Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3436
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Defensie over
mogelijk buitenproportioneel gedrag van Nederlandse militairen in Uruzgan
met burgerdoden tot gevolg (ingezonden 25 mei 2022).
Antwoord van Minister Ollongren (Defensie) (ontvangen 7 juli 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3217.
Vraag 1 en 2
Herinnert u zich de vragen «burgerdoden in Uruzgan», waarin u aangaf een
aantal daarvan niet te kunnen beantwoorden omdat een onderzoek moest
worden afgewacht? Kunt u deze vragen alsnog beantwoorden, nu het
openbaar ministerie (OM) tot een sepot heeft besloten, o.a. op basis van
onderzoek door de KMAR?1 Zo nee, waarom niet?
Is het materiaal van het OM, dat leidde tot het sepot omdat er geen bewijs is
geconstateerd voor onrechtmatig handelen, openbaar voor het publiek? Zo ja,
kunt u dat aan de Kamer sturen? Zo nee, waarom niet?2
Antwoord 1 en 2
Zoals aan uw Kamer is gemeld, is het Openbaar Ministerie (OM) op
23 december 2020 een onderzoek gestart (Kamerstuk 27 925, nr. 763). Om te
voorkomen dat een eventueel eigen onderzoek van het Ministerie van
Defensie het onderzoek van het OM zou belemmeren, is ervoor gekozen om
de afronding van dit onderzoek af te wachten, alvorens een besluit te nemen
over het starten van een eventueel eigen onderzoek. Het OM heeft het
onderzoek inmiddels afgerond en over de uitkomsten gecommuniceerd.3
Over het starten van een eventueel eigen onderzoek door Defensie neem ik

1

«Het Openbaar Ministerie heeft inmiddels laten weten een feitenonderzoek te starten naar een
geweldsaanwending door Nederlandse militairen medio 2007 in Afghanistan». Zie https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20202021-1355.html
2
Trouw, 20 mei 2022 «Onderzoek naar de omstreden Nederlandse beschieting in Uruzgan geeft
inkijkje in hoe de militairen te werk gingen».
3
https://www.om.nl/actueel/nieuws/2022/05/17/om-vindt-geen-aanwijzingen-datgeweldsaanwending-militairen-in-afghanistan-onrechtmatig-was.

ah-tk-20212022-3436
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

na de zomer een besluit. Hierover zal ik u conform de geldende procedure4
informeren. Het OM beslist zelf over het openbaar maken van het materiaal
van het OM.
Vraag 3
De bevelvoerende kapitein medio 2007 in de Chora-vallei in Uruzgan schreef
in een rapport dat hij soms geweld liet gebruiken zonder dat er een zogeheten positieve identificatie was van een vijand. Klopt dit? Was dit inderdaad
beleid, zoals de kapitein meldde?
Antwoord 3
Wat betreft (rapportage van) geweldgebruik wordt onderscheid gemaakt
tussen het uitbrengen van gericht vuur op een persoon of object enerzijds en
het lossen van een waarschuwingsschot anderzijds. Daarbij bestaat onderscheid tussen een waarschuwingsschot in zelfverdediging (als opmaat naar
gericht vuur) en een waarschuwingsschot op basis van de bevoegdheid in de
Rules of Engagement (ROE). In situaties van zelfverdediging is sprake van
positieve identificatie van het doel waartegen geweld moet worden aangewend; er wordt immers verdedigd tegen een (onmiddellijk dreigende) aanval.
De bevoegdheid in de ROE is bedoeld om meer in het algemeen een
waarschuwing te geven, om een situatie te de-escaleren of om een potentiële
dreiging voortijdig af te schrikken. In deze gevallen is niet altijd sprake van
positieve identificatie van een doelwit, omdat er niet altijd sprake is van een
opmaat naar gericht vuur.
Voor alle waarschuwingsschoten geldt dat vooraf zeker moet worden gesteld
dat die geen risico vormen voor personen of goederen.
Het uitbrengen van gericht vuur op een persoon of object vereist een
positieve identificatie, maar voor het lossen van een waarschuwingsschot is
dit dus niet altijd het geval.
De situatie die wordt beschreven in het rapport van de bevelvoerende
kapitein ziet op geweldgebruik in de zin van waarschuwing en niet op gericht
vuur op een persoon of object. Uit de rapportage blijkt verder dat pas gericht
geweld is gebruikt nadat positieve identificatie mogelijk was op basis van
reacties van de tegenpartij.
Vraag 4
Hoe vaak gebruikten Nederlandse troepen in Uruzgan geweld zonder dat
sprake was van positieve identificatie?
Antwoord 4
Niet elke rapportage van geweldgebruik geeft aan of sprake was van een
waarschuwingsschot in zelfverdediging of ter afschrikking (zie het antwoord
op vraag 3). Daarom is het niet mogelijk om aan te geven hoe vaak geweld is
gebruikt zonder dat sprake was van een positieve identificatie.
Vraag 5
Was dit gebruik van geweld zonder positieve identificatie in overeenstemming met de toen geldende rules of engagement? Kunt u aangeven hoe de
RoE op dit punt waren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, dit was in overeenstemming (zie antwoord op vraag 3).
Vraag 6
Gaat u de rules of engagement wijzigen? Zo ja, hoe?
Antwoord 6
ROE worden specifiek opgesteld en vastgesteld voor de operatie waarvoor zij
worden uitgegeven. De ISAF-ROE zijn vervallen na het beëindigen van de
ISAF-operatie.

4

Procedure informeren Tweede Kamer bij vermoeden van burgerslachtoffers ten gevolge van
Nederlandse wapeninzet in het kader van art. 100 van de Grondwet, Kamerstuk 27 925, nrs. 723
en 746.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Klopt het dat Nederlandse militairen medio 2007 door het regionale commandocentrum voor Zuid-Afghanistan, waar de Britse generaal Jacko Page het
bevel voerde, werden gemaand om zich aan de regels omtrent positieve
identificatie te houden? Hoe vaak gebeurde dat? Op welke wijze werd door
Nederlandse troepen gereageerd op deze aanmaningen?
Antwoord 7
In de beschikbare documentatie is geen informatie te vinden om de stelling in
de vraag te verifiëren, noch om na te gaan of hieraan opvolging is gegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3