Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

785
Vragen van het lid Van Veldhoven (D66) aan de minister van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie over het CBS rapport «Critical materials in the
Dutch economy» (ingezonden 22 november 2010).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 14 december 2010).
Vraag 1
Bent u bekend met het CBS-rapport «Critical materials in the Dutch
economy»?1
Antwoord 1
Ja. Het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft de
opdracht verstrekt om dit onderzoek uit te laten voeren.
Vraag 2
Deelt u de zorgen rond het minder beschikbaar zijn van deze zeldzame
aardmetalen door de Chinese exportbeperkingen zoals onder andere geuit
door Duitsland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kunt u aangeven welke gevolgen
u hieraan verbindt?
Antwoord 2
Ja. Ik houd de situatie en ontwikkelingen rond de Chinese exportbeperkingen
op zeldzame aardmetalen nauwlettend in de gaten.
Tot op heden hebben bij het ministerie van EL&I enkele Nederlandse
bedrijven hun zorgen geuit over de Chinese beleidswijziging ten aanzien van
zeldzame aardmetalen. Deze bedrijven zijn in hun productieketen afhankelijk
van de invoer uit China van zeldzame aardmetalen. Op dit moment is er geen
sprake van een acuut beschikbaarheidprobleem, maar is er bezorgdheid bij
deze bedrijven over mogelijke beperkte toegang tot deze grondstoffen in de
toekomst.
Uiteraard wordt er met China gesproken over de consequenties van de
exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen. China geeft in deze discussie
aan dat het niet van plan is de export van zeldzame aardmetalen volledig
stop te zetten. Bovendien staat de Wereldhandelsorganisatie WTO exportbeperkingen toe om de natuurlijke hulpbronnen in eigen land te conserveren.
1

ah-tk-20102011-785
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

CBS, «Critical materials in the Dutch economy» (Den Haag/Heerlen 2010), ISSN: 1877–3036
(CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Dit argument mag echter niet worden misbruikt om de binnenlandse
industrie te beschermen.
Onrechtmatige exportbeperkingen kunnen worden aangekaard bij de WTO.
Als voorbeeld wijs ik op de consultaties die de EU, samen met de VS en
Mexico, in mei 2009 met China is gestart onder het geschillenbeslechtingmechanisme van de WTO, vanwege vermeende onrechtmatige exportbeperkingen op negen andere grondstoffen dan zeldzame aardmetalen2. In maart van
dit jaar is een panel opgericht. De uitspraak wordt begin 2011 verwacht.
De Europese Commissie is op dit moment bezig met het verzamelen van
informatie om te bekijken of een zaak bij de WTO over zeldzame aardmetalen
ook tot de mogelijkheden behoort. Nederland geeft hiervoor input om de
belangen van de Nederlandse industrie daarbij mee te nemen.
Ik verwijs tevens naar het antwoord op Kamervragen van de leden Schaart en
Nicolaï (beiden VVD) over de door China aangekondigde verlaging van de
export van zeldzame aardmetalen (20102011-625).
Vraag 3
Bent u van mening dat het wenselijk is om de effecten buiten de Nederlandse
industrie van een eventueel tekort aan dergelijke zeldzame aardmetalen te
onderzoeken, zoals hogere inflatie en eventuele beperkingen in de levering
van bepaalde producten zoals laptops, telefoons, batterijen en computerchips?
Antwoord 3
Ja.
Zeldzame aardmetalen gelden als voorbeeld van een bredere groep voor
Nederland relevante grondstoffen, waarbij tekorten de Nederlandse inzet op
topgebieden en duurzame energie negatief kunnen beïnvloeden. Het
CBS-onderzoek is uitgevoerd om zicht te krijgen op de grondstoffen waarvan
de Nederlandse economie afhankelijk is.
Door op tijd in te zetten op grondstoffenefficiëntie, recycling en substitutie
kunnen de mogelijke belemmeringen voor onze toekomstige economische
groei omgezet worden in kansen die in Nederland en in het buitenland door
onze industrie verzilverd kunnen worden. De uitkomsten van het onderzoek
zijn daarom besproken met kennisinstellingen en brancheorganisaties. Met
hen worden ook noodzakelijke vervolgstappen bezien.
Vraag 4
Is er in Europees verband sprake van een coördinerend beleid ten aan zien
van deze problematiek? Zo nee, bent u bereid het initiatief te nemen om dit
onderwerp in het kader van de Europese discussie over het werkprogramma
ten aanzien van resource efficiency van EU-commissaris Potocnik te
agenderen?
Antwoord 4
Ja.
We herkennen het belang van het Flagship Resource Efficient Europe dat
door de EU-commissaris Potoznik wordt ontwikkeld. De noodzaak om aan te
sluiten bij het nieuwe Europese Industriebeleid en het Raw Materials Initiative
van het DG Enterprise and Industry wordt door Nederland op EU-niveau
bepleit.
Nederland zet op Europees niveau in op een geïntegreerde aanpak van
duurzaam grondstoffenbeheer. Daarvoor dienen de verschillende
EU-beleidskaders aan elkaar gekoppeld te worden. Het Flagship Resource
Efficient Europe kan de verbindingen met andere beleidskaders waarborgen
en aanvullen, met name op het gebied van energie en landbouwgrondstoffen.
Vraag 5
Kunt u uiteenzetten welke initiatieven er bestaan ten aanzien van recycling
van zeldzame aardmetalen en wat de potentie is om daarmee in een groter
aandeel van de Europese vraag naar deze grondstoffen te voorzien?

2

Dispute DS395 «China- measures related to the exportation of raw materials»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Het instellen van exportrestricties door China op zeldzame aardmetalen en de
daaraan gekoppelde prijsstijgingen heeft in Nederland en ook elders in de
wereld geleid tot initiatieven voor terugwinning van zeldzame aardmetalen.
Nederland heeft een prima uitgangspositie op het terrein van recycling en we
zien dan ook een potentieel voor Nederland op dit gebied. Zo zijn er binnen
het Materials innovation institute M2i – een publiek private samenwerking
van industrieën en universiteiten ondersteund door mijn ministerie – enkele
Nederlandse bedrijven die de terugwinning onderzoeken van zeldzame
aardmetalen uit spaarlampen, batterijen en mogelijk andere afvalstromen. De
ambitie van deze bedrijven is om in Nederland een terugwinningfabriek voor
zeldzame aardmetalen te bouwen, waardoor Nederland een producent wordt
van deze grondstoffen.
Nederland heeft alle elementen in huis om in de toekomst een belangrijke
«recyclingrotonde» te worden voor Europa en daarbuiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3