Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Burgerlijk Wetboek Boek 1, Personen- en familierecht
Boek 1. Personen- en familierecht
(…)
Afdeling 3. De raad voor de kinderbescherming
Artikel 238
1. Er is één raad voor de kinderbescherming.
2. De wet bepaalt de taken en bevoegdheden van de raad voor de kinderbescherming. Deze worden
door de raad voor de kinderbescherming namens onze Minister van Justitie uitgevoerd.
3. Ten behoeve van de vervulling van zijn taak houdt de raad zich in ieder geval op de hoogte van de
ontwikkeling van de kinderbescherming, bevordert hij de samenwerking met de instellingen van
kinderbescherming en jeugdhulpverlening en dient hij op verzoek of uit eigen beweging autoriteiten
en instellingen van advies.
4. Zijn bemoeiingen laten de godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag van de instellingen van
kinderbescherming onverlet.
5. Bij algemene maatregel van bestuur worden de zetel, de werkwijze, voor zover het de
samenwerking met de gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, betreft en
de organisatie van de raad geregeld.
Artikel 239
1. De raad voor de kinderbescherming kan optreden ten behoeve van minderjarigen die in Nederland
hetzij hun woonplaats of laatste woonplaats, hetzij hun werkelijk verblijf hebben. Eveneens kan de
raad optreden ten behoeve van Nederlandse minderjarigen die in Nederland noch woonplaats, noch
laatste woonplaats, noch werkelijk verblijf hebben.
2. Ten behoeve van de minderjarigen die binnen een arrondissement hetzij hun woonplaats of laatste
woonplaats, hetzij hun werkelijk verblijf hebben, treden voor de raad voor de kinderbescherming de
in dat arrondissement aanwezige werkeenheden van de raad op.
3. Indien op grond van het vorige lid meer werkeenheden in verschillende arrondissementen bevoegd
zouden zijn ten behoeve van een zelfde minderjarige op te treden, doet het optreden van een van
deze werkeenheden de bevoegdheid van de ander eindigen.
4. Ten behoeve van Nederlandse minderjarigen, die in Nederland noch woonplaats, noch laatste
woonplaats, noch werkelijk verblijf hebben, treden de werkeenheden van de raad in het
arrondissement Amsterdam op voor de raad voor de kinderbescherming.
5. Bij algemene maatregel van bestuur wordt de behandeling van klachten ter zake van een bij de raad
in behandeling zijnde of geweest zijnde aangelegenheid van kinderbescherming geregeld.
Artikel 240
Degene die op grond van een wettelijk voorschrift of op grond van zijn ambt of beroep tot
geheimhouding is verplicht kan, zonder toestemming van degene die het betreft, aan de raad voor de
kinderbescherming inlichtingen verstrekken, indien dit noodzakelijk kan worden geacht voor de
uitoefening van de taken van de raad.

1
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 241
1. Indien de raad voor de kinderbescherming blijkt, dat een minderjarige niet onder het wettelijk vereiste
gezag staat, of dat dit gezag niet over hem wordt uitgeoefend, verzoekt hij de rechter in de
gezagsuitoefening over deze minderjarige te voorzien.
2. De kinderrechter kan op verzoek van de raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie
een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, belasten met de voorlopige
voogdij over de minderjarige indien het dringend en onverwijld noodzakelijk is om in de
gezagsuitoefening over de minderjarige te voorzien teneinde de belangen van de minderjarige te
kunnen behartigen.
3. De in het tweede lid bedoelde maatregel kan eveneens worden getroffen indien een minderjarige,
die de leeftijd van zes maanden nog niet bereikt heeft en niet staat onder voogdij van een
rechtspersoon, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de raad voor de
kinderbescherming als pleegkind is opgenomen.
4. De maatregel vervalt na verloop van drie maanden na de dag van de beschikking, tenzij voor het
einde van deze termijn om een voorziening in het gezag over de minderjarige is verzocht.
5. De maatregel kan worden ingetrokken of gewijzigd door de kinder- rechter die haar heeft bevolen
tenzij een verzoek als bedoeld in het vierde lid is ingediend. In dat geval beslist de rechter bij wie dit
verzoek aanhangig is.
6. In afwijking van het tweede lid kan de kinderrechter de voorlopige voogdij over een minderjarige door
of voor wie een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld
in artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000 is ingediend, en in verband daarmee in Nederland
verblijft, alsmede over door Onze Minister van Justitie aan te wijzen categorieën andere
minderjarigen, opdragen aan een rechtspersoon als bedoeld in artikel 302, tweede lid.
7. De raad voor de kinderbescherming kan een onderzoek instellen naar de leefsituatie van een
minderjarige die duurzaam wordt verzorgd en opgevoed bij anderen dan degenen die het ouderlijke
gezag of de voogdij over hem uitoefenen, het gezin waarin hij wordt verzorgd en opgevoed of de
wijze waarop het gezag of de voogdij over hem wordt uitgeoefend, indien er een redelijk vermoeden
bestaat dat de minderjarige in strijd met een wettelijk voorschrift in dat gezin is opgenomen.
Artikel 241a
Op de uitoefening van de voorlopige voogdij door een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1
van de Jeugdwet is artikel 243 van dit Boek van overeenkomstige toepassing.
Artikel 242
De raad voor de kinderbescherming stelt zich op de hoogte van alle gevallen, waarin maatregelen met
betrekking tot het gezag over minderjarigen overwogen dienen te worden.
Artikel 243
1. De colleges van burgemeester en wethouders en ambtenaren van de burgerlijke stand verschaffen
de raad voor de kinderbescherming kosteloos alle inlichtingen, en verstrekken de raad kosteloos alle
afschriften en uittreksels uit hun registers, die de raad ter uitvoering van zijn taak van hen vraagt.
Wanneer de raad voor de kinderbescherming een taak vervult of een bevoegdheid uitoefent op
grond van een van de bepalingen van deze titel of van de titels 9, 10, 14, 15 en 17 van dit boek,
alsmede op grond van de daarmee verband houdende bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering, verschaffen de bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen instanties of
2
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

personen de raad kosteloos die inlichtingen die voor een goede uitoefening van hun taak
noodzakelijk zijn.
2. Alle verzoeken die de raad voor de kinderbescherming ter uitvoering van zijn taak tot de rechter
richt, worden kosteloos behandeld; de grossen, afschriften en uittreksels, die hij tot dat doel
aanvraagt, worden hem door de griffiers vrij van alle kosten uitgereikt.
3. Exploiten door de deurwaarders ten verzoeke van de raad voor de kinderbescherming uitgebracht,
worden volgens het gewone tarief vergoed. Advocaten kunnen voor hun aan de raad voor de
kinderbescherming bewezen diensten salaris in rekening brengen.
4. Wanneer de raad voor de kinderbescherming op grond van een van de bepalingen van deze titel, of
van de titels 9, 10, 12, 14, 15 en 17 van dit boek in rechte optreedt, kan hij dit zonder advocaat doen,
behalve in gedingen die met een dagvaarding aanvangen.
Afdeling 4. Registers betreffende het over minderjarigen uitgeoefende gezag
Artikel 244
Bij de rechtbanken, dan wel op een andere bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen plaats of
plaatsen, berusten openbare registers, waarin aantekening gehouden wordt van rechtsfeiten die op het
over minderjarigen uitgeoefende gezag betrekking hebben.
Bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald welke rechtsfeiten aangetekend worden, op welke
wijze deze aantekening geschiedt en op welke wijze verstrekking van aangetekende gegevens
plaatsvindt.
Titel 14. Het gezag over minderjarige kinderen
Afdeling 1. Algemeen
Artikel 245
1. Minderjarigen staan onder gezag.
2.

Onder gezag wordt verstaan ouderlijk gezag dan wel voogdij.

3.

Ouderlijk gezag wordt door de ouders gezamenlijk of door één ouder uitgeoefend. Voogdij wordt
door een ander dan een ouder uitgeoefend.

4.

Het gezag heeft betrekking op de persoon van de minderjarige, het bewind over zijn vermogen en
zijn vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen, zowel in als buiten rechte.

5. Het gezag van de ouder die dit krachtens artikel 253sa of krachtens een rechterlijke beslissing
overeenkomstig artikel 253t samen met een ander dan een ouder uitoefent, wordt aangemerkt als
ouderlijk gezag dat door ouders gezamenlijk wordt uitgeoefend, tenzij uit een wettelijke bepaling het
tegendeel voortvloeit.
Artikel 246
Onbevoegd tot het gezag zijn minderjarigen, zij die onder curatele zijn gesteld en zij wier
geestvermogens zodanig zijn gestoord, dat zij in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit te oefenen,
tenzij deze stoornis van tijdelijke aard is. 246a [Vervallen per 02-11-1995]
Artikel 247
1. Het ouderlijk gezag omvat de plicht en het recht van de ouder zijn minderjarig kind te verzorgen en
op te voeden.
3
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

2. Onder verzorging en opvoeding worden mede verstaan de zorg en de verantwoordelijkheid voor het
geestelijk en lichamelijk welzijn en de veiligheid van het kind alsmede het bevorderen van de
ontwikkeling van zijn persoonlijkheid. In de verzorging en opvoeding van het kind passen de ouders
geen geestelijk of lichamelijk geweld of enige andere vernederende behandeling toe.
3. Het ouderlijk gezag omvat mede de verplichting van de ouder om de ontwikkeling van de banden
van zijn kind met de andere ouder te bevorderen.
4. Een kind over wie de ouders gezamenlijk het gezag uitoefenen, behoudt na ontbinding van het
huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed, na de ontbinding van het
geregistreerd partnerschap anders dan door de dood, of na het beëindigen van de samenleving
indien een aantekening als bedoeld in artikel 252, eerste lid, is geplaatst, recht op een
gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders.
5. Ouders kunnen ter uitvoering van het vierde lid in een overeenkomst of ouderschapsplan rekening
houden met praktische belemmeringen die ontstaan in verband met de ontbinding van het huwelijk
anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed, de ontbinding van het geregistreerd
partnerschap anders dan door de dood, of het beëindigen van de samenleving indien een
aantekening als bedoeld in artikel 252, eerste lid, is geplaatst, echter uitsluitend voor zover en
zolang de desbetreffende belemmeringen bestaan.
Artikel 247a
Indien een aantekening als bedoeld in artikel 252, eerste lid, is geplaatst en de ouders hun samenleving
beëindigen, stellen zij een ouderschapsplan op als bedoeld in artikel 815, tweede en derde lid, van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Artikel 248
Het tweede lid van artikel 247 van dit boek is van overeenkomstige toepassing op de voogd en op
degene die een minderjarige verzorgt en opvoedt zonder dat hem het gezag over die minderjarige
toekomt.
Artikel 249
De minderjarige dient rekening te houden met de aan de ouder of voogd in het kader van de uitoefening
van het gezag toekomende bevoegdheden, alsmede met de belangen van de overige leden van het
gezin waarvan hij deel uitmaakt.
Artikel 250
Wanneer in aangelegenheden betreffende diens verzorging en opvoeding, dan wel het vermogen van
de minderjarige, de belangen van de met het gezag belaste ouders of een van hen dan wel van de
voogd of de beide voogden in strijd zijn met die van de minderjarige, benoemt de rechtbank, danwel,
indien het een aangelegenheid inzake het vermogen van de minderjarige betreft, de kantonrechter, of,
indien de zaak reeds aanhangig is, de desbetreffende rechter, indien hij dit in het belang van de
minderjarige noodzakelijk acht, daarbij in het bijzonder de aard van deze belangenstrijd in aanmerking
genomen, op verzoek van een belanghebbende of ambtshalve een bijzondere curator om de
minderjarige ter zake, zowel in als buiten rechte, te vertegenwoordigen.

Afdeling 2. Ouderlijk gezag
§ 1. Het gezamenlijk gezag van ouders binnen en buiten huwelijk en het gezag van één ouder na
scheiding

4
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 251
1. Gedurende hun huwelijk oefenen de ouders het gezag gezamenlijk uit.
2. Na ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en bed blijven de
ouders die gezamenlijk het gezag hebben, dit gezag gezamenlijk uitoefenen.
Artikel 251a
1. De rechter kan na ontbinding van het huwelijk anders dan door de dood of na scheiding van tafel en
bed op verzoek van de ouders of van één van hen bepalen dat het gezag over een kind aan één
ouder toekomt indien:
a. er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet
te verwachten is dat hierin binnen afzienbare tijd voldoende verbetering zou komen, of
b. wijziging van het gezag anderszins in het belang van het kind noodzakelijk is.
2. De beslissing op grond van het eerste lid wordt gegeven bij de beschikking houdende scheiding van
tafel en bed, echtscheiding dan wel ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed of bij
latere beschikking.
3. Indien een beslissing op grond van het eerste lid niet alle kinderen der echtgenoten betrof, vult de
rechtbank haar aan op verzoek van een van de ouders, van de raad voor de kinderbescherming of
ambtshalve.
4. De rechter kan, indien hem blijkt dat de minderjarige van twaalf jaar of ouder hierop prijs stelt,
ambtshalve een beslissing geven op de voet van het eerste lid. Hetzelfde geldt indien de
minderjarige de leeftijd van twaalf jaren nog niet heeft bereikt, maar in staat kan worden geacht tot
een redelijke waardering van zijn belangen ter zake.
Artikel 252
1. De ouders die niet met elkaar zijn gehuwd of een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan
oefenen het gezag over hun minderjarige kinderen gezamenlijk uit, indien dit op hun beider verzoek
in het register, bedoeld in artikel 244, is aangetekend. Een verzoek als bedoeld in de eerste volzin
kan niet worden gedaan ten aanzien van de kinderen over wie zij het gezag gezamenlijk hebben
uitgeoefend.
2. De aantekening wordt door de griffier geweigerd, indien op het tijdstip van het verzoek:
a.
b.
c.
d.
e.

één of beide ouders onbevoegd is tot het gezag; of
het gezag van één van beide ouders is beëindigd en de andere ouder het gezag uitoefent; of
een voogd met het gezag over het kind is belast; of
de voorziening in het gezag over het kind is komen te ontbreken; of
de ouder die het gezag heeft, dit gezamenlijk met een ander dan een ouder uitoefent.

3. Tegen de weigering van de aantekening is alleen beroep mogelijk, indien zij heeft plaatsgevonden
op grond van onbevoegdheid van één of beide ouders tot het gezag anders dan vanwege
minderjarigheid of ondercuratelestelling. Alsdan kan de rechtbank worden verzocht de aantekening
te gelasten. Zij wijst het verzoek af, indien gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van
het kind zouden worden verwaarloosd.
Artikel 253
1. Indien gewezen echtgenoten met elkaar hertrouwen dan wel een geregistreerd partnerschap
aangegaan en onmiddellijk daaraan voorafgaande één der echtgenoten het gezag over de
minderjarige kinderen uitoefende, herleeft van rechtswege het gezamenlijk gezag, tenzij een der
5
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

echtgenoten onbevoegd is tot dit gezag of dat gezag is beëindigd dan wel het gezag gezamenlijk
met een ander dan de ouder uitoefent.
2. De echtgenoot voor wie het gezag niet is herleefd, kan de rechtbank verzoeken hem daarmede te
belasten. Dit verzoek wordt slechts afgewezen, indien gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de
belangen van de kinderen zouden worden verwaarloosd.
3. Het eerste en tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing, indien door verzoening van de
echtgenoten een scheiding van tafel en bed eindigt.
4. Het eerste en tweede lid zijn van overeenkomstige toepassing indien gewezen geregistreerde
partners die gezamenlijk gezag uitoefenden over het kind, opnieuw met elkaar een geregistreerd
partnerschap aangaan dan wel met elkaar huwen.
Artikel 253a
1. In geval van gezamenlijke uitoefening van het gezag kunnen geschillen hieromtrent op verzoek van
de ouders of van een van hen aan de rechtbank worden voorgelegd. De rechtbank neemt een
zodanige beslissing als haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt.
2. De rechtbank kan eveneens op verzoek van de ouders of een van hen een regeling vaststellen
inzake de uitoefening van het ouderlijk gezag. Deze regeling kan omvatten:
a. een toedeling aan ieder der ouders van de zorg- en opvoedingstaken, alsmede met
overeenkomstige toepassing van artikel 377a, derde lid, een tijdelijk verbod aan een ouder om
met het kind contact te hebben.
b. de beslissing bij welke ouder het kind zijn hoofdverblijfplaats heeft;
c. de wijze waarop informatie omtrent gewichtige aangelegenheden met betrekking tot de persoon
en het vermogen van het kind wordt verschaft aan de ouder bij wie het kind niet zijn
hoofdverblijfplaats heeft dan wel de wijze waarop deze ouder wordt geraadpleegd;
d. de wijze waarop informatie door derden overeenkomstig artikel 377c, eerste en tweede lid, wordt
verschaft.
3. Indien op de ouders de verplichting van artikel 247a rust en zij daaraan niet hebben voldaan, houdt
de rechter de beslissing op een in het tweede lid bedoeld verzoek ambtshalve aan, totdat aan die
verplichting is voldaan. Aanhouding blijft achterwege indien het belang van het kind dit vergt.
4. De artikelen 377e en 377g zijn van overeenkomstige toepassing. Daar waar in deze bepalingen
gesproken wordt over omgang of een omgangsregeling wordt in plaats daarvan gelezen: een
verdeling van de zorg- en opvoedingstaken.
5. De rechtbank beproeft alvorens te beslissen op een verzoek als in het eerste of tweede lid bedoeld,
een vergelijk tussen de ouders en kan desverzocht en ook ambtshalve, zulks indien geen vergelijk
tot stand komt en het belang van het kind zich daartegen niet verzet, een door de wet toegelaten
dwangmiddel opleggen, dan wel bepalen dat de beschikking of onderdelen daarvan met toepassing
van artikel 812, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering ten uitvoer kunnen
worden gelegd.
6. De rechtbank behandelt het verzoek binnen zes weken.
Paragraaf 1a. Het gezamenlijk gezag van ouders binnen een geregistreerd partnerschap
Artikel 253aa
1. Gedurende hun geregistreerd partnerschap oefenen de ouders het gezag gezamenlijk uit.
2. De bepalingen met betrekking tot het gezamenlijk gezag zijn hierop van toepassing, met
6
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

