Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 197

Wijziging van de Wet verbod op kolen bij
elektriciteitsproductie en de Wet van 7 juli 2021
tot wijziging van de Wet verbod op kolen bij
elektriciteitsproductie in verband met beperking
van de CO2-emissie (vroegtijdige intrekking
productiebeperking, wijziging
delegatiegrondslag kolenfonds en drie
verbeteringen uitvoering productiebeperking)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHING
I. Algemeen deel
1. Inleiding
Onderhavig wetsvoorstel beoogt de productiebeperking die de kolencentrales is opgelegd met het oog op de vermindering van de CO2-productie
met terugwerkende kracht in te trekken. Deze intrekking is noodzakelijk in
verband met concrete zorgen over een mogelijke verslechtering van de
gasleveringssituatie, met name voor de winter van 2022/2023. In de
Kamerbrief van 20 juni 2022 over de afkondiging van een vroegtijdige
waarschuwing in Nederland naar aanleiding van de situatie op de
Europese gasmarkten (kenmerk: DGKE-E/22263267, nog geen nummering
Kamerstukken) is toegelicht dat er vanaf die datum sprake is van het
crisisniveau 1 van een vroegtijdige waarschuwing conform het Beschermen Herstelplan Gas. Het intrekken van de productiebeperking wordt
voorgesteld om zoveel mogelijk te voorkomen dat op een later moment
hogere crisisniveaus moeten worden afgekondigd. Daarnaast wordt in dit
wetsvoorstel voorgesteld om de delegatiegrondslag in de Wet verbod op
kolen bij de elektriciteitsproductie (hierna: de wet) voor het stellen van
regels voor het fonds voor werknemers van een kolencentrale aan te
passen om de regeling van details bij ministeriële regeling mogelijk te
maken. Ten slotte worden drie verbeteringen van de wettelijke productiebeperking van de kolencentrales voorgesteld. Deze wijzigingen zijn reeds
aangekondigd bij brief aan de Eerste en Tweede Kamer (zie: Kamerstukken I 2021/22, 35 668, P en Kamerstukken II 2021/22, 35 668, nr. 60).
Het is wenselijk deze verbeteringen door te voeren ondanks de voorgestelde vervroegde intrekking van de productiebeperking in verband met
de periode waarin deze maatregel wel van toepassing was, waarvoor de
kolencentrales die door deze maatregel nadeel hebben ondervonden
gecompenseerd moeten worden.

