Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2012

Nr. 159

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 30 november 2011
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op
28 november 2011 overleg gevoerd met minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de begroting van VWS, onderdeel
Sport en bewegen.
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Smeets
De griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Teunissen

1
Samenstelling:
Leden: Van der Staaij (SGP), Smeets (PvdA),
voorzitter, Smilde (CDA), Koşer Kaya (D66),
Van der Veen (PvdA), Van Gerven (SP),
Ouwehand (PvdA), Agema (PVV), Leijten (SP),
Bouwmeester (PvdA), Wolbert (PvdA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Uitslag (CDA), Elias (VVD), ondervoorzitter, Dijkstra (D66), Dille (PVV), Gerbrands
(PVV), Mulder (VVD), Venrooy-van Ark (VVD),
Bruins Slot (CDA), Voortman (GroenLinks),
Klaver (GroenLinks) en Straus (VVD).
Plv. leden: Dijkgraaf (SGP), Kuiken (PvdA),
Omtzigt (CDA), Berndsen (D66), Klijnsma
(PvdA), Ulenbelt (SP), Thieme (PvdD), De Mos
(PVV), Kooiman (SP), Arib (PvdA), Vermeij
(PvdA), Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van
Toorenburg (CDA), Van der Burg (VVD), Van
der Ham (D66), Beertema (PVV), Bosma (PVV),
Lodders (VVD), Van Miltenburg (VVD), Ormel
(CDA), Sap (GroenLinks), Van Tongeren
(GroenLinks) en De Liefde (VVD).

kst-33000-XVI-159
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

1

Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste
commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Maandag 28 november 2011
Aanvang 10.15 uur
Voorzitter: Leijten
Aanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:
Bruins Slot, Van Dekken, Dijkstra, Klaver, Leijten, De Liefde en De Mos,
en mevrouw Schippers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Aan de orde is de behandeling van:
− het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor
het jaar 2012 (33 000 XVI);
− de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 2 november 2011 met het verslag houdende een lijst van
vragen en antwoorden inzake de vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2012 (33 000 XVI, nr. 14);
− de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 25 oktober 2011 inzake de aanbieding van het rapport
«Sportinfrastructuur in Nederland. Quickscan sportaccommodaties en sportorganisaties» (30 234, nr. 52);
− de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 14 november 2011 over de nadere uitwerking van het
programma Sport en Bewegen in de Buurt (30 234, nr. 54);
− de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 10 november 2011 inzake verkennende studies Olympische Spelen (30 234, nr. 53);
− de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 18 november 2011 met de uitwerking van het Actieplan:
«Naar een veiliger sportklimaat» (30 234, nr. 55).
De voorzitter: Ik heet u allen, waaronder de minister en haar ambtenaren, van harte welkom bij de behandeling van het onderdeel Sport en
bewegen van de begroting van VWS voor 2012. Wij hebben indicatieve
spreektijden. Ik zal mijn collega’s waarschuwen als zij op twee derde van
hun spreektijd zitten. Wij hanteren vandaag de begrotingsvolgorde en
beginnen dus met de grootste oppositiepartij, de PvdA. Ik geef daarom
graag het woord aan de heer Van Dekken.
De heer Van Dekken (PvdA): Voorzitter. Ik zat gisteravond nog Sport
Studio of Studio Sport, wat u wilt, te kijken en ik had onmiddellijk de
neiging om de minister op te roepen om vanavond toch vooral in te
grijpen op die ledenraadpleging in Amsterdam, bij die ene voetbalclub.
Dat heeft eigenlijk ook een beetje te maken met de optocht die wij daar
vanavond kunnen verwachten, bijvoorbeeld van de harde kern die wil
gaan kijken wie de baas van Ajax gaat worden: Cruijff, Van Gaal of
wellicht toch nog een derde. Maar dat ga ik allemaal niet doen. Dat wil ik
de minister graag besparen.
Ik wil het over een aantal andere zaken hebben. Het is precies vier jaar
geleden dat de PvdA het plan presenteerde om armoede onder kinderen
tegen te gaan en om de maatschappelijke deelname van deze enorm
grote groep kinderen te vergroten. Dat plan heet «Alle kinderen een goede
start». Wie wil dat nou niet? Het kabinet, waar wij toen deel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

2

uitmaakten, kreeg van ons twee opdrachten mee: structureel minder
armoede en gelijke kansen voor deze kinderen. Dat moet eigenlijk een
algemeen streven zijn: geen economische armoede meer, geen culturele
of maatschappelijke achterstand, maar volop en gelijkwaardige deelname
voor kinderen, vooral op het terrein van sport. Daar zitten wij hier voor.
Wij wilden in ons plan ervoor zorgen dat alle kinderen lid kunnen zijn van
een sportvereniging of een andere vereniging, ongeacht het inkomen van
de ouders of verzorgers. Onder druk van mijn fractie en met steun van de
coalitiepartners is eerder 80 mln. vrijgemaakt om dat allemaal mogelijk te
maken, dus meedoen aan sport, maar ook zwemles, toneel, muziekles of
scouting.
De PvdA wilde en wil dat alle kinderen die willen sporten ook kunnen
sporten. Dat geldt zeker voor kinderen van bijstandsouders, maar ook
voor andere arme gezinnen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de zzp’ers met
een zeer minimaal inkomen of gezinnen in de schuldsanering. Dit is niet
alleen omdat bewegen belangrijk is, maar vooral omdat kinderen die in
armoede opgroeien vaak in een sociaal isolement opgroeien. Dat is een
isolement waar maar moeilijk uit los te komen is en dat niet zelden leidt
tot helaas erfelijke armoede. In sommige krimpgebieden of delen van
Nederland die sociaaleconomisch zwakker staan, zien wij daar op straat
de wrange gevolgen van.
Het is nu 2011 en het gaat nog steeds niet goed met het bereiken van deze
groep kinderen. Dat blijkt uit het onderzoek van het Sociaal en Cultureel
Planbureau. De doelstelling om het aantal kinderen dat niet meedoet te
halveren – dat wilde de meerderheid van de Kamer, toen en nog steeds –
is niet gehaald. Veel ouders wisten niet dat de mogelijkheden om te
sporten er waren. Betrokken organisaties, die overigens fantastisch werk
leverden en leveren, lukt het niet om de doelgroep afdoende te bereiken.
Een aantal gemeenten – het is spijtig om te moeten zeggen – is er
onvoldoende in geslaagd om ouders en kinderen te bereiken en te
motiveren. Dat is naar, vervelend maar vooral onaanvaardbaar voor de
groep kinderen die bereikt had moeten en moet worden. De PvdA vindt
het pijnlijk om te zien dat zoveel kinderen niet zijn bereikt. Meer dan
500 000 kinderen doen nog steeds niet mee. Zoals gezegd, de kans is
groot dat als zij nu niet meedoen, zij later maatschappelijk ook aan de kant
blijven staan. Wij willen vanaf nu dan ook eerlijke en gelijke kansen voor
alle kinderen.
De PvdA, maar ook het CDA en waarschijnlijk alle politieke partijen vinden
het van grote belang dat wij grote moeite doen om ook deze groep
kinderen te bereiken. Wij hebben eerder dan ook een motie ingediend,
waarin wordt aangegeven dat gemeenten schoolgaande kinderen moeten
activeren. De PvdA vindt dat de minister vanaf nu met volle kracht vooruit
moet en door moet gaan met de bestrijding van sociale uitsluiting van
kinderen.
De PvdA wil ook graag voorkomen dat kinderen die nu wel lid zijn van een
club, ook vanwege het economisch ontij, van die club af zouden moeten.
Wij willen vanaf nu zo veel mogelijk andere kinderen aan het sporten
krijgen, want sport is meedoen, het leren stellen van grenzen, samenwerken en het aanleren van sportief gedrag. Wij willen graag van deze
minister weten hoe we kinderen uit arme gezinnen nu echt aan het
sporten krijgen. Als je het hebt over kinderen uit arme gezinnen, dan kun
je zeggen dat het om kinderen uit bijstandsgezinnen gaat, maar het gaat
dan eigenlijk ook om kinderen uit gezinnen met lage inkomens en
middeninkomens. Hoe kunnen we de minister daarop aanspreken? Welk
plan wil zij daarvoor maken? Dat moet natuurlijk gebeuren in samenspraak met ons, maar ook met betrokken organisaties in gemeenten.
De minister kiest ervoor om buurtsportcoaches aan te stellen. Deze
coaches moeten mensen aan het sporten krijgen. Dat klinkt nuttig, maar
het blijft indirect stimuleren. Er gaat een forse hoeveelheid geld naar de
buurtcoaches. Hoe wordt de doelgroep exact bereikt, welke taakstelling zit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

