BIJVOEGSEL

Schriftelijke antwoorden van de minister van Buitenlandse Zaken op vragen gesteld in de
eerste termijn van de behandeling het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten
van Wonen en Rijksdienst (XVIII) voor het jaar 2017 (34550-XVIII).

Vragen van het lid Bashir, F. (SP)
Vraag:
De huurprijzen zijn sterk gestegen. De SP noemt een percentage van 28,8%. Veel huishoudens
geven de helft van hun inkomen uit aan huur. Acht de minister dat houdbaar?
Antwoord:
In de genoemde ruim 28% huurverhoging is geen rekening gehouden met de inflatie over die
periode. Volgens de Huurenquête was de huurstijging in de afgelopen 6 jaar, van 2010-2015, circa
19%. Na correctie voor inflatie was de huurverhoging in die periode 8,5% (reële huurstijging). De
door de heer Bashir genoemde huurstijging van ruim 28% heeft zich voorgedaan over ongeveer
tien jaar (2006-2015). De reële huurstijging in die periode was ca. 11%. Het huidige kabinet heeft
vanaf 2013 de toegestane huurverhoging van maximaal de inflatie +1,5% voor huishoudens met
een inkomen tot ca. 34.000 euro grotendeels gecompenseerd door de huurtoeslag. Het kabinet
heeft daarvoor extra geld uitgetrokken, oplopend tot 420 miljoen euro in 2017. Daarenboven heeft
het kabinet voor 2017 besloten de huurtoeslag met 10,50 euro per maand te verhogen.
Volgens het WoON2015 zijn er 486.000 huurders met een woonquote (dus incl. bijkomende
woonuitgaven) boven de 50%. Daarbij zitten veel huurders met een inkomen onder het sociaal
minimum. Dat betreft veel huishoudens die tijdelijk in een financieel moeilijke situatie zitten door
scheiding, werkloosheid of een slecht jaar als ondernemer. Ook kan een huishouden ervoor kiezen
meer geld uit te geven aan wonen en minder aan andere consumptie, en vice versa. Daarnaast kan
een huishouden met perspectief op een hoger inkomen bewust kiezen voor tijdelijk hogere
woonlasten. Deze problematiek is dus eerder inkomensproblematiek dan problematiek met
betrekking tot de betaalbaarheid van het wonen.
Vraag:
De laatste jaren zijn steeds meer huurwoningen geliberaliseerd. Is de minister voornemens om dat
terug te draaien?
Antwoord:
Het klopt dat het aandeel geliberaliseerde huurwoningen de afgelopen jaren is toegenomen. Dit is
positief, omdat hiermee ook tegemoet gekomen wordt aan de toenemende vraag in het
middensegment van de huurmarkt.
De afname van het aandeel woningen onder de liberalisatiegrens heeft er echter niet toe geleid dat
huishoudens die tot de doelgroep (inkomen lager dan 34.229 euro) behoren minder vaak in een
woning onder de liberalisatiegrens wonen. Het aandeel huishoudens dat behoort tot de doelgroep
in het gereguleerde deel van de woningvoorraad is toegenomen. Met name de midden- en hogere
inkomens wonen minder vaak in het gereguleerde deel van de huurvoorraad. Ik zie voordelen in de
liberalisering. Liberalisering van woningen kan ook een bijdrage leveren aan het ondersteunen van
de sociale voorraad. Corporaties moeten weer terug naar hun kerntaak: het huisvesten van
mensen met een smalle beurs. Daar hoort een lage huur bij en een woning die bij die huur past.
Veel corporaties hebben nu nog dure woningen in hun bezit, circa 70.000 woningen met een reeds
geliberaliseerd contract en circa 1 miljoen woningen kunnen op grond van de WWS-punten
geliberaliseerd worden verhuurd. Dit is kwalitatief dure voorraad, die ook in het
middenhuursegment kan worden verhuurd. Door een deel van de voorraad te liberaliseren kunnen
twee vliegen in een klap worden gevangen. De opbrengst van de verkoop kunnen corporaties
gebruiken om goedkope sociale huurwoningen bij te bouwen of om te investeren in verduurzaming
van het bezit. Ik roep corporaties daarom juist op om meer hun dure bezit te verkopen en zich
weer te richten op hun kerntaak.
Vraag:
Waarom halveert het kabinet de bijdrage aan de Huurcommissie?
Antwoord:
Op 6 juli jl. heb ik de Kamer een brief gestuurd over het voorstel om de bijdrage van verhuurders
aan de Huurcommissie te vergroten (kenmerk 2016-0008933). Het wetsvoorstel dat daartoe strekt
verwacht
ik
dit
jaar
in
te
dienen
bij
de
Kamer.