kst-36197-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

1

2. Achtergrond kolenmaatregel en de actuele situatie op de
energiemarkt
Per 1 januari 2022 is de wettelijke productiebeperking voor exploitanten
van kolencentrales van kracht. Om te voldoen aan het reductiebevel dat
de rechtbank Den Haag aan de Staat heeft opgelegd in de procedure
tussen Stichting Urgenda en de Staat (ECLI:NL:RBDHA:2015:7145), dat
onherroepelijk is geworden door verwerping van het cassatieberoep door
de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2019:2006), heeft het kabinet ervoor gekozen
een forse CO2-reductie te realiseren door de elektriciteitsproductie met
kolen substantieel terug te dringen op een wijze dat de kolencentrales in
de positie blijven om eventuele leveringszekerheidsrisico’s op te vangen
(zie: Kamerstukken II 2019/20, 32 813, nr. 496). In de periode van 1 januari
2022 tot en met 20 juni 2022 heeft de productiebeperking mede bijgedragen aan de reductie van CO2.
In het geval de Nederlandse gascentrales de weggevallen stroomproductie van de kolencentrales die door de productiebeperking zijn geraakt
overnemen, zou er in Nederland naar verwachting tussen de 2,5 en
3 miljard kubieke meter (bcm) gas op jaarbasis extra verbruikt worden.
Het volume aanvullend gasverbruik is afhankelijk van de inschatting
hoeveel de kolencentrales zouden draaien zonder de productiebeperking.
Dit is onder andere afhankelijk van de productie van zonne- en
windenergie. Het totale Nederlandse aardgasverbruik was in 2021
ongeveer 40 bcm. Voor de productie van elektriciteit in Nederlandse
gascentrales was dit in 2021 7,5 bcm. Op basis van ramingen van het
European Network of Transmission System Operators for Gas (ENTSOG),
de verenigde Europese netbeheerders, is de verwachting dat de opslagen
voldoende gevuld kunnen worden, zolang de gastoevoer niet langdurig
wordt onderbroken. Zie hiertoe pagina 12 van Summer Supply Outlook
van European Network of Transition System Operators for Gas (11 april
2022). TenneT is gevraagd te beoordelen of de leveringszekerheid op de
elektriciteitsmarkt ook in de volgende winter voldoende op orde is. Uit het
onderzoek van TenneT kwam naar voren dat de leveringszekerheid niet in
gevaar komt door de maatregelen, uitgaande van voldoende aanbod van
gas voor verbranding in de gascentrales. Zie hiertoe de aanvullende
analyse productiebeperking kolen 2022 door TenneT (2 maart 2022, op de
website van TenneT, https://www.tennet.eu/nl/bedrijf/publicaties/rapportmonitoring-leveringszekerheid).
Op 24 februari 2022 vielen strijdkrachten van de Russische Federatie
Oekraïne binnen. Rusland is een grote exporteur van gas naar de
Europese Unie. De Nederlandse regering heeft derhalve steeds bewaakt
welke gevolgen de geopolitieke situatie heeft voor de leveringszekerheid
van gas in zowel Nederland als andere landen in Europa. Omdat Nederlandse en andere Europese gasimporteurs in overeenstemming met
bestaande leveringsovereenkomsten en Europese sancties, maar in
weerwil van het zogenaamde Russische Roebeldecreet, het Russische gas
niet in roebels betaalden, heeft de Russische gasexporteur Gazprom de
levering van gas aan deze importeurs gestaakt. Zie hierover onder meer
de Kamerbrief van 3 juni 2022 (Kamerstukken II 2021/22, 29 023, nr. 308).
Sinds 15 juni 2022 zijn in aanvulling hierop en zonder duidelijke reden de
leveringen van gas aan Duitsland via de Nord Stream pijpleiding en aan
bepaalde bedrijven in Italië, Frankrijk en Oostenrijk aanzienlijk gedaald.
Het is niet mogelijk te voorspellen of en wanneer de levering van Russisch
gas weer naar het normale niveau zal terugkeren. De onbetrouwbaarheid
van de Russische gasleveranties onderstreept het belang om de afhankelijkheid van Russisch gas in Europa zo snel mogelijk af te bouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

