Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1666
Vragen van de leden Van Ojik (GroenLinks) en Bonis (PvdA) aan de minister
van Buitenlandse Zaken over persvrijheid in Israël en Palestina (ingezonden
20 februari 2013).
Antwoord van minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) (ontvangen
15 maart 2013).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de World Press Freedom Index 2013 van
Reporters without Borders, die inzicht biedt in de houdingen en intenties van
regeringen ten opzichte van persvrijheid?1
Antwoord vraag 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de bedenkelijk lage positionering van Palestina en Israël,
respectievelijk op plaats 146 en plaats 112 van de landenranglijst?
Antwoord vraag 2
Waar het de Palestijnse Gebieden betreft ben ik bezorgd over de lage positie.
Ondanks positieve uitschieters als Libanon (plaats 101) en Qatar (plaats 110)
bungelen de Arabische landen nog altijd in de onderste regionen van de lijst.
De Palestijnse Gebieden zijn daarop geen uitzondering en behoren met plaats
146 tot de middenmoot van de Arabische landen, die nog altijd veel te laag
is. Positief is dat de positie van de Palestijnse Gebieden met acht plaatsen is
gestegen ten opzichte van 2011–2012 als gevolg van de verbeterde verstandhouding tussen de Palestijnse Autoriteit en Hamas, aldus het rapport.
In het geval van Israël bekijk ik de positionering met enige zorg, maar ook
met verbazing in verhouding tot een aantal andere landen op de lijst. Israël
kent een pluralistisch medialandschap, waarbinnen de vrijheid van pers
politiek en juridisch is verankerd. Tegelijkertijd bestaat er door het conflict
met de Palestijnen en de gespannen relaties met de regio wel censuur in de
vorm van de militaire censor, en worden journalisten in sommige gevallen
beperkingen opgelegd. De laatste jaren vindt in Israël een kritische dialoog

1

ah-tk-20122013-1666
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

World Press Freedom Index 2013, Reporters without Borders, http://fr.rsf.org/IMG/pdf/
classement_2013_gb-bd.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

plaats ten aanzien van de reikwijdte van de militaire censor (onlangs nog
rondom «Prisoner X») en de mate van concentratie en politisering van de
media. Het feit dat deze discussie op vele fronten en in alle openheid wordt
gevoerd, stemt positief.
In dit verband valt op dat «Freedom House» – een andere onafhankelijke
waakhond op het gebied van de persvrijheid – consequent positiever oordeelt
over de persvrijheid in Israel. In het «Freedom of the Press» rapport uit 2012
stond Israël op de 30ste plaats en werd de pers als «vrij» bestempeld (rapport
2013 moet nog verschijnen).
Vraag 3 en 4
Wat zijn de oorzaken voor de lage positionering van Palestina en van Israël?
Kunt u voorbeelden geven van recente inbreuken op de persvrijheid?
Klopt het dat de positie van Israël ten opzichte van de vorige Index met 20
plaatsen is gedaald? Wat zijn de oorzaken van deze terugval?
Antwoorden op vragen 3 en 4
In 2012 telde «The Independant Commission for Human Rights» (ICHR) meer
dan 30 gevallen van arrestaties van journalisten op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza. Daarnaast ontving ICHR onder meer klachten over gevallen
van geweld door veiligheidsdiensten tegen journalisten, in beslagname van
apparatuur of opnames en over beperkingen in bewegingsvrijheid voor
journalisten.
Volgens het rapport zou de terugval van Israël ten opzichte van 2011–2012 te
wijten zijn aan doelgerichte militaire acties tegen journalisten tijdens de
geweldsuitbarsting in Gaza in november 2012. «Reporters without borders»
noemt als voorbeeld het onder vuur nemen door het Israëlische leger van
een gebouw in Gaza stad dat o.a. huisvesting bood aan een mediacentrum.
Bij navraag stellen de Israëlische autoriteiten dat er sprake was van twee
acties gericht tegen een operationeel militair centrum en zendapparatuur van
Hamas. Israël beweert dat het in beide gevallen ging om legitieme militaire
doelwitten. Door de mediafaciliteiten te gebruiken voor militaire doeleinden,
zette Hamas volgens Israël doelbewust de professionele immuniteit en levens
van aanwezige journalisten op het spel.
Vraag 5
Op welke wijze en met welke concrete inzet adresseert u inbreuken op de
persvrijheid in uw politieke dialoog met de Palestijnse Autoriteit, respectievelijk met de Israëlische regering? Wilt u uw antwoord toelichten, onder
verwijzing naar de beoogde verdieping van de bilaterale relaties met Israël en
de Palestijnen?
Antwoord vraag 5
Mensenrechten vormen een belangrijk thema in de dialoog tussen Nederland,
de Palestijnse Gebieden resp. Israël. Mensenrechten worden in bilateraal, EUen multilateraal verband met resp. de Palestijnse Autoriteit en de Israëlische
regering aan de orde gesteld. Een goed voorbeeld zijn de recente bilaterale
consultaties op hoog ambtelijk niveau met de Palestijnse Autoriteit (18 februari jl.), waarin NL expliciet het belang van persvrijheid en de zorgen over
gevallen van beperking van die vrijheid heeft aangekaart. In sommige
gevallen wordt de voorkeur gegeven aan een gemeenschappelijk optreden in
EU-verband. In mei 2012 heeft de EU in de RBZ Raadsconclusies de Palestijnse autoriteiten opgeroepen de vrijheid van meningsuiting te respecteren.
In het geval van Israël vormde de persvrijheid een van de aanbevelingen van
de EU voortgangsrapportage d.d. mei 2012 in het kader van het Europese
Nabuurschapsbeleid.
Op dit moment wordt bestudeerd hoe de verdieping van de bilaterale relaties
gestalte moet krijgen. Daarover wordt de Kamer later geïnformeerd.
Vraag 6
Hoe bevordert u eerbiediging door de Hamas-regering van de persvrijheid in
de Gazastrook? Heeft u hier mogelijkheden toe, ondanks dat de regering
contacten met Hamas afwijst en derhalve de mogelijkheid ontbeert om deze
en andere mensenrechtenkwesties in een rechtstreekse politieke dialoog aan
de orde te stellen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord vraag 6
Er zijn geen contacten met Hamas en er is dus ook geen politieke dialoog.
Toch blijft Nederland actief in Gaza en vestigt aandacht op mensenrechten en
persvrijheid, bijvoorbeeld via gesprekken met journalisten en bloggers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3