Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 016

Ziekenhuiszorg

Nr. 150

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 21 november 2018
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister voor Medische
Zorg over de brief van 15 november 2018 over antwoorden op aanvullende vragen commissie over de gestuurde brieven en antwoorden inzake
het faillissement van ziekenhuizen (Kamerstuk 31 016, nr. 146).
De vragen en opmerkingen zijn op 19 november aan de Minister voor
Medische Zorg voorgelegd. Bij brief van 20 november 2018 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

kst-31016-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

1

Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
1
De leden van de PVV-fractie lezen in antwoord op hun eerste vraag
waarom de Minister de sluiting van de spoedeisende hulp (SEH) in de
nacht in Lelystad niet heeft voorkomen dat, de leden citeren: «er risico’s
voor de patiëntveiligheid zouden zijn bij het ongewijzigd voortzetten van
de zorg binnen de IJsselmeerziekenhuizen. Daarom was het voor de korte
termijn niet verantwoord om de SEH 24/7 open te houden, en heeft het
ziekenhuis besloten de SEH met ingang van 5 november jl. ’s nachts te
sluiten in het perspectief van een mogelijk volledige sluiting van de SEH
op een later moment.» Om welke risico’s gaat het? Wat waren de
alternatieven voor het sluiten van de SEH in de nacht? Waarom heeft de
Minister niet alles op alles gezet om de SEH in de nacht open te houden
en de risico’s voor de patiëntveiligheid op te lossen?
2
In antwoord op de eerste vraag vragen de leden van de PVV-fractie de
Minister om precies aan te geven waardoor de patiëntveiligheid bij de
IJsselmeerziekenhuizen in gevaar komt indien de SEH wordt voortgezet?
Over welke risico’s heeft de Minister het? Waarom kunnen die risico’s niet
met die € 4,4 miljoen beschikbaarheidsbijdrage afgedekt worden?
3
In antwoord op de tweede vraag van de leden van de PVV-fractie, waarom
de Minister de benodigde SEH-artsen en verpleegkundigen voor de
spoedeisende hulp in Lelystad niet zelf aangenomen heeft op rekening
van het ministerie, schrijft de Minister dat hij in zijn, de leden citeren:
«brieven van 2, 7 en 14 november jl. heb ik aangegeven waarom er – voor
de korte termijn – overgegaan moest worden tot een afschaling van de
SEH en poliklinische zorg in Lelystad. De afschaling was ingegeven om
risico’s voor de patiëntveiligheid te voorkomen. Goede en veilige zorg
voor patiënten staat voor mij voorop.» Begrijpt de Minister dat genoemde
leden hiernaar blijven vragen als het «waarom» van de Minister bestaat
uit ambtelijke standaardzinnen zoals «risico’s voor de patiëntveiligheid»
en «goede en veilige zorg voor patiënten staat voor mij voorop», zonder
dat de Minister op de inhoud ingaat en uitlegt waarom de SEH daadwerkelijk in de nacht dicht is?
Antwoord 1, 2 en 3
Zoals ik in het antwoord op de eerdere vraag (1) van de PVV heb
aangegeven zijn de risico’s voor de patiëntveiligheid van het ongewijzigd
voortzetten van de zorg binnen de IJsselmeerziekenhuizen onder meer
aangegeven door de medische staf. Deze risico’s worden veroorzaakt
doordat niet 24/7 kan worden voldaan aan de benodigde bemensing van
zowel de SEH als de achterliggende voorzieningen en expertise die een
ziekenhuis nodig heeft om een volwaardige SEH 24/7 verantwoord open
te houden. Omdat hier op korte termijn geen oplossing voor is, was
sluiting gedurende de nacht de meest verantwoorde oplossing vanuit het
perspectief van patiëntveiligheid. Juist het open houden van de SEH zou
een risico voor de patiëntveiligheid met zich meebrengen. Het tekort aan
gekwalificeerde medewerkers is niet op korte termijn met extra geld op te
lossen.
4
In antwoord op de derde vraag van de leden van de PVV-fractie, waarom
de Minister de inwoners van Flevoland in gevaar gebracht heeft door toe
te staan dat de spoedeisende hulp ’s nachts gesloten is, schrijft hij, de
leden citeren: «Zie mijn antwoord op vraag 1 van de PVV-fractie.» Kan de
Minister de leden van de PVV-fractie uitleggen op welke wijze het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

2

antwoord van de Minister op de eerste vraag een antwoord is op vraag
drie? Kan de Minister alstublieft vraag drie nogmaals beantwoorden en
dan ingaan op de vraag die de genoemde leden stelden?
In mijn antwoord heb ik aangegeven dat het om redenen van patiëntveiligheid nodig was de SEH niet langer ’s nachts open te houden, het
openhouden zou de patiëntveiligheid in gevaar hebben gebracht. Zonder
een in de nacht geopende SEH in Lelystad is overigens de bereikbaarheid
van SEH-zorg binnen de daarvoor geldende norm van 45 minuten nog
steeds gegarandeerd in de ziekenhuizen in de regio (Almere, Sneek,
Heerenveen, Zwolle en Harderwijk).
5
In antwoord op vierde en vijfde vraag van de leden van de PVV-fractie
over of de Minister de mening deelt dat het maximum van de aanrijtijd
voor ambulances van 45 minuten nooit de standaard mag worden, schrijft
de Minister, de leden citeren: «Dit is nadrukkelijk een maximumnorm die
toeziet op de spreiding van acute ziekenhuiszorg en geen «standaard»
waarop wordt aangestuurd. De 45-minutennorm is geen prestatienorm
voor ambulances; voor ambulances geldt de norm dat zij binnen een regio
in 95% van de spoedritten (A1) binnen 15 minuten na melding ter plaatste
moeten zijn». Dit is toch niet waar te maken als in de regio Flevoland maar
liefst vier ziekenhuislocaties failliet zijn?
De genoemde prestatienorm van ambulances ziet toe op de maximale
aanrijdtijd van de ambulance naar de patiënt. Deze aanrijdtijd is feitelijk
onafhankelijk van de aanwezige ziekenhuislocaties in die regio. Wel is
relevant dat een patiënt binnen 45 minuten per ambulance bij een SEH of
afdeling acute verloskunde moet kunnen zijn. Inwoners van Flevoland die
acute zorg nodig hebben en niet in Lelystad kunnen worden geholpen
kunnen binnen deze norm, afhankelijk van waar zij precies wonen, bij de
SEH’s en afdelingen acute verloskunde van de ziekenhuizen in Almere,
Sneek, Heerenveen, Zwolle en Harderwijk terecht.
6
Is in het kader van de huidige gebeurtenissen het laten vervallen van de
beschikbaarheidsbijdrage in 2016 voor de IJsselmeerziekenhuizen een
juiste beslissing geweest? Moet het rijtijdenmodel en de meting voor de
beschikbaarheidsbijdrage niet opnieuw bekeken worden?
Sinds 2013 is de locatie Lelystad van de IJsselmeerziekenhuizen niet meer
gevoelig voor de zogenaamde »45 minutennorm». In 2014 en 2015
ontving het ziekenhuis nog een beschikbaarheidbijdrage op basis van een
overgangsregeling en afbouwregeling, maar dat is sinds 2016 niet meer
het geval. Daarom komt het ziekenhuis sinds 2016 niet meer in
aanmerking voor een beschikbaarheidbijdrage voor de SEH en afdeling
acute verloskunde. De reden dat het ziekenhuis sinds 2013 niet meer
«gevoelig» is, is dat het rijtijdenmodel dat het RIVM hanteert om te
bepalen welke ziekenhuizen «gevoelig» zijn, in 2013 is aangepast. In plaats
van rijtijden uit een paar regio’s zijn voor het model uit 2013 rijtijden uit
het hele land gebruikt, waardoor het model de werkelijkheid beter
benadert. Het rijtijdenmodel wordt eens in de (tegenwoordig) vier jaar
aangepast, de laatste aanpassing heeft begin 2016 plaatsgevonden.
Hoewel het ziekenhuis in Lelystad niet gevoelig is voor de bereikbaarheid
binnen 45 minuten per ambulance, heb ik aangegeven toch financieel (via
een beschikbaarheidbijdrage) te willen bijdragen om vormen van acute
zorg (SEH en acute verloskunde) in Lelystad en omgeving te behouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

