Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3638
Vragen van de leden Sneller (D66) en Temmink (SP) aan de Minister van
Justitie en Veiligheid over waarschuwingsbrieven van het Openbaar Ministerie
(OM) en de onwenselijkheid van omdraaiing van de bewijslast in het strafrecht
(ingezonden 24 augustus 2023).
Mededeling van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 14 september 2023).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de berichten dat vorige maand 176 mensen een
«waarschuwingsbrief» hebben ontvangen van het OM, omdat zij volgens het
OM een misdrijf hebben begaan door «op 5 november 2022 (...) tijdens een
demonstratie op de luchthaven Schiphol aanwezig geweest» te zijn?1
Vraag 2
Kunt u toelichten wat de precieze juridische status en (rechts)gevolgen
(bijvoorbeeld vermelding op justitiële documentatie, opname in bepaalde
databanken) van deze brieven zijn? Is eerst onderzocht of betrokkenheid bij
een strafbaar feit kon worden vastgesteld, waarna de waarschuwingsbrieven
zijn gestuurd of heeft iedereen die zogenaamd kon worden geïdentificeerd
een brief ontvangen?
Vraag 3
Kunt u gedetailleerd toelichten op welke wijze door de Koninklijke Marechaussee (KMAR) is vastgesteld wie bij deze demonstratie aanwezig waren?
Waarom is gekozen voor deze wijze van opsporen? Is hierover overleg
geweest met het OM? Zo ja, wat is daaruit gekomen? Zo nee, waarom is het
OM hier niet bij betrokken?
Vraag 4
Kunt u specifiek ingaan op de wijze waarop eventueel gebruik is gemaakt van
gezichtsherkenningstechnologie om deze aanwezigheid vast te stellen? Zo ja,
kunt u nader toelichten welke foutmarge deze technologie kent, op welke
wijze door mensen een verificatie op de uitkomst gedaan is en op welke
1

ah-tk-20222023-3638
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

https://twitter.com/locuta/status/1683467771084955648?s=46&t=d3b8Bh1QeG1qKZ4vT4e2fQ;
https://www.ad.nl/kaag-en-braassem/kirsten-verdel-op-maatje-bij-marechaussee-omklimaatprotest-schiphol~a2814864/; RTL Nieuws 25 juli 2023, https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/
nederland/artikel/5398033/klimaat-klimaatdemonstratie-schiphol-openbaar-ministerie-5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

