten niet significant
anders dan beoogd bij invoering, maar nu sommigen het
(beperkt) verminderen van de vraag naar zorg niet meer als
doel zien maar als ongewenst, vragen zij alsnog om bijsturing.
Er zijn veel thema’s waar de aanpak betrekken-beginnen-bijsturen een nuttige bijdrage kan leveren. Van mobiliteitsbeleid tot onderwijs tot nieuwe vormen van toezicht
met big data. Ideeën van burgers, prijsvragen en experimenteerruimte kunnen daarbij helpen. Een mooie manier om
hier invulling aan te geven is het What Works Initiative
in het Verenigd Koninkrijk (Cabinet Office, 2014). Zij
financieren experimenten en de evaluatie daarvan, borgen
de onafhankelijkheid, betrekken private partijen en zorgen
voor een toegankelijke presentatie van de resultaten. Op die
manier wordt beleid vooruitgeholpen. Hetzelfde resultaat
wordt beoogd met de betrekken-beginnen-bijsturen-aanpak. Ter illustratie worden hieronder mogelijkheden voor
de arbeidsmarkt en de energietransitie uitgewerkt.
WAAR LIGT DE GRENS TUSSEN AFHANKELIJKE EN
ZELFREDZAME WERKENDEN?

De huidige instituties op de arbeidsmarkt behandelen
werknemers volstrekt anders dan zelfstandigen. Werknemers dragen verplicht sociale premies af. Zij krijgen
daar verzekeringen voor terug die hun een bepaalde mate
van inkomenszekerheid bieden. Bijvoorbeeld in geval van
arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en pensioen. Voor
zelfstandigen gelden deze verplichtingen niet. Zij worden
vrijgelaten in de manier waarop ze omgaan met arbeidsgerelateerde risico’s.
Deze binaire opzet maakt dat twee groepen suboptimaal worden bediend (Rijksoverheid, 2015). Enerzijds de
afhankelijke zelfstandigen: zelfstandigen die behoefte hebben aan afdekking van risico’s, maar dit in volledige vrijheid
onvoldoende weten te organiseren. Anderzijds de zelfredzame werknemers: werknemers die baat zouden hebben bij
meer keuzevrijheid om de verzekeringen die zij afnemen
beter aan te laten sluiten op hun persoonlijke omstandigheden en voorkeuren, mede gezien hun risicodraagkracht.
De wil om deze problematiek op te lossen is groot. De
praktische moeilijkheid is echter dat we niet weten welke
werkenden afhankelijk zijn en welke juist zelfredzaam.
Deze vraag krijgt vooral aandacht bij de zelfstandigen.
Sommigen stellen voor om simpelweg alle zelfstandigen te
verplichten zich te verzekeren. Anderen vinden dat veel te
ver gaan. Het gevolg is een patstelling.
Die patstelling zou doorbroken kunnen worden door,
al lerend, beter inzicht te krijgen in hoe afhankelijke zelfstandigen kunnen worden herkend. Maar dan moeten we
wel durven te experimenteren. De kernvraag is dan: waar
ligt de grens tussen de afhankelijke en de zelfredzame zelfstandige?
Concreet zou men kunnen beginnen met een proef
voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering. In deze proef
8

zijn zelfstandigen verzekerd voor arbeidsongeschiktheid
met een opt-out – ze kunnen dus van de verzekering afzien.
De keuzes die zelfstandigen maken zijn daarbij informatief
voor beleid. Mogelijk ontstaat er rond een bepaald inkomensniveau een onderscheid tussen zelfstandigen die wel
en zij die niet voor de opt-out kiezen. Dat zou dan een
geschikte inkomensgrens kunnen zijn voor de introductie
van een verplichte verzekering voor zelfstandigen. Maar de
conclusie van het experiment kan ook zijn dat de automatische verzekering met opt-out gehandhaafd wordt voor alle
inkomensgroepen. Uiteraard is dit ook afhankelijk van de
gewenste vorm van solidariteit. Er kan ook voor gekozen
worden om kleiner te beginnen, bijvoorbeeld in een specifieke sector zoals de bouw. Uiteindelijk is evenwel de kern
dat er langs deze weg begonnen wordt met het doorbreken
van de patstelling.
Op termijn biedt deze aanpak ook kansen om een stap
verder te gaan. Want als we verzekeringen beter kunnen laten aansluiten bij de persoonlijke omstandigheden en voorkeuren van zelfstandigen, dan moet het ook mogelijk zijn
om hetzelfde te realiseren bij werknemers. Daarbij zouden
we dan de ervaring die is opgedaan met dit experiment kunnen gebruiken. Op den duur zou zo de kloof tussen werknemers en zelfstandigen kunnen worden verkleind. Niet
omdat we vooraf precies weten wat het optimum is, maar
omdat het proefondervindelijk is ontdekt door met een
gerichte interventie te beginnen en op basis van de daarbij
verkregen ervaring bij te sturen. Zo zou uiteindelijk, met
behoud van gewenste vormen van solidariteit, een uniform
stelsel voor alle werkenden kunnen worden gerealiseerd.
LEREND VERSNELLEN NAAR EEN CO2-ARME
ECONOMIE