3

7
In antwoord op de zesde vraag van de leden van de PVV-fractie over of de
Minister bekend is met de «Verklaring Actiegroep artsen en verloskundigen: toekomst Lelystad zonder acute zorg onverantwoord» waarin
deskundigen aangeven dat acute zorg in Lelystad onmisbaar is, vroegen
genoemde leden naar de reactie van de Minister op de in de verklaring
opgenomen punten. Waarom geeft de Minister geen reactie op de in de
verklaring afzonderlijk opgenomen punten? Kan de Minister alstublieft op
de inhoud ingaan en dat wel doen?
In de verklaring staat dat acute zorg in Lelystad onmisbaar is en in dat
kader wordt een beroep op de zorgverzekeraars en op mij gedaan. Zoals ik
de Tweede Kamer eerder heb bericht (Kamerstuk 31 016, nrs. 134 en 140)
heb ik met de biedende partijen gesproken over mijn ambitie om ook
vormen van acute zorg (SEH en acute verloskunde) in Lelystad en
omgeving te behouden. Daarbij heb ik tevens aangegeven bereid te zijn
om daar zo nodig ook financieel aan bij te dragen in de vorm van een
zogenoemde beschikbaarheidbijdrage. Dit ondanks dat de huidige
regeling daar niet in voorziet. Dit draagt hopelijk bij aan een perspectief
op duurzame en toekomstbestendige zorg voor inwoners van Flevoland.
Wat de rol van de zorgverzekeraars betreft: zij zijn ervoor verantwoordelijk
dat er voor hun verzekerden tijdig voldoende, kwalitatief goede zorg
beschikbaar is, binnen de daarvoor geldende normen. Zoals ik u schreef
ziet de NZa daarop toe, en aarzelt de toezichthouder niet om in te grijpen
wanneer de NZa van oordeel is dat de zorgverzekeraars hun verantwoordelijkheid onvoldoende invullen.
8
Wat verstaat de Minister in het antwoord op de zesde vraag van de leden
van de PVV-fractie onder maximaal inspannen? Waar wordt dat door
bepaald en begrensd?
Ik heb mij de afgelopen periode maximaal ingespannen door met alle
betrokken partijen in overleg te gaan over de wijze waarop de basiszorg
en vormen van acute zorg in Lelystad en omgeving het best behouden
kan blijven. Dit betreft overleggen met de curatoren, de medische staf,
gemeenten, zorgverzekeraars en met bieders die hebben aangegeven
vormen van zorg in de Flevopolder te willen overnemen of voortzetten.
Daarbij heb ik ook steeds aangegeven zo nodig financieel bij te willen
springen als geld het knelpunt zou zijn om spoedeisende zorg in of nabij
Lelystad te behouden. Daarnaast hebben de IGJ en de NZa de afgelopen
periode zeer intensief contact onderhouden met de ziekenhuizen en de
zorgverzekeraars vanuit hun toezicht op de kwaliteit en veiligheid van zorg
respectievelijk de wijze waarop de zorgverzekeraars hun zorgplicht
vormgeven op korte en op langere termijn. Die continuïteit van kwalitatief
goede zorg bepaalt de randvoorwaarden voor mijn handelen. Maar
uiteindelijk is de wijze waarop die continuïteit van zorg wordt vormgegeven een verantwoordelijkheid van zorgaanbieders (op dit moment de
curatoren) en zorgverzekeraars.
9
In de brief van 14 november schreef de Minister dat, de leden citeren: «Tot
nader order, vooralsnog tot 6 december, blijft de SEH van de IJsselmeerziekenhuizen van 8.00 tot 20.00 uur geopend.» Waarom tot 6 december?
Wie heeft dat bepaald? Wat is er voor nodig om de SEH langer open te
houden?
MC Zuiderzee heeft tijdens een extra ROAZ-overleg op 8 november jl. (dat
was belegd om het afschalingsdocument van MC IJsselmeerziekenhuizen
te bespreken) aangegeven dat tot nader order, vooralsnog tot 6 december,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

4

de SEH van 8.00 tot 20.00 uur geopend is. Daar is bij vermeld dat dit te
maken heeft met onder andere een mogelijke doorstart.
10
Is ook in kaart gebracht (naar aanleiding van de zesde vraag van de leden
van de PVV-fractie) wat de gevolgen voor de patiëntveiligheid zijn indien
de SEH volledig gesloten wordt? Zo nee, waarom niet? Zo ja kan de
Minister daar inzicht in verschaffen?
Voor de bereikbaarheid van spoedeisende hulp hanteren is de wettelijk
vastgestelde norm van maximaal 45 minuten van toepassing. Bij een
eventuele sluiting van de SEH in Lelystad is de bereikbaarheid van
spoedeisende hulp voor inwoners in de regio binnen deze norm nog
steeds gewaarborgd.
11
In antwoord op de zevende vraag van de leden van de PVV-fractie, of het
bericht in het AD «Sluiten acute zorg kost mensenlevens» klopt en of de
Minister zich realiseerde dat hij hiervoor eindverantwoordelijk is en of hij
een uitgebreide uiteenzetting wilde geven waarom de in het artikel
genoemde internist ongelijk zou hebben en of de Minister zich realiseerde
dat hij wederom zijn eigen opvatting plaatst boven die van medisch
specialisten, antwoordde de Minister, de leden citeren: «Zie mijn
antwoord op vraag 6 van de PVV-fractie». De Minister snapt toch wel dat
hij in vraag zes helemaal geen antwoord geeft op de vragen in vraag
zeven? Wil de Minister de vragen in vraag zeven alstublieft alsnog
beantwoorden? In antwoord op vraag twee schreef de Minister dat hij de
mening van de zorgprofessionals uit het ziekenhuis zeer serieus neemt,
waarom plaatst de Minister dan zijn eigen opvatting boven die van de in
het stuk genoemde medisch specialisten? Kan de Minister alstublieft een
uitgebreide inhoudelijke uiteenzetting geven waarom de internist volgens
hem ongelijk heeft?
Zoals ik eerder aangegeven heb: goede en veilige zorg voor patiënten
staat voor mij voorop. Ik wil aangeven dat ik mijn opvatting geenszins
plaats boven die van medisch specialisten. Immers, de medische staf van
de IJsselmeerziekenhuizen, de curatoren en de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd (IGJ) hebben mij in mijn overleg met hen op 1 november jl. op
indringende wijze laten weten dat er risico’s voor de patiëntveiligheid
zouden zijn bij het ongewijzigd voortzetten van de zorg binnen de
IJsselmeerziekenhuizen. Daarom was het voor hen op de korte termijn
niet verantwoord om de SEH 24/7 open te houden, en heeft het ziekenhuis
besloten de SEH met ingang van 5 november jl. ’s nachts te sluiten in het
perspectief van een mogelijk volledige sluiting van de SEH op een later
moment.
Het is van belang dat er sprake is van goede en veilige zorg en continuïteit
van individuele patiëntenzorg, zodat patiënten die zorg nodig hebben,
deze zorg ook krijgen en behandelingen die zijn ingezet ook worden
doorgezet. Ook na een faillissement blijft de zorgaanbieder (vertegenwoordigd door de curator) verantwoordelijk voor goede en veilige zorg en
continuïteit van individuele patiëntenzorg. De IGJ ziet hierop toe. De IGJ
zal niet aarzelen in te grijpen wanneer zij van oordeel zijn dat voornoemde
partijen hun verantwoordelijkheid onvoldoende invullen.
12
In antwoord op de achtste vraag van de leden van de PVV-fractie over of
de Minister specifiek kan ingaan op de vier – in het artikel in het AD
«Sluiten acute zorg kost mensenlevens» genoemde – acute zorgvragen, te
weten een beroerte, een hartinfarct, een auto-ongeluk en een patiënte
verloskunde, en of de Minister de mening deelt dat bij sluiting van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

