Bindend Studieadvies
Rapportage kwantitatieve resultaten

Onderzoek in opdracht van de Inspectie van het Onderwijs
Anja van den Broek
Hanneke Ribberink
Froukje Wartenbergh-Cras
Margrietha ‘t Hart
ResearchNed bv Nijmegen, maart ’09

© 2009 ResearchNed Nijmegen in opdracht van de Inspectie van het Onderwijs. Alle rechten voorbehouden. Het is niet
geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in publicaties zonder toestemming van de opdrachtgever en zonder
nauwkeurige bronvermelding.

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 2

Inhoud
1

Inleiding en onderzoeksopzet

4

1.1

Achtergrond

4

1.2

Onderzoeksvragen

4

1.3

Opzet

4

1.4

Respons

4

1.5

Leeswijzer

5

2

Kerncijfers BSA

6

2.1

Invoering BSA

6

2.2

Gronden voor verstrekken BSA

7

2.3

Trends in het aantal verstrekte BSA’s

9

2.4

Schattingen

11

2.5

Samenvatting

13

Bijlage: Lijst van instellingen met BSA

15

Bijlage: Overzicht tabellen en figuren

16

3 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

1 Inleiding en onderzoeksopzet
1.1 Achtergrond

In Nederland werken 40 hogescholen en 7 universiteiten met het Bindend Studieadvies (BSA),
zie ook het overzicht in de bijlage. Een BSA is een negatief studieadvies, waaraan een afwijzing
is verbonden voor het vervolgen van de opleiding. Een bindend studieadvies houdt in dat een
student voor het eind van de propedeutische fase van de opleiding te horen krijgt dat hij of zij de
studie aan die instelling dient te staken vanwege onvoldoende studieresultaten. Het niet behalen van voldoende studieresultaten wordt gemeten op basis van de vereisten die het instellingsbestuur daaromtrent heeft vastgesteld. Het is een advies dat verplicht moet worden opgevolgd.
OCW heeft de Inspectie van het Onderwijs gevraagd een inventarisatie te verrichten naar de
werkwijze rondom toepassing van het BSA. De inspectie heeft ResearchNed verzocht hierover
de nodige data te verzamelen.
1.2 Onderzoeksvragen

De centrale onderzoeksvraag luidt als volgt:
Hoeveel BSA’s zijn er de afgelopen studiejaren verstrekt en hoe verliep de procedure
daaromtrent?
Deze centrale onderzoeksvraag is opgesplitst in een kwantitatief deel (de aantallen) en een
kwalitatief deel (de procedure). In deze rapportage wordt verslag gedaan van het kwantitatieve
deel van het onderzoek. De bijbehorende onderzoeksvragen zijn:
(1)
(2)
(3)

Hoeveel opleidingen werken met een bindend studieadvies, sinds wanneer en volgens
welke norm?
Hoeveel BSA’s zijn in 2008 verstrekt?
Hoe verhoudt zich dat ten opzichte van eerdere jaren?

Bij alle drie vragen wordt een uitsplitsing naar sectoren gemaakt.
1.3

Opzet
Het onderzoek richt zich uitsluitend op voltijd bacheloropleidingen binnen het bekostigde hoger
onderwijs. Onder opleidingsmanagers is geïnventariseerd of er sprake is van het verstrekken
van BSA’s binnen hun opleiding en in welke mate en op welke wijze het besluitvormingsproces
daaromtrent is ingericht. De opleidingsmanagers zijn per brief persoonlijk benaderd met het
verzoek de vragenlijst op internet in te vullen.

1.4

Respons
In Tabel 1 is de respons van de opleidingsmanagers weergegeven en eveneens gerelateerd
aan de populatie. De populatie omvat in dit geval alle opleidingen in Nederland die met een
BSA werken, zoals we dat vaststelden op basis van de Studiekeuzedatabase. In Tabel 1 wordt
dit weergegeven met “totaal opleidingen met BSA” We hebben daar de opleidingen buiten gelaten die ons tijdens het veldwerk meldden dat ze onterecht tot deze groep gerekend waren. In de
vragenlijst zelf, gaven 59 opleidingsmanagers aan geen bindend studieadvies te kennen in hun
opleiding.
In totaal vulden 787 van de 1009 opleidingsmanagers de vragenlijst in, een responspercentage
van 78 procent. In het hbo werd iets beter gerespondeerd dan in het wo (resp. 80 en 69%).