3

erachter, wat is de rol van de amateursportverenigingen in Nederland en
hoe zit het eigenlijk met de precieze verdeling van de sportcoaches over
alle regio’s in Nederland?
Ik heb nog een aantal andere vragen op dit punt. Waarom kiest de
minister ervoor om door te gaan met het aanstellen van buurtsportcoaches en wordt het geld niet, ook niet deels, ingezet ten behoeve van
het direct actief krijgen van kinderen, jongeren en ouderen via amateursportverenigingen, scholen en bijvoorbeeld ook deskundige oud-topsporters? Ik heb in de afgelopen maanden veel gesprekken gevoerd met
oud-topsporters die een beetje tegen een muur aanlopen. Zij zeggen: we
hebben heel veel opvattingen, ambities en plannen en willen graag
meedoen, niet om op een commerciële manier geld te verdienen maar om
juist de doelgroepen die nu niet sporten, aan het bewegen te krijgen.
In een aantal gemeenten is het nog wel gelukt om waardevolle projecten
op te zetten. Daar loop ik ook niet omheen. Dit gebeurde door bijvoorbeeld intensief samen te werken met – daar heb je hem weer! – de Johan
Cruyff Foundation en de Richard Krajicek Foundation. Bij het beantwoorden van de mondelinge vragen over dit onderwerp heeft de minister
aangegeven dat zij wilde aansluiten bij een project dat wel werkt. Kan zij
aangeven waarom zij alleen voor buurtsportcoaches kiest, en niet voor
een intensieve en landelijke samenwerking met de Johan Cruyff
Foundation? Juist deze organisatie doet er immers alles aan om kinderen
met achterstanden te laten sporten. Dat is succesvol.
Wat ook niet onbelangrijk is, is dat lokale amateurverenigingen het erg
moeilijk hebben. Niet voor niets ligt er al een jaar een brandbrief van 1200
sportclubs. Ik wil ook refereren aan het feit dat mijn collega Renske Leijten
daar meerdere keren een stevig politiek punt van heeft gemaakt. Dat is
ook meer dan terecht. Feitelijk is er echter nog niet zo heel veel mee
gedaan. Het gaat slecht met deze clubs door culturele veranderingen,
door bezuinigingen van gemeenten en door een koopkrachtverslechtering
voor grote groepen mensen. Hoe blijven de participatie en de integratie
daarbij als doelen overeind? Is het voor deze clubs niet veel prettiger als
de minister rechtstreeks zou investeren in de instandhouding en de
versterking van de sportinfrastructuur? Daarbij zou zij gebruik moeten
maken van de geweldige kennis van het Mulier Instituut over sportaccommodaties in Nederland en de kwaliteit ervan. Ik kom daar later in mijn
betoog nog op terug.
De PvdA vindt het belangrijk dat zo veel mogelijk kinderen lid worden van
een sportclub. Ik kan dat niet genoeg herhalen!
De PvdA heeft grote zorgen over de verruwing in de sport. Nog steeds
wordt langs de lijn, in de sportkantines en in de gymzalen veel verbaal en
fysiek geweld gebruikt. Er zijn echt nog steeds te veel slechte
voorbeelden. Dit weekend kregen twee jonge jongens ruzie op het
voetbalveld. Zij kwamen elkaar diezelfde avond tijdens het uitgaan op
straat tegen. Een ruzie over een doelpunt en over een overtreding
ontaardde vervolgens in een gruwelijke vechtpartij. Ik heb het dan nog
niet eens over die afschuwelijke situatie waarbij zelfs een dode viel om
vergelijkbare redenen. Heel cynisch stond in de krant «dat gebeurt dan
wel eens in de derde helft». Ik voetbal zelf. Ik weet precies wat ik doe in
die derde helft. Dat is napraten over mijn eigen prestaties. De ene keer zijn
ze goed, de andere keer zijn ze wat minder. Maar om iemand nu op zijn
hoofd te slaan, dat zou ik nooit willen doen.
Er zijn natuurlijk meer dingen. Ik noem topturnsters die door hun trainer
worden geslagen en voor «dikke koe» worden uitgemaakt. Ik noem
kinderen die met pijn in de buik naar de balletles gaan. Ik ken daar in mijn
directe omgeving zeer schrijnende voorbeelden van. Ik noem er nog een:
een vader die een scheidsrechter van 12 jaar bedreigt. Dat is bizar, ziek en
misselijkmakend. Nu ligt er een plan om sport veilig en toegankelijk te
maken. Wij hebben daar als PvdA-fractie, net als anderen, om gevraagd.
Wij zijn daar blij mee. Ik complimenteer de minister ermee, net als haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