5

acute zorg in Lelystad op deze vier acute zorgvragen mensenlevens op het
spel staan, schrijft hij, de leden citeren: «In alle vier de genoemde
voorbeelden moeten patiënten kunnen rekenen op tijdig beschikbare,
goede en veilige zorg.» De Minister snapt toch wel dat deze ambtelijke
standaardzin geen antwoord is op de vraag die de leden van de
PVV-fractie stelden? Kan de Minister alstublieft de vraag inhoudelijk
beantwoorden? Staan bij sluiting van de acute zorg in Lelystad op deze
vier acute zorgvragen mensenlevens op het spel en zo ja, hoe lost de
Minister dit per direct op? Graag ontvangen de leden van de PVV-fractie
een inhoudelijk antwoord op elk van de vier acute zorgvragen.
Voor de bereikbaarheid van spoedeisende zorg (SEH en acute verloskunde) is wettelijk een bereikbaarheidsnorm van 45 minuten vastgelegd.
Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt naar verschillende zorgvragen.
Die bereikbaarheidsnorm komt niet in gevaar bij een eventuele gehele
sluiting van de SEH en bij de reeds doorgevoerde sluiting van acute
verloskunde in Lelystad. De bereikbaarheid van SEH-zorg en acute
verloskunde is binnen de daarvoor geldende norm van 45 minuten nog
steeds gegarandeerd in de ziekenhuizen in de regio (Almere, Sneek,
Heerenveen, Zwolle en Harderwijk).
13
In antwoord op de achtste vraag van de leden van de PVV-fractie heeft de
Minister het bij de IJsselmeerziekenhuizen over sluiting van de SEH
’s nachts in het perspectief van een mogelijk volledige sluiting, waarom
niet in het perspectief van een mogelijk volledige opening?
De gebruikte passage moet worden gezien in de context van de afschaling
van de zorg in het ziekenhuis in Lelystad, waarover ik in mijn brieven van
2, 7 en 14 november jongstleden heb geschreven. Zolang er geen
concrete doorstart van (delen van) het ziekenhuis is vastgelegd zullen de
curatoren de afbouw van het bestaande ziekenhuis, inclusief de spoedeisende hulp, moeten voorbereiden. Zodra er afspraken zijn gemaakt voor
de doorstart van (delen van) zorg in Lelystad en omgeving, zal ook het
perspectief op voortzetting van spoedeisende zorg in Lelystad helder zijn.
In een separate brief van heden informeer u hier nader over (Kamerstuk
31 016, nr. 149).
14
Waarom verandert de Minister in antwoord de twaalfde vraag van de
leden van de PVV-fractie de term «levensgevaarlijke situatie» in «levensbedreigende situatie»?
Ik heb dit niet bewust veranderd, ik ben aangesloten bij de terminologie
die MC Slotervaart zelf in het persbericht van 31 oktober gebruikte. Voor
mij zijn de termen «levensgevaarlijk» en «levensbedreigend» in deze
context niet wezenlijk verschillend.
15
In antwoord op vraag twee schrijft de Minister dat hij de mening van de
zorgprofessionals uit het ziekenhuis zeer serieus neemt. Waarom
schoffeert de Minister dan in antwoord op de twaalfde vraag van de leden
van de PVV-fractie, nadat hij de Kamer al onjuist informeerde tijdens het
debat, de bewuste specialist nogmaals, terwijl de specialist vanuit zijn
professie alle recht had te stellen dat twee patiënten als gevolg van de
abrupte sluiting in een levensgevaarlijke situatie waren gebracht, door als
antwoord te geven dat het MC Slotervaart deze conclusie heeft getrokken?
Ik baseer mij op de informatie die MC Slotervaart mij heeft verstrekt. Het
is niet mijn bedoeling daarmee iemand te schofferen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

6

16
In antwoord op de veertiende vraag van de leden van de PVV-fractie over
de chaotische situatie rondom patiënten MC Slotervaart met betrekking
tot de overdracht van grofweg 20.000 (!) patiënten naar andere ziekenhuizen, schuift de Minister de verantwoordelijkheid af op de zorgaanbieder, maar waar is de systeemverantwoordelijkheid van de Minister als
hij verantwoordelijk is voor een systeem waarin een verzekeraar zomaar
een ziekenhuis kan omduwen en patiënten letterlijk op straat komen te
staan? De Minister kan die chaos toch niet geheel afschuiven op de
zorgaanbieder?
In mijn antwoord van 15 november (Kamerstuk 31 016, nr. 146) heb ik
aangegeven dat een zorgaanbieder ook in geval van een faillissement
verantwoordelijk is voor een goede en veilige overdracht van patiënten,
dat dit proces in de eerste periode na het faillissement van MC Slotervaart
onvoldoende gestructureerd was en dat de IGJ de curatoren daarop heeft
aangesproken. In reactie hierop heb ik afspraken gemaakt met de
curatoren van het ziekenhuis, Zilveren Kruis, de gemeente Amsterdam, de
IGJ en de NZa over een meer gecontroleerde overdracht van patiënten
naar andere ziekenhuizen. Om de bestuurders en medische staf van het
MC Slotervaart daarbij te ondersteunen heb ik externe bestuurlijke en
inhoudelijke experts ingehuurd. In mijn brief van 13 november (Kamerstuk
31 016, nr. 143) heb ik geschetst welke afspraken ik met de bovengenoemde partijen heb gemaakt over de afbouw van de patiëntenzorg in de
komende weken. De essentie van die afspraken is dat de activiteiten van
MC Slotervaart worden voortgezet totdat de zorg volledig is overgedragen. Daarbij is de ambitie om deze periode zo kort mogelijk te houden,
maar ten minste totdat de laatste patiënt zijn definitieve onderkomen
heeft gevonden.
Ook op mijn systeemverantwoordelijkheid ben ik in mijn beantwoording
van 15 november ingegaan (Kamerstuk 31 016, nr. 146), om precies te zijn
in het antwoord op vraag 20 van de PVV-fractie. Daarbij heb ik tevens
aangegeven dat het huidige beleid rond continuïteit van zorg in 2011 is
neergelegd in de brief «Waarborgen voor continuïteit van zorg».1 Dit
beleid kon destijds rekenen op brede parlementaire steun. Nu doet de
vraag zich voor of het beleid nog passend is. Die vraag neem ik mee in het
onderzoek waarover ik u eind november nader informeer.
17
In antwoord op de veertiende vraag van de leden van de PVV-fractie
schrijft de Minister dat er in de eerste periode na het faillissement
inderdaad sprake geweest van een onvoldoende gestructureerd
overdrachtsproces. Bedoelt de Minister dat er geen chaotische situatie
meer is en dat de overdracht van 20.000 patiënten goed is verlopen? Kan
hij een inhoudelijk antwoord geven op de vraag waarop hij dat baseert?
Inmiddels hebben de curatoren in samenspraak met de zorgverzekeraars,
medische staf en omliggende ziekenhuizen afspraken gemaakt over de
overdracht van patiënten en patiëntendossiers en de wijze waarop dat
proces wordt ingericht. De IGJ is dagelijks in de ziekenhuizen aanwezig en
spreekt daarbij met de betrokkenen over de uitvoering van die afspraken.
De overdracht van patiënten is nog niet afgerond. Zie ook mijn separate
brief van heden (Kamerstuk 31 016, nr. 149).
18
In antwoord op de zestiende vraag van de leden van de PVV-fractie, of de
Minister bekend is met de e-mails van bariatrische patiënten waarin zij
1