Een tweede maatschappelijke uitdaging waar de beschreven
aanpak uitkomst kan bieden is het terugbrengen van CO2emissies. Met het Energieakkoord zijn afspraken gemaakt
voor de periode tot en met 2023, die zowel qua doelen als
instrumenten worden gerealiseerd (SER, 2016). De periode daarna zal gericht zijn op het doel van 80 tot 95 procent
emissiereductie in 2050. Een belangrijk instrument voor
het bereiken van dit doel is het Europese emissiehandelssysteem ETS voor de industrie en de elektriciteitssector.
Het ETS verbindt een prijs aan de uitstoot van CO2, opdat de energietransitie efficiënt kan worden doorlopen. De
ETS-prijs lag afgelopen maand rond de vijf euro per ton
CO2. Dat is fors lager dan de prijs die hoort bij een efficiënt
verloop van de energietransitie. Die bedraagt volgens het
Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving 60 à 300 euro per ton CO2 (CPB & PBL, 2016).
Het ETS heeft ons daarmee niet gebracht wat we er in
eerste instantie van hadden verwacht: bijsturen is nodig om
het doel binnen bereik te houden. De Nederlandse inzet is
dan ook om het ETS in Europees verband aan te scherpen.
Dit spoort bedrijven aan om tijdig in te spelen op de noodzaak om minder CO2 uit te stoten. Tevens ontstaat een
markt voor CO2-reducerende oplossingen. Dit stimuleert
ondernemerschap, zet partijen aan tot investeren en brengt
het innovatiesysteem op gang (Hekkert, 2016).
Het is echter niet te verwachten dat alle 28 EUlidstaten op korte termijn in zullen stemmen met een
Jaargang 102 (4745) 12 januari 2017

Nieuwjaarsartikel ESB

voldoende aanscherping. In dat geval moeten (nationaal)
alternatieve prikkels worden gezocht om de noodzakelijke
en tijdige vernieuwing in de industrie te stimuleren, ten
behoeve van de transitie naar een CO2-arme economie. De
vormgeving van dergelijke alternatieve prikkels leent zich
voor experimenteren. Gedacht kan worden aan de introductie van een CO2-norm of een gedifferentieerde nationale CO2-minimumprijs, gecombineerd met innovatiesteun
en compensatie voor sectoren waar de effecten te groot
worden geacht vanwege internationale concurrentie (zie
bijvoorbeeld Ministerie van Economische Zaken, 2016b).
Weglek van CO2-emissies naar het buitenland kan zo ook
worden verminderd. Idealiter trekt Nederland hierbij op
met landen die eveneens ambitieus zijn, zodat mogelijke
weglek en negatieve impact op de concurrentiepositie van
Nederland en andere deelnemende landen ook langs die
weg wordt beperkt. De kern is dat thans onrendabele innovatieve business cases alsnog rendabel kunnen worden.
De effecten van deze maatregelen zijn vooraf niet
volledig te voorspellen. Bijsturen zal noodzakelijk zijn,
bijvoorbeeld door de norm, de CO2-prijs of de compensatie
aan te passen. Om te bepalen op welke wijze bijgestuurd
moet worden, dienen de ontwikkelingen goed te worden
gemonitord, in het bijzonder in industriële sectoren, vanwege de mogelijke gevolgen voor de concurrentiepositie en
de werkgelegenheid.
De hiervoor geschetste aanpak vergt durf – durf om
risico te nemen. We gaan het immers niet in één keer goed
doen. Maar door te beginnen en te leren, kan de overheid
een aanpak ontwikkelen die de juiste prikkels geeft om te
innoveren, die het Nederlandse bedrijfsleven helpt om
emissies te reduceren en die hen tot koplopers maakt die
hun innovaties in het buitenland kunnen afzetten.
AFSLUITING

