Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1512
Vragen van de leden Leijten (SP), Omtzigt (CDA), Kuiken (PvdA) en
Verhoeven (D66) aan de Minister-President, de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid, de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de paspoorthandel van Malta en de betrokkenheid van een
professor van de Rijksuniversiteit Groningen (ingezonden 30 december 2019).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken), mede namens de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid (ontvangen 24 januari 2020).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de recent openbaar gemaakte lijst van personen die de
Maltese nationaliteit hebben gekregen tussen 2014 en 2018?1
Antwoord 1
Maltese regelgeving vereist de jaarlijkse publicatie in de «Government
Gazette» van de namen van álle personen die de Maltese nationaliteit hebben
verkregen, inclusief buitenlandse investeerders.
Vraag 2
Hoe verhoudt deze lijst met meer dan 10.000 mensen zich, tot het door u
genoemde rapport van de «Office of the regulator on the Individual Investor
Programme» waaruit zou blijken dat tot november 2018, 961 mensen een
paspoort hebben gekocht op Malta?2
Antwoord 2
Zoals in de beantwoording van vraag3 staat vermeld, zijn de gegevens in de
recentelijk openbaar gemaakte lijst gebaseerd op de jaarlijkse publicatie in de
«Government Gazette» van alle personen die de Maltese nationaliteit hebben
gekregen. Dit kan bijvoorbeeld ook gaan om burgers die zijn genaturaliseerd
na een huwelijk. Volgens het nieuwe jaarverslag van genoemd Office hebben

1

https://docs.google.com/spreadsheets/d/11EcfcCp8Pe8d83b5TBijG74ZF1jxz5Crk1tbks8lN9c/
edit#gid=0
Antwoord op eerder Kamervragen: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/
2019/11/27/beantwoording-vragen-over-paspoorthandel-op-malta
3
https://docs.google.com/spreadsheets/d/11EcfcCp8Pe8d83b5TBijG74ZF1jxz5Crk1tbks8lN9c/
edit#gid=0
2

ah-tk-20192020-1512
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

tot 1 juli 2019 1.198 vreemdelingen de Maltese nationaliteit gekregen op basis
van de investeerdersregeling4.
Vraag 3
Bent u bekend met het feit dat in de afgelopen jaren o.a. de volgende
personen een paspoort in Malta gekocht hebben:
– de Russische miljardair Boris Mints die in het Verenigd Koninkrijk
gearresteerd is vanwege fraude en bij wie 500 miljoen euro aan bezittingen in beslag genomen zijn;5
– de Egyptenaar Mustafa Abdel Wadood, die voor een Amerikaanse
rechtbank verklaard heeft schuldig te zijn aan fraude en witwassen en
potentieel 125 jaar gevangenisstraf krijgt;6
– de Chinese miljardair Liu Zhongtian, die in de Verenigde Staten terecht
staat voor 1,8 miljard dollar belastingontduiking wegens niet betalen van
douaneheffingen;7
– De Russische miljardair Pavel Melnikov, die eilanden opgekocht had bij de
Finse vloot en wiens eilanden door 400 Finse agenten zijn ontruimd;8
– De Israelisch/Russiche tycoon Anatoly Hurgin, die door de Securities en
Exchange Commission in de Verenigde Staten is aangeklaagd voor vijf
zaken zoals het benadelen van zijn eigen aandeelhouders en ook in Israel
al was aangeklaagd voor vergelijkbare zaken nog voordat hij een Maltees
paspoort kreeg?9
Antwoord 3
De hierboven genoemde namen komen voor op de lijst waarnaar in vraag 1
wordt verwezen. Het kabinet acht de verkoop van paspoorten aan niet-EU
burgers, die onder verdenking staan van misdrijven, ongewenst. Deze
regeling heeft momenteel de aandacht van de Maltese politiek. Het Kabinet
volgt de ontwikkelingen nauwgezet.
Vraag 4
Bent u bekend met het feit dat Daphne Caruana Galizia, de journaliste die in
oktober 2017 met een autobom om het leven gebracht is, gewaarschuwd had
voor Hurgin10 en Ziu11?
Antwoord 4
Ja, op haar website, www.daphnecaruanagalizia.com, heeft zij op 20 mei 2016
eerst over Zhongtian Liu (ervan uitgaande dat met Ziu in vraag 4 Liu
Zhongtian in vraag 3 wordt bedoeld) bericht en vervolgens op 21 augustus
2016 over Anatoly Hurgin.
Vraag 5
Herinnert u zich dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)
waarschuwde voor deze paspoorthandel? Welke concrete acties heeft u
ondernomen na die waarschuwing van de AIVD en welke resultaten heeft dat
tot nu toe opgeleverd?
4