2

3. Intrekking productiebeperking kolencentrales
Aanleiding voor de intrekking
De gebeurtenissen sinds 15 juni 2022 hebben er toe geleid dat het
Nederlandse kabinet in samenspraak met andere Europese landen heeft
besloten om op 20 juni 2022 fase 1 van het Bescherm- en Herstelplan Gas
(hierna: BH-G) in te stellen en een vroegtijdige waarschuwing af te geven.
Om voorbereid te zijn op de winterperiode en om een verslechtering van
de gasleveringszekerheid te voorkomen, heeft het kabinet aangegeven uit
voorzorg ook maatregelen uit hogere crisisniveaus voor te stellen. Eén
van deze maatregelen betreft het intrekken van de productiebeperking tot
35% die de kolencentrales voor de opwekking van elektriciteit met kolen is
opgelegd. Zie hiertoe de eerder aangehaalde Kamerbrief van 20 juni 2022
over het afkondigen van de vroegtijdige waarschuwing in Nederland.
Gelet op de hoogte van de gasprijzen is het aannemelijk dat door het
intrekking van de productiebeperking kolencentrales minder elektriciteitsproductie door gascentrales zal plaatsvinden. Een deel van de productie
door de gascentrales zal dan worden overgenomen door kolencentrales.
Gas dat op deze wijze vrij komt op de markt kan, naast andere doeleinden,
worden gebruikt voor het vullen van de gasopslagen. Dit vergroot de
gasleveringszekerheid voor huishoudens en bedrijven in het komende
winterseizoen van 2022/2023.
De intrekking van de productiebeperking betekent dat de kolencentrales
op jaarbasis weer meer elektriciteit kunnen produceren met de stook van
kolen. Dit bekent tevens dat de CO2-uitstoot als gevolg hiervan zal
toenemen. Hoezeer de intrekking van de productiebeperking ook
noodzakelijk is gelet op de gasleveringszekerheid, is de toename van de
CO2-uitstoot, als de centrales meer gaan produceren, in het licht van het
reductiebevel van het eerder aangehaalde Urgenda-vonnis onwenselijk.
Voor het jaar 2022 is het waarschijnlijk dat voor de nakoming van het
vonnis de benodigde reductie van CO2 wordt gehaald. Dit komt doordat
de winter aan het begin van 2022 bovengemiddeld warm was en door de
daling van de uitstoot in onder meer de glastuinbouw en industrie
vanwege de hoge energieprijzen die het gevolg zijn van de ontwikkelingen
in verband met de oorlog in Oekraïne. Zie hiertoe het artikel «Uitstoot
broeikasgassen 11 procent lager in eerste kwartaal 2022» van het Centraal
Bureau voor de Statistiek.1 Voor de jaren 2023 en 2024 is dat nog onzeker.
Zie hiertoe de Klimaat-en Energieverkenning van het Planbureau voor de
Leefomgeving (bijlage bij Kamerstukken II 2021/22, 32 813, nr. 901). Het
intrekken van de productiebeperking voor de elektriciteit opgewekt met
kolen leidt, gegeven dat alle overige omstandigheden gelijk blijven, de
komende tweeëneenhalf jaar tot cumulatief ongeveer 10 Mton aanvullende uitstoot van broeikasgassen. Deze groei dient in de komende jaren
tot 2030 in enige vorm gecompenseerd te worden. Deze compensatie
wordt bij voorkeur gerealiseerd door structurele maatregelen, zoals door
normering en beprijzing van uitstoot, en eventueel met incidentele
maatregelen die gefinancierd worden uit het Klimaatfonds of met andere,
reeds beschikbare, middelen. Het kabinet bereidt thans alternatieve
maatregelen voor ter vermindering van de CO2 in de komende jaren die
moeten bijdragen aan de nakoming van het reductiebevel uit het
Urgenda-vonnis.

1

D.d. 15 juni 2022, gepubliceerd op de website van het CBS, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/
2022/24/uitstoot-broeikasgassen-11-procent-lager-in-eerste-kwartaal-2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

