Faunafonds
Jaarverslag 2010

Inhoud

Voorwoord / 3
1. Het Faunafonds / 4
1.1. Inleiding / 4
1.2. Samenwerking met de provincies / 5
1.3. Beleid ten aanzien van tegemoetkomingen / 7
1.4. Werkwijze van het Faunafonds / 7
1.4.1. Aanvragen / 7
1.4.2. Bezwaar en beroep / 9
1.4.3. Wet Dwangsom / 9
1.4.4 Financiering / 10
2. Het bestuur / 11
2.1. Bestuurder èn toezichthouder / 11
2.2. 2010 in vogelvlucht / 15
2.3. Wet- en regelgeving / 16
2.4. Bedrijfsvoering / 16
2.5. Financiën / 17
3. Kerntaken / 18
3.1 Uitvoering kerntaken / 18
3.1.1. Verzoekschriften faunaschade / 18
3.1.2. Verleende tegemoetkomingen / 18
3.1.3. Bezwaarschriften / 21
3.1.4. Beroepschriften / 22
3.1.5. Klachten / 22
3.2. Adviezen aan de Minister van LNV / 23
3.3. Adviezen aan de colleges van gedeputeerde staten / 24
3.4. Onderzoek en voorlichting / 24
3.5. Overige taken van het Faunafonds / 36
4. Bedrijfsvoering / 38
4.1. Secretariaat / 38
4.2. Informatisering en automatisering / 38
5. Sociaal Jaarverslag / 40
5.1. Personeel / 40
5.2. Arbeidsomstandigheden / 40
5.3. Bedrijfshulpverlening / 40
5.4. Ondernemingsraad / 41
5.5. Personeelsvereniging / 41
6. Financieel verslag 2010 / 43
A
Balans per 31 december 2010 / 44
B
Staat van baten en lasten over het jaar 2010 / 45
C
Grondslagen voor de financiële verslaggeving / 46
D
Toelichting op de balans per 31 december 2010 / 47
E
Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen / 50
F
Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2010 / 51
Controleverklaring / 58
Bijlage 1: Samenstelling bestuur 2010 / 60
Bijlage 2: Samenstelling secretariaat 2010 / 62

2

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Voorwoord

Streng en rechtvaardig
Voorzitter zijn van het Faunafonds heeft vele mooie kanten. Zo mag ik alle reacties op de
bezwaarschriften van grondgebruikers ondertekenen. De reacties zijn zorgvuldig en deskundig
ambtelijk opgesteld. Dat ondertekenen kun je zien als een formele handeling. Meestal laat ik het daar
niet bij. Het palet bezwaarschriften is zeer kleurrijk en daarmee ook heel informatief. Een grote variatie
aan indieners, verspreid over het hele land. Een rijke schakering van uiteenlopende situaties. De ene
ondernemer tekent bezwaar aan omdat hij vindt dat de gehanteerde prijs te laag is, de ander omdat hij
vindt dat hij wel alles in het werk gesteld heeft om schade te voorkomen. Te laat ingediende
bezwaarschriften worden niet ontvankelijk verklaard. Niet zelden ervaar ik een afwijzing als pijnlijk. Ik
probeer me te verplaatsen in de positie van die grondgebruiker. Wat kan toch de reden zijn, dat niet aan
de verplichtingen voldaan is? Wist hij het niet? Vergeten? Geen goede afspraak met de jager?
Nonchalant? Naar mijn beleven komen alle schakeringen voor. Of hebben wij onze regels te ingewikkeld
gemaakt? Zitten er tegenstrijdigheden in? Zijn we te streng met de toepassing? Het is wel erg zuur
indien je bijvoorbeeld voor drieduizend euro schade hebt opgelopen en door een nalatigheid, vergissing
of verkeerde interpretatie je die schade niet vergoed krijgt. En wat voor de een drieduizend euro is, kan
voor een ander driehonderd euro zijn.
Bij het doornemen van een pakketje afhandelingen blijkt altijd weer, dat er zorgvuldig en deskundig met
de bezwaren wordt omgegaan. De regels en voorschriften worden streng in acht genomen. Dat lijkt
soms hard. Dat is het ook. Een organisatie die met geld van de belastingbetaler werkt, dient de regels
strikt toe te passen. Die strikte toepassing leidt er ook toe dat sommige bezwaren wel worden erkend en
dat betreffende alsnog zijn schade vergoed krijgt.
De overgrote meerderheid van de schademeldingen leidt tot uitkering. Er zijn situaties waarbij het heel
lastig is om tot een juist oordeel te komen. In de bestuursvergadering worden iedere maand een aantal
bijzondere gevallen tegen het licht gehouden. Ook hier is zorgvuldigheid het leidend principe. Soms
pijnlijke keuzes, die vervelende gevolgen hebben voor betrokkenen. Bij ernstige twijfel wordt de kwestie
nogmaals onderzocht. Een enkele keer kunnen we ‘genade voor recht’ laten gelden. Streng en
rechtvaardig.
Dit is de laatste keer dat ik een voorwoord bij het jaarverslag mag schrijven. Twaalf jaar mocht ik
voorzitter van het Faunafonds zijn. Een pracht ervaring, waar ik met veel voldoening op terug kijk. In die
twaalf jaar is er veel veranderd op het gebied van fauna en schade. De publieke opinie trok zijn wissel. De
wet- en regelgeving verdient enige bijstelling; daar wordt aan gewerkt. Verantwoordelijkheden van
overheden, grondgebruikers en jagers krijgen scherper profiel.
Terugkijkend mag ik vaststellen, dat ik in al die jaren goed heb mogen samenwerken met de collega
bestuursleden, met de overheid en vooral ook met de medewerkers van het Faunafonds. Dat geeft me
een goed gevoel.
Toen ik in 1999 aantrad heb ik gezegd, dat ik een beleid nastreef dat streng en rechtvaardig is. Het viel
niet altijd mee om streng te zijn. Ongetwijfeld zal niet iedereen de toepassing van de regels rechtvaardig
gevonden hebben. Dat is natuurlijk jammer; je kunt het nooit iedereen naar de zin maken. Het is de
vraag of dat streng en rechtvaardig zou zijn.

Servaas Huys
voorzitter

Jaarverslag 2010

Faunafonds

3

1.

Het Faunafonds

1.1.

Inleiding

Kerntaken en missie
Het Faunafonds is op 1 april 2002, bij de inwerkingtreding van de Flora- en faunawet, ingesteld. Het is
een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). De kerntaken van het Faunafonds staan vermeld in artikel 83 van
de Flora- en faunawet. Het betreft:
• het bevorderen van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse soorten;
• het doen van onderzoek en geven van voorlichting omtrent maatregelen ter voorkoming en beperking
van schade door dieren;
• het in daarvoor in aanmerking komende gevallen op verzoek verlenen van een tegemoetkoming in de
schade die dieren behorende tot beschermde inheemse soorten hebben veroorzaakt aan
bedrijfsmatig geteelde landbouwgewassen of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren;
• het op verzoek geven van adviezen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (thans
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, EL&I) en aan de colleges van gedeputeerde staten over
aan hen bij wet opgedragen taken. Bijzonder in de advisering aan de Minister is onder meer het
wettelijk verplichte Faunafondsadvies over het Faunabeheerplan van het Kroondomein en de hoogte
van de jachtaktebijdrage.
Naast deze wettelijke taken verricht het Faunafonds een aantal van de wettelijke taken afgeleide taken.
Dit zijn veelal taken die voorheen door het Jachtfonds werden uitgeoefend en die het Faunafonds
destijds als opvolger van het Jachtfonds op verzoek van de toenmalige Minister van LNV heeft
overgenomen.
Dit betreft ondermeer:
• Rastertaken op de Veluwe en de Meinweg en van verjaagactiviteiten voor rotganzen op Texel. Het
Faunafonds heeft ca. 200 km raster op de Veluwe en in de Meinweg in onderhoud. Daarnaast draagt
het Faunafonds bij aan de verjaging van rotganzen naar de hoeve Zeeburg op Texel. De jaarlijkse
kosten van deze beide activiteiten bedragen ca. € 230.000.
• Ganzenopvangovereenkomsten voor rotganzen op Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog,
alsmede twee overeenkomsten met particuliere ondernemers in Zeeland (rotganzen) en NoordBrabant (taigarietganzen). De kosten hiervan bedroegen in 2010 op jaarbasis € 1 miljoen. Tot op
heden worden deze overeenkomsten telkens voor één jaar afgesloten. De wens van de besturen van
de Agrarische Natuurverenigingen, die bemiddelen bij de totstandkoming van de overeenkomsten, is
om hier meerjarige overeenkomsten van te maken.
• Opvangovereenkomsten voor edelherten (27 stuks) en dassen (ca. 550 stuks). Dit betreft vijfjaarlijkse
overeenkomsten die indertijd door het Jachtfonds zijn afgesloten en op verzoek van EL&I door het
Faunafonds zijn overgenomen. In 2010 heeft het bestuur besloten de overeenkomsten weer met vijf
jaar te verlengen tot 2016.
Naast de hiervoor vermelde, afgeleide, taken heeft de Minister van EL&I het bestuur verzocht
onderstaande taken uit te voeren.
• Onderzoek naar mastaanbod. Op verzoek van de Minister van EL&I verricht het Faunafonds jaarlijks
een onderzoek naar het verwachte mastaanbod (hoeveelheid eikels, beukennootjes en kastanjes) op
de Veluwe en in de Meinweg. Op basis van de verwachte hoeveelheid mast bepaalt de Minister of de
één op één methode voor het beheer van de populatie wilde zwijnen in deze gebieden moet worden
toegepast.

4

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Het Faunafonds kan, op verzoek van de Minister van EL&I of een provincie, incidenteel extra taken
verrichten.
Uitgangspunt is dat al deze taken op een rechtmatige en doelmatige wijze worden uitgevoerd en dat de
kwaliteit van de beslissingen en de adviezen (inhoudelijk en juridisch-procedureel) hoog is.
Kernbegrippen, die als leidraad dienen bij de invulling van de taken van het Faunafonds als organisatie
en de vormgeving van de werkprocessen zijn: deskundigheid, betrouwbaarheid, transparantie,
klantgerichtheid met behoud van onafhankelijkheid, bedrijfsmatigheid, pro-actief handelen en maatschappelijke aanvaardbaarheid.

Bestuur
De leden van het bestuur van het Faunafonds zijn afkomstig uit kringen van de landbouw, de jacht en
natuurbescherming en zijn deskundig op het gebied van het beheer van soorten en het bestrijden van
schade. In het bestuur hebben voorts zitting een persoon uit kringen van de wetenschap met
deskundigheid ten aanzien van gedragsecologie en een persoon afkomstig uit kringen van de
dierenbescherming met deskundigheid ten aanzien van dierenwelzijn. Met deze brede samenstelling
zijn alle aspecten van het faunabeheer in het bestuur ondergebracht. Deze samenstelling en de
wettelijke verankering van het Faunafonds in de Flora- en faunawet geven de personen die lid zijn van
het bestuur een onafhankelijke status. Het bestuur staat onder leiding van een voorzitter, die geen
directe binding heeft met één of meer deskundigheden die in het bestuur zitting hebben. Het
Faunafonds stelt jaarlijks een begroting op en publiceert een jaarrekening en jaarverslag op de website
van het Faunafonds www.faunafonds.nl. Naast het verlenen van tegemoetkomingen in de schade heeft
het Faunafonds een belangrijke adviserende taak voor de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en de colleges van gedeputeerde staten, verricht het Faunafonds onderzoek en geeft
voorlichting over maatregelen ter voorkoming en beperking van schade door beschermde diersoorten.
De samenstelling van het bestuur in 2010 is in bijlage 1 van dit verslag opgenomen.

1.2.

Samenwerking met de provincies

Het Faunafonds is hèt wettelijk adviesorgaan voor de colleges van gedeputeerde staten van de
provincies. In de Flora- en faunawet is in artikel 68 bepaald dat, alvorens gedeputeerde staten een
ontheffing kunnen verlenen, het Faunafonds moet worden gehoord omtrent de aanvraag en de
eventuele ontheffingverlening. De wetgever heeft deze wettelijke adviestaak aan het Faunafonds
opgedragen om landelijk zoveel mogelijk éénzelfde ontheffingenbeleid te voeren. In 2010 heeft het
Faunafonds in totaal 179 adviezen (in 2009: 120) aan gedeputeerde staten uitgebracht. In paragraaf 3.2
is een tabel opgenomen, waarin per provincie het aantal verstrekte adviezen is uitgesplitst. Daarnaast
dienen gedeputeerde staten ontwerp faunabeheerplannen, alvorens zij deze goed keuren, voor een
wettelijk advies aan het Faunafonds voor te leggen. In het verslagjaar zijn vijf faunabeheer(deel)plannen
(in 2009: acht) aan het bestuur voor advies voorgelegd en heeft het bestuur daarover advies
uitgebracht.
De Faunabeheereenheden spelen in de provincies een belangrijke rol bij het planmatig beheer van
diersoorten. Faunabeheereenheden doen regelmatig een beroep op de kennis en de deskundigheid van
het Faunafonds bij het opstellen van provinciale/regionale faunabeheerplannen. Het Faunafonds is
daarom deelnemer aan het overleg van de secretarissen van de Faunabeheereenheden.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

5

Decentralisatie
In juli 2007 heeft de Secretaris-Generaal van het Ministerie van LNV de voorzitter in kennis gesteld van
het feit dat onderzocht wordt of (de taken van) het Faunafonds zullen worden gedecentraliseerd naar
het provinciale niveau. Op 17 maart 2008 heeft de gemengde commissie onder voorzitterschap van
Mevrouw Lodders-Helfrich hierover een advies uitgebracht onder de titel: Ruimte, Regie en Rekenschap.
De commissie pleit onder meer voor decentralisatie van de taken van het Faunafonds. In 2008 hebben
het Rijk en de provincies een bestuursakkoord gesloten waarin onder meer is afgesproken dat de taken
van het Faunafonds gedecentraliseerd worden. Het streven was erop gericht deze decentralisatie waarvoor een formeel wettelijke regeling is vereist – uiterlijk in 2010 te realiseren. Hierdoor komt een
samenhangend pakket aan relevante fauna-instrumenten in het kader van beheer en schadebestrijding
in relatie tot faunabescherming bij de provincies te liggen. Begin 2009 zijn een stuurgroep onder leiding
van destijds gedeputeerde Visser van Noord-Holland en een werkgroep onder voorzitterschap van het
IPO ingesteld, die de decentralisatie van de Faunafondstaken moesten voorbereiden. De werkgroep
heeft in een aantal vergaderingen de gevolgen van de overdracht van taken aan de provincies
onderzocht en daarover advies uitgebracht aan de stuurgroep. De stuurgroep heeft het advies
overgenomen.
De belangrijkste punten in het advies van de stuurgroep zijn:
• De provincies gaan een Gemeenschappelijke Regeling Faunafonds aan en richten een Openbaar
Lichaam Faunafonds (voorlopige werktitel) op voor de uitvoering van de taken.
• Het Openbaar Lichaam stelt een commissie in waarin, in navolging van de Flora- en Faunawet,
deskundigheid aanwezig is op het gebied van jacht, landbouw, natuurbescherming en dierenwelzijn. In
de gemeenschappelijke regeling wordt vastgelegd voor welke taken het bestuur een commissie kan
instellen en wat de samenstelling van de commissie is.
• De commissie kan worden gemandateerd tot het uitvoeren van bepaalde taken (o.a. verlenen van
schadetegemoetkomingen, advies over het Faunabeheerplan). De samenstelling van de commissie
waarborgt een afgewogen oordeel over de verschillende belangen bij de besluitvorming. In de
gemeenschappelijke regeling worden de taken en bevoegdheden van de commissie vastgelegd.
• Bezwaar en beroep kunnen binnen nader af te spreken spelregels (scheiding van taken) worden
gemandateerd aan de commissie met externe deskundigen.
• Sturing op het verlenen van schadetegemoetkomingen vindt plaats door middel van landelijke
uniforme beleidsregels, die door de provincies worden opgesteld en vastgesteld.
• Daarnaast vindt sturing plaats via de begroting, de jaarrekening en het onderzoeksprogramma, die
door de provincies worden vastgesteld.
• De bij het huidige Faunafonds werkzame personeelsleden komen in principe in dienst bij het Openbaar
Lichaam Faunafonds.
• De CAO van de provincies is leidend voor de werknemers van het Openbaar Lichaam Faunafonds.
• De provincies nemen de salarisverplichtingen en eventuele secundaire arbeidsafspraken over.
• Het voornemen is om het Openbaar Lichaam in Dordrecht (op de huidige locatie van het Faunafonds)
te huisvesten.
• De financiële gevolgen van de overgang van de taken worden in een nader overleg tussen LNV en de
provincies besproken.
Het advies van de stuurgroep is vervolgens voorgelegd aan LNV en het IPO, die hieraan verdere invulling
zullen geven. Het advies is vervolgens aangeboden aan het toenmalige Ministerie van LNV, alsmede aan
het IPO. In het verslagjaar heeft de invulling van het voornemen de taken van het Faunafonds te
decentraliseren vrijwel stilgelegen. Enerzijds was de val van het Kabinet Balkenende met de

6

Faunafonds

Jaarverslag 2010

daaropvolgende Tweede Kamerverkiezingen en de formatie van het Kabinet Rutte daaraan debet, terwijl
anderzijds het voornemen van het nieuwe Kabinet Rutte vrijwel het gehele natuurbeleid naar de
provincies te decentraliseren ervoor gezorgd heeft dat de decentralisatie van de Faunafondstaken nog
verder werden opgeschoven. Begin 2011 is besloten tot een versnelling van de decentralisatievoornemens zodat 2012 ook de decentralisatie van de Faunafondstaken een feit zal zijn.

1.3.

Beleid ten aanzien van het verlenen van tegemoetkomingen

In de wet is bepaald dat een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot een beschermde
inheemse soort slechts wordt verleend aan een belanghebbende, indien die schade redelijkerwijs niet of
niet geheel te zijnen laste behoort te blijven. De tegemoetkoming wordt naar billijkheid bepaald. In 2002
heeft de toenmalige Staatssecretaris van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij het
bestuur van het Faunafonds verzocht in overeenstemming met haar als mede met de colleges van
gedeputeerde staten van de provincies beleidsregels op te stellen, (de Regeling vaststelling
schadevergoeding Faunafonds), met inachtneming waarvan het Faunafonds op verzoeken voor een
tegemoetkoming in de schade door beschermde inheemse soorten zal beslissen. De regeling alsmede de
wijzigingen daarop worden gepubliceerd in de Staatscourant.
In deze regeling is tot op detailniveau vastgelegd op welke wijze een verzoekschrift faunaschade bij het
bestuur moet worden ingediend, aan welke voorwaarden moet zijn voldaan om voor een
tegemoetkoming in de schade in aanmerking te komen en in welke gevallen op voorhand reeds is
bepaald dat geen tegemoetkoming in de schade zal worden verleend. Inmiddels zijn onderdelen van de
regeling ter toetsing aan de rechter voorgelegd. De rechter heeft in de tot op heden aan hem
voorgelegde gevallen steeds geoordeeld dat de beleidsregels van het Faunafonds de rechterlijke toets
kunnen doorstaan. Op 4 juni 2009 heeft het bestuur de beleidsregels wederom gewijzigd. Met de
wijziging van de beleidsregels zijn de voorwaarden om voor een tegemoetkoming in schade in
aanmerking te komen versoepeld. De aanpassingen zijn het gevolg van enkele bestuursbeslissingen in
het afgelopen jaar. Voortaan kan bij schade op percelen grasland, graszaad en graan vanaf zes maanden
na inzaai worden volstaan met verjaging door menselijke aanwezigheid gecombineerd met verjaging
door ondersteunend afschot. Verdere preventieve middelen zijn niet meer vereist. Verder komt schade
op percelen gelegen binnen de afpalingskring van een (geregistreerde) eendenkooi nu ook in
aanmerking voor een tegemoetkoming in schade, indien voldoende visuele maatregelen zijn getroffen.
In het onderdeel werkwijze (hierna) en in het hoofdstuk over de bedrijfsvoering zal hierop nader worden
ingegaan.

1.4.

Werkwijze van het Faunafonds

1.4.1.