Sixth Annual report on the Individual Investor Programme of the Government of Malta (1th
July 2018 – 30 June 2019), november 2019.
5
https://theshiftnews.com/2019/09/17/rigorous-system-in-place-identity-malta-says-despitearrests/ en https://timesofmalta.com/articles/view/londons-high-court-freezes-maltese-passportbuyers-assets.734860
6
https://theshiftnews.com/2019/08/08/no-answers-on-what-malta-is-doing-with-mustafa-abdelwadood/ en https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-28/abraaj-executive-abdelwadood-pleads-guilty-to-conspiracy
7
https://timesofmalta.com/articles/view/chinese-billionaire-with-maltese-passport-indicted-inus.726178
8
https://www.nytimes.com/2018/10/31/world/europe/sakkiluoto-finland-russian-military.html en
https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2303489-wat-is-de-rol-van-deze-nederlandse-hoogleraar-bijomstreden-paspoorthandel.html
9
https://theshiftnews.com/2019/10/18/fifth-malta-cash-for-passports-client-charged-withfinancial-crime-this-year/
10
https://daphnecaruanagalizia.com/2016/08/owner-israeli-phone-surveillance-hacking-softwareintelligence-operation-buys-maltese-passporteu-citizenship/
11
https://daphnecaruanagalizia.com/2016/05/chinese-aluminium-billionaire-gets-european-unionpassport-vote-maltas-general-elections/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik verwijs naar de brief aan uw Kamer van de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid van 5 november 2019 (ref. kamerstuk 30 573, nr. 177). Daarin is
vermeld dat het zorgelijk is indien de Maltese regeling risico’s oplevert voor
de (nationale) veiligheid en openbare orde in andere EU lidstaten. Belangrijk
is daarom dat bij regelingen van lidstaten waarbij nieuwe ingezetenen het
recht krijgen om vrij binnen de EU te reizen (zoals de paspoortregeling van
Malta) een toets op gevaar voor (nationale) veiligheid en openbare orde
wordt uitgevoerd.
De Europese Commissie heeft naar aanleiding van haar rapport over Investor
Citizenship and Residence Schemes van 23 januari 2019 aangegeven dat zij
de hierboven genoemde investeerdersregelingen zal monitoren. Bovendien
heeft zij een expertgroep in het leven geroepen, waaraan Nederland
deelneemt, die de risico’s van deze regelingen nader onderzoekt. Naar
aanleiding daarvan bereidt de Commissie een gezamenlijke, juridisch niet
bindende, set van veiligheidschecks voor om risico’s op het gebied van
veiligheid, witwassen en corruptie tegen te gaan. Op basis van de uitkomst
van dit initiatief van de Commissie wil het Kabinet de dialoog – bij voorkeur
op EU-niveau – over genoemde regelingen aangaan.
Vraag 6
Herinnert u zich dat u aangaf dat Malta zelf heeft aangegeven dat de due
dilligence bij de uitgifte van de paspoorten gewaarborgd is? Deelt u de
mening dat dat niet het geval is en kunt u uw antwoord onderbouwen?12
Antwoord 6
Zoals in het desbetreffende antwoord ook is aangegeven, is dit geen garantie
dat er geen paspoort wordt afgegeven aan personen die elders worden
verdacht van of zijn veroordeeld voor ernstige strafbare feiten.
Vraag 7, 8
Op welke wijze voert u de aangenomen motie-Verhoeven/Omtzigt13 uit die de
regering verzoekt «de deplorabele staat van de rechtsstaat in Malta bij de
Europese top aan de orde te brengen en met gelijkgezinde lidstaten een
publieke verklaring uit te vaardigen die Malta oproept om de aanbevelingen
van de Venetië-Commissie – waarom Malta zelf gevraagd heeft – GRECO en
MONEYVAL spoedig uit te voeren, en de Kamer hierover en over de reactie
van Malta te informeren»? Wat heeft u gedaan om deze verklaring opgesteld
te krijgen?
Wat heeft de Minister-President besproken met Minister-President Joseph
Muscat van Malta tijdens hun uitgebreide onderhoud op de Europese top?
Zijn er daar toezeggingen gedaan?14
Antwoord 7, 8
Zoals reeds gemeld in het verslag van de Europese Raad van 12 en
13 december jl. heeft de Minister-President, in lijn met de motie Verhoeven/
Omtzigt over de rechtsstaat in Malta (motie nr. 1497 d.d. 10 december 2019),
zijn Maltese evenknie aangesproken over de situatie omtrent de rechtsstaat in
Malta. De Minister-President heeft de zorgen van het kabinet en het parlement daarbij overgebracht. De Maltese premier gaf aan dat stappen zijn gezet
in het moordonderzoek en dat Malta is begonnen met het uitvoeren van de
aanbevelingen van de Raad van Europa. Hij verzekerde verder dat er een
strikte scheiding is tussen zijn kantoor en het strafproces. In reactie op het
idee een publieke verklaring uit te brengen over de rechtsstaat in Malta,
gaven de gelijkgezinde landen aan nu eerst de in gang gezette processen van
de Commissie en de Raad van Europa hun werk te willen laten doen.

