notitie
Datum
Van
Aan
Kopie

Acties naar aanleiding van de aanbevelingen van de
commissie Bosker

Bureau van het CvTE
Muntstraat 7
3512 ET Utrecht
Postbus 315
3500 AH Utrecht
Nederland
www.hetcvte.nl
Kenmerk: 702325

11 december 2014
College voor Toetsen en Examens
Ministerie van OCW
Cito

AANLEIDING
In deze notitie wordt de stand van zaken beschreven met betrekking tot de
uitvoering van actiepunten die zijn voortgekomen uit de aanbevelingen van de
commissie Bosker over de uitwerking van de referentieniveaus rekenen. Het gaat
om negen concrete acties (1 t/m 9) en vier onderzoeksvragen (A t/m D).
Naar aanleiding van de Voortgangsrapportage invoering referentieniveaus taal en
rekenen 2014 en de Commissie verantwoorde invoering rekentoets (de commissie
Steur) zenden de minister en de staatssecretaris medio december 2014 een brief
aan de Tweede Kamer. In deze notitie wordt deze brief aangeduid als de
kamerbrief.
AANBEVELING 1
Maak één syllabus voor mbo en vo, met eenduidige uitwerkingen van domeinoverstijgende vaardigheden en definities van contexten en de consequenties
daarvan. Maak overwegingen en keuzes die van invloed zijn op de rekentoetsen
transparant en openbaar.
ACTIE
Er is door het College voor Toetsen en Examens (hierna CvTE) een
syllabuscommissie rekenen ingesteld om te komen tot één gezamenlijke syllabus
voor 2F en 3F, mbo en vo. In deze commissie zitten ervaren vakdocenten uit vo
en mbo, aangevuld met expertise van docenten uit de pabo. De commissie wordt
ondersteund door SLO en Cito. In januari 2015 vindt een landelijke
veldraadpleging over de inhoud van de syllabus plaats. De planning is dat de
syllabus in april 2015 bij regeling door het CvTE wordt vastgesteld. Na
goedkeuring van deze regeling door de minister en de staatssecretaris wordt de
syllabus openbaar gemaakt.
AANBEVELING 2
Haal gekunstelde denkstappen uit de toets-opgaven. Zorg dat het in samenhang
toetsen van meerdere vaardigheden in vo en mbo op basis van dezelfde
stappen/kenmerken van complexiteit gebeurt. Ga na of alle onderdelen evenredig
aan de orde komen in de rekentoets.
Pagina 1 van 5

ACTIE
De constructiegroepen en de vaststellingscommissies letten bij de constructie van
de toetsen voor het schooljaar 2014-2015 en verder extra op het vermijden van
onnodige complexiteit van opgaven. De nieuwe syllabus zal voor mbo en vo
eenzelfde beschrijving van complexiteit hanteren.
AANBEVELING 3
Laat het centraal examen rekenen in het mbo en de rekentoets in het vo naar
elkaar toe groeien. Hanteer dezelfde definities van contexten, dezelfde verhouding
opgaven met en zonder context, en dezelfde regels voor gebruik van de
rekenmachine. Ontwikkel één toets voor 2F en één toets voor 3F, en werk met
één toetsconstructiegroep en één vaststellingscommissie voor 2F, respectievelijk
3F.
ACTIE
De syllabuscommissie rekenen werkt aan een voor vo en mbo eensluidende
definitie voor context, dezelfde verhouding tussen opgaven met en zonder context
en dezelfde regels voor gebruik van de rekenmachine (zie ook actie 1). Cito is
voornemens om te gaan werken met één constructiegroep die opgaven
construeert voor zowel de rekentoetsen vo als voor de rekenexamens mbo. CvTE
wil gaan werken met één vaststellingscommissie voor 2F, respectievelijk 3F.
Daarnaast zijn het CvTE en Cito voornemens om te komen tot één gedeelde
opgavenbank 2F voor zowel vo als mbo. Idem voor 3F. Wanneer dit gereed is, is
de onderlinge afstemming van de rekentoetsen vo en de rekenexamens mbo
voltooid.
AANBEVELING 4
Neem ook opgaven op die geen betrekking hebben op toetsen van meerdere
vaardigheden in samenhang en op eindniveau, zodat ook met eenvoudigere
contexten gewerkt kan worden. Bij een aantal van deze opgaven kan de
rekenmachine uitgesloten worden, mits verantwoord.
ACTIE
De syllabuscommissie rekenen neemt deze aanbeveling mee bij het opstellen van
de syllabus en heeft zich ten doel gesteld om richtlijnen te ontwikkelen voor
gebruik van eenvoudige en ingewikkelde contexten. Die gaan in op het toetsen
van parate kennis en vaardigheden waarbij ook (eenvoudige) contexten gebruikt
kunnen gaan worden, zonder gebruik van de rekenmachine.
AANBEVELING 5
Leg de referentiecesuur niet geheel vast, maar laat deze toegroeien naar het
gewenste niveau. Evalueer de cesuur regelmatig, en hanteer duidelijk inhoudelijke
omschrijvingen met gebruik van voorbeeldopgaven.
ACTIE
De kamerbrief gaat hier naar aanleiding van het advies van de commissie Steur
op in.
AANBEVELING 6
Stel meer voorbeeldtoetsen beschikbaar.
Maak zo snel mogelijk, zoveel mogelijk opgaven openbaar.
Pagina 2 van 5