uitzondering van de artikelen 251, tweede lid, en 251a, tweede en derde lid.
§ 2. Het gezag van ouders anders dan na scheiding
Artikel 253b
1. Indien ten aanzien van een kind alleen het moederschap vaststaat van de vrouw uit wie het kind is
geboren of indien de ouders van een kind niet met elkaar gehuwd zijn dan wel gehuwd zijn geweest
en zij het gezag niet gezamenlijk uitoefenen, oefent de moeder uit wie het kind is geboren van
rechtswege het gezag over het kind alleen uit, tenzij zij bij haar bevalling onbevoegd tot het gezag
was.
2. De in het eerste lid bedoelde moeder die ten tijde van haar bevalling onbevoegd was tot het gezag,
verkrijgt dit van rechtswege op het tijdstip waarop zij daartoe bevoegd wordt, tenzij op dat tijdstip een
ander met het gezag is belast.
3. Indien op bedoeld tijdstip een ander het gezag heeft, kan de tot het gezag bevoegde ouder de
rechtbank verzoeken hem met het gezag over het kind te belasten.
4. Wanneer de andere ouder het gezag over het kind uitoefent, wordt dit verzoek slechts ingewilligd,
indien de rechter dit in het belang van het kind wenselijk oordeelt.
5. Wanneer een voogd het gezag over het kind uitoefent, wordt het verzoek slechts afgewezen, indien
gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd.
Artikel 253c
1. De tot het gezag bevoegde ouder van het kind, die nimmer het gezag gezamenlijk met de moeder uit
wie het kind is geboren heeft uitgeoefend, kan de rechtbank verzoeken de ouders met het
gezamenlijk gezag dan wel hem alleen met het gezag over het kind te belasten.
2. Indien het verzoek ertoe strekt de ouders met het gezamenlijk gezag te belasten en de andere ouder
met gezamenlijk gezag niet instemt, wordt het verzoek slechts afgewezen indien:
a. er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet
te verwachten is dat hierin binnen afzienbare tijd voldoende verbetering zou komen, of
b. afwijzing anderszins in het belang van het kind noodzakelijk is.
3. Wanneer de andere ouder het gezag over het kind uitoefent, wordt het verzoek om de tot het gezag
bevoegde ouder, bedoeld in het eerste lid, alleen met het gezag te belasten slechts ingewilligd,
indien de rechtbank dit in het belang van het kind wenselijk oordeelt.
4. Wanneer niet in het gezag is voorzien of wanneer een voogd het gezag uitoefent, wordt het verzoek
om de tot het gezag bevoegde ouder, bedoeld in het eerste lid, alleen met het gezag te belasten
slechts afgewezen, indien gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van het kind
zouden worden verwaarloosd.
5. Een verzoek om de ouders met het gezamenlijk gezag te belasten als bedoeld in het eerste lid, kan
ook door de moeder uit wie het kind is geboren worden gedaan.
Artikel 253d
1. Indien de voorziening in het gezag over een kind, bedoeld in artikel 253b, eerste lid, komt te
ontbreken, kunnen beide ouders voor zover zij tot het gezag bevoegd zijn – de rechtbank verzoeken
met het gezag onderscheidenlijk gezamenlijk gezag te worden belast.
2. Het in het eerste lid bedoelde verzoek wordt slechts afgewezen, indien gegronde vrees bestaat dat
7
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

bij inwilliging de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd.
3. Hebben beiden een verzoek ingediend anders dan tot gezamenlijke gezagsuitoefening, dan willigt
de rechter het verzoek in van degene wiens gezag over het kind hij het meeste in het belang van het
kind oordeelt.
4. Indien, voordat over het verzoek van één ouder is beslist, de andere ouder van rechtswege het
gezag over het kind verkrijgt, willigt de rechter het verzoek slechts in, indien hij dit in het belang van
het kind wenselijk oordeelt.
Artikel 253e
Inwilliging van het verzoek van een der ouders als bedoeld in de artikelen 253b, 253c en 253d van dit
boek heeft, indien de ander het gezag tot dusverre uitoefende, tot gevolg dat de laatste het gezag
verliest. Dit gevolg treedt niet in indien de ouders als gevolg van de rechterlijke beslissing met het
gezamenlijk gezag zijn belast.
Artikel 253f
Na de dood van een der ouders oefent de overlevende ouder van rechtswege het gezag over de
kinderen uit, indien en voor zover hij op het tijdstip van overlijden het gezag uitoefent.
Artikel 253g
1. Indien van de ouders diegene overlijdt die het gezag over hun minderjarige kinderen alleen
uitoefent, bepaalt de rechter dat de overlevende ouder of een derde met het gezag over deze
kinderen wordt belast.
2. De rechter doet dit op verzoek van de raad voor de kinderbescherming, de overlevende ouder of
ambtshalve.
3. Het verzoek om de overlevende ouder met het gezag te belasten wordt slechts afgewezen, indien de
rechter oordeelt dat het belang van de minderjarige zich tegen inwilliging verzet.
4. De bepaling van het voorgaande lid is mede van toepassing indien de overleden ouder een voogd
had aangewezen overeenkomstig artikel 292 van dit boek.
Artikel 253h
1. Indien na het overlijden van één der ouders een voogd is benoemd, kan de rechter deze beslissing
te allen tijde in dier voege wijzigen, dat de overlevende ouder mits deze daartoe bevoegd is, alsnog
met het gezag wordt belast.
2. Hij gaat hiertoe slechts over op verzoek van de overlevende ouder, en niet dan op grond dat nadien
de omstandigheden zijn gewijzigd, of dat bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige
gegevens is uitgegaan.
3. Wanneer de andere ouder een voogd had aangewezen overeenkomstig artikel 292 van dit boek en
deze inmiddels is opgetreden, is dit artikel van overeenkomstige toepassing met dien verstande dat,
mits het verzoek van de overlevende ouder binnen één jaar na het begin van de voogdij wordt
gedaan, dit verzoek slechts wordt afgewezen indien de rechter oordeelt dat het belang van de
minderjarige zich tegen inwilliging verzet.

8
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

§ 2a. Gezag na meerderjarigverklaring
Artikel 253ha
1. De minderjarige vrouw die als degene die het gezag heeft, haar kind wenst te verzorgen en op te
voeden kan, indien zij de leeftijd van zestien jaren heeft bereikt, de kinderrechter verzoeken haar
meerderjarig te verklaren.
2. Het verzoek kan ten behoeve van de vrouw ook worden gedaan door de raad voor de
kinderbescherming. Deze behoeft hiertoe haar schriftelijke toestemming. Het verzoek vervalt, indien
de vrouw haar toestemming intrekt.
3. Het verzoek kan ook voor de bevalling door of ten behoeve van de vrouw worden gedaan, alsmede
indien de vrouw eerst omstreeks het tijdstip van haar bevalling de leeftijd van zestien jaren zal
hebben bereikt. In dat geval wordt op het verzoek niet eerder dan na de bevalling of, indien de vrouw
op dat tijdstip nog geen zestien jaar is, nadat zij die leeftijd heeft bereikt, beslist.
4. De kinderrechter willigt het verzoek slechts in, indien hij dit in het belang van de moeder en haar kind
wenselijk oordeelt. Indien een ander met het gezag is belast, wordt de moeder daarmee belast.
5. De minderjarige vrouw is bekwaam in rechte op te treden en tegen een uitspraak beroep in te
stellen.
§ 3. Het bewind van de ouders
Artikel 253i
1. Ingeval van gezamenlijke gezagsuitoefening voeren de ouders gezamenlijk het bewind over het
vermogen van het kind en vertegenwoordigen zij gezamenlijk het kind in burgerlijke handelingen,
met dien verstande dat een ouder alleen, mits niet van bezwaren van de andere ouder is gebleken,
hiertoe ook bevoegd is.
2. Artikel 253a van dit boek is van overeenkomstige toepassing met dien verstande dat in plaats van
"de rechtbank" wordt gelezen "de kantonrechter".
3. Oefent een ouder het gezag alleen uit, dan wordt door die ouder het bewind over het vermogen van
het kind gevoerd en het kind in burgerlijke handelingen vertegenwoordigd.
4. Van het bepaalde in het eerste en derde lid kan worden afgeweken:
a. indien de rechter bij de beschikking waarbij de uitoefening van het gezag over het kind aan een
van de ouders wordt opgedragen op eensluidend verzoek van de ouders of op verzoek van één
van hen, mits de ander zich daartegen niet verzet, heeft bepaald dat de ouder die niet het gezag
over het kind zal uitoefenen, het bewind over het vermogen van het kind zal voeren;
b. ingevolge artikel 276, tweede lid, van dit boek, bij beëindiging van het gezag;
c. indien hij die een minderjarige goederen schenkt of vermaakt, bij de gift, onderscheidenlijk bij de
uiterste wilsbeschikking, heeft bepaald dat een ander het bewind over die goederen zal voeren.
5. In het laatstbedoelde geval zijn de ouders, of - indien een ouder het gezag alleen uitoefent - die
ouder, bevoegd van de bewindvoerder rekening en verantwoording te vragen.
6. Bij het vervallen van het door de schenker of erflater ingesteld bewind zijn het eerste en tweede lid,
onderscheidenlijk het derde lid, van toepassing.
Artikel 253j
De ouders of een ouder moeten het bewind over het vermogen van hun kind als goede bewindvoerders
9
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

voeren. Bij slecht bewind zijn zij voor de daaraan te wijten schade aansprakelijk, behoudens voor de
vruchten van dat vermogen voor zover de wet hun het genot daarvan toekent.
Artikel 253k
Op het bewind van de ouders of een ouder zijn de artikelen 342, tweede lid, 344 tot en met 357 en 370
van dit boek van overeenkomstige toepassing.
Artikel 253l
1. Elke ouder die het gezag over zijn kind uitoefent, heeft het vruchtgenot van diens vermogen. Indien
het kind bij de ouder inwoont en anders dan incidenteel inkomen uit arbeid geniet, is het verplicht
naar draagkracht bij te dragen in de kosten van de huishouding van het gezin.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing in geval het gezag van de ouder is beëindigd,
tenzij de andere ouder het gezag uitoefent.
3. Aan bedoeld vruchtgenot zijn de lasten verbonden, die op vruchtgebruikers rusten.
Artikel 253m
De ouder heeft geen vruchtgenot van het vermogen, ten aanzien waarvan bij uiterste wilsbeschikking
van de erflater of bij de gift is bepaald dat de ouders daarvan het vruchtgenot niet zullen hebben.
Afdeling 3. Gemeenschappelijke bepalingen betreffende de gezagsuitoefening door de ouders
en de gezagsuitoefening door één van hen
Artikel 253n
1. Op verzoek van de niet met elkaar gehuwde ouders of een van hen kan de rechtbank het
gezamenlijk gezag, bedoeld in de artikelen 251, tweede lid, 252, eerste lid, 253q, vijfde lid, of 277,
eerste lid, beëindigen, indien nadien de omstandigheden zijn gewijzigd of bij het nemen van de
beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Alsdan bepaalt de rechtbank aan wie
van de ouders voortaan het gezag over ieder der minderjarige kinderen toekomt.
2. Het eerste en derde lid van artikel 251a zijn van overeenkomstige toepassing.
Artikel 253o
1. Beslissingen waarbij een ouder alleen met het gezag is belast, gegeven ingevolge het bepaalde in
de paragrafen 1, 2 en 2a van deze titel en het bepaalde in artikel 253n van dit boek kunnen op
verzoek van de ouders of van een van hen door de rechtbank worden gewijzigd op grond dat nadien
de omstandigheden zijn gewijzigd, of dat bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige
gegevens is uitgegaan.
Artikel 253p
1. In de gevallen waarin door de rechter het gezag wordt opgedragen aan beide ouders of aan een
ouder alleen, neemt dit een aanvang zodra de desbetreffende beschikking in kracht van gewijsde is
gegaan, of, indien zij uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, daags nadat de beschikking is verstrekt of
verzonden.
2. Na de gerechtelijke ontbinding van het huwelijk of na scheiding van tafel en bed begint het gezag
nochtans niet voordat de beschikking houdende ontbinding van het huwelijk is ingeschreven in de
registers van de burgerlijke stand of voordat de beschikking houdende scheiding van tafel en bed is
ingeschreven in het huwelijksgoederenregister, aangewezen in artikel 116.

10
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

3. Indien een aantekening was gedaan als bedoeld in artikel 252, eerste lid, van dit boek, begint het
aan één der ouders opgedragen gezag nochtans niet, dan nadat deze aantekening door de griffier is
doorgehaald. Van de doorhaling doet de griffier schriftelijk mededeling aan beide ouders.
Artikel 253q
1. Wanneer een van de ouders die gezamenlijk het gezag over hun minderjarige kinderen uitoefenen,
op een der in artikel 246 genoemde gronden daartoe onbevoegd is, oefent de andere ouder alleen
het gezag over de kinderen uit. Wanneer de grond van de onbevoegdheid is weggevallen, herleeft
van rechtswege het gezamenlijke gezag.
2. Wanneer beide ouders die gezamenlijk het gezag over hun minderjarige kinderen uitoefenen,
daartoe op een der in artikel 246 genoemde gronden onbevoegd zijn, benoemt de rechtbank een
voogd.
3. Wanneer een ouder die alleen het gezag uitoefent, op een der in artikel 246 genoemde gronden
daartoe onbevoegd is, belast de rechtbank de andere ouder met het gezag, tenzij de rechter
oordeelt dat het belang van de minderjarige zich hiertegen verzet. Alsdan benoemt zij een voogd.
4. De in het tweede en derde lid bedoelde beslissingen worden gegeven op verzoek van een ouder,
bloed- of aanverwanten van de minderjarige, de raad voor de kinderbescherming, de gecertificeerde
instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, een rechtspersoon een daartoe door Onze
Minister van Veiligheid en Justitie aanvaarde rechtspersoon als bedoeld in artikel 256, eerste lid, en
artikel 302, tweede lid, of ambtshalve.
5. Wanneer de grond van de onbevoegdheid ten aanzien van de ouder die het gezag alleen
uitoefende, is vervallen, belast de rechtbank deze ouder op zijn verzoek wederom met het gezag
tenzij de rechtbank oordeelt dat het belang van de minderjarige zich hiertegen verzet. Op verzoek
van de ouders of een van hen kan hij de ouders gezamenlijk met het gezag belasten.
Artikel 253r
1. Artikel 253q is van overeenkomstige toepassing, indien:
a. de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen al dan niet tijdelijk in de onmogelijkheid verkeren
het gezag uit te oefenen; of
b. het bestaan of de verblijfplaats van de ouders of van één van hen die het gezag uitoefenen,
onbekend is.
2. In het geval een der ouders het gezag alleen uitoefent overeen- komstig artikel 253q, eerste lid, is
gedurende de tijd waarin een van de in het eerste lid bedoelde omstandigheden zich voordoet het
gezag van de andere ouder geschorst. In de overige gevallen is het gezag geschorst totdat de
rechter de ouders of een van hen wederom met het gezag belast. In afwijking van artikel 253q kan
de rechter dit slechts doen indien aan de vereisten gesteld in artikel 277, eerste lid, is voldaan.
Artikel 253s
1. Indien het kind met instemming van zijn ouders die het gezag over hem uitoefenen, gedurende ten
minste een jaar door een of meer anderen als behorende tot het gezin is verzorgd en opgevoed,
kunnen de ouders slechts met toestemming van degenen die de verzorging en opvoeding op zich
hebben genomen, wijziging in het verblijf van het kind brengen.
2. Voor zover de volgens het vorige lid vereiste toestemmingen niet worden verkregen, kunnen zij op
verzoek van de ouders door die van de rechtbank worden vervangen. Dit verzoek wordt slechts
afgewezen indien de kinderrechter dit in het belang van de minderjarige noodzakelijk oordeelt.

11
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

3. In geval van afwijzing van het verzoek is de beschikking van kracht gedurende een door de
rechtbank te bepalen termijn, welke de duur van zes maanden niet te boven mag gaan. Is echter
voor het einde van deze termijn een verzoek tot ondertoezichtstelling van het kind, dan wel tot
beëindiging van het gezag van een of beide ouders aanhangig gemaakt, dan blijft de beschikking
gelden, totdat op het verzoek bij gewijsde is beslist.
Afdeling 3A. Gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder
Paragraaf 1. Het gezamenlijk gezag van rechtswege van een ouder tezamen met een ander dan
een ouder
Artikel 253sa
1. Over het staande hun huwelijk of geregistreerd partnerschap geboren kind oefenen een ouder en
zijn echtgenoot of geregistreerde partner die niet de ouder is, gezamenlijk het gezag uit, tenzij het
kind tevens in familierechtelijke betrekking staat tot een andere ouder.
2. De bepalingen met betrekking tot het gezamenlijk gezag zijn hierop van toepassing, met
uitzondering van de artikelen 251, tweede lid, en 251a, tweede en derde lid.
Paragraaf 2. Het gezamenlijk gezag van een ouder tezamen met een ander dan een ouder
krachtens rechterlijke beslissing
Artikel 253t
1. Indien het gezag over een kind bij één ouder berust, kan de rechtbank op gezamenlijk verzoek van
de met het gezag belaste ouder en een ander dan de ouder die in een nauwe persoonlijke
betrekking tot het kind staat, hen gezamenlijk met het gezag over het kind belasten.
2. In het geval dat het kind tevens in familierechtelijke betrekking staat tot een andere ouder wordt het
verzoek slechts toegewezen, indien:
a. de ouder en de ander op de dag van het verzoek gedurende ten minste een aaneengesloten
periode van een jaar onmiddellijk voorafgaande aan het verzoek gezamenlijk de zorg voor het
kind hebben gehad; en
b. de ouder die het verzoek doet op de dag van het verzoek gedurende ten minste een
aaneengesloten periode van drie jaren alleen met het gezag belast is geweest.
3. Het verzoek wordt afgewezen indien, mede in het licht van de belangen van een andere ouder,
gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van het kind zouden worden verwaarloosd.
4. Het gezamenlijk gezag, bedoeld in het eerste lid, kan niet worden toegekend in de gevallen, bedoeld
in artikel 253q, eerste lid, en artikel 253r. Het staat niet open voor rechtspersonen.
5. Een verzoek als bedoeld in het eerste lid kan vergezeld gaan van een verzoek tot wijziging van de
geslachtsnaam van het kind in de geslachtsnaam van de met het gezag belaste ouder of de ander.
Een zodanig verzoek wordt afgewezen, indien
a. het kind van twaalf jaar of ouder ter gelegenheid van zijn verhoor niet heeft ingestemd met het
verzoek;
b. het verzoek, bedoeld in het eerste lid, wordt afgewezen; of
c. het belang van het kind zich tegen toewijzing verzet.
Artikel 253u
Het gezamenlijk gezag begint op de dag waarop de beslissing die de benoeming inhoudt, in kracht van
gewijsde is gegaan, of, indien zij uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, daags nadat de beschikking is
12
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

verstrekt of verzonden.
Artikel 253v
1. Op de gezamenlijke gezagsuitoefening door de ouder en de ander zijn de artikelen 246, 247, 249,
250, 253a, 253j tot en met 253m, 253q, eerste lid, 253r alsmede 253s van overeenkomstige
toepassing.
2.