De Huurcommissie ontbeert op dit moment een solide en structurele financieringsbasis. Er zijn
grenzen aan het verhogen van leges als ook de laagdrempeligheid behouden moet blijven. Door
het introduceren van een verhuurderbijdrage wordt een structurele financieringsbasis gecreëerd en
wordt de bekostiging van de Huurcommissie meer in lijn gebracht met hoe andere
geschillenbeslechters worden bekostigd. Zo wordt het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening
(Kifid) volledig door de sector bekostigd, en de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen
(SKGZ) voor een belangrijk deel. Het is ook goed te rechtvaardigen dat verhuurders meer gaan
bijdragen omdat de huursector als geheel profijt heeft van de Huurcommissie.
Vraag:
Waarom laat het kabinet tweedeling/segregatie in stand? Op welke manier gaat de minister ervoor
zorgen dat er meer veilige en leefbare wijken komen? Hoe bevordert het kabinet gemengd
bouwen?
Antwoord:
Het kabinet laat geen tweedeling of segregatie in stand. In het zorgdragen voor meer veilige en
leefbare wijken worden gemeenten door het kabinet ondersteund met een aantal instrumenten:
aanpassen van wet- en regelgeving, advisering, kennisoverdracht en -uitwisseling tussen
gemeenten, monitoring van resultaten en onderzoek naar innovatieve werkwijzen voor de
aanpak. Ik werk hierbij nauw samen met de ministers van Veiligheid en Justitie, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, diverse landelijke partners en kennisinstellingen. Als voorbeelden kunnen
worden genoemd de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (incl. aanpak
overlastgevend en crimineel gedrag), kennisnetwerken en leerkringen voor de aanpak van malafide
pandeigenaren, de Woningwet, de bestuurlijke aanpak tegen de georganiseerde ondermijnende
criminaliteit in wijken en de monitoring van de leefbaarheid in Nederland door middel van de
Leefbarometer.
Door aanpassing van de Woningwet concentreren corporaties zich meer op hun kerntaak, waardoor
ik meer ruimte heb gecreëerd voor marktpartijen om te investeren in wijken en daarmee gemengd
te bouwen. Ook wil ik het mogelijk maken om middeldure huur als categorie op te nemen in
bestemmingsplannen.
Het is aan gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen om invulling te geven aan de lokale
opgaven en daarbij rekening te houden met de (benodigde) vitaliteit en diversiteit van wijken in de
steden. Dit kan betekenen dat in sommige gebieden de nadruk kan liggen op duurdere
(huur)woningen en dat juist in andere gebieden wat meer sociale huur wordt toegevoegd. Dit kan
worden vastgelegd in woonvisies en prestatieafspraken.
Vraag:
De bouw staat nagenoeg stil. Beseft het kabinet dat door hun maatregelen bouwvakkers hun baan
kwijt zijn?
Antwoord:
Ik herken het beeld dat de bouw nagenoeg stil staat niet. Op basis van cijfers van het Economisch
Instituut van de Bouw zie ik dat de omzet van de bouwsector weer fors aantrekt met een
omzetstijging van 17% in 2015 en een verwachte omzetstijging van 9% in 2016 en 2017. Dit zal
ook zijn effect hebben op de werkgelegenheid in de bouw. Mijn verwachting is dat bouwvakkers die
tijdens de crisis hun baan verloren, nu weer meer aan het werk kunnen komen in de bouwsector.
Vraag:
Waarom is de sociale woningvoorraad niet vergroot? Waarom is de belofte uit het regeerakkoord
niet nagekomen?
Antwoord:
De sociale woningvoorraad is deze kabinetsperiode afgenomen, maar nog altijd groter dan nodig is
om de doelgroep te huisvesten. Het kabinetsbeleid is daarom gericht geweest op doorstroming van
scheefwoners, zodat een groter deel van de corporatiewoningen beschikbaar komt voor de
doelgroep. Corporaties hebben de afgelopen jaren woningen verkocht, ook aan particuliere
bewoners. Voor een deel zijn dit bewoners uit de doelgroep. Door de verkoop van de duurdere
delen van de voorraad konden corporaties nieuwbouw en renovatie van betaalbare woningen
financieren. Daarmee handelden ze in de geest van het regeerakkoord van dit kabinet waarin is

vastgelegd dat corporaties teruggaan naar hun kerntaak. In het regeerakkoord is niet afgesproken
om de sociale woningvoorraad te vergroten.

Vragen van het lid Linde, R.E van der (VVD)
Vraag:
Met het oog op de masterplannen huisvesting heeft de minister toegezegd om bij (negatieve)
effecten van maatregelen voor diensten (als de Belastingdienst, de Rechtspraak en Defensie) in
specifieke regio's de plannen mogelijk aan te passen. Kan de minister hier een update over geven?
Antwoord:
In het algemeen overleg Krimp en bevolkingsdaling van 14 september jl. heb ik met de Kamer de
ontwikkeling van de rijkswerkgelegenheid per provincie tot 2020 besproken. Daarbij is gesproken
over de inventarisatie van de kantoorhuisvestingsbehoefte van departementen die begin dit jaar is
opgesteld. In de afgelopen maanden zijn reorganisatietrajecten in het nieuws gekomen, zoals die
van de Belastingdienst en de Rechtspraak. Op dit moment worden de plannen door de
verantwoordelijke ministeries en uitvoerende diensten uitgewerkt. Zodra de reorganisatieplannen
van deze diensten definitief zijn, worden de huisvestingseffecten aan mij gemeld. Op dat moment
kan ik uw Kamer informeren over de effecten voor de geactualiseerde masterplannen per provincie.
Zoals eerder toegezegd, informeer ik uw Kamer daarover in de loop van volgend jaar.
Vraag:
Het is lastig om hoogwaardige ICT-experts aan te trekken. Hoe ziet de minister er op toe dat die
zware expertise in voldoende mate aanwezig is en of de daarvoor benodigde budgetten voldoende
zijn? Wij horen dat het lastig is om benodigde experts binnen de thans geldende salarisschalen te
werven. Herkent de minister dit beeld? Zo ja, welke oplossing voorziet de minister voor dit
probleem?
Antwoord:
Het kabinet heeft rijksbreed maatregelen genomen om meer ICT-ers aan te trekken. Zo wordt de
formatie van I-Interim Rijk verdubbeld van 100 naar 200 fte. Inmiddels zijn er 170 fte
daadwerkelijk aangesteld. Dit jaar zijn ook 40 Rijks ICT-trainees gestart met hun tweejarige
traineeprogramma. De komende jaren wordt dit voortgezet. Gelet op de krapte op de arbeidsmarkt
zal het Rijk ook de komende jaren moeite moeten doen om de juiste ICT-expertise te werven.
Individuele rijksorganisaties trekken uiteraard ook zelf nieuw personeel aan. In het kader van de
strategische I-agenda Rijksdienst zal een analyse worden uitgevoerd naar de positie van het Rijk
als werkgever op het terrein van ICT. Daarbij zal ook de beloningsstructuur van het Rijk aan de
orde
komen.
Vraag:
Bouwleges verschillen per gemeente. Als we toezicht anders regelen, kunnen de kosten voor de
gemeenten omlaag. Kunnen we bouwleges, net als bij paspoorten, niet maximeren?
Antwoord:
Doordat de bouwbesluittoets vervalt voor meeste kleine bouwwerken nemen kosten van
gemeenten af. Woningen en kleine bedrijfsgebouwen, nu grote kostenposten, gaan als eerste over
naar het nieuwe stelsel. De keuze van gemeenten om kosten van de meeste kleine bouwprojecten
te betalen met legesopbrengsten uit grote bouwprojecten vervalt hiermee voor een deel. Met
ingang van 2017 zijn gemeenten, die een autonome bevoegdheid hebben leges vast te stellen,
verplicht transparantie te bieden in de kostenonderbouwing van de leges. De raad kan zo beter
controleren wie de kosten van de vergunning betaalt. Omdat het effect van deze wijziging zich nog
zal moeten voordoen acht ik het te vroeg om een legesmaximum te overwegen.