Kamerstuk 32 620, nr. 10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

7

aangeven dat zij zich maar moesten melden bij het OLVG, maar dat het
OLVG deze patiënten weigert omdat zij niet bij hen in het voortraject
geweest zijn en dat bariatrische patiënten van buiten Amsterdam sowieso
in het OLVG geweigerd worden, schrijft de Minister, de leden citeren:
«Hierover is noch mij, noch de NZa, noch de IGJ iets bekend, maar ik roep
patiënten die hiermee geconfronteerd worden op om zich te melden bij
het Landelijk Meldpunt Zorg (088-1205020).» De Minister snapt toch wel
dat dit nog geen begin van een inhoudelijk antwoord is? Waar moeten
bariatrische patiënten naartoe? Waarom worden ze geweigerd door het
OLVG als ze daar niet in voortraject geweest zijn?
19
In antwoord op de zeventiende vraag van de leden van de PVV-fractie over
of de Minister zich realiseert dat bariatrische patiënten uit Dronten te
maken hebben met sluiting van Lelystad en Slotervaart, vervolgens
geweigerd worden bij het OLVG en daardoor naar Maastricht moeten
afreizen en over wat ze moeten doen als zij een darmhernia krijgen,
schrijft de Minister, de leden citeren: «Bij acute klachten moeten patiënten
zich melden bij de dichtstbijzijnde SEH. Bij niet-acute klachten kunnen zij
het beste contact opnemen met de behandelend arts of de huisarts voor
overleg.» Waarom heeft de Minister nog geen begin gemaakt met het
geven van een inhoudelijk antwoord op de vraag die bariatrische
patiënten uit Flevoland nogal zorgen baart, namelijk waarom moeten ze
helemaal naar Maastricht? De Minister snapt toch ook wel dat deze
mensen nogal bezorgd zijn?
Antwoord 18 en 19
Natuurlijk begrijp ik dat mensen bezorgd zijn. De curator van MC
Slotervaart is bezig om afspraken te maken met omringende ziekenhuizen
over de overname van afdelingen en de curator van MC IJsselmeerziekenhuizen is met partijen in gesprek over een doorstart. Daarmee moet er op
korte termijn duidelijkheid komen waar deze patiënten terecht kunnen. In
de tussentijd mag het niet zo zijn dat patiënten worden geweigerd door
andere ziekenhuizen. Ik roep patiënten die hiermee geconfronteerd
worden nogmaals op om zich te melden bij het Landelijk Meldpunt Zorg.
20
In antwoord op de twintigste vraag van de leden van de PVV-fractie, waar
de Minister schrijft over zijn wettelijke vangnetconstructie, was dit niet het
moment geweest om wel gebruik te maken van de wettelijke vangnetconstructie? Zo nee, wanneer treedt die constructie dan wel in werking?
De vangnetconstructie waarnaar de leden van de PVV verwijzen vindt zijn
wettelijke basis in de Wet Marktordening Gezondheidszorg (WMG) en
geldt alleen in situaties waarin de zorgverzekeraar zijn zorgplicht
aangaande cruciale zorg (in dit geval spoedeisende hulp en acute
verloskunde in «gevoelige» ziekenhuizen) niet meer kan waarmaken. In de
situatie van beide faillissementen is om twee redenen geen sprake van
een dergelijke situatie. Allereerst omdat de zorgverzekeraar zijn zorgplicht
in zijn algemeenheid en ten aanzien van cruciale zorg in het bijzonder kan
nakomen. Ten tweede omdat beide ziekenhuizen weliswaar een SEH
hadden, maar dat deze SEH’s niet gevoelig waren voor de
45-minutennorm en derhalve niet onder de gegeven definitie van
«cruciale zorg» vielen. Dat gold tevens voor de acute verloskunde in MC
IJsselmeerziekenhuizen.
21
In antwoord op de twintigste vraag van de leden van de PVV-fractie over
of de Minister uiteen kan zetten wat volgens de Minister precies zijn
ministeriële systeemverantwoordelijkheid is in de casus van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

8

faillissementen en of de Minister uiteen kan zetten wat volgens hem
precies zijn ministeriële systeemverantwoordelijkheid is in het huidige
systeem van ziekenhuiszorg, komt de Minister in zijn antwoord met uitleg
over de verantwoordelijkheden van zorgaanbieders, zorgverzekeraars, de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd (IGJ) en dat de rijksoverheid aanvullende regels heeft gesteld voor
het waarborgen van cruciale zorg; maar nergens gaat de Minister in op
zijn ministeriële systeemverantwoordelijkheid. Is de Minister niet heel erg
geschrokken dat hij zijn ministeriële systeemverantwoordelijkheid niet
onder woorden kan brengen? Is dit niet een ernstig geval van «De Nieuwe
Kleren van de Keizer»?
Het geschetste antwoord is precies wat de ministeriële systeemverantwoordelijkheid inhoudt en hoe deze is verwoord in de brief «Waarborgen
voor continuïteit van zorg» (Kamerstuk 32 620, nr. 10). Daarmee heeft de
Tweede Kamer in 2011 ingestemd. De ministeriële systeemverantwoordelijkheid strekt zich uit tot continuïteit van zorg en niet per se van zorgaanbieders. De NZa en IGJ – beide vallend onder mijn verantwoordelijkheid –
zien toe of respectievelijk de zorgverzekeraar en de zorgaanbieder hun
wettelijke verplichtingen nakomen. De vraag die zich naar aanleiding van
beide faillissementen opdringt is of de invulling van het huidige continuïteitsbeleid niet toe is aan revisie. Het beantwoorden van deze vraag wil ik
graag doen op basis van een grondig onafhankelijk onderzoek.
22
Wanneer kunnen de leden van de PVV-fractie de uiteenzetting verwachten
van de Minister van wat precies zijn ministeriële systeemverantwoordelijkheid is in de casus van deze faillissementen en wat volgens de Minister
precies zijn ministeriële systeemverantwoordelijkheid is in het huidige
systeem van ziekenhuiszorg?
Zie mijn antwoord op vraag 21 van de PVV-fractie.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
1
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de antwoorden
op de eerder gestelde aanvullende vragen over de gestuurde brieven en
antwoorden inzake het faillissement van ziekenhuizen. Deze leden hebben
hierover een enkele vraag. Herinnert de Minister zich dat hij in antwoord
op vraag dertien van de leden van de CDA-fractie heeft aangegeven alle
notities, mails etc. over de faillissementen wel beschikbaar te stellen aan
de onderzoekers, maar niet aan de Kamer? Is de Minister bekend met
artikel 68 van de Grondwet en de informatieplicht van de regering? Kan de
Minister de Kamer alsnog uiterlijk morgenavond alle relevante
documenten (mails, memo’s, nota’s, brieven en elke andere vorm van
documentatie) over de financiële problemen en de faillissementen van de
twee ziekenhuizen toesturen die van het afgelopen jaar (sinds 1 januari)
beschikbaar zijn bij het ministerie, de inspectie, het waarborgfonds, de
NZa en elders binnen de rijksoverheid?
Dit overzicht wordt voorbereid en beschikbaar gesteld aan de door mij in
te stellen onafhankelijke onderzoekscommissie. Mede gezien het grote
aantal documenten en de benodigde procedurele zorgvuldigheid, zoals
hiervoor aangegeven, is het feitelijk niet mogelijk uw Kamer binnen de
genoemde termijn de gevraagde documenten te verschaffen. Wanneer ik
documenten beschikbaar stel aan de onderzoekscommissie dan zal ik deze
tegelijkertijd uiteraard vertrouwelijk ter inzage leggen voor Uw kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

9

Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
1
Heeft het Zilveren Kruis naar de mening van de Minister op tijd vermeld
aan de NZa dat zij op afzienbare termijn niet aan hun zorgplicht zouden
kunnen voldoen?
Ik zal deze vraag betrekken bij het onderzoek waarover ik u eind november
informeer.
2
Heeft het Zilveren Kruis na 13 juli nog signalen afgegeven aan de NZa of
de IGJ over de levensvatbaarheid van het MC Slotervaart en de MC
IJsselmeerziekenhuizen?
Het eerste signaal van Zilveren Kruis aan de NZa dat de levensvatbaarheid
in het geding was, is op 18 oktober 2018 geweest. Daarvoor kwamen er
weliswaar berichten over de slechte financiële situatie, maar deze waren
volgens de zorgverzekeraar niet van dien aard dat er aanleiding was dat
het op korte termijn tot een faillissement zou leiden. In het contact tussen
Zilveren Kruis en de NZa is vervolgens gesproken over de vraag hoe de
continuïteit van zorg geborgd is en welke acties Zilveren Kruis onderneemt in het geval het zou leiden tot een surseance van betaling of
faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen en het Slotervaartziekenhuis.
3
Zijn er standaarden waaraan een continuïteitsplan dient te voldoen en is
dit gecheckt door de IGJ?
De continuïteitsplannen zoals door de IGJ dienen zijn bedoeld om
prospectief maatregelen te treffen om in geval van plotselinge afbouw
van zorg, continuïteit van individuele patiëntenzorg te garanderen. Er
bestaat geen standaard waaraan een continuïteitsplan moet voldoen.
De IGJ heeft de raden van bestuur van MC IJsselmeerziekenhuizen en MC
Slotervaart opdracht gegeven om continuïteitsplannen op te stellen. De
IGJ heeft op 4 oktober 2018 de eerste versies van de continuïteitsplannen
besproken met de raden van bestuur en daarbij aangegeven dat de
plannen verder uitgewerkt dienden te worden. Omdat al heel snel daarna
surseance van betaling en daarna faillissement werd aangevraagd zijn de
continuïteitsplannen niet verder uitgewerkt.
4
Hoe kan het dat in de door de IGJ opgevraagde continuïteitsplannen van
27 en 28 augustus bij het MC IJsselmeerziekenhuis wordt uitgegaan van
een snelle beëindiging van de zorgactiviteiten terwijl het bestuur van dit
ziekenhuis in deze periode in gesprekken met de IGJ blijft uitstralen
positief te zijn over de levensvatbaarheid van beide organisaties op de
lange termijn?
De IGJ heeft de raden van bestuur opdracht gegeven om continuïteitsplannen op te stellen voor het geval dat er onverhoopt sprake zou zijn van
plotselinge afbouw van zorg. Dit was dus een opdracht van de IGJ. In alle
communicatie met de IGJ zijn de beide raden van bestuur tot en met
12 oktober optimistisch geweest over de financiële situatie en de
gesprekken met de zorgverzekeraars.
5
Uit het gesprek van 4 oktober tussen de IGJ en de bestuurders van beide
ziekenhuizen zou niet zijn gebleken dat er sprake was van een acute