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 4

Tabel 1:

Populatie en respons, naar hbo/wo en sector
Ow

Lb

Na

Te

Gz

Ec

Re

Gm

Tc

Totaal

219
211
180
85%

38
38
29
76%

-

204
203
160
79%

57
57
47
82%

208
205
168
82%

-

83
80
60
75%

43
43
25
58%

852
837
669
80%

wo
totaal opleidingen
totaal met BSA
respons
% respons

-

18
-

65
23
11
48%

43
-

28
7
5
71%

37
22
17
77%

27
16
13
81%

58
32
26
81%

128
72
46
64%

404
172
118
69%

ho
totaal opleidingen
totaal met BSA
respons
% respons

219
211
180
85%

56
38
29
76%

65
23
11
48%

247
203
160
79%

85
64
52
81%

245
227
185
81%

27
16
13
81%

141
112
86
77%

171
1.256
115
1.009
71
787
62%
78%

hbo
totaal opleidingen
totaal opleidingen met BSA
respons
% respons

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CROHO.
NB: Ow=Onderwijs, Lb=Landbouw, Na=Natuur, Te=Techniek, Gz=Gezondheidszorg, Ec=Economie, Re=Recht,
Gm=Gedrag & Maatschappij, Tc=Taal & Cultuur.

1.5

Leeswijzer
Zoals gezegd wordt in dit rapport een kwantitatief overzicht gegeven van het de mate waarin
BSA in het hoger onderwijs voorkomt. De opbouw van het rapport is als volgt. In het volgende
hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de invoering van het bindend studieadvies (2.1). Daarbij wordt antwoord gegeven op de vraag hoeveel opleidingen met het bindend studieadvies
werken en hoelang ze dat al doen. In de paragraaf daarna (2.2) wordt verslag gedaan van de
gronden waarop opleidingen aangeven een bindend studieadvies te geven. In paragraaf 2.3
bekijken we voor de opleidingen die aan dit onderzoek meewerkten en die bovendien in de afgelopen drie studiejaren het BSA hanteerden, of er veranderingen zijn in de mate waarin het
bindend studieadvies verstrekt wordt. Op basis van de percentages die uit die analyses volgden, zijn in paragraaf 2.4 schattingen gemaakt. Allereerst een schatting van het totale aantal
eerstejaars voltijd bachelorstudenten dat een BSA heeft gekregen in de afgelopen drie studiejaren. Vervolgens wordt nagegaan hoe dit aantal zich verhoudt tot het totaal aantal eerstejaars
voltijd bachelorstudenten. In de slotparagraaf (2.5) worden de resultaten samengevat.
Aan het rapport zijn twee bijlagen toegevoegd: een lijst met instellingen waar het bindend studieadvies gehanteerd wordt en overzichten van de tabellen en figuren die in dit rapport voorkomen.

5 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

2 Kerncijfers BSA
2.1 Invoering BSA

In deze paragraaf bekijken we hoe gebruikelijk het hanteren van het bindend studieadvies in
Nederland is en ook sinds wanneer opleidingen het zijn gaan hanteren.
Aantal opleidingen met BSA
Zoals blijkt uit Tabel 2 kent 80 procent van de opleidingen in het ho een bindend studieadvies:
98 procent van de opleidingen in het hbo en 43 procent van de opleidingen in het wo. Achterin
het rapport is in de bijlage een overzicht opgenomen van de instellingen die werken met een
bindend studieadvies.
Zoals geconstateerd werken zo goed als alle opleidingen in het hbo met een bindend studieadvies. Alleen in de sectoren Onderwijs (96%), Economie (99%) en Gedrag & Maatschappij (96%)
is de dekking niet volledig.
In het wo is het werken met een bindend studieadvies minder gebruikelijk. In de sector Landbouw en Techniek is er niet één opleiding die een bindend studieadvies uitbrengt. Meest wijdverbreid (telkens meer dan de helft tot tweederde) is het bindend studieadvies in het wo in de
sectoren Economie, Recht, Gedrag & Maatschappij en Taal & Cultuur.
Tabel 2:

Aantal opleidingen met BSA

hbo
totaal opleidingen
totaal met BSA
% BSA
wo
totaal opleidingen
totaal met BSA
% BSA
ho
totaal opleidingen
totaal met BSA
% BSA

Ow

Lb

Na

Te

Gz

Ec

Re

Gm

Tc

Totaal

219
211
96%

38
38
100%

-

204
203
100%

57
57
100%

208
205
99%

-

83
80
96%

43
43
100%

852
837
98%

-

18
0%

65
23
35%

43
0%

28
7
25%

37
22
59%

27
16
59%

58
32
55%

128
72
56%

404
172
43%

219
211
96%

56
38
68%

65
23
35%

247
203
82%

85
64
75%

245
227
93%

27
16
59%

141
112
79%

171
1.256
115
1.009
67%
80%

Bron: CROHO.
NB: Ow=Onderwijs, Lb=Landbouw, Na=Natuur, Te=Techniek, Gz=Gezondheidszorg, Ec=Economie, Re=Recht,
Gm=Gedrag & Maatschappij, Tc=Taal & Cultuur.