4

collega’s in het kabinet. Ik complimenteer de minister sowieso met haar
geweldige drive om de sport stevig op de kaart te zetten. Die heeft zij
alvast binnen!
Hoe wil de minister daadwerkelijk een definitief einde maken aan deze
excessen? Wie neemt daarin de verantwoordelijkheid? De minister of de
twee topspitsen van het kabinet, Opstelten en Teeven? Die hebben de
veiligheid immers vooropstaan. Ik vraag dat echt niet voor niks.
Ik heb al eerder gesproken over een topscheidsrechter, Marcel Bellinga. Ik
neem de Kamer kort mee in zijn verhaal. Bellinga fluit amateurvoetbalwedstrijden en is op allerlei nare manieren belaagd door ontevreden
supporters. Laatst had ik weer contact met hem. Hij had in de krant
gelezen van het voornemen van het kabinet om voetbal-aso’s op een
zwarte lijst te plaatsen. Hij was en is daarvan geen tegenstander. Wel
betwijfelt hij of harder straffen helpt. Preventief handelen, de dialoog
zoeken met de verenigingen en de coaches, de spelregelkennis stevig
stimuleren en fair play belonen; dat kan volgens hem echt helpen.
Ik vind het knap dat deze scheidsrechter net als de landelijke scheidsrechtersvereniging hier zo stevig in meedoet. Ik heb daar respect voor. Laten
wij eerlijk zijn: de heer Bellinga was en is een slachtoffer. Diezelfde
scheidsrechter heeft een paar weken geleden bij justitie geïnformeerd hoe
het staat met het vervolgen van zijn drie belagers. Hem werd gezegd dat
de zaak nog niet beoordeeld was en dat het nog wel een half jaar zou
kunnen duren voordat er iets zou gebeuren. De ellende vond trouwens
plaats in mei. Dan zijn wij dus een jaar verder. Hopelijk begrijpt de
minister dat dit onacceptabel is.
En dan nog wat. Een van de daders, overigens lid van de KNVB, is
weliswaar voor zeven maanden gestraft, de zomervakantie inbegrepen,
maar vanaf 1 januari staat die weer op het veld en mag die gewoon weer
sporten, op de velden komen en jeugdtrainer zijn. Men moet het mij maar
niet kwalijk nemen dat ik namens vele andere actieve sportliefhebbers erg
cynisch ben over de daadwerkelijke impact van het plan voor voetbal en
veiligheid. Mijn vraag aan de minister is dan ook wat zij gaat doen aan dit
soort situaties en op welke termijn. Is er een stappenplan? Komt er een
traject? Welke aanpak gaan wij exact kiezen? Een kwestie zoals Bellinga
kan echt niet.
De heer Klaver (GroenLinks): Wat wil de heer Van Dekken dat er gebeurt
met de persoon die in januari weer mag voetballen? Had hij liever gezien
dat die voor de rest van zijn leven wordt geschorst?
De heer Van Dekken (PvdA): Nee, dat is natuurlijk niet het geval. Ik vind
dat iedereen een tweede kans verdient. Ik denk dat deze jongens ook wel
goed last hebben gehad van de situatie. Ik vind het pijnlijk dat de
scheidsrechter nog steeds rondloopt met angsten, bibberig is en nog veel
langer dan nu al het geval is moet afwachten wat er gebeurt met de
daders. Als een duidelijke straf is afgesproken, kan mijnheer Bellinga
natuurlijk ook weer gewoon zijn wedstrijden op een ontspannen manier
fluiten. De daders weten dan wat hun daadwerkelijke sanctie is. Ik had
graag gezien dat er een wat strengere straf was gekomen, een wat
langduriger schorsing, misschien een cursus of vrijwilligerswerk bij een
instantie waar slachtoffers van dit soort delicten rondlopen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik vraag hiernaar omdat de PvdA een stevig
betoog houdt over het geweld op de velden. Iedereen is daarop tegen.
Wie is er nu voor geweld? Mijn vraag is wat de PvdA dan wel wil. Een
schorsing tot januari is te kort. Hoe lang moet de schorsing dan duren? De
bijbehorende vraag is of het een taak van de overheid of de politiek is om
daarover te spreken. Hoort dit niet thuis in het tuchtrecht van de clubs en
de bonden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