Vragen van het lid Ronnes, H.A.G. (CDA)
Vraag:
Wil de minister met het oog op Rijkskantoorhuisvesting rekening houden met krimpregio's?
Bijvoorbeeld bij het Defensieonderdeel in Limburg dat wordt verplaatst?
Antwoord:
Zoals ik in het antwoord op de vraag van de heer van der Linde heb gesteld, heb ik uw Kamer

toegezegd de krimpgebieden, waar mogelijk, te willen ontzien zodat de rijkswerkgelegenheid in
deze gebieden niet onevenredig wordt getroffen. In de brieven die ik over dit onderwerp naar de
Kamer heb gestuurd, heb ik nader aangegeven hoe ik hier naar handel. Voor wat betreft het
Financieel Service Centrum Defensie, verwijs ik u naar mijn brief van 4 oktober jl.

Vragen van het lid Vries, A.A. de (PvdA)
Vraag:
De PvdA is het niet eens met het beëindigen van de subsidie aan het Landelijke
Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA). Is de minister bereid deze bezuiniging te
heroverwegen?
Antwoord:
Ook in 2017 zal het kabinet een activiteitenplan van de LSA subsidiëren. De subsidie wordt dus
niet zoals gesteld beëindigd, maar wel verlaagd. Het kabinet blijft ernaar streven dat LSA ook
andere inkomstenbronnen vindt voor haar projecten. Zie hierover mijn brief van 12 december 2014
(KS 34000XVIII 2014-2015 nr. 21). LSA ontwikkelt ook andere projecten waarvoor de organisatie
inkomsten zoekt. Via fondsen als de Nationale Postcodeloterij, VSBfonds, Oranjefonds en Stichting
Doen. Ook het ministerie van VWS subsidieert projecten. Voorts genereert LSA eigen inkomsten via
lidmaatschappen
en
deelname
aan
bijeenkomsten.
Vraag:
Bij een daling van het inkomen moet er ook ruimte zijn voor huurverlaging. Welk vervolg geeft de
minister hieraan?
Antwoord:
In de wet is al voorzien in een mogelijkheid van huurverlaging wegens inkomensdaling na één of
meer inkomensafhankelijke huurverhoging(en). Deze regeling is conform de afspraken hierover in
het
Woonakkoord.
In het AO Diverse woononderwerpen van 25 mei jl. heb ik toegezegd dat ik bij de
woningcorporaties zal navragen in hoeverre zij gebruik hebben gemaakt van deze in de wet
opgenomen regeling en dat ik uw Kamer over de uitkomsten hiervan rond de jaarwisseling zal
informeren.
Vraag:
Bij het passend toewijzen door corporaties zou ook rekening moeten worden gehouden met de
energierekening, de ondersteuning van ouderen en mensen met een beperking, de
huishoudenssamenstelling en het feit of er vermogen is of niet. Is de minister bereid hier nogmaals
naar te kijken?
Antwoord:
Het passend toewijzen is ingevoerd om er voor te zorgen dat huishoudens met een laag inkomen
een woning met een lage huur krijgen. Dit om de betaalbaarheid voor mensen met lage inkomens
te waarborgen. De genoemde groepen zijn derhalve bij uitstek gebaat bij een toewijzing van een
geschikte woning waarvan de huur past bij het inkomen.
Voor huishoudens met vermogen geldt dat een eventuele aanpassing van de regels nauwelijks
uitvoerbaar zal zijn voor corporaties. Ik zie dan ook geen redenen om nu met aanpassingen te
komen.
Vraag:
Ondanks de gemaakte afspraken over energiebesparing in de gebouwde omgeving, blijft de PvdA
vrezen dat de taakstelling uit het Energieakkoord niet wordt gehaald. Met versterking van de
handhaving van de verplichting uit het activiteitenbesluit voor gebouweigenaren om alle
maatregelen te treffen die zich binnen vijf jaar terugverdienen kan een enorme besparing bereikt
worden. Gaat de minister daar samen met de staatssecretaris van I&M wat aan doen?
Antwoord:
Ja. Namens het kabinet heeft de staatssecretaris van I&M op 19 mei jl. in het debat over de
uitkomsten van de klimaattop in Parijs 20 extra energie-inspecteurs toegezegd voor versterking
van de handhaving van deze verplichting uit het activiteitenbesluit (het betreft utiliteitsbouw).

Vraag:
Het idee van Bouwend Nederland, FME en Uneto-VNI om alle verplichte keuringen,
veiligheidscontroles en onderhoudsverplichtingen in en van gebouwen middels een database te
stroomlijnen spreekt de PvdA aan. Dat idee kost betrekkelijk weinig geld, levert op termijn
besparing op en is een impuls voor veiligheid, gezondheid en energiebesparing. Wat vindt de
minister
van
dit
initiatief?
Antwoord:
Het voorstel voor een gebouwdatabase is door FME ook aangemeld als pilot in het kader de door
minister EZ en ondergetekende uit te brengen Uitvoeringsagenda Innovatie in de bouw en kan wat
mij betreft in dat kader worden opgepakt. Ik zie deze pilot vooral als een initiatief van en door de
markt. De rol van het Rijk bij deze (en andere) pilots is vooral om (kritisch) mee te denken en te
bezien of eventuele wettelijke belemmeringen zouden kunnen worden opgelost.
Daarnaast ben ik bereid om op het punt van de ervaren toezichtlasten een gesprek te organiseren
met de inspecties SZW en de ILT om te bespreken of er ook andersoortige maatregelen denkbaar
zijn
om
de
toezichtlasten
te
verminderen.
Een belangrijk punt uit het FME voorstel is dat deze database uiteindelijk moet worden beheerd
door de rijksoverheid. Hierover ben ik op voorhand terughoudend. Ik ben namelijk bevreesd voor
lastenverzwaringen voor gebouweigenaren. Dit plan lijkt immers op het oude “gebouwdossier” dat
rond 2005 door uw Kamer is verworpen vanwege de hoge administratieve lasten voor de
gebouweigenaar.
Vraag:
Is de minister bereid om de mogelijkheden te onderzoeken dat het Rijk met zijn gebouwen voorop
gaat lopen qua vergroening?
Antwoord:
Het Rijksvastgoedbedrijf zal een intern onderzoek uitvoeren naar de mogelijkheden van
vergroening van daken en gevels van de eigen gebouwen in de stad. Dit moet worden bekeken in
samenhang met de technische en constructieve mogelijkheden, de potentie van opwekkingsvormen
van duurzame energie (op daken kan een dilemma in ruimtegebruik spelen tussen bijvoorbeeld
zonnepanelen en groene daken) en de stedenbouwkundige haalbaarheid. De resultaten van een
dergelijk onderzoek zijn medio 2017 beschikbaar.