Het aanvragen van een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse soorten

Een verzoek voor een tegemoetkoming in de schade welke dieren behorende tot beschermde inheemse
diersoorten aan bedrijfsmatig geteelde gewassen of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren
hebben veroorzaakt, moet binnen zeven werkdagen nadat de grondgebruiker schade van enige omvang
heeft geconstateerd, op een door het bestuur vastgesteld formulier worden ingediend.
Dit formulier is verkrijgbaar bij het EL&I-loket, maar kan ook worden gedownload van de website van het
Faunafonds.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

7

Nadat de aanvrager het formulier heeft ingevuld zendt hij het formulier naar het secretariaat van het
Faunafonds. De aanvrager krijgt een bevestiging van de ontvangst van zijn aanvraag. Indien de aanvraag
niet compleet is ontvangt de aanvrager daarvan eveneens bericht en wordt hem een termijn gesteld
waarbinnen hij de aanvraag dient te completeren. Na het invoeren van het verzoekschrift vindt de
eerste beoordeling plaats. Sinds 1 maart 2011 is het ook mogelijk het verzoekschrift Faunaschade
digitaal in te dienen.
Bij de eerste beoordeling wordt vastgesteld of de aanvraag aan de voorwaarden, zoals opgenomen in de
regeling, voldoet. Is dat niet het geval dan ontvangt de aanvrager direct een beslissing op zijn aanvraag
en wordt zijn aanvraag met redenen omkleed afgewezen.
Voldoet de aanvraag, voor zover controleerbaar, wel aan de voorwaarden van de regeling dan wordt aan
het taxatiebureau, in wiens werkgebied de percelen waarop de schade is aangericht zijn gelegen,
opdracht verleend de schade te taxeren. Afhankelijk van het moment waarop het verzoek voor de
tegemoetkoming wordt ingediend, brengt de taxateur één of meerdere keren een bezoek aan het
schadeperceel en beschouwt het beschadigde gewas. In beginsel zal de taxateur binnen acht dagen,
nadat het verzoekschrift bij het Faunafonds is ontvangen, een eerste bezoek aan het beschadigde
perceel brengen. Tijdens dat bezoek zal de taxateur onder meer onderzoeken of de door de
grondgebruiker op het verzoekschrift vermelde diersoort(en) ook daadwerkelijk verantwoordelijk zijn
voor de veroorzaakte schade. Daarnaast zal hij op het schadeperceel één of meerdere referentieplekken
(plekken waar het gewas niet is beschadigd) vaststellen. Vervolgens spreekt de taxateur met de
grondgebruiker af dat deze de taxateur kort voor het oogsttijdstip zal inlichten omtrent de verwachte
oogstdatum. Enkele dagen voor de geplande oogstdatum brengt de taxateur een laatste bezoek aan het
schadeperceel en stelt hij de schadeomvang definitief vast. Van deze schadevaststelling ontvangt de
aanvrager een bevestiging. De aanvrager heeft vervolgens acht werkdagen de gelegenheid om bij het
Faunafonds te reclameren omtrent de omvang en de hoogte van de vastgestelde schade. Maakt de
grondgebruiker van dat recht gebruik, dan worden zijn opmerkingen voor advies doorgezonden naar het
betreffende taxatiebureau. Het advies van het taxatiebureau wordt vervolgens ter kennisneming aan de
aanvrager van de tegemoetkoming gezonden. Daarna wordt zo spoedig mogelijk de beslissing op de
aanvraag voorbereid en genomen. Het streven is erop gericht dat binnen tien weken, nadat de
grondgebruiker de bevestiging taxatie grondgebruiker en het secretariaat het taxatierapport hebben
ontvangen, de beslissing naar de aanvrager wordt verzonden en een te verlenen tegemoetkoming in de
schade is bijgeschreven op de bankrekening van de aanvrager.
Een afwijkende werkwijze wordt gehanteerd bij verzoekschriften bij schade door dassen, reeën,
damherten, edelherten of wilde zwijnen en schade door vossen aan landbouwhuisdieren. In al deze
gevallen krijgt de consulent van het Faunafonds, in wiens werkgebied de schade is gemeld, het verzoek
een veldbezoek te brengen. In voorkomend geval heeft de consulent de bevoegdheid gelijktijdig de
omvang van de schade vast te stellen, als deze lager is dan € 1.500. In 2010 hebben de consulenten van
het Faunafonds 236 (2009: 226) taxaties uitgevoerd. Wordt het bedrag van € 1.500 overschreden dan
wordt alsnog een taxatieopdracht gegeven aan het taxatiebureau, in wiens werkgebied de schade wordt
gemeld. Ook als de consulent de schade vaststelt, heeft de aanvrager de mogelijkheid daartegen een
reclame in te stellen.
Verzoekschriften waarin de schade is vastgesteld op een bedrag lager dan € 5.000 worden door de
secretaris in mandaat afgedaan. Verzoekschriften met een vastgesteld schadebedrag hoger dan € 5.000
worden maandelijks aan het bestuur van het Faunafonds ter beoordeling voorgelegd. In 2008 heeft het
bestuur besloten de mandaatregeling voor de secretaris te verruimen. Afgesproken is dat dossiers,
waarin het getaxeerde bedrag lager is dan € 10.000 en van de aanvrager geen inspanningen tot
verjaging van de schadeveroorzakende diersoorten worden verlangd om de schade te voorkomen of te

8

Faunafonds

Jaarverslag 2010

beperken, door de secretaris in mandaat kunnen worden afgedaan. Dossiers waarin een dergelijke
inspanning van de aanvrager wel wordt verwacht, moeten als het getaxeerde bedrag hoger is dan
€ 5.000 nog wel ter goedkeuring aan het bestuur worden voorgelegd.
Leidt een verzoekschrift tot betaling van een tegemoetkoming dan voert het secretariaat van het
Faunafonds zelf de betaling uit en ontvangt de aanvrager daarvan bericht. Wordt een verzoek om een
tegemoetkoming in de schade (gedeeltelijk) afgewezen, dan ontvangt de aanvrager een gemotiveerde
beslissing.
1.4.2.

Bezwaar en beroep

Indien een aanvrager van een tegemoetkoming in de schade het niet eens is met de beslissing, die hij
van het Faunafonds op zijn aanvraag heeft ontvangen, dan kan hij daartegen een bezwaarschrift
indienen bij het bestuur van het Faunafonds. Bezwaarde ontvangt een ontvangstbevestiging en een
mededeling dat zijn bezwaarschrift voor advies wordt voorgelegd aan de Afdeling Recht en
Rechtsbescherming van de Dienst Regelingen in Roermond. Het bezwaarschrift wordt vervolgens,
voorzien van een zienswijze van het secretariaat op het bezwaarschrift, doorgezonden naar de Afdeling.
Deze afdeling neemt contact op met bezwaarde en organiseert, als bezwaarde daartoe de wens heeft
geuit, een hoorzitting waar bezwaarde in de gelegenheid wordt gesteld zijn bezwaren nader toe te
lichten. De hoorzittingen worden altijd bijgewoond door de coördinator faunazaken of bij diens
afwezigheid door een andere medewerker van het Faunafonds. Deze is tijdens de hoorzitting in de
gelegenheid de in primo genomen beslissing toe te lichten. Bezwaarde kan ook aangeven telefonisch
gehoord te willen worden. Als bezwaarde daaraan de voorkeur geeft wordt hij telefonisch gehoord door
de jurist van de afdeling die het bezwaarschrift in behandeling heeft. Van het horen wordt een verslag
gemaakt. Aan de hand van het dossier en hetgeen tijdens de hoorzitting naar voren is gebracht stelt de
Afdeling een advies voor het bestuur van het Faunafonds op in de vorm van een conceptbeslissing op
bezwaar. De conceptbeslissing op bezwaar wordt aan het Faunafonds voorgelegd en indien het bestuur
zich daarin kan vinden, door de voorzitter van het Faunafonds ondertekend. Als een aanvrager het niet
eens is met de beslissing op zijn bezwaarschrift dan staat hem de gang naar de rechter tot wiens
rechtsgebied de woonplaats van de aanvrager behoort, open en in tweede instantie hoger beroep bij de
Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
1.4.3.

Wet Dwangsom

Op 1 oktober 2009 is de Wet Dwangsom inwerking getreden. Deze wet houdt in dat wanneer een
bestuursorgaan niet tijdig, dat wil zeggen binnen de wettelijke termijnen of als deze niet zijn gesteld
binnen redelijke termijnen, op een verzoek dient te beslissen. De gevolgen van deze wet voor de
werkwijze van het Faunafonds is besproken tijdens een bestuursvergadering. Geconstateerd is dat voor
het Faunafonds geen wettelijke termijnen zijn gesteld en dat er dus binnen redelijke termijn moet zijn
beslist. Doorgaans geldt als redelijke termijn de periode van 8-10 weken. In de werkwijze van het
Faunafonds zal het vaak niet lukken die termijn te halen. Daarom zal aan verzoekers de procedure
worden toegelicht in de ontvangstbevestiging en zal worden aangegeven dat een verzoeker van een
tegemoetkoming in de schade de beslissing op zijn verzoek binnen tien weken nadat hij de bevestiging
taxatie grondgebruiker van de taxateur heeft ontvangen, tegemoet kan zien. Voor wat betreft de
afhandeling van bezwaren zijn afspraken gemaakt met de Dienst Regelingen dat bezwaarschriften in
beginsel binnen de daarvoor geldende termijnen zullen worden afgerond. In 2010 zijn geen vorderingen
ontvangen van aanvragers van een tegemoetkoming die een beroep op de Wet Dwangsom hebben
gedaan. Evenmin zijn er bedragen in het kader van deze wet uitbetaald.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

9

1.4.4.

Financiering

De bekostiging van de te verlenen tegemoetkomingen alsmede de kosten van het secretariaat van het
Faunafonds worden gefinancierd door de beleidsverantwoordelijke directie van het Ministerie van EL&I,
te weten de directie Natuur, Landschap en Platteland.
De kosten van onderzoek en voorlichting door het Faunafonds worden bekostigd uit de bijdrage die
jachtaktehouders jaarlijks ten behoeve van het Faunafonds verplicht zijn af te dragen en die via het
Ministerie van EL&I aan het Faunafonds ter beschikking worden gesteld.

10

Faunafonds

Jaarverslag 2010

2.

Het bestuur

2.1.

Het bestuur is bestuurder èn toezichthouder van het Faunafonds

Het bestuur van het Faunafonds heeft tot taak het Faunafonds te besturen. Het bestuur hanteert
daarbij de volgende missie en bestuursvisie:

Missie
‘Het Faunafonds ontwikkelt zich tot hèt kennis- en adviescentrum voor het beheer van de Nederlandse
Fauna, in het bijzonder ten aanzien van het voorkomen en beperken van bedrijfsmatige schade door in
het wild levende dieren aan landbouwgewassen, bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren en de
Nederlandse flora en fauna. Het bestuur geeft hieraan invulling door het (laten) verrichten van
onderzoek, het geven van adviezen en het verlenen van tegemoetkomingen in de schade’.

Bestuursvisie
Het bestuur voert een beleid dat effectief (de goede dingen doen) en efficiënt (de dingen goed doen) is
en wil zuinig omgaan met de middelen die door de Minister van EL&I en eventueel anderen beschikbaar
worden gesteld. Het bestuur wil transparant, daadkrachtig en betrouwbaar zijn, gesteund door een
efficiënt, burgergericht en bedrijfsmatig werkend ambtelijk secretariaat.
De wijze waarop het bestuur zijn taak uitoefent is in overeenstemming met Beginselen van deugdelijk
Overheidsbestuur zoals deze zijn vastgelegd in de Nederlandse code voor goed openbaar bestuur van
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Juni 2009, 20522/1722-GMD32). Met het
onderschrijven van deze code geeft het bestuur van het Faunafonds aan zich op een maatschappelijk
geaccepteerde wijze te willen gedragen en erkent het bestuur de uitgangspunten en de principes van de
code. De code staat toe dat op onderdelen gemotiveerd van de principes en uitgangspunten mag
worden afgeweken.
Op de volgende punten wijkt het bestuur af van de principes en uitgangspunten van de code, waarbij de
reden van de afwijking wordt vermeld:
• Het bestuur vervult zowel de taak van bestuur als de taak van de raad van toezicht.
Voor de motivering van deze afwijking van de code wordt verwezen naar de wijze waarop het bestuur
van het Faunafonds is samengesteld en benoemd overeenkomstig de artikelen 85, 86 en 87 van de
Flora- en faunawet. Daarin is impliciet bepaald dat het bestuur zelf het orgaan is dat bestuurt èn
toezicht houdt op het reilen en zeilen van het fonds. Het bestuur houdt in beginsel toezicht op twee
fronten, namelijk als orgaan dat de ontwikkeling van ideeën en voorstellen ten aanzien van in het wild
levende dieren stimuleert en begeleidt (de strategie die moet leiden tot het realiseren van de
doelstellingen) en anderzijds als een soort ‘raad van toezicht’ op de uitvoering van de taken van het
secretariaat (bewaken van de operationele en financiële doelstellingen). Het bestuur is, zoals uit de
wet blijkt, samengesteld uit verschillende geledingen die bij het faunabeleid in ons land betrokken
zijn. Dat zijn de landbouw, de jacht, de natuurbescherming (zowel de gebieds- als de soortenbescherming) alsmede het dierenwelzijn. Voorts is een persoon uit de wetenschap met specifieke
deskundigheid ten aanzien van dierecologie aan het bestuur toegevoegd. Met deze samenstelling is
gewaarborgd dat alle belangen bij het Nederlandse faunabeleid voldoende in het bestuur zijn
vertegenwoordigd. De onafhankelijk voorzitter zorgt dat het evenwicht tussen belangen
gewaarborgd blijft.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

11

• Het bestuur heeft zelf een Rooster van Aftreden vastgesteld.
In de Flora- en faunawet is voorzien in de benoeming van de bestuursleden. De wettelijke
benoemingswijze staat naar de mening van het bestuur niet garant voor continuïteit. Daarom heeft
het bestuur binnen de kaders van de wet in februari 2006 zelf een Rooster van Aftreden vastgesteld.
Volgens dit rooster is voor de komende jaren bepaald welk bestuurslid zijn zetel op welk moment
beschikbaar stelt. Alle zittende bestuursleden hebben zich aan dit Rooster van aftreden
geconformeerd. Alle nieuwe bestuursleden zullen voor hun benoeming worden gevraagd hier
eveneens mee in te stemmen. Zo is gewaarborgd dat regelmatig ‘nieuw bloed’ in het bestuur kan
instromen. Voor de verschillende bestuurszetels zijn profielschetsen opgesteld. Bij het vervullen van
vacante bestuurszetels worden steeds de betrokken de organisaties uitgenodigd een voordracht van
minimaal twee personen te doen. Een delegatie van het bestuur heeft vervolgens een gesprek met de
voorgedragen kandidaten, brengt aan het bestuur verslag uit van de gesprekken en doet vervolgens
een voorstel voor benoeming in de bestuursvergadering. Als het bestuur daarmee instemt, wordt de
Minister van EL&I voorgesteld samen met de Colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies de
voorgedragen persoon als nieuw Faunafondsbestuurslid te benoemen. Met deze werkwijze wordt,
naar de mening van het bestuur, gewaarborgd dat de belangen, die bij de uitvoering van het
faunabeleid een rol spelen, telkens voldoende aan bod kunnen komen. Ter uitvoering van het Rooster
van Aftreden zouden per 1 juli 2010 de zetels van de voorzitter alsmede de zetels met deskundigheid
ten aanzien van jacht, dierenwelzijn alsmede de zetel voor een bestuurslid afkomstig uit kringen van
de wetenschap vacant komen. Op verzoek van de directeur NLP en met instemming van de colleges
van Gedeputeerde Staten is de voorzitter gevraagd zijn benoemingstermijn, mede gelet op de
discussie omtrent de decentralisatie van de Faunafondstaken te verlengen met één jaar tot de
maximale benoemingstermijn is verstreken. Dat betekent dat de benoemingstermijn van de huidige
voorzitter expireert per 30 juni 2011. In de loop van het verslagjaar heeft het bestuur besloten een
vertrouwenscommissie aan te wijzen die tot taak kreeg de benoeming van een nieuwe voorzitter van
het Faunafonds voor te bereiden. De Vertrouwenscommissie heeft een aantal gesprekken gevoerd en
op basis van die gesprekken een kandidaat voorzitter aan het bestuur voor gedragen. Het bestuur
heeft besloten de voordracht van de Vertrouwenscommissie over te nemen en de heer mr. G.J. Jansen
te Zwolle bij de Minister van EL&I alsmede de colleges van gedeputeerde staten van de provincies per
1 juli 2011 voor benoeming voor te dragen. De voordracht is inmiddels schriftelijk aan de Minister
voorgelegd. De heer Jansen was tot en met 31 december 2010 onder meer Commissaris van de
Koningin in de provincie Overijssel.
De Staatssecretaris van EL&I is voorts verzocht de benoemingstermijnen van de heren
C.W. Ripmeester (dierenwelzijn), R. Foppen (wetenschap) en J. Schellekens (jacht) per 1 juli 2010 voor
de periode eindigend op 30 juni 2014 te herbenoemen. Voor een volledig overzicht van de
benoemingsperiodes van de huidige bestuursleden wordt verwezen naar bijlage 1 van dit jaarverslag.
Bij het functioneren van het fonds let het bestuur erop dat er zoveel mogelijk transparant wordt
gewerkt. Zo is besloten dat de vastgestelde verslagen van bestuursvergaderingen alsmede de aan de
Staatssecretaris van EL&I uitgebrachte adviezen en de resultaten van in opdracht van het Faunafonds
uitgevoerd onderzoek op de website van het Faunafonds worden geplaatst. Daarnaast worden per half
jaar gerangschikt ook de uitbetaalde tegemoetkomingen op de website gepubliceerd. Het jaarverslag
en de jaarrekening worden op de website van het Faunafonds gepubliceerd. Het bestuur heeft met
ingang van dit jaar er uit milieu- en kostenoverwegingen voor gekozen het jaarverslag niet meer in
boekvorm uit te brengen. Degenen die in het verleden het jaarverslag van het Faunafonds
toegestuurd kregen ontvangen nu een brief waarin wordt meegedeeld dat het jaarverslag van het
Faunafonds op de website van het Faunafonds is in te zien.
Conform het Aansturingsarrangement Faunafonds dat tussen de Secretaris-Generaal van het

12

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Ministerie van LNV en het bestuur van het Faunafonds is overeengekomen, vindt eens per twee jaar
overleg met de Minister van LNV plaats over de taakuitoefening door het bestuur van het Faunafonds.
• De inrichting van het financiële verslaggeving vindt plaats aan de hand van het door de Minister van
EL&I nog in 2010 vastgestelde controleprotocol Faunafonds; Verantwoordingsgesprek met de Minister
van EL&I
De toenmalige Minister van LNV heeft in 2010 een controleprotocol vastgesteld op basis waarvan de
financiële verslaglegging wordt opgemaakt. Voorts wordt het financieel verslag gecontroleerd door de
externe accountant en wordt daarvan verslag gedaan in de controleverklaring, waarin voor zowel het
jaarverslag als de jaarrekening van het fonds de wettelijk verplichte doelmatigheid- en
rechtmatigheidverklaring wordt afgegeven. Jaarlijks vindt over de wijze van besteding van middelen
en de wijze waarop daarover verslag is gedaan een verantwoording plaats met een vertegenwoordiger
van de Staatssecretaris van EL&I tijdens het Verantwoordingsgesprek.
Hierna zal de wijze waarop het toezicht op het functioneren van het fonds vorm en inhoud heeft
gekregen worden toegelicht. Hierbij moet worden opgemerkt dat een grote rol is weggelegd voor het
secretariaat van het Faunafonds. De medewerkers van het secretariaat verrichten, onder leiding en
verantwoording van de secretaris de dagelijkse werkzaamheden. In de Mandaatregeling Faunafonds is
vastgelegd voor welke werkzaamheden het bestuur de secretaris mandaat heeft verleend. De
toezichtstaken van het bestuur zien op de in mandaat uitgevoerde taken van het secretariaat,
alsmede op het eigen functioneren van het bestuur.
In het kader van good governance heeft het bestuur in 2007 een gedragscode voor bestuursleden en
medewerkers van het Faunafonds vastgesteld. In de gedragscode zijn bepalingen opgenomen, die
moeten voorkomen dat belangenverstrengeling optreedt bij bestuursleden en medewerkers.
Overigens is de door het bestuur vastgestelde gedragscode voor wat de medewerkers van het
Faunafonds aanvullend op de gedragscode, die al voor hen geldt als medewerkers van de directie
Natuur Landschap en Platteland van het Ministerie van EL&I. De gedragscode is op de website van het
Faunafonds gepubliceerd.

Bestuursvergaderingen
Het Faunafonds vergadert maandelijks, doorgaans op de eerste donderdag van de maand, meestal in
Kasteel Groeneveld te Baarn. Twee keer per jaar wordt in beginsel ‘op locatie’ vergaderd en wordt
aansluitend een werkbezoek gepland. Zo werd in februari 2010 de vergadering gehouden in Allingawier
(Friesland), waar het bestuur na de lunch kennis heeft genomen van de verjagingspilot. In deze proef
werden overwinterende ganzen met border collies van verjaaggebieden ‘verjaagd’ naar opvanggebieden.
Aansluitend aan de bestuursvergadering van oktober 2010, die werd gehouden in Schermbeck,
Duitsland, heeft het bestuur onder leiding van de förster kennisgemaakt met het faunabeheer in het
Demmerwald. In dit gebied bestaande uit landbouw en bosbouw is met name het beheer van de
edelherten die in dit gebied voorkomen, nader belicht.
De leden ontvangen een vergoeding van € 190 per bezochte vergadering plus reiskosten. De voorzitter
ontvangt € 254 per bezochte vergadering plus reiskosten per bezochte vergadering. Daarnaast kan hij
de extra bijeenkomsten en overleggen, die hij in de hoedanigheid van zijn functie bezoekt, tegen
hetzelfde bedrag in rekening brengen.
In aanvulling op de toezichtrol, die het bestuur zelf vervuld en die hiervoor is beschreven, heeft het
bestuur uit zijn midden een aantal commissies benoemd die tot taak hebben bepaalde

Jaarverslag 2010

Faunafonds

13

bestuursbesluiten, die door het secretariaat worden geconcipieerd voor besluitvorming in de
bestuursvergadering voor te bereiden of die, in het geval van de Auditcommissie, toezichttaken verricht
op het financiële middelenbeheer van het fonds. De commissies worden hierna beschreven.

