Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1163

BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN
BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2012
Hierbij bieden wij u aan, mede namens de minister-president, het verslag
van de Raad Algemene Zaken (RAZ) d.d. 26 juni 2012.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P.M. Knapen

kst-21501-02-1163
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

1

Verslag van de Raad Algemene Zaken d.d. 26 juni 2012
In de regeling van werkzaamheden d.d. 26 juni heeft het Tweede Kamer lid
Pechtold gevraagd naar een extra brief met het oog op het debat ter
voorbereiding op de Europese Raad met onder meer een reactie op de
notitie Westerwelle. Hiervoor verwijs ik naar hetgeen hierover is
opgenomen in de geannoteerde agenda van de Europese Raad (ER) d.d.
22 juni jl. (kamerstuk 21 501-20, nr. 641). Daarnaast is dit onderwerp
uitgebreid aan de orde gekomen tijdens het Algemeen Overleg ter
voorbereiding van de Raad Algemene Zaken op 21 juni jl.
Tevens werd gevraagd naar een groeifonds naar aanleiding de mini Top in
Rome. Zoals in dezelfde geannoteerde agenda van de ER reeds werd
vermeld, gaat het hier om een bundeling van voorstellen die reeds enige
tijd op tafel liggen, te weten:
– kapitaalverhoging voor de EIB (met 10 miljard extra kapitaal zou
60 miljard euro aan extra investeringen kunnen worden gedaan);
– de pilot voor projectobligaties (met 230 miljoen euro kan 4,5 miljard
euro extra leencapaciteit worden bereikt) en;
– herbesteding van nog niet gecommitteerde structuurfondsen voor
55 miljard euro.
Dit telt op tot 120 miljard euro, het bedrag dat President Hollande noemde
na afloop van de bijeenkomst in Rome.
Tevens werd in dezelfde regeling van werkzaamheden gevraagd naar een
verzoek van de Griekse regering om uitstel. De drie partijen die in
Griekenland de regeringscoalitie vormen hebben in de media aangekondigd met Europa en het IMF te willen spreken over de voorwaarden
die gepaard gaan met het leningenprogramma. Maar Griekenland heeft
hiertoe tot op heden geen officieel verzoek gedaan. Nederland is van
mening dat het hervormen van de economie en het op orde brengen van
de overheidsfinanciën de enige manier is om voor Griekenland op langere
termijn een beter toekomstperspectief te creëren.
Tot slot vroeg het Tweede Kamer lid Pechtold in dezelfde regeling van
werkzaamheden naar de voorstellen van de heer Van Rompuy. Zie
daarvoor hieronder.
EMU-rapport ER-voorzitter Van Rompuy
Tijdens de Raad Algemene Zaken (RAZ) presenteerde ER-voorzitter Van
Rompuy het rapport dat hij heeft opgesteld, samen met Commissievoorzitter Barroso, ECB-president Draghi en Eurogroep-voorzitter Juncker, over
de toekomst van de Economische en Monetaire Unie (EMU) en de
bijdrage daarvan aan groei, banen en stabiliteit. Het rapport is niet
bedoeld als blauwdruk voor een toekomstige EMU, maar reikt
bouwstenen aan evenals een procedurevoorstel voor het vervolg van de
discussie.
De aanleiding voor dit rapport was een verzoek van de Europese Raad van
23 oktober en de Eurotop van 26 oktober 2011 aan de heer Van Rompuy
om maatregelen voor te stellen voor een sterkere samenwerking in de
economische en monetaire unie.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het rapport stelt een aantal stappen voor die naar de mening van Van
Rompuy op een termijn van tien jaar zouden moeten worden genomen
om de stabiliteit van de EMU duurzaam te waarborgen. Daarbij wordt niet
uitgesloten dat dit op enig moment ook tot verdragswijzigingen
aanleiding zou kunnen geven. De volledige tekst van het rapport is
bijgevoegd.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

