Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3948
Vragen van de leden Palland en Inge van Dijk (beiden CDA) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de Circulaire Samenloop vergoedingen raadsleden
met een uitkering en het borgen van inclusiviteit in de lokale democratie
(ingezonden 23 mei 2022).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid),
mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(ontvangen 8 september 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3164.
Vraag 1
Bent u bekend met de Circulaire Samenloop vergoedingen raadsleden met
een uitkering?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met deze circulaire.
Vraag 2
Bent u ook van mening dat het waardevol is en een verplichting om, ook in
de lokale democratie, inclusiviteit in de volksvertegenwoordiging aan te
moedigen en te faciliteren?
Antwoord 2
De lokale democratie, zoals gemeenteraden, provinciale staten en waterschappen, worden gekozen uit een vertegenwoordiging uit de samenleving.
Het is daarom belangrijk dat de leden in deze organen een representatieve
vertegenwoordiging zijn van die samenleving. Inclusiviteit in de volksvertegenwoordiging wordt daarom aangemoedigd. Bijvoorbeeld via de website
www.politiekeambtsdragers.nl wordt informatie verstrekt over onder andere
de functie van volksvertegenwoordiger en samenloop met diverse situaties,
zoals het ontvangen van uitkeringen.

1

ah-tk-20212022-3948
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 1 november 2019, «Circulaire
Samenloop vergoedingen raadsleden met een uitkering» (https://www.politiekeambts
dragers.nl/publicaties/circulaires/2019/11/01/circulaire-samenloop-vergoedingen-raadsledenmet-een-uitkering)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Klopt het dat wanneer gemeenteraadsleden een Wet Werk en Inkomen naar
Arbeidsvermogen (WIA)-uitkering hebben, zij 75% van hun raadsvergoeding
moeten inleveren t.b.v. hun recht op uitkering?
Welke gevolgen heeft het hebben van een Inkomensvoorziening voor volledig
en duurzaam arbeidsongeschikten (IVA)-uitkering op het ontvangen van
raadsvergoeding?
Antwoord 3 en 4
Als iemand die al een WIA-uitkering ontvangt, als raadslid wordt verkozen en
een raadsvergoeding wordt toegekend, heeft dat gevolgen voor de hoogte
van de WIA-uitkering. De raadsvergoeding wordt beschouwd als inkomen en
daarmee verrekend met de WIA-uitkering. Deze verrekening vindt plaats
conform de bestaande inkomstenverrekeningsregels van de WIA. Afhankelijk
van de fase van de WIA-uitkering (loongerelateerde fase of vervolgfase), kent
de inkomstenverrekening andere regels.
Gedurende de loongerelateerde fase wordt 70% van het inkomen gekort op
de WIA-uitkering (de eerste twee maanden na toekenning 75%).
Na de loongerelateerde fase (maximumduur 24 maanden), ontvangt de
uitkeringsgerechtigde een loonaanvullingsuitkering of vervolguitkering, dit is
afhankelijk van het benutten van de restverdiencapaciteit. Bedraagt de
raadsvergoeding 100% of meer van de restverdiencapaciteit, dan wordt 70%
van het inkomen gekort. Indien de raadsvergoeding ten minste 50%, maar
minder dan 100% van de vastgestelde restverdiencapaciteit van de betrokkene bedraagt, wordt een bedrag ter hoogte van de restverdiencapaciteit van
het inkomen gekort. Bedraagt de raadsvergoeding minder dan 50% van de
restverdiencapaciteit, dan bedraagt de uitkering een percentage van het
minimumloon dat is gekoppeld aan de mate van arbeidsongeschiktheid.
Inkomsten worden hier niet mee verrekend.
Voor IVA-gerechtigden geldt dat de WIA-uitkering 75% van het laatstverdiende
loon (dagloon) bedraagt. Mocht een volledig en duurzaam arbeidsongeschikte
een raadsvergoeding ontvangen, dan wordt 70% daarvan verrekend met de
uitkering.
