Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

25 657

Persoonsgebonden Budgetten

Nr. 87

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 december 2011
Het kabinet is genoodzaakt om per 1 januari 2012 maatregelen te nemen
rondom het pgb. Dit om de verwachte forse stijging van de pgb-uitgaven
in lijn te brengen met de beschikbare AWBZ-middelen. Daarmee wordt
voorkomen dat het kabinet in 2015, ondanks de extra investeringen van
€ 500 miljoen in het pgb in deze kabinetsperiode, wordt geconfronteerd
met een extra overschrijding van circa € 700 miljoen. Naar aanleiding van
mijn eerdere brieven over de pgb-maatregelen heb ik verschillende keren
met u over dit belangrijke onderwerp gedebatteerd.1 Tijdens het laatste
debat (op 9 november jl.) heb ik toegezegd om u uiterlijk 1 december 2011
te informeren over een aantal zaken die toen aan de orde zijn gekomen.
Daarbij gaat het concreet om de uitwerking van de toegangscriteria voor
de Vergoedingsregeling persoonlijke zorg, de inzet van mantelzorgers en
de wijze waarop ik het pgb-beleid actief wil gaan monitoren en uw Kamer
daarover zal informeren. Verder heb ik u toegezegd om meer helderheid
te bieden over de definitie voor kleinschalige pgb-gefinancierde wooninitiatieven die het College voor zorgverzekeringen (CVZ) tijdelijk hanteert.
Met deze brief voldoe ik aan mijn toezeggingen. Tenslotte zal ik in deze
brief ingaan op uw verzoek van 30 november 2011 inzake de
ADL-bewoners.
1. Toegangscriteria voor de Vergoedingsregeling persoonlijke
zorg

1
Het gaat om de volgende brieven: 1 juni (TK,
vergaderjaar 2010–2011, 30 597, nr. 186),
21 juni (TK, vergaderjaar 2010–2011, nr. 196),
15 september (TK, vergaderjaar 2010–2011,
25 657, nr. 84), 31 oktober (TK, vergaderjaar
2011–2012, 30 597, nr. 218) en 8 november
(TK, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 86).

In mijn brief van 15 september 2011 heb ik aangegeven dat per 1 januari
2012 de Vergoedingsregeling persoonlijke zorg wordt geïntroduceerd.
Deze vergoedingsregeling heb ik geïnitieerd, omdat ik uit mijn gesprekken
met mensen met een pgb, zorgaanbieders en zorgkantoren heb geconcludeerd dat het mogelijk is dat in bijzondere gevallen er (nog) geen
adequaat zorgaanbod in natura beschikbaar zal zijn. Het zal voornamelijk
gaan om mensen met een flexibele zorgvraag: mensen die zorg nodig
hebben die niet planbaar is, op korte zorgmomenten, op wisselende tijden
op een dag en/of zorg die gekoppeld is aan (vrijwilligers)werk en studie of