2

Kabinetsinzet
Bij de eerste bespreking tijdens deze RAZ heeft Nederland ingebracht dat
het rapport nuttige input is voor de discussie over de vraag hoe de
eurozone en de Europese economie op langere termijn kunnen worden
versterkt. Een stabiele eurozone en herstel van het Europese groeivermogen is in ons aller belang, zodat het goed is hierover van gedachten te
blijven wisselen.
Nederland heeft hierbij verwezen naar de voorstellen die het zelf in dit
verband heeft gedaan, in het bijzonder zoals neergelegd in de kabinetsbrief van 7 september 2011 inzake de toekomst van de Economische en
Monetaire Unie (21 501-07, nr. 839) en de verschillende groeibrieven die
met andere lidstaten zijn opgesteld, en die in deze discussie moeten
worden betrokken.
Nederland heeft erop gewezen dat er urgente problemen zijn in een aantal
Europese landen. De nadruk moet liggen op het oplossen daarvan door
het uitvoeren van de gemaakte afspraken over het op orde brengen van
de overheidsfinanciën, het doorvoeren van hervormingen en het aanjagen
van het groeivermogen. De bestaande instrumenten bieden goede
handvatten om daar voortvarend mee aan de slag te gaan.
Het kabinet is bereid een discussie aan te gaan over hoe de EMU op
langere termijn stabieler kan worden. Uitgangspunt daarbij moet zijn een
pragmatische, stap-voor-stap benadering. Het kabinet sluit niet uit dat we
in Europa op langere termijn tot verdere samenwerking komen op
deelterreinen. De termijn van tien jaar die in het rapport wordt genoemd,
sluit aan bij wat Nederland hierover eerder heeft gezegd. Daarbij is de
volgtijdelijkheid echter cruciaal. Landen moeten hun afspraken nakomen
en hun economieën versterken, voordat verdergaande samenwerking
zinvol, verantwoord en succesvol kan zijn. Het volledig voldoen aan
voorwaarden en afspraken dient daarbij steeds vooraf te gaan aan een
mogelijke volgende stap. Bij de discussie over mogelijke verdere
versterking van de EMU zal de vraag naar de rol van nationale parlementen scherp in ogenschouw moeten worden genomen.
Nederland heeft in de RAZ een eerste appreciatie gegeven van de
inhoudelijke hoofdlijnen van het rapport, langs de lijnen van bestaand
kabinetsbeleid:
–

Ten aanzien van de financiële sector is Nederland voorstander van
sterker Europees toezicht en gezamenlijke regels. Dit kan een belangrijke bijdrage leveren aan de versterking van de interne markt. Het is
goed dat dit in het rapport wordt erkend.

–

Er kan, zoals al gemeld in de kabinetsbrief van 7 september 2011,
echter pas sprake zijn van een volwaardig Europees crisis- en
resolutieraamwerk wanneer alle landen ervoor hebben gezorgd dat
hun banken op eenzelfde, hoog niveau gekapitaliseerd zijn. Daarnaast
is van groot belang dat het Europese crisismanagementraamwerk de
kosten zoveel als mogelijk neerlegt bij private partijen, zodat bancaire
problemen niet langer een bedreiging vormen voor de overheidsfinanciën. Bij de verdere gedachtevorming moet wat Nederland betreft een
duidelijke stap-voor-stap benadering, inclusief het definiëren van de
juiste voorwaarden, worden gevolgd.