juridische grondslag een en ander gebeurd is? Is het Nederlands Forensisch
Instituut (NFI) betrokken bij het trekken van conclusies op basis van de
beelden en zo nee, waarom niet?
Vraag 5
Wordt de werkwijze van identificatie zoals die bij de demonstratie is
gehanteerd ook in andere situaties gehanteerd? Zo ja, in welke en zo nee,
waarom niet? Hoe is de logging hiervan met oog op de vaststelling van
betrouwbaarheid/bruikbaarheid in een latere fase voor de officier van justitie
of rechter?
Vraag 6
Kunnen verdachten geïdentificeerd worden door middel van openbare
bronnen, zoals naar waarderingen (likes) en reacties op social media
platformen waarna er foto’s gematcht worden? Vindt u dit een strafvorderlijk
verantwoorde wijze van identificatie en opsporing? Gebeurt dit vaker op deze
manier? Kunt u uw antwoord toelichten?
Vraag 7
Bent u bekend met het feit dat een aantal van deze mensen heeft aangegeven
dat zij op 5 november niet in de buurt van Schiphol aanwezig zijn geweest?
Op welke wijze is hun verklaring behandeld en gewaardeerd?
Vraag 8
Waarom is niet gekozen voor een verdachtenstatus maar is ervoor gekozen
om de personen als «betrokkenen» aan te merken? Waarom is gekozen voor
een term als interview in plaats van «verhoor»? Wat is de strafvorderlijke
status van een interview? Bent u ermee bekend dat op deze manier bijvoorbeeld geen recht op rechtsbijstand bestaat?
Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat het OM heeft aangegeven dat de KMAR hier
uitgebreid onderzoek naar zou doen en dat de KMAR (een aantal van) deze
personen vervolgens heeft uitgenodigd? Wist u dat de KMAR deze personen
heeft geconfronteerd met foto’s waar deze personen zogenaamd op zouden
staan en heeft aangegeven dat zij zelf bewijs moesten meenemen dat ze niet
bij de demonstratie waren?
Vraag 10
Hoe verhoudt deze gang van zaken zich volgens u tot de onschuldpresumptie,
zoals wij die in het Nederlands strafrecht kennen? Deelt u de mening dat hier
sprake is van omkering van de bewijslast en dat dit in onze rechtsstaat niet
de bedoeling kan zijn?
Vraag 11
Vindt u dat mensen kunnen worden verzocht mee te werken aan identificatie
als zij niet als verdachte zijn aangemerkt en hen niet wordt verteld waarom zij
in het vizier zijn als «betrokkenen»? Welke juridische bescherming hebben
deze mensen precies?
Vraag 12
Kunt u aangeven welke juridische grondslag een waarschuwingsbrief precies
heeft? Hoe kan iemand zich verweren tegen zo een brief en/of de melding dat
iemand «betrokkene» is van een mogelijk strafbaar feit?
Vraag 13
Erkent u dat mensen zowel bij het ontvangen van een waarschuwingsbrief,
maar zeker ook wanneer zij worden uitgenodigd voor nader onderzoek/
interview moeten worden gewezen op hun rechten? Is dit gebeurd en zo ja,
wat zijn hun rechten precies? Als dit niet is gebeurd, kunt u uitleggen hoe
mensen zich kunnen verweren tegen het onderzoek (zoals het maken van
foto’s voor gezichtsherkenning) van de KMAR?2

2

https://twitter.com/locuta/status/1694052477866320301?s=61&t=8ziLU2mdiLxHBPHKvxH95w.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 14
Op welke wijze wordt ervoor gezorgd dat de verstrekte gegevens waaruit
blijkt dat personen niet aanwezig waren bij de demonstratie alsmede het
noemen van deze personen in systemen van zowel de KMAR, OM als andere
justitiële systemen worden opgeruimd? Erkent u dat het genoemd of
genoteerd blijven in systemen die niet goed geïnterpreteerd of overgenomen
worden ernstige gevolgen kan hebben en dit te allen tijde voorkomen moet
worden? Kunt u uw antwoord toelichten?
Vraag 15
Welke actie gaat u ondernemen om te voorkomen dat dergelijke fouten in het
vervolg nogmaals worden gemaakt?
Vraag 16
Kunt u toelichten in hoeveel van bovengenoemde waarschuwingsbrieven
gekozen is voor een voorwaardelijke sepot?
Vraag 17
Welke acties heeft u ondernomen naar aanleiding van uw toezeggingen
tijdens het mondelinge vragenuur van 13 december 2022 naar aanleiding van
kritiek (van de Nationale ombudsman) op de werkwijze van het OM inzake
voorwaardelijke sepots?3
Mededeling
Hierbij deel ik u mede dat de schriftelijke vragen van de leden Sneller (D66)
en Temmink (SP), van uw Kamer aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over waarschuwingsbrieven van het Openbaar Ministerie (OM) en de
onwenselijkheid van omdraaiing van de bewijslast in het strafrecht (ingezonden 24 augustus 2023) niet binnen de gebruikelijke termijn kunnen worden
beantwoord, aangezien nog niet alle benodigde informatie is ontvangen.
Ik streef ernaar de vragen zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

3

https://open.overheid.nl/Details/oep-638cfa6b74860fbbca353112cfa15c1fc75f7fde/1?hit
=15&thema=c_98e03e32&sort=date-desc&count=10&informatiesoort=c_a17ef403&page=2#
panel-tekst; https://www.groene.nl/artikel/geen-straf-maar-wel-een-strafblad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3