Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 279

Zorg rond zwangerschap en geboorte

Nr. 219

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2022
Hierbij ontvangt u de vijfde voortgangsrapportage van het actieprogramma Kansrijke Start1. Sinds de lancering van het actieprogramma in
2018 heeft de Tweede Kamer voortgangsrapportages ontvangen, met een
beschrijving van de voortgang en resultaten van het actieprogramma en
van de landelijke monitor Kansrijke Start. De factsheet met de resultaten
van de derde landelijke monitor van het RIVM stuur ik ook als bijlage
mee2. Met de voortgangsrapportage wordt u geïnformeerd over de
resultaten uit de landelijke monitor, de stand van zaken in de lokale
coalities en de landelijke maatregelen. Tot slot zal ik vooruitblikken op het
vervolg van Kansrijke Start.
Doel Kansrijke Start
In september 2018 werd het actieprogramma Kansrijke Start door het
vorige kabinet gelanceerd met als doel «Meer kinderen een Kansrijke
Start» (Kamerstuk 32 279, nr. 124). Het programma werkt vanuit de
overtuiging dat ieder kind de best mogelijke start van zijn of haar leven
verdient en de eerste 1.000 dagen cruciaal zijn voor een kans op een
goede toekomst. Een tweede overtuiging is dat je dit kan bereiken door
gezinnen in kwetsbare situaties zo vroegtijdig mogelijk te signaleren en te
ondersteunen door in te zetten op een sterke verbinding tussen het
sociaal en medisch domein. De eerste 1.000 dagen van een kind zijn
cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en
na de geboorte zijn een belangrijke voorspeller van problemen – zowel
fysiek als mentaal – op latere leeftijd.

1
2

kst-32279-219
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 279, nr. 219

1

Resultaten tot nu toe
Het vorige kabinet heeft via het actieprogramma samen met partners
enorm veel bereikt. De afgelopen 3 jaar is volop ingezet op de totstandkoming van lokale coalities waarin gemeenten en professionals uit
medisch en sociaal domein meer gingen samenwerken ten behoeve van
de 1e 1.000 dagen van een kind. Ook werd ingezet op het beter toerusten
van professionals om vroegtijdig te signaleren en de juiste hulp en
ondersteuning te bieden aan (aanstaande) ouders in kwetsbare situaties.
Dit heeft geresulteerd dat in 272 gemeenten in lokale coalities wordt
gewerkt aan het verbeteren van de verbinding tussen medisch en sociaal
domein. De inzet op Kansrijke Start heeft de afgelopen jaren gezorgd voor
meer bewustwording van het belang van de 1e 1.000 dagen en inbedding
van vroegtijdige aanpak van problematiek bij gezinnen in kwetsbare
situaties rond de zwangerschap en geboorte3. Professionals uit verschillende beroepsgroepen zijn over domeinen heen gaan kijken en meer gaan
samenwerken. Het actieprogramma heeft ingezet om professionals steeds
beter toe te rusten, met kennis en tools om de samenwerking vorm te
geven en zo daadwerkelijk eerder en beter te kunnen signaleren en te
ondersteunen. Omdat de focus van Kansrijke Start ligt op lokale vraagstukken, is de aanpak per definitie aangepast aan de lokale omstandigheden: wat werkt het beste in onze gemeente, in onze regio? Ook wordt,
dankzij de kennisontwikkeling die op dit thema plaatsvindt, steeds
duidelijker dat een investering in de 1e 1.000 dagen veel oplevert voor het
kind, de ouders én de samenleving. De aanpak wordt daarom steeds meer
gezien als de ultieme vorm van preventie en kan daarmee ook een
vliegwiel zijn om kansenongelijkheid breder aan te pakken. Het is een
langdurig veranderproces waar veel verschillende partijen voor nodig zijn,
maar als we terugkijken op de afgelopen 3 jaar kunnen we constateren dat
er grote stappen zijn gezet. Steeds meer lokale coalities zijn met het
gedachtegoed aan de slag gegaan en realiseren doorbraken. In steeds
meer gemeenten hebben partijen een gezamenlijke visie op wat ze willen
bereiken, met duidelijke afspraken en bestuurlijk draagvlak. In steeds
meer gemeenten worden ouders betrokken bij de aanpak. Veel coalities
streven naar een structurele aanpak, ook voorbij de huidige ambtsperiode.
Zo wordt Kansrijke Start als thema in veel gemeenten al opgenomen in
nieuwe beleidsplannen van het sociaal domein of jeugd. Ook wordt het
preventieakkoord regelmatig benut bij de aanpak Kansrijke Start, of er
wordt gezocht naar samenhang op inhoud en doelgroep. In het hele land
zijn veelbelovende praktijkvoorbeelden te vinden4. In de ene gemeente is
dit het resultaat van jarenlange samenwerking, in de andere gemeente
gaat die samenwerking net van start5. Vanuit het actieprogramma is
recent als nieuwjaarsgroet naar alle partners een overzicht gestuurd van
een kleine greep uit alle inspirerende voorbeelden, producten en
resultaten sinds de start in 20186. Over Nu Niet Zwanger, dat als
onderdeel van Kansrijke Start landelijk wordt uitgerold en inmiddels in
176 gemeenten beschikbaar is, is recent een boek verschenen met
indrukwekkende verhalen waarmee het belang van deze aanpak extra
wordt onderstreept.7