Vragen van het lid Madlener, B. (PVV)
Vraag:
Is de minister bereid de bouwleges te maximeren?
Antwoord:
Doordat de bouwbesluittoets vervalt voor de meeste kleine bouwwerken nemen kosten van
gemeenten af. Woningen en kleine bedrijfsgebouwen, nu grote kostenposten, gaan als eerste over
naar het nieuwe stelsel. De keuze van gemeenten om kosten van kleine bouwprojecten te betalen
met legesopbrengsten uit grote bouwprojecten vervalt hiermee voor een deel. Met ingang van
2017 zijn gemeenten, die een autonome bevoegdheid hebben leges vast te stellen, verplicht
transparantie te bieden in de kostenonderbouwing van de leges. De raad kan zo beter controleren
wie de kosten van de vergunning betaalt. Omdat het effect van deze wijziging zich nog zal moeten
voordoen acht ik het te vroeg om een legesmaximum te overwegen.
Vraag:
Is de minister bereid om bij het oversluiten van een hypotheek de boete te beperken tot drie
maanden rente?
Antwoord:
Met de Mortgage Credit Directive wordt de vergoedingsrente wettelijk gemaximeerd op de schade
die een bank lijdt door tussentijds aflossen. Indien de banken in het geheel geen vergoedingsrente
zouden mogen hanteren bij oversluiting of als deze gemaximeerd zou worden zoals in België
gebeurt, zullen banken minder geneigd zijn om hypotheken met rentevastperiodes aan te bieden.
Belgische kredietverstrekkers hebben aangegeven dat vanwege de wettelijke beperking van de

vergoedingsrente het aanbieden van lange rentevastperiodes en hypotheken met lage rentes op
termijn
onder
druk
komt
te
staan.
Het belang van rentevastperiodes voor de Nederlandse hypotheekmarkt is groot.
Rentevastperiodes kunnen bijdragen aan de stabiliteit op de hypotheekmarkt omdat het
huishoudens minder kwetsbaar maakt voor plotselinge renteschommelingen en ook
hypotheekverstrekkers zekerheid geeft voor een langere periode.

Vragen van het lid Koolmees, W. (D66)
Vraag:
In hoeverre wordt gebruik gemaakt van de STEP-regeling? Hoe succesvol is deze regeling?
Wanneer kan de Kamer daarvan de resultaten zien?
Antwoord:
De STEP ondersteunt de verhuurders in het behalen van de afspraken uit het Energieakkoord in
2020 gemiddeld label B te bereiken. Per 1 oktober dit jaar zijn ruim duizend aanvragen ingediend
voor een bedrag van 92 miljoen euro. Daarvan is 84 miljoen euro verleend. De STEP heb ik per 1
juli jl. aangepast en de mogelijkheid tot aanvragen met een jaar verlengd tot en met 2018.
Vraag:
DNB geeft aan dat na 2030 één miljoen mensen aan het einde van hun hypotheek met een
restschuld achterblijven. Kan de minister reageren op aanbevelingen van DNB met betrekking tot
het
versneld
afbouwen
van
de
hypotheekrenteaftrek?
Antwoord:
Volgens de berekeningen van DNB zal bij meer dan één miljoen van de bestaande hypotheken die
aflopen na 2030 sprake zijn van een resterende schuld aan het einde van de looptijd. Dit zijn
aflossingsvrije en beleggingshypotheken waarop maar beperkt wordt afgelost of waar onvoldoende
financieel vermogen wordt opgebouwd om de schuld te kunnen voldoen.
Dit wil echter niet zeggen dat bij deze miljoen huishoudens ook sprake is van onderwaarde, oftewel
een hypotheekschuld die hoger is dan marktwaarde van de eigen woning. Tijdens de gesprekken
die ik gevoerd heb met de sector, hebben de hypotheekverstrekkers aangegeven dat slechts een
zeer klein deel van de volledig aflossingsvrije hypotheken een hoge LTV heeft. Deze huishoudens
verdienen echter wel in het bijzonder aandacht vanwege het risico dat er financiële problemen
ontstaan aan het einde van looptijd doordat herfinanciering (deels) onmogelijk blijkt of na verkoop
een restschuld overblijft.
Uit mijn gesprekken met de sector blijkt ook dat geldverstrekkers de risico’s monitoren en proactief
met klanten in gesprek gaan. Een goede manier om op dit risico te anticiperen, is om vermogen op
te bouwen of gebruik te maken van de mogelijkheden om boetevrij af te lossen. We zien ook dat
dit in de praktijk gebeurt. De afbouw van het maximale aftrektarief biedt een (extra) prikkel voor
huishoudens om af te gaan lossen. Voor nieuwe hypotheken geldt sinds 2013 uiteraard dat
annuïtair aflossen een voorwaarde is om in aanmerking te komen voor hypotheekrenteaftrek, en
daarmee
is
annuïtair
aflossen
de
norm
geworden.
Vraag:
Waarom pakt de regering niet door met gebouwgebonden financiering? Kan de minister toezeggen
dat de motie van Veldhoven, de Vries en Dik-Faber nu eindelijk wordt uitgevoerd?
Antwoord:
De minister van Economische Zaken heeft in zijn brief van 7 juli jl. (Kamerstuk 30 196, nr. 468)
gereageerd op de motie-Van Veldhoven, De Vries, Dik-Faber. In die brief heeft mijn collega van EZ
aangegeven wat hij en ik aan maatregelen inzetten om nul-op-de-meter te stimuleren. Recent is
daar aan toegevoegd de subsidie energiebesparing eigen huis, die ook kan worden toegepast bij
nul-op-de-meter renovaties. Ten aanzien van gebouwgebonden financiering heeft u mij in het
Algemeen Overleg van 1 juni jl. een reactie gevraagd. Voor het eind van het jaar zal ik u die
reactie doen toekomen. Ten aanzien van een rol van de netbeheerder heeft de minister van EZ in
zijn genoemde brief over de motie-Van Veldhoven, De Vries, Dik-Faber aangegeven dat die niet
aan de orde is.

