Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 894

Initiatiefnota van het lid Albert de Vries: «Krimp
biedt ruimte voor groei»

Nr. 2

INITIATIEFNOTA
Er moet meer aandacht komen voor de zogenaamde krimpregio’s. Dit zijn
gebieden die te maken hebben met «leegloop». Bijvoorbeeld wanneer
jongeren het platteland massaal verruilen voor de stad. Als zoveel
mensen vertrekken, is het voor winkels, scholen, en ziekenhuizen lastig
om te overleven. Daardoor verhuizen nog meer jonge gezinnen en gaan
ook de bakker en de slager failliet.
Dat is niet alleen funest voor die gemeenschappen, maar zet ook de
omliggende steden onder druk. Er ontstaat een tweedeling tussen
groeigemeentes en spookdorpen in spé, voor beiden nadelig. Daarom
willen wij ik krimpgemeentes aantrekkelijker maken. Voor de mensen die
er nu al wonen én voor nieuwkomers. Dat kan met werk in de buurt,
voorzieningen dichtbij, en ruimte voor groei.
In verschillende delen van Nederland maken we hier al werk van. Lokale
voorlopers zijn wethouders als Jacob Bruintjes in het Drentse BorgerOdoorn, Cees Liefting in Terneuzen en Barry Braeken in Heerlen. Maar ook
vanuit de Tweede Kamer is steun nodig.
Daarom doen wij in de initiatiefnota aanbevelingen voor:
Werk in de buurt/ Banen maken en behouden
De rijksoverheid moet in Friesland, Drenthe, Limburg, en Zeeland zoveel
mogelijk banen behouden. Als er toch overheidsbanen moeten
verdwijnen, dan willen we dat de regering eerst de mogelijkheden in
regio’s met een sterke economie onderzoekt. Mocht er echt geen andere
optie zijn, dan willen wij dat er niet méér banen verdwijnen dan het
landelijk gemiddelde. De overheid is een belangrijke werkgever voor deze
regio’s en vult het gat op dat de markt laat liggen.
Om de lokale economie te versterken willen wij dat gemeentes waaruit
mensen wegtrekken zoveel mogelijk vergroenen en verduurzamen. In
onder andere de Eemshaven, Vlissingen-Oost en Den Helder is er ruimte
voor wind-, zon- en getijde-energie en zijn er (chemische) industrieën
waarmee het nu niet goed gaat, die zich zouden kunnen richten op
biobrandstoffen. Het belang van duurzame energie werd de afgelopen