kst-25657-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

1

opleiding. De vergoedingsregeling is bedoeld voor mensen met een
complexe zorgvraag (van minimaal 10 uur per week op basis van een
extramurale AWBZ-indicatie). In mijn brieven van 31 oktober en
8 november 2011 is de vergoedingsregeling nader uitgewerkt. In de
laatste brief heb ik u aangegeven, dat ik met de zorgkantoren heb
afgesproken om de toegangscriteria tot deze regeling eenduidig en
eenvoudig uit te schrijven. Het gaat hierbij over de criteria die gaan over
de 10-uurs grens, het indienen van een zorgplan en de toets daarop van
het zorgkantoor.
In de afgelopen periode zijn deze criteria in nauwe samenspraak met de
zorgkantoren verder uitgewerkt. De criteria zijn zo opgesteld dat het
zorgkantoor eenvoudig aan de hand van het aanvraagformulier en
zorgplan van de cliënt kan toetsen of deze toegang tot de regeling krijgt.
In de bijlage1 bij deze brief zijn deze criteria opgenomen. Daarmee kom ik
tegemoet aan de motie van het lid van uw Kamer de heer van der Staaij
(SGP).2 De zorgkantoren beschouwen deze criteria als goed werkbaar om
vanaf 1 januari 2012 de vergoedingsregeling uit te kunnen voeren.
In mijn brief van 8 november 2011 heb ik aangegeven, dat in het overleg
met de zorgkantoren gezamenlijk is vastgesteld dat het op dit moment
niet mogelijk is de doelgroep van de vergoedingsregeling nader te
omschrijven. De keuze is gemaakt om dit te doen aan de hand van
ervaringen met de vergoedingsregeling. Dit betekent dat voor de nadere
uitwerking van de doelgroep en de specifieke zorgbehoeften is gekozen
voor een groeitraject dat tot criteria moeten leiden die vanaf 1 januari
2014, bij de verankering van deze regeling in de AWBZ, zullen worden
gehanteerd.
De vergoedingsregeling is een subsidieregeling die het zorgkantoor zal
uitvoeren. Dit betekent volgens de Algemene wet bestuursrecht dat
cliënten bezwaar en beroep kunnen aantekenen tegen het besluit van het
zorgkantoor (formeel de individuele subsidiebeschikking). De Tweede
Kamer heeft aanvullend via een motie gevraagd te borgen dat «de
zorgbehoevende een voldoende stem moet hebben bij het bepalen van
een gerechtvaardigde grond voor een vergoedingsregeling» en verzocht
de regering een «onafhankelijke commissie, bestaande uit zorgbehoevenden en zorgaanbieders, in te stellen die beoordeelt of de vraag terecht
is.»3 Het is juridisch niet mogelijk dat het kabinet een commissie
installeert die individuele zaken, die onder de verantwoordelijkheid vallen
van het zorgkantoor, (her)beoordeelt, maar ik wil deze motie wel
uitvoeren. Ik ben in overleg met het CVZ en ZN om de mogelijkheden te
verkennen om bij het CVZ tijdelijk een landelijke commissie in te stellen,
bestaande uit een vertegenwoordiging van cliënten, zorgaanbieders en
zorgkantoren, die als taak krijgt om het zorgkantoor te adviseren bij de
afhandeling van bezwaarschriften.4 Het zorgkantoor dient nadrukkelijk het
advies van deze commissie te wegen in de beslissing op bezwaar. Over de
uitkomsten van dit overleg zal ik u zo spoedig mogelijk informeren.
2. Inzet van mantelzorgers

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 231.
3
TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 230.
4
De vertegenwoordiger van het zorgkantoor
mag niet oordelen over de cliënten uit
zijn/haar regio.

Circa 2,6 miljoen Nederlanders geven langdurig zorg aan hun naasten.
Ieder van ons kan op enig moment mantelzorger worden, als er met onze
dierbaren iets gebeurt. Dat hoort erbij. Inherent aan het leveren aan zorg
voor naasten is dat dit in beginsel gratis is. Dit past bij het appèl dat dit
kabinet doet op de eigen kracht van de cliënt en de ondersteuning door
het eigen netwerk. Dit laat onverlet dat ik situaties zie waarin sprake is van
langdurige en intensieve zorg die veel tijd en energie vergt van familieleden of andere mensen uit de directe omgeving. Ik ben van mening dat
naaste betrokkenen vanuit de pgb-regeling en de vergoedingsregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

