Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1084
Vragen van het lid Azmani (VVD) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over de toespraak van de Britse premier Cameron en de
berichtgeving «Cameron presenteert strengere regels voor EU-migranten»
(ingezonden 1 december 2014).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 21 januari 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met de inhoud van de toespraak1 die de Britse premier
Cameron heeft gegeven op 28 november 2014 en het bericht «Cameron
presenteert strengere regels voor EU-migranten»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Zo ja, hoe waardeert u de bijdrage van de Britse premier Cameron en zijn
voorstellen op het gebied van intra EU-migratie?
Antwoord 2
De toespraak van de Britse premier Cameron vormt een bijdrage aan de
discussie in Europa over de maatschappelijke effecten van
EU-arbeidsmobiliteit. Positief te waarderen is dat de Britse premier in zijn
toespraak heeft aangegeven te willen vasthouden aan het beginsel van vrij
verkeer van werknemers. Uiteindelijk is voor Nederland de inhoud van
eventuele concrete voorstellen vanuit het VK bepalend voor het antwoord op
de vraag of deze eventueel gesteund kunnen worden. In dit stadium gaat het
nog maar om globale voorstellen, die vooral een rol lijken te spelen in de
aanloop naar de algemene verkiezingen in het VK (in mei 2015). Nederland
acht het fundamentele beginsel van vrij verkeer van personen en werknemers
heel hoog. Dit vormt een belangrijk uitgangspunt bij de beoordeling van
eventuele concrete voorstellen die te zijner tijd in discussie komen. Nederland
zal geen steun verlenen aan initiatieven die dit fundamentele beginsel voor
specifieke groepen EU-burgers beperken.

1
2

ah-tk-20142015-1084
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

https://www.gov.uk/
http://www.nrc.nl/nieuws/2014/11/28/cameron-presenteert-strengere-regels-voor-eu-migranten/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Wat vindt u van het voorstel van de Britse premier Cameron om arbeidsmigranten alleen te laten migreren op het moment dat ze een baanaanbod op
zak hebben? Hoe ziet u dit voorstel in het licht van het vrije verkeer binnen de
Europese Unie (EU)?
Wat vindt u van het voorstel van de Britse premier Cameron om migranten
die binnen zes maanden geen werk hebben gevonden te melden dat zij het
land dienen te verlaten?
Antwoorden 3 en 4
De huidige regels voor het vrije verkeer, zoals geformuleerd in de Richtlijn vrij
verkeer, stellen al beperkingen aan het verblijfsrecht van werkzoekenden in
een andere lidstaat. Zo moet iemand die in een andere lidstaat verblijft om
werk te zoeken (na afloop van de vrije termijn van drie maanden) kunnen
bewijzen dat hij een reële kans op werk heeft. Heeft hij geen reële kans op
werk, dan kan het verblijfsrecht vervallen indien hij niet over voldoende
middelen van bestaan beschikt. Gedurende de periode dat hij werk zoekt,
heeft hij geen recht op bijstand.
Het verblijfsrecht van personen die minder dan een jaar in een andere lidstaat
hebben gewerkt, kan vervallen als zij na zes maanden nog geen werk hebben
gevonden en niet over voldoende middelen van bestaan beschikken.
Gedurende de periode dat hij werk zoekt, heeft hij geen recht op bijstand.
Gezien deze al bestaande restricties, richt Nederland zich in eerste instantie
op EU-maatregelen die fatsoenlijk werk bevorderen en uitbuiting van
arbeidsmigranten tegengaan.
Vraag 5
Wat vindt u van het voorstel van de Britse premier Cameron om tot een
ingroeimodel te komen op sociale zekerheid, dat ook is opgenomen in het
regeerakkoord van oktober 2012, en op de toegang tot sociale huisvesting?
Antwoord 5
In het regeerakkoord is opgenomen dat het kabinet zich in EU-verband
inspant om ook voor EU-burgers te laten gelden dat zij pas na zeven jaar
bijstand kunnen krijgen, mede in het kader van een te ontwikkelen ingroeimodel voor de sociale zekerheid.3
Het komen tot een ingroeimodel voor de sociale zekerheid is reeds enkele
jaren een terugkerend thema en vanaf 2004 meermalen grondig onderzocht.
Primair handelt het om de vraag welke aanspraken arbeidsmigranten kunnen
ontlenen aan het Nederlandse socialezekerheidsstelsel. Het Nederlandse
socialezekerheidsstelsel kent al in belangrijke mate een opbouwkarakter, er
zijn referte-eisen dan wel wachttijden in de WIA en de WW opgenomen. Voor
de AOW en ANW geldt dat pas recht op uitkering kan ontstaan als de
betrokkene een duurzame band met Nederland heeft (gehad).
Het kabinet streeft naar een redelijk evenwicht tussen het voorkomen van een
aanzuigende werking enerzijds en inkomensbescherming voor degenen die al
langer in Nederland zijn anderzijds. Een belangrijk kader in dit verband zijn de
internationale verdragen en de daaruit voortvloeiende verplichtingen. Voor
wat betreft de toegang tot de sociale zekerheid is het kabinet van oordeel dat
recente uitspraken van het Europese Hof van Justitie4 laten zien dat het vrij
verkeer zijn begrenzing vindt waar een beroep van migrerende niet-actieven
op speciale non contributieve uitkeringen (in Nederland zijn dat de Toeslagenwet en de Wajong) en bijstand leidt tot een onredelijk beroep op het
socialebijstandsstelsel van een lidstaat.
De wens te komen tot een verlenging van de periode voor het aanvragen van
een bijstandsuitkering van vijf naar zeven jaar levert strijd op met meerdere
internationale verplichtingen waaraan Nederland is gebonden. Zo zien het
Europees Verdrag inzake Sociale en Medische Bijstand en het Europees
Sociaal Handvest op gelijke behandeling wat betreft de verstrekking van
bijstand aan de burgers van de staten die evenals Nederland partij zijn bij dat
verdrag. Die verdragen beperken de mogelijkheid om de periode voor het
aanvragen van een bijstandsuitkering te verlengen naar zeven jaar.