Sinds wanneer?
De opleidingsmanagers is gevraagd sinds wanneer ze het BSA hanteren (Tabel 3). Het gaat
hierbij om de huidige bachelor-opleidingen of hun “voorgangers”, uit de periode dat het bachelor-master-systeem nog niet was ingevoerd. Doordat gegevens voor sommige opleidingen centraal zijn aangeleverd, is er een lagere respons op deze vraag. De meeste opleidingen in het
hbo hanteren het BSA al meer dan acht jaar. In de hbo-sector Onderwijs is er in de jaren 2005
en 2006 een relatief sterke toename. In het wo is het BSA meer geleidelijk ingevoerd.

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 6

Tabel 3:

Sinds wanneer hanteert de opleiding het BSA?
Ow

Lb

Na

Hbo
≤2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Totaal respons op deze vraag
Totaal aantal hbo-opleidingen met BSA

108
4
4
1
3
18
17
4
159
211

20
6
1
1
1
29
38

Wo
≤2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Totaal respons op deze vraag
Totaal aantal wo-opleidingen met BSA

-

-

Te

Gz

Ec

-

101
4
13
12
2
3
4
1
1
141
203

29
4
1
2
4
3
1
44
57

109
14
18
9
7
1
2
1
2
163
205

5
1
1
1
8
23

-

2
1
1
1
5
7

5
7
1
3
1
17
22

Re

Gm

Tc

-

44
1
4

4
2
1
57
80

16
2
1
1
1
2
23
43

427
29
47
25
18
27
30
9
4
616
837

69%
5%
8%
4%
3%
4%
5%
1%
1%
100%

3
1
4
1
9
16

4
1
6
6
7
24
32

15
4
6
25
72

34
1
8
13
16
9
6
1
88
172

39%
1%
9%
-

1

Totaal

15%
18%
10%
7%
1%
100%

Bron: CROHO en enquête BSA onder opleidingsmanagers. Aantallen opleidingen met BSA.

2.2 Gronden voor verstrekken BSA

In deze paragraaf beschrijven we de gronden waarop de beslissing voor het verstrekken van
een bindend studieadvies wordt gebaseerd. De meest genoemde grond waarop een BSA wordt
verstrekt, is zowel in het hbo als in het wo het behalen van te weinig studiepunten (resp. 94%
en 98%). Daarnaast is in het hbo bij 41 procent van de opleidingen en bij het wo bij 32 procent
van de opleidingen het niet behalen van bepaalde vakken een grond voor het verstrekken van
een BSA.
De gemiddelde studiepuntennorm die gehanteerd wordt voor eerstejaars bachelorstudenten
voor het BSA, is in de laatste drie studiejaren nauwelijks veranderd (Figuur 1). In het hbo ligt de
studiepuntennorm gemiddeld iets hoger (41 ECTS) dan in het wo (38 ECTS). In de figuur zijn
95%-betrouwbaarheidsintervallen1 weergegeven. We geven alleen resultaten weer voor de opleidingen die in alle drie de jaren een bepaalde studiepuntennorm hanteerden.

1

De gemiddelde studiepuntennorm is een puntschatting. Deze zal nooit precies gelijk zijn aan de feitelijke studiepuntennorm in de populatie, maar is een schatting van dit gemiddelde. Rondom deze puntschatting kan
een interval van waarden worden aangegeven, waarvan we met een zeker vertrouwen kunnen zeggen dat de
werkelijke waarde van het populatiegemiddelde daarbinnen zal liggen. Dit interval wordt het betrouwbaarheidsinterval genoemd. Dit betrouwbaarheidinterval is in dit geval zo berekend, dat de waarde van de gemiddelde
norm in de populatie in 95 procent van de gevallen binnen het aangegeven interval zal liggen. Naarmate de
steekproefomvang groter is, is de schatting van het populatiegemiddelde zuiverder en het betrouwbaarheidsinterval smaller. We kunnen stellen dat de gemiddelde verschillen significant van elkaar verschillen op het moment dat de betrouwbaarheidsintervallen geen overlap vertonen.