Artikel 253i is van overeenkomstige toepassing, tenzij de met het gezag belaste ouder het bewind
niet voert ingevolge artikel 253i, vierde lid, onder a of c.

3. Artikel 253n is van overeenkomstige toepassing. De rechtbank geeft geen beslissing tot beëindiging
van het gezamenlijk gezag, bedoeld in artikel 253t, dan nadat zij de ouders of de niet met het gezag
belaste ouder in de gelegenheid heeft gesteld te verzoeken in het belang van het kind de ouders
gezamenlijk met het gezag over het kind te belasten of de niet met het gezag belaste ouder daarmee
te belasten.
4. Indien de rechtbank na beëindiging van het gezamenlijk gezag van de ouder en de ander, deze
ander met de voogdij heeft belast, kan zij te allen tijde wegens wijziging van omstandigheden op
verzoek van de ouders of van één van hen in het belang van het kind één ouder met het gezag of de
ouders met het gezamenlijk gezag belasten.
5.

Artikel 253q, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing met dien verstande dat de rechtbank
geen voogd benoemt dan nadat zij de niet met het gezag belaste ouder in de gelegenheid heeft
gesteld te verzoeken in het belang van het kind hem met het gezag over het kind te belasten. Het
verzoek, bedoeld in artikel 253q, tweede lid, kan tevens door de ander dan de ouder worden
gedaan.

6. De afdelingen 4 en 5 van deze titel zijn van overeenkomstige toepassing op het gezamenlijk gezag
van de ouder en de ander, met dien verstande dat in geval van beëindiging van het gezag van de
ouder die gezamenlijk met de ander het gezag uitoefent, de ander niet alleen met het gezag wordt
belast dan nadat de rechtbank de niet met het gezag belaste ouder in de gelegenheid heeft gesteld
te verzoeken hem met het gezag over het kind te belasten.
Paragraaf 3. Gemeenschappelijke bepalingen inzake het gezamenlijk gezag van een ouder
tezamen met een ander dan een ouder
Artikel 253w
De ander die met de ouder gezamenlijk het gezag uitoefent, is verplicht tot het verstrekken van
levensonderhoud jegens het kind dat onder zijn gezag staat. Indien het gezamenlijk gezag door de
meerderjarigheid van het kind is geëindigd, duurt de onderhoudsplicht voort totdat het kind de leeftijd
van eenentwintig jaren heeft bereikt. Nadat een rechterlijke beslissing tot beëindiging van het
gezamenlijk gezag in kracht van gewijsde is gegaan of na het overlijden van de ouder met wie tot het
tijdstip van overlijden het gezag gezamenlijk werd uitgeoefend, blijft deze onderhoudsplicht gedurende
de termijn dat het gezamenlijk gezag heeft geduurd, bestaan, tenzij de rechter in bijzondere
omstandigheden op verzoek van de ouder of de ander een langere termijn bepaalt. Zij eindigt uiterlijk op
het tijdstip dat het kind de leeftijd van eenentwintig jaren heeft bereikt. De artikelen 392, derde lid, 395a,
eerste lid, 395b, 397, 398, 399, 400, 401, eerste, vierde en vijfde lid, 402, 402a, 403, 404, eerste lid, 406
en 408 zijn van overeenkomstige toepassing.
Artikel 253x
1. Na de dood van de ouder die tezamen met de ander het gezag uitoefende, oefent die ander van
rechtswege de voogdij over de kinderen uit.
2. De rechtbank kan op verzoek van de overlevende ouder te allen tijde bepalen dat deze, mits daartoe
13
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

bevoegd, alsnog met het gezag wordt belast.
3. De artikelen 253g en h zijn niet van toepassing.
Artikel 253y
1. Het gezamenlijk gezag, bedoeld in de artikelen 253sa en 253t, eindigt op de dag waarop in kracht
van gewijsde is gegaan de beschikking waarbij aan de ouders gezamenlijk gezag is toegekend of
het gezamenlijk gezag van de ouder en de ander is beëindigd.
2. Is de beschikking, bedoeld in het eerste lid, uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan eindigt het
gezamenlijk gezag van de ouder en de ander daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden.
AFDELING 4 ONDERTOEZICHTSTELLING VAN MINDERJARIGEN
Artikel 254
In deze afdeling wordt verstaan onder gecertificeerde instelling: gecertificeerde instelling als bedoeld in
artikel 1.1 van de Jeugdwet.
Artikel 255
1. De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen van een gecertificeerde instelling indien
een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd, en:
a. de zorg die in verband met het wegnemen van de bedreiging noodzakelijk is voor de minderjarige
of voor zijn ouders of de ouder die het gezag uitoefenen, door dezen niet of onvoldoende wordt
geaccepteerd, en
b. de verwachting gerechtvaardigd is dat de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen binnen een
gelet op de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn, de
verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel 247, tweede lid, in staat zijn
te dragen.
2. De kinderrechter kan een minderjarige onder toezicht stellen op verzoek van de raad voor de
kinderbescherming of het openbaar ministerie. Tevens zijn een ouder en degene die niet de ouder is en
de minderjarige als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt bevoegd tot het doen van het verzoek
indien de raad voor de kinderbescherming niet tot indiening van het verzoek overgaat.
3. Indien de raad niet tot indiening van een verzoek tot ondertoezichtstelling overgaat nadat hij een
verzoek tot onderzoek als bedoeld in artikel 2.4, eerste lid, van de Jeugdwet heeft ontvangen, deelt hij
dit schriftelijk mee aan het college van burgemeester en wethouders dat het verzoek heeft gedaan. De
burgemeester kan na ontvangst van die mededeling de raad voor de kinderbescherming verzoeken het
oordeel van de kinderrechter te vragen of het noodzakelijk is de minderjarige onder toezicht te stellen
van een gecertificeerde instelling. De raad voor de kinderbescherming die van de burgemeester
zodanig verzoek ontvangt, vraagt binnen twee weken na de dagtekening van dat verzoek het oordeel
van de kinderrechter of een ondertoezichtstelling van de minderjarige moet volgen. In dat geval kan de
kinderrechter de ondertoezichtstelling ambtshalve uitspreken.
4. De kinderrechter vermeldt in de beschikking de concrete bedrei- gingen in de ontwikkeling van de
minderjarige alsmede de daarop afgestemde duur waarvoor de ondertoezichtstelling zal gelden.
5. Indien het verzoek, bedoeld in het tweede lid, niet alle minderjarigen betreft over wie de ouders of de
ouder het gezag uitoefenen, kan de kinderrechter dit op verzoek van de raad voor de

14
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

kinderbescherming of ambtshalve aanvullen, en deze minderjarigen, mits aan de grond van het eerste
lid is voldaan, eveneens onder toezicht stellen.
Artikel 256
1. De kinderrechter kan een minderjarige door of voor wie een aanvraag tot het verlenen van een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000 is
ingediend en die in verband daarmee in een centrum als bedoeld in artikel 1, onder d, van de Wet
Centraal Orgaan opvang asielzoekers verblijft, onder toezicht stellen van een daartoe door Onze
Minister van Justitie aanvaarde rechtspersoon.
2. Onze Minister van Justitie kan voorwaarden stellen bij of voorschriften verbinden aan de aanvaarding,
bedoeld in het eerste lid, en de rechtspersoon voor een bepaalde tijd aanvaarden.
3. Op de ondertoezichtstelling en een rechtspersoon als bedoeld in het eerste lid zijn de bepalingen van
de afdelingen 4 en 5 alsmede artikel 326 van overeenkomstige toepassing.
4. In geval van vervanging van de rechtspersoon op grond van artikel 259, wordt een gecertificeerde
instelling benoemd die een overeenkomst of een subsidierelatie heeft met de gemeente waar de
minderjarige zijn woonplaats als bedoeld in de Jeugdwet heeft. Hetzelfde geldt indien de rechtspersoon
niet meer voldoet aan de eisen voor benoeming, bedoeld in het eerste lid, in welk geval de kinderrechter
ambtshalve tot vervanging overgaat, tenzij voortzetting van de taken door bedoelde rechtspersoon om
reden van continuïteit noodzakelijk is.
Artikel 257
1. De kinderrechter kan de minderjarige voorlopig onder toezicht stellen van een gecertificeerde
instelling indien een ernstig vermoeden bestaat dat de grond, bedoeld in artikel 255, eerste lid, is vervuld
en de maatregel noodzakelijk is om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te
nemen.
2. Het tweede lid van artikel 255 is van overeenkomstige toepassing. De kinderrechter bepaalt de duur
van dit toezicht op ten hoogste drie maanden en kan de beslissing te allen tijde herroepen.
Artikel 258
De duur van de ondertoezichtstelling is, behoudens verlenging als bedoeld in artikel 260, ten hoogste
een jaar. De duur van de voorlopige ondertoezichtstelling komt hierop niet in mindering.
Artikel 259
De kinderrechter kan de gecertificeerde instelling die het toezicht heeft, vervangen door een andere
gecertificeerde instelling, op verzoek van de gecertificeerde instelling die het toezicht heeft, de raad voor
de kinderbescherming, een met het gezag belaste ouder of de minderjarige van twaalf jaar of ouder.
Artikel 260
1. De kinderrechter kan, mits aan de grond, bedoeld in artikel 255, eerste lid, is voldaan, de duur van de
ondertoezichtstelling telkens verlengen met ten hoogste een jaar.
2. De kinderrechter kan de ondertoezichtstelling verlengen op verzoek van de gecertificeerde instelling
die het toezicht heeft. Indien deze gecertificeerde instelling niet tot een verzoek overgaat, zijn de raad
voor de kinderbescherming, een ouder, degene die niet de ouder is en de minderjarige als behorende
tot zijn gezin verzorgt en opvoedt en het openbaar ministerie bevoegd tot het doen van het verzoek.
15
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 261
1. De kinderrechter kan de ondertoezichtstelling opheffen indien de grond, bedoeld in artikel 255, eerste
lid, niet langer is vervuld.
2. Hij kan dit doen op verzoek van de gecertificeerde instelling die het toezicht heeft. Indien deze
gecertificeerde instelling niet tot een verzoek overgaat, zijn de raad voor de kinderbescherming, een met
het gezag belaste ouder of de minderjarige van twaalf jaar of ouder bevoegd tot het doen van het
verzoek.
Artikel 262
1. De gecertificeerde instelling houdt toezicht op de minderjarige en zorgt dat aan de minderjarige en de
met het gezag belaste ouders of ouder hulp en steun worden geboden opdat de concrete bedreigingen
in de ontwikkeling van de minderjarige, bedoeld in artikel 255, vijfde lid, binnen de duur van de
ondertoezichtstelling worden weggenomen. De inspanningen van de gecertificeerde instelling zijn erop
gericht de ouders of de ouder zoveel mogelijk de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding
van hun kinderen te laten dragen.
2. Indien het ontwikkelingsniveau van de minderjarige en diens bekwaamheid en behoefte zelfstandig te
handelen en zijn leven naar eigen inzicht in te richten daartoe aanleiding geven, zijn de inspanningen
van de gecertificeerde instelling dienovereenkomstig mede gericht op het vergroten van de
zelfstandigheid van de minderjarige.
3. De gecertificeerde instelling bevordert de gezinsband tussen de met het gezag belaste ouders of
ouder en de minderjarige.
Artikel 262a
1. De gecertificeerde instelling stelt ter uitvoering van haar taak als eerste de ouder of ouders met gezag
in de gelegenheid om samen met bloedverwanten, aanverwanten of anderen die tot de sociale
omgeving behoren binnen zes weken een plan van aanpak op te stellen of een bestaand plan aan te
passen. Slechts indien de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van het kind hiertoe aanleiding
geven of de belangen van het kind anderszins geschaad worden, kan de gecertificeerde instelling
hiervan afzien.
2. Indien het plan van aanpak geschikt is om binnen de duur van de ondertoezichtstelling de concrete
bedreigingen, bedoeld in artikel 255, vijfde lid, weg te nemen, geldt het als het plan, bedoeld in artikel
4.1.3, eerste lid, van de Jeugdwet. Indien het plan van aanpak naar het oordeel van de gecertificeerde
instelling niet geschikt is om de concrete bedreigingen weg te nemen, deelt de gecertificeerde instelling
dit binnen vijf werkdagen na de aanbieding van het plan van aanpak gemotiveerd aan de ouder of
ouders met gezag mede, en stelt zij hen in de gelegenheid om het plan van aanpak binnen twee weken
aan te passen. Indien de gecertificeerde instelling binnen deze termijn geen aangepast plan van aanpak
ontvangt of een plan van aanpak ontvangt dat naar haar oordeel evenmin geschikt is om de concrete
bedreigingen weg te nemen, stelt zij alsnog zelf een plan als bedoeld in artikel 4.1.3, eerste lid, van de
Jeugdwet op.
3. Op verzoek van een met het gezag belaste ouder of de minderjarige van twaalf jaar of ouder kan de
kinderrechter het plan van aanpak laten gelden als het plan, bedoeld in artikel 4.1.3, eerste lid, van de
Jeugdwet. Artikel 264, tweede en derde lid, zijn van overeenkomstige toepassing.

16
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 262b
Geschillen die de uitvoering van de ondertoezichtstelling betreffen, die omtrent gedragingen als bedoeld
in artikel 4.2.1 van de Jeugdwet, uitgezonderd, kunnen aan de kinderrechter worden voorgelegd. De
kinderrechter neemt op verzoek van een met het gezag belaste ouder, de minderjarige van twaalf jaar of
ouder, de gecertificeerde instelling, degene die de minderjarige als behorende tot zijn gezin verzorgt en
opvoedt, of de zorgaanbieder of de aanbieder van de jeugdhulp als bedoeld in artikel 1.1 van de
Jeugdwet, waar de minderjarige is geplaatst, een zodanige beslissing als hem in het belang van de
minderjarige wenselijk voorkomt. Hij beproeft alvorens te beslissen een vergelijk tussen de
betrokkenen.
Artikel 263
1. De gecertificeerde instelling kan ter uitvoering van haar taak schriftelijke aanwijzingen geven
betreffende de verzorging en opvoeding van de minderjarige. Zij kan dit doen indien de met het gezag
belaste ouder of de minderjarige niet instemmen met, dan wel niet of onvoldoende medewerking
verlenen aan de uitvoering van het plan, bedoeld in artikel 4.1.3, eerste lid, van de Jeugdwet of indien dit
noodzakelijk is teneinde de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige weg te
nemen.
2. De met het gezag belaste ouders of ouder en de minderjarige volgen een schriftelijke aanwijzing op.
3. De gecertificeerde instelling kan de kinderrechter verzoeken een schriftelijke aanwijzing te
bekrachtigen. Tegelijkertijd kan een door de wet toegelaten dwangmiddel worden verzocht bij niet
nakoming van deze aanwijzing tenzij het belang van het kind zich tegen oplegging daarvan verzet.
Artikel 264
1. Op verzoek van een met het gezag belaste ouder of de minderjarige van twaalf jaar of ouder kan de
kinderrechter een schriftelijke aanwijzing geheel of gedeeltelijk vervallen verklaren. Het verzoek heeft
geen schorsende kracht, tenzij de kinderrechter het tegendeel bepaalt.
2. Bij de indiening van het verzoek wordt de beslissing van de gecertificeerde instelling overgelegd.
3. De termijn voor het indienen van het verzoek bedraagt twee weken en vangt aan met ingang van de
dag na die waarop de beslissing is verzonden of uitgereikt.
4. Ten aanzien van een na afloop van deze termijn ingediend verzoek blijft niet-ontvankelijkverklaring
achterwege indien de verzoeker redelij- kerwijs niet geoordeeld kan worden in verzuim te zijn geweest.
Artikel 265
1. Op verzoek van degene aan wie de aanwijzing is gericht, kan de gecertificeerde instelling een
schriftelijke aanwijzing wegens gewijzigde omstandigheden geheel of gedeeltelijk intrekken.
2. De gecertificeerde instelling geeft haar beslissing schriftelijk en binnen twee weken na ontvangst van
het verzoek.
3. Artikel 264 is van overeenkomstige toepassing.
4. Het niet of niet tijdig nemen van een beslissing door de gecertificeerde instelling staat gelijk met
afwijzing van het verzoek. De termijn voor het indienen van het verzoek aan de kinderrechter loopt in dat
geval door zolang de gecertificeerde instelling niet heeft beslist en eindigt, indien de gecertificeerde