3
4

Kamerstuk 33 410, nr. 15, p. 29
Arresten Brey d.d. 19 september 2013, C-140.12, en Dano d.d. 11 november 20 914, C-333/13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Op grond van Europese regelgeving moeten lidstaten de status »duurzaam
verblijf» toekennen aan EU-burgers. Derdelanders die vijf jaar legaal en
ononderbroken verblijf in die lidstaat hebben gehad krijgen na vijf jaar de
status langdurig ingezetene. Als deze groepen bijstand aanvragen kan dit
geen gevolgen meer hebben voor hun verblijfsrecht. Het voornemen om de
periode van vijf naar zeven jaar te verlengen is derhalve onder de huidige
Europese regelgeving niet mogelijk.
Teneinde een herziening van deze Europese regelgeving te bewerkstellingen,
is een gekwalificeerde meerderheid in de Raad nodig. Uit bilaterale contacten
is tot nu toe gebleken dat lidstaten de wens van Nederland op dit punt niet
delen.
Het kabinet maakt zich op Europees niveau momenteel wel sterk voor het
tegengaan van andere ongewenste effecten van arbeidsmigratie, zoals het
bestrijden van uitbuiting, fraude en schijnconstructies (zgn. «decent work
agenda»). Aanpak van deze problemen lijkt in EU-verband wel op een breder
draagvlak te kunnen rekenen.
Huidige Nederlandse wetgeving staat niet toe dat er bij de toewijzing van
sociale huurwoningen onderscheid naar nationaliteit gemaakt mag worden.
Iedere Europeaan kan zich bij de woningcorporatie inschrijven en bouwt
afhankelijk van de lokale woningmarkt wachttijd op om in aanmerking te
komen voor een sociale huurwoning. In de grote steden bedraagt de
wachttijd een aantal jaren. De meeste flexwerkers komen via de werkgevers
naar Nederland. Mede om die reden heeft de Minister van BZK in 2012 een
nationale verklaring ondertekend met 17 andere bestuurlijke partijen om
gezamenlijk te komen tot meer betere plekken voor flexwonen. In 9 regio’s
resulteert dat in de komende jaren tot 31.000 extra plekken.
Vraag 6
Wat vindt u van het voorstel van de Britse premier Cameron om de kinderbijslag niet meer exporteerbaar te laten zijn en de opvatting dat belastingvoordelen met betrekking tot kinderen niet mogen gelden wanneer de kinderen
nog in land van herkomst wonen?
Antwoord 6
Uitgangspunt van het beleid van deze regering ten aanzien van de kinderbijslag en het kindgebonden budget is dat deze uit de belastingmiddelen
gefinancierde uitkeringen bedoeld zijn voor een ondersteuning in het
onderhoud van kinderen die in Nederland wonen. Voor zover voor het
onderhoud van kinderen van staatswege ondersteuning moet worden
geboden, is dit de verantwoordelijkheid van het land waar de kosten voor het
kind worden gemaakt. Dit standpunt is verwoord in de Wet tot wijziging van
enkele socialezekerheidswetten in verband met een andere vormgeving van
de exportbeperking in de Algemene Kinderbijslagwet en het regelen van
overgangsrecht voor de situatie van opzegging of wijziging van een verdrag
dan wel een daarmee gelijk te stellen situatie (Whek). De Whek geldt alleen
voor landen buiten de EU.
Met betrekking tot de landen binnen de EU wordt in de door de Tweede
Kamer aangenomen motie d.d. 4 december 2013 van het lid Heerma5 terecht
gesteld dat het beperken van export van kinderbijslag binnen de EU in het
Europese recht nu niet mogelijk is. De lidstaten zijn gehouden aan Verordening (EG) 883/2004 betreffende de coördinatie van socialezekerheidsstelsels.
Deze verordening staat eraan in de weg dat woonplaatsvereisten worden
gesteld aan de gezinsleden van de rechthebbende. Anderzijds voorkomt de
verordening dat een migrerende werknemer binnen de EU dubbele gezinsbijslagen ontvangt voor hetzelfde kind. Het kabinet beziet de mogelijkheden om
de door de motie gevraagde discussie aan te gaan op hun eigen merites,
daarbij rekening houdend met het belang van de voortgang van de discussie
die het kabinet reeds in Europees verband voert over voorkoming van
uitbuiting en oneerlijke concurrentie. Voor zover thans bekend maken
gezinsbijslagen onderdeel uit van het werkprogramma van de onlangs
aangetreden Europese Commissie.