3

Wijze van intrekking
De intrekking van de productiebeperking wordt in artikel II, onderdeel B,
voorgesteld door de horizonbepaling van de Wet van 7 juli 2021 tot
wijziging van de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie in verband
met beperking van de CO2-emissie (Stb. 2021, 382-n1) aan te passen. In de
desbetreffende horizonbepaling, artikel II, tweede lid, is namelijk de
inwerkingtredingsdatum geregeld van het artikel waarbij alle bepalingen
die betrekking hebben op de productiebeperking worden ingetrokken.
Deze datum is thans 1 januari 2025. Voorgesteld wordt deze datum te
wijzigen in de datum van de dag na de dag waarop het onderhavige
wetsvoorstel, indien deze tot wet is verheven, wordt geplaatst in het
Staatsblad. Voorgesteld wordt de intrekking van de wettelijke productiebeperking te laten terugwerken tot en met 21 juni 2022, dat is de dag nadat
de intrekking van de maatregel is gecommuniceerd aan de Tweede Kamer.
Deze terugwerkende kracht is noodzakelijk om het doel van de
waarborging van de gasleveringszekerheid te realiseren. Daarvoor is het
noodzakelijk dat de kolencentrales elektriciteitsproductie van gascentrales
kunnen overnemen. Om dit te realiseren moet de productie van elektriciteit boven het plafond van 35% van de productiebeperking niet meer
wordt aangemerkt als een overtreding. De Minister voor Klimaat en
Energie heeft daarom ook vooruitlopend op dit wetsvoorstel en de
intrekking van de wettelijke productiebeperking laten weten dat de
productiebeperking niet meer zal worden gehandhaafd en dat het toezicht
op de naleving vanaf die datum door ambtenaren van de Nederlandse
Emissieautoriteit (hierna: NEa) niet meer plaats vindt. De terugwerkende
kracht is ten slotte gerechtvaardigd omdat een voor de exploitanten van
de kolencentrales nadelige maatregel wordt ingetrokken.
Gevolgen voor de nadeelcompensatie
De productiebeperking van kolencentrales betreft regulering van
eigendom in zin van artikel 1 van het Eerste Protocol van het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (hierna: EP EVRM). Op grond van jurisprudentie van de het
Europees Hof van de Rechten van de Mens kan de Staat ter borging van
een algemeen belang het gebruik van eigendom reguleren en aan
beperkingen onderwerpen. Deze inmenging in het eigendomsrecht moet
voldoen aan eisen van legaliteit, legitimiteit en evenredigheid. In
paragraaf 6 van de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel waarin de
maatregel is opgenomen (Kamerstukken II 2020/21, 35 668, nr. 3, pp. 9–11)
is toegelicht op welke wijze de regulering van eigendom hieraan voldoet.
De beoogde vermindering van de CO2 met het oog op het mitigeren van
het klimaatprobleem is een doelstelling in het algemene belang die de
maatregel legitimiteit verleent. Om de evenredigheid van de maatregel te
verzekeren is in artikel 4, tweede tot en met zesde lid, van de wet voorzien
in de toekenning van een vergoeding van schade als gevolg van de
wettelijke productiebeperking die niet voor rekening van desbetreffende
exploitanten behoort te blijven. Uiterlijk 31 maart 2022 konden de
exploitanten die door de productiebeperking zijn getroffen een verzoek
om nadeelcompensatie indienen. Het is heel goed mogelijk dat exploitanten van de kolencentrales, ondanks de beperkte duur van de
maatregel, gedurende de periode waarin de productiebeperking van
kracht was hiervan nadeel hebben ondervonden. Op grond van het
vereiste van legaliteit van de regulering van eigendom zijn de parameters
waaronder de nadeelcompensatie wordt vastgesteld voorafgaand aan de
inwerkingtreding ervan bekendgemaakt. Omdat wordt voorgesteld dat de
maatregel met terugwerkende kracht wordt ingetrokken, zal de nadeelcompensatie noodzakelijk ex post vastgesteld worden op basis van de ex
ante vastgestelde parameters. Het Besluit nadeelcompensatie kolencen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

