RWS INFORMATIE

Rijkswaterstaat Water,
Verkeer en Leefomgeving
Griffioenlaan 2
3526 LA UTRECHT
Postbus 2232
3500 GE UTRECHT
T 088 7971111
www.rijkswaterstaat.nl
Datum
19 oktober 2022

Monitoring drankverpakkingen in het zwerfafval Resultaten eerst helft 2022

1. Inleiding
Op 3 juli 2018 heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
de Tweede Kamer geïnformeerd1 over de aanpak van kleine plastic flessen in het
zwerfafval met in het bijzonder de uitvoering van de monitoring van kleine plastic
flessen in het zwerfafval door RWS. RWS voert deze monitoring uit op basis van
het in de brief van 3 juli aangehaalde monitoringsprotocol. Volgens dit protocol
wordt er gemonitord op 15 gebiedstypen die al sinds 2008 meegenomen worden
in de landelijke monitoring van zwerfafval. Sinds 2018 is dit aantal uitgebreid met
5 nieuwe gebiedstypen2 om ook voor deze nieuwe gebieden een beeld te krijgen
van de hoeveelheid en de samenstelling van het zwerfafval.
Op 17 oktober 2019 is een motie van het lid Paternotte c.s.3 en een motie van het
lid Dik-Faber c.s.4 aangenomen. In deze moties wordt de regering gevraagd
eenzelfde traject voor blik in gang te zetten als voor kleine plastic flessen in het
zwerfafval, inclusief het voorbereiden van wettelijke maatregelen voor introductie
van statiegeld.
Inmiddels is per 1 juli 2021 statiegeld ingevoerd voor kleine plastic flessen en met
ingang van 31 december 2022 wordt ook statiegeld voor blikjes ingevoerd.
Dit memo betreft de negende halfjaarlijkse rapportage, over de meetresultaten
tijdens de eerste zes maanden van 2022. Daarmee beschrijft het de situatie tot en
met een jaar na de invoering van statiegeld voor kleine plastic flessen. Naast de
presentatie van de gegevens wordt waar mogelijk duiding gegeven aan de
verschillen en/of trends.

1
2

3
4

Tweede Kamer 2017-2018, 30 872 nr. 220
Te weten: bermen provinciale wegen, waterwegen (inclusief bv sluizen en uiterwaarden),
bermen langs intergemeentelijke/provinciale fietspaden, zwemplassen en strandopgangen, en natuurgebieden.
Tweede Kamer 2019-2020, 35 300 XII, nr. 33
Tweede Kamer 2019-2020, 35 300 XII, nr. 39

RWS INFORMATIE

Pagina 1 van 5

2. Meetresultaten drankverpakkingen tot en met halverwege 2022
In de eerst helft van 2022 hebben drie meetronden plaatsgevonden. In figuur 1
is voor blikjes het resultaat weergegeven tot en halverwege 2022. In deze figuur
zijn de aantallen blikjes weergegeven voor zowel de 15 gebiedstypen als de 5
nieuwe. De stippellijn geeft het gemiddelde niveau weer voor de metingen in 2016
en 2017.

Rijkswaterstaat Water,
Verkeer en Leefomgeving
Datum
19 oktober 2022

Op basis van de drie metingen in 2022 komt het gemiddeld aantal blikjes per
meetronde uit op 2.082. Dit is een toename van 20% ten opzichte van het
gemiddeld aantal blikjes in de jaren 2016/2017 en nagenoeg gelijk aan het
gemiddelde aantal blikje over alle metingen in 2021. In de 5 extra gebiedstypen
lag het gemiddeld aantal blikjes op 672, wat in vergelijking met alle metingen in
2021 een lichte toename is van 1,5%.
Figuur 1: Schematische weergave van het aantal getelde blikjes in het
zwerfafval sinds 2016 binnen zowel de 15 en de 5 gebiedstypen