Vragen van het lid Schouten, C.J. (CU)
Vraag:
Is de minister bereid om de inkomenstoets bij aandachtsgroepen met lage inkomens af te
schaffen?
Antwoord:
Ook bij intermediaire verhuur van corporatiewoningen door maatschappelijke instellingen gelden
de eisen voor toewijzing (voor staatssteun en huurtoeslag) en verantwoording uit de Woningwet.
Dit om te verzekeren dat ook deze cliënten een betaalbare woning wordt toegewezen
en onrechtmatige inzet van staatssteun door corporaties bij verhuur te voorkomen. Corporaties
moeten zich over de juistheid van alle ‘verhuringen’ kunnen verantwoorden. Bij intermediaire
verhuur moet zij hierover afspraken met de instellingen maken over de administratie. De eisen
voor toewijzing gelden niet indien de opvanginstellingen de woningen gebruiken als ‘opvang’. In
dat geval kan worden volstaan met een lichtere vorm van verantwoording via een
bestuursverklaring. Hierover heb ik de Tweede Kamer en de instellingen eind 2015
geïnformeerd. Met de Federatie Opvang en in overleg met Aedes worden de instellingen thans
nader voorgelicht over het gebruik van de bestuursverklaring. Daarnaast neemt de Autoriteit
woningcorporaties deze gebruiksmogelijkheid op in het accountantsprotocol voor de controle op het
verslagjaar 2016.
Vraag:
Is de minister bereid om het energieconvenant met de corporaties aan te passen en niet te kijken
naar de energielabels maar naar petajoules?
Antwoord:
Ik kijk naar beide indicatoren. Het in 2012 gesloten convenant noemt als doelstelling gemiddeld
label B voor woningcorporaties. In de monitoring van de afspraken uit het Energieakkoord is die
afspraak vertaald in een besparing van 24 PJ. Jaarlijks wordt in de Nationale Energieverkenning
(NEV) ingegaan op de voortgang van de uitvoering van het Energieakkoord.
Vraag:
Wanneer gaat de minister naar gebouwgebonden financiering?
Antwoord:
De minister van Economische Zaken heeft in zijn brief van 7 juli jl. (Kamerstuk 30 196, nr. 468)
gereageerd op de motie-Van Veldhoven, De Vries, Dik-Faber. In die brief heeft mijn collega van EZ
aangegeven wat hij en ik aan maatregelen inzetten om nul-op-de-meter te stimuleren. Recent is
daar aan toegevoegd de subsidie energiebesparing eigen huis, die ook kan worden toegepast bij
nul-op-de-meter renovaties. Ten aanzien van gebouwgebonden financiering heeft u mij in het
Algemeen Overleg van 1 juni jl. een reactie gevraagd. Die brief kunt u voor het eind van het jaar
verwachten. Ten aanzien van een rol van de netbeheerder heeft de minister van EZ in zijn
genoemde brief over de motie-Van Veldhoven, De Vries, Dik-Faber aangegeven dat die niet aan de
orde is.

Vragen van het lid Voortman, L.G.J. (GL)
Vraag:
Kan de minister aangeven wat er op zijn terrein nog gedaan moet worden om gebouwen
toegankelijk
te
maken
voor
gehandicapten,
zoals
het
VN-verdrag
voorschrijft?
Antwoord:
Het VN-verdrag schrijft staten voor om passende maatregelen te nemen om de toegankelijkheid
van gebouwen te bevorderen. Het Bouwbesluit voldoet daaraan door toegankelijkheideisen te
stellen voor nieuwbouw van bouwwerken zoals winkels en kantoren. Voorts zal de staatssecretaris
van VWS met een voorstel komen voor een Besluit naar aanleiding van de implementatie van het
Verdrag, waarin ook zal worden ingegaan op het toegankelijk maken van bestaande gebouwen die
onder
de
reikwijdte
van
de
Wet
chronisch
zieken
en
gehandicapten
vallen.
Vraag:
Om de doelen uit het Energieakkoord te bereiken zal er ook in de koopsector meer moeten

gebeuren. Wij zouden graag zien dat woningeigenaren die energieverbeteringen invoeren deze
kunnen aftrekken van de belasting. Is de minister bereid deze mogelijkheid te onderzoeken?
Antwoord:
Er zijn al veel financiële stimulansen voor energiebesparende maatregelen bij woningeigenaren. Ik
noem graag de subsidie voor duurzame opwekking, de onlangs gestarte subsidie van ongeveer
20% voor isolatiemaatregelen, de lage BTW op arbeidskosten voor isolatiemaatregelen en de
aftrekbaarheid van rente op leningen voor energiebesparing in de woning. Met dit samenstel van
maatregelen wordt de woningeigenaar zeer gericht gestimuleerd tot het nemen van
energiebesparende maatregelen en vaak met grote bedragen. Een apart fiscaal instrument voor
woningeigenaren is niet nodig en vanuit het eenvoudig houden van de belastingwetgeving ook niet
wenselijk.
Vraag:
Is de minister bereid om met zijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in gesprek
te gaan over het overnemen van de subsidie aan de LSA? Nu lijkt deze subsidie ‘tussen wal en
schip’ te vallen.
Antwoord:
De subsidie voor het LSA in 2017 staat op de begroting Wonen en Rijksdienst. (art. 2.3 kwaliteit
woonomgeving). Van een situatie ‘tussen wal en schip’ is geen sprake. Ook in 2017 zal het kabinet
een activiteitenplan van de LSA subsidiëren. Het departement is in gesprek met het LSA over de
invulling van het activiteitenplan voor 2017. Dit plan zal in het teken staan van de versterking van
de lokale democratie.