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

10

faillissementsdreiging. Was deze conclusie alleen gebaseerd op de
signalen die de IGJ ontving van deze bestuurders of zijn er andere partijen
die deze conclusie op enig moment voor 18 oktober hebben onderschreven?
Deze conclusie was gebaseerd op de informatie die de IGJ van de raden
van bestuur ontving. De IGJ heeft van de NZa, het WFZ of anderen geen
informatie ontvangen dat er sprake was van een acute faillissementsdreiging.
6
Hebben de NZa en/of de IGJ naar aanleiding van de opgestelde continuïteitsplannen van beide ziekenhuizen direct contact gehad met het Zilveren
Kruis voor 18 oktober?
De IGJ heeft de raden van bestuur tijdens het gesprek op 4 oktober
gewezen op hun verantwoordelijkheid om de continuïteitsplannen tijdig te
bespreken met betrokkenen, zoals de zorgverzekeraars. Op 18 oktober
2018 heeft de NZa telefonisch contact met Zilveren Kruis gehad. Daarin is
gevraagd aan Zilveren Kruis hoe de continuïteit van zorg geborgd was en
welke acties Zilveren Kruis ondernam in het geval het zou leiden tot een
surseance van betaling of faillissement. Eerder was er geen sprake van
een acute faillissementsdreiging die voor de IGJ of de NZa aanleiding
vormde om direct met de zorgverzekeraars contact op te nemen.
7
Klopt het dat er geen direct contact is geweest over de levensvatbaarheid
van de ziekenhuizen tussen het ministerie VWS en het Zilveren Kruis na
13 juli (het moment dat Zilveren Kruis nog contact heeft gehad met de
NZa) en voor 19 oktober? Zo nee, wanneer en waarover is er nog contact
geweest?
Het klopt dat er tussen 13 juli en 19 oktober geen direct contact is geweest
tussen het Ministerie van VWS en Zilveren Kruis over de levensvatbaarheid van beide ziekenhuizen.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
1
Kan precies worden weergegeven wat de gevolgen zijn qua reistijden naar
een ziekenhuis voor de verschillende dorpen en steden in Flevoland bij
sluiting van de IJsselmeerziekenhuizen? Kan daarbij specifiek worden
ingegaan op de afdelingen klinische verloskunde en de spoedeisende
hulp?
Ik beschik niet over die informatie. Wat voor mij leidend is, is de 45
minutennorm voor de spreiding van SEH’s en afdelingen voor acute
verloskunde. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
brengt jaarlijks op mijn verzoek een zogenaamde «gevoelige ziekenhuizenanalyse» uit. Daarin staat welke SEH’s en afdelingen voor acute
verloskunde niet mogen sluiten, omdat er daardoor meer mensen zouden
zijn die niet binnen 45 minuten na een spoedoproep bij een SEH dan wel
afdeling acute verloskunde zouden kunnen zijn. Het gaat daarbij om een
modelmatige berekening, niet alleen van de reistijd van de plaats waar
een patiënt zich bevindt naar een ziekenhuis, maar van de tijd vanaf het
moment dat iemand 112 belt totdat hij in het ziekenhuis zou kunnen zijn.
Uit de analyse van 2018 (bijlage bij Kamerstuk 29 247, nr. 260) blijkt dat de
locatie Lelystad van de IJsselmeerziekenhuizen niet «gevoelig» is voor de
45 minutennorm. Dat betekent dat de inwoners uit Flevoland ook bij het
sluiten van de SEH en afdeling acute verloskunde in Lelystad nog steeds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

11

binnen de normen bij een SEH of afdeling acute verloskunde kunnen
komen. Voor Urk heb ik, vanwege de geluiden uit die regio, een nadere
analyse laten doen. Daaruit blijkt dat inwoners van Urk, afhankelijk van
het postcodegebied waarin zij wonen, binnen 45 minuten in vijf dan wel
zes ziekenhuizen zouden kunnen zijn. Het dichtstbijzijnde ziekenhuis in
Heerenveen is binnen 39 respectievelijk 41 minuten na de melding per
ambulance te bereiken.
2
Graag ontvangen de leden van de SP-fractie alle documenten met
betrekking tot de overnamebiedingen, oftewel alle ontvangen voorstellen
ter overname van de IJsselmeerziekenhuizen en de beoordelingen van die
voorstellen.
Het betreft hier vertrouwelijke stukken die onderdeel uitmaken van het
proces rond de mogelijke doorstart van het ziekenhuis in Lelystad en de
locaties in de Noordoostpolder. Het openbaar maken van deze stukken
zou niet zonder instemming van de biedende partijen en de curator
kunnen. Daarbij ben ik van mening dat het ten principale aan de curator is
om de biedingen op hun merites te beoordelen. Het zou de kans op een
succesvolle overname geen goed doen als de overnamebesprekingen niet
meer in vertrouwelijkheid zouden kunnen plaatsvinden.
3
Kan de Minister aangeven waarom het voorstel van het St. Jansdal als
beste voorstel is beoordeeld? Wat maakte dit voorstel beter dan de andere
ontvangen voorstellen?
Op het moment van het schrijven van dit antwoord is nog niet bekend of
de besprekingen met St. Jansdal uiteindelijk succesvol worden afgerond.
Voor mij is van belang dat een overnamekandidaat voldoende solide is en
de mogelijkheid biedt tot behoud van een zo breed mogelijk zorgaanbod
in de regio. Die overwegingen heb ik ook aan de curator overgebracht. Ik
acht het niet in het belang van het overnameproces om uitspraken te doen
over de kwaliteit van de verschillende biedingen. Dat is primair aan de
curator.
4
Hebben de wensen van de patiëntenorganisaties en/of de regionale
bestuurders invloed gehad op de keuze voor een van de ingediende
voorstellen? Zo ja op welke wijze?
Gezien de snelheid waarmee in een overnameproces als dit moet worden
gehandeld, hebben de curatoren van IJsselmeerziekenhuizen weinig tijd
om uitgebreid te spreken met patiëntenorganisaties en regionale
bestuurders. De biedingen zijn door de curator op hun merites beoordeeld, waarbij meespeelt hoe robuust, realistisch en levensvatbaar een
bod is. Ik vind het belangrijk dat de definitieve overnamepartij de
patiëntenorganisaties en regionale bestuurders na de doorstart meeneemt
in het door ontwikkelen van het regionale zorgaanbod. Ik zal mij daar als
Minister sterk voor maken. In mijn beantwoording van 15 november
(Kamerstuk 31 016, nr. 146) heb ik toegezegd met de patiëntenorganisaties
in gesprek te zullen gaan over een vernieuwend integraal zorgplan voor
de regio.
5
Tijdens het debat van 31 oktober heeft de Minister gezegd: «Dat klinkt mij
nogal abstract in de oren maar die curator gaat er keuzes in maken en ik
zorg dat ik bij die keuzes betrokken blijf, want zorg in Lelystad moet
blijven, niet alleen de basiszorg maar ook de spoedeisende hulp en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