ACTIE
Jaarlijks worden er nieuwe voorbeeldtoetsen beschikbaar gesteld. In schooljaar
2014-2015 is voor zowel 2F als 3F vo een extra voorbeeldrekentoets beschikbaar
gesteld, naast de toetsen die al beschikbaar gesteld zouden worden. De
voorbeeldexamens voor het mbo zijn toegankelijk(er) gemaakt voor het vo en
vice versa. Momenteel zijn er 17 voorbeeldrekentoetsen:
mbo: 5 x 3F, 4 x 2F en vo: 4 x 3F, 4 x 2F. Dit aantal neemt jaarlijks toe met
minimaal een voorbeeldtoets per schoolsoort en referentieniveau.
Sinds november van dit jaar worden voorbeeldtoetsen en –examens rekenen ook
digitaal aangeboden via de online oefenomgeving van Facet (oefenen.duo.nl). Dit
biedt iedereen de mogelijkheid om een rekentoets of -examen te maken in
dezelfde vorm als dat de kandidaten deze krijgen. Om te oefenen is enkel een
computer met internetaansluiting nodig en dit kan dus tijd- en
plaatsonafhankelijk. Evenals de echte rekenexamens en -toetsen bestaan deze
toetsen uit twee deeltoetsen: een deel mét en een deel zonder rekenmachine.
Bovendien kan binnen elke deeltoets worden teruggebladerd naar eerder
gemaakte opgaven. Het knelpunt van het niet kunnen terugbladeren is daarmee
verleden tijd.
AANBEVELING 7
Geef leerlingen desgewenst inzage in het gemaakte werk, volgens zelfde regels
als die gelden voor andere examens.
ACTIE
Hierop wordt ingegaan in de kamerbrief.
AANBEVELING 8
A. Zoek mogelijkheden in wet- en regelgeving om druk op het cijfer van de
rekentoets te verminderen.
B. Vergroot bijvoorbeeld het aantal herkansingen, of neem een schoolexamen
(instellingsexamen) af.
ACTIE
A. Dit betrekt de commissie Steur in haar advies. Hierop wordt ingegaan in de
kamerbrief.
B. Naar aanleiding van deze aanbeveling is in de voortgangsrapportage taal en
rekenen van juni 2014 aangekondigd dat het aantal herkansingen wordt
uitgebreid . Als gevolg hiervan wordt het aantal afnameperioden voor de
rekentoets vo in het schooljaar 2015-2016 uitgebreid naar drie. In het mbo is
het al mogelijk een groter aantal kansen aan te bieden.
AANBEVELING 9
Biedt leerlingen in mbo en vmbo mogelijkheden om na het behalen van niveau 2F
ook niveau 3F te halen.
ACTIE
Naar aanleiding van deze aanbeveling is in de voortgangsrapportage taal en
rekenen van juni 2014 aangekondigd dat herkansen op een hoger niveau
mogelijk wordt.