In de figuren 2 en 3 zijn de aantallen getelde plastic flessen geactualiseerd voor
respectievelijk de 15 en 5 gebiedstypen, waarbij onderscheid gemaakt is naar
plastic flessen groter en kleiner dan 1 liter. Gemiddeld over de jaren 2016/2017
werden 744 kleine plastic flessen in het zwerfafval geteld per meetronde binnen
de 15 gebiedstypen. Op basis van de metingen in de eerste helft van 2022 werden
gemiddeld 364 kleine flessen geteld. In vergelijking met dezelfde metingen in 2020
is dit een afname van 53%. Het gemiddeld aantal grote flessen is met ongeveer
25% afgenomen in vergelijking met dezelfde periode in 2020.
Figuur 3 bevat de aantallen getelde plastic flessen op de extra locaties die
toegevoegd zijn aan de monitor om ook een beeld te krijgen bij de 5 extra
gebiedstypen. Tijdens de metingen in de eerste helft van 2022 werden in deze
gebiedstypen gemiddeld 152 kleine plastic flessen en 20 grote plastic flessen
geteld per meetronde. In vergelijking met dezelfde metingen in 2020 is dat een
afname van respectievelijk 53% en 37%.
RWS INFORMATIE

Pagina 2 van 5

Figuur 2: Schematische weergave van het aantal getelde kleine plastic
flessen in het zwerfafval sinds 2016 plus het aantal grote
flessen (binnen de 15 standaard gebiedstypen)

Rijkswaterstaat Water,
Verkeer en Leefomgeving
Datum
19 oktober 2022

Figuur 3: Schematische weergave van het aantal getelde kleine plastic
flessen in het zwerfafval sinds 2016 plus het aantal grote
flessen (binnen de 5 extra gebiedstypen)

RWS INFORMATIE

Pagina 3 van 5

Tot slot is in figuur 4 de ontwikkeling van de getelde aantallen drankenkartons
(groot en klein tezamen) weergegeven sinds 2016. De resultaten in de figuur
beperken zich tot alleen de 15 gebiedstypen. De stippellijn geeft opnieuw aan wat
het gemiddelde niveau voor de jaren 2016/2017 was.

Rijkswaterstaat Water,
Verkeer en Leefomgeving
Datum
19 oktober 2022

Met een gemiddeld aantal getelde drankenkartons van 132 stuks per meetronde
in de eerste drie metingen in 2022 werden er ruim 60% minder geteld dan
gemiddeld over de jaren 2016/2017.
Figuur 4: Schematische weergave van het aantal getelde drankenkartons
in het zwerfafval sinds 2016 (binnen de 15 standaard gebiedstypen)

RWS INFORMATIE

Pagina 4 van 5

3. Duiding bij de meetresultaten tot en met halverwege 2022
Naast de landelijke monitor van Rijkswaterstaat houden meerdere instanties en/of
individuen gegevens bij over de hoeveelheid zwerfafval en daarbinnen het aantal
kleine plastic flessen en blikjes. Een daarvan is de Zwerfinator, die sinds het najaar
van 2016 gedetailleerd onderzoek doet naar zwerfafval. Deels op eigen initiatief
en deels in opdracht van gemeenten en bedrijven. Hoewel de onderzoeksmethodiek van de Zwerfinator verschilt van de methodiek zoals uitgevoerd voor
Rijkswaterstaat geven de (mogelijke) trends in de resultaten wel een beeld van
veranderingen die waargenomen zijn.

Rijkswaterstaat Water,
Verkeer en Leefomgeving
Datum
19 oktober 2022

Ter illustratie is in figuur 5 een van de vele resultaten van de Zwerfinator
weergegeven. In deze figuur is het gemiddeld aantal blikjes, kleine plastic flessen
en overige drankverpakkingen (per kilometer) weergegeven per half jaar
onderzoek. Ook deze resultaten laten een duidelijke afname zien van het aantal
kleine plastic flessen sinds de tweede helft van 2021.
Figuur 5:

RWS INFORMATIE

Schematische weergave van het gemiddeld aantal getelde
drankverpakkingen in het zwerfafval per strekkende kilometer (door Zwerfinator)

Pagina 5 van 5