Auditcommissie
Eind 2004 heeft de Minister van LNV de Regeling Liquidemiddelenbeheer vastgesteld en aan het bestuur
van het Faunafonds toegezonden. De Regeling is binnen het bestuur besproken. Naar aanleiding
daarvan heeft het bestuur besloten dat de wijze waarop het bestuur omgaat met zijn liquide middelen
moet worden vastgelegd in een Treasurystatuut. Het concept van het statuut is voorgelegd aan de
accountant van het fonds. Het concept met daarin opmerkingen van de accountant verwerkt, is
vastgesteld in de bestuursvergadering van 7 april 2005.
Het Treasurystatuut bevat bepalingen hoe de liquide middelen die aan het fonds ter uitoefening van zijn
taken ter beschikking worden gesteld, worden beschermd tegen ongewenste financiële risico’s. Ook
worden geregeld hoe de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van geldstromen
beperkt gehouden kunnen worden, hoe renteresultaten kunnen worden geoptimaliseerd en hoe
gewaarborgd wordt dat taken en verantwoordelijkheden duidelijk worden geregeld. Naar aanleiding van
met name dit laatste punt is zowel van uit het bestuur als het secretariaat de wens voor de instelling
van een Auditcommissie ontstaan. Deze commissie bestaat uit de voorzitter, twee bestuursleden,
ondersteund door de secretaris en de medewerker financiën. De Auditcommissie wordt naast de
werkzaamheden, die uit het Treasurystatuut voortkomen, ook ingezet bij de voorbereiding van
financiële stukken, die aan het bestuur ter besluitvorming worden voorgelegd. Zo worden de conceptbegroting alsmede de concepten van jaarrekening besproken in een vergadering van de Auditcommissie
alvorens deze stukken ter besluitvorming aan het bestuur worden voorgelegd. Tijdens de
bestuursvergadering wordt door één of meer leden van de Auditcommissie verslag gedaan van de
bespreking van het betreffende onderwerp in de Auditcommissie. De Auditcommissie oefent op deze
wijze toezicht uit op een groot deel van de financiële taken van het fonds. Voorts moet worden vermeld
dat de delegatie van het Faunafonds tijdens het jaarlijkse gesprek met de Minister bestaat uit de leden
van de Auditcommissie aangevuld met enkele andere bestuursleden van het Faunafonds. De
Auditcommissie vergadert minimaal twee keer per jaar. In het voorjaar als de concept jaarrekening met
de accountant wordt besproken en in het najaar als de concept begroting voor het volgend jaar is
samengesteld.
De commissie bestaat uit de leden J.S. Huys, en A.G. Dijkhuis en J. Schellekens, welke laatste als
voorzitter van de commissie optreedt. De secretaris en de medewerkster financiën van het secretariaat
ondersteunen de commissie bij zijn werkzaamheden. De leden van de commissie vormen ook de basis
voor de Faunafondsdelegatie voor het gesprek met de directeur NLP van EL&I over het verantwoording
afleggen over de jaarstukken. De commissie handelt volgens het september 2008 door het bestuur
vastgestelde Reglement Auditcommissie. In het reglement is de taak en de werkwijze van de
Auditcommissie vastgelegd. Zo is ook bepaald dat de functies van voorzitter van het Faunafonds
onverenigbaar is met de functie van voorzitter van de Auditcommissie.

Commissie Onderzoek Faunafonds
Een andere commissie uit het bestuur van het Faunafonds, die een rol vervult bij het toezicht op de
taken van het Faunafonds, is de Commissie Onderzoek Faunafonds. Deze Commissie is in het verleden
door het bestuur ingesteld ten behoeve van het opstellen van het Meerjarenprogramma Onderzoek
Faunafonds 2002-2006. De Commissie bestaat uit vijf bestuursleden, ondersteund door de secretaris en

14

Faunafonds

Jaarverslag 2010

de coördinator onderzoek van het Faunafonds secretariaat. De Commissie heeft tot taak het onderzoek,
waartoe door het bestuur van het Faunafonds is besloten, te volgen en te bezien of het overeenkomstig
de afspraken wordt uitgevoerd. Daarnaast heeft de Commissie een rol bij het ontwikkelen van
onderzoeksvragen en het definiëren van nieuwe onderzoeksvoorstellen. Tenslotte bewaakt de
Commissie het onderzoeksfonds, het budget dat voor onderzoek beschikbaar is. De Commissie
Onderzoek vergadert doorgaans vier keer per jaar. De volgende leden hebben zitting in de Commissie
Onderzoek: A.G. Dijkhuis, R.P.B. Foppen, C.W. Ripmeester, P.L. Sterkenburgh en J.J.T. Teeuwisse. Daarmee
is elke discipline uit het bestuur vertegenwoordigd in de Commissie Onderzoek van het Faunafonds. Op
verzoek kunnen andere bestuursleden op ad hoc basis deelnemen aan de vergaderingen van de
Commissie Onderzoek.
In 2010 heeft de commissie zich bezig gehouden met de initiëring en de begeleiding van onderzoek,
alsook de terugkoppeling van onderzoeksresultaten naar het bestuur, provincies en ministerie. Het
onderzoek is uitgezet conform de doelstellingen zoals omschreven in het Meerjarenprogramma
Onderzoek Faunafonds 2009-2013. In paragraaf 3.4 wordt verslag gedaan van de activiteiten van de
commissie.

Klankbordgroep Faunafonds
Teneinde de contacten met de ‘klanten’ van het Faunafonds te intensiveren heeft het bestuur besloten
tot de instelling van een klankbordgroep. De taak van de klankbordgroep is onder meer het bestuur te
adviseren over zaken die aanvragers van een tegemoetkoming in de schade raken. De klankbordgroep is
in 2010 niet bijeen geweest omdat er geen onderwerpen aan de orde waren die noopten tot het
bijeenroepen van de klankbordgroep. De samenstelling van de klankbordgroep is als volgt: de heer P. de
Koeijer zit de klankbordgroep voor. Verder hebben in de klankbordgroep zitting de heren: J. Huys, A.
Hooijer, M. Dekker, E. Tijhaar, J. Zevenbergen, C. Smeets en W. Streekstra. Het secretariaat van de
klankbordgroep wordt gevoerd door de heer M. Westebring, beleidsmedewerker Faunazaken bij het
secretariaat van het Faunafonds.

2.2.

2010 in vogelvlucht

Faunabeheer(deel)plannen
In 2010 zijn een vijftal faunabeheer(deel)plannen in het bestuur besproken. Dit betrof het faunabeheerplan van de provincie Limburg en het faunabeheerplan Schiphol. Het faunabeheerplan van de provincie
Limburg blonk uit door de volledigheid van het plan dat bij het bestuur veel lof oogstte. Het
faunabeheerplan Schiphol vormt de basis voor de ontheffingen die de provincie Noord-Holland verleend
ter handhaving van de vliegveiligheid op de nationale luchthaven. Voorts zijn de
faunabeheerdeelplannen meeuwen Rotterdam, Zwarte Kraai/Kauw van Limburg, deelplan Ree Zeeland
en het deelplan overzomerende ganzen Zuid-Holland behandeld.

Symposium Invasieve exoten
Op 11 maart 2010 heeft het bestuur het Symposium Invasieve exoten georganiseerd in Kasteel
Groeneveld te Baarn. Tijdens dit symposium dat werd bijgewoond door een 150-tal vertegenwoordigers
van verschillende maatschappelijke organisaties die zich met invasieve exoten bezig houden van
gedachten gewisseld over het beleid ten aanzien van deze soorten. Tijdens de aan het eind gehouden

Jaarverslag 2010

Faunafonds

15

plenaire discussie bleek dat het huidige driesporten beleid van 1. voorkomen, 2. uitroeien en 3. beheren
in de praktijk zich moeilijk laat uitvoeren. Provincies die verantwoordelijk zijn voor het beleid ten aanzien
van beheer en schadebestrijding ondervinden juridische problemen bij de onderbouwing van de
maatregelen die zij nemen bij de bestrijding van exoten. Naar aanleiding van het symposium is begin
2011 een advies aan de Staatssecretaris van EL&I uitgebracht met beleidsaanbevelingen hoe de aanpak
van invasieve exoten in ons land kan worden verbeterd. Het verslag van het symposium alsmede het
daarover uitgebrachte advies zijn in te zien op de website van het Faunafonds, www.faunafonds.nl.

Verlenging Dassen- en edelherten overeenkomsten
Tijdens de bestuursvergadering van maart 2010 heeft het bestuur besloten de destijds onder
verantwoordelijkheid van het Jachtfonds en op verzoek van de toenmalige Minister van LNV van het
Jachtfonds overgenomen overeenkomsten voor dassen en edelherten met ingang van 1 januari 2011
wederom met vijf jaren te verlengen. Het bestuur heeft hiertoe besloten nadat de provincies het
bestuur hadden verzocht de overeenkomsten te verlengen. De meningen van de verschillende
provincies zijn belangrijk omdat gedurende de nieuwe periode waarvoor de overeenkomsten zullen
gelden de taken van het Faunafonds waaronder deze opvangovereenkomsten zullen worden
gedecentraliseerd naar de provincies.

Advies wijziging Beneluxbeschikking met uitbreiding kalibers
De toenmalige Minister van LNV heeft het bestuur van het Faunafonds verzocht haar te adviseren
omtrent een verzoek van de Waalse delegatie in het bestuur van de Benelux overeenkomst inzake jacht,
de voor de jacht te bezigen kalibers uit te breiden. Het bestuur heeft ter voorbereiding van dit advies
contact gezocht met ons omringende landen zoals Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, waar deze
kalibers zijn toegestaan. Op grond van deskundigen uit deze landen verkregen informatie heeft het
bestuur van het Faunafonds de Minister geadviseerd tot het onder voorwaarden instemmen met de
uitbreiding van de kalibers in de Beneluxbeschikking middelen. Het advies is in te zien op de website
van het Faunafonds, www.faunafonds.nl.

2.3.

Wet- en regelgeving

In het verslagjaar 2010 zijn geen wijzigingen in de wet noch in de uitvoeringsregelingen van de wet
doorgevoerd die voor het functioneren van het Faunafonds van belang zijn geweest.

2.4.

Bedrijfsvoering

Administratieve Organisatie:
In het verslagjaar is de administratieve organisatie (AO) van de werkzaamheden van het secretariaat van
het Faunafonds wederom geactualiseerd. In de AO is vastgelegd welke functionaris voor welke taken
verantwoordelijk is en hoe de routing van bepaalde werkzaamheden verloopt. De AO is niet alleen voor
nieuwe medewerkers van groot belang bij hun inwerkprogramma, maar wordt ook door de ervaren
medewerkers als naslagwerk gebruikt. Bovendien maakt de accountant graag gebruik van de AO bij de
controle van de jaarrekening.

16

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Interne controle op de taxaties:
Het bestuur heeft ook in 2010 weer besloten dat een aantal taxaties wordt gecontroleerd door
medewerkers/taxateurs van de Dienst Landbouw Voorlichting (DLV). Met deze dienst is afgesproken dat
jaarlijks in 100 dossiers een controletaxatie door DLV wordt uitgevoerd. In 2010 zijn in 40 grasland- en
40 akkerbouw- en 20 fruitteeltdossiers controletaxaties uitgevoerd. De uitkomsten van de
controletaxaties wezen uit dat in de meeste gevallen tot een nagenoeg zelfde taxatiebedrag werd
gekomen en daar waar de uitkomsten afweken, er een verklaring voor kon worden gevonden. De reden
voor de afwijking was dat meestal een ander referentiepunt als uitgangspunt voor de
schadevaststelling was gekozen.

Digitale inwinning verzoekschriften:
Het lag in het voornemen om per 1 januari 2011 de mogelijkheid te openen een verzoekschrift
tegemoetkoming Faunaschade op de website van het Faunafonds digitaal in te vullen en het vervolgens
via de mail aan het secretariaat van het Faunafonds te zenden. Het project heeft echter aan het einde
enige vertraging opgelopen. Hierdoor kon de streefdatum niet worden gehaald. Sinds 1 maart 2011 is
het invullen en digitaal inzenden van een verzoekschrift tegemoetkoming Faunaschade evenwel
mogelijk. Geconcludeerd moet worden dat in de eerste maand dat deze mogelijkheid bestaat ca. 40%
van de aanvragen op deze wijze worden ingediend.

2.5.

Financiën

In 2010 zijn in totaal 5.809 verzoekschriften Faunaschade ontvangen (in 2009: 5.311) en is in totaal
bijna € 8,7 miljoen (in 2009: € 6,8 miljoen) aan tegemoetkomingen in de schade betaald. Dit bedrag is
exclusief de schadecomponent in de ganzenopvangovereenkomsten voor de Waddeneilanden.
Dat bedrag was € 664.208 (in 2009: € 649.414). In totaal heeft het Faunafonds in 2010 dus bijna
€ 9,4 miljoen betaald aan tegemoetkomingen (in 2009: € 7,5 miljoen).
Voor een gedetailleerd overzicht van de financiën wordt volstaan te verwijzen naar de het hoofdstuk 3.1.
uitvoering kerntaken alsmede naar de jaarrekening 2010, dat bij dit verslag is gevoegd.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

17

3.

Kerntaken

3.1.

Uitvoering kerntaken

3.1.1.

Verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse diersoorten

In artikel 84 van de Flora- en faunawet is bepaald dat een belanghebbende die schade lijdt veroorzaakt
door dieren behorende tot beschermde inheemse diersoorten aan landbouwgewassen, vee, bossen of
bedrijfsmatige visserij en die in redelijkheid niet tot zijn risico dient te blijven zich tot het Faunafonds
kan wenden met een verzoek een tegemoetkoming in de schade te verlenen.
Tabel 1: aantallen
ontvangen verzoekschriften voor een
tegemoetkoming in de
schade over de jaren
2005 tot en met 2010:

Aantal verzoekschriften
2005
2006

2007

2008

2009

2010

4839

4080

4845

5311

5809

4259

Het totaal aantal ontvangen verzoekschriften blijft toenemen ten opzichte van voorgaande jaren. Uit
een analyse van de per maand ontvangen verzoekschriften blijkt dat het aantal ontvangen verzoekschriften gedurende de zomermaanden blijft stijgen. Naast de toename van het aantal verzoekschriften
waarbij schade wordt veroorzaakt door zangvogels en wilde zwijnen wordt 50% van de groei in 2010
veroorzaakt door schade door ganzen. Vooral de overzomerende ganzen zijn hier debet aan.
Ook in 2010 zet de trend zich voort in de toename van het aantal verzoekschriften in verband met
schade door overwinterende ganzen in het najaar. Met name het aantal ontvangen verzoekschriften in
de maand oktober blijft stijgen. Deze stijging moet naast wilde zwijnen met name toegeschreven
worden aan overwinterende ganzen die schade veroorzaken aan grasland. Het betreft hier de laatste
weide- of maai-snedes. Mede door de stijgende voerprijzen vormt de laatste snede gras een steeds
belangrijker aandeel in de totale voederbehoefte op een agrarisch bedrijf.
3.1.2.

Verleende tegemoetkomingen

Hierna is in tabel 2 vermeld welke bedrag per diersoort is verleend als tegemoetkoming in de schade.
Het gaat hierbij om de tegemoetkoming die per diersoort in 2010 is uitbetaald.
Toelichting op de cijfers:
Naast het totaal uitbetaalde bedrag van € 9.357.123 heeft ook Dienst Regelingen aan deelnemers aan
de ganzenopvangregeling in het kader van PSAN een bedrag aan opbrengstenderving aan
landbouwgewassen betaald. Wanneer het totaal door het Faunafonds uitgekeerde bedrag over 2010
wordt vergeleken met voorgaande jaren dan valt het volgende op:
Het bedrag dat als tegemoetkoming in de schade in het kader van de Regeling schadevergoeding
Faunafonds is uitbetaald, bedraagt € 9.357.123. Wanneer dit bedrag wordt vergeleken met het aan
tegemoetkomingen uitgekeerde bedrag in 2009, € 7.491.217, dan is er sprake van een forse toename
van het uitbetaalde bedrag. Deze toename wordt veroorzaakt door een verdere groei van het aantal
verzoekschriften en de stijging in de prijzen voor landbouwproducten. Met name de prijzen in het fruit
zijn aanmerkelijk gestegen.

18

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Diersoort:
Haas
Konijn
Fazant
Wilde eend
Houtduif
Patrijs
Kolgans
Grauwe gans
Rietgans
Kl. rietgans
Brandgans
Rotgans
Canadagans
Overz.gans
Overz. kolgans
Overz. Gr. gans
Overz. Br. gans
Kleine zwaan
Wilde zwaan
Knobbelzwaan
Bergeend
Smient
Meerkoet
Waterhoen
Meesachtigen
Zanglijster
Merel
Vinkachtigen
Spechtachtigen
Ov. zangvogels
Zwarte kraai
Roek
Kauw
Ekster
Spreeuw
Scholekster
Havik
Holenduif
Zilvermeeuw
Huismus
Gaai
Kokmeeuw
Turkse tortel
Kievit
Edelhert
Damhert
Ree
Wild zwijn
Vos
Das
Bever
Veldmuis
Woelrat
Steenmarter

2005
54.925

2006
5.361

12.807
13.069

11.258
11.411
491

1.378.620
1.353.286
78.157
60.676
391.159
234.245
24.878
391.636

5.504

793.120
1.081.357
50.733
57.222
334.662
241.805
18.200
18.887
10.351
409.831
10.835
2.329
3.518
74.348
438
553.586
4.914
541
229.357
1.315
25.338
19.213

215.831
2.497
201.635*
929
2.836
3.775

318.919
11.872
72.638
2.550
2.786
3.687

10.335

944
1.266
58

301
1.431
3.411

7.934

3.429
3.439
106.618
6.212
611.914
9.177
85.063

39.494
10.171
20.317
9.469
925
70.915
2.309.191

2008
37.773

2009
27.042

2010
38.019

8.586
4.089
132
2.718
2.267.768
2.246.282
88.345
100.054
1.707.528
421.693
1.479

11.763
11.053
2.386

2.135
15.571
31

1.094.709
1.594.771
57.651
60.403
768.345
141.896
3.885

1.296.576
1.917.884
70.341
72.767
870.525
183.205
1.399

72.833
1.055.586
106.893
4.074
4.496
93.116
948
768.144
17.069
1.324
1.572.370
2.828
21.020
119.171
5.583
138.604
8.969
80.258
431
9.736

80.663
1.279.060
65.537
3.822
3.537
65.414
984
523.002
8.290
1.733
508.398
8.259
11.753
9.510

52.190
1.614.118
111.068
5.052
572
71.220

960
377
1.833
5.260

5.722
73
975
12.300

13.095
343
410
5.400
1.762

54.328
21.882
7.910
49.119

70.702
36.311
538
46.239

43.625
71.076
20.566
124.342

2.115
101.508
39.502
17.448
155.653

71.243
174
466
19.951

59.252
139

101.119
61

100.108
723

4.965

33.190***

907.615
1.344.536
29.619
42.516
658.140
842.949
1.873
3.638
14.518
536.124
19.886
2.502
2.026
69.891
710
624.992
13.893
189.192
19.129
27.052
63.919
65.301
231.010
6.562
39.271
2.102
5.897

6.080
2.738
66.257
3.912
795
3.166

417.805
8.020
187
1.322.887
23.790
15.950
68.360
64
40
50.807
156
8.653
3.226
118
10.517
390
22.138

77
7.728.277

*

54.412
8.038
12.504
13.262
8.516
61.381
2.135
56.392
715.239

2007
20.205
279
14.333
9.204

5.324.954

6.042.387

11.207.116**

6.841.803****

8.692.915

In dit bedrag zijn twee beslissingen opgenomen in gevallen waarbij het Faunafonds een tegemoetkoming heeft uitbetaald voor roekenschades welke onder de vigeur van de Jachtwet bij het Jachtfonds waren ingediend, maar waartegen bezwaar en beroep is ingesteld.
In 2005 is in hoogste instantie door de Raad van State beslist en zijn de beroepen gegrond verklaard. Het bedrag dat met deze twee dossiers
was gemoeid bedroeg (€21.354 en €51.721) = €73.075.