12

acute verloskunde. Daar is de actie op gericht van mijn kant, tot het eind
aan toe.» Deelt de Minister de mening dat dit iets anders is en verder gaat
dan «dat ik mij maximaal zal inzetten voor het behoud van basiszorg en
vormen van acute zorg in Lelystad en omgeving»?
Ik heb tijdens het debat van 31 oktober (Handelingen II 2018/19, nr. 17,
Debat over het faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen en Slotervaartziekenhuis) aangegeven dat ik me sterk maak voor behoud van een
zo breed mogelijk zorgaanbod in de provincie Flevoland. Het liefst met
behoud van spoedeisende hulp en acute verloskunde. In mijn brief van
14 november jl. (Kamerstuk 31 016, nr. 145) heb ik u geïnformeerd over
mijn bereidheid om daar zo nodig ook financieel aan bij te dragen in de
vorm van een zogenoemde beschikbaarheidsbijdrage en deze voor dit
doeleinde ook te verruimen. Deze bereidheid wordt door de curator
betrokken bij de besprekingen ten behoeve van een doorstart. Het is aan
de curator om in overleg met de overnemende partij te bezien of en in
welke vorm spoedeisende hulp en acute verloskunde realiseerbaar zijn.
Door veelvuldig met partijen te spreken en met mijn bereidheid om de
beschikbaarheidsbijdrage te verruimen zet ik mij maximaal in.
6
Kan de Minister een overzicht sturen van de aan het Waarborgfonds voor
de Zorgsector deelnemende ziekenhuizen en kan daarbij aangegeven
worden welke ziekenhuizen niet meedoen? Wat zijn de redenen voor
ziekenhuizen om niet mee te doen aan het Waarborgfonds?
In bijlage 1 treft u een overzicht van de 61 ziekenhuizen die lid zijn van het
WFZ. Het WFZ houdt geen overzicht bij van de ziekenhuizen die niet lid
zijn. Ik heb geen inzicht in de motieven waarom deze ziekenhuizen geen
lid zijn.
7
Wat hield de stand still in die was afgesproken met zorgverzekeraar
Zilveren Kruis?
De stand still hield in dat zorgverzekeraars de ziekenhuizen aanvullend
bevoorschotten en openstaande vorderingen niet verrekenden. Aan deze
standstill hadden zorgverzekeraars, aandeelhouders en banken
voorwaarden verbonden. Ik zal dit onderwerp verder betrekken bij het
onderzoek waarover ik u eind november nader informeer.
8
Waarom bleef de bestuurder in gesprekken met de IGJ positief, terwijl in
continuïteitsplannen acute sluiting al het meest waarschijnlijke scenario
leek?
Zie mijn antwoord op vraag 4 van de GroenLinks-fractie.
9
Waarom verwierp Zilveren Kruis het herstelplan op 22 oktober 2018?
Van Zilveren Kruis heb ik vernomen dat de zorgverzekeraars de schetsen
en ideeën van het plan hebben verworpen omdat deze onvoldoende
concreet en toekomstbestendig waren. Daarbij muteerde de liquiditeitsprognose volgens hen meerdere malen per week.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

13

Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
1
Wat is het oordeel van de Minister, of dat van de NZa, over hoe de
zorgplicht door de verzekeraar en overheid is nagekomen rond het
faillissement (zie het antwoord op vraag zes van de leden van de
PVV-fractie)?
Zie mijn antwoord op vraag 1 van de GroenLinks-fractie.
2
Hoe ziet de Minister erop toe dat bestuurders van zorginstellingen bij
besluitvorming hun maatschappelijke doelstelling voorop stellen? En hoe
verhoudt zich dat volgens de Minister tot de situatie rond het faillissement
van de ziekenhuizen (zie de antwoorden op vraag dertien van de leden
van de PVV-fractie)?
Op 13 januari 2016 heeft de toenmalige Minister van VWS het beleidskader «Goede zorg vraagt om goed bestuur» aan uw Kamer gestuurd
(Kamerstuk 32 012, nr. 35). Hierin staat wat de samenleving mag
verwachten van bestuurders van zorginstellingen als het gaat om het
behartigen van de publieke en private belangen van een zorginstelling. De
IGJ en de NZa hebben dit beleidskader uitgewerkt in het kader Toezicht op
goed bestuur. Goed bestuur is in toenemende mate een aandachtspunt in
het toezicht van de IGJ en de NZa op zorginstellingen. Ik vind het nog te
vroeg om conclusies te formuleren over het handelen van de bestuurders
van de ziekenhuizen.
3
Wat was de rol van de Raad van Commissarissen van de IJsselmeerziekenhuizen rond het faillissement van de ziekenhuizen (zie de antwoorden
op de vragen vier, acht en negen van de leden van de CDA-fractie)?
Dit zal moeten blijken uit het onderzoek van de curatoren.
4
Heeft de Minister na 18 oktober veelvuldig persoonlijk overleg gehad? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, op welke momenten en met wie (zie de
antwoorden op de vragen vier, acht en negen van de leden van de
CDA-fractie)?
Ja, vanaf 18 oktober heb ik veelvuldig overleg gevoerd met betrokken
partijen. Vanaf die datum heb ik zeer frequent overleg met de curatoren en
bestuurders van beide ziekenhuizen, zorgverzekeraar Zilveren Kruis, de
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Nederlandse Zorgautoriteit, de
colleges van Amsterdam, Lelystad, Dronten, Emmeloord/Noordoostpolder
en Urk en de commissaris van de Koning in Flevoland. Tevens ben ik op
bezoek in Urk, bij MC IJsselmeerziekenhuizen en bij MC Slotervaart.
5
In verschillende media (waaronder De Stentor op 26 september 2018)
wordt eind september al in het openbaar gesproken door de IGJ over dat
de kwaliteit en veiligheid van zorg in gevaar zou komen door de bestuurlijke en organisatorische onrust. Wat heeft de inspectie in de periode van
het verscherpte toezicht concreet gedaan om dit te voorkomen?
De IGJ heeft verscherpt toezicht ingesteld bij MC IJsselmeerziekenhuizen
om te voorkomen dat goede zorg, met name de voortgang op noodzakelijke verbetermaatregelen, in het geding zou komen door de bestuurlijke
onrust in het ziekenhuis. In de aanloop naar het instellen van verscherpt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

14

toezicht heeft de IGJ diverse gesprekken gevoerd met de raad van bestuur
en raad van commissarissen over de ontstane situatie en de wijze waarop
de raad van bestuur haar verantwoordelijkheid voor goede zorg invulde.
De IGJ heeft zich schriftelijk laten informeren over de voortgang ten
aanzien van het eigen transitieplan van het ziekenhuis en de financiële
situatie. Daarnaast heeft de IGJ op 15 augustus en 23 september 2018
inspectiebezoeken uitgevoerd en gesprekken gevoerd met medisch
specialisten en andere medewerkers van het ziekenhuis.
6
Vindt de Minister het normaal dat de IGJ een aanwijzing geeft en pas
maanden later bekijkt of er sprake van verbetering is? Hoe lang kan een
voor patiënten onveilige situatie voortduren in een ziekenhuis in
Nederland (zie het antwoord op vraag vijftien van de leden van de
PvdA-fractie)?
De wijze waarop de IGJ toezicht houdt op het opvolgen van een
aanwijzing volgt uit het doel van de maatregel zoals in de wet is
opgenomen. Een aanwijzing op grond van de Wkkgz houdt de verplichting
om binnen een bepaalde termijn te voldoen aan door de IGJ gestelde
voorwaarden. De zorginstelling moet dus een bepaalde periode
voldoende resultaten boeken. Dat de IGJ een aanwijzing oplegt en deze na
een half jaar opheft, wil niet zeggen dat zij in de tussenliggende periode
niet toetst of eraan is voldaan. De inspectie toetst tussendoor meermaals
de voortgang van verbetermaatregelen. Mocht deze achterblijven en
mocht er sprake zijn van een acuut onveilige situatie, dan grijpt de IGJ in
met bijvoorbeeld een bevel of een last of dwangsom.
Wanneer het treffen van maatregelen geen uitstel verdraagt omdat de
veiligheid van patiënten in het geding is, geeft de IGJ geen aanwijzing
maar een bevel. Een bevel houdt in dat de onveilige situatie direct moet
worden weggenomen.
7
Is bij de Minister bekend waarom verzekeraar Zilveren Kruis pas op
22 oktober 2018 heeft laten weten het plan over financiering van de
ziekenhuizen te verwerpen?
De Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van MC Slotervaart en
MC IJsselmeerziekenhuizen hebben per medio september een transitieteam aangesteld voor de uitwerking van een toekomstbestendige
strategie per ziekenhuis. Zilveren Kruis heeft mij laten weten dat zij en de
andere zorgverzekeraars de plannen niet hebben kunnen accommoderen,
omdat deze onvoldoende concreet en toekomstbestendig waren. Ik zal uw
vraag verder betrekken bij het onderzoek waarover ik u eind november
nader informeer.
8
Is er op enig moment sprake geweest van de mogelijkheid van een
gecontroleerd faillissement met financiële bijdrage van de overheid en
Zilveren Kruis? Zo ja, op welke momenten en waarom is daar niet voor
gekozen? Zo nee, waarom niet?
Een financiële bijdrage vanuit de overheid is in aanloop naar het
faillissement niet aan de orde geweest. Steun vanuit de overheid is op
basis van de huidige regels alleen mogelijk als zorgverzekeraars hun
zorgplicht ten aanzien van cruciale zorg uit overmacht niet kunnen
nakomen. Daar is gedurende het proces geen sprake van geweest. Zie ook
mijn beantwoording van 15 november (Kamerstuk 31 016, nr. 146). Dit
beleid is in 2011 neergelegd in de brief «Waarborgen voor continuïteit van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