De traditionele wijze van overheidsbeleid ontwikkelen,
is niet meer in alle gevallen passend. De dynamiek en
verwevenheid van onze samenleving zorgen ervoor dat
eenduidige oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken vaak niet voorhanden zijn, terwijl burgers en bedrijven
veelal zelf ook aan de publieke doelen werken. Complexe
problemen kunnen effectiever opgelost worden door burgers en bedrijven erbij te betrekken, door sneller te beginnen met instrumenten gericht op expliciete doelen en door
bij te sturen wanneer dat nodig is. Op vele terreinen kan
deze aanpak helpen om het overheidsbeleid in de komende
jaren vorm te geven; zowel op nationaal als Europees niveau kunnen er aldus patstellingen worden doorbroken.
Experimenten maken het mogelijk om te leren, prikkelen

tot nieuwe ideeën en brengen de gewenste effecten dichterbij. En daar gaat het uiteindelijk om. Want om de maatschappelijke doelen te realiseren moeten we nieuwe wegen
durven verkennen.

LITERATUUR
AFM & DNB (2016) 0HHUUXLPWHYRRULQQRYDWLHLQGHğQDQFLÕOHVHFWRUŋYHUYROJVWDSSHQPDUNWtoegang, vergunningen en toezicht. Amsterdam: Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank.
Aslander, M. en E. Witteveen (2015) 1RRLWDIŋSHUPDQHQWEÑWD Amsterdam: Business Contact.
&DELQHW2IğFH  What works? Evidence for decision makers. Londen. Rapport te vinden
op www.gov.uk.
Camps, M. (2014) Sturen op de toekomst. ESB, 99(4676), 6–9.
Camps, M. (2015) Kiezen voor kansen. ESB, 100(4701), 6–10.
Camps, M. (2016) Onzekere wegen naar welvaart. ESB, 101(4725), 6–9.
CPB (2016) Decemberraming 2016. CPB Policy Brief 2016/15. Den Haag: Centraal Planbureau.
CPB & PBL (2016) WLO-klimaatscenario’s en de waardering van CO2-uitstoot in MKBA’s. Achtergronddocument. Den Haag: Centraal Planbureau.
Geest, L. van (2016) Verantwoord doktertje spelen in beleid. Essay. Binnenlands Bestuur, 46.
Hekkert, M. (2016) Is ons huidige innovatiesysteem geschikt voor de energietransitie? Essay op
basis van keynote werkconferentie Topsector Energie, oktober 2016. Te vinden op www.topsectorenergie.nl.
Ministerie van Economische Zaken (2016a) Uitslag van de tweede tender windenergie op zee
voor kavels III en IV van het windenergiegebied Borssele. Kamerbrief. Den Haag.
Ministerie van Economische Zaken (2016b) (QHUJLHDJHQGDŋ1DDUHHQ&22-arme energievoorziening. Den Haag.
NSOB en PBL (2014) /HUHQGRRUGRHQŋRYHUKHLGVSDUWLFLSDWLHLQHHQHQHUJLHNHVDPHQOHYLQJ Den
Haag: Nederlandse School voor Openbaar Bestuur en Planbureau voor de Leefomgeving.
Rijksoverheid (2015) Interdepartementaal beleidsonderzoek zelfstandigen zonder personeel. Den Haag.
SBR (2016) 9DQVDOGRVWXULQJQDDUVWDELOLVDWLHŋ9LMIWLHQGHUDSSRUW6WXGLHJURHS%HJURWLQJVUXLPWH
Studiegroep Begrotingsruimte. Den Haag.
Schoots, K., M. Hekkenberg en P. Hammingh (2016) Nationale Energieverkenning 2016. Petten: Energieonderzoek Centrum Nederland.
SDG (2016) .LH]HQYRRUGXXU]DPHJURHLŋUDSSRUW6WXGLHJURHS'XXU]DPH*URHL Den Haag: Studiegroep Duurzame Groei.
SER (2016) Voortgangsrapportage 2016. Den Haag: Sociaal-Economische Raad, Commissie
Borging Energieakkoord.
WRR (2006) /HUHQGHRYHUKHLGŋHHQSOHLGRRLYRRUSUREOHHPJHULFKWHSROLWLHN. Amsterdam University Press. Den Haag: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

In het kort
▶ Door af te wachten blijven kansen
onbenut. Durf onzekerheden te
accepteren en geef ruimte aan
vernieuwing.

Jaargang 102 (4745) 12 januari 2017

▶ Betrek burgers en bedrijven, begin
met veelbelovende experimenten
en stuur bij waar nodig.

▶ Zinvol experimenteren kan door
zelfstandigen met opt-out tegen
arbeidsongeschiktheid te verzekeren.

9