** In de jaarrekening 2008 is een totaalbedrag vermeld van €11.206.207. Het verschil van €909 heeft betrekking op correctieboekingen in 2008.
*** Dit bedrag betreft twee beslissingen na bezwaar waarbij een (hogere) tegemoetkoming is betaald in schade veroorzaakt door woelratten aan
fruitbomen in het jaar 2005.
**** In de jaarrekening 2009 is een totaalbedrag vermeld van €6.838.182. Het verschil van €3.621 heeft betrekking op correctieboekingen in
2009. Het bedrag van €6.841.803 is in 2009 betaald voor tegemoetkomingen in de schade. Daarnaast is €649.414 betaald voor tegemoetkomingen in het kader van de opvang van overwinterende ganzen op de Waddeneilanden (Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog). Deze
opvangovereenkomsten, die door het Faunafonds worden uitgevoerd, kennen dezelfde systematiek als de PSAN overeenkomsten voor de
ganzenopvang die in de rest van Nederland kunnen worden afgesloten. Het totaalbedrag aan in 2009 verleende tegemoetkomingen bedraagt
derhalve €7.491.217.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

19

Tabel 2: verleende
tegemoetkomingen
Jachtfonds en
Faunafonds in 2005
tot en met 2010

Opnieuw is het bedrag aan tegemoetkomingen in schade veroorzaakt door overzomerende ganzen
gestegen. De stijging van het uitbetaalde bedrag is gestegen met € 352.116. Deze stijging wordt
veroorzaakt door een toename van het aantal verzoekschriften en een stijging van de prijzen. Ook in
2010 is het door het College van Gedeputeerde Staten in de provincie Noord-Holland gevoerde beleid,
om ter ondersteuning van verjaging overzomerende ganzen met het geweer te doden van invloed
geweest op de stijging van het uitbetaalde bedrag. Ontheffinghouders meenden dat de voorwaarden
waaronder de ontheffingen waren verleend in de praktijk niet werkbaar waren. De bestrijding met
ondersteunend afschot van schadeveroorzakende diersoorten heeft hierdoor enige maanden
stilgelegen. Hierdoor heeft het Faunafonds een belangrijk beoordelingscriterium, het tijdig aanvragen
en adequaat gebruik van de ontheffing, alvorens een tegemoetkoming in schade wordt verleend, in deze
provincie beperkt kunnen toepassen. Op 6 juli 2010 heeft een delegatie van het bestuur hierover een
gesprek gevoerd met de verantwoordelijke gedeputeerde Bont, waarna enkele aanpassingen zijn
doorgevoerd en de verleende ontheffingen weer in gebruik zijn genomen.
Ook het bedrag dat betaald is in schade veroorzaakt door vogels aan afrijpend fruit, is fors gestegen en
benadert hiermee het bedrag in het recordjaar 2008. Naast de forse stijging van prijzen is het aantal
verzoekschriften dat voor deze vorm van schade is ingediend, gestegen van 419 stuks in 2009 naar 539
stuks in 2010. Een vergelijkbare ontwikkeling van het aantal verzoekschriften heeft zich ook in 2008
voorgedaan toen er ook sprake was van hoge fruitprijzen.
Wanneer de uitkeringen ten behoeve van de afzonderlijke diersoorten worden vergeleken met
voorgaande jaren dan valt met name het volgende op.
De tegemoetkomingen in de schade door bejaagbare soorten is in totaliteit licht gestegen. Opvallend is
de daling in de betaalde tegemoetkomingen, waarbij de schade is veroorzaakt door fazanten. Deze
daling kan toegeschreven worden aan één specifieke situatie waarbij fazanten schade veroorzaakten aan
rabarber. De daling is veroorzaakt door een versoepeling van het provinciale beleid met betrekking tot
de mogelijkheden schade door fazanten te bestrijden met gebruikmaking van het geweer alsook een
striktere toepassing van de te treffen maatregelen bij kapitaalsintensieve gewassen om schade te
voorkomen. De schade door hazen wordt vooral veroorzaakt in suikerbieten, winterwortelen en
akkerbouwmatig geteelde groentegewassen, zoals broccoli en ijsbergsla. In 2010 is deze weer gestegen
en ligt daarmee op het niveau van 2008.
Ook het betaalde bedrag aan tegemoetkomingen in de schade, die wilde zwijnen hebben toegebracht, is
opnieuw gestegen. Het totaal in 2010 uitbetaalde bedrag voor tegemoetkoming in wilde zwijnenschade
bedraagt € 155.653. Dit is een stijging met ruim € 30.000 ten opzichte van 2009. Opvallend hierbij is
een forse toename in het aantal ontvangen verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade
door wilde zwijnen. Het aantal ontvangen verzoekschriften is gestegen van 135 stuks in 2009 naar 246
verzoekschriften in 2010. Met name in de zogenaamde ‘nulopie-gebieden’ neemt de druk van de wilde
zwijnen op de landbouwgronden toe.
Verder is opvallend de schade veroorzaakt door edelherten. Het aantal ontvangen verzoekschriften is
licht teruggelopen, maar de totale schade is meer dan verdubbeld. Het bedrag is gestegen van € 43.625
in 2009 naar een bedrag van € 101.508 in 2010. Bij een nadere analyse blijkt dat 75% van het bedrag
betrekking heeft op schade in maïspercelen. Ook de schade in aardappelen vertoont een aanmerkelijke
stijging.
Als gevolg van het gewijzigde beleid met betrekking tot het beheer van de populatie damherten in de

20

Faunafonds

Jaarverslag 2010

provincie Noord- en Zuid-Holland, is de schade fors teruggelopen. In 4 situaties is in 2010 de totale
schade getaxeerd op € 1.381. In 2009 was het getaxeerde bedrag nog € 71.076.
Intensief overleg tussen de beheerder van het leefgebied de Amsterdamse Waterleiding Duinen, de
betrokken provincies, gemeenten, agrariërs en het Faunafonds heeft er toe geleid dat er ruimere
mogelijkheden zijn ontstaan in het beheer van damherten om schade op met name percelen met
bloembollen tegen te kunnen gaan.

3.1.3.

Bezwaarschriften

In 2010 zijn er meer bezwaarschriften ontvangen door het Faunafonds dan in het jaar 2009. Deze
toename loopt gelijk met een toename van het aantal verzoekschriften. Voor een deel is de toename van
het aantal ontvangen bezwaren tegen beslissingen van het Faunafonds te verklaren door het strenger
beoordelen van het adequate gebruik van de verleende ontheffingen waarmee ter ondersteuning van de
verjaging enkele van de schadeveroorzakende diersoorten kunnen worden gedood. Per 28 februari 2010
heeft het bestuur besloten hiervoor een strikter beoordelingsbeleid op toe te passen.
Procentueel gezien zijn er in 2010 minder bezwaren ingediend tegen besluiten van het Faunafonds. In
2009 is tegen 3,7% van alle beslissingen bezwaar aangetekend en in 2010 is dit nagenoeg gelijk,
namelijk 3,34%.
Het secretariaat heeft vanwege de toename van het aantal bezwaarschriften een efficiency slag
toegepast. In het verleden werd bij ieder ontvangen bezwaarschrift een zienswijze geschreven, voordat
dit bezwaarschrift door werd gestuurd naar de afdeling Recht en Rechtsbescherming van de Dienst
Regelingen van het Ministerie van EL&I. Op dit moment wordt een inhoudelijke beoordeling toegepast
op de bezwaarschriften om te bekijken of een zienswijze nodig is. Daarnaast worden de
bezwaarschriften niet meer per post verstuurd naar DR, maar gescand en per e-mail verzonden, wat een
aanzienlijke besparing aan verzend- en kopieerkosten oplevert. Nadat een bezwaarschrift is ontvangen,
neemt de Dienst Regelingen contact op met de bezwaarde om het bezwaarschrift door te spreken en te
beoordelen of een hoorzitting gewenst wordt door de bezwaarde. Na de beoordeling van het
bezwaarschrift brengt de Dienst Regelingen een advies uit aan het Faunafonds in de vorm van een
concept beslissing op bezwaar. In 2010 heeft de Afdeling Recht en Rechtsbescherming 306 ( in 2009:
298) adviezen in de vorm van concept beslissingen op bezwaar aan het Faunafonds doen toekomen. In 2
gevallen is het bezwaarschrift niet ontvankelijk verklaard, omdat dit (ver) buiten de bezwaartermijn was
verzonden aan het Faunafonds. 11 bezwaarschriften zijn gedeeltelijk gegrond verklaard, 6
bezwaarschriften zijn ingetrokken. De overige bezwaarschriften zijn nog in behandeling of zijn
ongegrond verklaard.
In 157 gevallen is direct, nadat het bezwaarschrift was ontvangen, een herziene beslissing genomen op
basis van aanvullende gegevens, die in bezwaar zijn aangeleverd. De toename van het aantal herziene
beslissingen is te verklaren door de coulance, die het bestuur heeft toegepast ten aanzien van het
voldoen aan de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming met betrekking tot
verzoekschriften uit de provincie Noord-Holland. Deze coulance zorgde ervoor dat aanvragers van een
tegemoetkoming uit de provincie Noord-Holland in bepaalde gevallen toch in aanmerking konden komen
voor een tegemoetkoming als zij niet geheel aan de voorwaarden voldeden.
De oorzaak hiervan was dat ontheffinghouders wegens de stringente ontheffingvoorwaarden naar hun
mening geen effectief en efficiënt gebruik konden maken van de verleende ontheffingen en deze
daarom niet hebben aangewend. Het bestuur was van oordeel dat grondgebruikers, die buiten deze
discussie stonden, niet de gevolgen daarvan voor hun rekening zouden moeten dragen.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

21

3.1.4.

Beroepschriften

In 2010 zijn door verschillende rechtbanken 29 uitspraken gedaan naar aanleiding van beroepen die zijn
ingesteld tegen de beslissingen op bezwaar van het Faunafonds. Hiervan zijn 5 beroepen gegrond
verklaard. Twee beroepen zijn niet ontvankelijk verklaard. In 2010 zijn 5 uitspraken van de Afdeling
Bestuursrecht van de Raad van State in hoger beroep ontvangen. In 3 gevallen is het hoger beroep
ongegrond verklaard en in 2 gevallen gegrond.

3.1.5.

Klachten

In het verslagjaar 2010 heeft de Klachtencommissie van het Faunafonds geen klachten ontvangen. Een
enkele keer zou een schriftelijke of een mondelinge uiting van een contact als een klacht kunnen worden
opgevat, maar een telefoontje van de klachtencoördinator of de secretaris bleek voldoende om
onduidelijkheden op te lossen of toe te lichten. Ook bij het Ministerie van EL&I zijn geen klachten over
het Faunafonds geregistreerd.
Wel heeft het bestuur in 2010 een advies ontvangen, dat de Nationale ombudsman heeft uitgebracht
naar aanleiding van een klacht van een gemachtigde van een grondgebruiker, waarover in het
verslagjaar 2009 is gerapporteerd. Deze gemachtigde had namens een grondgebruiker een
bezwaarschrift ingediend. Vanwege verschillende communicatiestoornissen heeft de behandeling van
het bezwaarschrift veel te lang geduurd. Hiervoor had het Faunafonds in de bezwaarfase al zijn
verontschuldigingen aan de gemachtigde aangeboden. De Nationale ombudsman heeft logischerwijze
bevestigd dat de redelijke bezwaartermijn in dit dossier was overschreden. Inhoudelijk heeft de
Nationale ombudsman geen oordeel gegeven over de uiteindelijke beslissing, het bezwaar niet
ontvankelijk te verklaren. In zijn advies heeft de Nationale ombudsman met een verwijzing naar de
bepalingen van de Algemene wet bestuursrecht geadviseerd een klacht in een dossier, waarin ook een
bezwaarschrift is ingediend, ook als klacht moet worden behandeld. Het bestuur heeft deze visie
overgenomen en de klachtenregeling op dit punt aangepast.

22

Faunafonds

Jaarverslag 2010

In het verslagjaar uitgebrachte adviezen
3.2.

Adviezen aan de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

In het verslagjaar zijn drie formele adviezen aan de Minister van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit
aangeboden.
Op 8 oktober 2010 is het advies inzake de verruiming van de Kalibers aan de Minister van EL&I
aangeboden. In dat advies concludeert het Faunafonds na onderzoek in enkele ons omringende landen
dat er voor de situatie in ons land in beginsel geen noodzaak bestaat voor wijziging van de beschikking.
Anderzijds geldt ook dat er geen overtuigende bezwaren zijn, die er toe zouden nopen de beschikking
niet te wijzigen. Het bestuur heeft kennisgenomen van onder meer in Wallonië de wens bestaat de
beschikking te wijzigen. Daarom heeft het Faunafonds positief geadviseerd over de ontwerpbeschikking, mede gelet op de wens dat regelgeving in naburige landen zo veel als mogelijk gelijkluidend
dient te zijn. Ten overvloede merkt het bestuur op dat het belangrijk is dat er in de jachtopleiding en het
daaraan gekoppelde jachtexamen dat onder ministerieel toezicht staat, aandacht wordt besteed aan het
gebruik van kleinere kalibers en de daaruit voortkomende beperkingen wat betreft effectieve reikwijdte.
In het advies heeft het bestuur gemeend de Minister tevens te wijzen op een ander punt in de BENELUX
beschikking dat in de praktijk op bezwaren stuit. In de beschikking is het gebruik van de geluiddemper
en de restlichtkijker niet toegestaan. Hiervan is naar de opvatting van het Faunafonds geen ontheffing
mogelijk. Beide middelen staan echter onder meer een effectief bereiken van de nulstand voor wilde
zwijnen buiten de aangewezen leefgebieden in de weg. Nu waarschijnlijk de BENELUX beschikking toch
wordt gewijzigd met de verruiming van kalibers geeft het Faunafonds in overweging ook het op
ontheffing toestaan van het gebruik van de geluiddemper en de restlichtkijker bij de BENELUX partners
te bepleiten.
Op 27 oktober 2010 heeft het bestuur het advies inzake de wijziging van de Regeling Beheer en
Schadebestrijding dieren aangeboden aan de Minister van LNV. Op basis van een drietal in het advies
genoemde rapporten is naar de opvattingen van het Faunafonds overtuigend aangetoond dat de Pallas’
eekhoorn een risico vormt op schade aan de inheemse flora en fauna en dat daarmee de plaatsing op de
bijlage 1 van de Regeling Beheer en Schadebestrijding dieren voldoende is onderbouwd. Het bestuur
adviseert de Minister van LNV daarom de Pallas’ eekhoorn op de bijlage 1 bij het Besluit te plaatsen.
Voor wat betreft de huiskraai zijn de conclusies uit een in het advies aangehaald rapport voor het
bestuur van het Faunafonds voldoende voor de stelling dat de huiskraai een risico vormt op schade aan
de inheemse flora en fauna en dat daarmee de plaatsing op de bijlage 1 van de Regeling Beheer en
Schadebestrijding dieren voldoende is onderbouwd. Het bestuur adviseert de Minister van EL&I daarom
de huiskraai op de bijlage 1 te plaatsen.
Op 18 november 2010 heeft het bestuur van het Faunafonds het advies inzake het Mastaanbod 2010
aangeboden aan de Staatssecretaris van EL&I. In het advies concludeert het bestuur van het Faunafonds
op basis van de door IPC uitgevoerde inventarisatie naar de mastverwachting 2010, dat 2010 een slecht
mastjaar lijkt te worden. Dit heeft tot gevolg dat de wilde zwijnen op zoek gaan naar voedsel en
daardoor beter zichtbaar worden. Verwacht mag worden dat bij voldoende inspanningen door de jachthouders de methode aanzit met gebruik van lokvoer voldoende effectief is om het geplande afschot te
realiseren. Binnen de kaders van de reguliere ontheffing heeft het College van Gedeputeerde Staten alle
middelen beschikbaar gesteld, die het realiseren van het geplande afschot mogelijk maakt. Aanvullende
mogelijkheden zoals de 1:1 op methode zijn dan ook niet nodig.
Deze (formele) adviezen zijn te raadplegen op de website van het Faunafonds www.faunafonds.nl.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

23

3.3.

Adviezen aan de Colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies

Provincies zijn wettelijk verplicht het Faunafonds advies te vragen over het faunabeheerplan en het
verlenen van ontheffingen op basis van artikel 68 van de Flora- en faunawet.
Hierna is in tabel 3 opgenomen het aantal verzoeken voor een advies voor een ontheffing voor afschot
ter ondersteuning van de verjaging van schadeveroorzakende dieren, die voor advisering aan het
Faunafonds zijn voorgelegd.
Tabel 3: aantal
verstrekte adviezen
over ontheffingen art
68 Ff-wet:

Provincie

2009

2010

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Gelderland
Flevoland
Utrecht
Noord-Holland
Zeeland
Zuid-Holland
Noord-Brabant
Limburg

5
5
3
6
9
10
9
17
18
11
17
10

2
8
7
6
35
10
20
21
24
20
16
10

Totaal

120

179

In verhouding tot vorig jaar is het aantal afgegeven adviezen gestegen. Echter in verhouding tot eerdere
jaren kan gesteld worden dat het aantal adviesaanvragen zich stabiliseert.
In december 2010 is door alle provincies advies gevraagd op het voornemen tot het sluiten van de jacht
en de opschorting van de ontheffingen in het kader van beheer en schadebestrijding wegens de
winterse weersomstandigheden. In nagenoeg alle gevallen is de betreffende provincie geadviseerd over
te gaan tot sluiting van de jacht en het opschorten van de verleende ontheffingen. Omdat de bepalingen
omtrent beheer en schadebestrijding op grond van de landelijke vrijstellingsregeling niet zijn
opgeschort ontstond in het land onduidelijkheid over de bestrijding van ondermeer schade door
konijnen (fruitboomopstanden) en houtduiven (diverse koolsoorten).

3.4.

Onderzoek en voorlichting

Meerjarenprogramma Onderzoek 2009-2013
Het Faunafonds heeft in december 2009 het meerjarenprogramma onderzoek 2009-2013 vastgesteld.
In het meerjarenprogramma 2009-2013 zijn de doelstellingen en resultaten uit het voorgaande
meerjarenprogramma geëvalueerd en is richting gegeven aan het door het Faunafonds te initiëren
onderzoek voor de komende jaren.
De onderzoeksprioriteiten in het meerjarenprogramma 2009-2013 zijn bepaald aan de hand van de
volgende drie punten:
• de schadeomvang, welke groepen diersoorten veroorzaken de meeste schade?
• de evaluatie van het vorige Meerjarenprogramma, wat hebben we geleerd, wat is inmiddels voldoende

24

Faunafonds

Jaarverslag 2010

bekend en waar is vervolgonderzoek aan de hand van de bij het bestuur en de maatschappelijke
partners levende vragen nog wenselijk?
• relevante maatschappelijke ontwikkelingen, o.m. de nota dierenwelzijn, de exotenproblematiek en het
lerend beheren in het faunabeheer.
Het Faunafonds wil met dit meerjarenprogrammaonderzoek bijdragen aan het voorkomen en bestrijden
van landbouwschade door beschermde inheemse diersoorten, door de volgende doelstellingen:
• Het toetsen van middelen en maatregelen en methoden voor grondgebruikers op hun effectiviteit en
efficiëntie om schade te voorkomen of te beperken.
• Het toetsen van de effectiviteit en efficiëntie van alternatieve preventieve middelen en alternatief
populatiebeheer, welke mogelijk als vervanging zouden kunnen dienen voor verjaging en
populatiebeheer door middel van afschot.
• Het verbeteren en ondersteunen van efficiënte en doelgerichte uitvoering van de beheercyclus in
faunabeheer, het zogenaamde lerend beheren, zoals benoemd in de Flora- en faunawet en beschreven
in de faunabeheerplannen.
• Het uitvoeren van kwalitatief goed onderzoek, zodat betrouwbare uitkomsten worden gegenereerd,
waardoor robuuste informatie verzameld wordt waarop gefundeerde beleidsbeslissingen mogelijk
zijn.
• Gebruik te maken van een flexibel meerjarenprogramma, waarbij ruimte opengelaten wordt om
nieuwe ontwikkelingen, in de zin van schadeomvang, -gewassen en schadeveroorzakende diersoorten
te kunnen onderzoeken.
• Het stimuleren en ondersteunen van de ontwikkeling van innovatieve middelen en maatregelen uit de
praktijk, door mensen werkzaam in de landbouwsector of op het gebied van preventie van
faunaschade.
• Indien beroep wordt gedaan op het Faunafonds voor cofinanciering en dus sprake is van gedeelde
belangen, waardoor ook een breder draagvlak bestaat voor het onderzoek, heeft dit de voorkeur van
het Faunafonds.
Belangrijke schadeveroorzakende diersoorten, waar in de periode 2009-2013 onderzoek naar zal worden
geïnitieerd, zijn:
• broedende en overzomerende ganzen, met name grauwe gans, brandgans en exoten, zoals Nijlgans en
Canadese gans;
• overwinterende ganzen, met name kolgans, grauwe gans en brandgans;
• zangvogels, met name mezen en kraaiachtigen;
• zoogdieren, onder meer wilde zwijnen, vossen en bevers.
Naast onderzoek naar schadeveroorzakende soorten, zal er aandacht zijn voor de volgende
onderwerpen:
• ontwikkeling van innovatieve middelen voor schadepreventie en populatiebeheer uit de praktijk;
• rol van exoten in de landbouwschade in Nederland;
• evaluatie van de faunabeheerplannen en het lerend beheren in het faunabeheer.
Bijzondere leerstoel Faunabeheer aan Wageningen Universiteit
Deze leerstoel is in 2007 door de KNJV aangeboden aan Wageningen Universiteit en houdt zich bezig
met de ecologische, beheersmatige en financieel-economische aspecten van het faunabeheer. Prof. Ron
Ydenberg, van de Simon Fraser University, Vancouver, bekleedt de leerstoel voor vijf jaar. Het Ministerie
van LNV, het Faunafonds, Stichting De Eik en de Gegevensauthoriteit Natuur (GaN) financieren de
leerstoel.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

25

AIO ‘Geese small-scale’
Het Faunafonds financiert ten behoeve van de bijzondere leerstoel Faunabeheer aan de Wageningen
Universiteit een tijdelijke onderzoeker (AIO) voor vier jaar. Deze AIO zal de beheersmaatregelen voor
ganzen in ruimte en tijd in relatie tot voedselkwaliteit, verjaging en predatie bestuderen met behulp van
experimenten met brandganzen. Inmiddels zijn er twee wetenschappelijke artikelen gepubliceerd in
vooraanstaande tijdschriften, te weten:
• Kurvers, R.H.J.M., B. Eijkelenkamp, K. van Oers, B. van Lith, S.E. van Wieren, R.C. Ydenberg &
H.H.T. Prins (2009) Personality differences explain leadership in barnacle geese. Animal Behaviour
78:447–453.
• Kurvers, R.H.J.M., H.H.T. Prins, S.E. van Wieren, K. van Oers, B.A. Nolet & R.C. Ydenberg (2009)
The effect of personality on social foraging: shy barnacle geese scrounge more.
Proc. R. Soc. B 277(1681): 601-608.
• Kurvers, R.H.J.M., K. van Oers, B.A. Nolet, R.M. Jonker, S.E. van Wieren, H.H.T. Prins & R.C. Ydenberg.
2010. Personality explains the use of social information. Ecology Letters 13:829-837.
• Kurvers, R.H.J.M., V.M.A.P. Adamcyk, S.E. van Wieren & H.H.T. Prins. In press. The effect of boldness on
decision making in barnacle geese is group-size-dependent. Proc. R. Soc. B.