2

financieel gecompenseerd moeten kunnen worden voor de zorg die zij
bieden. Het zijn juist dit soort situaties dat er een groter risico bestaat om
overbelast te raken. De pgb-maatregelen van het kabinet sluiten hierop
aan. Het pgb blijft beschikbaar voor mensen met de zwaarste zorgvraag
(mensen met een indicatie voor verblijf) en de Vergoedingsregeling
persoonlijke zorg is voor mensen met een complexe zorgvraag van
minimaal 10 uur per week. Binnen beide regelingen blijft het mogelijk om
zorg bij personen uit de naaste omgeving in te kopen. Immers deze
naasten genieten vaak de voorkeur van de cliënt. Dit heb ik u gemeld in
mijn brief van 15 september 2011. Vanuit dit gezichtspunt geef ik
uitvoering aan de motie van het lid van uw Kamer mevrouw Voortman
(Groen Links).1
3. Monitoring van de pgb-maatregelen
Met de pgb-maatregelen wordt een wissel omgezet. Voor het welslagen
van de plannen wordt van alle partijen in de AWBZ een forse inspanning
gevraagd. Hierbij mag het recht op zorg niet in het geding komen. Ik zie
derhalve de motie van het lid van uw Kamer mevrouw Wiegman-van
Meppelen Scheppink (CU) als een goede aanscherping van mijn beleid.2 Ik
wil niet dat er wachtlijsten voor de vergoedingsregeling gaan ontstaan.
Daar blijf ik alert op. Tevens geef ik uitvoering aan de motie van de leden
van uw Kamer mevrouw Uitslag (CDA) en mevrouw Venrooy-van Ark
(VVD), waarin gevraagd wordt naar een actieve monitoring.3 Naar mijn
opvatting betekent dit niet alleen «turven» wat er gebeurt, maar vooral
nagaan wat de effecten zijn van de pgb-maatregelen en hier zo nodig
tijdig op bijsturen.
Ieder kwartaal wil ik uw Kamer informeren over hoe de pgb-maatregelen
in de praktijk uitpakken en de beleidsconclusies en -acties die ik hieraan
verbind. De rapportagemomenten wil ik zoveel mogelijk laten aansluiten
bij de Voortgangsrapportages Hervorming Langdurige Zorg. Mochten de
uitkomsten van de monitor daartoe aanleiding geven, dan zal ik binnen de
budgettaire kaders tot passende oplossingen komen. Als uit de monitor
zou blijken dat zorgkantoren bij hun zorginkoop onvoldoende rekening
hebben gehouden met bepaalde doelgroepen, dan treed ik in overleg met
de zorgkantoren om binnen de financiële kaders een oplossing te zoeken
bij een tweede contracteerronde. Daarbij dienen zorgkantoren oog te
hebben voor innovatieve zorgaanbieders die zichzelf reeds bewezen
hebben in de pgb-sector. Op deze wijze geef ik uitvoering aan de motie
van het lid van uw Kamer mevrouw Venrooy-Ark (VVD).4 Daarbij wordt
overigens niet afgewacht. Op basis van de door Per Saldo geïnventariseerde doelgroepen vindt binnenkort overleg plaats met de zorgkantoren
en de zorgaanbieders. Mocht het gecontracteerde zorgaanbod niet in staat
zijn om de gewenste zorg op tijd te leveren en het zorgkantoor geen
mogelijkheden hebben een alternatief zorgaanbod in te kopen, dan zal ik
direct vanaf 1 januari 2012 bekijken of het nodig is de vergoedingsregeling
voor individuele gevallen te versoepelen. Dit heb ik u in het VAO pgb van
9 november 2011 ook toegezegd.
De eerste uitkomsten van deze meerjarige monitor kunt u in april 2012
tegemoet zien. Vooruitlopend hierop zal ik u, indien nodig, voor deze
eerste rapportage berichten over de eerste ervaringen en signalen die mij
bereiken.

1

TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 224.
TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 222.
3
TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 233.
4
TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, n. 229.
2

Met de monitor wil ik inzicht verkrijgen in de volgende kernvragen:
– Kunnen cliënten binnen de kaders van de pgb-maatregelen hun recht
op zorg effectueren?
– Komt in de zorg in natura de gewenste innovatie en flexibilisering tot
stand?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

3

–
–

Hoe wordt de vergoedingsregeling uitgevoerd en wie maakt er gebruik
van deze regeling?
Hoe pakken de aannames waarop ik mijn beleid heb gebaseerd in de
praktijk uit?

