Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2472
Vragen van de leden Jacobi en Monasch (beiden PvdA) aan de Minister van
Infrastructuur en Milieu over de zorgen van waterschappen over de verdieping
van de Nieuwe Waterweg en de Botlek (ingezonden 6 april 2016)
Antwoord van Minister Schultz van Haegen – Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 3 mei 2016)
Vraag 1
Kent u de zorgen van betrokken waterschappen over de aanstaande
verdieping van de Nieuwe Waterweg en de Botlek?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat zo veel als mogelijk moet worden gepoogd negatieve
effecten van de verdieping (verzilting, gevolgen primaire waterkeringen en
grondwater) te mitigeren, in plaats van (elders) te compenseren? Worden,
zoals eerder in het advies van Rijkswaterstaat (RWS) bepleit, de brongerichte
en de compenserende maatregelen nog naast elkaar in beeld gebracht? Zo
nee, waarom niet? Hoe wordt geborgd dat effecten die zich pas voordoen op
lange termijn worden gemitigeerd of, indien dit niet mogelijk is, gecompenseerd?
Antwoord 2
Ik deel deze mening als algemene ambitie, in dit geval zijn bronmaatregelen
niet realistisch. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft in haar verkenning van
mogelijke maatregelen er op ingezet om negatieve effecten van de verdieping
zo veel mogelijk te voorkomen, te mitigeren en/of te compenseren. In de
milieueffectrapportage (MER) zijn zowel mogelijke brongerichte als compenserende maatregelen beschouwd conform het richtlijnenadvies van Rijkswaterstaat (RWS) als bevoegd gezag. In de praktijk blijken er volgens de MER
momenteel geen bronmaatregelen te zijn waarvan de haalbaarheid en
effectiviteit voldoende is onderbouwd. De Commissie voor de MER heeft een
1

ah-tk-20152016-2472
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Zie onder meer de brief van de waterschappen d.d. 22 februari 2016, «Advies waterschappen
op vergunningaanvraag Ontgrondingenwet voor Verdieping Waterweg en Botlek», https://
www.hhdelfland.nl/over-ons/vergaderoverzicht-bestuur-en-stukken/2016_3_1_college-vandijkgraaf-en-hoogheemraden, onder 4.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

positief advies over de MER gegeven. De verdieping is relatief beperkt en
leidt daarom – ook in worst-case analyses – naar verwachting tot geringe
extra effecten op verzilting en grondwater.
De Commissie vindt het daarom navolgbaar dat in de MER het onderzoek is
gericht op het benoemen van risicogebieden, goede monitoring en het in
beeld brengen van mogelijke mitigerende maatregelen. Om voorbereid te zijn
op extra toekomstige verziltingsopgaven is het wenselijk dat nadere kennis
over bronmaatregelen beschikbaar komt. Dit geheel zorgt ervoor dat de
effecten voor zowel de korte als de lange termijn goed in beeld worden
gebracht om indien nodig aanvullende maatregelen te treffen.
Vraag 3
Bent u van mening dat de vele aspecten die te maken hebben met de
verdieping van deze vaargeul (zoet water, scheepvaart, waterveiligheid,
waterkwaliteit etc.) voldoende in samenhang worden bezien? Hoe wordt dit
geborgd?
Antwoord 3
Ja, een brede afweging van belangen is voorzien onder de Ontgrondingenwet, alsmede in de daarin te stellen voorwaarden en voorschriften voor de
betreffende onderwerpen. De mogelijkheden voor inspraak en beroep zijn
juridisch geborgd onder de Algemene wet bestuursrecht. De procedure loopt
nog, er is op dit moment nog geen onherroepelijke vergunning.
Vraag 4
Bent u voornemens de gedeelde verantwoordelijkheid van de initiatiefnemer
voor het integrale Rijn-Maassysteem op lange termijn onderdeel van de
vergunningvoorschriften te laten worden?
Antwoord 4
In het milieueffectrapport en de onderliggende onderzoeken is ook gekeken
naar de mogelijke effecten in 2050 voor de brede Rijn-Maasmonding. Daartoe
zijn de totale effecten van autonome ontwikkelingen en het voor verzilting
meest ongunstige scenario van het Deltaprogramma meegewogen. Met die
kennis worden ook mogelijke langetermijneffecten meegewogen voor het
opstellen van de vergunningvoorschriften.
Vraag 5
Bent u voornemens het herstellen van de hydraulische weerstand van de
bodem van de Nieuwe Waterweg als vergunningsvoorschrift op te nemen?
Zo nee, welke andere vereisten ten aanzien van de waterkwaliteit stelt u in de
vergunning?
Antwoord 5
De vergunning zal voor de verschillende mogelijke negatieve effecten van de
verdieping voorwaarden en voorschriften bevatten. Daarbij worden de
belangen van de waterschappen en gemeenten betrokken, zoals de effecten
op grondwater en waterkwaliteit. Over de afwegingen en de te stellen
voorschriften zijn deze organisaties geconsulteerd. Dat traject wordt nu
zorgvuldig afgerond en daarom kan en wil ik niet vooruitlopen op de nog te
publiceren ontwerpbeschikking die Rijkswaterstaat als bevoegd gezag zal
afgeven.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de vrees van de waterschappen dat «bij de benadering van
de gevolgen van de verdieping de focus al te zeer op (financiële) compensatie
[zal zijn] gericht, terwijl volgens de milieueffectrapportage (MER) wel degelijk
bronmaatregelen mogelijk blijken»?2