7 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

60
55
50
45
40
35
30
2005/2006

2006/2007

2007/2008

2005/2006

2006/2007

hbo

Figuur 1:

2007/2008

wo

Studiepuntennorm per jaar en per hbo/wo (95%-betrouwbaarheidsintervallen)

Gemiddeld wordt in het hbo de hoogste studiepuntennorm (47 ECTS) gesteld bij de sector Taal
& Cultuur en de laagste studiepuntennorm (38 ECTS) bij de sector Landbouw (Figuur 2). In het
wo is de hoogste norm (45 ECTS) bij de sector Gezondheidszorg en de laagste bij de sector
Recht (34 ECTS). Bij de sectoren Taal & Cultuur en Gezondheidszorg is er een grote spreiding
van het betrouwbaarheidsinterval door kleine aantallen.
60
55
50
45
40
35
30
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006
2007/2008
2006/2007
2005/2006

25

ow

lb

te

gz
hbo

ec

gm

tc

na

gz

ec

re

gm

tc

wo

Figuur 2: Studiepuntennorm per jaar en per sector (95%-betrouwbaarheidsintervallen)

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 8

2.3 Trends in het aantal verstrekte BSA’s

In deze paragraaf bekijken we voor de opleidingen die aan dit onderzoek meewerkten en die
bovendien in de afgelopen drie studiejaren het BSA hanteerden, of er veranderingen zijn in de
mate waarin het bindend studieadvies verstrekt wordt.
Hbo
In Tabel 4 is voor het hbo het aantal verstrekte BSA’s afgezet tegen het aantal eerstejaars. Om
de trend zo zuiver mogelijk in beeld te krijgen, beperken we ons hier tot de daadwerkelijke responsgroep en de bij die opleidingen behorende aantallen eerstejaars. Daarnaast hebben we alleen de aantallen meegenomen van de opleidingen die in alle drie de jaren BSA’s verstrekten,
om op die manier geen vertekening te krijgen van nieuwe BSA-opleidingen. De tabel laat zien
dat het percentage eerstejaarsstudenten dat een bindend studieadvies krijgt, het hoogst is in de
sectoren Onderwijs en Economie en het laagst in de sector Taal & Cultuur. Gemiddeld wordt 18
procent van de hbo-studenten binnen BSA-opleidingen daadwerkelijk geconfronteerd met een
bindend studieadvies.
Tabel 4: Aantallen hbo eerstejaars bachelorstudenten en verstrekte BSA’s in de responsgroep.
Ow

Lb

Te

Gz

Ec

Gm

Tc

Totaal

Eerstejaars BSA
respons (vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

7.922
8.527
8.266

952
939
876

10.039
10.519
11.059

5.460
5.818
6.081

16.748
17.990
18.026

4.972
6.017
6.197

2.316
2.537
2.624

48.409
52.346
53.129

BSA

2005/2006
2006/2007
2007/2008

1.407
1.700
1.717

104
95
102

1.400
1.833
1.844

762
928
1.059

3.209
3.793
3.931

579
665
740

95
108
108

7.556
9.122
9.501

% BSA

2005/2006
2006/2007
2007/2008

18%
20%
21%

11%
10%
12%

14%
17%
17%

14%
16%
17%

19%
21%
22%

12%
11%
12%

4%
4%
4%

16%
17%
18%

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

Figuur 3 geeft voor het hbo de trend in het percentage verstrekte BSA’s ten opzichte van het
aantal eerstejaars (indien in alle jaren BSA werd gehanteerd), zoals die in voorgaande tabellen
al te onderscheiden was, grafisch weer. Daarin is af te lezen dat het aandeel voor het hbo als
geheel is toegenomen van 16 procent in 2005/2006 van de eerstejaars die een BSA kregen
naar 18 procent in 2007/2008. Bij vier sectoren (te weten: Onderwijs, Techniek, Gezondheidszorg en Economie) is het percentage sinds het jaar 2005/2006 gestegen met drie procent.

9 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

35%
30%
25%
20%
20%

15%

21% 22%

21%
19%

18%

17%
14%

10%

11%

17% 18%

17%

17%

16%

16%

14%
12% 11% 12%

12%
10%

5%
4%

4%

4%

2005/2006

2006/2007

2007/2008

0%
2007/2008

tc

2006/2007

gm

2005/2006

2007/2008

ec

2006/2007

2005/2006

2007/2008

gz

2006/2007

2005/2006

te

2007/2008

2006/2007

2005/2006

lb

2007/2008

2006/2007

2005/2006

2007/2008

2006/2007

2005/2006

2007/2008

2006/2007

2005/2006

ow

Totaal

hbo

Figuur 3: Trend percentage verstrekte BSA’s in het hbo ten opzichte van aantal hbo eerstejaars
(alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd)