4

trales voorziet hier ook in, doordat in artikel 2, eerste lid, van dit besluit is
geregeld dat de nadeelcompensatie wordt berekend voor de periode
waarin de productiebeperking van toepassing is. Het betekent wel dat kan
worden uitgegaan van daadwerkelijke productiecijfers. Om te verzekeren
dat er voldoende rechtsgrondslag bestaat om te besluiten over de
nadeelcompensatie, wordt voorgesteld om te voorzien in overgangsrecht.
Daartoe wordt in artikel I, onderdeel C, voorgesteld in de wet een nieuw
artikel 6a op te nemen. Hierin is geregeld dat de bepalingen inzake de
nadeelcompensatie voor de productiebeperking, inclusief het Besluit
nadeelcompensatie productiebeperking kolencentrales, van toepassing
blijven op het nadeel dat de exploitanten hebben geleden gedurende de
periode waarin de productiebeperking van kracht was.
4. Wijziging ten aanzien van het fonds voor werknemers van een
kolencentrale
In artikel 4a van de wet is een fonds ingesteld waaruit uitkeringen kunnen
worden gedaan aan werknemers van kolencentrales of investeringen voor
om- en bijscholing van die werknemers. In artikel I, onderdeel B, wordt
voorgesteld om de delegatiegrondslag voor de nadere regeling van dat
fonds aan te passen. In de algemene maatregel van bestuur die op grond
van artikel 4a tot stand gebracht moet worden, zal bepaald worden in
welke situaties uitkeringen kunnen worden verstrekt, en op welke wijze
investeringen gedaan kunnen worden in om- en bijscholing.
Omdat niet te voorspellen valt wanneer kolencentrales de activiteiten
staken en dit ver in de toekomst kan liggen, is het wenselijk definitieve
keuzes met betrekking tot (bijvoorbeeld) de inrichting van de ondersteuning en de keuze voor de uitvoerder pas te maken op het moment dat
een staking van kolenactiviteiten daadwerkelijk aan de orde is. Met deze
wijziging wordt die flexibiliteit gecreëerd. Daarbij kan dan rekening
worden gehouden met de daadwerkelijk beschikbare inrichting van
werkzoekendenondersteuning (zoals regionale mobiliteitsteams) en met
de arbeidsmarktpositie van bijvoorbeeld werknemers op dat specifieke
moment.
Om de mogelijkheid te creëren de nadere uitwerking op een passend
moment te regelen, wordt voorgesteld om subdelegatie door de regering
mogelijk te maken. Deze wijziging geeft de ruimte om de best mogelijke
invulling te geven aan de ondersteuning op het moment dat een staking
van de activiteiten daadwerkelijk aan de orde is, vergelijkbaar met de
regeling van de Hemwegcentrale.
5. Technische wijzigingen ten aanzien van de productiebeperking
kolencentrales
Achtergrond
Sinds de vaststelling van wettelijke productiebeperking voor kolencentrales is er onduidelijkheid ontstaan over de uitvoering van de maatregel
voor de kolencentrale waarin naast elektriciteit ook warmte wordt
geproduceerd. Voor de vaststelling welke hoeveelheid CO2 wordt
geproduceerd als gevolg van de elektriciteitsproductie met kolen is het
noodzakelijk dat voor die centrale aanvullende gegevens worden
overgelegd. Deze onduidelijkheid is pas na invoering van de productiebeperking naar voren gekomen, nadat de exploitant van de betrokken
centrale contact heeft gezocht met de NEa en de NEa met ambtenaren van
het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De omissie is niet bij
de publieke consultatie of de handhavings- en uitvoeringstoets naar voren
gekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