Vragen van het lid Bisschop, R. (SGP)
Vraag:
De financiële normen bij hypotheken lijken onnodig knellend voor onder andere starters. Is het niet
beter de leencapaciteit te bepalen op basis van een keuzemenu?
Antwoord:
De kracht van de leennormen is de eenvoud ervan. Door een standaardnorm te hanteren is er voor
zowel de sector als de consument duidelijkheid. De standaardnorm is gebaseerd op gemiddelden
en zal daarom voor bepaalde groepen altijd restrictief zijn en voor andere relatief veel ruimte laten.
De regelgeving biedt banken ruimte om van de leennormen af te wijken wanneer dat verantwoord
is. Met een keuzemenu voor maatwerk is de kans groot dat maatwerk gestandaardiseerd wordt,
waardoor enigszins van het keuzemenu afwijkende consumenten niet langer in aanmerking komen
voor een hypotheek, terwijl dat wel verantwoord zou zijn geweest.
Vraag:
De SGP vraagt aandacht voor de groep van eenverdieners, die mede door een groter verschil
tussen bruto-inkomen en netto-inkomen op de huurmarkt in de knel kunnen komen. Ziet de
minister aanknopingspunten om op dit punt en vanuit het oogpunt van volkshuisvesting tot een
eerlijker toerekening en berekening te komen?
Antwoord:
De keuze om bij de toewijzing van huurwoningen van corporaties en bij de inkomensafhankelijke
huurverhoging uit te gaan van het bruto inkomen (verzamelinkomen) sluit – zoals ik in mijn brief
aan de Eerste Kamer (34373, M) heb toegelicht – aan op de keuze die bij andere
inkomensafhankelijke regelingen als huurtoeslag, zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag is gemaakt.
Zoals uit het rapport van de Commissie Derksen1 naar voren is gekomen, voldoet het

1

Armoede en armoedeval. De rol van inkomensafhankelijke regelingen. Rapport van de interdepartementale commissie Harmonisatie
Inkomensafhankelijke Regelingen, 1997.

verzamelinkomen2 het best aan de voorwaarden voor een rechtmatig en doelmatig inkomensbegrip
voor inkomensafhankelijke regelingen. Het toenmalige kabinet volgde deze aanbeveling van de
commissie-Derksen (Kamerstukken II 1997-1998, 24 515, nr. 39) dat bij inkomensafhankelijke
regelingen het verzamelinkomen het beste als maatstaf kan worden gehanteerd.
De reden voor de keuze van het verzamelinkomen is dat dit een duidelijk, transparant en eenduidig
criterium is. Het verzamelinkomen kent een eenduidige definitie en wordt vastgesteld door de
Belastingdienst. Hiermee is het ook voor de uitvoering een goed te hanteren begrip. Tevens is het
consistent om het inkomensbegrip dat voor de belastingheffing als beste indicatie voor draagkracht
wordt gezien, ook te gebruiken voor inkomensafhankelijke regelingen. Bovendien worden binnen
de belastingheffing om bepaalde redenen sommige groepen belastingplichtigen minder zwaar
belast (zoals bijvoorbeeld ouderen via ouderenkorting, werkenden via arbeidskorting). Dit leidt
ceteris paribus tot een hoger netto inkomen.
Indien in de huurwetgeving voor toetsing op het netto inkomen zou worden gekozen, dan moeten
de inkomensgrenzen hierop aangepast worden, hierbij rekening houdend met het gemiddelde
verschil tussen verzamelinkomen en netto inkomen rond het betreffende inkomensniveau (dat
vanaf 2017 voor zowel de toewijzing van corporatiewoningen als de inkomensafhankelijke
huurverhoging op hetzelfde niveau ligt, ca. € 39.000). Hierin zit spreiding, waardoor omschakeling
naar een op netto inkomen gebaseerd systeem zal leiden tot koopkrachteffecten. De spreiding
hangt samen met de hoogte van de door een huishouden verschuldigde belastingen en premies,
wat voortvloeit uit keuzes die in de belastingwetgeving zijn gemaakt, ook in relatie tot de
draagkracht van deze huishoudens. In dat licht is het niet consistent en niet in lijn met het
kabinetsbeleid om binnen de huurwetgeving een andere keuze te maken.
Wat betreft de uitvoeringsaspecten geldt dat het verzamelinkomen algemeen aanvaard is als het
inkomen dat de draagkracht van burgers het beste benadert. Het verzamelinkomen dan wel het
jaarloon wordt, als enig inkomen, jaarlijks door de Belastingdienst vastgesteld en als zodanig in de
Basisregistratie Inkomen (BRI) opgenomen. Het betreft een authentiek gegeven. Voor authentieke
gegevens in basisregistraties geldt dat deze van hoogwaardige kwaliteit zijn en dat deze zonder
nader onderzoek bij de uitvoering van publiekrechtelijke taken te gebruiken zijn. Anders dan bij het
verzamelinkomen bestaat er geen eenduidige definitie van netto-inkomen. De Belastingdienst
beschikt niet over alle gegevens om het netto-inkomen te bepalen. Want netto inkomen is gelijk
aan bruto inkomen minus belastingen en premies. Maar onder premies vallen ook bijvoorbeeld
pensioenpremies. Deze worden niet aan de Belastingdienst afgedragen, maar aan
pensioenfondsen. Introductie van een netto-inkomensbegrip in welke vorm dan ook leidt niet alleen
tot forse aanpassingen in de systemen en daarmee een toename van de complexiteit van de
uitvoering door de Belastingdienst maar heeft ook grote gevolgen voor werkgevers. Voor loon uit
dienstbetrekking zullen de circa 600.000 werkgevers voor hun circa 12 miljoen werknemers bij elke
loonuitbetaling het netto loon moeten bepalen en aan hun werknemer(s) kenbaar moeten maken.
Dit netto loon wijkt af van de netto loonuitbetaling thans. Met het huidige loon verrekenen
werkgevers namelijk componenten als kostenvergoedingen, vakbondscontributies, bijdragen voor
personeelsverenigingen, en dergelijke, die tot de inkomensbestedingen gerekend worden. Los van
de principiële vraag of een ander inkomensbegrip een betere benadering is voor de draagkracht,
moet de overgang naar een netto loonbegrip gezien de forse effecten voor werkgevers en
Belastingdienst niet realistisch worden geacht.
Een optie is dan dat de verhuurder zelf bij de individuele huurder het netto inkomen zou moeten
vaststellen en toetsen, op basis van door de huurder aan te leveren bewijsstukken. Verhuurders
zijn veelal niet toegerust om dit goed uit te voeren. Daarnaast is het uit privacy-overwegingen
onwenselijk om huurders te verplichten verhuurders inzage te geven in dergelijke gedetailleerde
inkomensinformatie.
Overigens worden vanaf 2017 huishoudens van vier of meer personen uitgezonderd van de
inkomensafhankelijke hogere huurverhoging, ongeacht het niveau van het huishoudinkomen.

