Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 664

Voorstel van wet van de leden Verburg, Aptroot
en Dijksma tot wijziging van de Wet houdende
wijzing van de Mededingingswet ter
versoepeling van de uitzondering op het verbod
van mededingingsafspraken

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Inleiding
Op 15 juni 2010 is het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Aptroot
en Vos houdende wijziging van de Mededingingswet ter versoepeling van
de uitzondering op het verbod van mededingingsafspraken (versterking
positie leveranciers uit het MKB) (Kamerstukken I 2008/09, 31 531, A) door
de Eerste Kamer aangenomen. Doelstelling van het wetsvoorstel is de
positie van leveranciers uit het midden- en kleinbedrijf te versterken. Bij
het wetsvoorstel wordt de bagatelvrijstelling in de Mededingingswet
verruimd door de grens van 5% marktaandeel te verhogen tot 10%.
Hierdoor kunnen kleinere leveranciers vaker mededingingsafspraken
maken of verkoopcombinaties vormen, waardoor het evenwicht tussen
kleine leveranciers en grote afnemers met inkoopmacht enigszins wordt
hersteld. De omzetgrens van € 40 miljoen omzet vervalt, omdat voor een
omzetgrens geen economische rechtvaardiging bestaat. Ten slotte is de
verruiming van de bagatelvrijstelling als een signaal bedoeld aan de NMa
om de aandacht nog verder te verleggen van het midden- en kleinbedrijf
naar grote bedrijven.
2. Verhouding tot het Europese mededingingsrecht
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel is de vraag gerezen of het
wetsvoorstel in strijd is met het Europese recht. De bagatelvrijstelling in
de Mededingingswet is van toepassing op alle overeenkomsten, besluiten
en onderling afgestemde feitelijke gedragingen, dus ook op hardcoreafspraken zoals prijsafspraken, quoteringsafspraken en markt- of
klantenverdelingsafspraken. Met het initiatiefwetsvoorstel wordt de
drempel van 5% marktaandeel verhoogd naar 10% en vervalt de omzetgrens van € 40 miljoen. Hierdoor zou de indruk kunnen ontstaan dat de
bagatelvrijstelling ook gaat gelden voor hardcore-afspraken die de handel
tussen lidstaten beïnvloeden en door artikel 101 Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (VWEU) worden verboden.

kst-32664-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 664, nr. 3

1

3. Afstemming met de directeur-generaal voor de Concurrentie
van de Europese Commissie
Ten aanzien van de verenigbaarheid van het wetsvoorstel met het
Europese recht heeft de Minister van Economische Zaken bij brief van
8 juli 2010 (Kamerstukken II, 2009/10, 31 531, nr. 17) de Tweede Kamer
meegedeeld dat zij bij de Europese Commissie laat informeren of de
Commissie het wetsvoorstel verenigbaar acht met het Europese recht.
In zijn brief van 9 september 2010 geeft de directeur-generaal Mededinging van de Europese Commissie aan dat door de verruiming van de
bagatelvrijstelling hardcore-afspraken worden vrijgesteld die de handel
tussen lidstaten kunnen beïnvloeden en daardoor onder het Europese
recht verboden kunnen zijn. Naar zijn mening zou een zodanige vrijstelling
vraagtekens oproepen ten aanzien van de verenigbaarheid met het
Europese recht. Hij verwijst in dit verband naar artikel 4, derde lid, van het
Verdrag betreffende de Europese Unie, dat bepaalt dat lidstaten zich
moeten onthouden van alle maatregelen die de verwezenlijking van de
doelstellingen van de Unie in gevaar kunnen brengen. Bovendien zou een
zodanige vrijstelling om die reden voor onzekerheid bij bedrijven kunnen
zorgen.
4. Aanpassing van het wetsvoorstel aan het Europese recht
Naar aanleiding van de brief van de directeur-generaal Mededinging
wordt bij deze novelle de voorgestelde verruiming van de bagatelvrijstelling beperkt tot afspraken die de handel tussen lidstaten niet op
merkbare wijze ongunstig kunnen beïnvloeden. Als gevolg van deze
beperking wordt duidelijk in de wettekst opgenomen dat de verruimde
bagatelvrijstelling niet van toepassing is op afspraken die binnen de
reikwijdte van het in artikel 101 VWEU neergelegde kartelverbod kunnen
vallen. Hoewel het Europese recht voorrang heeft boven het nationale
recht, is het verstandig deze beperking in artikel 7, tweede lid, van de
Mededingingswet op te nemen om misverstanden over de verhouding
van de nationale bagatelvrijstelling tot het Europese recht te voorkomen.
De beperking van de verruimde bagatelvrijstelling tot afspraken zonder
interstatelijke werking doet niets af aan de doelstelling van het wetsvoorstel de positie van leveranciers uit het midden- en kleinbedrijf te
versterken. De novelle is er slechts op gericht het wetsvoorstel in
overeenstemming te brengen met het Europese recht.
Verburg
Aptroot
Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 664, nr. 3

2