5

Invoegen indienen activiteitsverslag
In artikel I, onderdeel A, subonderdeel 3, van dit wetsvoorstel wordt
voorgesteld om aan artikel 3 van de wet een zevende lid toe te voegen. In
dit lid wordt geregeld dat voor het bepalen van het volume CO2 wordt
geproduceerd dat door een kolencentrale die naast elektriciteit tevens
warmte levert, gebruik wordt gemaakt van het activiteitsverslag dat de
desbetreffende centrale moet inleveren indien deze in aanmerking wil
komen voor een herberekening van CO2-emissierechten onder het
ETS-systeem. Het betreft het verslag, bedoeld in artikel 3 van Uitvoeringsverordening (EU) 2019/1842 van de Commissie van 31 oktober 2019 tot
vaststelling van bepalingen ter uitvoering van Richtlijn 2003/87/EG van het
Europees Parlement en de Raad wat de verdere regelingen voor de
aanpassingen van de kosteloze toewijzing van emissierechten als gevolg
van veranderingen in het activiteitsniveau betreft (PbEU 2019, L 282). In
het kader van de toewijzing van emissierechten dienen deze gegevens al
aan de NEa te worden overgelegd. Zonder een grondslag in de wet kan dit
activiteitsverslag evenwel niet door het bestuur van de NEa die namens
de Minister voor Klimaat en Energie de handhaving van de productiebeperking uitvoert, worden gebruikt. Daarom is deze aanvullende
verplichting noodzakelijk. Door deze wijziging wordt, in overeenstemming
met de bedoeling van de maatregel, voorkomen dat CO2 die vrijkomt bij
de productie van warmte tot het in artikel 3, tweede lid, van de wet
vastgestelde plafond wordt gerekend.
Herformulering van productiebeperking
In artikel I, onderdeel A, subonderdeel 1, van dit wetsvoorstel wordt van
de gelegenheid gebruik gemaakt om voor alle zekerheid voor te stellen de
maatregel in artikel 3, tweede en vierde lid, van de wet te herformuleren.
Thans luidt de maatregel dat een productie-installatie in een kalenderjaar
bij het opwekken van elektriciteit met behulp van kolen niet meer dan 35%
van het aantal Mton CO2 dat de productie-installatie maximaal kan
produceren mag produceren. Zonder dat het de intentie van de maatregel
is, kan strikte lezing ertoe leiden dat ook andere brandstoffen, zoals
biomassa en brandstoffen uit afvalstromen, meegerekend moeten worden
voor het behalen van het plafond uit de maatregel als deze andere
brandstoffen gelijktijdig met de stook van kolen worden gebruikt voor de
opwekking van elektriciteit. Tevens zou onbedoeld gelezen kunnen
worden dat de stook van kolen voor de productie van warmte, als
zelfstandig product, die niet wordt gebruikt voor de aandrijving van de
generatoren, ook zou moeten worden meegerekend bij de berekening van
het plafond als tegelijkertijd kolen worden gestookt voor de productie van
elektriciteit en derhalve voor de aandrijving van generatoren. Dat dit niet
de bedoeling is blijkt uit de antwoorden op de vragen 18 en 20 in
paragraaf 3 van de nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken II
2020/21, 35 668, nr. 6), waar expliciet staat dat het om de opwekking van
elektriciteit uit kolen gaat en dat bijvoorbeeld de emissies van biomassa
(of andere alternatieven) hier buiten vallen. Ook is daarin terug te vinden
dat een andere aanwending van de productie-installaties mogelijk blijft,
mits dit binnen de vergunning valt. In de parlementaire behandeling van
de wet is uitgesproken dat het plafond is vastgesteld voor de uitstoot die
vrijkomt bij de verbranding van kolen (zie bijvoorbeeld: Handelingen II
2020/21, nr. 43, pp. 33, 36 en 38). Hieruit wordt duidelijk dat de intentie is
dat uitstoot uit andere brandstoffen niet meetelt onder het wettelijke
CO2-plafond en dat de beperking ziet op de uitstoot die vrijkomt als
gevolg van elektriciteitsopwekking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