Vraag van het lid Houwers, J. (Houwers)

2

In het rapport van de commissie Derksen werd nog gesproken over het belastbaar inkomen in plaats van het later geïntroduceerde
begrip verzamelinkomen. Voor mensen die geen aangifte inkomstenbelasting doen wordt het ‘belastbaar loon’ gebruikt.

Vraag:
Het aantal geschillen bij de Huurcommissie kan afnemen door een aanhangsel op te nemen bij een
huurcontract met daarin de punten en de maximale huur. Vindt de minister dit een goed idee?
Antwoord:
Met de motie de Vries (32 847, nr. 245) werd verzocht de Kamer te informeren welke maatregelen
de regering mogelijk acht om op basis van uitspraken van de huurcommissie, huurprijzen terug te
dringen die hoger zijn dan ze mogen zijn op basis van het woningwaarderingsstelsel. Ik zal de
Kamer hierover eind van het jaar informeren. De in de vraag genoemde mogelijkheden zal ik
hierbij betrekken.

Vragen van het lid Vliet, mr. R.A. van (Van Vliet)
Vraag:
Het tarief waartegen kosten worden afgetrokken is losgekoppeld van het tarief inkomstenbelasting.
Waarom hanteert het kabinet niet hetzelfde tarief? Zijn er meer plannen bij andere departementen
om IB-tarief los te koppelen van andere belasting aftrekposten?
Antwoord:
Bij de noodzakelijke hervorming van de woningmarkt heeft het kabinet ervoor gekozen om de
hypotheekrenteaftrek geleidelijk af te bouwen en de opbrengst daarvan te sluizen in lagere
inkomstenbelasting. Vanzelfsprekend kon de verlaging van de IB gegeven de bredere grondslag
daarbij geen tred houden met de verlaging van de hypotheekrenteaftrek. Het kabinet heeft geen
plannen tot aanpassing van andere aftrekposten in de IB.
Vraag:
Is de minister bereid tot een pro-actieve aanpak en dus per subsidie toe te lichten hoe het geld is
uitgegeven?
Antwoord:
De subsidieregelingen en subsidies van het ministerie zijn gebonden aan strikte wet- en
regelgeving en subsidiekaders. Het betreft onder andere het rijksbrede uniform subsidiekader, de
kaderwet en het kaderbesluit BZK-subsides. Verder zijn in de specifieke subsidieregelingen vaak
nog
aanvullende
voorwaarden
en
eisen
gesteld.
Vooraf moeten subsidieaanvragers gemotiveerde en onderbouwde aanvragen indienen die worden
beoordeeld
volgens
de
gestelde
kaders.
Achteraf moet een subsidie worden verantwoord volgens duidelijke regels. Iedere verantwoording
wordt beoordeeld. Net als over alle andere uitgaven op de begroting wordt verantwoording
afgelegd
over
de
besteding
van
gelden.
Alle subsidieregelingen worden voorts periodiek geëvalueerd. In de subsidiebijlage bij de begroting
staat wanneer evaluaties plaatsvinden inclusief verwijzingen naar waar deze zijn te raadplegen. Op
verzoek van uw Kamer is in de Comptabiliteitswet een horizonbepaling opgenomen die inhoudt dat
subsidieregelingen maximaal 5 jaar gelden. Een voorstel voor verlenging moet altijd gemotiveerd
aan
uw
Kamer
worden
overlegd.
Jaarlijks wordt bij de verantwoording een overzicht van alle verstrekte subsidies geven in de vorm
van open data. Hiermee zijn mijns inziens voldoende waarborgen ingebouwd in het subsidieproces.
Vraag:
Klopt de ramingssystematiek voor de huurtoeslag? Op welke manier kunnen de uitgaven
huurtoeslag nauwkeurig worden geschat?
Antwoord:
Afgelopen jaren is de instroom van aanvragers huurtoeslag lager geraamd dan zich daadwerkelijk
voordoet.
Dit
blijkt
uit
realisatiecijfers
van
de
Belastingdienst.
Uit deze realisatiecijfers over afgelopen jaren komt naar voren dat de gevolgen van de
economische crisis en de afname van het niet-gebruik een grotere impact hadden (veel meer
instroom dan verwacht) dan was geraamd. De raming is mede gebaseerd op prognoses van het

CPB over de werkgelegenheid en de uitkeringen sociale zekerheid die achteraf te optimistisch
waren geschat. Hierdoor is het aantal huurtoeslag ontvangers te laag geraamd.
In het IBO sociale huur, dat voor het einde van dit jaar aan uw Kamer wordt aangeboden, is de
ramingssystematiek geanalyseerd. Daaruit kunnen verbetervoorstellen naar voren komen.
Vraag:
De uitgaven aan de huurtoeslag blijven toenemen. Is de minister niet bevreesd dat dit de grootste
kostenstijger wordt?
Antwoord:
Er zijn geen aanwijzingen dat de huurtoeslag een structureel budgettair oplopende regeling is, daar
een groot deel van de oploop veroorzaakt wordt door incidentele oorzaken (bijvoorbeeld de
meerjarige doorwerking van het tekort op de huurtoeslag in 2015), conjuncturele oorzaken
(bijvoorbeeld meerbijstandsontvangers) en een afname van het niet-gebruik. Zo zal de afname van
het niet-gebruik niet oneindig door kunnen gaan en zal de instroom bij de aantrekkende economie
weer af gaan nemen en de uitstroom toe gaan nemen.
Vraag:
In het AO woningcorporaties heeft de minister toegezegd om een brief te sturen over de
vennootschapsbelasting en overdrachtsbelasting bij overdracht tussen corporaties. Waar blijft deze
brief?
Antwoord:
Voor de cijfermatige invulling van deze toezegging zijn berekeningen in overleg met Financiën
noodzakelijk. Dit vergde enkele weken tijd. In de brief die uw Kamer inmiddels heeft ontvangen
heb ik dit aangegeven.
Vraag:
Bestaat er een competentiestrijd tussen de ILT en de Autoriteit woningcorporaties?
Antwoord:
Naar aanleiding van een eerdere vraag van de heer Van Vliet bij een AO Woningcorporaties naar de
verantwoordelijkheid van de directeur van de Aw respectievelijk de inspecteur-generaal van de ILT
voor rapporten over de corporatiesector heb ik zoals toegezegd navraag hiernaar gedaan. Alle
rapporten van de Aw over de corporatiesector worden onder aansturing van de directeur Aw
opgesteld en door de Aw gepubliceerd.
De Aw is onderdeel van de ILT als brede toezichtorganisatie. ILT-brede stukken – zoals het
Meerjarenprogramma of het Jaarverslag van de ILT – worden onder aansturing van de inspecteurgeneraal van de ILT opgesteld en gepubliceerd. Ik herken niet wat de heer Van Vliet aangeeft, dat
over deze verantwoordelijkheidsverdeling onrust binnen de ILT zou bestaan.