Postdoc bijzondere leerstoel Faunabeheer
Het Faunafonds financiert eveneens de Postdoc positie (2010-2012) aan de bijzondere leerstoel
Faunabeheer en de Resource Ecology Group (REG) van de Wageningen Universiteit. Hierbij zal een
gepromoveerd onderzoeker voor twee jaar worden aangesteld om protocollen te ontwikkelen voor
tellingen van schadeveroorzakende soorten, zoals grote hoefdieren, wildsoorten en exoten, om de
omvang en ontwikkeling van deze populaties te schatten, gebruikmakend van gegevens van SOVON en
Wildbeheereenheden.
Voor het uitvoeren van efficiënt en doelmatig populatiebeheer en afschot is accurate kennis nodig over
de omvang en trend van populaties op meerdere schaalniveaus. Deze kennis bepaalt immers de
inspanning die nodig is om de populatie op een gewenst niveau te brengen. Bij de huidige monitoring
van schadeveroorzakende soorten, grote hoefdieren, wildsoorten en exoten is de nauwkeurigheid en
precisie van de tellingen en afschotgegevens onvoldoende bekend voor een efficiënt en effectief beheer.
Door optimalisatie en standaardisatie van de huidige protocollen kunnen de nauwkeurigheid en precisie
van de tellingen beter ingeschat worden.
De onderzoeksdoelstellingen zijn:
• Het opstellen van drie nieuwe protocollen voor:
- gebiedsdekkende tellingen door WBE’s aanvullend op deeltellingen SOVON;
- zoogdiertellingen (hoefdieren, vos) en;
- registratie afschotgegevens van WBE’s;
• Het ontwikkelen van methodes om de nauwkeurigheid en de precisie van de tellingen vast te stellen
en te integreren met bestaande GIS – methoden met gebruik van expertkennis en nieuwe statistische
methoden.

Pilot verjaging van overwinterende ganzen door border collies
Het bestuur van het Faunafonds heeft besloten in de provincie Friesland in het winterseizoen
2009/2010, dat loopt van 1 oktober 2009 tot en met 30 april 2010, een pilot uit te voeren, waarbij wordt
getracht ganzen van graslandpercelen te verjagen met behulp van border collies. Als onderzoeksgebied

26

Faunafonds

Jaarverslag 2010

zijn de ganzenfoerageergebieden de Kuststripe en de Sudwesthoeke in zuid-west Friesland gekozen. In
deze foerageergebieden is een aantal witte vlekken gelegen, die niet als ganzenfoerageergebied zijn
aangewezen.
De ganzen bleken met behulp van de getrainde honden goed te verjagen. De hond moest een grote
groep veelal in meerdere delen van het perceel jagen. De verjaagde ganzen vielen over het algemeen op
vrij korte afstand weer in. De kans dat een gemerkte Kleine Rietgans, die eenmaal in een verjaaggebied
was gezien, daar ook binnen het zelfde seizoen nog een keer werd gezien, bleek tijdens de border collie
proef veel lager te zijn dan in voorgaande seizoenen. Lag deze kans in de winters 2005/06, 2006/07 en
2007/08 rond de 55 - 60 %, in het jaar dat met bordercollies werd verjaagd, was die kans ruim
gehalveerd tot 23 %. Het lijkt er dus op dat er wel degelijk een effect van het verjagen met border collies
opgetreden is, en dat daardoor de Kleine Rietganzen veel minder geneigd waren terug te keren naar de
gebieden waarvandaan ze verjaagd werden. Verwacht wordt dat dit effect voor Kolganzen en
Brandganzen groter zal zijn dan voor Kleine Rietganzen, omdat deze soorten zich makkelijker laten
verjagen
Tijdens het onderzoek is gebleken dat de deelnemende bedrijven (verjaaggebieden) te verspreid en te
versnipperd gelegen waren om optimaal te kunnen werken met de honden. Het opzoeken van de ganzen
en de verplaatsingen tussen de verschillende bedrijven en clusters nam relatief veel tijd in beslag.
Ganzen, die verjaagd werden, vielen vaak in op percelen van naastgelegen niet-deelnemers en mochten
dan niet opnieuw verjaagd worden. Achtereenvolgende verjaagacties, totdat de ganzen in het
foerageergebied zitten, waren hierdoor vaak niet mogelijk. Duidelijk is geworden dat bij de verjaging van
ganzen met border collies het verjaaggebied zoveel mogelijk aaneengesloten en duidelijk begrensd
dient te zijn. Het verjaaggebied moet daarbij bij voorkeur tegen of vlak bij een ganzenfoerageergebied
liggen, zodat de ganzen hier ook daadwerkelijk naar toe gejaagd kunnen worden en daar verder met rust
worden gelaten. Verder is een goede ontsluiting van het gebied van groot belang om effectief te kunnen
verjagen.
Het gebruik van border collies is naar de mening van het bestuur in potentie een geschikte methode om
ganzen te verjagen, zij het dat de methode behoorlijk arbeidsintensief is en de oppervlakte die één
verjager aan kan beperkt. Verjaging met border collies is daardoor bij grote oppervlakten minder
geschikt als een op zichzelf staande methode. Op grond daarvan heeft het bestuur besloten niet de
voorwaarde te stellen dat schadeveroorzakende ganzen of andere vogels met border collies of andere
getrainde honden moeten worden verjaagd alvorens voor een tegemoetkoming in de schade in
aanmerking te komen.

Pilotproject Grauwe ganzen Texel
Op Texel speelt een problematiek van schade en schadepreventie door overzomerende ganzen. De
terreinbeherende organisaties op Texel hebben in samenspraak met andere betrokken partijen
onderzoek geïnitieerd naar de effecten van de ganzen op landbouw en natuurdoelstellingen, alsmede
naar de effectiviteit van in de ‘Handreiking voor beleid ten aanzien van overzomerende ganzen’
beschreven aantalbeperkende maatregelen.
In 2009 is een start gemaakt met de ‘pilot Texel’, waarin de effecten van broedende ganzen op
natuurdoelstellingen en op de landbouw, alsmede de methoden om nadelige effecten te beperken
onderzocht worden. Het pilotproject heeft een looptijd van drie jaar (2009-2011) en sluit nauw aan op
het Beleidsondersteunende onderzoek naar overzomerende ganzen dat eerder door LNV werd

Jaarverslag 2010

Faunafonds

27

gefinancierd. Ook sluit het aan bij het hieronder beschreven onderzoek van het Faunafonds naar
‘landbouwschade overzomerende ganzen’.

Projectdoelstellingen 2009-2011:
1 Welke effecten hebben de aantalbeperkende maatregelen in 2008 gehad op de populatieomvang
(broedende) ganzen op Texel? Is de populatie aangevuld door aanwas en/of door toevoer van elders
(Noord-Holland).
2 Hoe groot is de effectiviteit van de maatregelen die op Texel worden toegepast voor het terugdringen
van de landbouwschade en schade aan natuurdoelstellingen daar?
Beoogde projectresultaten:
• Een heranalyse van het effect van beheersmaatregelen op populatiedynamiek met de beschikbare
gegevens tot september 2010.
• Een schatting van de effectiviteit van het onklaar maken van grauwe ganzen eieren op basis van
kuikentellingen in juni (na het onklaar maken van eieren) in 2009 en 2010.
• Een voorlopige schatting van de dispersie van grauwe ganzen binnen, van en naar Texel op basis van
de grauwe ganzen die in 2009 en 2010 van halsbanden zijn voorzien.
• Tussentijdse resultaten van de relatie tussen aantallen grauwe ganzen en landbouwschade en hoe
beheersmaatregelen tegen ganzen effect hebben gehad op de ontwikkeling van landbouwschade.
• Tussentijdse resultaten van de studie naar het effect van grauwe ganzen op botanisch soortenrijke
graslanden.
• Tussentijdse resultaten van de studie naar het effect van grauwe ganzen op duinplassen.
De eindrapportage wordt begin 2012 verwacht.

Onderzoek landbouwschade overzomerende ganzen
In 2009 is een start gemaakt met het Beleidsondersteunende onderzoek naar overzomerende ganzen
dat eerder door LNV gefinancierd werd, alsook het hierboven genoemde pilotproject dat door het
Faunafonds gefinancierd is. Het onderzoeksproject heeft een looptijd van drie jaar (2009-2011). Het
Faunafonds beoogd hiermee inzicht te krijgen in de relatie met overwinterende ganzen en de factoren
die van bepalend zijn voor de ruimtelijke spreiding van landbouwschade.

Projectdoelstellingen 2009-2011:
1 Welk deel van de landbouwschade in de winter wordt veroorzaakt door ganzen die in Nederland
broeden? Ofwel, welk deel van de in Nederland overwinterende grauwe ganzen (en brandganzen) is
afkomstig uit Nederlandse broedpopulaties (afzonderlijk bepaald per regio)?
2 Wat is de ontwikkeling in landbouwschade veroorzaakt door Grauwe ganzen in de periode 2000-2009
en welk deel hiervan wordt veroorzaakt door overzomerende Grauwe ganzen?
3 Welke landbouwkundige (gewassenkeuze, beheer) en landschappelijke factoren bepalen de ruimtelijke
en temporele variatie in landbouwschade en welke aanbevelingen kunnen worden gedaan ten aanzien
van gewaskeuze en gebiedsinrichting om landbouwschade te voorkomen.
Beoogde projectresultaten:
• Welk deel van de in Nederland broedende grauwe ganzen in de periode 2000-2009 ook in Nederland
heeft overwinterd (afzonderlijk bepaald per regio).
• Wat is de ontwikkeling in landbouwschade veroorzaakt door grauwe ganzen in de periode 2000-2009
en welk deel hiervan veroorzaakt wordt door overzomerende grauwe ganzen.

28

Faunafonds

Jaarverslag 2010

• Welke landbouwkundige (gewassenkeuze, beheer) en landschappelijke factoren de ruimtelijke en
temporele variatie in landbouwschade bepalen en welke aanbevelingen gedaan kunnen worden ten
aanzien van gewaskeuze en gebiedsinrichting om landbouwschade te voorkomen.
Deze projectresultaten bieden het Faunafonds verbeterde mogelijkheden de door ganzen veroorzaakte
gewasschade te duiden, een betere voorlichting te geven en zo effectief mogelijk te beheren. De
eindrapportage wordt begin 2012 verwacht.

Waarnemingen en monitoring van individueel gemerkte ganzen - www.geese.org
Het Faunafonds draagt bij aan het monitoringsprogramma geese.org, waarbij waarnemers de locaties
van individueel gemerkte ganzen online (www.geese.org) kunnen doorgeven. Het doel is een
gegevensbestand van gemerkte ganzen te genereren, waarmee de jaarlijkse overleving, de ruimtelijke
verspreiding en de trekbewegingen in kaart kunnen worden gebracht. De gegevens worden gebruikt
voor analyses ten behoeve van wetenschap, beleid en bescherming.
De monitoring van de gemerkte ganzen stelt ons tevens in staat de gevolgen van geïmplementeerd
beleid te meten en zonodig de gehanteerde modellen bij te stellen en te verbeteren. Zo’n vorm van
adaptief beheer stelt ons in staat om de kennislacunes en de onzekerheid langzaam aan weg te nemen
en te komen tot een optimaal en breed gedragen beleid ten aanzien van ganzenpopulaties.
Het Vogeltrekstation gaat Geese.org beheren samen met Alterra en SOVON. Naast het Faunafonds,
hebben de GaN en enkele andere nationale en internationale organisaties de toezegging gedaan dit
project de komende jaren te financieren dan wel te ondersteunen.

Effectiviteit van het vossenbeheer op de Sallandse heuvelrug.
Op de Sallandse Heuvelrug leven de laatste Nederlandse korhoenders. De populatie is klein en zeer
kwetsbaar. De oorzaken voor de vroegere achteruitgang en het recente gebrek aan herstel zijn nog
onvoldoende begrepen. Predatie op nesten, jonge vogels en volwassen hoenders kan daar ook een rol bij
spelen. Vanuit een voorzorgsprincipe, besloot het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug de bestrijding van
vossen en kraaien op de centrale heide en directe omgeving te intensiveren. Daartoe werd door
Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten een fulltime coördinator predatiebestrijding aangesteld.
Tegelijkertijd werd een onderzoek begonnen naar de effectiviteit van de vossenbestrijding. De
doelstelling is een vossenbestrijding die (1) effectief is, en (2) door de beheerders met de hun
beschikbare financiële middelen over een lange periode is vol te houden.

De vraagstellingen voor het evaluerend onderzoek zijn als volgt:
• Neemt de activiteit van vossen op de heide af als gevolg van de bestrijding?
• Leidt afschot van vossen tot verschuivingen bij buurvossen?
• Wat voor (en hoeveel) vossen worden er geschoten (leeftijd, geslacht, etc), hoeveel worpen worden
daarmee voorkómen, en kan hiermee de effectiviteit van de bestrijding worden ingeschat?
• Kan in de geadviseerde periode de bestrijding voldoende effectief gebeuren?
Met de sinds 2009 gehanteerde opzet van de vossenbestrijding op de Sallandse Heuvelrug, ten behoeve
van het korhoen, worden veel meer vossen kort voor het broedseizoen geschoten dan voorheen het
geval was. Het begeleidende onderzoek laat zien dat het mogelijk is om met een goede organisatie van
de vossenbestrijding het aantal vossen op en rond de heide in de broedtijd van het korhoen duidelijk te

Jaarverslag 2010

Faunafonds

29

verminderen, door tussen 1 februari en half mei vossen te bemachtigen, voornamelijk met hulp van
aardhonden en aanzit bij voerplekken. In reactie op afschot van hun buren breiden vossen hun territoria
uit; enkele nog aanwezige zwervende vossen vestigen zich in opengevallen territoria. In totaal daalt de
vossenactiviteit op de heide tussen februari en juni. Afschieten van vossen voorafgaand aan 1 februari
heeft nauwelijks of geen effect op de stand in februari, met name veroorzaakt door instroom van
zwervende vossen van elders.

Pilot Firefly bird diverter ter voorkoming van schade aan rijpend fruit door zangvogels
Uit het eerder door SOVON uitgevoerde pilotexperiment bleek dat de Firefly bakenkaart een schade
verminderd effect zou kunnen hebben op vogelschade aan Conference peren. Gebaseerd op deze
eerdere resultaten heeft het Faunafonds een tweejarig aanvullend onderzoek (2010-2011) gestart om
de effecten van de Firefly bakenkaart op een grotere schaal toetsen.

Er worden twee onderzoeksvragen onderscheiden:
1 Heeft de Firefly bakenkaart een significant verminderend effect op schade veroorzaakt door vogels
aan rijpende Conference peren?
2 Heeft de positionering van de Firefly bakenkaart binnen de boomgaard een effect op de vermindering
van schade veroorzaakt door vogels aan rijpende Conference peren?
Hiermee wordt beoogd zekerheid te verkrijgen over de effectiviteit van het preventieve middel, alsook
een kwantificering van de mate waarin schadebeperking bereikt kan worden. Op basis van de beoogde
projectresultaten is dan een helder en gefundeerd advies richting fruitsector mogelijk.

Uitrastering van landbouwgebieden voor overzomerende ganzen: De Deelen
De sterke toename in landbouwschade veroorzaakt door grauwe ganzen is aanleiding voor preventieve
alsook populatieregulerende maatregelen. Vaak blijken de effecten van verjaging, eieren schudden en
afschot onvoldoende effectief te zijn. Om die reden is in De Deelen, Friesland een andere aanpak
gekozen om landbouwschade in de zomer te proberen te verminderen en is een driejarig onderzoek
(2007-2009) opgezet door SOVON, Staatsbosbeheer, Provincie Friesland, Faunafonds, LTO-Noord, Boer
en Natuur en Boerenvereniging Fjûrlannen.
In dit driejarig project wordt de effectiviteit van het ontoegankelijk maken van opgroeihabitat van
Grauwe Ganzen, gelegen op het boerenland rondom het natuurgebied, onderzocht. Met een raster wordt
beoogd dat Grauwe Ganzen in de zomer minder landbouwschade veroorzaken rondom het natuurgebied.
Daarnaast wordt getracht de jongenproductie te verminderen.
De resultaten van de pilot laten zien dat het terreingebruik van de broedvogels sterk is beïnvloed. De
aanwezigheid van grauwe ganzenfamilies op agrarische gronden werd voorkomen, daar waar rasters
stonden en ook is op die plaatsen de gewasschade door broedvogels verminderd. Wel bleek uit de
proeven dat, daar waar geen raster stond, hogere aantallen familiegroepen aanwezig waren. Daarnaast
zijn er aanwijzingen dat families uit het gebied weggetrokken zijn naar andere aangrenzende
natuurgebieden en dat de jongenoverleving verminderd is
Tevens laat dit zien dat de draagkracht van het natuurgebied zelf te klein is om grote aantallen ganzen
met jongen in leven te houden. Hierdoor zullen dichtheidsafhankelijke effecten optreden. Op termijn zal
hierdoor vermoedelijk ook de groep niet-broedende grauwe Ganzen afnemen waardoor ook zij minder
gewasschade kunnen toebrengen op het boerenland rondom De Deelen.

30

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Huidige en toekomstige landbouwschade van exoten – de case van Nijlgans en Grote Canadese gans
Het Faunafonds heeft twee onderzoeken geïnitieerd naar potentiële gewasschade veroorzaakt door
exoten, te wetend de nijlgans en de grote Canadese gans. Dit in navolging van en in aanvulling op de
recent, onder verantwoordelijkheid van het Team Invasieve Exoten (ministerie EL&I), gereedgekomen
risicoanalyses van beide soorten.
Het Faunafonds tracht met deze opdracht betrouwbaar materiaal over schade aan landbouwgewassen
te verkrijgen. Dit is wenselijk, omdat er geen schaderegeling bestaat voor gewasschade door exoten met
als gevolg dat eventuele schade niet geregistreerd wordt en in de toekomst ook niet aantoonbaar zal
zijn. Door deze studies zal een objectieve schatting van de omvang van de schadeproblematiek mogelijk
zijn. Een goed beeld van eventuele schade thans in en de toekomst is noodzakelijk voor een goede
onderbouwing van het faunabeleid en het exotenbeleid.
Op basis van bestaande kennis is onderzoek gedaan naar de dagelijkse energiebehoefte, die vertaald
wordt naar schade aan typen landbouwgewassen onder verschillende omstandigheden. Deze wordt
vergeleken met bestaande informatie over concrete schade.
Conclusies nijlgans:
• De getaxeerde schade door grauwe ganzen vertoont een sterke overeenkomst met de berekende
schade (ruim 4 miljoen euro) in termen van totale jaarlijkse consumptie van droge stof. De berekende
waarde ligt bijna 20% hoger dan de cijfers uit het veld (ruim drie miljoen euro).
• Op basis van deze verhouding kan worden aangenomen, dat bij een berekende huidige schade door
nijlganzen van ruim 0,5 miljoen euro de schade in het veld zou worden getaxeerd op ruim 0,4 miljoen
euro.
• Naar de huidige kennis zal zonder beperkende maatregelen het aantal broedparen van nijlganzen nog
bijna kunnen verdrievoudigen, waarbij de totale populatie nog ruimschoots kan verdubbelen. Dit leidt
er toe dat de mogelijke schade door nijlganzen zou kunnen verdubbelen en mogelijk richting 1 miljoen
euro zal gaan.
Conclusies grote Canadese gans:
• Op basis van de huidige groeicijfers verwachten we in 2020 circa 25.000 broedparen Canadese ganzen
in Nederland. Dit komt overeen met circa 100.000 individuen. Dit aantal is mede afhankelijk van de
concurrentiekracht van grauwe ganzen.
• De verwachte schade per seizoen in 2020 bedraagt voor de doorgerekende variant met 100.000
ganzen in respectievelijk winter, nawinter en voorjaar-zomer 277.900 ± 59.913 euro, 954.506
± 169.084 euro en circa 3.116.877 euro (foutmarge kon niet worden berekend).
• De verwachte schade per maand in 2020 bedraagt voor de doorgerekende variant met 60.000 ganzen
in respectievelijk winter, nawinter en voorjaar-zomer 166.740 ± 35.948 euro, 572.704 ± 101.450 euro
en circa 1.122.074 euro (foutmarge kon niet worden berekend).

Potentiële beverschade in Nederland
Het Faunafonds heeft een analyse laten uitvoeren van de verwachte toekomstige door bever
veroorzaakte schade in Nederland. Op basis van de huidige ontwikkeling is de te verwachten
verspreiding en populatieomvang voor 2015-2020 en 2025-2030 in beeld gebracht. Momenteel leven
er ca. 500 bevers in Nederland verdeeld over 150 uurhokken. De aantalschatting voor 2025 komt neer op
ca. 1.600-2.000 dieren verspreid over ca. 400 uurhokken. Eén en ander hangt samen met eventuele
translocaties van dieren naar nieuwe regio’s in Nederland. Het is de verwachting dat met de groei van de

Jaarverslag 2010

Faunafonds

31

populatie de problemen en optredende schades naar rato mee zullen groeien. Schade veroorzaakt door
bevers is grofweg op te splitsen in drie categorieën: natschade door dambouw, vraatschade aan bomen
en veldgewassen en graafschade in oevers en waterkeringen.
Om de balans tussen bever en mens te handhaven, wordt gepleit voor de invoering van een
bevermanagement gebaseerd op ervaringen in Beieren, maar aangepast aan de Nederlandse situatie. De
vier pijlers van het bevermanagement zijn: 1. professioneel advies en uitgebreide communicatie, 2.
preventieve maatregelen, 3. schadefonds en 4. ingrijpen bij onacceptabele natschade of gevaar voor de
veiligheid. Mede gezien de delegatie van vrijwel alle natuurbeschermingstaken naar provincies, ligt het
voor de hand de coördinatie van het toekomstige bevermanagement via de provincies te laten lopen.
Waterschappen kunnen daarbij een uitvoerende taak krijgen en maken de afweging of een beverdam
acceptabel is, conform het opgestelde beverprotocol.