17
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

instelling alsnog beslist, na verloop van twee weken te rekenen met ingang van de dag waarop de
beslissing is verzonden of uitgereikt.
Artikel 265a
Plaatsing van de minderjarige gedurende dag en nacht buiten het gezin geschiedt uitsluitend met een
machtiging tot uithuisplaatsing.
Artikel 265b
1. Indien dit noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van de minderjarige of tot
onderzoek van diens geestelijke of lichamelijke gesteldheid, kan de kinderrechter de gecertificeerde
instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, die belast is met de uitvoering van de
ondertoezichtstelling op haar verzoek machtigen de minderjarige gedurende dag en nacht uit huis te
plaatsen.
2. De machtiging kan eveneens worden verleend op verzoek van de raad voor de kinderbescherming of
op verzoek van het openbaar ministerie. De raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie
legt bij het verzoek, bedoeld in het eerste lid, het besluit van het college van burgemeester en
wethouders, bedoeld in artikel 2.3, eerste lid, van de Jeugdwet over.
3. De kinderrechter kan in afwijking van het tweede lid een machtiging tot uithuisplaatsing verlenen
zonder dat het college van burgemeester en wethouders een daartoe strekkend besluit heeft genomen,
indien het belang van het kind dit vergt.
4. Voor opneming en verblijf als bedoeld in artikel 6.1.2, eerste lid, of 6.1.3, eerste lid, van de Jeugdwet
is geen machtiging als bedoeld in het eerste lid vereist, doch een machtiging als bedoeld in genoemde
artikelleden. Deze machtiging geldt voor de toepassing van artikel 265a als een machtiging als bedoeld
in het eerste lid.
Artikel 265c
1. De duur van de machtiging tot uithuisplaatsing is, behoudens verlenging als bedoeld in het tweede lid,
ten hoogste een jaar. Indien een minderjarige voorlopig onder toezicht is gesteld en gelijktijdig een
machtiging tot uithuisplaatsing is verleend, komt de duur hiervan niet in mindering op de termijn van ten
hoogste een jaar.
2. Op verzoek van de gecertificeerde instelling kan de kinderrechter de duur telkens met ten hoogste
een jaar verlengen. Indien de gecertificeerde instelling niet overgaat tot een verzoek, kan verlenging
plaatsvinden op verzoek van de raad voor de kinderbescherming of het openbaar ministerie.
3. Een machtiging vervalt indien deze na verloop van drie maanden niet ten uitvoer is gelegd.
Artikel 265d
1. Een uithuisplaatsing kan door de gecertificeerde instelling worden beëindigd indien deze niet langer
noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van de minderjarige of tot het verrichten
van het onderzoek, bedoeld in artikel 265b, eerste lid, en het belang van de minderjarige zich tegen
beëindiging niet verzet.
2. De met het gezag belaste ouder, de minderjarige van twaalf jaar of ouder of een ander die de
minderjarige als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt kunnen wegens gewijzigde
omstandigheden de gecertificeerde instelling verzoeken:
a. de uithuisplaatsing te beëindigen;
b. de duur ervan te bekorten;

18
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

c. af te zien van een krachtens de machtiging toegestane wijziging van de verblijfplaats van de
minderjarige, tenzij de toestemming reeds met toepassing van artikel 265i is verleend.
3. De gecertificeerde instelling geeft een schriftelijke beslissing binnen twee weken na ontvangst van het
verzoek.
4. Op verzoek van een in het tweede lid genoemde persoon kan de kinderrechter de machtiging geheel
of gedeeltelijk intrekken of de duur ervan bekorten. Artikel 264, eerste lid, tweede volzin, tweede tot en
met vierde lid, alsmede artikel 265, vierde lid, zijn van toepassing.
Artikel 265e
1. De kinderrechter kan bij de verlening van de machtiging tot uithuis- plaatsing en ook nadat deze
machtiging is verleend, op verzoek bepalen dat het gezag gedeeltelijk wordt uitgeoefend door de
gecertificeerde instelling die het toezicht uitoefent, voor zover dit noodzakelijk is in verband met de
uitvoering van de ondertoezichtstelling. Hij kan dit doen met betrekking tot:
a. de aanmelding van de minderjarige bij een onderwijsinstelling,
b. het geven van toestemming voor een medische behandeling van de minderjarige jonger dan
twaalf jaar of van de minderjarige van twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een
redelijke waardering van zijn belangen terzake, of
c. het doen van een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsver- gunning ten behoeve van de
minderjarige als bedoeld in de artikelen 14 of 28 van de Vreemdelingenwet 2000.
2. De duur van de gedeeltelijke uitoefening van het gezag is niet langer dan die van de verleende
machtiging tot uithuisplaatsing.
3. De kinderrechter kan de duur van de gedeeltelijke uitoefening van het gezag telkens met ten hoogste
een jaar verlengen.
4. Op verzoek kan een beslissing als bedoeld in het eerste of derde lid wegens gewijzigde
omstandigheden worden gewijzigd.
5. De verzoeken, bedoeld in het eerste, derde en vierde lid, kunnen worden gedaan door de
gecertificeerde instelling die het toezicht uitoefent. Indien deze gecertificeerde instelling niet tot een
verzoek overgaat, zijn de raad voor de kinderbescherming of degene die niet de ouder is en de
minderjarige als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt bevoegd tot het doen van het verzoek.
Artikel 265f
1. Voor zover noodzakelijk in verband met de uithuisplaatsing van de minderjarige, kan de
gecertificeerde instelling voor de duur daarvan de contacten tussen een met het gezag belaste ouder en
de minderjarige beperken.
2. De beslissing van de gecertificeerde instelling geldt als een schriftelijke aanwijzing. Artikel 264 en
artikel 265 zijn van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de kinderrechter een zodanige
regeling kan vaststellen als hem in het belang van de minderjarige wenselijk voorkomt.

19
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 265g
1. Voor de duur van de ondertoezichtstelling kan de kinderrechter op verzoek van de gecertificeerde
instelling een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken of een regeling inzake de uitoefening van het
recht op omgang vaststellen of wijzigen voor zover dit in het belang van de minderjarige noodzakelijk is.
2. Op het verzoek van een met het gezag belaste ouder, een omgangs- gerechtigde, de minderjarige
van twaalf jaar of ouder en de gecertificeerde instelling kan de kinderrechter de in het eerste lid
genoemde beslissing wijzigen op grond dat nadien de omstandigheden zijn gewijzigd, of dat bij het
nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan.
3. Zodra de ondertoezichtstelling is geëindigd, geldt de op grond van het eerste lid vastgestelde regeling
als een regeling als bedoeld in artikel 253a, tweede lid, onder a, dan wel artikel 377a, tweede lid.
Artikel 265h
1. Indien een medische behandeling van een minderjarige jonger dan twaalf jaar noodzakelijk is om
ernstig gevaar voor diens gezondheid af te wenden en de ouder die het gezag uitoefent zijn
toestemming daarvoor weigert, kan deze toestemming op verzoek van de gecertificeerde instelling
worden vervangen door die van de kinderrechter.
2. Het eerste lid is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van een medische behandeling van
een minderjarige van twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke
waardering van zijn belangen terzake.
Artikel 265i
1. De gecertificeerde instelling behoeft de toestemming van de kinderrechter voor wijziging in het verblijf
van een minderjarige die ten minste een jaar door een ander als de ouder is opgevoed en verzorgd als
behorende tot zijn gezin.
2. De toestemming wordt door de kinderrechter op verzoek van de gecertificeerde instelling verleend en
slechts afgewezen indien de kinderrechter dit in het belang van de minderjarige noodzakelijk oordeelt.
3. Indien de kinderrechter het verzoek, bedoeld in het tweede lid, afwijst, kan hij tevens bepalen dat de
ondertoezichtstelling en de machtiging tot uithuisplaatsing van kracht blijven voor ten hoogste een jaar.
De gecertificeerde instelling is gehouden de machtiging tot uithuisplaatsing ten uitvoer te leggen.
Artikel 265j
1. Indien de gecertificeerde instelling oordeelt dat niet-verlenging van de ondertoezicht- stelling, bedoeld
in artikel 260, tweede lid, of niet-verlenging van de machtiging tot uithuisplaatsing, bedoeld in artikel
265c, tweede lid, aangewezen is, doet zij hiervan tijdig doch uiterlijk twee maanden voor het verstrijken
van de duur van de ondertoezichtstelling of machtiging tot uithuisplaatsing en onder overlegging van
een verslag van het verloop van de ondertoezichtstelling of de uithuisplaatsing mededeling aan de raad
voor de kinderbescherming.
2. De gecertificeerde instelling kan een uithuisplaatsing gedurende de termijn waarvoor zij is toegestaan
beëindigen. De gecertificeerde instelling doet van het voornemen daartoe tijdig doch uiterlijk een maand
voor het voorgenomen tijdstip van beëindiging en onder overlegging van een verslag van het verloop
van de uithuisplaatsing, mededeling aan de raad voor de kinderbescherming.
3. Indien een ondertoezichtstelling met uithuisplaatsing twee jaar of langer heeft geduurd, gaat het
verzoek tot verlenging van de ondertoe- zichtstelling en uithuisplaatsing van de gecertificeerde instelling
20
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

vergezeld van een advies van de raad voor de kinderbescherming met betrekking tot de verlenging van
die ondertoezichtstelling. De gecertificeerde instelling doet van het voornemen tot een voornoemd
verzoek tijdig doch uiterlijk twee maanden voor het verstrijken van de ondertoezichtstelling mededeling
aan de raad voor de kinderbescherming.
Artikel 265k
1. Verzoeken op grond van deze afdeling worden schriftelijk gedaan. Voor zover zij aan de kinderrechter
zijn gericht, kunnen zij worden ingediend zonder advocaat met uitzondering van het verzoek bedoeld in
artikel 262b.
2. De gecertificeerde instelling die een verzoek indient of ter terechtzitting wordt opgeroepen, zendt bij
het verzoekschrift of onverwijld na de oproep, het plan, bedoeld in artikel 4.1.3, eerste lid, van de
Jeugdwet, en een verslag van het verloop van de ondertoezichtstelling aan de kinderrechter.
3. Het plan en het verslag, bedoeld in het tweede lid, worden eveneens gezonden aan de raad voor de
kinderbescherming.
4. De verzoeken die de gecertificeerde instelling ter uitvoering van haar taak tot de rechter richt, kunnen
worden ingediend zonder advocaat en worden kosteloos behandeld; de grossen, afschriften en
uittreksels, die zij tot dat doel aanvraagt, worden haar door de griffiers vrij van alle kosten uitgereikt.
AFDELING 5 BEËINDIGING VAN HET OUDERLIJK GEZAG
Artikel 266
1. De rechtbank kan het gezag van een ouder beëindigen indien:
a. een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd, en de ouder
niet de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel 247, tweede lid, in
staat is te dragen binnen een voor de persoon en de ontwikkeling van de minder- jarige
aanvaardbaar te achten termijn, of
b. de ouder het gezag misbruikt.
2. Het gezag van de ouder kan ook worden beëindigd indien het gezag is geschorst, mits aan het eerste
lid is voldaan.
Artikel 267
1. Beëindiging van het gezag kan worden uitgesproken op verzoek van de raad voor de
kinderbescherming of het openbaar ministerie. Tevens is degene die niet de ouder is en de minderjarige
gedurende ten minste een jaar als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt bevoegd tot het doen
van het verzoek indien de raad voor de kinderbescherming niet tot een verzoek overgaat.
2. Indien de raad niet tot een verzoek als bedoeld in het eerste lid overgaat nadat hij een verzoek tot
onderzoek hiertoe van de gecertificeerde instelling die de ondertoezichtstelling over de minderjarige
uitvoert, heeft ontvangen, deelt hij dit schriftelijk mee aan die gecertificeerde instelling. De
gecertificeerde instelling kan na ontvangst van die mededeling de raad voor de kinderbescherming
verzoeken het oordeel van de rechtbank te vragen of beëindiging van het gezag het noodzakelijk is. De
raad voor de kinderbescherming die van de gecertificeerde instelling zodanig verzoek ontvangt, vraagt
binnen twee weken na de dagtekening van dat verzoek het oordeel van de rechtbank of een beëindiging
van het gezag moet volgen. In dat geval kan de rechtbank de beëindiging van het gezag ambtshalve
uitspreken.
21
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 268
1. De rechtbank kan een ouder geheel of gedeeltelijk in de uitoefening van het gezag schorsen indien:
a. een ernstig vermoeden bestaat dat de grond, bedoeld in artikel 266, eerste lid, aanhef en onder a
of b is vervuld en de maatregel noodzakelijk is om een acute en ernstige bedreiging voor de
minderjarige weg te nemen, of
b. een medische behandeling van een minderjarige jonger dan twaalf jaar of van de minderjarige van
twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen
terzake, noodzakelijk is om ernstig gevaar voor diens gezondheid af te wenden en een ouder die het
gezag uitoefent toestemming daarvoor weigert.
2. Indien de ouders gezamenlijk het gezag uitoefenen, wordt gedurende de schorsing van het gezag van
één van hen het gezag door de andere ouder alleen uitgeoefend, tenzij de kinderrechter een
gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, met de voorlopige voogdij over het
kind belast. In dat geval is ook het gezag van deze ouder geschorst.
3. Betreft de schorsing beide ouders of een ouder die alleen het gezag uitoefent, dan belast de
rechtbank een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, met de voorlopige
voogdij over de minderjarige. De gecertificeerde instelling heeft de bevoegdheden van een voogd.
4. Artikel 267 is van overeenkomstige toepassing.
5. De schorsing in de uitoefening van het gezag vervalt na verloop van drie maanden na de dag van de
beschikking, tenzij voor het einde van deze termijn beëindiging van het gezag is verzocht.
Artikel 269
In plaats van schorsing van beide ouders of van een ouder in de uitoefening van het gezag als bedoeld
in artikel 268, kan de rechtbank een kind onder toezicht stellen als bedoeld in artikel 255 mits aan de
grond hiervoor is voldaan.
Artikel 274
1. Indien de ouders gezamenlijk het gezag uitoefenen, wordt na de beëindiging van het gezag van een
van hen voortaan het gezag door de andere ouder alleen uitgeoefend.
2.

In geval van beëindiging van het gezag van een ouder, die het gezag alleen uitoefent, kan de
andere ouder de rechtbank te allen tijde verzoeken met de uitoefening van het gezag te worden
belast. Dit verzoek wordt ingewilligd indien de rechtbank dit in het belang van de minderjarige
noodzakelijk oordeelt.

3.

De rechtbank die het verzoek bedoeld bij het vorige lid heeft afgewezen, kan deze beschikking
steeds wijzigen. Zij doet dit echter slechts op verzoek van de betrokken ouder, en niet dan op grond
van omstandigheden, waarmede de rechter bij het geven van de beschikking geen rekening heeft
kunnen houden.

Artikel 275
1. Indien de andere ouder het gezag niet voortaan alleen uitoefent, benoemt de rechtbank een voogd
over de minderjarigen.
2.

Ieder die tot uitoefening van de voogdij bevoegd is, kan tijdens het onderzoek schriftelijk aan de
rechtbank verzoeken met de voogdij te worden belast.

22
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

3. In geval van beëindiging van het gezag met toepassing van het tweede lid van artikel 267 benoemt
de rechtbank bij voorkeur tot voogd degenen, dan wel degene, die op het tijdstip van het verzoek de
minder- jarige ten minste een jaar als behorende tot hun gezin hebben verzorgd en opgevoed, mits
dezen bevoegd zijn tot de voogdij.
Artikel 276
1. Indien de ouder wiens gezag is beëindigd het bewind over het vermogen van zijn kinderen voerde,
wordt hij tevens veroordeeld tot het afleggen van rekening en verantwoording aan zijn opvolger in dit
bewind.
2.

Hebben de kinderen goederen gemeen, maar komen zij onder het gezag van verschillende
personen, dan kan de rechtbank een van dezen of een derde aanwijzen om over deze goederen tot
de verdeling het bewind te voeren. De aangewezen bewindvoerder stelt de waarborgen die de
rechtbank van hem verlangt.

3.

Op het bewind krachtens het vorige lid is artikel 253k van toepassing, indien een der ouders als
bewindvoerder is aangewezen, en anders paragraaf 10 van afdeling 6 van deze titel. De
bewindvoerder is bij uitsluiting bevoegd tot vernietiging van rechtshandelingen van minderjarige
deelgenoten, strekkend tot beheer of beschikking met betrekking tot de onder bewind staande
goederen.

Artikel 277
1. De rechtbank kan de ouder wiens gezag is beëindigd, op zijn verzoek in het gezag herstellen indien:
a. herstel in het gezag in het belang van de minderjarige is, en
b. de ouder duurzaam de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding van de
minderjarige, bedoeld in artikel 247, tweede lid, in staat is te dragen.
2. Indien ter gelegenheid van de beëindiging van het gezag het gezag aan de andere ouder is
opgedragen, belast de rechtbank de ouder wiens gezag was beëindigd en deze alleen het in het eerste
lid bedoelde verzoek doet, niet met het gezag, tenzij de omstandigheden na het nemen van de
beschikking waarbij het gezag aan de andere ouder werd opgedragen, zijn gewijzigd of bij het nemen
van de beschikking van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Artikel 253e is van
overeenkomstige toepassing.
Artikel 278
1. Een verzoek als bedoeld in artikel 277 van dit boek kan ook worden gedaan door de raad voor de
kinderbescherming.
2.

Hangende het onderzoek kan zowel de raad voor de kinderbescherming als de te herstellen ouder
de rechtbank verzoeken de beslissing aan te houden tot het einde van een door haar te bepalen
proeftijd van ten hoogste zes maanden; gedurende die tijd zal het kind bij de in het gezag te
herstellen ouder verblijven. De rechtbank is te allen tijde bevoegd de proeftijd te beëindigen.