Raadsleden ontvangen ook onkostenvergoedingen. Deze onkostenvergoedingen worden voor de WIA-uitkering buiten beschouwing gelaten, voor zover zij
onbelast zijn.
Overigens kan de vergoeding van raadsleden op grond van artikel 3.1.11 van
het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers geheel of
gedeeltelijk verlaagd worden. Deze korting van de raadsvergoeding leidt ertoe
dat het totaal van uitkering en vergoeding voor de werkzaamheden als
raadslid op hetzelfde niveau blijft. Zie ook antwoord vraag 8 en 9.
Vraag 5
Klopt het dat het raadslidmaatschap voor de Participatiewet wordt gezien als
een nevenfunctie, waarbij uitkeringen vanuit de Participatiewet niet worden
ingehouden op de raadsvergoeding, maar bij een WIA-uitkering dit wel het
geval is? Zo ja, waarom dit verschil?
Antwoord 5
De wijze waarop wordt omgegaan met de verrekening van de raadsvergoeding in de Participatiewet en in de WIA-uitkering bevat grote overeenkomsten. Raadsvergoedingen worden als inkomen aangemerkt en in die zin op de
bijstandsuitkering in mindering gebracht. Naast de raadsvergoeding worden
ook onkostenvergoedingen toegekend. Deze onkostenvergoedingen worden
bij bijstandsverlening buiten beschouwing gelaten indien zij niet in belangrijke mate groter zijn dan de omvang van de vergoedingen en verstrekkingen
die in voor het overige overeenkomstige omstandigheden in de regel worden
aangewezen (artikel 31, tweede lid, onder g, Pw).
Vraag 6 en 7
Maakt het voor het inhouden van de raadsvergoeding uit of de uitkering
vanuit de WIA al voor de aanvang van het raadslidmaatschap is toegekend?
Heeft het inhouden van een raadsvergoeding invloed op (toekomstige)
rechten op een uitkering? Zo ja, welke invloed?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6 en 7
Het moment van aanvang van het raadslidmaatschap speelt voor de
WIA-uitkering geen rol ten aanzien van het verrekenen van het inkomen met
de uitkering. Wanneer het raadslidmaatschap tijdens een al lopende
WIA-uitkering wordt aangegaan, vindt verrekening plaats zoals bij antwoord 3
en 4 beschreven. Wanneer de WIA-uitkering wordt toegekend tijdens het
raadslidmaatschap, vindt, vanaf toekenning van de WIA-uitkering eveneens
op die manier inkomstenverrekening plaats.
De gevolgen van het ontvangen van een raadsvergoeding op andere
uitkeringen staat eveneens beschreven in de Circulaire Samenloop vergoedingen raadsleden met een uitkering.
Voor IVA-gerechtigden is in het besluit «Uitzondering toepassingstermijn
anticumulatie (ex artikel 33 van de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet)»
bepaald dat het ontvangen van een raadsvergoeding geen reden kan zijn om
een herbeoordeling uit te voeren.
Voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn of volledig arbeidsongeschikt, maar waarvan op korte termijn verbetering te verwachten is (beiden
WGA-gerechtigden), geldt dat als de raadsvergoeding wordt ontvangen vóór
aanvang van de WIA-uitkering dit aanleiding zou kunnen zijn voor het
uitvoeren van een praktische schatting bij de claimbeoordeling. Voorwaarden
voor het uitvoeren van een praktische schatting, waarbij de restverdiencapaciteit wordt vastgesteld op basis van het inkomen, zijn onder andere dat moet
worden vastgesteld dat de werkzaamheden passen bij de bekwaamheden en
belastbaarheid van deze persoon. Ook moeten de werkzaamheden structureel
door de betreffende persoon kunnen worden uitgevoerd. De werkzaamheden
moeten duurzaam passen bij de belastbaarheid. Ook zal naast de praktische
schatting een theoretische schatting moeten worden uitgevoerd.