Wo
In Tabel 5 is het aantal verstrekte BSA’s in het wo afgezet tegen het aantal wo-eerstejaars (voor
de responsgroep). In het wo wordt aan 19 procent van de eerstejaars van opleidingen die het
BSA hanteren een bindend studieadvies gegeven. Het hoogst ligt dat percentage in de sector
Recht, het laagst in de sector Gezondheidszorg.
Tabel 5: Aantallen wo eerstejaars bachelorstudenten en verstrekte BSA’s in de responsgroep
Na

Gz

Ec

Re

Gm

Tc

Totaal

Eerstejaars BSA
respons (vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

612
568
605

1.089
1.098
1.139

3.740
3.821
4.049

2.882
3.121
3.126

3.680
3.737
3.957

1.389
1.618
1.678

13.392
13.963
14.554

BSA

2005/2006
2006/2007
2007/2008

115
87
85

80
92
79

562
709
670

906
1.072
892

561
610
697

375
376
399

2.599
2.946
2.822

% BSA

2005/2006
2006/2007
2007/2008

19%
15%
14%

7%
8%
7%

15%
19%
17%

15%
16%
18%

27%
23%
24%

31%
34%
29%

19%
21%
19%

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

In het wo zien we geen toename in het percentage bindende studieadviezen voor de opleidingen die BSA verstrekken (zie ook Figuur 4). In studiejaar 2006/2007 was er wel een relatieve
toename: het percentage steeg toen van 19 naar 21 procent, maar in studiejaar 2007/2008 nam
dat percentage weer af naar 19 procent. In het wo schommelt het percentage BSA’s over de afgelopen drie jaren dus licht. Ten opzichte van twee jaar eerder zagen we het percentage dalen
in de sectoren Natuur en Taal & Cultuur. In de sectoren de sectoren Economie en Gedrag &
Maatschappij nam het licht toe. De sector met relatief de meeste verstrekte BSA’s is de sector
Recht.

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 10

40%
35%
34%

30%

31%
29%
27%

25%

23% 24%

20%

21%
19%

19%

19%

15%

15%

17%

15%

15%

14%

19%

18%

16%

10%
7%

5%

8%
7%

0%
2007/2008

tc

2006/2007

2005/2006

2007/2008

2006/2007

gm

2005/2006

2007/2008

re

2006/2007

2005/2006

ec

2007/2008

2006/2007

2005/2006

2007/2008

gz

2006/2007

2005/2006

2007/2008

2006/2007

2005/2006

2007/2008

2006/2007

2005/2006

na

Totaal

wo

Figuur 4: Trend percentage verstrekte BSA’s in het wo ten opzichte van aantal wo eerstejaars (alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd)

2.4 Schattingen

In deze paragraaf wordt allereerst een schatting gemaakt van het totale eerstejaars voltijd bachelor studenten in Nederland dat een BSA heeft gekregen in de afgelopen drie studiejaren
(hbo: Tabel 6; wo: Tabel 8). Vervolgens wordt nagegaan hoe dit aantal zich verhoudt tot het totaal aantal eerstejaars voltijd bachelorstudenten (hbo: Tabel 7; wo: Tabel 9).
Hbo
In Tabel 6 wordt een overzicht getoond van het aantal eerstejaars bachelorstudenten van opleidingen die BSA hanteren. In de regel daaronder zijn de percentages BSA voor de responsgroep
weergeven (zie ook Tabel 4). Wanneer deze percentages worden geëxtrapoleerd naar het totaal eerstejaars in de opleidingen met een BSA, volgt daar de schatting van het daadwerkelijke
aantal jaarlijks verstrekte BSA’s uit voor de onderzochte jaren.
In studiejaar 2007/2008 kregen naar schatting ruim 14.000 hbo-studenten een BSA. Dat waren
er iets minder dan in het jaar daarvoor maar ruim duizend meer dan twee jaar eerder.
Tabel 6:

Geschat aantal BSA’s eerstejaars voltijd bachelorstudenten (hbo)

Eerstejaars hbo
opl. met BSA
(vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