23
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Afdeling 6. Voogdij
§ 1. Voogdij in het algemeen
Artikel 279
[Vervallen per 02-11-1995]
Artikel 280
De voogdij begint:
a. voor de voogd die door een ouder is benoemd: op het tijdstip waarop hij zich na het overlijden
van deze ouder bereid verklaart de voogdij te aanvaarden. De verklaring moet door de
betrokkene in persoon of bij bijzondere gevolmachtigde worden afgelegd ter griffie van de
rechtbank die overeenkomstig de tweede afdeling van de derde titel van het eerste boek van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in zaken betreffende minderjarigen bevoegd is. De
verklaring moet worden afgelegd binnen veertien dagen, of - indien de persoon, die de verklaring
moet afleggen, zich buiten Nederland bevindt - binnen twee maanden, nadat de benoeming is
betekend. Tot betekening kan iedere belanghebbende, alsmede de raad voor de
kinderbescherming opdracht geven.
b. voor de voogd die - nadat hij zich bereid heeft verklaard de voogdij te aanvaarden - door de
rechter is benoemd: op de dag, waarop de beslissing die de benoeming inhoudt, in kracht van
gewijsde is gegaan, of - zo deze uitvoerbaar bij voorraad is verklaard - daags nadat de beslissing
die de benoeming inhoudt, is verstrekt of verzonden. Een mondelinge bereidverklaring geschiedt
ten overstaan van de rechter die benoemt; een schriftelijke bereidverklaring wordt neergelegd ter
griffie waar de benoeming zal geschieden.
Artikel 281
1. De voogdij eindigt op de dag, waarop in kracht van gewijsde is gegaan de beschikking waarbij:
a. de voogd is ontslagen of de voogdij is beëindigd;
b. het gezag over de onder zijn voogdij staande minderjarige aan een of beide ouders is
opgedragen; of
c. de voogdij overeenkomstig artikel 299a van dit boek aan een andere voogd is opgedragen.
2.

Is een beschikking als in het eerste lid bedoeld, uitvoerbaar verklaard bij voorraad, dan eindigt de
voogdij daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden.

Artikel 282
1. Op eensluidend verzoek van de voogd en een ander die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het
kind staat, kan de rechter bepalen dat de voogdij door hen gezamenlijk wordt uitgeoefend.
2. Voor de duur van de gezamenlijke uitoefening van de voogdij worden beide in het eerste lid
bedoelde personen als voogd aangemerkt.
3. Het verzoek wordt afgewezen indien gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van het
kind zouden worden verwaarloosd.
4. Gezamenlijke uitoefening van de voogdij is niet mogelijk ten aanzien van tijdelijke voogdij als
bedoeld in de artikelen 296 en 297. Zij staat niet open voor rechtspersonen.
5.

Artikel 253a is van overeenkomstige toepassing.

6. In afwijking van artikel 336 hebben twee voogden die gezamenlijk de voogdij uitoefenen, de plicht en
het recht het minderjarige kind te verzorgen en op te voeden. Artikel 253w is, zolang de
24
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

gezamenlijke voogdij voortduurt, ten aanzien van hen beiden van overeenkomstige toepassing,
tenzij het betreft pleegouders die zijn belast met de gezamenlijke voogdij en die met een
zorgaanbieder een pleegcontract hebben gesloten als bedoeld in artikel 5.2 van de Jeugdwet.
7. Een verzoek als bedoeld in het eerste lid kan vergezeld gaan van een verzoek tot wijziging van de
geslachtsnaam van het kind in de geslachtsnaam van een van de voogden. Een zodanig verzoek
wordt afgewezen, indien:
a. het kind van twaalf jaar of ouder ter gelegenheid van zijn verhoor niet heeft ingestemd met het
verzoek;
b. het verzoek tot gezamenlijke voogdij wordt afgewezen; of
c. het belang van het kind zich tegen toewijzing verzet.
Artikel 282a
De gezamenlijke uitoefening van de voogdij eindigt op de dag waarop in kracht van gewijsde is gegaan
de beschikking waarbij de gezamenlijke uitoefening van de voogdij is beëindigd of waarbij de voogdij is
geëindigd ingevolge artikel 281, alsmede na het overlijden van een van de voogden.
Artikel 282b
Na de dood van een voogd die de voogdij samen met een ander uitoefende, oefent de andere voogd
voortaan alleen de voogdij over de kinderen uit.
Artikel 283
De verzoeken die de gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, dan wel de
rechtspersoon, bedoeld in artikel 302, tweede lid, in verband met de uitoefening van de voogdij tot de
rechter richt, kunnen worden ingediend zonder advocaat en worden kosteloos behandeld. De grossen,
afschriften, en uittreksels, die zij tot dit doel aanvragen, worden hun door de griffiers vrij van alle kosten
uitgereikt
§ 2. Voogdij door een der ouders opgedragen
Artikel 292
1. Een ouder kan bij uiterste wilsbeschikking of door hiervan aantekening te laten opnemen in het
register, bedoeld in artikel 244, bepalen welke persoon dan wel welke twee personen na zijn dood
voortaan als voogd onderscheidenlijk als gezamenlijke voogden het gezag over zijn kinderen zullen
uitoefenen.
2.

Hij kan geen rechtspersoon als voogd aanwijzen.

3.

Hebben beide ouders van deze bevoegdheid gebruik gemaakt, en sterven zij, zonder dat men kan
weten wie het eerst overleden is, dan bepaalt de rechtbank ambtshalve wiens beschikking of
aantekening gevolg heeft.

4. Heeft een ouder bij beschikking en bij aantekening verschillende voogden aangewezen, dan heeft
de laatst gedane aanwijzing gevolg.
Artikel 293
De door de ouder getroffen regeling heeft geen gevolg of vervalt:
a. indien na zijn overlijden de andere ouder van rechtswege of krachtens rechterlijke beschikking
het gezag over zijn kinderen uitoefent;
b. indien en voor zover hij op het tijdstip van zijn overlijden het gezag over zijn kinderen niet heeft;
25
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

c. indien de ander die met de ouder gezamenlijk het gezag uitoefent van rechtswege de voogd over
de kinderen wordt.
Artikel 294
[Vervallen per 02-11-1995]
§ 3. Voogdij door de rechter opgedragen
Artikel 295
De rechtbank benoemt een voogd over alle minderjarigen, die niet onder ouderlijk gezag staan en in
wier voogdij niet op wettige wijze is voorzien.
Artikel 296
1. Is voorziening nodig in afwachting van het begin der voogdij overeenkomstig artikel 280 van dit
boek, dan benoemt de rechtbank een voogd voor de duur van deze omstandigheden.
2.

Zodra bedoelde omstandigheden zijn vervallen, wordt deze voogd op verzoek van hem die hij
vervangt, door de rechtbank ontslagen.

Artikel 297
1. De rechtbank benoemt insgelijks een voogd, wanneer voorziening nodig is wegens:
a. tijdelijke onmogelijkheid, waarin een voogd zich bevindt, het gezag uit te oefenen; of
b. onbekendheid van bestaan of verblijfplaats van de voogd; of
c. in gebreke blijven van de voogd, het gezag uit te oefenen.
2.

Is de benoeming op het eerste lid onder c gegrond, dan kan de rechtbank de benoemde voogd een
beloning toekennen en is de in gebreke gebleven voogd jegens de minderjarige aansprakelijk voor
de kosten die de vervanging veroorzaakt, alsmede, behoudens zijn verhaal op de benoemde voogd,
voor diens verrichtingen.

3. Indien de in het eerste lid genoemde omstandigheden zijn vervallen, kan de voogd op eigen verzoek
of op verzoek van degene die hij vervangt, door de rechtbank worden ontslagen tenzij de rechtbank
dit niet in het belang van het kind noodzakelijk oordeelt.
4. Indien in geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij een van de in het eerste lid bedoelde
omstandigheden zich voordoet ten aanzien van een van beide voogden, oefent de andere voogd het
gezag over de kinderen alleen uit. Zodra deze omstandigheid is vervallen, herleeft de gezamenlijke
voogdij. Het tweede lid is niet van toepassing.
Artikel 298
Gedurende de in de beide voorgaande artikelen bedoelde voogdij is de uitoefening van de voogdij
geschorst ten aanzien van de voogd die het betreft.
Artikel 299
De rechtbank benoemt de voogd op verzoek van bloed- of aanverwanten van de minderjarige, de raad
voor de kinderbescherming, schuldeisers of andere belanghebbenden, of ambtshalve, behoudens
artikel 282a.
Artikel 299a
1. Degene die met instemming van de voogd een minderjarige in zijn gezin - anders dan uit hoofde van
26
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

een ondertoezichtstelling of een plaatsing onder voorlopige voogdij - ten minste een jaar heeft
verzorgd en opgevoed, kan de kinderrechter verzoeken hem, dan wel een rechtspersoon als
bedoeld in artikel 302 van dit boek, tot voogd te benoemen.
2.

Indien de minderjarige door meer dan een persoon als behorende tot het gezin wordt verzorgd en
opgevoed, kan het verzoek slechts door dezen gemeenschappelijk worden gedaan.

3.

Het verzoek kan ook worden gedaan door de raad voor de kinderbescherming.

4.

De kinderrechter willigt het verzoek slechts in, indien hij dit in het belang van de minderjarige acht
en hem genoegzaam is gebleken, dat de voogd niet bereid is zich van zijn bediening te doen
ontslaan. Alsdan benoemt hij bij voorkeur degene wiens benoeming wordt verzocht tot voogd, mits
deze bevoegd is tot uitoefening van de voogdij.

5. Is het bij het eerste lid bedoelde verzoek gedaan, dan blijft het tweede lid van artikel 336a, van dit
boek buiten toepassing, totdat op het verzoek bij gewijsde is beslist.
6.

In geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij wordt de in het eerste lid bedoelde
instemming door beide voogden gegeven. 300 [Vervallen per 01-05-1984]

Artikel 301
1. De ambtenaar van de burgerlijke stand geeft de rechtbank onverwijld kennis:
a. van het overlijden van ieder die minderjarige kinderen achterlaat;
b. van de aangifte van geboorte van ieder kind, over wie de moeder uit wie het kind is geboren niet
van rechtswege het gezag uitoefent.
2.

Indien het huwelijk van de overledene die minderjarige kinderen nalaat, gerechtelijk was
ontbonden, of de overledene van tafel en bed gescheiden was, bericht de ambtenaar van de
burgerlijke stand - zo de andere ouder nog leeft - deze omstandigheden tevens aan de rechtbank.
De rechtbank zendt, indien deze een andere is, de door haar ontvangen kennisgeving door aan de
rechtbank die over het verzoek tot ontbinding van het huwelijk of tot scheiding van tafel en bed heeft
beslist.

§ 4. Voogdij van rechtspersonen
Artikel 302
1. De rechter kan de voogdij opdragen aan een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van
de Jeugdwet.
2. Onverminderd diens bevoegdheid een natuurlijke persoon tot voogd te benoemen, kan de rechter
de voogdij over een minderjarige door of voor wie een aanvraag tot het verlenen van een
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000 is
ingediend, en in verband daarmee in Nederland verblijft, alsmede over door Onze Minister van
Justitie aan te wijzen categorieën andere minderjarigen, uitsluitend opdragen aan een daartoe door
Onze Minister van Justitie aanvaarde rechtspersoon.
3. Onze Minister van Justitie kan voorwaarden stellen bij of voorschriften verbinden aan de
aanvaarding, bedoeld in het tweede lid, en de rechtspersoon voor een bepaalde tijd aanvaarden.
4. Op een rechtspersoon als bedoeld in het tweede lid, zijn de artikelen 303, 304, 305 en 328 van
overeenkomstige toepassing.

27
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 303
Voor zover de wet niet anders bepaalt, heeft de gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de
Jeugdwet, die met de voogdij is belast, dezelfde bevoegdheden en verplichtingen als andere voogden.
Artikel 304
1. Met de gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet zijn de bestuurders
hoofdelijk en persoonlijk aansprakelijk voor iedere schade, die te wijten is aan een niet-behoorlijke
uitoefening van de voogdij.
2.

Iedere bestuurder zal zich echter van zijn aansprakelijkheid kunnen bevrijden door te bewijzen, dat
hij geen schuld heeft aan de schade.

Artikel 305
1. De gecertificeerde instelling, bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, zendt jaarlijks aan de raad voor
de kinderbescherming een afschrift van het plan, bedoeld in artikel 4.1.3, eerste lid, van de
Jeugdwet, dat tevens de gegevens bevat over het verloop van de voogdij.
2. Geschillen tussen de gecertificeerde instelling en de raad voor de kinderbescherming die de
uitoefening van de voogdij door de gecertificeerde instelling betreffen, kunnen op verzoek van een
van beide aan de kinderrechter worden voorgelegd. De kinderrechter neemt een zodanige
beslissing als hem in het belang van de minderjarige wenselijk voorkomt. Hij beproeft alvorens te
beslissen een vergelijk tussen de betrokkenen.
3. De artikelen 265b, vijfde lid, 265c, eerste en derde lid, 265j, tweede lid, eerste zin, en 265d, vierde
lid, eerste zin, en 265k, eerste lid, zijn van overeenkomstige toepassing.
Artikel 306
1. Zonder toestemming van de rechtbank mag een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1
van de Jeugdwet een hem toevertrouwde minderjarige niet buiten Nederland plaatsen.
2. De rechter verleent deze toestemming slechts, indien hij de plaatsing voor de minderjarige wenselijk
acht.
Artikel 306a
De zesde afdeling van deze titel is niet van toepassing op de uitoefening van de voorlopige voogdij als
bedoeld in de artikelen 241, 268 en 331.
§ 5. Ontslag van de voogdij
Artikel 320 [Vervallen per 01-01-1985]
Artikel 321 [Vervallen per 01-01-1985]
Artikel 322
1. Iedere voogd kan zich van zijn bediening doen ontslaan, indien:
a. hij aantoont, dat hij tengevolge van een sedert de aanvang van zijn bediening opgekomen
geestelijk of lichamelijk gebrek niet meer in staat is deze waar te nemen;
b. hij de pensioengerechtigde leeftijd, bedoeld in artikel 7a, eerste lid, van de Algemene
Ouderdomswet, heeft bereikt;
c. een daartoe bevoegd persoon zich schriftelijk heeft bereid verklaard de voogdij over te nemen,
28
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

en de rechtbank deze overneming in het belang van de minderjarigen acht.
2. Bij gezamenlijke uitoefening van de voogdij is het eerste lid slechts van toepassing indien beide
voogden zich van hun bediening willen doen ontslaan.
Artikel 323
Op verzoek van de voogden gezamenlijk of van een van hen beëindigt de rechter de gezamenlijke
uitoefening van de voogdij. Alsdan bepaalt de rechter aan wie van beide voortaan het gezag over ieder
der minderjarige kinderen alleen zal toekomen.

§ 6. Onbevoegdheid tot de voogdij
Artikel 324
1. Wanneer een voogd op een der in artikel 246 van dit boek genoemde gronden onbevoegd is tot de
voogdij, ontslaat de rechtbank hem en vervangt hem door een andere voogd.
2.

Zij doet dit op verzoek van de voogd, bloed- of aanverwanten van de minderjarige, de raad voor de
kinderbescherming, schuldeisers of andere belanghebbenden, of ambtshalve.

3. Indien in geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij een van de in het eerste lid genoemde
gronden zich voordoet ten aanzien van een van beide voogden, oefent de andere voogd het gezag
over de kinderen alleen uit.
4.

Zodra de grond van de onbevoegdheid is vervallen, herleeft de gezamenlijke voogdij.

§ 7. Ondertoezichtstelling van onder voogdij staande minderjarigen
Artikel 326
1. Kinderen die onder voogdij staan van natuurlijke personen, kunnen onder toezicht worden gesteld.
2.

Op deze ondertoezichtstelling is afdeling 4 van titel 14 van overeenkomstige toepassing, met
dien verstande nochtans, dat de ondertoezichtstelling en de verlenging daarvan ook door de voogd
kunnen worden verzocht.

§ 8. Beëindiging van voogdij
Artikel 327
De rechtbank kan de voogdij van een natuurlijk persoon beëindigen indien:
a. een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd, en de voogd
niet de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel 247, tweede lid, in
staat is te dragen binnen een voor de persoon en de ontwikkeling van de minder- jarige
aanvaardbaar te achten termijn, of
b. de voogd het gezag misbruikt , of
c. niet beschikt over de ingevolge artikel 2 van de Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie
vereiste beginseltoestemming.

29
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 328
De rechtbank kan de voogdij van een gecertificeerde instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de
Jeugdwet of van een rechtspersoon als bedoeld in artikel 302, tweede lid, beëindigen indien een
minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling ernstig wordt bedreigd, en:
a. zij haar taken op een niet verantwoorde wijze uitoefent als bedoeld in artikel 4.1.1, tweede lid, van
de Jeugdwet, of
b. zij nalaat overeenkomstig artikel 305 de raad voor de kinderbescherming op de hoogte te houden.
Artikel 329
1. Beëindiging van de voogdij kan worden uitgesproken op verzoek van de raad voor de
kinderbescherming, het openbaar ministerie of een der bloed- of aanverwanten van de minderjarige tot
en met de vierde graad.
2. Ingeval artikel 336a toepassing heeft gevonden, kan de beëindiging bovendien worden verzocht door
degene of degenen die de minderjarige als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden.
3. In het geval, bedoeld in artikel 367, kan de rechtbank de voogdij ambtshalve beëindigen.
Artikel 331
1. De rechtbank kan een met de voogdij belaste natuurlijke persoon geheel of gedeeltelijk in de
uitoefening van het gezag schorsen indien:
a. een ernstig vermoeden bestaat dat de grond, bedoeld in artikel 266, eerste lid, aanhef en onder a
of b is vervuld en de maatregel noodzakelijk is om een acute en ernstige bedreiging voor de
minderjarige weg te nemen, of
b. een medische behandeling van een minderjarige jonger dan twaalf jaar of van de minderjarige van
twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen
terzake, noodzakelijk is om ernstig gevaar voor diens gezondheid af te wenden en de voogd
toestemming daarvoor weigert.
2. Indien de voogdij gezamenlijk wordt uitgeoefend, wordt na schorsing van de voogdij van één van hen
de voogdij door de andere voogd alleen uitgeoefend, tenzij de kinderrechter een gecertificeerde
instelling als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet, met de voorlopige voogdij over het kind belast. In
dat geval is ook het gezag van deze andere voogd geschorst.
4. Artikel 329, eerste en tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.
5. De schorsing in de uitoefening van het gezag vervalt na verloop van drie maanden na de dag van de
beschikking, tenzij voor het einde van deze termijn om een beëindiging van de voogdij is verzocht.
Artikel 331a
In plaats van schorsing van de voogd in de uitoefening van de voogdij en voorziening in de voorlopige
voogdij als bedoeld in artikel 331, kan de rechtbank een maatregel van opgroeiondersteuning opleggen
of een minderjarige onder toezicht stellen als bedoeld in artikel 253z respectievelijk 255 van dit Boek.
Artikel 332a
De rechtbank die een verzoek tot beëindiging van het voogdij afwijst, is bevoegd een minderjarige onder
toezicht te stellen als bedoeld in artikel 255.
30
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 334
1. Indien de rechtbank de beëindiging van het voogdij uitspreekt, voorziet zij tevens in het gezag,
behoudens het bepaalde in het derde lid.
2.