5

Kamerstuk 33 750 XV, nr. 38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 7
Ziet u net als de Britse premier Cameron de noodzaak om tot hervormingen
binnen de coördinatie sociale zekerheid te komen om zo het draagvlak onder
het vrije verkeer binnen de EU te kunnen behouden?
Antwoord 7
Nederland heeft een open, internationaal georiënteerde economie en heeft
baat bij een Europese arbeidsmarkt. Vrij verkeer van werknemers biedt voor
de individuele burgers kansen om al dan niet tijdelijk in een ander land te
werken, maar is ook goed voor de Nederlandse economie en samenleving als
geheel. Het is daarom belangrijk dat de publieke steun voor het vrije verkeer
behouden blijft, door de ongewenste neveneffecten te bestrijden.
Nederland wil de schaduwkanten van het vrij verkeer van personen en
werknemers bespreekbaar maken bij de Europese Commissie en andere
lidstaten. Daarbij richt het kabinet zich, zoals hiervoor al aangegeven, in het
bijzonder op EU-maatregelen die fatsoenlijk werk kunnen bevorderen en
uitbuiting van arbeidsmigranten, fraude en schijnconstructies tegengaan.
Voor de coördinatie van de sociale zekerheid brengt dit met zich mee, dat
voor het kabinet de nadruk ligt op de regels waarbij sprake is van misbruik en
oneigenlijk gebruik, zoals de detacheringsregels.
Vraag 8
Zo ja, ziet u in de Britse premier Cameron een bondgenoot voor Nederland
om gezamenlijk op te treden binnen de EU op dit thema? Zo nee, waarin
verschilt u van mening met de Britse premier Cameron op dit terrein?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 9
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de coördinatieverordening
sociale zekerheid (EG) 883/2004 en wat is hierbij de stand van zaken met
betrekking tot de uitvoering van de motie Azmani?6
Antwoord 9
Nederland heeft in 2013 aan de toenmalige Commissie per nota, ingediend
met Oostenrijk, Finland, Duitsland, Ierland, Noorwegen en nadrukkelijk
ondersteund door Denemarken, laten weten het onderdeel werkloosheid te
willen wijzigen in de Coördinatieverordening omdat de huidige regeling geen
recht doet aan de grote sociaaleconomische verschillen tussen de EUlidstaten. Ingebracht is dat de berekening van de hoogte van de werkloosheidsuitkering van migrerende werknemers rekening zou moeten houden met
het in een andere lidstaat verdiende loon. Verder heeft Nederland met een
aantal gelijkgestemde lidstaten over dit punt bilateraal overleg gevoerd
teneinde zoveel mogelijk stemmen te vergaren voor de herziening, aangezien
besluitvorming geschiedt via gekwalificeerde meerderheid. Daarmee komt het
kabinet tegemoet aan de motie van het lid Azmani.
Het is op dit moment nog niet bekend welk standpunt de nieuwe commissie
gaat innemen over herziening van de coördinatieverordening. Wij volgen de
ontwikkelingen nauwlettend ten einde de voorstellen op de agenda te
houden.

6

Kamerstuk, 29 407, nr. 185

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4