Vragen van het lid Krol, H. (50PLUS)
Vraag:
Het schenkingsrecht is uitgebreid naar 100.000 euro en de voorwaarden zijn verruimd. Waarom
laten we de voorwaarden niet nog meer los? Waarom een discriminerende leeftijdsgrens? Graag de
visie van de minister.
Antwoord:
Vorig jaar is bij het Belastingplan 2016 een verhoogde schenkingsvrijstelling voor de eigen woning
ingevoerd per 1 januari 2017. Daardoor mag iedereen tussen 18 en 40 jaar per schenker eenmalig
een schenking van € 100.000 (bedrag 2017) ten behoeve van de eigen woning vrijgesteld
ontvangen. Dus ook voor grootouders en andere mensen is het mogelijk om een belastingvrije
schenking voor de eigen woning te doen aan een jonger persoon met een leeftijd tussen de 18 en
40 jaar. Hiermee wordt de ontvanger in staat gesteld om bijvoorbeeld af te lossen op de
hypotheek.

Deze leeftijdsgroep is financieel kwetsbaarder, doordat zij in tegenstelling tot oudere huishoudens
nog weinig eigen vermogen hebben kunnen opbouwen. Dit wordt geïllustreerd door de hoge
concentratie van onderwaterhypotheken onder deze leeftijdsgroep. Om deze reden is er gekozen
voor de leeftijdsgrens van 18 tot 40 jaar. Vanuit deze visie zou het onlogisch zijn om de
leeftijdsgrenzen van de schenkingsvrijstelling los te laten, omdat deze dan haar doel voorbij zou
schieten. Bovendien zou oprekken of afschaffen van de leeftijdsgrens een aanzienlijke budgettaire
derving hebben. Overigens is bij de behandeling van het Belastingplan 2016 uitgebreid op de
argumentatie voor de leeftijdsgrenzen ingegaan.
Vraag:
Wat mogen we van de minister verwachten inzake een geïntegreerde woonzorgvisie omdat wonen
en
zorg
in
toenemende
mate
met
elkaar
verbonden
zijn?
Antwoord:
In de kabinetsreactie op het rapport van het Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen, die ik samen
met de staatssecretaris van VWS heb aangeboden, roepen wij gemeenten, zorgkantoren en andere
lokale en regionale partijen op om actief aan de slag te gaan met het opstellen van een
woonzorgvisie. Gemeenten hebben hierin een regierol. Er is behoefte aan een samenhangende
aanpak van wonen, zorg en welzijn. Bijvoorbeeld als het gaat om ontwikkelingen rondom geschikte
intra- en extramurale woonvormen, passende zorg en ondersteuning. Ik ondersteun gemeenten in
het maken van een ‘woonzorgvisie’. Hiervoor is samen met de VNG en VWS een programma in
voorbereiding dat bestaat uit onderzoeken, experimenten en leerkringen. Ook onderzoek ik samen
met gemeenten welke informatie en cijfers er reeds beschikbaar zijn en waar nog behoefte aan is.
Het beschikbaar stellen van deze cijfers is een gedeelde verantwoordelijkheid van gemeenten en
Rijk.
Vraag:
50PLUS pleit voor een goede regeling voor mantelzorgwoningen en familiehuizen. Kan de minister
iets
doen
om
dit
extra
onder
de
aandacht
te
brengen
van
gemeenten?
Antwoord:
Het realiseren van wonen met zorg en ouderenhuisvesting in verband met langer zelfstandig wonen
en het huisvesten van urgente doelgroepen zijn allebei volkshuisvestelijke prioriteiten. Gemeenten
en corporaties zijn bij de totstandkoming hiervan betrokken geweest en worden ook geacht om
hierover op lokaal niveau afspraken te maken. Binnenkort heb ik samen met de staatssecretaris
van VWS een bestuurlijk overleg met onder andere de VNG waar ik dit signaal zal doorgeven.
Vraag:
Het aanjaagteam langer zelfstandig wonen heeft haar werkzaamheden afgerond, maar heeft zij wel
genoeg gedaan? De minister heeft toegezegd dat de regering de aanjaagrol doorlopend op zich
neemt, zoals eerder door 50PLUS gevraagd. Gaat de minister hier nog mee verder?
Antwoord:
Zoals het Aanjaagteam Langer Zelfstandig Wonen ook aangeeft hebben gemeenten een regierol en
heeft het Rijk een faciliterende en ondersteunende rol. Het Rijk moet terughoudend zijn om regels
van bovenaf op te leggen. In de kabinetsreactie die ik samen met de staatssecretaris van VWS heb
aangeboden geven wij aan dat wij ons herkennen in deze rol. Dat heb ik ook aangeven in reactie
op de motie die de heer Krol vorig jaar tijdens de begrotingsbehandeling heeft ingediend. Samen
met de staatssecretaris van VWS heb ik onze faciliterende en ondersteunende rol ingevuld door:
-

gemeenten te ondersteunen in het maken van een ‘woonzorgvisie’. Hiervoor is samen met
de VNG en VWS een programma in voorbereiding dat bestaat uit onderzoeken,
experimenten en leerkringen;

-

samen met gemeenten te onderzoeken welke informatie en cijfers er reeds beschikbaar
zijn en waar nog behoefte aan is. Het beschikbaar stellen van deze cijfers is een gedeelde
verantwoordelijkheid van gemeenten en Rijk.