%
BSA’s in
responsgroep

2005/2006
2006/2007
2007/2008

Geschat
aantal BSA’s

2005/2006
2006/2007
2007/2008

Ow

Lb

Te

Gz

Ec

Gm

Tc

Totaal

12.710
12.964
11.181

2.836
2.240
1.943

14.782
14.949
14.058

7.463
7.924
7.678

30.258
31.772
29.687

11.323
12.299
11.453

4.303
4.890
4.190

83.675
87.038
80.190

18%
20%
21%
2.257
2.585
2.322

11%
10%
12%
310
227
226

14%
17%
17%
2.061
2.605
2.344

14%
16%
17%
1.042
1.264
1.337

19%
21%
22%
5.798
6.699
6.475

12%
11%
12%
1.319
1.359
1.368

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

11 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

4%
4%
4%
177
208
172

16%
17%
18%
12.963
14.947
14.244

In Tabel 7 wordt het (in Tabel 6 geschatte) aantal BSA’s afgezet tegen het totaal aantal eerstejaars hbo-studenten (d.w.z. van alle opleidingen, met of zonder BSA) om daarmee een inschatting te kunnen maken van het percentage van alle eerstejaars bachelorstudenten in de hbosector dat jaarlijks met een bindend studieadvies te maken krijgt. In Tabel 7 is te zien dat de
14.000 eerstejaars hbo-studenten die in 2007/2008 een BSA gekregen hebben, 17 procent
vormen van het totale aantal eerstejaars in het hbo (voltijd bachelorstudenten). Procentueel
steeg het aantal hbo-eerstejaars met een BSA licht van 15 procent in 2005/2006 naar 17 procent in 2007/2008. In een aantal sectoren steeg het percentage BSA’s meer dan in andere sectoren: in de sectoren Techniek en Gezondheidszorg ging het aandeel van BSA’s van 14 naar 17
procent. Ook in de sector Onderwijs was een stijging waar te nemen: van 18 procent in
2005/2006 naar 21 procent in 2007/2008.
Tabel 7: Geschat percentage BSA’s van het totaal aantal eerstejaars voltijd bachelorstudenten (hbo)
Ow

Lb

Te

Gz

Ec

Gm

Tc

Totaal

Geschat
aantal BSA’s

2005/2006
2006/2007
2007/2008

2.257
2.585
2.322

310
227
226

2.061
2.605
2.344

1.042
1.264
1.337

5.798
6.699
6.475

1.319
1.359
1.368

177
208
172

12.963
14.947
14.244

Eerstejaars hbo
totaal (vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

12.759
13.048
11.272

2.838
2.242
1.945

14.860
15.078
14.124

7.463
7.924
7.678

31.156
32.722
30.565

11.957
12.683
11.728

4.513
5.100
4.400

85.546
88.797
81.712

% BSA’s
van totaal aantal
eerstejaars hbo

2005/2006
2006/2007
2007/2008

18%
20%
21%

11%
10%
12%

14%
17%
17%

14%
16%
17%

19%
20%
21%

11%
11%
12%

4%
4%
4%

15%
17%
17%

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

Wo
In Tabel 8 is met identieke rekenwijze als in Tabel 6 een inschatting gemaakt van het aantal
eerstejaars voltijd bachelorstudenten in de wo-sector dat jaarlijks een bindend studieadvies
krijgt. In studiejaar 2007/2008 hebben naar schatting zo’n 3.900 eerstejaars wo-studenten een
BSA gekregen, vergeleken met ruim 4.400 in 2005/2006 en 4.900 in 2006/2007.
Tabel 8:

Geschat aantal BSA’s eerstejaars voltijd bachelorstudenten (wo)
Lb

Na

Te

Gz

Ec

Re

Gm

Tc

Totaal

1.601
1.687
1.395

-

1.549
1.569
1.453

5.449
6.102
4.929

3.494
3.800
3.133

6.455
6.335
5.826

4.225
4.579
3.561

22.773
24.072
20.297

Eerstejaars wo
opl. met BSA
(vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

-

% BSA
respons (vt)

2005/2006
2006/2007
2007/2008

-

19%
15%
14%

-

Geschat
aantal BSA’s

2005/2006
2006/2007
2007/2008

-

301
258
196

-

7%
8%
7%
114
131
101

15%
19%
17%
819
1.132
816

31%
34%
29%
1.098
1.305
894

15%
16%
18%
984
1.034
1.026

27%
23%
24%
1.141
1.064
846

19%
21%
19%
4.457
4.926
3.879

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 12

In Tabel 9 wordt het (in Tabel 8 geschatte) aantal BSA’s afgezet tegen het totaal aantal eerstejaars bachelorstudenten in het wo (van alle opleidingen, met of zonder BSA) om daarmee een
inschatting te kunnen maken van het percentage van alle eerstejaars voltijd bachelorstudenten
in de wo-sector dat jaarlijks met een bindend studieadvies te maken krijgt. De rijen met het geschatte aantal BSA’s zijn afkomstig uit Tabel 8. In Tabel 9 is te zien dat de 3.900 eerstejaars
wo-studenten die in 2007/2008 een bindend studieadvies gekregen hebben, 9 procent vormen
van het totale aantal eerstejaars in het wo (voltijd bachelorstudenten). Dit is een lichte daling ten
opzichte van twee jaar eerder (2005/2006: 10%). Alleen in de sector Economie was een lichte
stijging waar te nemen van 10 procent in 2005/2006 naar 12 procent in 2007/2008.
Tabel 9: Geschat percentage BSA’s van het totaal aantal eerstejaars voltijd bachelorstudenten (wo)
Lb