5

De heer Van Dekken (PvdA): Dat laatste zou heel goed kunnen. Maar als
het slachtoffer nog te maken heeft met de nare gevolgen van een incident,
mag de dader niet rondlopen op het sportveld. Dat lijkt mij een ongewenste situatie. De vraag wie de straf uitdeelt, is dan een tweede. De
voetbalclubs moeten hun verantwoordelijkheid nemen. De KNVB mag dit
soort zaken niet laten lopen.
De voorzitter: Ik wijs u erop dat u nog één minuut heeft en dan zit u op
tweederde van uw spreektijd.
De heer Van Dekken (PvdA): Dan moet ik er in vogelvlucht doorheen. Ik
had nog het nodige te melden over sportmakelaars en kinderen die
worden geronseld. Ik wil complete transparantie over het WK-bid. Die is er
nog steeds niet. Mijn collega’s zullen hierop wel terugkomen, vermoed ik.
Hetzelfde geldt voor de Voetbalwet. De PvdA pleit al een tijdje voor een
verandering van deze wet. Samen met mijn collega van de PVV en waar
mogelijk ook met collega’s van andere partijen wil ik een steviger wet. Ik
hoop echt dat wij hierover kunnen doorvragen.
Ik maak mij grote zorgen over de inventarisatie van de buitenspeelruimten. De sportieve ruimtenorm van 3% wordt volgens de normen van
Jantje Beton vaak niet gehaald.
Hoe staat het met de uitvoering van de aangenomen motie over het
meiden- en vrouwenvoetbal? Zou het niet mogelijk zijn om, met inachtneming van de criteria voor de Olympische Spelen, topsporters als Epke
Zonderland en wellicht ook Youri van Gelder alsnog naar de Spelen te
halen? In een vorig debat hebben wij gesproken over de toekomst van
schaatshal Thialf. Als het gaat om schaatshallen is er sprake van een
fantastische internationale ontwikkeling. In het vorige debat heb ik de
minister gevraagd of zij wil inventariseren hoeveel draagvlak er is voor
het doorontwikkelen van Thialf. Ik ben benieuwd naar de stand van zaken
in dezen.
Voorzitter. Ik rond af. Ik heb mij lelijk vergist in mijn spreektijd.
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. Vorig jaar rond deze tijd stonden de
kranten bol van de beet van Suarez. Na de beet waren er vier soorten
reacties die duidelijk maken hoe een exces op het voetbalveld wordt
beleefd. En ik voeg hieraan toe: niet opgelost. De dader ontkent. «Ik geef
200% in een wedstrijd», werd uit zijn mond opgetekend. Het slachtoffer
heeft geen oordeel en wil zich gewoon op voetbal concentreren. De
trainer van Ajax sprak van een «liefdesbeet». Heel bijzonder! En de coach
van PSV, van wie ik verwacht dat hij in de bres springt voor zijn speler,
had niets gehoord, ook niets van zijn spelers. Blijkbaar wilde iedereen de
handen schoonhouden, terwijl de tandafdrukken nog in de schouder van
Bakkal stonden. En deze maand slaat profvoetballer Fernandez twee keer
zijn tegenstander. Ik kan helaas nog eindeloos doorgaan met bekende
voorvallen. Coach Brood van RKC Waalwijk geeft de vierde official een
duw en ik zwijg dan nog maar over het verbale geweld op de voetbalvelden.
De voorzitter: Mijnheer De Liefde, ik wijs u erop – ik had dit eigenlijk ook
moeten doen bij de heer Van Dekken – dat het niet netjes is om namen te
noemen van mensen die zich hier niet kunnen verdedigen. Daarmee zijn
de voorbeelden niet minder schokkend, maar als u nog meer voorbeelden
heeft, kunt u het gewoon hebben over een voetballer of trainer van een
voetbalclub.
De heer De Liefde (VVD): Ik begrijp uw punt. Bij minder bekende
personen zal ik dat nadrukkelijk in overweging nemen.
Ook het amateurvoetbal kent veel schrijnende voorbeelden. In mei van dit
jaar stonden de supporters van Spakenburg na een wedstrijd tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

6

IJsselmeervogels in de tuin van de scheidsrechter die in hun ogen niet in
hun voordeel had gefloten. Voor de VVD is het duidelijk: het voetbal is
verziekt, de profs bakken niets van hun voorbeeldfunctie en daarmee
verpesten zij toekomstige generaties voetballertjes. Dat moet stoppen.
De VVD trekt vandaag een streep in het zand en zegt «nee» tegen het
geweld op het veld. Genoeg is genoeg. Schelden is niet normaal en
iemand duwen, spugen of slaan al helemaal niet. Wij willen geen zachte
heelmeesters meer. Het is nu tijd dat wij doorbijten.
De minister kwam vorige week naar buiten met het actieplan Naar een
veiliger sportklimaat. De VVD is erg blij met het voorstel van de minister
om het tuchtrecht van amateur en betaald voetbal gelijk te trekken. Er
dreigen echter toch nog wat schijnbewegingen door de KNVB en de
profclubs gemaakt te worden. Bij collectieve vechtpartijen in het amateurvoetbal volgen langdurige schorsingen, maar in het betaald voetbal geldt
deze regel niet. Het argument daarvoor is dat die nauwelijks voorkomen.
Wat is dit voor gekke redenatie? Als die toch niet voorkomen, maakt het
niet uit als het tuchtrecht gelijkgetrokken wordt. Mochten er profs zijn die
toch collectief aan het matten slaan, dan is het meer dan terecht dat deze
zogenaamde professionals jarenlang hun beroep niet meer mogen
uitoefenen. Je kunt zelfs stellen dat voetbalprofs in Nederland zo’n
belangrijke voorbeeldfunctie hebben dat zij daarom wellicht zwaarder
gestraft zouden moet worden. Ik hoor hierop graag een reactie van de
minister.
De VVD wil nogmaals een lans breken voor gelijke straffen bij alle
sportbonden bij geweldsovertredingen en -delicten. Het maakt immers
niet uit of je een klap krijgt op het voetbalveld of op het korfbalveld. De
straf zou overal hetzelfde moeten zijn. Deelt de minister dit standpunt en
is zij bereid dit aan te kaarten bij de bonden en het NOC*NSF?
Zoals de VVD ook al had verkondigd, stelt de minister voor een spelregelbewijs in te voeren. Spelregels moeten ervoor zorgen dat een wedstrijd
op een ordelijke en eerlijke manier verloopt. Hoe kan een speler zich aan
de regels houden als hij niet weet wat de regels zijn? Ik ben dus heel erg
benieuwd wanneer de KNVB als eerste dit spelregelbewijs denkt te
kunnen invoeren.
In haar actieplan stelt de minister voor dat aangifte verplicht wordt in
gewelddadige situaties of bij excessen. Ik ben blij dat de minister dit
voorstel van de VVD heeft overgenomen. Voor wie geldt deze
verplichting? Geldt die voor de speler, de bond, de club, de scheids of
voor allemaal? Wie moet er naar de politie stappen? Dit wordt niet
duidelijk uit de brief van de minister.
De VVD is de sportpartij bij uitstek. Er gaat extra geld naar de sport. Daar
ben ik ontzettend trots op. Ik ben blij te zien dat de minister in haar eerste
eigen begroting diverse voorstellen heeft overgenomen die de VVD vorig
jaar heeft gedaan. De minister gaat de versnippering van projecten tegen
en zij concentreert zich op de best practises, zoals de VVD vroeg. Er gaat
meer geld naar sport en bewegen in de buurt, zoals de VVD bepleitte. Het
stipendium voor oudere topsporters wordt verhoogd en er komt meer
budget voor het binnenhalen van evenementen en het opknappen van
accommodaties, omdat de VVD vroeg meer geld beschikbaar te stellen
voor het versterken van het topsportklimaat.
De voorzitter: De heer De Liefde zegt dat zijn fractie veel heeft binnengehaald, maar één ding komt maar niet van de grond, namelijk het meer
uren bewegen door sport op school. Hoe zal de VVD-fractie op dat dossier
bewegen?
De heer De Liefde (VVD): Wij bewegen volop, maar ik kom verder in mijn
betoog op dit punt terug. Als ik dan de vraag van mevrouw Leijten niet
naar haar zin heb beantwoord, hoor ik dat graag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