Indien er tijdens de WIA-uitkering inkomsten zijn, en deze een jaar lang hoger
zijn dan 65% van het maatmanloon zijn, kan de uitkering beëindigd worden.
Ook wanneer de inkomsten, in dit geval de raadsvergoeding, minder dan 65%
van het maatmanloon bedraagt, maar meerdere jaren ononderbroken
ontvangen worden, kán dit voor UWV aanleiding zijn om een herbeoordeling
van de mate van arbeidsongeschiktheid uit te voeren. Hierbij kan, zoals
hierboven beschreven, gekeken worden naar zowel een praktische als
theoretische schatting.
Het is niet mogelijk op voorhand in individuele gevallen aan te geven of het
aangaan van een raadslidmaatschap kan leiden tot een wijziging van de mate
van arbeidsongeschiktheid of het recht op WIA-uitkering. Ook kan daarom
niet op voorhand worden gesteld of een praktische schatting of beëindiging
van het recht op WIA-uitkering aan de orde zou zijn. Dit hangt af van de
individuele omstandigheden van de uitkeringsgerechtigde (eventuele andere
inkomsten uit arbeid, hoogte loon voor ziekte/beperking en hoogte vergoeding).
Mocht de WIA-uitkering op grond van de hoogte van de inkomsten worden
beëindigd, dan zijn de normale herlevingsvoorwaarden (artikel 57 WIA) van
toepassing.
Vraag 8 en 9
Kunnen gemeenteraadsleden afzien van hun raadsvergoeding, bijvoorbeeld
om zo niet in de knel te komen met een WIA-uitkering? Of om bijvoorbeeld
bij het (over)sluiten van een hypotheek een vast inkomen te kunnen
overleggen in plaats van de tijdelijke raadsvergoeding?
Heeft het wel of niet afzien van een raadsvergoeding invloed op de WIAuitkering of toekomstige rechten op een uitkering?
Antwoord 8 en 9
In het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers is een voorziening getroffen die de mogelijkheid biedt aan het raadslid om de raadsvergoeding te verlagen. Wanneer een raadslid een uitkering ontvangt in verband
met gehele of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid, kan op grond van artikel
3.1.11 een verzoek tot verlaging van de raadsvergoeding worden gedaan. De
verlaging van de vergoeding voor de werkzaamheden leidt ertoe dat het
totaal van uitkering en vergoeding voor de werkzaamheden op hetzelfde
niveau blijft. Voor statenleden en leden van het algemeen bestuur van een
waterschap is eenzelfde regeling getroffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

De vrijwillige verlaging van de vergoeding op grond van artikel 3.1.11 van
genoemd rechtspositiebesluit heeft geen invloed op de hoogte van de
WIA-uitkering of toekomstige rechten op een uitkering.
Wel zou verlaging voor mensen die nog in de WAO zitten, kunnen betekenen
dat voorkomen wordt dat hij of zij naar een lager arbeidsongeschiktheidspercentage wordt uitbetaald.
Bij het andere genoemde voorbeeld zie ik niet hoe door het afzien van de
raadsvergoeding een vast inkomen in aanmerking kan worden genomen voor
een hypotheekaanvraag. De vergoeding voor de werkzaamheden is een
vergoeding voor het vervullen van de nevenfunctie van raadslid en is
bovendien uit de aard der zaak een tijdelijke. In hoeverre dit inkomen wordt
meegenomen in het kader van een hypotheek is een zaak tussen hypotheekverstrekker en hypotheeknemer.
Vraag 10
Ziet u het als een mogelijke belemmering voor mensen met een (WIA)uitkering – vanwege de angst om gekort te worden op hun uitkering – zich
kandidaat te stellen voor de gemeenteraad? Zo ja, ziet u mogelijkheden om
deze belemmering te verhelpen?