Bijdrage aan de instandhouding van het ringwerk in eendenkooien
Om het ringwerk ook in de toekomst te kunnen continueren, alsmede de eendenkooien en het ambacht
te behouden, heeft het WREN (de werkgroep die zich bezig houdt met het ringen van eenden in
eendenkooien) het projectvoorstel opgesteld ‘Hoe vliegen de eenden? Hoeveel ringen de kooikers! – 100
jaar ringwerk in eendenkooien’. Dit projectvoorstel heeft een looptijd van 15 jaar en beoogd het
kooibedrijf en het ringwerk duurzaam in stand te houden door onder meer: nieuwe kooikers en ringers
op te leiden, jaarlijks een hoger aantal eenden te ringen, het ringwerk in eendenkooien breder kenbaar te
maken en wetenschappelijk onderzoek te initiëren. De eerste twee jaar wordt het ringonderzoek
uitgevoerd. Over de gehele looptijd, tot en met 2025, worden jaarlijks 1.000 eenden m.b.v. vrijwillige
kooikers en ringers geringd. Eendenkooien zijn als wetenschappelijk instrument onvervangbaar voor de
verzameling van verspreidings- en demografische gegevens over schadeveroorzakende soorten.

Bijdrage aan de Goose Specialist Group (GSG) van Wetlands International
Het Faunafonds heeft een financiële bijdrage verleend aan conferentie over ganzen van Noord-Eurazië
van de 'Goose Specialist Group (GSG)' van Wetlands International en de 'Goose, Swan and Duck Study
Group of North Eurasia'. De GSG conferentie vindt plaats op 24–29 maart 2011 in Elista, Rusland.
De belangrijke onderwerpen van de conferentie zijn:
• Flyways en geografische verspreiding van ganzenpopulaties;
• Populatiedynamiek;
• Populatiebeheer;
• Fundamentele studies naar de biologie van watervogels.
Contraceptie als beheermethode van hoefdierpopulaties.
Vanwege een maatschappelijke vraag over dierenwelzijn en praktische problemen met letale methoden
heeft het Faunafonds een literatuurstudie laten verrichten naar de mogelijkheden van contraceptiemiddelen om hoefdierpopulaties te beheren.
Vroege studies hebben enkele chemische sterilisatiemiddelen getest, maar de meeste daarvan zijn niet
geschikt gebleken om daarmee in het wild levende hoefdieren te behandelen. Sommige zijn onpraktisch
vanwege de noodzaak van herhaalde toediening of de grote volumes, die geïnjecteerd moeten worden
om effect te verkrijgen (o.a. (synthetische) hormonen), terwijl andere afvallen vanwege negatieve

32

Faunafonds

Jaarverslag 2010

bijwerkingen op de gezondheid van behandelde dieren (o.a. DES, levonorgestrel). Een ander probleem
van de meeste chemocontraceptiemiddelen is hun resistentie tegen biologische afbraak, waardoor de
middelen via de voedselketen overgedragen kunnen worden of zich ophopen in het milieu. Het meest
veelbelovende chemocontraceptiemiddel is waarschijnlijk de GnRH-agonist leuprolide, dat wel
biologisch afbreekbaar is. Eén dosis leuprolide was 100% effectief in het voorkomen van dracht bij
verschillende soorten hoefdieren gedurende één jaar, zonder het reproductief gedrag van behandelde
dieren te verminderen of de bronsttijd te verlengen. Op korte termijn lijken de bijwerkingen van
leuprolide op gedrag en gezondheid minimaal te zijn, maar er is onvoldoende informatie beschikbaar
over de effecten van langdurige behandeling met leuprolide.
Afhankelijk van het beheersdoel en de soort- en gebiedsspecifieke populatiegegevens moet 50-90% van
de vruchtbare vrouwtjes in een populatie behandeld worden om de populatie te stabiliseren of te
reduceren. Hoeveel jaar het duurt voor de populatie in grootte afneemt, is variabel en afhankelijk van de
soort- en gebiedsspecifieke gegevens zoals sterfte en immigratie. In geschikte situaties kan men een
populatie eerst met letale methoden reduceren en vervolgens door middel van contraceptie op het
gewenste aantal houden. Omdat de arbeidskosten een belangrijk deel uitmaken van de totale kosten
van een contraceptieprogramma is het gebruik van langwerkende contraceptiemiddelen het meest
efficiënt. Als het behoud van genetische variatie van belang is, kunnen echter beter kortwerkende
middelen gebruikt worden, zodat een groter deel van de populatie een bijdrage kan leveren aan de
genenpoel. Ook verkleint het gebruik van kortwerkende middelen het risico op uitsterven van kleine
populaties.
Contraceptie kan een waardevolle methode zijn om hoefdierpopulaties te beheren, maar omdat elke
situatie anders is met betrekking tot diersoort, populatiegrootte, gebied, doelstelling, budget en andere
factoren, moet per situatie bekeken worden of contraceptie een geschikte aanvulling kan zijn op het
beheer.

Wasol proef in Limburg om schade door wilde zwijnen te voorkomen.
Het Faunafonds heeft een veldexperiment opgezet om de werende werking van het Wasol systeem
(Bernatex collageenbanden) op wilde zwijnen uit te testen. Volgens eerdere ervaringen zouden de
Bernatex collageenbanden een onveilig gevoel bij wilde zwijnen geven, waardoor deze de gemarkeerde
percelen zouden mijden.
Op een drietal locaties is het systeem toegepast. Van deze drie proeflocaties, bleek er één niet bruikbaar
omdat zich daar vanwege de lagere aantallen wilde zwijnen in zijn geheel geen schade heeft voorgedaan.
Op de andere twee proefpercelen is aangetoond dat het Wasol systeem geen preventieve werking heeft,
aangezien er net zoveel of meer schade ontstaan is binnen de proefpercelen als binnen de
controlepercelen. Slotsom is dat er geen werende werking van het Wasol systeem uitgaat.

Steenmarter - tevredenheidsonderzoek onder cursusdeelnemers
De herkolonisatie van oostelijk Nederland door de steenmarter sinds eind jaren zeventig heeft tot
overlastsituaties met burgers geleidt. De drie meest voorkomende soorten van overlast veroorzaakt
door de steenmarter zijn:
• Stankoverlast
• Schade aan auto's of gebouwen
• Predatie van pluimvee

Jaarverslag 2010

Faunafonds

33

Het Kenniscentrum Dierplagen heeft de cursus ´Steenmarter´ ontworpen om de schade aangebracht door
de steenmarter te minimaliseren. De cursus behandelt onder meer de wettelijke condities omtrent het
beheer van steenmarters, biologie van de soort en preventieve middelen om schade te voorkomen.
Teneinde de tevredenheid van de cursusdeelnemers te meten en mogelijke verbeterpunten te
benoemen, is een enquête voor de deelnemers ontwikkeld.
De cursus steenmarter werd door de respondenten positief gewaardeerd. De kwaliteit van de inhoud van
de cursus wordt als hoog beschouwd en van belang voor toepassing bij het uitvoeren van diverse
functies in de steenmarterproblematiek. Verbeterpunten zijn:
• De respondenten hebben behoefte aan informatie en ervaringsexpertise van de praktische invulling
van de Flora- en Faunawet.
• Meer aandacht voor een praktisch onderdeel waar de cursisten in het veld kan worden onderwezen
over de schade, voetafdrukken en achtergelaten sporen van de steenmarter.
• Aanvullende informatie over preventieve maatregelen en informatie m.b.t. het aanvragen van
ontheffingen en vergunningen.

Bijdrage aan boek Wilde zwijnen
Het Faunafonds heeft financieel en inhoudelijk bijgedragen aan de publicatie van het populairwetenschappelijke boek Wilde Zwijnen. Wilde Zwijnen is een toegankelijk boek voor een breed publiek en
belicht objectief de positieve en negatieve kanten. Het boek verhaalt in begrijpelijke taal en
wetenschappelijk onderbouwd over thema's als populatiedynamiek, ziekten en landbouw. Uitgave in
samenwerking met de Zoogdiervereniging. Referentie: Groot Bruinderink, G.W.T.A. & J.J.A. Dekker (Eds.),
Wilde Zwijnen. KNNV Uitgeverij, Zeist.

Bijdrage aan het themanummer over ganzen van de Levende Natuur
Het Faunafonds heeft bijgedragen aan het speciale themanummer van de Levende Natuur over ganzen.
Referentie: Bommel, F.P.J. van & T.M. van der Have (2010) Toenemende aantallen ganzen, toenemende
kosten? De Levende Natuur 111(1): Themanummer Ganzen in Nederland en Vlaanderen.

Website Faunafonds
Sinds de start van het Faunafonds heeft het Faunafonds een eigen website, te bereiken via
www.faunafonds.nl. De oorspronkelijke website was in 2002 gebouwd en sindsdien heeft de site een
steeds belangrijker plaats in de voorlichtingsactiviteiten van het Faunafonds gekregen. Eind 2008 is de
oorspronkelijke website vervangen door de nieuwe, huidige, website.
In de onderstaande tabel zijn enkele bezoekgegevens van de afgelopen twee jaren weergegeven. Hieruit
blijkt dat de goed wordt bezocht. In 2010 is de website 20.904 keer bezocht, waarbij in totaal 77.040
pagina’s zijn bekeken (gemiddeld 3,69 pagina’s per bezoek). In vergelijking met 2009 is het aantal
bezoekers in 2010 iets teruggelopen. Dit verschil is toe te schrijven aan de publicatie (en de
mogelijkheid tot het gratis aanvragen) van de Handreiking Faunaschade in oktober 2009, waardoor er
toen een sterke piek in de bezoekersaantallen viel waar te nemen.
De pagina waarvan het verzoekschrift tegemoetkoming faunaschade is te downloaden is, evenals in
2009, met afstand het meest bekeken. In 2010 is die pagina 12.386 keer bekeken (tegen 10.944
in 2009). Ter vergelijk: de pagina met informatie over wat men moet doen om voor een tegemoetkoming

34

Faunafonds

Jaarverslag 2010

in aanmerking te kunnen komen, is het op één na meest bezocht en kon rekenen op 3.432 bezoekers.
De voornaamste reden om de website van het Faunafonds te bezoeken lijkt hiermee het indienen van
een verzoekschrift te zijn.
bezoeken
2010
2009

gem. bezoeken per dag
2010
2009

januari
februari
maart
april
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
november
december

1.915
2.049
2.185
1.715
1.653
1.410
1.584
2.106
1.589
1.765
1.520
1.413

1.791
1.839
2.066
1.704
1.899
1.579
1.897
1.896
1.749
2.916
1.867
1.381

61,77
73,18
70,48
57,17
53,32
47,00
51,10
67,94
52,97
56,94
50,67
45,58

57,77
65,68
66,56
56,80
61,26
52,63
61,19
61,16
58,30
94,06
62,23
44,55

Totalen

20.904

22.520

57,27

61,87

max. bezoeken per dag
2010
2009
102
106
114
101
107
84
89
112
83
114
80
80

Tabel:
bezoekersaantallen
website in 2009 en
2010

90
93
101
81
102
72
86
92
82
458
84
65

Presentaties door bestuur en medewerkers
De secretaris heeft op 15 januari 2010 tijdens Actualiteitendag van de Vereniging voor Agrarisch Recht
in sportcentrum Papendal te Arnhem een inleiding gehouden over de actuele stand van zaken met
betrekking tot de Flora- en faunawet alsmede de jurisprudentie daarover. De bijeenkomst werd
bijgewoond door ca. 350 leden van de Vereniging.
Regelmatig verzorgen de consulenten inleidingen voor afdelingen van landbouworganisaties,
wildbeheereenheden en overige belangstellenden. In het verslagjaar zijn op deze wijze 17 presentaties
verzorgd, waarbij in totaal bijna 750 personen aanwezig zijn geweest. Het merendeel van de
presentaties zijn verzorgd voor agrariërs en jagers. Een enkele keer is een presentatie gegeven voor
leden van een Agrarische Natuurvereniging en voor leden van een agrarische studieclub. De
onderwerpen van de presentaties varieerden van een algemene inleiding over de werkzaamheden van
het Faunafonds en de voorwaarden waaronder een tegemoetkoming kan worden verkregen tot de
specifieke problemen die ganzen en grote hoefdieren veroorzaken aan landbouwgewassen.

Perscontacten
In het verslagjaar heeft het Faunafonds een aantal malen de pers gehaald. Het betrof meestal
verschillende korte en langere artikelen in landelijke en regionale kranten en in de vakliteratuur voor
agrariërs en jagers over de taken van het Faunafonds alsmede over het verlenen dan wel weigeren van
een gevraagde tegemoetkoming in de schade.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

35

Overige representatieve verplichtingen
De secretaris heeft op 29 januari 2010 de relatiedag van de KNJV te Oosterhout bijgewoond. Op
23 februari 2010 was een groot deel van het bestuur en medewerkers van het Faunafonds aanwezig bij
de opheffingsbijeenkomst van het Jachtfonds. Ter gelegenheid van deze bijeenkomst heeft het
Jachtfonds een herinneringsboek over een halve eeuw Jachtfonds uitgebracht. De secretaris heeft voor
dit boek een hoofdstuk geschreven over de opvolger van het Jachtfonds, het Faunafonds.
De voorzitter en de secretaris hebben op 21 april 2010 het Voorjaarsforum van Natuurmonumenten
bijgewoond. Op 27 april 2010 waren de voorzitter en de secretaris aanwezig bij de officiële opening van
de kantoorruimtes van de Zoogdiervereniging en SOVON te Nijmegen.
Op 25 mei 2010 was de secretaris aanwezig bij de Kennisbasisdag van de Wageningen Universiteit.
Op 6 juli 2010 hebben de voorzitter, de secretaris en een tweetal medewerkers van het Faunafonds een
gesprek gevoerd met de Noord-Hollandse gedeputeerde Jaap Bont over de problemen die in die provincie
waren ontstaan over de ontheffingsvoorwaarden verbonden aan de verleende ontheffingen voor aan
verjaging ondersteunend afschot van schadeveroorzakende diersoorten. Op 6 oktober 2010 waren de
voorzitter en de secretaris aanwezig bij een symposium in het Natuurplaza te Nijmegen. Op 3 november
2010 hebben de secretaris en de consulent voor Noord-Holland in Vijfhuizen een symposium over
vogelaanvaringen op Schiphol bijgewoond. Tenslotte heeft een aantal bestuursleden waaronder de
voorzitter en een ruime delegatie van de medewerkers van het Faunafonds op 10 november 2010 het
door de Zoogdierenvereniging georganiseerde symposium over wilde zwijnen in Nederland te Apeldoorn
bijgewoond.

3.5.

Overige taken van het Faunafonds

De Minister van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit heeft het bestuur van het Faunafonds gevraagd,
afgeleid van de wettelijke taken, een aantal andere taken permanent op zich te nemen. Dit betreft in
hoofdzaak taken die in het verleden door het Jachtfonds werden uitgevoerd en die betrekking hebben op
de volgende onderwerpen: onderhoud rasters, gedoogovereenkomsten dassen, gedoogovereenkomsten
edelherten en preventieve maatregelen rotganzen Texel. Na de inwerkingtreding van de Flora- en
faunawet heeft het Faunafonds stilzwijgend deze taak overgenomen. In 2005 heeft de Minister het
Faunafonds formeel verzocht deze taken over te nemen.

Onderhoud rasters
Ter voorkoming en beperking van schade door edelherten en wilde zwijnen is in de tijd van het
Jachtfonds ca. 200 km afrastering aangebracht op de Veluwe. Deze rasters, die veelal op particuliere
gronden staan, werden door het Jachtfonds onderhouden. Na 1 april 2002 is het onderhoud van de
rasters door het Faunafonds overgenomen. Jaarlijks vindt een inspectie van alle rasters plaats en wordt
bezien welk deel van het raster moet worden vervangen. Inspectie en onderhoud vindt plaats door
Arfman Holten. Wordt in de loop van het jaar schade aan een raster gemeld, dan wordt Arfman verzocht
de reparatie daarvan zo spoedig mogelijk ter hand te nemen. Op plaatsen waar geen raster kan worden
geplaatst, bij wegovergangen bijvoorbeeld, zijn betonnen roosters aangebracht.

Dassenovereenkomsten
Het Faunafonds heeft, mede op verzoek van de provincies in 2010 besloten met ingang van 2011
opnieuw overeenkomsten voor de periode van vijf jaar af te sluiten met grondgebruikers die een
dassenburcht of één of meer dassenpijpen op hun gronden hebben.

36

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Edelhertenovereenkomsten
Het Faunafonds heeft in 2006 met 27 ondernemers op de Veluwe overeenkomsten afgesloten voor het
medegebruik van landbouwpercelen door edelherten. De landbouwpercelen zijn voorzien van een wilde
zwijnenkerend raster wat geen belemmering vormt voor edelherten. Voor de schade, die edelherten aan
de gewassen veroorzaakten is met deze ondernemers een overeenkomst gesloten. In de overeenkomst
zijn afspraken gemaakt over het toelaten van de edelherten op de gewassen en de wijze waarop de
schade door de edelherten zal worden gecompenseerd. Deze overeenkomsten zijn afgesloten voor een
periode van vijf jaren. In 2010 is besloten dat met ingang van 2011 de overeenkomsten opnieuw voor
een periode van vijf jaren worden afgesloten.

Taxaties van de overeenkomsten die in het kader van de opvang van overwinterende ganzen
worden verricht
Met de directie Natuur Landschap en Platteland en de Dienst Regelingen van het Ministerie van EL&I is
afgesproken dat het Faunafonds opdracht verleent de schade door overwinterende ganzen en smienten
in de aangewezen ganzenfoerageergebieden op percelen waarvoor grondgebruikers een
opvangovereenkomst voor het opvangen van overwinterende ganzen en smienten (PSAN) laat
vaststellen. De kosten daarvan worden aanvankelijk door het Faunafonds voorgeschoten en achteraf
gedeclareerd bij de Dienst Regelingen.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

37

4.

Bedrijfsvoering

4.1.

Secretariaat

Het verslagjaar 2010 uitgedrukt in cijfers laat het volgende beeld zien.
5809 verzoekschriften werden ontvangen (2009: 5311, een stijging van 9,38%). Hiervan kwamen 4355
verzoeken tot een uitbetaling (2009: 3924, 10,98% minder dan vorig jaar). Voor wat betreft de
ganzenopvangovereenkomsten op de Waddeneilanden geldt het volgende beeld. In 2010 zijn hiervoor
139 afgesloten (2009: 130, een toename van 6,92%). Ook kon de doorlooptijd van de afhandeling van
verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade binnen de administratie verder worden
verminderd. De totale doorlooptijd, de periode tussen ontvangst van het taxatierapport en het moment
van betalen van de tegemoetkoming is van 41 dagen in 2009 iets opgelopen naar 46 dagen in 2010. De
oorzaak hiervan is gelegen in het feit dat nu direct bij het ontvangst van het verzoekschrift de brief met
vragen over het gebruik van de ontheffing wordt meegestuurd. In een aantal gevallen wordt verzuimd
daarop tijdig antwoord te geven, waarna een herinnering naar de aanvrager moet worden gestuurd. De
tijd die hiermee is gemoeid wordt meegeteld als doorlooptijd. Het bestuur heeft na de invoering van de
Wet Dwangsom bepaald dat deze termijn de tien weken niet mag overschrijden. Hieraan is in 2010
ruimschoots voldaan!
Formatie van het secretariaat
De formatie van het secretariaat van het Faunafonds is bepaald op 12 fte permanent en 2,5 fte tijdelijk.
De tijdelijke formatie heeft betrekking op de coördinator onderzoek (0,5 fte) een beleidsmedewerker
faunazaken (1 fte) en een uitzendkracht om piekbelastingen over het jaar op te vangen (1 fte).
Het bestuur heeft besloten voor de onderzoekstaken 0,5 fte beschikbaar te stellen uit de
onderzoeksgelden. Het bestuur heeft medio 2009 besloten de overeenkomst met de heer Frans van
Bommel van Van Bommel Faunawerk ook in 2010 te continueren. De detacheringovereenkomst met de
beleidsmedewerker Mark Westebring is eveneens verlengd tot en met 31 december 2011. Daarnaast
ontvangt het Faunafonds van 2008 tot en met 2010 jaarlijks € 120.000,- voor het zelf uitvoeren van de
intake van verzoekschriften en de betalingen van tegemoetkomingen. Hiervoor is 1 fte tijdelijk ingevuld.

4.2.

Informatisering en automatisering

De verzoekschriften faunaschade worden ingevoerd in het Faunafonds3000 systeem, een op MSAccess
en SQL-server gebaseerd automatiseringsprogramma. Voor het beheer en onderhoud van dit
programma wordt een extern bedrijf ingeschakeld. In het verslagjaar 2010 zijn in de procesapplicatie van
het Faunafonds3000 meerdere praktische verbeteringen aangebracht, vooral met betrekking tot
controleopties. Hierdoor wordt de inhoudelijk voortgang inzichtelijker gemaakt. Als middel daarvoor is
een zogenaamd dashboard met referentiekaders gemaakt, waarvan de opties en praktijk en
efficiencywensen nog verder aangepast kunnen worden. Tevens is een groot deel van de
procesbeschrijving en werkwijze van de applicatie geactualiseerd. De procesbeschrijving is aangepast
conform de gemiddelde ITIL standaardeisen, die hiervoor gelden.
ICT reorganisatie DICTU
Vanwege een reorganisatie van de ICT tak van EL&I nodig door de samenvoeging van de departementen
van LNV en EZ, bleek de noodzaak van een up to date procesbeschrijving onderdeel van dat traject.
Daardoor wordt de procesbeschrijving in de toekomst ook voor de reorganisatie van DICTU ingezet.
De werkzaamheden van het Faunafonds ondervonden veel hinder van deze ICT-reorganisatie; vooral bij
het onderdeel telefonie bleken veel storingen en instellingsaanpassingen onjuist te zijn uitgevoerd,
waardoor de werkprocessen regelmatig vertraagd of onderbroken werden.