7

Sport in de buurt. Sport houdt een samenleving gezond, sport geldt als
goed vermaak en brengt mensen bij elkaar. De gouden medaillewinnaars
van 2028 zitten nu in de luiers en op de kleuterschool, behalve de
turnsters, want die zitten nog in de papa’s en de mama’s. Wij hebben dan
ook geen moment te verliezen, willen wij van de huidige baby’s en
kleuters een generatie gouden olympiërs maken. Met gym op school
wordt volgens de VVD-fractie de basis voor een sportieve jeugd en
daarmee een sportiever Nederland gelegd.
De VVD-fractie was blij met de brief van de minister van 14 november
jongstleden, want de sportbuurtcoaches krijgen terecht veel aandacht en
wij zien ook grote kansen voor het exploiteren van best practices. De inzet
van het Rijk is waardevol op weg naar «een sportieve samenleving waarin
iedereen kan kiezen voor een actieve en gezonde leefstijl». De VVD is het
hiermee eens, vooral omdat de minister goede ervaringen wil versterken
en projecten met tegenvallende resultaten wil beëindigen. Scholen
kunnen zelf een extra bijdrage leveren door kleine aanpassingen,
bijvoorbeeld het omvormen van een sfeerloos schoolplein naar een actief
speelplein dat ook na schooltijd toegankelijk is. Maar ook buurtpleinen
kunnen worden omgevormd tot interactieve speelplaatsen waar jong en
oud kan sporten en bewegen. Ook kan de modelverordening van de VNG
worden aangepast om dubbel gebruik van gymlokalen te stimuleren.
Graag hoort de VVD-fractie wat de minister hiervan vindt.
De minister schrijft ons nog een brief over het Platform Sport, Bewegen
en Onderwijs 2.0. Wordt hierin uitvoering gegeven aan de afspraak uit het
regeerakkoord dat er meer gym op school komt? De VVD-fractie vindt
namelijk dat het daaromtrent bijzonder lang stil is en krijgt graag snel
duidelijkheid van het kabinet.
De voorzitter: Ik ga graag verder met mijn interruptie. Op 30 juni 2011
was de VVD-fractie bij monde van de heer De Liefde zelf zeer stellig: op
Prinsjesdag 2011 moest er een actieplan liggen inzake meer beweging op
school. Wat is wat de VVD-fractie betreft nu een acceptabele termijn?
De heer De Liefde (VVD): Ik denk dat het van wezenlijk belang is dat het
kabinet snel helderheid verschaft over hoe het dit onderdeel van het
regeerakkoord zal uitvoeren. De bal ligt dan bij minister Van Bijsterveldt.
Zij is namelijk de minister van OCW en gym op school is een onderwijsverantwoordelijkheid. Ik heb de boodschap al meermaals bij die minister
neergelegd. Ik wacht dat even af, maar omdat minister Schippers
aankondigde dat zij de brief samen met haar collega Van Bijsterveldt zou
schrijven, ben ik benieuwd wat erin komt te staan; vandaar mijn vraag.
De voorzitter: Het klinkt gek om via de voorzitter te spreken als je het zelf
bent. Ik heb het regeerakkoord er gewoon eens bij gepakt. Daar staat niet
onder het kopje onderwijs dat er meer sportlesuren in het basis-, beroepsen voortgezet onderwijs moeten komen, maar onder het kopje sport. Of
nu mevrouw Schippers het woord voert, de heer Rutte of mevrouw Van
Bijsterveldt, ik zou toch denken dat het kabinet met één mond spreekt. Dat
verwacht ik eigenlijk ook van de grootste regeringspartij in de Kamer.
Wanneer wil de VVD dat de plannen voor meer sportlesuren in het basis-,
beroeps- en voortgezet onderwijs, zoals beschreven onder het kopje sport
op pagina 20 van het regeerakkoord, zijn uitgewerkt?
De heer De Liefde (VVD): Ik wil zo snel mogelijk duidelijkheid daarover.
Daarom stel ik de vraag aan de minister of er in deze brief, die op korte
termijn naar de Kamer komt, een antwoord op komt. Ik zal nog niet in
als-danredeneringen treden met de collega van de Socialistische Partij
maar ik maak wel duidelijk dat dit voor ons een zeer belangrijk punt is uit
het regeerakkoord, waarover wij graag helderheid hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

8

Mevrouw Dijkstra (D66): Ook mij is opgevallen dat ministeries vaak naar
elkaar verwijzen als het over dit onderwerp gaat. Zou er een interdepartementale werkgroep moeten komen zodat er veel meer wordt samengewerkt op dit onderwerp?
De heer De Liefde (VVD): Ik deel het standpunt van mevrouw Dijkstra dat
het niet moet uitmaken wie het doet, als het maar gebeurt. Zo kijk ik naar
iedere afspraak die wij in het regeerakkoord hebben gemaakt. Ik verwijs
nogmaals naar mijn vraag en wacht met zeer veel belangstelling het
antwoord van de minister in eerste termijn af.
Mevrouw Dijkstra (D66): Het lijkt mij toch heel gemakkelijk om te zeggen
dat het goed zou zijn als de departementen in een speciale sportwerkgroep met elkaar in overleg treden. Dat is toch niet zo ingewikkeld? Daar
hebt u de minister toch niet voor nodig?
De heer De Liefde (VVD): Ik heb mijn rol wel heel helder voor de geest. Ik
ben er verantwoordelijk voor dat de afspraken uit het regeerakkoord
worden nagekomen. Ik controleer de regering. Het maakt mij eigenlijk
geen biet uit hoe de regering die afspraken uitwerkt, als zij ze maar
uitwerkt.
Voorzitter. NOC*NSF heeft voorgesteld om de taskforce belemmeringen,
onder leiding van Onno Hoes, te laten samenwerken met het al bestaande
project vermindering administratieve lasten sportsector. Ik hoor graag een
reactie van de minister op dat voorstel.
Ik kom op Thialf. Op 4 januari 1997 was de laatste Elfstedentocht. Ik was
erbij. Net als de rest van Nederland hoop ik elke winter dat de noren weer
uit het vet kunnen en dat duizenden Nederlanders de toch der tochten
gaan schaatsten. Schaatsen is een echt Nederlandse volkssport. Wat mij
verbaast, is dat wij internationale wedstrijden dreigen te verliezen omdat
Thialf straks niet meer aan de eisen van de ISU, de internationale
schaatsbond, voldoet. Eerder hebben wij in deze Kamer over Thialf
gesproken. Collega Van Dekken refereerde er ook al aan. Ik herinner mij
dat de minister welwillend stond tegenover het onderwerp, maar geen
budget had. Daar kan ik inkomen. Het is primair de verantwoordelijkheid
van gemeenten, provincies, sportbonden en verenigingen en hun
sponsors om sportaccommodaties te realiseren. Hoewel ik de wens dat
het Rijk meebetaalt aan Thialf 2.0 begrijp, wil ik hier wel duidelijk maken
er op de sportbegroting van 130 mln. op jaarbasis volgens mij nauwelijks
ruimte is om tientallen miljoenen in sportstadions te stoppen, of het nu
om schaatsen of om een andere sport gaat.
De VVD draagt de schaatssport een zeer warm hart toe. Het voor ons niet
voor te stellen dat er in de toekomst geen EK, WK of Worldcups in
Nederland meer gereden worden. Daarom roep ik gemeenten en
provincies die serieus nadenken over schaatsstadions op om met
realistische en gedegen plannen te komen voor het realiseren van die
stadions. Het Rijk is daarbij geen grote financier. Met de nieuwe Geefwet,
de introductie van een schaatsloterij en het wegnemen van eventueel
belemmerende regelgeving kan het Rijk zeker zijn steentje bijdragen aan
de schaatssport. Is de minister daartoe bereid?
De heer Van Dekken (PvdA): Ik ben blij dat de VVD het nieuwe initiatief
van Thialf omarmt, maar het is een beetje als schaatsen op water, want
als alleen de provincies en de gemeenten het moeten doen, gaat het niet
gebeuren. In het vorige debat hebben wij de minister gevraagd om
kabinetsbreed, dat wil zeggen ook in het kader van innovatie, verduurzaming enzovoort, te bezien hoe we die nieuwe schaatszaal gerealiseerd
zouden kunnen krijgen. Volgens mij moet dat de vraag zijn aan de
minister namens ons allen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