15

zorg» (Kamerstuk 32 620, nr. 10). De gang van zaken rond de faillissementen van MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen roept de vraag
op of dit beleid nog passend is. Die vraag neem ik mee in het onderzoek
waarover ik u eind november nader informeer. In dat onderzoek neem ik
ook de vraag mee hoe de zorgverzekeraar zijn rol heeft opgepakt.
9
Waarom is er gebruik gemaakt van borg van het WFZ bij de IJsselmeerziekenhuizen?
Een garantie van het WFZ resulteert in lagere rentes op bancaire leningen.
Over het algemeen is dat de belangrijkste reden voor ziekenhuizen om
deel te nemen aan het WFZ. Of dit specifiek voor MC IJsselmeerziekenhuizen indertijd ook de reden was voor het aanvragen van een
WFZ-garantie weet ik niet. Ieder ziekenhuis maakt daarin een eigenstandige afweging.
10
Op 11 juli 2018 valt voor het eerst het woord faillissement al, waarom is
destijds nog niet opgeschaald en zijn scenario’s gemaakt op het ministerie
(zie het antwoord op de vierde vraag van de leden van de PvdA-fractie)?
11
Op 11 juli 2018 wordt voor het eerst al gesproken over een mogelijk
faillissement, waarom heeft de Minister toen niet direct de regie genomen
(zie het antwoord op de vierde vraag van de leden van de PvdA-fractie)?
Antwoord 10 en 11
Het klopt dat er al langer zorgen waren rondom de financiële situatie van
beide ziekenhuizen. Zie ook mijn beantwoording van 15 november
(Kamerstuk 31 016, nr. 146). Tegelijkertijd bleef er altijd perspectief op een
oplossing. De IGJ, NZa en het WFZ hadden alle de indruk dat een acuut en
ongecontroleerd faillissement voorkomen zou kunnen worden. Dat beeld
werd ook gevoed door de bank die meer tijd gaf voor het terugbetaling
van een lening en de verzekeraars die lucht gaven door het opschorten
van terugbetaling van voorschotten. De snelheid tussen het besluit van
Zilveren Kruis om niet mee te werken aan een herstel- dan wel afbouwplannen, de aanvraag van surseance én het daadwerkelijk faillissement,
heeft mij verrast. Ik had de overtuiging dat er meer tijd zou zijn voor de
ziekenhuizen, verzekeraars en de bewindvoerder om te komen tot een
gefaseerde en zorgvuldige afwikkeling of eventueel een snelle doorstart
van de ziekenhuiszorg. Om die reden heb ik uw Kamer eerder toegezegd
dat ik een extern en onafhankelijk onderzoek zal starten naar de gang van
zaken in aanloop naar de faillissementen en daarna. Daaruit zal moeten
blijken hoe we in de toekomst beter voorbereid kunnen zijn op een
dreigend faillissement en eerder maatregelen kunnen treffen voor een
zorgvuldig overdracht van patiënten en personeel.
12
Onder wiens verantwoordelijkheid valt de naleving van de governancecode en waarom is deze niet nageleefd (zie het antwoord op vraag 32
van de leden van de PvdA-fractie)?
Naleving van de governancecode zorg is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur en de raad van toezicht. Indien
deze interne verantwoordelijkheid niet wordt genomen, dan kan een
belanghebbende (bijvoorbeeld de ondernemingsraad of de cliëntenraad)
dit voorleggen aan de Governancecommissie Gezondheidszorg. Een
uitspraak van de Governancecommissie dat de code niet goed is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

16

toegepast, kan er in het uiterste geval toe leiden dat de zorgorganisatie
wordt geroyeerd als lid van haar brancheorganisatie.
De IGJ en NZa gebruiken de bepalingen uit de governancecode daarnaast
als veldnorm bij hun toezicht op goed bestuur in de zorg. Dat betekent dat
de code wordt gebruikt als onderbouwing bij de handhaving op overtredingen van de Wet Kwaliteit Klachten en Geschillen Zorg (Wkkgz) en de
Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi).
Of de code in deze specifieke situatie correct is nageleefd zal moeten
blijken uit het onderzoek van de curator naar de oorzaken achter het
faillissement en het onderzoek van de IGJ en NZa naar de financiële
constructies die rond beide ziekenhuizen zijn gebruikt.
13
Is de Minister bereid bij het onderzoek de vraag te betrekken in hoeverre
zijn eigen rol van invloed is geweest op de afloop van de zwakke
financiële situatie van de ziekenhuizen? Had eerder ingrijpen van de
Minister faillissement kunnen voorkomen; had eerder ingrijpen van de
Minister kunnen zorgen voor een meer geleidelijke afbouw die voor
patiënten en personeel beter was geweest? Wat had de Minister,
theoretisch, eerder kúnnen doen?
Ja, dit wordt onderdeel van het onderzoek.
14
Waarom stelt de Minister in antwoord op de derde en vierde vraag van de
leden van de PvdA-fractie dat het niet klopt dat de Minister al vóór
30 augustus op de hoogte was dat een faillissement van de ziekenhuizen
mogelijk was, terwijl hij in antwoord op de negende vraag van de leden
van de CDA-fractie, waarnaar hij telkens verwijst, schrijft: «De IGJ
informeert mij op 31 juli over haar voornemen om MC IJsselmeerziekenhuizen onder verscherpt toezicht te stellen. Aanleiding hiervoor waren
zorgen bij de IGJ over a) de wijze waarop de raad van bestuur stuurt op
het functioneren van professionals, b) de besturing van de organisatie na
majeure wisselingen in de raad van bestuur en raad van commissarissen
en c) signalen uit de media en van de raad van commissarissen dat de
financiële situatie van het ziekenhuis dusdanig verzwakt is, dat er
aanvullende maatregelen van de raad van bestuur nodig zijn. Op
7 augustus laat de IGJ mij weten dat het verscherpt toezicht op MC
IJsselmeerziekenhuizen wordt doorgezet.» De Minister beschikte dan toch
vóór 30 augustus over signalen dat de financiële situatie dusdanig
verzwakt was dat er maatregelen nodig waren? Wat heeft de Minister naar
aanleiding van deze informatie die hij op 31 juli ontving precies gedaan?
Is de Minister er op dat moment vanuit gegaan dat hij niets hoefde te
doen omdat de raad van bestuur, die het zover had laten komen, het wel
zou oplossen? Zo ja, vindt de Minister dat achteraf bezien een juiste
houding?
De zorgelijke situatie bij beide ziekenhuizen was al langer bekend. Zoals
blijkt uit de bovengenoemde passage was dat ook één van de redenen
voor de IGJ om de MC IJsselmeerziekenhuizen onder verscherpt toezicht
te stellen. Dat een (gecontroleerd) faillissement tot de mogelijkheden
behoorde werd mij voor het eerst gemeld in de VWS-nota van 30 augustus na een signaal van het WFZ. Ook in de periode hierna bleef er
perspectief op een oplossing. Zie ook mijn antwoord op de vragen 10 & 11
van de PvdA-fractie. Ik stel wel vast dat ik met de uitkomst van de
ontwikkelingen niet tevreden ben en dat ik het met de kennis van nu
anders had gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