3

Sociale verloskunde. E. Steegers, A, Waelput, P.H. Peeters, 2021.
Zie bijvoorbeeld www.pharos.nl/thema/eerste-1000-dagen-van-een-kind/ – voorbeelden uit de
praktijk.
5
Sociale verloskunde. E. Steegers, A, Waelput, P.H. Peeters, 2021.
6
https://www.kansrijkestartnl.nl/actueel/nieuwsbrieven/kansrijke-start/2021/nieuwjaarsplaat.
7
«Nu kan ik verder» – de echte verhalen van Nu Niet Zwanger, Hans Schleiffert, 2021. Nu kan ik
verder – GGD Nu Niet Zwanger.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 279, nr. 219

2

Vervolg
Het actieprogramma Kansrijke Start gaat met het aantreden van dit
kabinet een nieuwe fase in. We kunnen voortbouwen op de mooie
resultaten van het vorige kabinet en de vele partners. In het coalitieakkoord is opgenomen dat er in elke gemeente een programma Kansrijke
Start zal worden ingevoerd en zijn er structureel middelen beschikbaar
gekomen. De monitor onderschrijft dat er met het actieprogramma de
afgelopen 3 jaar veel in gang is gezet en bereikt is, maar dat er ook nog
veel uitdagingen liggen om de impact van de kansrijke start te vergroten,
professionals nog beter te ondersteunen, de aanpak te verbreden en
duurzaam te borgen. Gezamenlijk leren over wat wel werkt en wat niet
werkt blijft daarin belangrijk, evenals doorlopende kennisontwikkeling op
dit thema.
De komende periode is het van belang om de aanpak verder te verstevigen. Met als uiteindelijke doel om de Kansrijke Start-aanpak vanuit
ieders rol en verantwoordelijkheid structureel te verankeren op lokaal
niveau. Deze monitor biedt, samen met een transitieagenda die eerder in
overleg met partijen is opgesteld, veel aanknopingspunten om de
komende periode verder te werken aan dat doel.
Met het actieprogramma 2018–2021 is er, dankzij inzet van ontzettend veel
partijen en professionals, een vruchtbare bodem gelegd om op voort te
bouwen en nog meer impact te genereren. Hoe het programma er de
komende kabinetsperiode precies uit zal gaan zien, wordt nu nader
uitgewerkt en is voor de zomer 2022 gereed. Meer kinderen een kansrijke
start geven blijft daarbij het uitgangspunt, waarbij ik streef naar zo
concreet mogelijke resultaten in de regio, lokaal en in gezinnen zelf. Ik kijk
ernaar uit om komende jaren samen met alle betrokkenen verder te
bouwen aan een Kansrijke Start voor ieder kind in Nederland.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 279, nr. 219

3