9

De heer De Liefde (VVD): Dat biedt mij ontzettend mooi de gelegenheid
om de laatste alinea van dit blokje voor te lezen.
De voorzitter: Dan gaat wel uw tijd weer lopen.
De heer De Liefde (VVD): Ik ben betrapt op mijn eigen eerlijkheid.
De voorzitter: Ik stel trouwens ook vast dat de heer Van Dekken niet echt
een vraag heeft gesteld, maar eerder een voorstel deed.
Mevrouw Bruins Slot heeft een vraag.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): CDA, PvdA en VVD delen de opvatting dat
Thialf een bijzondere rol speelt binnen onze sporttraditie en -geschiedenis.
Nu hebben wij laatst het Belastingplan behandeld. De CDA-fractie heeft
toen een mooi amendement ingediend over steunstichtingen en aanpassingen van de Geefwet. Gaat dat niet al een beetje in de richting die ook
de heer De Liefde uit wil? Maken wij daarmee niet ook bepaalde dingen
mogelijk rond de toekomst van Thialf?
De heer De Liefde (VVD): Ik ben ontzettend blij dat de CDA-fractie
refereert aan het amendement-Omtzigt/Neppérus van CDA en VVD,
waarmee dit vanaf 1 januari inderdaad mogelijk wordt gemaakt bij sociaal
belang behartigende instellingen, de SBBI’s van deze wereld. Inderdaad,
het amendement maakt het mogelijk dat via een aparte steunstichting
onder fiscaal gunstige voorwaarden geld wordt ingezameld voor een
specifiek doel, zoals de realisatie van een nieuwe schaatsaccommodatie.
Ik ben daar zeer tevreden over.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Kunnen wij dan eigenlijk niet concluderen
dat CDA en VVD dit plan al voor een groot deel tot stand hebben gebracht,
of zijn er nog meer dingen nodig?
De heer De Liefde (VVD): Ik heb ook een aantal andere opties geopperd.
Het was een drieluik. Ik heb niet alleen naar de Geefwet verwezen, maar
ook naar een schaatsloterij en het wegnemen van belemmerende
regelgeving. De VVD-fractie kan zich voorstellen dat, mochten er concrete
plannen op tafel komen, een financiële bijdrage van het Rijk van tevoren
niet helemaal wordt uitgesloten. Maar dan praat je hooguit over tonnen,
niet over miljoenen.
De voorzitter: Bent u al weer verder gegaan met uw betoog, mijnheer De
Liefde?
De heer De Liefde (VVD): Ik heb een leercurve, dus ik dacht: ik probeer
het gewoon.
De voorzitter: Uw tijd gaat weer lopen.
De heer De Liefde (VVD): Wellicht hebben collega’s van deze sportminister wel oren naar het leveren van een bijdrage aan een nieuw schaatsstadion. Is de minister bereid om haar collega’s van I en M en EL&I aan
hun jasje te trekken en te bezien hoe zij vanuit hun beleidsterreinen een
bijdrage zouden leveren?
Voorzitter. Ik kom nu op het EK in Polen en Oekraïne. Ik heb in oktober aan
deze minister gevraagd of ze bij haar Poolse collega’s tijdens de
EU-Sportraad de zorg uit Nederland wilde overbrengen over de intimiderende en racistische Poolse hooligans, die onlangs nog supporters van
Twente en PSV dusdanig hebben bedreigd dat ze afzien van het georganiseerd bezoeken van wedstrijden in de Europa League in Polen. Hiermee is
er wat mij betreft sprake van een Europese grensoverschrijdende kwestie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