–

Nederland is zoals bekend een voorvechter van onafhankelijk toezicht
op de begrotingsdiscipline, waarbij de rol van de Commissie dient te
worden versterkt. Daarbij moeten lidstaten die de regels overtreden
met toenemende zwaarte van ingrijpen en sancties worden geconfron-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

3

teerd, terwijl de beleidsvrijheid van lidstaten die zich aan de afspraken
houden niet dient te worden ingeperkt. Nederland is niet bereid zich
vast te leggen op gezamenlijke schulduitgifte in de vorm van
eurobonds.
–

Nederland pleit consequent voor het voeren van een economisch
beleid door de lidstaten dat ertoe leidt dat Europese landen wereldwijd
concurrerend worden en blijven. Dit is inderdaad van belang voor het
goed functioneren van de muntunie. Er zijn recent belangrijke
instrumenten gecreëerd en aangescherpt, zoals het Europees
Semester, het Europluspact en de macro-economische onevenwichtigheden procedure. Deze moeten ten volle worden ingezet in lijn met de
kabinetsbrief over het versterken van de Europese economische
stabiliteit en groeivermogen van 17 oktober 2011.

–

Nederland is geen voorstander van het overhevelen van nationale
bevoegdheden naar Europees niveau op terreinen als arbeidsmarkt,
pensioenen of belastingen. Lidstaten zijn in de eerste plaats zelf
verantwoordelijk, en in de beste positie, om nationaal de noodzakelijke
structurele hervormingen door te voeren. Minister Kamp heeft uw
Kamer op 25 juni jl. een afzonderlijke brief geschreven over de
Nederlandse visie op het vlak van pensioenen. Overigens worden in
het rapport geen voorstellen gedaan ten aanzien van pensioenen.

–

Nederland heeft de erkenning in het rapport, dat de democratische
legitimatie van verdergaande Europese samenwerking dient te worden
versterkt, verwelkomd. Daarbij heeft Nederland erop gewezen dat het
vanzelf spreekt dat dergelijk draagvlak er dient te zijn vóórdat tot
eventuele vervolgstappen kan worden besloten.

In het licht van het bovenstaande heeft Nederland bepleit dat de Europese
Raad kennis neemt van het rapport en er een beschouwing aan kan
wijden. Wanneer de discussie later dit jaar zal worden voortgezet, mede
op basis van deze beschouwing in de Europese Raad, dienen de lidstaten
daarbij nauwer betrokken te worden. Het kabinet zal het parlement
nauwgezet informeren over een eventueel vervolg van dit proces.
Meerjarig Financieel Kader (MFK)
Voorafgaand aan de RAZ kwam de groep van gelijkgezinden lidstaten,
waaronder Nederland, bijeen om de posities af te stemmen.
De RAZ besprak de laatste versie van de onderhandelingsbox, die
nauwelijks was aangepast ten opzichte van de versie die voorlag aan de
informele RAZ van 10–11 juni jl. Een tweetal cohesielanden gaf aan de
onderhandelingsbox niet te kunnen accepteren als basis voor verdere
onderhandelingen omdat deze elementen bevat die door deze landen niet
geaccepteerd kunnen worden. Een aantal andere lidstaten, waaronder ook
het komend Cypriotische voorzitterschap, ziet de onderhandelingsbox
daarentegen wel als basis. De «gelijkgezinden» gaven aan dat ook voor
hen de onderhandelingsbox nog vele elementen bevat die niet geaccepteerd kunnen worden. Echter, omdat dit voor alle landen geldt en veel
teksten nog tussen haken staan, kan de box wel als basis dienen voor
verdere onderhandelingen, waarvoor sowieso geldt: «nothing is agreed,
until everything is agreed».
Ook voor Nederland geldt dat er nog veel elementen in de onderhandelingsbox zitten die het niet kan steunen. Echter, het bevat ook handvatten
voor modernisering van het MFK en voor besparingen op het
MFK-plafond. Bovendien is de voor Nederland belangrijke optie
opgenomen voor behoud van de huidige afdrachtenkorting. Daarom heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