2

Zie onder meer de brief van de waterschappen d.d. 22 februari 2016, «Advies waterschappen
op vergunningaanvraag Ontgrondingenwet voor Verdieping Waterweg en Botlek», https://
www.hhdelfland.nl/over-ons/vergaderoverzicht-bestuur-en-stukken/2016_3_1_college-vandijkgraaf-en-hoogheemraden, onder 4.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Rijkwaterstaat zal als bevoegd gezag een afweging maken over de te treffen
maatregelen voor de verschillende mogelijke geringe extra effecten van de
verdieping en dit vertalen in voorwaarden en voorschriften in de Ontgrondingenwetvergunning. Het oordeel van de Commissie voor de MER wordt hierin
betrokken. Volgens de MER is van de onderzochte bronmaatregelen tegen
verzilting de effectiviteit en haalbaarheid onvoldoende aangetoond, zodat
deze niet als maatregelen kunnen worden ingezet. Het vergunningentraject
wordt nu zorgvuldig afgerond en daarom kan en wil ik niet vooruitlopen op
de door Rijkswaterstaat nog te publiceren ontwerpbeschikking.
Vraag 7
Op welke wijze komt u tegemoet aan de zorgen van de waterschappen dat
onvoorziene gevolgen en onzekerheden in de MER onvoldoende zijn
afgedekt? Bent u voornemens meer concrete maatregelen te beschrijven ten
aanzien van verzilting en de gehele Rijn-Maasmonding te monitoren met
aandacht voor de gevolgen in de morfologie en verzilting?
Antwoord 7
De MER en het onderliggende onderzoek is uitgebreid. Dit verkleint de kans
op onvoorziene gevolgen maar deze zijn natuurlijk niet uit te sluiten. Het
vergunningentraject wordt nu zorgvuldig afgerond en daarom kan en wil ik
niet vooruitlopen op de door Rijkswaterstaat nog te publiceren ontwerpbeschikking. Het ligt bij een project van deze omvang in de rede dat de
vergunning zal voorzien in verplichtingen voor monitoring alsmede de
beoordeling van de effectiviteit van maatregelen. De waterschappen zijn
betrokken bij gesprekken over de voorgenomen opzet en invulling van
monitoring. Ik verwacht dat aan de zorgen van de waterschappen tegemoet
kan worden gekomen.
Vraag 8
Acht u het eerder door de waterschappen geformuleerde uitgangspunt «geen
extra verslechtering door de verdieping» realistisch? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De MER beschrijft mitigerende en compenserende maatregelen die er voor
kunnen zorgen dat de zoetwaterbeschikbaarheid voor de regionale watersystemen op peil blijft voor de daarvan afhankelijke gebruiksfuncties.
Vraag 9
In hoeverre is inzichtelijk wat de gevolgen zijn van de verdieping voor de
zoetwatervoorziening van de land- en tuinbouw in de Zuidplaspolder en bij
Greenport Boskoop?
Antwoord 9
In het MER en de onderliggende onderzoeken is uitgebreid gekeken naar de
effecten op de beschikbaarheid van zoetwater voor het zoetwaterinlaatpunt
Gouda. Dit is het inlaatpunt voor het regionale watersysteem waar de landen tuinbouw in de Zuidplaspolder en Greenport Boskoop van afhankelijk zijn.
De verdieping van de Nieuwe Waterweg leidt tot enige toename in het aantal
dagen dat het inlaatpunt Gouda bij droogte niet gebruikt kan worden. Door
gemiddeld 1 keer in de 8 jaar de aanvoer van zoet water via de zogeheten
Kleinschalige Wateraanvoerroute te verlengen, kan ook in die situaties deze
regio van voldoende zoetwater worden voorzien. De bekostiging van deze
verlenging heeft de aandacht in het lopende vergunningsproces.
Vraag 10
Welke maatregelen worden getroffen om het indringen van zout water
landinwaarts als gevolg van de verdieping tegen te gaan? In hoeverre acht u
de aanleg van een zoetwaterscherm haalbaar?
Antwoord 10
De vergunning zal in gaan op de maatregelen voor de verschillende
mogelijke extra effecten van de verdieping en dit vertalen in voorwaarden en
voorschriften. Hierbij wordt het eerder genoemde oordeel van de Commissie
voor de MER betrokken. In de MER zijn de technisch bronmaatregelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

beschouwd. Een zoetwaterscherm (bellenscherm) is eerder in het Deltaprogramma al beoordeeld als complex en onzeker voor wat betreft effectiviteit.
Daarnaast zijn de investeringskosten en operationele kosten zeer hoog. Ik zie
dit daarom nu niet als haalbaar alternatief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4