6

De strikte lezing van dit artikel zou tot problemen kunnen leiden bij een
centrale bij de verbranding van restproducten van omliggende industrie,
die een minimale periode onder hoge temperatuur moeten worden
verbrand vanwege wettelijke vereisten, mede in verband met de volksgezondheid. Deze centrale moet daartoe over een jaar gemiddeld 35% op
kolen kunnen draaien om de restproducten te kunnen verbranden. Er is
geen alternatieve locatie waar deze restproducten op korte termijn kunnen
worden verbrand.
Actualisering
In artikel I, onderdeel A, subonderdeel 2, van dit wetsvoorstel wordt
voorgesteld om de verwijzing naar de Europese verordening in artikel 3,
vierde lid, van de wet te vervangen. Verordening (EU) Nr. 601/2012 van de
Commissie van 21 juni 2012 inzake de monitoring en rapportage van de
emissies van broeikasgassen overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG van het
Europees Parlement en de Raad (PbEU 2012, L 181) is komen te vervallen.
De actueel geldende verordening is Uitvoeringsverordening (EU)
2018/2066 van de Commissie van 19 december 2018 inzake de monitoring
en rapportage van de emissies van broeikasgassen overeenkomstig
Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot
wijziging van Verordening (EU) nr. 601/2012 van de Commissie (PbEU
2018, L 334). Voorgesteld wordt om daar naar te verwijzen.
Verhouding tot het EVRM
In paragraaf 3 is reeds ingegaan op artikel 1 EP EVRM. Aangegeven is dat
op grond van jurisprudentie van de het Europees Hof van de Rechten van
de Mens moet inmenging in het eigendomsrecht moet voldoen aan eisen
van legaliteit, legitimiteit en evenredigheid.
Voor de legaliteit van de regulering van eigendom dient deze bij wet
voorzien te zijn en moet de wettelijke regeling precies, toegankelijk en
voorzienbaar zijn.
Uit de memorie van toelichting, de wetsgeschiedenis en de ontwerpfase
van de maatregel blijkt dat er geen onduidelijkheid bestaat of heeft
bestaan over de reikwijdte van de regulering van eigendom. Het is de
bedoeling geweest om de uitstoot van CO2 door de stook van kolen voor
de productie van elektriciteit te beperken. Om uitvoering te geven aan
deze maatregel in een centrale die naast elektriciteit ook warmte produceert en levert, moet de door de centrale uitgestoten CO2 toegewezen
worden. Deze toewijzing gebeurt op een wijze die in de sector gebruikelijk
is, op basis van gegevens die reeds bij de NEa aanwezig zijn. In de wet
ontbreekt evenwel de rechtsgrondslag om deze gegevens toe te passen.
Door de toevoeging van het zevende lid aan artikel 3 van de wet wordt
deze omissie verholpen. Deze toevoeging wijzigt de productiebeperking
tot 35% van de capaciteit tot uitstoot van CO2 niet, waardoor de legaliteit
ervan niet wordt aangetast.
Bij de formulering van de productiebeperking in het eerste lid van artikel 3
is aangesloten bij de terminologie van de wet. Door de omstandigheid dat
na de vaststelling van de maatregel naar voren kwam dat een van de
kolencentrales niet alleen warmte produceert ter productie van de
elektriciteit of als bijproduct, maar deze warmte ook daadwerkelijk levert,
kan de maatregel anders worden gelezen dan bedoeld. Om elk risico van
misverstanden te vermijden wordt voorgesteld de formulering van de
productiebeperking aan te passen, zodat deze niet anders kan worden
gelezen dan bedoeld blijkens de toelichting, behandeling in het parlement
en de communicatie naar de exploitant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