Ieder die tot de uitoefening van het gezag bevoegd is, kan tijdens het onderzoek schriftelijk aan de
rechtbank verzoeken daarmede te worden belast.

3. Indien sprake is van gezamenlijke uitoefening van de voogdij en de beëindiging van het voogdij
slechts een van de voogden betreft, wordt de voogdij voortaan door de andere voogd alleen
uitgeoefend.
Artikel 335
Degene van wie de voogdij is beëindigd op grond van artikel 327, eerste lid, aanhef en onder a, b of c
kan niet wederom tot voogd over die minderjarige worden benoemd.
§ 9. Het toezicht van de voogd over de persoon van de minderjarige
Artikel 336
De voogd draagt zorg, dat de minderjarige overeenkomstig diens vermogen wordt verzorgd en
opgevoed.
Artikel 336a
1. Indien de minderjarige door een ander of anderen dan zijn voogd, als behorende tot het gezin met
instemming van de voogd ten minste een jaar is verzorgd en opgevoed geworden, kan de voogd niet
dan met toestemming van degenen die de verzorging en opvoeding op zich hebben genomen,
wijziging in het verblijf van de minderjarige brengen.
2.

Voor zover de volgens het vorige lid vereiste toestemmingen niet worden verkregen, kunnen zij op
verzoek van de voogd door die van de rechtbank worden vervangen. Dit verzoek wordt slechts
ingewilligd indien de kinderrechter dit in het belang van de minderjarige noodzakelijk oordeelt.

3.

In geval van afwijzing van het verzoek is de beschikking van kracht gedurende een door de
rechtbank te bepalen termijn, welke de duur van zes maanden niet te boven mag gaan. Is echter
voor het einde van deze termijn een verzoek tot ondertoezichtstelling van het kind, tot ontzetting van
de voogd, dan wel een verzoek als bedoeld in artikel 299a, van dit boek aanhangig gemaakt, dan
blijft de beschikking gelden, totdat op het verzoek bij gewijsde is beslist.

4. In geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij, wordt de in het eerste lid bedoelde
instemming door beide voogden gegeven.
§ 10. Het bewind van de voogd
Artikel 337
1. De voogd vertegenwoordigt de minderjarige in burgerlijke handelingen.
2.

De voogd moet het bewind over het vermogen van de minderjarige als een goed voogd voeren. Bij
slecht bewind is hij voor de daardoor veroorzaakte schade aansprakelijk.

3.

Indien goederen die de minderjarige geschonken of vermaakt zijn, onder bewind zijn gesteld, is de
voogd bevoegd van de bewindvoerder rekening en verantwoording te vorderen. Vervalt dit bewind,
dan komen de goederen onder het bewind van de voogd.
31
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 337a
1. In geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij worden de bevoegdheden die de voogd
ingevolge de paragrafen 10 en 11 heeft, gezamenlijk door de voogden uitgeoefend, met dien
verstande dat de bevoegdheden ook aan een voogd alleen toekomen tenzij van bezwaren van de
andere voogd is gebleken.
2. De in bedoelde paragrafen genoemde verplichtingen rusten op ieder van de voogden.
Artikel 338
1. De voogd zorgt dat het vermogen van de minderjarige, zoals dit bij het begin van zijn voogdij is
samengesteld, zo spoedig mogelijk wordt geïnventariseerd.
2.

Binnen acht weken na het begin van zijn voogdij doet de voogd ter griffie van de rechtbank van het
arrondissement waarin de woonplaats van de minderjarige is gelegen schriftelijk opgave van de bij
dat begin aanwezige gerede gelden, effecten aan toonder en spaarbankboekjes.

3.

Binnen acht maanden na het begin van zijn voogdij levert de voogd een ter bevestiging van haar
deugdelijkheid door hem ondertekende boedelbeschrijving in ter griffie van de rechtbank van het
arrondissement waarin de woonplaats van de minderjarige is gelegen.

4.

In de boedelbeschrijving is begrepen een opgave van de wijzigingen in de samenstelling van het
vermogen tot het ogenblik dat zij wordt opgemaakt.

Artikel 339
1. Wanneer de goederen van de minderjarigen een waarde van € 11 250 niet te boven gaan, kan de
voogd een door hem ondertekende, volgens een door Onze Minister van Justitie vastgesteld model
opgemaakte, verklaring daaromtrent in plaats van de boedelbeschrijving inleveren. De voogd van
twee of meer kinderen van dezelfde ouders kan met een zodanige verklaring slechts volstaan,
wanneer bovendien de goederen der minderjarigen tezamen een waarde van € 22 500 niet te boven
gaan.
2.

De kantonrechter kan te allen tijde bepalen dat alsnog een beschrijving van het vermogen van de
minderjarige, zoals dit op de datum van zijn beschikking is samengesteld, met overeenkomstige
toepassing van het vorige artikel moet worden opgemaakt en ingeleverd.

Artikel 340
1. De kantonrechter kan bij gebleken noodzakelijkheid een langere termijn voor de inlevering van een
boedelbeschrijving of een verklaring, als bedoeld in het vorige artikel, stellen.
2.

Indien binnen de daarvoor gestelde termijn geen boedelbeschrijving, noch een verklaring als
bedoeld in het vorige artikel is ingeleverd, doet de kantonrechter binnen tien dagen na het einde van
die termijn de voogd ten verhore oproepen.

Artikel 341
1. In de boedelbeschrijving of in de verklaring, bedoeld in artikel 339 van dit boek, moet de voogd
opgeven wat hij van de minderjarige heeft te vorderen. Bij gebreke hiervan zal hij zijn
vorderingsrecht niet voor diens meerderjarigheid kunnen uitoefenen.
2.

Zolang de voogd zijn vorderingsrecht niet kan uitoefenen, draagt de hoofdsom van zijn vordering
geen rente.

32
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 342
1. De vier vorige artikelen zijn van overeenkomstige toepassing, wanneer de minderjarige gedurende
de voogdij door schenking, erfopvolging of making vermogen krijgt.
2.

De inspecteur bij wie de aangifte voor het recht van successie, van overgang of van schenking
moet worden ingediend, en aan wie ambtshalve bekend is dat de minderjarige vermogen heeft
verkregen, is verplicht de kantonrechter van diens woonplaats hiervan te verwittigen.

Artikel 343
De voogd kan, onverminderd zijn aansprakelijkheid voor de door zijn slecht bewind veroorzaakte
schade, voor de minderjarige alle handelingen verrichten, die hij in diens belang noodzakelijk, nuttig of
wenselijk acht, behoudens het bepaalde bij de volgende artikelen.
Artikel 344
1. Voorzover de kantonrechter niet anders bepaalt, geeft de voogd de effecten aan toonder van de
minderjarige in bewaring bij:
a. de Nederlandsche Bank N.V.;
b. een financiële onderneming die ingevolge de Wet op het financieel toezicht in Nederland het
bedrijf van bank mag uitoefenen;
2.

De kantonrechter kan aanwijzingen geven omtrent de wijze, waarop spaarbankboekjes en gelden
van de minderjarige moeten worden bewaard. De kantonrechter onder wiens goedkeuring een
verdeling tot stand komt, kan ter gelegenheid daarvan aanwijzingen als hier bedoeld geven.
Overigens is de kantonrechter, aangewezen in de tweede afdeling van de derde titel van het eerste
boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bevoegd.

3.

Voor effecten aan toonder, spaarbankboekjes en gelden, die de minderjarige tezamen met een of
meer andere personen toekomen, geldt het bepaalde in de vorige leden, wanneer de voogd die
onder zijn berusting heeft.

Artikel 345
1. De voogd behoeft machtiging van de kantonrechter om de navolgende handelingen voor rekening
van de minderjarige te verrichten:
a. aangaan van overeenkomsten strekkende tot beschikking over goederen van de minderjarige,
tenzij de handeling geld betreft, als een gewone beheersdaad kan worden beschouwd, of
krachtens rechterlijk bevel geschiedt;
b. giften doen, andere dan gebruikelijke, niet bovenmatige;
c. een making of gift, waaraan lasten of voorwaarden zijn verbonden, aannemen;
d. geld lenen of de minderjarige als borg of hoofdelijke medeschuldenaar verbinden;
e. overeenkomen dat een boedel, waartoe de minderjarige gerechtigd is, voor een bepaalde tijd
onverdeeld wordt gelaten.
2.

De kantonrechter kan bepalen dat de voogd zijn machtiging behoeft voor het innen van vorderingen
van de minderjarige, het disponeren over saldi bij een bank als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op
het financieel toezicht daaronder begrepen.

3.

Voor het aangaan van een overeenkomst tot beëindiging van een geschil waarbij de minderjarige is
betrokken, behoeft de voogd geen machtiging in het geval van artikel 87 van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering of indien het voorwerp van de onzekerheid of het geschil een waarde
van € 700 niet te boven gaat, noch indien de overeenkomst als een beheersdaad is te beschouwen.

33
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 346
1. De voogd kan geen goederen van de minderjarige kopen, huren of pachten, zonder dat de
kantonrechter de te sluiten overeenkomst goedkeurt.
2.

In geval van openbare verkoop, verhuur of verpachting moet de goedkeuring binnen een maand
daarna zijn aangevraagd.

Artikel 347
1. Een in strijd met artikel 345 of 346 verrichte rechtshandeling ten name van de minderjarige is
vernietigbaar; op de vernietigingsgrond kan slechts een beroep worden gedaan van de zijde van de
minderjarige.
2.

Het vorige lid geldt niet voor een rechtshandeling anders dan om niet indien de wederpartij te
goeder trouw was en voor een rechtshandeling die de minderjarige geen nadeel heeft berokkend.

Artikel 348
1. De voogd kan, zonder dat de kantonrechter de te sluiten overeenkomst goedkeurt, geen inschuld
ten laste van de minderjarige, noch enig beperkt recht op diens goederen van een derde verkrijgen.
2.

Ontbreekt deze goedkeuring, dan is de overeenkomst nietig.

Artikel 349
1. Een voogd die zonder machtiging van de kantonrechter voor de minderjarige als eiser in rechte
optreedt of tegen een uitspraak beroep instelt, wordt niet-ontvankelijk verklaard.
2.

De voogd mag niet zonder machtiging van de kantonrechter in een tegen de minderjarige
ingestelde eis of in een gedane uitspraak berusten.

3.

Hij kan, alvorens voor de minderjarige in rechte verweer te voeren of tegen een bij verstek gedane
uitspraak verzet te doen, zich te zijner verantwoording doen machtigen door de kantonrechter.

Artikel 350
1. De voogd draagt zorg voor een doelmatige belegging van het vermogen van de minderjarige.
2.

Hij behoeft voor elke belegging van gelden van de minderjarige machtiging van de kantonrechter.
Nochtans mag hij, voor zover de kantonrechter niet anders bepaalt, zonder diens machtiging gelden
ten name van de minderjarige beleggen bij een financiële onderneming als bedoeld in artikel 344,
eerste lid, onderdeel b op rekeningen bestemd voor de belegging van gelden van minderjarigen, met
het beding dat de gelden alleen worden terugbetaald met machtiging van de kantonrechter.

Artikel 351
1. Wanneer het vermogen van de minderjarige of een gedeelte daarvan in een onderneming van
handel, landbouw of nijverheid is geplaatst, mag de voogd de zaken voor rekening, hetzij van de
minderjarige alleen, hetzij van deze met anderen, niet voortzetten dan met machtiging van de
kantonrechter.
2.

Zonder machtiging van de kantonrechter mag de voogd een boedel, waartoe de minderjarige
gerechtigd is, niet onverdeeld laten.

34
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 352
Ondanks het ontbreken der vereiste machtiging zijn handelingen, door de voogd verricht in strijd met
artikel 350 of artikel 351, geldig.
Artikel 353
De voogd kan niet zonder machtiging van de kantonrechter van een de minderjarige toekomend
aandeel in een ontbonden huwelijksgemeenschap afstand doen.
Artikel 354
De kantonrechter kan te allen tijde de voogd ten verhore doen oproepen. Deze is verplicht alle door de
kantonrechter gewenste inlichtingen te verstrekken.
Artikel 355
1. Aan een met het gezag belaste ouder of aan een ouder die alleen het bewind over het vermogen
heeft en die aangifte heeft gedaan van zijn voornemen een huwelijk of een geregistreerd
partnerschap aan te gaan, kan de kantonrechter opdragen binnen een bepaalde termijn een
beschrijving van het vermogen van de kinderen op te maken en deze beschrijving of een afschrift
daarvan ter griffie van de rechtbank in te leveren.
2. De artikelen 339, 340 en 341 van dit boek zijn van overeenkomstige toepassing.
Artikel 356
1. Aanwijzingen en machtigingen, als in deze paragraaf bedoeld, geeft de kantonrechter slechts, indien
dit hem in het belang van de minderjarige noodzakelijk, nuttig of wenselijk blijkt te zijn. Hij kan een
bijzondere of een algemene machtiging geven en daaraan zodanige voorwaarden verbinden, als hij
dienstig oordeelt.
2.

Hij kan een gegeven aanwijzing of machtiging te allen tijde intrekken of de daaraan verbonden
voorwaarden wijzigen.

Artikel 357
Indien de kosten van een ten behoeve van een minderjarige bevolen maatregel bij rechterlijke
beschikking te diens laste zijn gebracht, treedt - ingeval dientengevolge het vermogen van de
minderjarige moet worden aangesproken - in de plaats van de bij artikel 345 van dit boek bedoelde
machtiging van de kantonrechter, diens aanwijzing van de goederen die verkocht of bezwaard zullen
worden.
Artikel 358
1. De voogd mag alle noodzakelijke, betamelijke en behoorlijk gerechtvaardigde uitgaven aan de
minderjarige in rekening brengen.
2.

Indien de kantonrechter een bedrag bepaalt, hetwelk jaarlijks mag worden besteed voor de
verzorging en opvoeding van de minderjarige of voor de kosten van het beheer van diens vermogen,
behoeft de voogd de besteding van dat bedrag niet gespecificeerd te verantwoorden.

3.

De kantonrechter kan de voogd een beloning ten laste van de minderjarige toekennen, indien hij dit
gezien de zwaarte van de last van het bewind redelijk acht. Buiten dit geval mag de voogd voor
zichzelf geen loon berekenen, tenzij hem dat is toegekend bij de akte, waarbij hij door een ouder
benoemd is.

35
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 359
1. De kantonrechter kan te allen tijde op verzoek van de andere voogd of ambtshalve aan de voogd de
verplichting opleggen jaarlijks of eens in de twee of drie jaren ter griffie van de rechtbank een
rekening in te dienen van zijn bewind over de goederen van de minderjarige.
2.

De datum voor de indiening van de rekening wordt door de kantonrechter bepaald.

3. Indien in het geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij een van de voogden de rekening
alleen heeft ingediend, moet hij gelijktijdig een afschrift van de rekening aan de andere voogd doen
toekomen. Deze kan binnen twee maanden bezwaren tegen de rekening bij de rechter indienen.
Artikel 360
1. Bij verschil van mening omtrent de rekening kan de kantonrechter verbetering daarvan gelasten.
2.

Hij kan een of meer deskundigen benoemen, ten einde de ingediende rekening te onderzoeken.

3.

De kantonrechter kan de kosten van dit onderzoek, indien slecht bewind aan het licht is gekomen,
geheel of ten dele ten laste van de voogd brengen.

4.

De voogd ontvangt een afschrift van het door de deskundigen in te dienen schriftelijk bericht.

5. In geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij ontvangen beide voogden het in het vierde lid
bedoelde afschrift en kan de rechter de in het derde lid bedoelde kosten ook ten laste van de
voogden gezamenlijk brengen.
Artikel 361
De periodiek door de voogd gedane rekening of een eensluidend afschrift daarvan blijft berusten ter
griffie van de rechtbank.
Artikel 362
De kantonrechter kan op verzoek van de andere voogd of ambtshalve de schade vaststellen, die
blijkens de rekening de minderjarige door slecht bewind van de voogd geleden heeft, en deze laatste tot
vergoeding daarvan veroordelen.
Artikel 363
1. De kantonrechter kan te allen tijde bevelen dat de voogd voor zijn bewind zekerheid stelt. Hij stelt het
bedrag en de aard van de zekerheid vast. Inpandgeving van effecten aan toonder van de voogd
geschiedt door hun inbewaargeving bij de Nederlandsche Bank.
2.

De kantonrechter bepaalt een redelijke termijn, binnen welke de voogd hem te zijnen genoegen
moet aantonen dat hij de van hem verlangde zekerheid gesteld heeft.

3.

De kantonrechter kan de voogd toestaan een gestelde zekerheid door een andere te vervangen.
Indien het belang van de voogd het vervallen van een gestelde zekerheid volstrekt eist of
handhaving daarvan niet nodig is, kan de kantonrechter hem machtigen daarvan namens de
minderjarige afstand te doen.

Artikel 364
1. De door de voogd gestelde zekerheid houdt op, zodra zijn rekening en verantwoording is
goedgekeurd, of zodra de rechtsvorderingen die zijn bewind betreffen overeenkomstig artikel 377
van dit boek verjaard zijn.
36
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

2.