Ik hecht aan een objectief oordeel. Dit betekent dat ik een beroep zal doen
op het SCP. Zij onderzoekt of de aannames waarop ik mijn pgb-beleid heb
gebaseerd, zich in de praktijk ook zullen voordoen. Het gaat hierbij om
aannames omtrent verschuivingen van cliëntenstromen. Het SCP zal
hierover jaarlijks rapporteren.
Bij deze monitor worden de zorgaanbieders, zorgkantoren, cliënten en
cliëntenorganisaties als Per Saldo en MEE actief betrokken. Met hen
worden de gegevens verzameld. Daarnaast wil ik ook met hen de
uitkomsten van de monitor duiden. Deze betrokkenheid borg ik met het
expertisecentrum dat vanaf september 2011 driewekelijks bijeenkomt en
waarin de aanpak van de monitor is vastgesteld. In het expertisecentrum
zijn Per Saldo, MEE, CG Raad, MEZZO, Actiz, VGN, BTN, VNG,
GGZ-Nederland, CIZ, IGZ, NZa, CVZ, de Belastingdienst en de brancheorganisatie voor kleine zorgaanbieders vertegenwoordigd. In mijn brief van
15 september jl. heb ik u al over het expertisecentrum geïnformeerd.
Aanvullend ga ik ook in dialoog met vertegenwoordigers van zorgkantoren, zorgaanbieders en cliëntenorganisaties uit de regio. Tenslotte, zal
hier de vernieuwingsslag uiteindelijk vorm en inhoud moeten krijgen. Met
mijn vernieuwingsprogramma «In Voor Zorg» wil ik bereiken dat
innovaties breed beschikbaar komen in de AWBZ, zodat alle ruim 600 0000
cliënten die dagelijks AWBZ-zorg krijgen hier baat bij hebben.
De gegevensverzameling voor mijn beleidsmonitor loopt langs de
volgende lijnen:
Vanuit cliënten:
– Over individuele cliënten: met Per Saldo en MEE heb ik inmiddels
afspraken gemaakt om een landelijk meldpunt in te richten waar
cliënten met hun vragen, klachten en andere signalen terecht kunnen.
Deze meldingen worden systematisch bijgehouden en geanalyseerd
met medewerkers van zorgkantoren, Per Saldo, MEE en mijn ministerie. Deze procedure is ook gevolgd bij de pgb-toekenningenstop in de
tweede helft van 2010 en heeft toen goed gewerkt. Tevens zal de
tijdelijke commissie die advies geeft aan de zorgkantoren bij de
afhandeling van een bezwaar informatie genereren. Ook deze zal bij de
monitoring worden betrokken.
– Over specifieke doelgroepen: ik ben met partijen (waaronder met Per
Saldo) bezig om in kaart te brengen of zorgkantoren in hun eerste
contracteerronde voldoende zorgaanbod hebben gecontracteerd voor
specifieke doelgroepen. Ik ga daarbij in eerste instantie uit van de
doelgroepen die door Per Saldo naar voren zijn gebracht, zoals
mensen met een niet aangeboren hersenletsel en mensen (vooral
jeugdigen) met psychiatrische beperkingen. Daarnaast zullen cliënten
uit deze doelgroepen vanaf de indicatiestelling tot en met het moment
waarop zij zorg ontvangen in de tijd worden gevolgd en naar hun
mening worden gevraagd. Ook blijf ik mensen uitnodigen om aan mij
hun verhaal te vertellen.
Vanuit zorgkantoren:
– Via het CVZ ontvang ik maandelijks gegevens over het beroep op de
pgb-regeling en de vergoedingsregeling, zowel in aantal cliënten als in
geld. Alle zorgkantoren leveren hiervoor gegevens aan. Mede aan de
hand van deze gegevens wil ik de zorgkantoren periodiek bevragen
over hoe zij de vergoedingsregeling toepassen, wat in hun ogen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