kst-33894-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 894, nr. 2

1

weken opnieuw enorm duidelijk. Het is dan ook niet alleen belangrijk voor
deze krimpende regio’s, maar voor heel Nederland.
In een moeilijke economie kan samenwerking bedrijven helpen overleven.
Daarom willen wij dat overheden lokaal het voortouw nemen om
bedrijven bij elkaar te brengen, zodat ze kunnen samenwerken. In
Zuid-Limburg gebeurt dit in de zogenaamde «smart services hub», waarin
ABP, CBS en commerciële bedrijven samen aan nieuwe vormen van
dienstverlening werken. Dat levert zoveel verbeteringen op, dat bedrijven
die jaren geleden banen naar het buitenland verplaatsten, dat werk nu
weer terughalen.
Onderwijs en zorg, dicht bij mensen
Wij willen ook voor gemeentes met minder inwoners een aantal voorzieningen garanderen. Zo moet er in elke gemeente ten minste één openbare
basisschool zijn, op bereikbare afstand, waar voor iedere leerling plek is.
Daarbij moet er in deze regio’s minimaal één onderwijsinstelling zijn die
technici en gespecialiseerd personeel opleidt.
Naast het onderwijs, vinden wij de zorg in krimpgebieden ook ontzettend
belangrijk. Daarom gelden voor de spoedeisende zorg wat ons betreft
dezelfde normen en regels als elders in het land. Je moet er ook in een
krimpgebied op kunnen rekenen dat je voor spoedeisende zorg in de
buurt terecht kan.
Om te voorkomen dat scholen of zorginstellingen elkaar in dunbevolkte
gebieden de tent uit concurreren, willen wij meer samenwerking en
minder concurrentie. Zo zorg je voor het best mogelijke zorgaanbod, ook
in regio’s waar steeds minder mensen wonen.
Ruimte voor groei
Wij willen dat de overheid plannen van inwoners ondersteunt en lokale
wensen respecteert. Dat betekent ook dat we eventuele beknellende
wetgeving veranderen. Bijvoorbeeld als wetten ervoor zorgen dat het
lastig is om een dorpshuis of een clubgebouw te beheren. We stimuleren
verder dat verschillende lokale organisaties in één en hetzelfde gebouw
kunnen samenkomen.
De lokale overheid maakt werk van leegstaande panden: er moet zo snel
mogelijk een nieuwe bestemming komen voor een leeg gebouw. Verkrotte
panden moeten op kosten van de eigenaar worden opgeknapt. Er is niet
voor niets regelgeving om eigenaren van lege panden te motiveren een
nieuwe bestemming voor hun onroerend goed te vinden of te renoveren:
lokaal maken we daar dan ook actief gebruik van.
Maar wij vinden ook dat je goede initiatieven moet belonen: als dorpsbewoners ervoor kiezen om in coöperatie verband corporatiewoningen te
verhuren of gezamenlijk duurzame energie op te wekken, dan moet je dat
als (lokale) overheid aanjagen en stimuleren.
Waar de voorzieningen tekortschieten of het onderwijs en banen niet goed
op elkaar aansluiten, kunnen Europese subsidies een uitkomst bieden.
Over de grens kijken
Wij willen de grens nog meer gaan zien als een kans en niet als probleem.
Daarom moet het eenvoudiger worden om over de grens te werken,
bijvoorbeeld door belastingregels te versimpelen. Ook willen we de
sociale zekerheid beter laten aansluiten op werk in een buitenlandse
buurgemeente. Verder gaan wat de PvdA betreft onderwijswethouders
van grensgemeentes met hun collega’s in het buurland om de tafel om
het onderwijs beter op elkaar aan te laten sluiten. Zo wordt het makkelijker om in het buurland een opleiding te volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 894, nr. 2

2

Financiele consequenties
In de initiatiefnota doen wij voorstellen om in de ordening van de
gemeentelijke financiën rekening te houden met krimpgemeenten. Dit zal
niet een verhoging, maar wel een verschuiving van inzet van middelen
betekenen.
De intentie is daarbij niet om méér geld beschikbaar te stellen, maar om
beschikbare fondsen, zoals bijvoorbeeld Europese subsidies, gericht in te
zetten voor krimp.
Beslispunt
In de bijlage is een uitgebreidere en geïllustreerde beschrijving
opgenomen van onze plannen1. De komende vier jaar zetten wij ons in om
deze voorstellen in de praktijk te brengen zodat in de krimpregio’s leren,
werken, wonen, ondernemen, recreëren en meedoen op fatsoenlijk niveau
mogelijk blijft. Wij vragen daarbij een faciliterende inzet van de rijksoverheid. Daarom willen wij een beleidsreactie vragen van het hele
kabinet op de door ons in de bijlage uitgebreider gepresenteerde plannen,
zodat dit in het debat met de Kamer tot een beleid kan komen waarbij de
krimp ruimte biedt voor groei.
Albert de Vries
Mede namens:
Thea van der Veen, Delfzijl
Ton Sleeking, Emmen
Birgit op de Laak, Horst aan de Maas
Diana van Damme Fassaert, Hulst
Paul Maasbommel, wKollumerland
Ben Plandsoen, Leek
Wilma Heesen, Lochem
Ruud Guyt, Sittard-Geleen
Houkje Rijpstra, Tytsjerksteradiel
Juliette Verbeek, Vaals

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 894, nr. 2

3