38

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Onduidelijk is thans de voortgang van deze reorganisatie; er lijkt een stagnering te zijn, waardoor er
thans op onze afdeling enkele vervangende, maar nog niet aangesloten printers staan.
ICT en andere storingen
Het afgelopen jaar kende een recordaantal aan storingen. Zowel op ICT-gebied, alsook in het pand en
met werkrelaties al of niet binnen EL&I. Storingen aan printers, servers, bij telefonie en fax,
frankeermachine en werkstations traden regelmatig op. Ook storingen aan verwarming,
ventilatiesysteem en waterlekkages in het pand traden op. Met regelmaat ondervond het werkproces
binnen het Faunafonds hiervan de hinder.
Verbeteringsplan werkplek
Er zijn meerdere acties ondernomen rond een verbeteringsplan van temperatuur en luchtcirculatie op de
werkplek. De klachten over warmte, kou en stof, die gemeld zijn bij de verhuurder bleven vaak zonder
merkbare verbeteringen. Mede daarom is gekozen voor de inschakeling van Rijksgebouwendienst. De
toegezegde ondersteuning vanuit Rijksgebouwendienst zal hopelijk leiden tot een snelle aanpak van de
geconstateerde mankementen. Intern is na de Risico- inventarisatie en Evaluatie besloten de
reproruimte af te scheiden van de overige werkruimtes en deze van een krachtige puntafzuiging te
voorzien, zodat ozon en toner geen risico’s meer vormen voor de medewerkers. De vaste
vloerbedekking van een tweetal kantoorkamers zal binnenkort worden vervangen door marmoleum. De
hoop en de verwachting is dat de lichamelijke klachten van enkele betrokken medewerkers tot het
verleden zullen behoren.
Digitale inwinning verzoekschriften
In 2010 is NatuurNetwerk in opdracht van het Faunafonds begonnen met de bouw van de webapplicatie
waarmee verzoekschriften digitaal kunnen worden ingewonnen. Deze bouw stond aanvankelijk eerder
gepland. Overleg over de vraag of de applicatie direct gekoppeld kon worden aan de digitale
ontheffinggegevens van provincies en faunabeheereenheden, heeft dit echter vertraagd. Om daarbij
niet meer tijd te verliezen heeft het Faunafonds met betrekking tot die ontwikkeling besloten
(voorlopig) een pas op de plaats te maken en de bouw te starten. Een uitgangspunt daarbij is wel
geweest dat bij de ontwikkeling rekening wordt gehouden met de mogelijkheid tot de digitale
uitwisseling van gegevens met faunabeheereenheden en provincies en daarop is voorbereid. Tijdens de
daadwerkelijke bouw van de applicatie bleken ook nog wat hobbels genomen te moeten worden. De
voornaamste was uitwisseling van gegevens van buiten het Agronetwerk (het afgeschermde netwerk
van voormalig LNV) naar binnen en vice versa. Al met al is begin 2011 begonnen met de eerste testen
van de inwinapplicatie. Op 1 maart 2011 is de applicatie uiteindelijk ‘live’ gezet en kunnen
grondgebruikers via de applicatie online invullen en versturen. Inmiddels zijn ook de parallelle trajecten
(gegevensuitwisseling met de provincies en de faunabeheereenheden) voortgezet. Naar verwachting
zullen deze trajecten in 2011 kunnen worden geïmplementeerd.
EL&I- loket
Met het EL&I-loket zijn afspraken gemaakt over de afhandeling van telefoongesprekken. Het EL&I-loket
heeft een doorverwijsfunctie naar het Faunafonds en beantwoordt alleen algemene vragen. Het loket
stuurt op verzoek naar diegenen die geen beschikking hebben over internet het verzoekschrift
Faunaschade en een topografische bedrijfskaart van de gecombineerde opgave. In 2010 heeft het
EL&I loket 1000 (2009: 1237) telefoongesprekken afgehandeld over het Faunafonds.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

39

5.

Sociaal Jaarverslag

5.1.

Personeel

In hoofdstuk 4 is ingegaan op het secretariaat van het Faunafonds als organisatieonderdeel. Hier zal
daarom worden ingegaan op personeelszaken.
Het aantal medewerkers dat eind 2010 voor het secretariaat van het Faunafonds werkzaam was bedroeg
in totaal 16 (7 vrouwen en 9 mannen).
Eén keer per jaar wordt met alle medewerkers een ontwikkelingsgesprek gevoerd.
Bij het secretariaat zijn vier consulenten werkzaam. De indeling van de werkgebieden is als volgt:
De consulent Noord treedt namens het Faunafonds op in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
De consulent Oost werkt in de provincies Overijssel, Gelderland en Utrecht. De consulent West werkt in
de provincies Flevoland, Noord-Holland en Zuid-Holland. De consulent Zuid in Zeeland, Noord-Brabant en
Limburg.

5.2.

Arbeidsomstandigheden

Het secretariaat van het Faunafonds is gehuisvest in het BurgRaadtgebouw in Dordrecht. Dit betreft
een verzamelkantoorpand. Gemiddeld bevinden zich per dag 250-300 personen in het pand. Het pand
is een modern kantoorpand dat is gelegen tegenover het NS-station Dordrecht. De bereikbaarheid met
openbaar vervoer is daardoor uitstekend. Aan de zij- en achterkant van het pand zijn voldoende
parkeerplaatsen beschikbaar. In maart 2008 is een risico-inventarisatie voor de gebouwonderdelen,
waarin het secretariaat van het Faunafonds is gehuisvest, uitgevoerd. Hieruit zijn geen bijzondere
risico’s naar voren gekomen. Wel is op een aantal plaatsen aanpassing in de werkplek voorgesteld.
Deze zijn allen opgevolgd.
Teneinde de medewerkers beter te wapenen tegen verbaal geweld is besloten in 2010 een
communicatietraining te geven aan alle medewerkers. Tijdens deze training die werd verzorgd door twee
medewerkers van Bureau 14 is zowel in theorie als in praktijk uiteengezet hoe in bepaalde situaties het
meest accuraat kan worden gehandeld. In december 2010 is een ‘terugkommiddag’ gehouden en is
geëvalueerd wat de medewerkers van de training hadden opgestoken en hoe zij het geleerde in de
praktijk hebben toegepast. De training werd als zeer nuttig ervaren.

5.3.

Bedrijfshulpverlening

In het pand is een bedrijfshulpverleningsorganisatie opgezet. Binnen die organisatie zijn ontruimers,
bedrijfshulpverleners actief. De secretaris van het Faunafonds fungeert als Hoofd BHV. Vanwege zijn
verantwoordelijkheden ten aanzien van BHV is de secretaris eind 2010 gestart met de opleiding
Coördinator/hoofd BHV. Op 18 februari 2011 is hij geslaagd voor het aan deze cursus verbonden
eindexamen. In het kader van die opleiding heeft de secretaris een nieuwe Risico- Inventarisatie en
Evaluatie (RIE) onder de medewerkers van het Faunafonds uitgevoerd. Uit deze inventarisatie en
evaluatie is een aantal specifieke restrisico’s naar voren gekomen die in het BHV-plan van de totale BHVorganisatie in het BurgRaadtgebouw zullen worden opgenomen.
Door het vertrek van de Dienst Regelingen, die ook het Hoofd BHV leverde, is de BHV-organisatie thans
in herstructurering. Door de vele ‘kleine’ huurders is de BHV-organisatie, zoals die voorheen bestond,
thans niet meer haalbaar en betaalbaar. Daarom is besloten uitsluitend nog te werken met personen die
de basis BHV-training hebben gevolgd. De vijf personen met een EHBO diploma blijven beschikbaar,
maar dit aantal zal niet worden uitgebreid. In 2010 is het nieuwe BHV-plan door alle huurders
gezamenlijk vastgesteld. Bij het Faunafonds heeft de secretaris een EHBO- en BHV-diploma en heeft hij

40

Faunafonds

Jaarverslag 2010

in 2010 de herhalingslessen gevolgd die nodig waren om de geldigheid van beide opleidingen te
behouden. In 2011 zullen twee medewerkers van het Faunafonds worden opgeleid tot BHV’er.
In november 2010 is onder leiding van de secretaris als hoofd BHV een algehele ontruimingsoefening in
het gehele BurgRaadtgebouw gehouden. De oefening die werd gevolgd door het externe
opleidingsbedrijf is goed verlopen. Alle gebruikers van het pand hadden na de opdracht tot ontruiming
het pand binnen 8 minuten verlaten en waren verzameld op de afgesproken verzamellocatie.

5.4.

Ondernemingsraad

Het Faunafonds kent, gelet op de omvang van het secretariaat geen eigen ondernemingsraad, maar
maakt deel uit van de ondernemingsraad van de Directie Natuur Landschap en Platteland. De
medewerkers van het Faunafonds worden in de ondernemingsraad vertegenwoordigd door een
medewerker van het secretariaat van het Faunafonds.

5.5. Personeelsvereniging
Het Faunafonds kent geen eigen personeelsvereniging. Enkele medewerkers van het secretariaat zijn lid
van de LNV-vereniging LAVIVO in Den Haag.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

41

42

Faunafonds

Jaarverslag 2010

6.

Financieel verslag 2010

Inhoud
Financieel verslag 2010
A Balans per 31 december 2010 / 44
B Staat van baten en lasten over het jaar 2010 / 45
C Grondslagen voor de financiële verslaggeving / 46
D Toelichting op de balans per 31 december 2010 / 47
E Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen / 50
F Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2010 / 51
Controleverklaring / 58

Jaarverslag 2010

Faunafonds

43

A

Balans per 31 december 2010 (na resultaatbestemming)

31 december 2010

€
Activa
VLOTTENDE ACTIVA
Vorderingen
Liquide middelen

Passiva
BESTEMMINGSFONDS
KORTLOPENDE SCHULDEN

44

Faunafonds

31 december 2009

€

228.529
582.900

€

€

233.887
1.141.014
811.429

1.374.901

677.263
134.166

771.698
603.203

811.429

1.374.901

Jaarverslag 2010

B

Staat van baten en lasten over het jaar 2010

BATEN

Wettelijke taken
Bijdragen EL&I en provincies
tegemoetkomingen schade
beschermde inheemse
diersoorten
Bijdragen EL&I onderzoek,
voorlichting en opleiding
Bijdrage EL&I overige
bestuurskosten
Bijdrage EL&I secretariaatkosten
Bijdrage EL&I intake en
uitbetaling
Bijdrage EL&I kosten derden
Financiële baten

Opdrachten derden
Bijdrage EL&I preventie
schade beschermde dieren
(rasters)
Bijdrage EL&I gedoogovereenkomsten (dassen en
herten)
Bijdrage EL&I ganzen
opvangovereenkomsten
Bijdrage EL&I PSAN
Overige baten: Opheffing
Jachtfonds*)

Totale baten

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

8.692.915

8.310.000

6.838.182

523.590

510.000

519.900

110.551

109.000

104.507

152.234

226.000

162.623

51.139
1.699.811
24.847

120.000
1.500.000
60.000

9.496
1.527.873
39.777

11.255.087 10.835.000

9.202.358

204.583

230.000

238.107

636.780

654.000

526.921

1.090.548
792.273

1.569.000
790.000

1.065.271
747.399

-

-

39.656

2.724.184

3.243.000

2.617.354

13.979.271 14.078.000 11.819.712

LASTEN

Wettelijke taken
Tegemoetkoming schade
beschermde inheemse
diersoorten
Onderzoek, voorlichting en
opleiding
Bestuur
Secretariaat
Intake en uitbetaling
Kosten derden (taxateurs)

Opdrachten derden
Preventie schade beschermde
dieren
Gedoogovereenkomsten
(dassen en herten)
Ganzen opvangovereenkomsten
PSAN
Overige lasten: Opheffing
Jachtfonds

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

8.692.915

8.310.000

6.838.182

618.025
110.551
177.081
51.139
1.699.811

510.000
109.000
286.000
120.000
1.500.000

647.310
104.507
202.400
9.496
1.527.873

11.349.522 10.835.000

9.329.768

204.583

230.000

238.107

636.780

654.000

526.921

1.090.548
792.273

1.569.000
790.000

1.065.271
747.399

-

-

39.656

2.724.184

3.243.000

2.617.354

Totale lasten

14.073.706 14.078.000 11.947.122

Totale baten
Totale lasten

13.979.271 14.078.000 11.819.712
14.073.706 14.078.000 11.947.122

RESULTAAT

(94.435)

-

(127.410)

Resultaatbestemming
Bijdragen EL&I onderzoek,
voorlichting en opleiding
Kosten onderzoek,
voorlichting en opleiding

523.590

519.900

(618.025)

(647.310)

Onttrekking aan het
bestemmingsfonds

(94.435)

(127.410)

*) De Minister van EL&I heeft het Faunafonds per brief verzocht de kosten van de opheffing van het Jachtfonds voor te financieren en daarover in deze jaarrekening verslag te doen.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

45

C

Grondslagen voor de financiële verslaggeving

Algemeen
Wettelijke taken
De wettelijk taken van het Faunafonds betreffen:
• het bevorderen van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van schade door dieren;
• het in de daarvoor in aanmerking komende gevallen verlenen van tegemoetkomingen in geleden
schade, aangericht door dieren behorende tot beschermde inheemse diersoorten;
• gedeputeerde staten van de provincies van advies te dienen over de uitvoering van aan hen bij wet
opgedragen taken;
• De Minister van EL&I van advies te dienen bij het ontwerp van algemene maatregelen van bestuur en
ministeriële regelingen.
Financiering
De lasten van het Faunafonds worden door de Minister van EL&I gefinancierd tot ten hoogste de door
het Ministerie goedgekeurde begroting (zoals opgenomen op pagina 44 en 45), verminderd met
ontvangen financiering van derden, met uitzondering van betaalde tegemoetkomingen en gerelateerde
taxatiekosten wegens schade door beschermde inheemse diersoorten en de projectkosten PSAN,
waarvoor een open eind regeling geldt.

Grondslagen voor de waardering van Activa en Passiva
Algemeen
De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van
historische kosten. Activa en passiva worden gewaardeerd tegen nominale waarde, tenzij in de
onderstaande toelichting anders is vermeld.
Vorderingen
Vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde, waar nodig onder aftrek van een voorziening
voor oninbaarheid. De voorziening wordt bepaald op grond van een individuele beoordeling van de
openstaande vorderingen.
Liquide middelen
De liquide middelen staan, voor zover niet anders vermeld, ter vrije beschikking van het Faunafonds.

Grondslagen voor de bepaling van baten en lasten
Lasten
Lasten worden aan het verslagjaar toegerekend voor zover zij tot betalingen in dat verslagjaar hebben
geleid, met uitzondering van de kosten van onderzoek, voorlichting en opleiding die aan het verslagjaar
worden toegerekend op basis van het baten en lasten stelsel.
Baten
Baten worden aan het verslagjaar toegerekend naar gelang de gerelateerde subsidiabele lasten aan het
verslagjaar zijn toegerekend, met inachtneming van het onder ‘financiering’ vermelde, met uitzondering
van de te ontvangen bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding, welke aan het verslagjaar zijn
toegerekend afgeleid van het aantal uitgegeven jachtakten.

46

Faunafonds

Jaarverslag 2010

D

Toelichting op de balans per 31 december 2010

ACTIVA
Vorderingen
31 december
2010

31 december
2009

€

€

228.529

233.887

228.529

233.887

2010

2009

€

€

Saldo per 1 januari
Taxatiekosten project PSAN
Kooikers- en valkeniersakten
Af: ontvangen inzake voorgaand boekjaar
Af: ontvangen inzake 2009/2010

233.887
677.636
13.590
(223.987)
(472.597)

16.785
655.396
9.900
(16.785)
(431.409)

Saldo per 31 december

228.529

233.887

31 december
2010

31 december
2009

€

€

492.437
90.463
-

813.837
27.177
300.000

582.900

1.141.014

Ministerie van EL&I-DR

De vordering op het Ministerie EL&I-DR is als volgt te specificeren:

Liquide middelen

Coöperatieve Rabobank BA, rekening-courant I
Coöperatieve Rabobank BA, rekening-courant II
Coöperatieve Rabobank BA, bedrijfsspaarrekening

Het saldo van de rekeningen staat ter vrije beschikking van het Faunafonds. Met Coöperatieve
Rabobank BA zijn afspraken gemaakt over rentevergoedingen.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

47

PASSIVA
Bestemmingsfonds

2010

2009

€

€

Saldo per 1 januari
Bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding
Kosten van onderzoek, voorlichting en opleiding

771.698
523.590
(618.025)

899.108
519.900
(647.310)

Saldo per 31 december

677.263

771.698

De bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding hebben voor een bedrag van € 510.000 (2009:
€ 510.000) betrekking op jachtakten en voor een bedrag van € 13.590 (2009: € 9.900) op kooikersen valkeniersakten.
In 2007 heeft het bestuur van het Faunafonds besloten de coördinatie van het onderzoek naar
alternatieven een extra impuls te geven. Besloten werd een coördinator onderzoek aan te trekken voor
0,5 fte en deze te financieren uit het onderzoeksbudget. Met ingang van 2009 is hiervoor een
overeenkomst gesloten met een extern (onderzoeks)bureau.

Kortlopende schulden

Ministerie van EL&I-Directie NLP, te veel ontvangen bijdrage
Ministerie van EL&I-DOB (voorheen IFZ)

48

Faunafonds

31 december
2010

31 december
2009

€

€

130.246
3.920

597.001
6.202

134.166

603.203

Jaarverslag 2010

Verloop te betalen Ministerie EL&I-Directie NLP:

Totale
baten volgens
jaarrekening
boekjaar

Af: financiële
baten volgens
jaarrekening
boekjaar

2009 (totaal)
Af: 2009 (DR)

11.819.712
-665.296

-39.777
-

2009 (NLP)

11.154.416

-39.777

2010 (totaal)
Af: 2010 (DR)

13.979.271
-691.226

-24.847
-

2010 (NLP)

13.288.045

-24.847

Boekjaar

Af: ontvangen
van provincies
in boekjaar

Af: ontvangen
voorschotten
van Ministerie
van EL&IDirectie NLP
in boekjaar

Saldo te
betalen EL&I
per 31
december
2009

Af: ontvangen Saldo te
van Ministerie betalen
EL&I-Directie
EL&I-Directie
NLP in 2010
NLP per
inzake afreke- 31 december
ning voorgaan- 2010
de jaren

-

-11.711.640

-597.001

597.001

-

-25.444

-13.368.000

-

-

-130.246

-597.001

597.001

-130.246

Het bedrag 2010 ad € 691.226 dat ten laste komt van Dienst Regelingen betreft taxatiekosten project
PSAN ad € 677.636 en kooikers- en valkeniersakten ad € 13.590. De toelichting van het project PSAN is
opgenomen onder de toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2010. De vordering op
Dienst Regeling is afzonderlijk in de balans gepresenteerd.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

49

E

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen

Ganzen opvangovereenkomsten
Met ingang van het seizoen 2007/2008 is de uitvoering van de ganzen opvangovereenkomsten onder
verantwoordelijkheid van de provincie gebracht (PSAN). De provincies hebben besloten dat de Dienst
Regelingen de PSAN voor de provincies zullen uitvoeren. Het gaat daarbij om zesjarige overeenkomsten.
Het Faunafonds is verzocht de taxatie van de schadecomponent in de ganzen overeenkomsten vast te
stellen.
Voor de opvang van rotganzen en toendrarietganzen zijn via drie agrarische natuurverenigingen met
individuele grondgebruikers op de Waddeneilanden en met twee individuele grondgebruikers in
respectievelijk Zeeland en Noord-Brabant opvangovereenkomsten afgesloten ingaande 1 oktober 2010
voor het seizoen 2010/2011. De resterende verplichtingen per 31 december 2010 bedragen circa
€ 900.000.

Dassen gedoogovereenkomsten
Het Faunafonds heeft per 1 januari 2010 besloten de met individuele grondgebruikers
gedoogovereenkomsten per 1 januari 2011 met een periode van vijf jaar te verlengen. De resterende
verplichtingen per balansdatum bedragen circa € 450.000.

Edelherten gedoogovereenkomsten
Het bestuur heeft in 2010 besloten de met een dertigtal individuele grondgebruikers op de Veluwe
afgesloten gedoogovereenkomsten voor edelherten per 1 januari 2011 wederom met vijf jaar te
verlengen. De overeenkomst geldt in beginsel voor vijf jaar. Jaarlijks wordt nadat de eigen verklaring is
overgelegd, de gedoogvergoeding uitgekeerd. De resterende verplichtingen per 31 december 2010
bedragen circa € 162.500.

Tegemoetkomingen schade beschermde inheemse diersoorten en taxatiekosten
Aangezien tegemoetkomingen en taxatiekosten in de jaarrekening verwerkt worden voor zover betaling
heeft plaatsgevonden, is de verplichting inzake schademeldingen en taxaties die hun oorsprong hebben
voor 31 december 2010 niet in de balans opgenomen. Voorts is sprake van nog niet afgewikkelde
bezwaarschriften en enkele beroepsprocedures. Hoewel het belang van deze verplichtingen aanzienlijk
is, is kwantificering van de verplichtingen niet mogelijk.

50

Faunafonds

Jaarverslag 2010

F

Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2010

BATEN
Bijdragen EL&I en provincies
Het Ministerie van EL&I heeft de begroting goedgekeurd per brief d.d. 11 november 2009, kenmerk NLP2009/2126. De begroting inzake de tegemoetkomingen in schade beschermde inheemse diersoorten is
laatstelijk aangepast per brief d.d. 17 november 2010, kenmerk FF/2010.308.

Financiële baten
Betreft de bijgeschreven rentevergoeding op de tegoeden bij de Coöperatieve Rabobank BA. Met het
Ministerie van EL&I is afgesproken dat de rentebaten in mindering worden gebracht op de
secretariaatskosten.