4

achter-gronden zijn van het beroep op de vergoedingsregeling in hun
regio en welke conclusies zij hieraan verbinden in relatie tot hun
zorginkoop.
Vanuit zorgaanbieders:
– Van zorgaanbieders wil ik weten welke belemmeringen in wet- en
regelgeving zij ervaren bij het realiseren van vraaggerichte zorg, zodat
ik hiervoor naar oplossingen kan zoeken. Ook wil ik de goede
voorbeelden van vraaggerichte zorg in kaart hebben om ze vervolgens
actief te kunnen verspreiden.
4. Definitie kleinschalige pgb-gefinancierde wooninitiatieven
Ik heb u toegezegd om in overleg te treden met het CVZ over de inhoud
en achtergronden van de definitie van kleinschalige pgb-gefinancierde
wooninitiatieven. Deze definitie heeft het CVZ in november 2010
opgesteld. Dit was nodig, omdat in 2011voor nieuwe mensen met een pgb
op basis van een verblijfsindicatie tijdelijk (alleen in 2011) er twee
verschillende tarieven zijn: een tarief voor mensen die thuis blijven wonen
en een (hoger) tarief voor mensen die in een kleinschalig pgb-gefinancierd
wooninitiatief gaan wonen. Dit verschil in tarieven op basis van de
verblijfssituatie van de cliënt komt op 1 januari 2012 te vervallen, omdat
het hogere pgb-tarief voor alle mensen met een verblijfsindicatie gaat
gelden. Daarmee komt ook de door het CVZ gehanteerde definitie te
vervallen.
Het CVZ heeft een wooninitiatief gedefinieerd als «een woonadres waar
blijkens het GBA minstens 5 budgethouders woonachtig zijn». Vooral
vanwege pragmatische en inhoudelijke redenen is voor deze definitie
gekozen. Zij sluit het best aan met wat in het veld wordt gezien als een
kleinschalig pgb-gefinancierd wooninitiatief. Daartoe behoren bijvoorbeeld niet de beschermde woonvormen voor ouderen en complexen van
aanleunwoningen voor ouderen, waar geen sprake is van een gemeenschappelijk woonadres. Deze worden met deze definitie uitgesloten.
Daarnaast is aan de hand van deze definitie in de praktijk eenvoudig, en
zonder veel bureaucratie, vast te stellen welke initiatieven hieronder
vallen.
Ik constateer samen met het CVZ dat, na bijna een jaar met deze definitie
te hebben gewerkt, zij in de praktijk goed werkbaar is gebleken. Zoals
gezegd, komt deze definitie per 1 januari 2012 te vervallen.
5. Herindicatietraject ADL-bewoners
Op 30 november 2011 heb ik het verzoek van de Tweede Kamer gekregen
om een reactie te geven op twee vragen over het herindicatietraject van
ADL-bewoners. Hiermee ga ik op dat verzoek in.
In mijn brief van 9 september jl. heb ik aangekondigd dat ik
ADL-assistentie als AWBZ-aanspraak zal opnemen.1 Ook heb ik aangegeven het mogelijk te maken dat bewoners van ADL-clusters, net als de
andere pgb-houders met een indicatie voor extramurale AWBZ zorg, hun
pgb tot 1 januari 2014 kunnen behouden voor de zorg die geen onderdeel
is van het pakket ADL-assistentie. Er is sprake van een «zachte landing» in
de AWBZ, zowel voor de aanbieders van ADL-assistentie als de bewoners
van een ADL-clusterwoning.

1

TK, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 203.

Naar aanleiding van besluitvorming in de Tweede Kamer zijn de bewoners
van de ADL-clusters onlangs met een gezamenlijke brief van het CIZ, het
CVZ en VWS geïnformeerd over het daaruit voortvloeiende herindicatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

5

traject. Dit herindicatietraject is zodanig ingericht dat dit aansluit bij de
besluitvorming in de Tweede Kamer, en zo min mogelijk tot administratieve lasten leidt bij de huidige
ADLbewoners. Zo zal voor een grote groep bewoners de omzetting op
administratieve basis plaatsvinden. Echter, het betreft een ingewikkelde
materie, omdat een groot deel van de 1300 bewoners van de ADL-clusters
al eerder aan een herindicatietraject heeft deelgenomen, maar een aantal
bewoners dat nog niet heeft gedaan. De individuele situatie kan daarmee
voor bewoners verschillend zijn. Gelet hierop zijn beide vragen van uw
Kamer op korte termijn niet adequaat te beantwoorden.
Ik bemerk in de sociale media vragen over dit ingewikkelde vraagstuk. De
brief aan de ADL-bewoners is zorgvuldig en in afstemming met verschillende partijen opgesteld. Tevens is in de brief aangegeven bij welke
instanties en op welke wijze vragen over de brief kunnen worden gesteld.
Daarnaast organiseert VWS op 8 december 2011 een voorlichtingsbijeenkomst voor de verschillende vertegenwoordigers van de ADL-bewoners
om nadere vragen te beantwoorden.
Ik wil graag bij het beantwoorden van de beide vragen van uw Kamer de
uitkomsten van het overleg van 8 december 2011 betrekken en zal u
derhalve zo spoedig mogelijk na dit overleg verder schriftelijk informeren.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 25 657, nr. 87

6