4

ook Nederland aangegeven de onderhandelingsbox als de basis te zien
voor verdere onderhandelingen en heeft het aandacht gevraagd voor die
elementen die Nederland het belangrijkst vindt voor de vervolgonderhandelingen.
Tenslotte sprak in navolging van de Commissie een reeks delegaties zich
uit voor de ambitie om aan het einde van dit jaar de MFK-onderhandelingen af te ronden, althans de onderhandelingen tussen de lidstaten in de
(Europese) Raad. Daarna volgen nog de onderhandelingen met het
Europees Parlement.
Europees Semester
Een aantal lidstaten kon ondanks de eerdere bespreking in Sociale- en
Werkgelegenheidsraad (EPSCO) en Ecofin-Raad ook in de RAZ (nog) niet
instemmen met onderdelen van de aan hen gerichte landenspecifieke
aanbevelingen en wenste deze nog aangepast te zien. Zoals eerder al in
de EPSCO-Raad en Ecofin-Raad was gebleken, waren noch de Commissie
noch een toereikende meerderheid van lidstaten daartoe bereid. Het
voorzitterschap concludeerde daarop dat de landenspecifieke aanbevelingen ongewijzigd aan de ER zullen worden doorgeleid. Enkele lidstaten
maakten het voorbehoud dat hun staatshoofden of regeringsleiders
hierover tijdens de ER nog zouden kunnen willen spreken. Andere
lidstaten volstonden in dit verband met een notulenverklaring. Na
bespreking door de ER zullen de landenspecifieke aanbevelingen naar
verwachting formeel worden vastgesteld door de Ecofin-Raad van 10 juli
a.s.
Cohesie-verordening
De RAZ bereikte een «partial general approach» met betrekking tot de
Cohesie-verordening op een aantal specifieke deelonderwerpen van het
pakket. Daarbij geldt het principe dat «nothing is agreed until everything
is agreed». Aan de orde kwamen de onderwerpen: (i) thematische
concentratie; (ii) prestatie raamwerk; (iii) financiële instrumenten en;
(iv) opbrengstgenererende operaties en publiek-private partnerschappen.
De belangrijkste discussie in de RAZ ging over de thematische concentratie. De Commissie uitte bezwaar dat het voorgestelde verplichte
minimumpercentage per lidstaat voor ESF vervangen zou worden door
een bandbreedte van percentages voor besteding aan de drie thematische
doelen werkgelegenheid, sociale inclusie en scholing. De Commissie vindt
dat het ESF een voorspelbaar budget moet hebben. Ook was de Commissie kritisch ten aanzien van de mogelijkheid om EFRO-bestedingen mee te
tellen bij het voldoen aan de verplichting 20% van de ESF-middelen uit te
geven aan bevordering van sociale inclusie en armoedebestrijding.
Nederland onderstreepte sterke voorkeur te hebben voor een verplicht
percentage ten behoeve van werkgelegenheid in plaats van sociale
inclusie, maar in te kunnen stemmen met de compromistekst. Deze stelt
dat middelen kunnen worden ingezet voor actieve inclusie met het oog op
een verbeterde inzetbaarheid.
Voorts heeft Nederland met het oog op goed financieel management
twijfels geuit over de inzet van innovatieve financiële instrumenten met
middelen uit de Cohesiefondsen. Nederland kon met het oog op een
compromis voor het moment instemmen, maar wenst de tekst te toetsen
op verenigbaarheid met het nog vast te stellen financieel reglement.
Enige lidstaten herhaalden hun weerstand tegen de mogelijkheid
middelen op te schorten en financiële correcties toe te passen bij het
aantoonbaar en toerekenbaar niet halen van doelen. Deze mogelijkheid
was opgenomen in de voorliggende compromistekst. Uiteindelijk lieten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