7

6. Inwerkingtreding en terugwerkende kracht
Artikel III van het wetsvoorstel regelt de inwerkingtreding. In artikel III,
eerste lid, wordt voorgesteld om als het voorstel tot wet verheven wordt
deze in werking te laten treden met ingang van de dag na de publicatie
van de wet in het Staatsblad. Voorgesteld wordt dat artikel I, onderdeel A,
terugwerkende kracht heeft tot en met 1 januari 2022. Dit is noodzakelijk
om het gewenste effect te realiseren voor de periode waarin de productiebeperking van kracht is geweest. Aan een wettelijke regeling wordt slechts
terugwerkende kracht verleend als daartoe een bijzondere reden bestaat.
In het onderhavige geval is terugwerkende kracht gerechtvaardigd
doordat op deze manier de rechtszekerheid van de betrokken exploitanten
van de centrales wordt verzekerd en er geen nadelige effecten voor
exploitanten optreden. Het is niet nodig om de andere bepalingen van het
wetsvoorstel terugwerkende kracht te verlenen. De terugwerkende kracht
van de intrekking van de productiebeperking wordt met artikel II,
onderdeel B, van dit wetsvoorstel geregeld in artikel II van de Wet van
7 juli 2021 tot wijziging van de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie in verband met beperking van de CO2-emissie (Stb. 2021, 382-n1).
Genoemd artikel II van die wijzigingswet treedt ook in werking met ingang
van de dag na publicatie in het Staatsblad van onderhavig wetsvoorstel
nadat dit tot wet is verheven. Doordat de data tot en met wanneer
terugwerkende kracht wordt verleend (respectievelijk 1 januari 2022 en
21 juni 2022) verschillen, en doordat de aard van de wijzigingen dit
duidelijk maakt, is de volgorde zo dat de technische wijzigingen met
artikel I, onderdeel A, van dit wetsvoorstel doorgevoerd vóórdat de
desbetreffende bepalingen op grond van artikel II van de wijzigingswet
vervallen.
7. Regeldruk
Het wetsvoorstel leidt niet tot additionele regeldrukeffecten. Aangezien in
het kader van de toewijzing van emissierechten de aan te leveren
gegevens al aan de NEa dienen te worden overgelegd, levert deze
aanvullende verplichting voor de betrokken centrale geen aanvullende
regeldruk op. Het wetsvoorstel zorgt er immers voor dat hetgeen de
centrales al moeten overleggen, nu ook door de NEa voor dit doel kan
worden gebruikt.
De overige maatregelen, namelijk de verduidelijking van artikel 3, tweede
en vierde, lid en de gewijzigde verwijzing naar de Europese verordening
hebben geen effecten op de regeldruk, omdat hierdoor naar zijn aard niets
gewijzigd wordt aan de strekking van het oorspronkelijke wetsvoorstel.
Het Adviescollege toetsing heeft het dossier niet geselecteerd voor een
formeel advies, omdat het geen gevolgen voor de regeldruk heeft.
II Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel A
Artikel I, onderdeel A, betreft de technische wijzigingen in productiebeperking kolencentrales.
Deze wijzigingen zijn toegelicht in paragraaf 5 van deze memorie van
toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

8

Artikel I, onderdeel B
Artikel I, onderdeel B, wijzigt de delegatiegrondslag voor het fonds dat ten
behoeve van de werknemers van kolencentrales in artikel 4a van de wet is
ingesteld. Deze wijziging is toegelicht in paragraaf 4 van deze memorie
van toelichting.
Artikel I, onderdeel C
Artikel I, onderdeel C, betreft de invoeging van een nieuw artikel 6a
waarbij voor alle zekerheid overgangsrecht in verband met de nadeelcompensatie wordt geïntroduceerd in verband met de intrekking van de
productiebeperking kolencentrales. Deze wijziging is toegelicht in
paragraaf 3 van deze memorie van toelichting.
Artikel II, onderdeel A
Artikel II, onderdeel A, betreft het vervallen van artikel IB van de eerder
aangehaalde Wet van 7 juli 2021 tot wijziging van de Wet verbod op kolen
bij elektriciteitsproductie in verband met beperking van de CO2-emissie. In
dat artikel IB is geregeld dat de Minister van Economische Zaken en
Klimaat een verslag zendt aan de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en de effecten van de productiebeperking kolencentrales. Met
het vervallen van de productiebeperking, vervalt tevens het belang van
desbetreffend artikel.
Artikel II, onderdeel B
Artikel II, onderdeel B, betreft de intrekking van de productiebeperking
kolencentrales. Deze wijziging is toegelicht in paragraaf 3 van deze
memorie van toelichting.
Artikel III
In artikel III wordt de inwerkingtreding van het wetsvoorstel, zodra deze
tot wet is verheven, geregeld alsmede de terugwerkende kracht met
betrekking tot de technische wijzigingen die zijn toegelicht in paragraaf 5
van de toelichting. In paragraaf 6 van deze memorie van toelichting is
hierop verder ingegaan.
De Minister voor Klimaat en Energie,
R.A.A. Jetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 197, nr. 3

9