10

Volgens de PSV-supportersvereniging gaven de Polen zelf aan dat zij de
veiligheid van PSV-fans niet konden garanderen. Dat is toch bizar? De
minister wilde de Polen in oktober niet de maat nemen. De VVD-fractie
heeft maar één belang voor ogen: de veiligheid van de oranjesupporters
tijdens het EK. De Polen geven nu al aan dat ze de veiligheid van een
Nederlands clubteam niet kunnen garanderen. Wat ons betreft is het nu
zaak dat de Polen hun zaakjes op orde krijgen. Ik heb over dit onderwerp
schriftelijke vragen gesteld aan minister Opstelten en kijk met zeer veel
belangstelling uit naar zijn antwoorden.
Stichting Service Médical bepleit al jaren bij de Kamer met zeer veel
succes haar belang. Wij werden overspoeld met steunbetuigingen. We
kregen zelfs een petitie overhandigd van niemand minder dan
tv-presentator Mart Smeets. De VVD is echter ook benaderd door een
andere stichting, Stichting MOS. In 2008 is de subsidieaanvraag van deze
stichting afgewezen met als argument dat de subsidie aan Stichting
Service Médical stopgezet zou worden. Door toedoen van de Tweede
Kamer – dat zeg ik er expliciet bij – is die subsidie echter nooit stopgezet,
maar bij herhaling verlengd. Ik wil ervoor waken om in discussie te treden
over de vraag welke stichting wel en welke stichting geen subsidie meer
ontvangt. Daarom houden wij wel vast aan het voornemen van deze
minister tot het beëindigen van de subsidie van Stichting Service Médical.
Ik hoor graag een reactie van de minister hierop.
De heer Van Dekken (PvdA): Wat is precies het argument om die
subsidie dan maar rücksichtslos te beëindigen? Het gaat om meer dan 250
vrijwilligers die zich al 25 jaar bemoeien met de medische begeleiding bij
de prachtige sportevenementen waar ook mijn VVD-collega zo’n
voorstander van is.
De heer De Liefde (VVD): Zo doet ook Stichting MOS dat al decennia
lang, zonder subsidie, bij allerlei wielrenwedstrijden van nationaal en
internationaal niveau. Legt u mij het verschil maar uit. Waarom moet de
ene stichting die subsidie wel ontvangen en de andere stichting niet?
De heer Van Dekken (PvdA): Misschien moet je kijken of dergelijke
instanties niet gewoon in aanmerking komen voor een redelijke subsidie.
Misschien is dat wel goed om ervoor te zorgen dat de veiligheid van
sporters en van supporters aan de zijkant gewaarborgd is. Niet alles is
gratis. De druk op vrijwilligers neemt al gigantisch toe en dan zouden we
ze ook nog wegjagen!
De heer De Liefde (VVD): Ik ben blij dat hiermee weer het verschil
duidelijk wordt tussen een liberale partij en een sociaaldemocratische
partij. U denkt dat alles op te lossen is met subsidies. De VVD-fractie
gelooft dat niet.
De heer Van Dekken (PvdA): Voorzitter. Ik word uitgedaagd. Dat denk ik
niet. Ik ken een heleboel projecten waar sec vrijwillig wordt gewerkt, maar
als je het hebt over professionele evenementen, dan mag je daar ook een
professioneel vrijwilligersapparaat hebben dat goed geoutilleerd is. Dat
mag desnoods met wat geld worden gesteund. Dat heeft dus niets te
maken met een verschil in ideologie; het heeft te maken met principes.
De heer De Liefde (VVD): Nogmaals, ik wacht met belangstelling het
voorstel van de PvdA-fractie af. Wil zij of eveneens subsidie toekennen
aan Stichting MOS of wil zij ook de subsidie van Stichting Service Médical
beëindigen? Het kan niet van tweeën een zijn. Ik hoor graag waar de
PvdA-fractie het geld vandaan denkt te halen.
De voorzitter: Mevrouw Dijkstra heeft ook een vraag op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

11

Mevrouw Dijkstra (D66): Voorzitter. Is de reden waarom de heer De
Liefde van mening is dat de subsidie aan Stichting Service Médical moet
worden stopgezet dat ook een andere stichting vindt dat zij recht kan doen
gelden op zo’n subsidie?
De heer De Liefde (VVD): Ik acht het van wezenlijk belang dat je één lijn
trekt voor organisaties die ondersteunen bij sportevenementen. In dezen
steun ik de keuze die het departement en deze minister hebben gemaakt,
namelijk dat er geen overheidsbijdrage wordt gegeven aan dergelijke
stichtingen. In het verleden heeft de Kamer daar anders over besloten,
maar ik leg het hier gewoon heel helder neer, ook bij de collega’s aan deze
kant van de tafel. Mocht er weer beweging zijn vanuit andere partijen dan
de VVD om de subsidie van Stichting Service Médical voort te zetten, dan
geef ik aan: denk goed na, want er zijn nog veel meer van dit soort clubs
en die krijgen geen geld. Waarom de een wel en de ander niet? Ik geef dat
in overweging.
Mevrouw Dijkstra (D66): De D66-fractie is wel gewend om zaken te
overwegen. Voor mij is hierbij van belang dat Service Médical toch een
heel belangrijke functie heeft, zoals wij hebben gezien. De overheid en dit
kabinet sturen erop aan dat er veel meer wordt samengewerkt met private
partijen. Een overheidsbijdrage, die overigens niet heel groot is voor
Service Médical, helpt nu juist enorm om ook privaat geld aan te trekken.
Dat is een van de redenen waarom je het belangrijk zou kunnen achten
om deze stichting te blijven ondersteunen.
De heer De Liefde (VVD): Ik begrijp de overweging. Ik zet daartegenover
dat Stichting MOS in staat is om tientallen sportevenementen op jaarbasis
te ondersteunen op dezelfde manier als Stichting Service Médical, en geld
uit het bedrijfsleven weet binnen te halen via sponsoren zonder subsidie
van het Rijk.
De voorzitter: De heer Klaver heeft op dit punt ook een vraag. Als hij die
heel goed stelt, zie ik af van mijn vraag. Anders ga ik hierover zelf ook nog
een vraag stellen.
De heer Klaver (GroenLinks): U legt de lat hoog, voorzitter. Ik kan de heer
De Liefde begrijpen als hij zegt dat hij aan een organisatie geen subsidie
meer wil toekennen, maar ik vind zijn redenering eigenlijk wat krom. Laten
wij het vergelijken met de Tweede Kamer. Daarin krijgt de PVV geen
subsidie, maar is dat het juiste argument om te zeggen dat alle andere
politieke partijen ook geen subsidie meer mogen krijgen?
De heer De Liefde (VVD): Ik denk dat mijn collega van de PVV daar straks
wel een oordeel over heeft. Ik begrijp het punt. In de richting van de
fracties die wellicht wel overwegen om Stichting Service Médical van geld
te voorzien, stel ik hiertegenover dat zij nu de wetenschap hebben dat er
meer van dit soort stichtingen zijn. Volgens mij moeten zij dat betrekken
bij hun afweging. Waarom willen zij hieraan wel subsidie geven en straks
niet aan bijvoorbeeld Stichting MOS? Zo zullen er ongetwijfeld nog
andere organisaties zijn die geen rijkssubsidie krijgen. Ik kaats de bal dus
met veel plezier terug.
De heer Klaver (GroenLinks): Ja, maar weinig overtuigend. Het is een
beetje een slap balletje, zou ik bijna zeggen. Natuurlijk zijn er verschillen
tussen organisaties. Het hangt af van het wegingskader of een organisatie
recht heeft op subsidie. Ook hangt het af van de vraag of ze er zelf
behoefte aan heeft. Ik ben met andere woorden op zoek naar de inhoudelijke afweging van de heer De Liefde op grond waarvan hij vindt dat deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