12

https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2019/11/27/
beantwoording-vragen-over-paspoorthandel-op-malta/beantwoording-vragen-overpaspoorthandel-op-malta.pdf
13
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1497
14
https://www.telegraaf.nl/nieuws/2047274220/malta-paria-op-eu-top

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat de internationale organisatie voor onderzoeksjournalisten Joseph Muscat hebben aangewezen als de meest corrupte
persoon van 2019?15
Antwoord 9
Ja.
Vraag 10
Heeft het feit dat Muscat aangewezen is als meest corrupte persoon van 2019
en het feit dat het Europees parlement om zijn aftreden gevraagd heeft, nog
enig gevolg voor de andere 26/27 regeringsleiders van de EU? Zo ja, welke en
zo nee, waarom niet?16
Antwoord 10
Bovenstaande heeft betrekking op Malta. Hoewel er geen directe gevolgen
zijn voor de andere regeringsleiders in de EU onderstrepen de ontwikkelingen
in Malta wel dat de rechtsstaat ook binnen de EU onze voortdurende
aandacht behoeft.
Vraag 11
Klopt het dat professor Kochenov nog in november op een gala van de
paspoortenfirma Henley&Partners is geweest? Hoe ziet u dit in het kader van
het lopende onderzoek naar de belangenverstrengeling van deze professor?17
Antwoord 11
Van de RUG is begrepen dat de heer Kochenov op 11-13 november 2019
aanwezig is geweest en een bijdrage heeft geleverd aan de door
Henley&Partners georganiseerde «Global Citizenship Conference». De
eventuele aanwezigheid van de heer Kochenov op het gala wordt meegenomen in het onderzoek. Het is aan medewerkers van instellingen om zelf een
afweging te maken of, en zo ja in welke hoedanigheid, zij deelnemen aan
activiteiten. Dat naar een specifieke medewerker een onderzoek wordt
verricht doet aan dit uitgangspunt niet af. Van de RUG heb ik echter begrepen
dat de universiteit de heer Kochenov te verstaan heeft gegeven zijn activiteiten met betrekking tot Malta op te schorten gedurende het onderzoek. Dit laat
onverlet dat het kabinet weinig begrip heeft voor de eerdere keuze die de
medewerker in onderhavig geval heeft gemaakt.
Vraag 12
Was hij hier aanwezig als professor van de universiteit Groningen of in een
andere capaciteit? Wie heeft deze reis betaald? Acht u het gepast dat hij hier
aanwezig was en wilt u die vraag ook doorgeven aan de Rijksuniversiteit
Groningen?
Antwoord 12
De Minister van OCW heeft aan de RUG gevraagd deze vragen mee te nemen
in het onderzoek naar nevenwerkzaamheden en nevenbelangen van de heer
Kochenov. Over de vraagstelling van dit onderzoek is uw Kamer geïnformeerd in de antwoorden op Kamervragen van de leden Omtzigt en Van der
Molen (kenmerk: 2019Z26165).
Vraag 13
Kunt u aangeven welke informatie u mist om eerdere Kamervragen binnen de
gestelde tijd te beantwoorden?18
15

https://www.occrp.org/en/poy/2019/
?fbclid=IwAR2dyVWB1au8JpFma46h0ekH_h0pv5iSsBt69gkl0WGyK2dPBrpjD6zf1cU
https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2019-0103_NL.html
17
Antwoorden op eerder Kamervragen: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/
2019/12/20/antwoord-op-schriftelijke-vragen-over-de-controversiele-paspoortprofessorkochenov-door-de-rijksuniversiteit-groningen en https://twitter.com/pcaruanagalizia/status/
1210904256812847104?s=20
18
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/12/13/uitstelberichtkamervragen-over-de-aankoop-van-maltese-paspoorten-door-spionnen-fraudeursmensenhandelaren-en-belastingontduikers
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Refererend aan de vragen van de leden Groothuizen, Den Boer en Verhoeven
(allen D66) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken, Justitie en Veiligheid,
Financiën, Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid over paspoorthandel op Malta, met kenmerk
2019Z18606, die werden ingezonden op 8 oktober 2019, wil ik u meedelen dat
die vragen niet binnen de gestelde termijn konden worden beantwoord. De
reden hiervoor is dat beantwoording van de set van 30 vragen een grondig
onderzoek en daarna ook interdepartementale afstemming vereiste.
Vraag 14
Kunt u deze vragen een voor een en binnen twee weken beantwoorden?
Antwoord 14
In verband met de brede interdepartementale afstemming vindt de beantwoording enkele dagen later plaats dan verzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5