Na

Te

Gz

Ec

Re

Gm

Tc

Totaal

2005/2006
2006/2007
2007/2008

-

301
258
196

-

114
131
101

819
1.132
816

1.098
1.305
894

984
1.034
1.026

1.141
1.064
846

4.457
4.926
3.879

Eerstejaars wo (vt) 2005/2006
2006/2007
2007/2008

628
682
684

3.578
3.975
3.326

5.439
5.123
4.632

5.573
5.687
5.258

8.317
8.554
7.075

5.674
5.888
4.869

9.963
9.708
9.190

7.626
7.960
6.222

46.798
47.577
41.256

Geschat
aantal BSA’s

% BSA’s van
totaal aantal
eerstejaars wo

2005/2006
2006/2007
2007/2008

-

8%
7%
6%

-

2%
2%
2%

10%
13%
12%

19%
22%
18%

10%
11%
11%

15%
13%
14%

10%
10%
9%

Bron: Enquête BSA onder opleidingsmanagers en CRIHO. Alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd.

2.5 Samenvatting

Aan het begin van dit rapport stelden we de volgende kwantitatieve onderzoeksvragen:
(1)
Hoeveel opleidingen werken met een bindend studieadvies, sinds wanneer en volgens
welke norm?
(2)
Hoeveel BSA’s zijn in 2008 verstrekt?
(3)
Hoe verhoudt zich dat ten opzichte van eerdere jaren?
Opleidingen met BSA
In totaal werken 1.009 opleidingen met een bindend studieadvies: 80 procent van alle opleidingen in het ho. In het hbo is het BSA gebruikelijker dan in het wo: 98 procent van de hboopleidingen zet het BSA in, tegenover 43 procent van de wo-opleidingen. In het hbo zien we
daarin slechts kleine verschillen tussen sectoren: drie sectoren werken niet volledig met BSA
(Onderwijs: 96%, Economie: 99% en Gedrag & Maatschappij: 96%). In het wo is het BSA minder ingevoerd. In de sector Landbouw en Techniek is er niet één opleiding die een bindend studieadvies uitbrengt. Meest wijdverbreid (telkens meer dan de helft tot tweederde) is het bindend
studieadvies in het wo in de sectoren Economie, Recht, Gedrag & Maatschappij en Taal & Cultuur. In de sector Gezondheidszorg ligt dat percentage het laagst (25%).
In de meeste opleidingen bestaat het BSA al enkele jaren, daarin zijn geen grote verschillen
naar sector. Voor het overgrote deel wordt het bindend studieadvies verstrekt op basis van een
minimumstudiepuntennorm waaraan door de betreffende student niet is voldaan, vaak aangevuld met eisen over te halen vakken. Gemiddeld ligt die norm in het hbo op 41 ECTS en in het
wo op 38 ECTS.

13 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

Aantal BSA’s in 2008
Op basis van de resultaten uit de enquête, in combinatie met de aantallen eerstejaars in de totale groep BSA-opleidingen, maakten we een schatting van het aantal verstrekte BSA’s. In het
studiejaar 2007/2008 werd in het hbo ruim 14.000 keer en in het wo ruim 3.900 keer een BSA
verstrekt. Gerelateerd aan het aantal eerstejaars van opleidingen die BSA hanteren, betrof dat
respectievelijk 18 en 19 procent. Over het gehele hbo berekend (alle opleidingen, met of zonder
BSA) is dit 17 procent, voor het wo is het 9 procent.
In het hbo is het percentage eerstejaars studenten in Nederland die moeten stoppen met hun
opleiding op basis van een bindend studieadvies, het hoogst in de sectoren Onderwijs en Economie (gemiddeld 21%) en het laagst in de sector Taal & Cultuur (4%). In het wo ligt dat percentage het hoogst in de sector Recht (18%) en het laagst in de sector Gezondheidszorg (2%).
Trend
In het hbo nam het (geschatte) aantal verstrekte bindende studieadviezen in de afgelopen jaren
licht toe van van iets minder dan 13.000 in 2005/2006 naar ruim 14.000 in 2007/2008. Een lichte stijging van 15 naar 17 procent van het totaal aantal eerstejaars voltijd bachelorstudenten. In
een aantal sectoren steeg het percentage BSA’s sterker dan in andere sectoren: in de sectoren
Techniek en Gezondheidszorg ging het aandeel BSA’s van 14 naar 17 procent. Ook in de sector Onderwijs was een stijging waar te nemen: van 18 procent - in 2005/2006 naar 21 procent in
2007/2008.
In het wo nam het (geschatte) aantal verstrekte BSA’s af van ongeveer 4.400 in 2005/2006 naar
ongeveer 3.900 in 2007/2008. Een procentuele daling van 10 naar 9 procent van het totale aantal eerstejaars voltijd bachelorstudenten. Alleen in de sector Economie was een lichte stijging
waar te nemen van 10 procent in 2005/2006 naar 12 procent in 2007/2008.