17

15
Waarom kan de Minister niet garanderen dat een eventuele overnemende
partij geen zorg of diensten inkoopt via constructies waarbij de
voormalige eigenaren van het Slotervaartziekenhuis of de IJsselmeerziekenhuizen betrokken zijn (zie het antwoord op vraag 37 van de leden van
de PvdA-fractie)?
Een ziekenhuis kan afspraken maken om zorgen of diensten in te kopen bij
derde partijen. Het gaat daarbij om privaatrechtelijke afspraken, waarin ik
geen partij ben. Ik kan niet garanderen dat een overnemende partij op
geen enkel moment in de toekomst zaken zal doen met een partij waarbij
de voormalige eigenaren van MC Slotervaart of MC IJsselmeerziekenhuizen betrokken zijn.
16
Is de Minister bereid deze vragen te beantwoorden voor aanvang van het
Algemeen Overleg Medische Zorg van 21 november 2018?
Ja, daartoe ben ik bereid.
Vragen en opmerkingen van de 50PLUS-fractie
1
Wat is de huidige stand van zaken van de geriatrische afdeling en andere
gespecialiseerde afdelingen van het Slotervaartziekenhuis en de
IJsselmeerziekenhuizen?
De curator van MC Slotervaart is bezig om afspraken te maken met
omringende ziekenhuizen over de overname van de gespecialiseerde
afdelingen. Van de geriatrische afdeling is inmiddels bekend dat deze
overgaat naar het Onze Lieve Gasthuis (OLVG). De curator van MC
IJsselmeerziekenhuizen is met partijen in gesprek over een doorstart. Wat
dit betekent voor de gespecialiseerde afdelingen van het ziekenhuis zal de
komende periode blijken.
2
Wanneer kan de Kamer resultaten verwachten van het aangekondigde
onafhankelijk onderzoek? Heeft de Kamer inspraak bij de samenstelling
van het team?
Ik informeer uw Kamer hier eind november nader over.
3
Mogen de leden van de 50PLUS-fractie in het onafhankelijk onderzoek
rekenen op een heldere paragraaf over de rol van het aantal ingehuurd
personeel?
Ja, daar mogen de leden van de 50PLUS-fractie op rekenen.
4
De Minister zegt niet te beschikken over een overzicht van personeelskosten (per beroepsgroep). Kan de Minister een dergelijk overzicht alsnog
aanleveren of opnemen in zijn onderzoek? Zo nee, kan de Minister
toelichten waarom niet?
Dit is bedrijfsinformatie van de ziekenhuizen, waarover ik niet beschik.
Zoals ik ook in antwoord op vraag 3 van de 50PLUS-fractie heb aangegeven, zal ik in het onafhankelijke onderzoek de vraag betrekken welke rol
het aandeel extern ingehuurd personeel heeft gespeeld bij de
faillissementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

18

5
Bij hoeveel ziekenhuizen in Nederland is er sprake van het te laat indienen
van de jaarrekening, gedurende de laatste vijf jaar? Hoe wordt hier tegen
opgetreden? Op welke wijze kan de Minister ziekenhuizen verplichten de
jaarrekening op tijd in te leveren en dit ook handhaven?
Alle WTZi-toegelaten instellingen, waaronder ziekenhuizen, zijn verplicht
voor 1 juni de Jaarverantwoording Zorg aan te leveren over het
voorgaande jaar. Na 1 juni controleert de IGJ wie nog niet voldaan
hebben. Indien een jaarrekening niet tijdig wordt gedeponeerd kan de IGJ
een last onder dwangsom opleggen. Voor de rapportagejaren 2015, 2016
en 2017 was sprake van een handhavingstraject tegen respectievelijk drie,
zes en zeven ziekenhuizen. Een antwoord dat ook betrekking heeft op
eerdere rapportagejaren kan ik u helaas niet verstrekken.
6
Vindt de Minister de huidige regelgeving en beschikbare sancties inzake
de handhaving van het tijdig aanleveren van jaarrekeningen voldoende
(zie het antwoord op vraag 29 van de leden van de PvdA-fractie)?
Onder de Wet toelating Zorginstellingen heeft de IGJ uitsluitend de
mogelijkheid om een last onder bestuursdwang/dwangsom op te leggen.
Een last onder dwangsom is een herstelsanctie die bewerkstelligt dat de
instelling alsnog aan de plicht voldoet. Met het wetsvoorstel Aanpassingswet Wet toetreding zorgaanbieders, dat bij uw Kamer ligt (Kamerstuk
34 768), worden enkele financieel getinte toezichtstaken van de IGJ,
waaronder het toezicht op de jaarverantwoording overgeheveld naar de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Daarmee worden de toezichttaken meer
in lijn gebracht met de kernexpertises van beide toezichthouders. Na
inwerkingtreding van de AWtza kan de NZa op grond van de Wet
marktordening gezondheidszorg, naast een last onder bestuursdwang/
dwangsom, ook een aanwijzing geven en een boete opleggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

19

Bijlage 1:

Overzicht deelnemende ziekenhuizen WFZ
Stichting Rivas Zorggroep
Stichting Máxima Medisch Centrum
Stichting Amphia
Stichting Tergooi
Stichting Kempenhaeghe
Stichting BovenIJ Ziekenhuis
Stichting Treant Zorggroep
Stichting Bravis ziekenhuis
Stichting HagaZiekenhuis
Stichting Wilhelmina Ziekenhuis Assen
Stichting Saxenburgh Groep
Stichting Sint Maartenskliniek
Stichting Flevoziekenhuis
Stichting Noordwest Ziekenhuisgroep
Stichting ZorgSaam Zorggroep Zeeuws-Vlaanderen
Stichting Oogziekenhuis Rotterdam
Stichting Reinier de Graaf Groep
Stichting Ziekenhuizen West-Friesland en Waterland
Stichting Algemeen Christelijk Ziekenhuis Groningen
Stichting Elkerliek Ziekenhuis
Stichting Nijmeegs Interconfessioneel ziekenhuis Canisius-Wilhelmina
Stichting Haaglanden Medisch Centrum
Stichting Zorgpartners Friesland
Tjongerschans B.V.
Stichting Gelre Ziekenhuizen
Stichting Medisch Spectrum Twente
Stichting Isala Klinieken
Stichting Het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis
Stichting Jeroen Bosch Ziekenhuis
Stichting Viecuri, Medisch Centrum voor Noord-Limburg
Bernhoven B.V.
Stichting Spaarne Gasthuis
Admiraal de Ruyter Ziekenhuis B.V.
Stichting Deventer Ziekenhuis
Stichting Alrijne Zorggroep
Stichting Ziekenhuisvoorzieningen Oost-Achterhoek
Stichting Zuyderland Medisch Centrum
Stichting Het Nederlands Kanker Instituut-Antoni van Leeuwenhoek
Ziekenhuis
Rode Kruis Ziekenhuis B.V.
Stichting Protestants Christelijk Ziekenhuis Ikazia
Stichting Sint Franciscus Vlietland Groep
Stichting Groene Hart Ziekenhuis
Stichting Sint Antonius Ziekenhuis
Stichting Christelijk Algemeen Ziekenhuis Noordwest-Veluwe
Stichting Antonius Ziekenhuis
Stichting IJsselland Ziekenhuis
Stichting Slingeland Ziekenhuis
Stichting Epilepsie Instellingen Nederland
Stichting Ziekenhuis «Nij Smellinghe»
Stichting Catharina Ziekenhuis
Stichting St. Anna Zorggroep
Stichting Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis
Stichting Interconfessionele Stichting Gezondheidszorg Rivierenland
Stichting Rijnstate
Stichting Meander Medisch Centrum
Stichting Zaans Medisch Centrum
Ommelander Ziekenhuis Groningen B.V.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

20

Stichting Ziekenhuis Amstelland
Stichting OLVG
Academisch Ziekenhuis Leiden
Stichting Laurentius Ziekenhuis Roermond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 150

21