Antwoord 10
Dit is inderdaad onderkend. Ik verwijs hiervoor ook naar het Actieplan
politieke ambtsdragers met een beperking dat op 9 december 2020 aan uw
Kamer is aangeboden (Kamerstuk 24 170, nr. 240). Het doel van dit Actieplan
is om meer mensen met een beperking in politieke en bestuursfuncties te
krijgen door ze zoveel mogelijk dezelfde uitgangspositie te bieden als mensen
zonder een beperking. Voor deze terechte vragen van (kandidaat) politieke
ambtsdragers met een beperking wordt gewerkt aan een betere informatievoorziening aan deze doelgroep. Dat vergt gezamenlijke inspanningen vanuit
de ministeries van ondergetekenden en partijen als UWV, de koepels (VNG,
IPO en Unie van Waterschappen), beroepsverenigingen van decentrale
politieke ambtsdragers, en belangenverenigingen. Binnenkort wordt de
website www.politiekeambtsdragers.nl uitgebreid met antwoorden op veel
gestelde vragen van mensen met een beperking die politiek actief zijn of
willen worden. De vraag over de consequenties van een raadsvergoeding op
een arbeidsongeschiktheidsuitkering zit daarbij, maar ook bijvoorbeeld vragen
over het weinig bekende feit dat het afschatten van het invaliditeitspercentage niet geldt voor degene met een IVA-arbeidsongeschiktheidsuitkering die
inkomen geniet als raadslid (zie de eerdergenoemde regeling «Uitzondering
toepassingstermijn anticumulatie» (https://wetten.overheid.nl/BWBR0006486/
2015-01-01)).
Vraag 11
Geeft Nederland met de wijze waarop wordt omgegaan met de samenloop
van raadsvergoeding en uitkering voldoende invulling aan het Verenigde
Naties (VN)-verdrag Handicap?
Antwoord 11
Het VN-Verdrag Handicap heeft tot doel dat mensen met een beperking
gelijkwaardig en volwaardig meedoen in de samenleving. De regeling
waarmee inkomsten uit raadswerk niet worden meegenomen bij het
uitvoeren van een herbeoordeling moet de angst wegnemen om het recht op
een IVA-uitkering te verliezen vanwege raadswerk. Dit is één van de instrumenten waarmee het kabinet tracht te stimuleren dat ook mensen met een
beperking zich beschikbaar stellen als kandidaat. Voor gedeeltelijk of volledig
arbeidsongeschikten gelden dezelfde regels voor het verrekenen van de
inkomsten met uitkering als voor arbeidsongeschikten die andere werkzaamheden verrichten.
Daarnaast is het kabinet van mening dat met genoemde Actieplan een goede
invulling wordt gegeven aan het VN-verdrag Handicap. Maar zoals in het
Actieplan ook is geschreven, is het niet alleen de taak van het Rijk. Ook voor
de doelgroep zelf, de politieke partijen en de belangenverenigingen is een
belangrijke rol weggelegd. In het Actieplan, maar vooral ook het als bijlage 1
bij de aanbieding van het Actieplan gevoegde Eindrapport bevindingen
Politieke ambtsdragers met een beperking, worden daarvoor veel suggesties
gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 12 en 13
Is de Circulaire Samenloop vergoedingen raadsleden met een uitkering uit
2015 nog wel actueel, c.q. dient deze niet te worden herzien en geactualiseerd?
Bent u bereid naar een actualisatie van de Circulaire Samenloop vergoedingen te kijken in samenspraak met de Vereniging Nederlandse Gemeenten
(VNG) en Nederlandse Vereniging van Raadsleden en daarbij tevens te
betrekken mogelijkheden om inclusiviteit in de volksvertegenwoordiging op
lokaal niveau te versterken en drempels te slechten?
Antwoord 12 en 13
Inhoudelijk is de circulaire nog juist. Zij moet echter inderdaad geactualiseerd
worden omdat bijvoorbeeld het rechtspositiebesluit raads- en commissieleden per 2019 is vervangen door het Rechtspositiebesluit decentrale politieke
ambtsdragers. Een actualisatie past eveneens goed in de context van
genoemd Actieplan en genoemd Kennis- en Informatiepunt en kan in dat
kader worden opgepakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5