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 14

Bijlage: Lijst van instellingen met BSA

Tabel 10: Lijst van instellingen waar BSA gehanteerd wordt
Responsgroep?
Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten
ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten
Avans Hogeschool
Christelijke Agrarische Hogeschool
Christelijke Hogeschool De Driestar
Christelijke Hogeschool Nederland
Christelijke Hogeschool Windesheim
Codarts Hogeschool voor de Kunsten
De Haagse Hogeschool
Design Academy Eindhoven
Fontys Hogescholen
Gereformeerde Hogeschool Zwolle
Gerrit Rietveld Academie
Hanzehogeschool Groningen
HAS Den Bosch
Hogeschool Domstad, Katholieke Lerarenopleiding Basisonderwijs
Stenden
Hogeschool Edith Stein/ Onderwijscentrum Twente
Hogeschool Helicon
Hogeschool INHOLLAND
Hogeschool Leiden
Hogeschool Rotterdam
Hogeschool Utrecht
Hogeschool van Amsterdam
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen
Hogeschool van Beeldende Kunsten, Muziek en Dans
Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Hogeschool Zeeland
Hogeschool Zuyd
Hotelschool Den Haag
Internationale Agrarische Hogeschool Larenstein
Iselinge Hogeschool
Katholieke PABO Zwolle
Marnix Academie
NHTV internationale hogeschool Breda
Noordelijke Hogeschool Leeuwarden
Pedagogische Hogeschool De Kempel
Saxion
Stoas Hogeschool
Van Hall Instituut

ja
ja
ja
ja
nee
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
nee
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
nee
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja

Erasmus Universiteit Rotterdam
Universiteit Leiden
Universiteit Maastricht
Universiteit Utrecht
Universiteit van Amsterdam
Universiteit van Tilburg
Vrije Universiteit Amsterdam

ja
ja
ja
ja
ja
ja
ja

Bron: CROHO en enquête onder opleidingsmanagers

15 – 110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief

Bijlage: Overzicht tabellen en figuren
Tabel 1:
Tabel 2:
Tabel 3:
Tabel 4:

Populatie en respons, naar hbo/wo en sector
Aantal opleidingen met BSA
Sinds wanneer hanteert de opleiding het BSA?
Aantallen hbo eerstejaars bachelorstudenten en verstrekte BSA’s in de
responsgroep.
Tabel 5:
Aantallen wo eerstejaars bachelorstudenten en verstrekte BSA’s in de
responsgroep
Tabel 6:
Geschat aantal BSA’s eerstejaars voltijd bachelorstudenten (hbo)
Tabel 7:
Geschat percentage BSA’s van het totaal aantal eerstejaars voltijd
bachelorstudenten (hbo)
Tabel 8:
Geschat aantal BSA’s eerstejaars voltijd bachelorstudenten (wo)
Tabel 9:
Geschat percentage BSA’s van het totaal aantal eerstejaars voltijd
bachelorstudenten (wo)
Tabel 10: Lijst van instellingen waar BSA gehanteerd wordt
Figuur 1:
Figuur 2:
Figuur 3:
Figuur 4:

Studiepuntennorm per jaar en per hbo/wo (95%-betrouwbaarheidsintervallen)
Studiepuntennorm per jaar en per sector (95%-betrouwbaarheidsintervallen)
Trend percentage verstrekte BSA’s in het hbo ten opzichte van aantal hbo
eerstejaars (alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd)
Trend percentage verstrekte BSA’s in het wo ten opzichte van aantal wo
eerstejaars (alleen indien in alle jaren BSA gehanteerd)

5
6
7
9
10
11
12
12
13
15
8
8
10
11

110808031 Bindend Studieadvies: kwantitatief – 16