Pagina 3 van 5

ONDERZOEKSVRAGEN
De onderzoeksvragen uit het rapport van de commissie Bosker worden
uitgewerkt in vier onderzoeken, die deels samenhangen. De uitkomsten van de
onderzoeken worden gebruikt voor de verdere besluitvorming over de invoering
van de referentieniveaus rekenen in het vo en mbo. De rapportages over de
onderzoeken A, B en C verschijnen nog dit schooljaar. Over onderzoek D wordt
kort na de zomervakantie van 2015 gerapporteerd. Uitkomsten van de
onderzoeken die leiden tot aanpassing worden indien mogelijk in de rekentoetsen
en -examens vanaf 2015/2016 verwerkt.
ONDERZOEKSVRAAG A
Onderzoek de discrepantie tussen de resultaten op wiskunde-examens en de
rekentoets 2F voor leerlingen in bb en kb.
AANPAK
Dit onderzoek betreft een analyse van de verschillen en overeenkomsten ten
aanzien van inhoud, vorm en afnamecondities van de twee toetsen en een
analyse van de verschillen in resultaten van leerlingen die zowel de rekentoets 2F
als het digitale centrale examen wiskunde BB of KB hebben gemaakt.
ONDERZOEKSVRAAG B
Onderzoek de mogelijkheden en consequenties van verschillende vormen van
afname van de rekentoets.
AANPAK
Bij ieder referentieniveau is een referentieset samengesteld. Een referentieset is
een verzameling van opgaven die representatief is voor het referentieniveau. Met
behulp van de referentiesets is voor zowel rekenen 2F als 3F de cesuur (de grens
tussen voldoende en onvoldoende) bepaald. Vanuit het project referentiesets zijn
afnamegegevens beschikbaar van groepen leerlingen/studenten die zowel digitale
als papieren rekenopgaven uit de referentiesets hebben gemaakt. Op basis van
deze data wordt kwantitatief onderzoek uitgevoerd naar hoe leerlingen scoren op
papieren en digitale rekenopgaven.
Bovendien wordt in kaart gebracht wat de mogelijkheden en consequenties zijn
van papieren afname van de rekentoets in vergelijking met de digitale afname.
ONDERZOEKSVRAAG C
Onderzoek de mogelijkheden en consequenties van het werken met deelscores.
AANPAK
De huidige rekentoets bestaat uit opgaven waarvan het antwoord automatisch
wordt gescoord als goed of fout. Onderzocht wordt of het mogelijk is om in de
context van de digitale rekentoets met automatische scoring van deelscores (ook
partial credit genoemd) te werken en wat daar de consequenties van zijn.
Het automatisch scoren van open vragen is reeds onderwerp van onderzoek in het
kader van de Diagnostische Tussentijdse Toets. Het onderzoek naar werken met
deelscores bij de rekentoets wordt hierin meegenomen.
Daarnaast wordt literatuuronderzoek verricht naar verschillen in prestaties van
kandidaten op toetsen waarbij gewerkt wordt met deelscores en toetsen waarbij
dat niet het geval is.

Pagina 4 van 5

ONDERZOEKSVRAAG D
Onderzoek de mogelijkheden van het werken met meerdere vragen bij één en
dezelfde context.
AANPAK
Deze vraag wordt werkenderwijs ter hand genomen. De eerste stap is dat in de
rekentoetsen vo van 2014-2015 – en rekenexamens mbo in afnameperiode 4 van
2014-2015 – elke variant één context bevat waarover drie vragen (genoemd
clustervragen) worden gesteld.
Er wordt onderzocht hoe kandidaten scoren op de clustervragen en wat de
responstijden zijn in relatie tot die bij niet-clustervragen.
Met een beperkt aantal scholen wordt daarnaast een aanvullend onderzoek
gedaan. Op deze scholen worden speciaal samengestelde korte toetsen
afgenomen. Direct na de afname wordt de deelnemende leerlingen een vragenlijst
voorgelegd om de ervaren cognitieve belasting te evalueren.

Pagina 5 van 5