5

deze lidstaten hun weerstand varen en gingen zij akkoord met het
compromis.
Nederland pleitte ook tijdens deze RAZ-bijeenkomst weer voor daadwerkelijke verlaging van administratieve lasten. Daarbij werd gewezen op een
Nederlandse studie, waaruit blijkt dat de administratieve lasten ook onder
de voorgestelde nieuwe regels voor het Cohesiebeleid niet noemenswaardig afnemen. Nederland riep het inkomend Cypriotische voorzitterschap op om tijdens de vervolgonderhandelingen daadwerkelijk werk te
maken van verlaging van deze lasten en heeft zich, net als een aantal
andere lidstaten, geschaard achter een verklaring van het VK van deze
strekking.
Het Cypriotische voorzitterschap streeft ernaar in de tweede helft van 2012
in de Raad tot een akkoord te komen over de resterende onderwerpen uit
de Cohesie-verordeningen. Het gaat daarbij om onderwerpen als
strategische planning, territoriale samenwerking en een groot aantal
technische onderwerpen. Deze thema’s hangen samen met de onderhandelingen over het nieuwe financieel reglement van de EU.
Montenegro
De RAZ nam conclusies aan over Montenegro waarin het positieve
voortgangsrapport van de Commissie wordt verwelkomd en het belang
wordt onderstreept van de nieuwe onderhandelingsmethodiek (zoals
vastgelegd in de conclusies van de Raad Algemene Zaken van 5 december
2011) voor hoofdstukken 23 (rechtsstaat en fundamentele rechten) en 24
(justitie, vrijheid en veiligheid). De Raad keurde eveneens het technische
onderhandelingsraamwerk voor Montenegro goed. De Europese Raad
(ER) van 28 en 29 juni a.s. zal de conclusies van de RAZ formeel bekrachtigen. De start van toetredingsonderhandelingen is voorzien voor 29 juni
2012.
Het kabinet is positief over de aangenomen conclusies en het goedgekeurde onderhandelingsraamwerk voor Montenegro. Hiermee is een
krachtig voorbeeld gesteld voor toekomstige toetredingsonderhandelingen. Het kabinet is tevreden dat het onderhandelingsraamwerk volledig
voldoet aan de door Nederland gestelde uitgangspunten zoals vermeld in
de geannoteerde agenda van deze RAZ (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1161), te
weten:
(1) De Raad blijft aan het stuur op hoofdstukken 23 & 24.
(2) Hoofdstukken 23 & 24 gaan als eerste open zodat gedurende het hele
onderhandelingsproces gewerkt wordt aan een positief track record op
het gebied van de rechtsstaat, fundamentele vrijheden, justitie en
vrijheid.
(3) Het raamwerk bevat expliciet de mogelijkheid van «correctieve
maatregelen» bij terugval op het gebied van de rechtsstaat of
fundamentele vrijheden, waaronder de mogelijkheid andere onderhandelingshoofdstukken te temporiseren en de programmering van de
pre-accessiesteun aan te passen.
Het kabinet zal er gedurende de toetredingsonderhandelingen nauw op
toezien dat de stevige uitgangspunten voor de nieuwe methodiek voor
hoofdstukken 23 & 24 onverkort worden toegepast.
In lijn met de toezegging aan de Tweede Kamer tijdens het algemeen
overleg op 21 juni jl. informeren wij uw Kamer hierbij tevens over de
Nederlandse steun aan justitiële hervormingen in Montenegro. Nederland
draagt bij aan een project van de OVSE waarin rechtbanken worden
gemonitord en ondersteunt een Montenegrijnse NGO in een
anti-corruptieproject. Ook wordt bijgedragen aan de training van jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

6

Montenegrijnse ambtenaren. Ten slotte zal Nederland op pre-accessie
gerichte ondersteuning aan de Montenegrijnse overheid aanbieden.
Montenegro wordt eveneens ondersteund door de EU vanuit de middelen
voor pre-accessiesteun (IPA), die onder andere bestemd zijn voor
hervormingen in de justitiële sector, de strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad. In 2012 ontvangt Montenegro ongeveer 40 miljoen euro
aan IPA-steun, waarvan circa 5% door Nederland wordt bijgedragen via de
algemene afdrachten aan de begroting van de EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-02, nr. 1163

7