Alsdan worden op kosten van de minderjarige hypothecaire inschrijvingen doorgehaald en
pandrechten op inschrijvingen in de schuldregisters voor geldleningen ten laste van het Rijk
opgeheven.

Artikel 365
Indien de voogd in gebreke blijft:
a.
b.
c.
d.

gehoor te geven aan een oproeping van de kantonrechter om voor hem te verschijnen;
een boedelbeschrijving of een verklaring als bedoeld in artikel 339 van dit boek in te leveren;
op de door de kantonrechter bepaalde datum zijn periodieke rekening in te dienen;
aan de minderjarige toebehorende spaarbankboekjes, gelden, of toondereffecten die hij niet te
diens name heeft doen stellen, op de voorgeschreven wijze te bewaren;
e. de kantonrechter het bewijs te leveren, dat hij een van hem verlangde zekerheid gesteld heeft; of
f. de schadevergoeding te betalen, waartoe de kantonrechter hem ingevolge artikel 362 van dit
boek veroordeeld heeft,

kan de kantonrechter de raad voor de kinderbescherming hiermede in kennis stellen.
Artikel 366
Insgelijks kan de kantonrechter de raad voor de kinderbescherming ermede in kennis stellen, dat:
a. de voogd in gevallen, waarin hij machtiging van de kantonrechter behoeft, zijn bewind
eigenmachtig voert;
b. hij zich in zijn bewind aan ontrouw, plichtsverzuim of misbruik van bevoegdheid blijkt te hebben
schuldig gemaakt.
Artikel 367
De raad voor de kinderbescherming die van de kantonrechter zodanige mededeling ontvangt,
onderwerpt, na onderzoek van de overige gedragingen van de voogd jegens de minderjarige, binnen
zes weken na de dagtekening van die mededeling aan het oordeel van de rechtbank de vraag, of
beëindiging van het gezag van de voogd op grond van artikel 327, moet volgen.
Artikel 369
1. Indien minderjarigen die onder voogdij van verschillende voogden staan, goederen gemeen hebben,
kan de kantonrechter van de woonplaats van een der minderjarigen een van de voogden of een
derde aanwijzen om over deze goederen tot de verdeling het bewind te voeren. De aangewezen
bewindvoerder stelt de door de rechter van hem verlangde waarborgen.
2.

Komt de in het eerste lid omschreven bevoegdheid aan verschillende rechters toe, dan vervalt
deze, nadat een van hen daarvan heeft gebruik gemaakt.

3.

Op het bewind zijn de bepalingen omtrent het bewind van een voogd van overeenkomstige
toepassing. De bewindvoerder is bij uitsluiting bevoegd tot vernietiging van rechtshandelingen van
de minderjarige, strekkend tot beheer of beschikking met betrekking tot de onder bewind staande
goederen.

Artikel 370
1. De kantonrechter kan op verzoek van de voogd of ambtshalve, het vermogen van de minderjarige of
een deel daarvan, met inbegrip van de vruchten, voor de duur van diens minderjarigheid onder
bewind stellen, indien hij dit in het belang van de minderjarige nodig oordeelt. In geval van
gezamenlijke uitoefening van de voogdij wordt tot onderbewindstelling slechts beslist indien het
verzoek door beide voogden gezamenlijk wordt gedaan.
37
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

2.

De kantonrechter benoemt de bewindvoerder en bepaalt het aan deze toekomende loon. Hij kan bij
de instelling van het bewind bepalen dat de voogd de door de onderbewindstelling veroorzaakte
kosten, met inbegrip van het loon, geheel of gedeeltelijk aan de minderjarige moet vergoeden,
alsmede dat de voogd, behoudens zijn verhaal op de bewindvoerder, voor diens verrichtingen
aansprakelijk is jegens de minderjarige. In geval van gezamenlijke uitoefening van de voogdij
worden deze verplichtingen opgelegd aan beide voogden.

3.

Op het bewind zijn de bepalingen omtrent het bewind van een voogd van overeenkomstige
toepassing. De bewindvoerder is bij uitsluiting bevoegd tot vernietiging van rechtshandelingen van
de minderjarige, strekkend tot beheer of beschikking met betrekking tot de onder bewind staande
goederen.

4.

De kantonrechter bepaalt welke uitkeringen de bewindvoerder uit de onder het bewind gestelde
goederen en de vruchten daarvan aan de voogd en bij gezamenlijke uitoefening van de voogdij aan
de voogden, moet doen ten behoeve van de verzorging en opvoeding van de minderjarige of ten
behoeve van het beheer van diens niet onder het bewind gestelde goederen. Hij kan deze
beschikkingen te allen tijde op verzoek van een voogd of de bewindvoerder, of ambtshalve wijzigen.

5.

De bewindvoerder is verplicht aan de kantonrechter te allen tijde alle door deze gewenste
inlichtingen te verstrekken.

6.

Hij is voorts verplicht jaarlijks en aan het einde van zijn bewind aan de voogd, en bij gezamenlijke
uitoefening van de voogdij aan de voogden,, de meerderjarig gewordene of de erfgenamen van de
minderjarige, wanneer deze overleden is, ten overstaan van de kantonrechter rekening en
verantwoording af te leggen.

7.

Geschillen die bij de rekening en verantwoording rijzen, beslist de kantonrechter.

8.

Blijft een der partijen in gebreke tot deze aflegging van rekening en verantwoording mede te
werken, dan zijn de artikelen 771 en volgende van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van
toepassing.

9.

De kantonrechter kan te allen tijde op verzoek van de bewindvoerder, een voogd of ambtshalve het
bewind opheffen of de bewindvoerder ontslaan en door een ander vervangen.

Artikel 371
De voogd is verplicht ter griffie van de rechtbank kennis te geven van elke verandering in zijn
woonplaats.
Artikel 371a
1. De griffier van het gerecht dat een voogd benoemt, doet daarvan onverwijld mededeling aan de
kantonrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin de woonplaats van de voogd is
gelegen.
2.

Woont de voogd niet meer in het arrondissement of is hij opgevolgd door een voogd in een ander
arrondissement, dan zendt de griffier onverwijld de voogdijbescheiden naar de griffier van het
arrondissement waar de voogd of opvolgende voogd woonplaats heeft, onder opgave van diens
adres.

§ 11. De rekening en verantwoording bij het einde van de voogdij
Artikel 372
Na het einde van zijn bewind doet de voogd daarvan onverwijld rekening en verantwoording. De kosten
worden door de voogd betaald. Zij komen echter ten laste van de minderjarige. Voor zover de kosten
38
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

niet op de minderjarige kunnen worden verhaald, komen zij ten laste van de ouders, en, zo zij ook op
hen niet kunnen worden verhaald, ten laste van de Staat.
Artikel 373
1. Deze rekening en verantwoording doet de voogd hetzij aan de meerderjarig gewordene, hetzij aan
de erfgenamen van de minderjarige, wanneer deze overleden is, hetzij aan zijn opvolger in het
bewind.
2. Indien de gezamenlijke uitoefening van de voogdij is geëindigd en als gevolg daarvan het gezag
wordt uitgeoefend door een van de voogden alleen, doet degene wiens voogdij geëindigd is
rekening en verantwoording aan degene die de voogdij alleen uitoefent.
Artikel 374
1. Bedoelde rekening en verantwoording wordt afgelegd ten overstaan van de kantonrechter, binnen
wiens rechtsgebied de voogd wiens bewind eindigt woonplaats heeft.
2.

Geschillen, die bij de aflegging van de rekening en verantwoording mochten rijzen, beslist de
kantonrechter.

3.

Blijft een der partijen in gebreke tot deze aflegging van rekening en verantwoording mede te
werken, dan zijn de artikelen 771 en volgende van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van
toepassing.

Artikel 375
Een rechtshandeling die de meerderjarig gewordene betreffende de voogdij of de voogdijrekening richt
tot of verricht met de voogd, is vernietigbaar, indien zij geschiedt vóór het afleggen van de rekening en
verantwoording; alleen van de zijde van de meerderjarig gewordene kan een beroep op de
vernietigingsgrond worden gedaan.
Artikel 376
Wat de minderjarige aan de voogd schuldig blijft, draagt geen rente, zolang hij niet - na het sluiten der
rekening - met de voldoening van het verschuldigde in verzuim is.
Artikel 377
Elke rechtsvordering op grond van het gevoerde voogdijbewind - zowel van de zijde van de minderjarige
als van die van de voogd - verjaart door verloop van vijf jaren na de dag, waarop de voogdij van
laatstgenoemde is geëindigd.
Titel 15. Omgang en informatie
Artikel 377a
1. Het kind heeft het recht op omgang met zijn ouders en met degene die in een nauwe persoonlijke
betrekking tot hem staat. De niet met het gezag belaste ouder heeft het recht op en de verplichting
tot omgang met zijn kind.
2. De rechter stelt op verzoek van de ouders of van een van hen of degene die in een nauwe
persoonlijke betrekking staat tot het kind, al dan niet voor bepaalde tijd, een regeling inzake de
uitoefening van het omgangsrecht vast dan wel ontzegt, al dan niet voor bepaalde tijd, het recht op
omgang.
3. De rechter ontzegt het recht op omgang slechts, indien:
39
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

a. omgang ernstig nadeel zou opleveren voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het
kind, of
b. de ouder of degene die in een nauwe persoonlijke betrekking staat tot het kind kennelijk
ongeschikt of kennelijk niet in staat moet worden geacht tot omgang, of
c. het kind dat twaalf jaren of ouder is, bij zijn verhoor van ernstige bezwaren tegen omgang met
zijn ouder of met degene met wie hij in een nauwe persoonlijke betrekking staat heeft doen
blijken, of
d. omgang anderszins in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind.
Artikel 377b
1. De ouder die met het gezag is belast, is gehouden de niet met het gezag belaste ouder op de hoogte
te stellen omtrent gewichtige aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van
het kind en deze te raadplegen - zo nodig door tussenkomst van derden - over daaromtrent te
nemen beslissingen. Op verzoek van een ouder kan de rechter ter zake een regeling vaststellen.
2.

Indien het belang van het kind zulks vereist kan de rechter zowel op verzoek van de met het gezag
belaste ouder als ambtshalve bepalen dat het eerste lid van dit artikel buiten toepassing blijft.

3. Artikel 377e is van overeenkomstige toepassing.
Artikel 377c
1. Onverminderd het bepaalde in artikel 377b van dit boek wordt de niet met het gezag belaste ouder
desgevraagd door derden die beroepshalve beschikken over informatie inzake belangrijke feiten en
omstandigheden die de persoon van het kind of diens verzorging en opvoeding betreffen, daarvan
op de hoogte gesteld, tenzij die derde de informatie niet op gelijke wijze zou verschaffen aan degene
die met het gezag over het kind is belast dan wel bij wie het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, of
het belang van het kind zich tegen het verschaffen van informatie verzet.
2.

Indien de informatie is geweigerd, kan de rechter op verzoek van de in het eerste lid van dit artikel
bedoelde ouder bepalen dat de informatie op de door hem aan te geven wijze moet worden
verstrekt. De rechter wijst het verzoek in ieder geval af, indien het belang van het kind zich tegen het
verschaffen van de informatie verzet.

Artikel 377d
1. Onverminderd het bepaalde in het tweede lid van dit artikel, begint de uitoefening van het recht op
omgang zodra de desbetreffende beschikking in kracht van gewijsde is gegaan of, indien zij
uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden.
2.

De uitoefening van het recht op omgang begint, indien tevens een beschikking inzake het gezag is
of wordt gegeven, niet eerder dan op het tijdstip waarop voor de andere ouder of voor de voogd het
gezag is begonnen.

Artikel 377e
De rechtbank kan op verzoek van de ouders of van een van hen of van degene die in een nauwe
persoonlijke betrekking staat tot het kind een beslissing inzake de omgang alsmede een door de ouders
onderling getroffen omgangsregeling wijzigen op grond dat nadien de omstandigheden zijn gewijzigd, of
dat bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan.377f [Vervallen
per 01-03-2009]
Artikel 377g
De rechter kan, indien haar blijkt dat de minderjarige van twaalf jaar of ouder hierop prijs stelt,
ambtshalve een beslissing geven op de voet van de artikelen 377a of 377b, dan wel zodanige beslissing
40
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

op de voet van artikel 377e van dit boek wijzigen. Hetzelfde geldt indien de minderjarige de leeftijd van
twaalf jaren nog niet heeft bereikt, maar in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn
belangen ter zake. 377h [Vervallen per 01-03-2009]
Titel 16. Curatele
Artikel 378
1. Een meerderjarige kan door de kantonrechter onder curatele worden gesteld, wanneer hij tijdelijk of
duurzaam zijn belangen niet behoorlijk waarneemt of zijn veiligheid of die van anderen in gevaar
brengt, als gevolg van
a. zijn lichamelijke of geestelijke toestand, dan wel
b. gewoonte van drank- of drugsmisbruik,
en een voldoende behartiging van die belangen niet met een meer passende en minder
verstrekkende voorziening kan worden bewerkstelligd.
2.

Indien te verwachten is dat ten aanzien van een minderjarige op het tijdstip waarop hij meerderjarig
zal worden, van een der in het vorige lid genoemde gronden voor curatele sprake zal zijn, kan de
curatele reeds voor de meerderjarigheid worden uitgesproken.

3. De rechter bij wie een verzoek tot het verlenen van een voorlopige of voorwaardelijke machtiging,
een observatiemachtiging of een machtiging tot voortgezet verblijf als bedoeld in de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen, dan wel een machtiging als bedoeld in artikel 33, eerste
lid van die wet aanhangig is, is tevens bevoegd tot de kennisneming van een verzoek tot
ondercuratelestelling.
Artikel 379
1. De curatele kan worden verzocht door de betrokken persoon, zijn echtgenoot, zijn geregistreerde
partner dan wel andere levensgezel, zijn bloedverwanten in de rechte lijn en in de zijlijn tot en met de
vierde graad, degene die ingevolge artikel 253sa of 253t het gezag over de betrokken persoon
uitoefent, zijn voogd, zijn bewindvoerder als bedoeld in titel 19 en zijn mentor als bedoeld in titel 20.
2. De curatele kan voorts worden verzocht door het openbaar ministerie en door de instelling waar de
betrokkene wordt verzorgd of die aan de betrokkene begeleiding biedt. In het laatste geval wordt in
het verzoekschrift tevens vermeld waarom de in het eerste lid genoemde personen –
bloedverwanten in de zijlijn in de derde en vierde graad daaronder niet begrepen – niet tot indiening
van een verzoek zijn overgegaan.
Artikel 380
1. De rechter voor wie het verzoek tot ondercuratelestelling aanhangig is of laatstelijk aanhangig was,
kan, desverzocht of ambtshalve, een provisionele bewindvoerder benoemen; de beschikking
vermeldt het tijdstip waarop zij in werking treedt.
2.

Hij regelt in deze beschikking de bevoegdheden van de bewindvoerder. Hij kan de bewindvoerder
het bewind over bepaalde of alle goederen opdragen. Aan de bewindvoerder kan de rechter ook
andere bevoegdheden toekennen, doch niet die welke een curator niet heeft. Voor zover de rechter
niet anders bepaalt, kan degene wiens curatele is verzocht, met betrekking tot die goederen niet
zonder medewerking van de bewindvoerder daden van beheer en van beschikking verrichten, noch
overeenkomsten aangaan strekkende tot beschikking over die goederen.

3.

In de beschikking kan tevens worden bepaald dat schulden die degene wiens curatele is verzocht,
na de bekendmaking van de benoeming maakt, op de onder bewind gestelde goederen gedurende
dit bewind en de curatele, indien deze volgt, niet kunnen worden verhaald.
41
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

4.

De beschikking kan te allen tijde worden gewijzigd of ingetrokken door de rechter voor wie het
verzoek tot ondercuratelestelling aanhangig is of laatstelijk aanhangig was.

5.

De bewindvoerder komt als beloning toe vijf ten honderd van de netto-opbrengst der door hem
beheerde goederen, tenzij de kantonrechter daarvoor om bijzondere redenen een ander bedrag
vaststelt.

Artikel 381
1. De curatele werkt met ingang van de dag waarop zij is uitgesproken. In het geval, bedoeld in artikel
378, tweede lid, werkt de curatele met ingang van het tijdstip waarop de onder curatele gestelde
meerderjarig wordt.
2.

Van deze tijdstippen is de onder curatele gestelde onbekwaam rechtshandelingen te verrichten
voor zover de wet niet anders bepaalt.

3.

Een onder curatele gestelde is bekwaam rechtshandelingen te verrichten met toestemming van zijn
curator, voor zover deze bevoegd is die rechtshandelingen voor de onder curatele gestelde te
verrichten. De toestemming kan slechts worden verleend voor een bepaalde rechtshandeling of voor
een bepaald doel. De toestemming voor een bepaald doel moet schriftelijk worden verleend.

4.

Met betrekking tot aangelegenheden betreffende verzorging, verpleging, behandeling en
begeleiding van een onder curatele gestelde zijn de artikelen 453 en 454 van dit boek van
overeenkomstige toepassing.

5.

Hij is bekwaam over gelden die zijn curator voor levensonderhoud te zijner beschikking heeft
gesteld, overeenkomstig deze bestemming te beschikken.

6.

In zaken van curatele is degene wiens curatele het betreft bekwaam in rechte op te treden en tegen
een uitspraak beroep in te stellen.

Artikel 382
Hij die uit hoofde van gewoonte van drank- of drugsmisbruik onder curatele is gesteld, blijft bekwaam tot
het verrichten van familierechtelijke handelingen voor zover de wet niet anders bepaalt.
Artikel 383
1. De rechter die de curatele instelt, benoemt daarbij of zo spoedig mogelijk daarna een curator. Hij
vergewist zich van de bereidheid en vormt zich een oordeel omtrent de geschiktheid van de te
benoemen persoon.
2.

De rechter volgt bij de benoeming van de curator de uitdrukkelijke voorkeur van de betrokkene,
tenzij gegronde redenen zich tegen zodanige benoeming verzetten.

