Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

Nr. 241

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2019
Naar aanleiding van het verzoek van het lid Van den Hul (PvdA) en Van
Helvert (CDA) (Handelingen II 2018/19, nr. 76, Regeling van werkzaamheden) bied ik u hierbij de reactie van het kabinet aan op de uitspraak van
een Israëlische rechtbank dat Omar Shakir, de directeur van Human Rights
Watch (HRW) in Israël en de Palestijnse Gebieden, uitgezet mag worden.
In deze brief gaat het kabinet tevens in op het verzoek van het lid
Karabulut (SP) om deze kwestie te bespreken met de Israëlische Minister
van Buitenlandse Zaken.
De rechtszaak tegen Omar Shakir
Op 7 mei 2018 werd het werkvisum van Omar Shakir door de Israëlische
autoriteiten herroepen vanwege zijn vermeende steun voor een boycot
tegen Israël. De juridische basis voor dit besluit is een amendement uit
2017 van de Israëlische toelatingswet, dat het mogelijk maakt buitenlandse staatsburgers die verondersteld worden de Boycott, Divestment
and Sactions (BDS) beweging te steunen, toegang tot het land te
ontzeggen.
HRW tekende beroep aan tegen de uitzetting van de heer Shakir en in juni
2018 en maart 2019 vonden hoorzittingen in de zaak plaats. Op 16 april jl.
handhaafde een Israëlische rechtbank het uitzettingsbevel. De heer Shakir
wordt nu geacht voor 1 mei het land te verlaten. HRW gaat echter bij het
Israëlisch Hooggerechtshof in beroep en de heer Shakir mag
waarschijnlijk in het land blijven tot dit beroep is behandeld.
HRW ontkent de beschuldigingen dat de heer Shakir de oproep tot BDS
steunt. Voorbeelden waaruit dit zou blijken dateren volgens HRW van voor
zijn aantreden als directeur voor Israël en de Palestijnse Gebieden, of
hebben betrekking op het onderzoekswerk van HRW naar de ontplooiing
van economische activiteiten in nederzettingen en daaraan gerelateerde
mensenrechtenschendingen. HRW heeft naar eigen zeggen geen positie
inzake BDS, maar is voorstander van het recht op vrijheid van menings-

kst-32735-241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 735, nr. 241

1

uiting. HRW wijst in deze zaak tevens op het onderscheid tussen de
oproep tot BDS en activiteiten die schendingen van mensenrechten aan
de kaak stellen.
Appreciatie en Nederlandse inzet
Mensenrechtenverdedigers en een actief maatschappelijk middenveld zijn
onmisbaar voor open en vrije samenlevingen. Het ondersteunen en
beschermen van mensenrechtenverdedigers is daarom een prioriteit van
het Nederlandse mensenrechtenbeleid.
Het kabinet en de EU zijn bezorgd over de toenemende druk op mensenrechtenorganisaties en -verdedigers in Israël, waarvan deze kwestie een
voorbeeld is. HRW is een gerenommeerde organisatie die zich al meer
dan veertig jaar inzet voor de naleving van mensenrechten wereldwijd.
Daarbij worden kritische uitlatingen niet vermeden. Het is echter zeldzaam
dat medewerkers van HRW worden uitgezet of de toegang tot een land
wordt ontzegd.
Het kabinet respecteert het uitgangspunt dat elk land vrij is zijn toelatingsbeleid te bepalen, maar is bezorgd over het Israëlisch besluit om de
werkvergunning van de heer Shakir niet langer te verlengen en de
signaalwerking die hiervan uitgaat. Zo kan dit er bijvoorbeeld toe leiden
dat anderen zich niet langer kritisch durven uit te laten of dat maatschappelijke organisaties terughoudender worden om bedrijven aan te spreken
op de wijze waarop zij invulling geven aan internationaal maatschappelijk
verantwoord ondernemen (IMVO).
Daarom dringen Nederland en de EU er bij Israël op aan het voornemen
tot uitzetting terug te draaien. In een verklaring heeft de EU, mede
namens Nederland, deze boodschap al in 2018 publiekelijk uitgesproken.
De zaak van de heer Shakir wordt nauwgezet gevolgd, onder meer door
middel van het bijwonen van hoorzittingen door medewerkers van de
Nederlandse ambassade in Tel Aviv, samen met leden van de
EU-delegatie en vertegenwoordigers van andere EU-lidstaten.
Het kabinet acht het van belang dat Israël niet overgaat tot uitzetting
voordat het Hooggerechtshof zich over deze zaak heeft kunnen buigen en
zal, samen met partners, bij de Israëlische autoriteiten erop blijven
aandringen het besluit over de verlenging van de werkvergunning van
Omar Shakir te heroverwegen. Deze boodschap wordt door Nederland
overgebracht op diverse niveaus, onder andere vorige week op hoogambtelijk niveau. Het kabinet acht het daarom niet noodzakelijk hierover
specifiek contact op te nemen met de demissionaire Minister van
Buitenlandse Zaken van Israël.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 735, nr. 241

2