LASTEN
Wettelijke taken
Tegemoetkomingen schade beschermde inheemse diersoorten
De betaalde tegemoetkomingen in 2010 zijn als volgt te specificeren:
Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

Schade wildsoorten
Schade ganzen
Schade zwanen
Schade watervogels
Schade zangvogels
Schade roeken en andere kraaiachtigen
Schade overige vogels
Schade zoogdieren

55.756
6.190.073
76.844
426.012
1.430.987
84.982
13.242
415.019

53.500
8.004.000
80.500
765.000
810.000
73.000
4.000
260.000

52.244
5.145.708
72.773
534.009
544.000
82.268
15.610
391.570

Minder toegezegd

8.692.915
-

10.050.000
(1.740.000)

6.838.182
-

8.692.915

8.310.000

6.838.182

De tegemoetkomingen in de schade door wildsoorten is ook in 2010 nagenoeg onveranderd gebleven.
De schade die beschermde vogelsoorten in 2010 hebben veroorzaakt is gestegen. Met name de schade
veroorzaakt door ganzen en zangvogels kan als oorzaak genoemd worden voor de stijging. Naast een
aanmerkelijke prijsstijging van de belangrijkste appel- en perenrassen is ook het aantal verzoekschriften
gestegen naar 539 stuks ten opzichte van 419 stuks in 2009. Het totaal aan betaalde tegemoet-

Jaarverslag 2010

Faunafonds

51

komingen in schade veroorzaakt door zangvogels benadert hiermee weer het recordjaar 2008 waar het
betaalde bedrag € 1.853.993 bedroeg. Ook toen was de ontwikkeling in de prijzen de belangrijkste
oorzaak voor de totale schade.
Met betrekking tot de stijging van de schade veroorzaakt door ganzen blijkt dat het aantal ontvangen
verzoekschriften gestaag blijft groeien. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door de overzomerende
ganzen. Ook schade die door overwinterende ganzen in de maand oktober aan met name de laatste
snede gras wordt veroorzaakt vertoont een stijging. Hierbij komt dat in 2010 door ontwikkelingen in de
markt de drogestof prijs € 0,05 hoger lag dan in 2009.
Verder valt op dat de schade veroorzaakt door zoogdieren blijft toenemen. De toename van deze schade
kan toegeschreven worden aan de wilde zwijnen en edelherten. Het aantal ontvangen verzoekschriften
waarbij wilde zwijnen schade hebben veroorzaakt is gestegen van 135 naar 246 stuks. De gemiddelde
schade per verzoekschrift is daarbij licht gestegen. Met betrekking tot schade veroorzaakt door
edelherten vertoont zich een omgekeerd beeld. Het aantal verzoekschriften is licht teruggelopen, maar
de gemiddelde schade heeft zich meer dan verdubbeld. Met name in de gewassen aardappelen en maïs
wordt de schade veroorzaakt.
Tenslotte kan worden vastgesteld dat het gewijzigde beleid met betrekking tot het beheer van
damherten in de provincie Noord- en Zuid-Holland er heeft toe geleid dat de schade fors is
teruggelopen. In totaal zijn uit beide provincies in 2010 6 verzoekschriften ontvangen, waarbij
uiteindelijk in 4 situaties schade is getaxeerd en een totaal bedrag van € 1.381 is betaald. In 2009
bedroeg dit € 37.560. Voor een uitgebreidere toelichting op de tegemoetkomingen in de schade wordt
verwezen naar hoofdstuk 3.1 van het jaarverslag.

52

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Onderzoek, voorlichting en opleiding
Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

13.257
604.768

11.000
499.000

46.972
600.338

618.025

510.000

647.310

12.721
536

10.000
1.000

65.525
4.427

-

-

(22.980)

13.257

11.000

46.972

Onderzoekskosten
Beleidskader Faunabeheer Ganzen
Detachering coördinator Onderzoek
Rasteronderzoek ganzen Deelen/Wieden
Onderzoek ganzen Texel
Pilot Border Collie verjaging
Fruitschade Fireflyonderzoek
Overig onderzoek

63.069
37.662
273.609
94.726
60.881
74.821

65.000
40.000
270.000
90.000
60.000
277.000

235.000
56.965
40.000
89.250
54.098
38.932
86.093

Minder toegezegd

604.768
-

813.000
(314.000)

600.338
-

604.768

499.000

600.338

Automatiseringskosten
Onderzoekskosten

De automatiserings- en onderzoekskosten
zijn als volgt te specificeren:
Automatiseringskosten
Handreiking Faunaschade
Aanpassing website
Overige automatiseringskosten ten laste van
secretariaatkosten in 2009

Het onderzoek voor het Beleidskader Faunabeheer Ganzen is met ingang van 2010 afgerond. Op basis
van de resultaten heeft de Minister van EL&I een evaluatienota naar de Tweede Kamer gezonden. Het
onderzoek Texel verkeert in het tweede jaar. Dit onderzoek zal in 2011 worden afgerond.
De kosten van het border collie project betreffen de kosten voor de maanden januari tot en met april van
2010, alsmede de kosten die waren gemoeid met de opstelling van de rapportages door het bureau Oord
en Alterra.
Voorts moet worden gemeld dat een aantal van de geplande onderzoeksvoorstellen in 2010 nog niet zijn
gerealiseerd en dus niet tot uitbetaling zijn gekomen.
Voor een toelichting op het door het Faunafonds in 2010 uitgevoerd onderzoek wordt verwezen naar
hoofdstuk 3.4 van het Jaarverslag 2010.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

53

Bestuur

Bestuurskosten
Vergaderkosten
Reis- en vacatiekosten bestuursleden

Accountantskosten
Advieskosten inzake nieuw controleprotocol
en kosten review EL&I
Kosten werkconferentie aanpak van exoten
in het veld
Voorlichting/public relations inzake
decentralisatie
Symposia

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

1.696
3.977
36.391

12.000
40.000

16.897
17.059
38.156

42.064
19.107

52.000
25.000

81.393
22.184

2.047

7.000

211

41.057

-

-

6.276

25.000
-

719

110.551

109.000

104.507

De verlaging van de bestuurs- en vergaderkosten in 2010 ten opzichte van 2009 wordt veroorzaakt
doordat het bestuur in 2009 opdracht heeft gegeven tot het opstellen van een communicatiestrategie.
Deze kosten zijn in 2009 betaald.
Het bestuur heeft in het voorjaar van 2010 een werkconferentie over de aanpak van exoten
georganiseerd. De noodzaak hiervoor werd duidelijk na een aantal rechterlijke uitspraken, die een
effectieve aanpak van de exotenbestrijding in ons land in de weg staan. De uitkomsten van de
conferentie waren voor het bestuur aanleiding de Staatssecretaris van EL&I hierover te adviseren. Voor
de financiering van de conferentie is gekozen het budget voor voorlichting/public relations inzake
decentralisatie aan te wenden. Dat lag voor de hand omdat de ontwikkelingen omtrent decentralisatie
van de Faunafondstaken niet zo snel gaan dat het hiervoor gereserveerde budget moest worden
aangewend.

Secretariaat

Automatisering
Huur- en servicekosten
Uitzendkrachten
Communicatietraining medewerkers
Notaris-, advocaat- en proceskosten
Bureau- en kantoorkosten
BHV en personeelexcursie

54

Faunafonds

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

72.596
27.677
8.474
6.223
60.311
1.800

94.000
65.000
60.000
63.000
4.000

113.997
19.963
1.542
810
6.645
59.443
-

177.081

286.000

202.400

Jaarverslag 2010

Met het ministerie van EL&I zijn afspraken gemaakt omtrent de inzet van uitzendkrachten. Het
Faunafonds kan jaarlijks voor maximaal € 60.000 uitzendkrachten inhuren. De contacten daarover
verlopen direct via het departement en daarom zijn in de jaarrekening hiervoor geen uitgaven geboekt.
Medewerkers van het Faunafonds worden soms geconfronteerd met agressie van personen waar zij
contacten mee onderhouden. Dat kan via een telefoongesprek maar ook door contacten in het veld.
Teneinde hiermee om te gaan is besloten Bureau 14 een communicatietraining op te zetten voor alle
medewerkers. Alle medewerkers hebben deze training gevolgd.
De kosten verantwoord onder de post notaris- en advocaatkosten heeft met name betrekking op de
door rechtbanken opgelegde veroordeling van het Faunafonds in de proceskosten, als een door een
grondgebruiker ingesteld beroep gegrond wordt verklaard. Het Faunafonds wordt in dat geval
veroordeeld tot het betalen van een forfaitair bedrag voor de kosten van rechtsbijstand van de
grondgebruiker alsmede tot het terugbetalen van de griffierechten die de grondgebruiker aan de
rechtbank heeft moeten betalen om het beroep door de rechtbank te laten behandelen.

Intake en uitbetaling

Intake en uitbetaling

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

51.139

120.000

9.496

De Dienst Regelingen is eind 2007 verhuisd van Dordrecht naar Den Haag. Omdat medewerkers van deze
dienst de intake en de uitbetaling van de tegemoetkomingen verzorgden, is destijds na overleg met de
Directie Natuur Landschap en Platteland, afgesproken dat het Faunafonds voortaan zelf de intake en de
uitbetaling van de tegemoetkoming zal verzorgen. Overeengekomen werd dat het Faunafonds
gedurende drie kalenderjaren de kosten, die hiervoor in het verleden aan de Dienst Regelingen werden
betaald € 120.000 per jaar), ter beschikking worden gesteld aan het Faunafonds en niet worden
doorberekend. Na deze periode moet het Faunafonds deze taken hebben geïncorporeerd in het eigen
takenpakket. In 2010 zijn ten laste van deze begrotingspost de uitgaven gebracht die verband houden
met de voorbereiding van de digitale inwinning van de verzoekschriften Faunaschade. Het project heeft
in de eindfase enige vertraging opgelopen. Per 1 maart 2011 is het mogelijk het verzoekschrift
Faunaschade digitaal in te sturen.

Kosten derden (taxateurs)

Taxatiekosten

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

1.699.811

1.500.000

1.527.873

De kosten van de taxateurs zijn in 2010 verder gestegen. De verklaring hiervoor moet met name
worden gezocht in de schade die zangvogels aan fruit veroorzaken en enkele taxaties van bijzondere
schadegevallen. Deze taxaties worden afgerekend op uurbasis en niet zoals bij de grasland- en
akkerbouwtaxaties op stukbasis. De verwachting is dat dit bedrag in 2011 verder zal stijgen.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

55

OPDRACHTEN DERDEN
Preventie schade beschermde dieren

Rotganzen verjaging Texel
Rasters

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

6.188
198.395

10.000
220.000

11.515
226.592

204.583

230.000

238.107

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

573.793
62.987

584.000
70.000

464.723
62.198

636.780

654.000

526.921

Gedoogovereenkomsten (dassen en herten)

Opvang dassen
Opvang edelherten

Het verschil in de lasten gedoogovereenkomsten opvang dassen over de boekjaren 2009 en 2010 wordt
veroorzaakt door het moment van daadwerkelijke betaling.

Ganzen opvangovereenkomsten

Beheersvergoeding en schade rotganzen op
de wadden
Opvang ganzen individueel

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

990.947
99.601

1.500.000
69.000

984.321
80.950

1.090.548

1.569.000

1.065.271

De aanzienlijke verlaging van de kosten van de ganzen opvangovereenkomsten houdt verband met de
veel lagere schadebedragen die in 2010 op de Waddeneilanden zijn vastgesteld. Dit is bij de tegemoetkomingen in de schade toegelicht.

56

Faunafonds

Jaarverslag 2010

PSAN

Detacheringkosten
Programmeerkosten
Project PSAN ten laste van Ministerie EL&IDirectie NLP
Project PSAN ten laste van Ministerie
EL&I -DR: taxatiekosten

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

114.637
-

70.000
70.000

90.739
1.264

114.637

140.000

92.003

677.636

650.000

655.396

792.273

790.000

747.399

Bij dit onderdeel van de jaarrekening vallen de hogere uitgaven voor detachering van de beleidsmedewerker Faunazaken op. Hierover zijn in 2005 afspraken gemaakt met het detacheringsbureau
KLV/Professional match. De kosten van de detachering zijn evenwel aanmerkelijk hoger uitgevallen
dan begroot. Met ingang van 1 januari 2011 is de overeenkomst met KLV/Professional match beëindigd
en is de overeenkomst voortgezet via de Raamovereenkomst die het departement vorig jaar heeft
gesloten met Start People.

Overige lasten: opheffing Jachtfonds

Jubileumboek

Werkelijk
2010

Begroting
2010

Werkelijk
2009

€

€

€

-

-

39.656

In 2010 zijn de werkzaamheden van het Jachtfonds beëindigd. In overleg met Ministerie EL&I heeft het
Jachtfondsbestuur besloten een jubileumboek uit te brengen in 2009 ter gelegenheid van het opheffen
van het Jachtfonds. Uit praktische overwegingen is het Faunafonds bij brief gevraagd de kosten van
dat boek voor te financieren en daarover in de jaarrekening verantwoording af te leggen. Ten behoeve
hiervan heeft de Minister van EL&I aan het Faunafonds een budget van € 39.408 toegekend.

Jaarverslag 2010

Faunafonds

57

Controleverklaring

Accountants
Baker Tilly Berk N.V.
Lichtenauerlaan 230
Postbus 8545
3009 AM Rotterdam
T: +31 (0)10 253 59 00
F: +31 (0)10 253 59 99
E: rotterdam@bakertillyberk.nl
KvK: 24425560
www.bakertillyberk.nl

Aan: het bestuur van het Faunafonds

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit verslag op pagina 43 tot en met 57 opgenomen jaarrekening 2010 van het
Faunafonds te Dordrecht gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2010
en de staat van baten en lasten over 2010 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van
de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Het bestuur van het Faunafonds is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, in
overeenstemming met de door de entiteit gekozen en beschreven grondslagen, zoals uiteengezet op
pagina 46 van de jaarrekening. Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne
beheersing als het noodzakelijk acht om het opstellen van de jaarrekening mogelijk te maken zonder
afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle
als bedoeld in artikel 91, eerste lid van de Flora- en Faunawet. Wij hebben onze controle verricht in
overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist
dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig
plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen
afwijkingen van materieel belang bevat.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de
bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van
de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico's dat
de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Daarnaast
hebben wij onze controle verricht in overeenstemming met de aanwijzingen zoals omschreven in het
controleprotocol met kenmerk NLP.2010/107.

58

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Het Ministerie van EL&I heeft in het controleprotocol met kenmerk NLP.2010/107 de invulling van het
begrip rechtmatigheid gedefinieerd. Hiermee ligt vast wat wordt bedoeld met de in de
oordeelsparagraaf opgenomen zinsnede ‘de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, de Regeling
vaststelling beleidsregels schadevergoeding Faunafonds, het Bestuursreglement Faunafonds en de
Mandaatregeling Faunafonds’.
Bij het maken van de risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die
relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het
opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risicoinschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit
van de interne beheersing van het Faunafonds. Een controle omvat tevens het evalueren van de
geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de
door het bestuur van het Faunafonds gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele
beeld van de jaarrekening.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een
onderbouwing voor ons oordeel te bieden.
Oordeel betreffende de jaarrekening
Naar ons oordeel is de jaarrekening 2010 van het Faunafonds, in alle van materieel belang zijnde
aspecten, opgesteld in overeenstemming met de door de entiteit gekozen en beschreven grondslagen,
zoals uiteengezet op pagina 46 van de jaarrekening.
Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening opgenomen uitgaven 2010 inzake wettelijke
taken tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen,
de Regeling vaststelling beleidsregels schadevergoeding Faunafonds, laatstelijk gewijzigd op 4 juni
2009, nr. FF.2009/130, het Bestuursreglement Faunafonds en de Mandaatregeling Faunafonds,
laatstelijk gewijzigd op 22 oktober 2008 nr. FF/2008/251, zoals omschreven in het controleprotocol met
kenmerk NLP.2010/107 en de interpretatie daarvan, zoals overeengekomen met de Directie Natuur,
Landschap en Platteland (EL&I).
Basis voor financiële verslaggeving
Wij vestigen de aandacht op pagina 46 van de jaarrekening waarin de basis voor de financiële
verslaggeving is uiteengezet. De basis voor financiële verslaggeving betreft de door de entiteit gekozen
grondslagen zoals overeengekomen met het Ministerie van EL&I. Dit doet geen afbreuk aan ons oordeel.

Rotterdam, 7 april 2011
Baker Tilly Berk N.V.
drs. D.J. Han
Registeraccountant

Jaarverslag 2010

Faunafonds

59

Bijlage 1

Samenstelling Bestuur 2010:
Bestuur:
(achter elk bestuurslid is aangegeven moment van aftreden volgens het Rooster van Aftreden)
Leden:
J.S. Huys (voorzitter)
Mr. A.G. Dijkhuis
drs. J.J.T. Teeuwisse
mr. C.W. Ripmeester
P.M. de Koeijer
P.L. Sterkenburgh
Ing. W.A.P. van der Klift
J.H.M.Schellekens
dr. R.P.B. Foppen

(1 juli 2011, niet herbenoembaar) *)
(1 juli 2012, herbenoembaar)
(1 juli 2013, herbenoembaar)
(1 juli 2010, herbenoeming in voorbereiding)
(1 juli 2011, herbenoeming in voorbereiding)
(1 juli 2013, herbenoembaar)
(1 juli 2011, herbenoeming in voorbereiding)
(1 juli 2010, herbenoeming in voorbereiding)
(1 juli 2010, herbenoeming in voorbereiding)

*) Op verzoek van de Minister van LNV en het IPO heeft het bestuur in 2010 besloten dat de voorzitter zal aanblijven totdat zijn
formele benoemingstermijn (1 juli 2011) verstrijkt. Op basis van een voordracht van de Vertrouwenscommissie heeft het bestuur
ingestemd met de voordracht de heer mr. G.J. Jansen te Zwolle met ingang van 1 juli 2011 te benoemen tot voorzitter van het
Faunafonds.

Relevante nevenfuncties bestuursleden:
De heer Huys (71) is voorzitter van de Adviesgroep Natura 2000 en voorzitter van de Stuurgroep voor de
organisatie van het Oud Limburg Schuttersfeest op 4 juli 2010 in Grubbenvorst, voorzitter Stichting
Omroep Limburg L1, lid van Raad van Toezicht bij twee woningbouwcorporaties en bij een instelling voor
gehandicaptenzorg.
De heer Dijkhuis (45) was tot 1 januari 2011 werkzaam als secretaris en directeur van de Koninklijke
Nederlandse Jagersvereniging te Amersfoort. Verder is hij secretaris-penningmeester van de Stichting
Flora- en faunawet examens, Lid van de Raad van Advies van de Academie voor Verenigingsmanagement
en Lid van de Algemene Vergadering van FACE (Federatie van Jagersverenigingen in Europa).
De heer Teeuwisse (62) is directeur van de Zoogdiervereniging. Voorts is hij penningmeester van de
Stichting Huis te Manpad en secretaris van de Stichting Veldonderzoek Flora en Fauna.
De heer Ripmeester (33) is senior Juridisch beleidsmedewerker bij Dierenbescherming in Den Haag.
De heer De Koeijer (54) is akkerbouwer in Zeeland en daarnaast vice-voorzitter van de ZLTO, voorzitter
van de ZLTO provincie Zeeland, Lid van de Commissie Grondgebruik van LTO-Nederland en Voorzitter van
de Raad van Commissarissen van het Centrum voor Landbouw en Milieu te Culemborg.
De heer Sterkenburgh (55) is veehouder in Friesland en daarnaast lid van LTO-Noord provincie Friesland,
Lid van het bestuur van de Faunabeheereenheid Fryslân en voorzitter van de Vereniging van
Windmoleneigenaren in Friesland.
De heer Van der Klift (73) is lid van het bestuur van de Faunabeheereenheden Utrecht en Noord-Holland.

60

Faunafonds

Jaarverslag 2010

De heer Schellekens (57) is zelfstandig gevestigd rentmeester. Daarnaast is hij vice-voorzitter van de
Stichting Jachtopleiding Nederland en voorzitter van de Jagervereniging Riel.
De heer Foppen (50) is Hoofd van de afdeling Onderzoek en Advies bij SOVON, stichting Vogelonderzoek
Nederland te Nijmegen. Met ingang van 1 januari 2011 is de heer Foppen gedetacheerd bij de
Vogelbescherming in Zeist. Daarnaast is de heer Foppen Lid van de Kenniskring Weidevogels, voorzitter
van de European Bird Census Council en voorzitter van de wedstrijdselectie Nijmegen Atletiek.

Adviseur namens de provincies:
ir. P. Spapens

Adviseur namens Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit:
mr. drs. J.W. van der Ham

Secretaris:
mr. ing. H. Revoort

Coördinator Faunazaken:
H.G. Engberink

Notulist:
mr. T. Jochems-Otte

Jaarverslag 2010

Faunafonds

61

Bijlage 2

Samenstelling secretariaat 2010
Secretaris Faunafonds:
mr. Ing. H. Revoort

Coördinator Faunazaken:
H.G. Engberink

Beleidsmedewerker Juridische Zaken

:

mr. T. Jochems-Otte

Coördinator Onderzoek:
drs. F. van Bommel (detachering)

Beleidsmedewerker Faunazaken:
M. Westebring (detachering)

Chef de bureau:
N. Zonnenberg

Medewerker Financiën:
mevr. L. van Helden

Administratief medewerker

:

mevr. K. Stotijn
mevr. P. Zonruiter-Cousijnse
mevr. D. de Boer (uitzendkracht)

Secretaresse:
mevr. J. Apelian

Consulenten faunazaken:
Consulent Noord-Nederland: A. Klaver
Consulent Oost-Nederland: J.A. van Baarsen
Consulent West-Nederland: K. Maasbach
Consulent Zuid-Nederland: W.A.P. Remijnse

62

Faunafonds

Jaarverslag 2010

Jaarverslag 2010

Faunafonds

63

Faunafonds
Burgemeester de Raadtsingel 59
Postbus 888
3300 AW Dordrecht
Telefoon 078 - 63 95 375
Fax 078 - 63 95 377
e-mail info@faunafonds.nl
www.faunafonds.nl