Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1041
Vragen van de leden Marcouch en Recourt (beiden PvdA) aan de Minister
van Veiligheid en Justitie over het bericht dat niet-westerse Nederlanders
vaker celstraf krijgen in plaats van taakstraffen (ingezonden 27 december
2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
25 januari 2017) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 979
Vraag 1
Kent u het bericht «Niet-westerse Nederlander krijgt vaker cel in plaats van
taakstraf»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kent u het in het bericht genoemde rapport van de Raad voor de rechtspraak? Zo ja, kunt u dat voorzien van uw reactie aan de Kamer doen
toekomen en daarbij tevens ingaan op de aanbevelingen in het rapport?
Antwoord 2
Ik ben bekend met het genoemde rapport. Dit rapport is door de Raad voor
de rechtspraak online gepubliceerd op https://www.rechtspraak.nl/
SiteCollectionDocuments/research-memoranda-2016–02.pdf. Een kopie van dit
rapport treft u in de bijlage aan.2
Het is een goede zaak dat de Rechtspraak dit onderzoek heeft laten uitvoeren.
Er blijken verschillen in de oplegging van het soort straf tussen herkomstgroepen, maar daarvoor kunnen, aldus het rapport op pagina 40, «praktische»
en «legitieme redenen» zijn.
De onderzoekers pleiten voor meer aandacht in onderzoek en rechtspraktijk
voor de verhouding in zwaarte tussen verschillende soorten straffen. Op dit
punt ga ik in mijn antwoord op vraag 6 nader in. Tevens pleiten de onderzoekers voor onderzoek naar de achtergronden van verschillen tussen herkomst-

1

http://nos.nl/artikel/2149727-niet-westerse-nederlander-krijgt-vaker-cel-in-plaats-vantaakstraf.html
2
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

ah-tk-20162017-1041
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

groepen in toepassing van voorarrest en in opgelegde soorten straf.
Tegelijkertijd lijken deze verschillen verklaarbaar uit verschillen in achtergronden tussen herkomstgroepen, die in de rechterlijke beslissing om een
bepaalde sanctie toe te passen meewegen. Zie hiervoor ook mijn antwoord
op vraag 4. Specifiek verder onderzoek naar de achtergronden van deze
verschillen lijkt mij daarom niet dringend.
Vraag 3
Is het waar dat daders met een migratie-achtergrond vaker in de gevangenis
belanden, omdat ze vaker veroordeeld worden voor zware misdrijven? Zo ja,
waarom worden deze daders vaker voor deze misdaden veroordeeld dan
verdachten die geen migratie-achtergrond hebben? Zo nee, wat is er dan niet
waar?
Antwoord 3
Ja, dat klopt. Het rapport stelt op pagina 21 dat allochtonen gemiddeld voor
zwaardere delicten terechtstaan dan autochtonen. Het rapport gaat niet in op
de vraag waarom dat zo is.
Vraag 4
Acht u het mogelijk dat er niet alleen als het om staandehoudingen gaat de
etniciteit een rol speelt (ethnic profiling) maar dat een dergelijk effect ook in
de rechtspraak kan gelden? Zo ja, waarom acht u dit mogelijk, heeft u daar
concrete aanwijzingen voor en welke zijn dat dan? Zo, nee waarom acht u dit
niet mogelijk?
Antwoord 4
Het rapport concludeert dat er, bij hantering van de bij vervangende
hechtenis gebruikelijke omrekensleutels tussen soorten straffen, geen
verschillen bestaan in sanctiezwaarte tussen herkomstgroepen (p.7). Dit geeft
dus geen aanwijzing dat er bij de rechtspraak sprake is van «etnisch
profileren» of stereotypering. Wel blijkt sprake te zijn van verschillen in de
oplegging van het soort straf tussen herkomstgroepen, maar daarvoor
kunnen, aldus het rapport «praktische» en «legitieme redenen» zijn (p.40). Zo
kunnen taalproblemen, het niet hebben van een vaste woon- of verblijfplaats
in Nederland en het niet hebben van een baan de opgelegde soort straf
beïnvloeden.
Vraag 5
Zijn u onderzoeken bekend over het verband tussen strafrechtelijke vonnissen
en de etnische achtergrond van de verdachte? Zo ja, welke zijn dit en wat
waren de conclusies? Zo nee, acht u het wenselijk om daar nader onderzoek
naar te laten doen en hoe gaat u dat laten doen?
Antwoord 5
Dit betreffende onderzoek legt juist het in de vraag genoemde verband. Het is
het eerste onderzoek in Nederland waarbij dit verband via een analyse op een
zo uitgebreid gegevensbestand is vastgesteld. Op dit moment zie ik op basis
van de conclusies van dit uitgebreide onderzoek, geen reden om nader
onderzoek te laten doen.
Vraag 6
Deelt u het pleidooi van de onderzoekers om de verhoudingen tussen de
verschillende straffen verder tegen het licht te houden? Zo ja, hoe gaat u dit
bevorderen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Eerder onderzoek laat zien dat de strafrechtelijk gehanteerde omrekensleutels
tussen verschillende soorten straffen niet altijd aansluiten bij de maatschappelijke perceptie van de zwaarte van die verschillende soorten straffen. Zo is
de vrijheidsstraf in de maatschappelijke perceptie relatief zwaarder dan
volgens de wettelijke omrekensleutels het geval is.
De Raad voor de rechtspraak heeft mij laten weten dat hij verdere aandacht
aan deze problematiek zal besteden en zal adviseren over eventuele
aanpassing van deze omrekensleutels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2