3. Tenzij het vorige lid is toegepast, wordt, indien de onder curatele gestelde persoon gehuwd is, een
geregistreerd partnerschap is aangegaan of anderszins een levensgezel heeft, bij voorkeur de
echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel andere levensgezel tot curator benoemd. Is de vorige
zin niet van toepassing dan wordt bij voorkeur een van zijn ouders, kinderen, broers of zusters tot
curator benoemd. Huwt de onder curatele gestelde, gaat hij een geregistreerd partnerschap aan of
verkrijgt hij een andere levensgezel, dan kan ieder van hen verzoeken, dat de niet onder curatele
staande echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel de andere levensgezel in de plaats van de
tegenwoordige curator wordt benoemd.
4. Rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid kunnen tot curator worden benoemd.
5. De volgende personen kunnen niet tot curator worden benoemd:
42
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

a. handelingsonbekwamen;
b. zij ten behoeve van wie een mentorschap is ingesteld;
c. de bewindvoerder van de onder curatele gestelde in de zin artikel 287, derde lid, van de
Faillissementswet;
d. een direct betrokken of behandelend hulpverlener;
e. personen behorende tot de leiding of tot het personeel van de instelling waar de onder curatele
gestelde wordt verzorgd of die aan de onder curatele gestelde begeleiding biedt;
f. personen verbonden met de instelling waar de onder curatele gestelde wordt verzorgd of die aan
de onder curatele gestelde begeleiding biedt, doordat:
1° de instelling of personen behorende tot de leiding van de instelling, alleen of samen meer
dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van de rechtspersoon kunnen
uitoefenen, dan wel meer dan de helft van de bestuurders of van de commissarissen van de
rechtspersoon kunnen benoemen of ontslaan,
2° de persoon en de instelling deel uitmaken van een groep in de zin van artikel 24b van boek 2,
of
3° de bestuurder van de rechtspersoon tevens behoort tot de leiding of het personeel van de
instelling.
6. Zij van wie één of meer goederen onder een bewind als bedoeld in titel 19 staan, zij die in staat van
faillissement verkeren en zij ten aanzien van wie de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen
van toepassing is, kunnen niet tot curator worden benoemd, tenzij het gaat om een persoon als
bedoeld in het derde lid en het bewind over het vermogen van de onder curatele gestelde door de
medecurator wordt gevoerd.
7. Een andere persoon dan in het derde lid bedoeld, die ten behoeve van drie of meer personen
curator, bewindvoerder of mentor is, komt alleen dan voor benoeming in aanmerking indien deze
wat zijn bedrijfsvoering en scholing betreft, alsmede, voor zover van toepassing, de werving, de
scholing en begeleiding van en het toezicht op de personen door wie hij de taken van een curator
uitoefent, voldoet aan bij algemene maatregel van bestuur te stellen kwaliteitseisen, alsmede aan de
verplichtingen bedoeld in artikel 386, derde lid, en in artikel 15i van boek 3.
8. De persoon, bedoeld in het zevende lid, legt aan de rechter die hem benoemt, over:
a. zijn verklaring dat hij aan de in het zevende lid bedoelde kwaliteitseisen en verplichtingen
voldoet,
b. een verslag van een accountant als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van boek 2, van diens
bevindingen over de wijze waarop aan de eisen en verplichtingen wordt voldaan, en
c. een verklaring van de accountant omtrent de balans en staat van baten en lasten, bedoeld in
artikel 10 van boek 2, dan wel, voor zover van toepassing, omtrent de jaarrekening
overeenkomstig titel 9 van boek 2. Artikel 396, zevende lid, van boek 2 is ten aanzien van artikel
393 lid 1 niet van toepassing.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld omtrent de vorm en de
inhoud van de verklaringen en het verslag, alsmede de wijze van overlegging. Toont de persoon aan
dat hij in de twaalf maanden voorafgaande aan zijn benoeming de verklaringen en het verslag reeds
aan de rechter heeft overgelegd, dan is hij van de overlegging vrijgesteld.
9. Van de overlegging van de in het achtste lid bedoelde verklaring van de accountant zijn vrijgesteld:
a. zij die een financiële onderneming zijn die ingevolge de Wet op het financieel toezicht het bedrijf
van bank mogen uitoefenen,
b. notarissen,
c. gerechtsdeurwaarders,
d. accountants.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen de in de vorige zin bedoelde ondernemingen en
beroepsbeoefenaren geheel of gedeeltelijk worden vrijgesteld van de in het zevende lid bedoelde
eisen inzake de werving, scholing en bedrijfsvoering.
43
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

10. De rechter kan twee curatoren benoemen, tenzij gegronde redenen zich tegen zodanige benoeming
verzetten. Zijn er twee curatoren, dan kan ieder van hen de taken die aan een curator toekomen,
alleen verrichten. De rechter kan zo nodig een taakverdeling tussen de curatoren vaststellen. Bij
verschil van mening tussen de curatoren beslist op verzoek van een van hen of op verzoek van een
instelling als bedoeld in artikel 379, tweede lid, de kantonrechter. Deze kan ook een verdeling van de
beloning vaststellen.
11. De taak van de curator vangt aan daags nadat de beslissing, houdende de benoeming, is verstrekt
of verzonden. Met die dag eindigt het provisioneel bewind. De provisionele bewindvoerder is
verplicht ten overstaan van de kantonrechter aan de curator rekening en verantwoording van zijn
bemoeienissen af te leggen; wordt hij zelf tot curator benoemd, dan wordt de rekening en
verantwoording aan de kantonrechter afgelegd. Indien de curator vóór de meerderjarigheid van de
onder curatele gestelde is benoemd, vangt zijn taak aan op het tijdstip waarop de curatele in werking
treedt.
12. Indien het verzoek tot ondercuratelestelling wordt afgewezen, eindigt het bewind van de
provisionele bewindvoerder daags na die uitspraak, tenzij de rechter anders bepaalt, en in ieder
geval uiterlijk daags nadat de afwijzing in kracht van gewijsde is gegaan.
Artikel 384
Indien een beschikking, waarbij curatele is uitgesproken, in hoger beroep of cassatie wordt vernietigd en
het verzoek tot ondercuratelestelling alsnog wordt afgewezen, neemt de taak van de curator daags na
deze uitspraak een einde. De inmiddels door de curator of met zijn toestemming verrichte handelingen
blijven voor de onder curatele gestelde verbindend.
Artikel 385
1. Behoudens het in de artikelen 383 en 384 bepaalde vinden de artikelen 250 en 280, onder b, 281 lid
1 onder a en lid 2, 322, eerste lid, onder a en c, 324, 336 en 372-377 bij curatele overeenkomstige
toepassing, met dien verstande dat
a. in geval van benoeming van een ouder tot curator een bereidverklaring als bedoeld in artikel 280
onder b niet is vereist;
b. voor rechtbank of rechter wordt gelezen kantonrechter.
c. aan de raad voor de kinderbescherming terzake geen bevoegdheden toekomen;
d. de curator te allen tijde hetzij op eigen verzoek, hetzij wegens gewichtige redenen of omdat hij
niet meer voldoet aan de eisen om curator te kunnen worden, door de kantonrechter kan worden
ontslagen, zulks op verzoek van de medecurator of degene die gerechtigd is de curatele te
verzoeken als bedoeld in artikel 379, dan wel ambtshalve. Artikel 448, tweede lid, derde lid en
vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing;
e. de curator de rekening en verantwoording, bedoeld in artikel 374, aflegt ten overstaan van de bij
het einde van zijn bewind ter zake bevoegde kantonrechter.
2. De curator doet telkens na verloop van vijf jaren, of zoveel eerder als de kantonrechter bepaalt, aan
deze verslag van het verloop van de curatele. Hij laat zich daarbij met name uit over de vraag of de
curatele dient voort te duren of door een minder ver strekkende voorziening kan worden vervangen.
Feiten die voor de curatele en het voortduren daarvan van betekenis zijn deelt hij terstond aan de
kantonrechter mede.
Artikel 386
1. Op het bewind van de curator zijn de omtrent het bewind van de voogd gegeven voorschriften van
overeenkomstige toepassing. De rekening en verantwoording van zijn bewind gedurende de
curatele wordt evenwel door de curator jaarlijks ingediend, behoudens indien de kantonrechter heeft
bepaald dat dit op een ander tijdstip kan geschieden. Onze Minister van Veiligheid en Justitie kan
een model vaststellen volgens hetwelk de rekening en verantwoording moet worden opgemaakt. De

44
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

curator, bedoeld in artikel 383, zevende lid, legt jaarlijks de verklaringen en het verslag over, bedoeld
in artikel 383, achtste lid. De curator doet desgevraagd van zijn werkzaamheden verslag aan de
kantonrechter.
2. De curator draagt zorg voor een doelmatige belegging van het vermogen van de onder curatele
gestelde, voor zover dit niet besteed behoort te worden voor een voldoende verzorging van de onder
curatele gestelde.
3. Tenzij de kantonrechter anders bepaalt, is de curator verplicht zo spoedig mogelijk een rekening te
openen bij een financiële onderneming die ingevolge de Wet op het financieel toezicht in Nederland
het bedrijf van bank mag uitoefenen; de curator is voorts verplicht om uitsluitend voor de betalingen
die hij bij de vervulling van zijn taak verricht of ontvangt, zoveel mogelijk van deze rekening gebruik
te maken.
4.

Voor de toepassing van de artikelen 365 tot en met 367 treedt de officier van justitie in de plaats van
de raad voor de kinderbescherming en het ontslag bedoeld in artikel 385, lid 1 onder d in de plaats
van de ontzetting van de voogd op grond van artikel 327 lid 1 onder b. Mededelingen en zendingen
als bedoeld in artikel 371a, geschieden alleen dan indien artikel 12, vierde lid, op de desbetreffende
curatele niet van toepassing is.

5.

Indien een gehuwde of een geregistreerde partner onder curatele wordt gesteld, en tussen de
echtgenoten of de geregistreerde partners het bestuur over hun goederen en de goederen der
gemeenschap anders is verdeeld dan volgens de regels van de wet en van huwelijkse voorwaarden,
bepaalt de rechter bij het uitspreken van de curatele, of en in hoeverre die verdeling ook voor de
curator zal gelden.

6.

De kantonrechter kan van de curator verlangen dat hij inzage geeft van zijn boeken, bescheiden en
andere gegevensdragers. Hij kan voorts een afschrift daarvan verlangen.

Artikel 387 [Vervallen per 17-01-1994]
Artikel 388 [Vervallen per 17-01-1994]
Artikel 389
1. De curatele eindigt:
a. door het verstrijken van de tijdsduur waarvoor zij is ingesteld,
b. door de dood van de betrokken persoon, of
c. indien ten behoeve van hem bij in kracht van gewijsde gegane rechterlijke uitspraak ter
vervanging van curatele een bewind als bedoeld in titel 19 dan wel een mentorschap als bedoeld
in titel 20 is ingesteld.
2. De kantonrechter kan, indien de noodzaak daartoe niet meer bestaat of voortzetting van de curatele
niet zinvol is gebleken, de curatele opheffen, zulks op verzoek van de curator of degene die
gerechtigd is de curatele te verzoeken als bedoeld in artikel 379, alsmede ambtshalve. De
beschikking treedt in werking zodra zij in kracht van gewijsde is gegaan, tenzij zij een eerder tijdstip
van ingang aanwijst.
3. Degene die gerechtigd is de curatele te verzoeken als bedoeld in artikel 379, alsmede de curator,
kan verzoeken om verlenging van een curatele die voor een bepaalde tijdsduur is ingesteld. De
kantonrechter beslist binnen twee maanden na het indienen van het verzoekschrift. Artikel 384 is
van overeenkomstige toepassing. Tegen de afwijzing van een verzoek tot verlenging staat geen
hogere voorziening open.

45
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

Artikel 390
Alle uitspraken waarbij een curatele wordt verleend of opgeheven of waarbij een uitspraak tot
ondercuratelestelling wordt vernietigd, alsmede beschikkingen als in artikel 380 bedoeld, worden binnen
tien dagen nadat zij kunnen worden ten uitvoer gelegd, vanwege de griffier in de Staatscourant
bekendgemaakt.
Artikel 391
1. Door een bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen orgaan wordt een openbaar register
gehouden, waarin rechtsfeiten worden aangetekend die betrekking hebben op curatele en op
bewind als bedoeld in titel 19. In het register worden, voor iedere curatele en ieder in te schrijven
bewind afzonderlijk, met vermelding van de dagtekening, ingeschreven:
1° de naam en geboortedatum van de onder curatele gestelde en de rechthebbende;
2° een uittreksel van de rechterlijke beslissingen, waarbij de curatele of het bewind wegens
verkwisting dan wel het hebben van problematische schulden wordt ingesteld, verlengd of
opgeheven;
3° een uittreksel van de rechterlijke beslissingen, waarbij, voor zover de rechter zulks
overeenkomstig artikel 436, derde lid, derde volzin, heeft bepaald, het bewind wegens een
lichamelijke of geestelijke toestand wordt ingesteld, verlengd of opgeheven;
4° de grond waarop de curatele is ingesteld;
5° voor zover van toepassing, de datum waarop de curatele of het bewind eindigt;
6° een uittreksel van de rechterlijke beslissingen, waarbij een curator of bewindvoerder wordt
benoemd, geschorst of ontslagen;
7° de naam en woonplaats van de curator of curatoren en de bewindvoerder of bewindvoerders en
de taakverdeling, voor zover de rechter deze heeft vastgesteld.
2. Een ieder heeft kosteloze inzage in het register en kan tegen betaling een uittreksel daaruit
verkrijgen, met inachtneming van het bij of krachtens de Wet griffierechten burgerlijke zaken
bepaalde.
3. De griffier van de rechtbank geeft de in het eerste lid, onder 1° tot en met 7° genoemde gegevens,
alsmede het bericht van het overlijden van de onder curatele gestelde dan wel rechthebbende, door
aan het in het eerste lid bedoelde orgaan ten behoeve van het in het eerste lid genoemde register.
4. Het einde van de curatele en het bewind door het verstrijken van de tijdsduur waarvoor de maatregel
is ingesteld, leidt tot doorhaling van de inschrijving in het openbaar register op de dag na het
verstrijken van de tijdsduur. Een beschikking tot opheffing van de curatele of het bewind leidt tot
doorhaling van de inschrijving in het openbaar register op het tijdstip waarop de beschikking in
kracht van gewijsde is gegaan. Het overlijden van de onder curatele gestelde of de rechthebbende
leidt tot doorhaling van de inschrijving in het openbaar register, nadat de griffie van de rechtbank het
bericht van het overlijden heeft ontvangen.
Titel 17. Levensonderhoud
Afdeling 1. Algemene bepalingen
Artikel 392
1. Tot het verstrekken van levensonderhoud zijn op grond van bloed- of aanverwantschap gehouden:
a. de ouders;
b. de kinderen;
c. behuwdkinderen, schoonouders en stiefouders.
2.

Deze verplichting bestaat, behalve wat betreft ouders en stiefouders jegens hun minderjarige

46
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend

Geconsolideerde versie van delen van Boek 1 van het BW (inclusief de wijzigingen uit de
Invoeringswet Jeugdwet, de Wet verbetering kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 130)
en de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen (Stb. 2014, 131) – 24 juni 2014)

kinderen en stiefkinderen en jegens hun kinderen bedoeld in artikel 395a van dit boek, slechts in
geval van behoeftigheid van de tot levensonderhoud gerechtigde.
3.

De in het eerste lid genoemde personen zijn niet verplicht levensonderhoud te verstrekken, voor
zover dit van de echtgenoot of een vroegere echtgenoot dan wel de geregistreerde partner of
vroegere geregistreerde partner overeenkomstig het in de vijfde titel a, zesde, negende of tiende
titel van dit boek bepaalde kan worden verkregen. 393 [Vervallen per 01-04-1998]

Artikel 394
De verwekker van een kind dat alleen een moeder heeft, alsmede de persoon die als levensgezel van
de moeder ingestemd heeft met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad,
is als ware hij ouder verplicht tot het voorzien in de kosten van verzorging en opvoeding van het kind dan
wel, na het bereiken van de meerderjarigheid van het kind, tot het voorzien in de kosten van
levensonderhoud en studie overeenkomstig de artikelen 395a en 395b. Nadien bestaat deze
verplichting slechts in geval van behoeftigheid van het kind.
Artikel 395
Een stiefouder is, onverminderd het bepaalde in artikel 395a van dit boek, alleen verplicht gedurende
zijn huwelijk of zijn geregistreerd partnerschap levensonderhoud te verstrekken aan de tot zijn gezin
behorende minderjarige kinderen van zijn echtgenoot of geregistreerde partner.
Artikel 395a
1. Ouders zijn verplicht te voorzien in de kosten van levensonderhoud en studie van hun meerderjarige
kinderen die de leeftijd van een en twintig jaren niet hebben bereikt.
2. Een stiefouder is gedurende zijn huwelijk of zijn geregistreerd partnerschap jegens de tot zijn gezin
behorende meerderjarige kinderen van zijn echtgenoot of geregistreerde partner die de leeftijd van
een en twintig jaren niet hebben bereikt, verplicht te voorzien in de bij het vorige lid bedoelde kosten.
Artikel 395b
1. Heeft de rechter het bedrag bepaald, dat een ouder of stiefouder dan wel, overeenkomstig artikel
394, de verwekker of de persoon die in artikel 394 daarmee gelijk is gesteld ter zake van de
verzorging en opvoeding van zijn minderjarig kind of stiefkind moet betalen en is deze verplichting
tot aan het meerderjarig worden van het kind van kracht geweest, dan geldt met ingang van dit
tijdstip de rechterlijke beslissing als een tot bepaling van het bedrag ter zake van levensonderhoud
en studie als in artikel 395a van dit boek bedoeld.
2. Hetzelfde geldt, indien met toepassing van paragraaf 8.2 van de Jeugdwet een ouderbijdrage is
vastgesteld.

47
Aan deze geconsolideerde tekst kunnen geen rechten worden ontleend