12

club, Service Médical, niet voldoet aan de subsidievoorwaarden, in plaats
van een vergelijking met andere clubs.
De heer De Liefde (VVD): Als organisaties bepaalde taken uitvoeren op
vrijwilligersbasis en exact hetzelfde doen, maar als de ene organisatie het
zonder subsidie kan en de andere schijnbaar niet, moet je kritisch kijken
naar wat de meerwaarde is van de organisatie die wel subsidie nodig
heeft. Kennelijk zijn anderen namelijk in staat om het zonder subsidie te
doen, op hetzelfde niveau. Dat zijn ook vrijwilligers met een medische
achtergrond.
De voorzitter: Kort, mijnheer Klaver.
De heer Klaver (GroenLinks): Concluderend: ik vind dit een heel enge
redenering van de heer De Liefde. Als dit het criterium wordt om te
bepalen of je wel of geen aanspraak kunt maken op overheidsgeld, ben ik
bang dat heel veel organisaties, ook politieke partijen, zich nu druk
moeten gaan maken over de subsidieverlening.
De voorzitter: Mijn vraag namens de fractie van de SP zou zijn of het
puur een centenkwestie is of dat het ook moet gaan om de veiligheid van
mensen die sport beoefenen. Mijn voorstel aan de VVD-fractie zou dit zijn:
laten wij de minister vragen om eens te bekijken wat de redenen voor
Service Médical zijn om die subsidie telkens te vragen, wat de redenen
zijn om die telkens verlengd te hebben gekregen en wat de alternatieven
zijn. In het verleden hebben wij die subsidie niet voor niets steeds
verlengd. Als wij dit in het komende jaar goed op een rij zetten, kunnen
wij weloverwogen een besluit nemen, en niet enkel om wat een centenkwestie lijkt. Zou de heer De Liefde met zo’n voorstel akkoord kunnen
gaan?
De heer De Liefde (VVD): In antwoord op de vraag van de Socialistische
Partij: wat mij betreft is het geen centenkwestie maar een kwestie van het
voeren van eenduidig beleid. Als ik verschillende stichtingen zie – er
zullen ongetwijfeld nog andere zijn dan deze twee – waarvan de ene wel
geld ontvangt en de andere niet, doet zich voor mij een principiële vraag
voor. Volgens mij heeft de Kamer zelf het initiatief genomen om aan de
een wel geld te blijven geven, en wist zij niet – althans, dat is mijn
aanname – van het bestaan van andere. Dit geef ik aan de collega’s mee
ter overweging, en daar is volgens mij helemaal niets mis mee.
De voorzitter: Mijn vraag was of we het niet wat zorgvuldiger konden
aanpakken. Ik vind het niet goed om nu al te aankondigen dat de subsidie
in 2013 vervalt. Daarmee gooien we heel veel expertise, kennis en
ervaring weg. We weten niet goed op welke gronden de subsidie nu wordt
gegeven. Ik vind het jammer dat het zo hard gespeeld wordt. De subsidie
is in het verleden niet voor niets verlengd. Dit is ook vaak op initiatief van
de VVD gebeurd.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): De VVD doet volgens mij aan geschiedvervalsing. Ook de VVD heeft een collectief geheugen. Twee jaar geleden is
een motie ingediend waarmee ook mevrouw Neppérus namens de VVD
heeft ingestemd. In deze motie werd de regering gevraagd om de acute
hulpverlening bij sportevenementen te continueren en er actief steun aan
te verlenen. Het CDA stond achter deze motie. Daarna heeft het ministerie
de afweging gemaakt om een bepaalde instelling te steunen. In 2009 heeft
de VVD dit actief ondersteund. De VVD staat onder deze motie. Wat
verklaart de draai van de VVD met betrekking tot het belang van acute
hulpverlening bij sportevenementen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

13

De heer De Liefde (VVD): Wij vinden het belang nog steeds groot. Ook de
VVD ziet de meerwaarde van medische ondersteuning bij grote sportevenementen. Wat wel is veranderd, is dat zich nu ook een andere organisatie
bij de VVD heeft gemeld, die exact dezelfde werkzaamheden uitvoert als
Stichting Service Médical, maar geen subsidie ontvangt. Een subsidieaanvraag door deze stichting, Stichting MOS, is naar eigen zeggen in 2008
afgewezen door het ministerie. Een van de redenen voor deze afwijzing
was dat de subsidie aan Stichting Service Médical zou worden beëindigd.
De Kamer heeft eerder anders besloten, maar ik geef de Kamer dit
argument mee. Het denken staat nooit stil, niet bij de VVD tenminste.
Volgens mij moeten wij hiermee zeer zorgvuldig omgaan. Er moet geen
sprake zijn van willekeur.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): In 2009 was er ook geen sprake van
willekeur. Zonet heeft de heer De Liefde keurig uitgelegd wat zijn rol als
Kamerlid is, namelijk dat hij het beleid van de regering controleert. In
algemene zin is door middel van de motie die de VVD in 2009 heeft
ondersteund, uitgesproken dat de acute hulpverlening bij sportevenementen gecontinueerd wordt. Dit wel zeggen dat de minister toentertijd
de afweging heeft kunnen maken om aan bepaalde instellingen wel of
geen subsidie te verlenen. In aansluiting bij de woorden van de heer
Klaver vraag ik de heer De Liefde of hij niet meer bereid is om dit soort
zaken actief te ondersteunen. Het argument dat de heer De Liefde in 2009
maar één instelling voor ogen had, geldt niet. Welk argument geldt wel?
De heer De Liefde (VVD): De realiteit is dat er organisaties zijn die in staat
zijn om acute noodhulp te verlenen zonder subsidie van het Rijk. Andere
organisaties zeggen dat zij subsidie van het Rijk moeten blijven ontvangen
om hun werk te kunnen doen. Dat vind ik een wezenlijk verschil. Volgens
mij moeten wij hier goed naar willen kijken. Noodhulp is heel erg
belangrijk, maar als iemand het zonder bijdrage van het Rijk kan en de
ander niet, dan moeten we met elkaar bekijken wat dit verschil verklaart
en hoe wij daarmee omgaan. Ik geef mevrouw Bruins Slot en de andere
collega’s die hier aan tafel zitten in overweging om hier zorgvuldig naar te
kijken, voordat we blind achter één stichting blijven aanlopen.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): De VVD zegt dat zij de acute hulpverlening
bij sportevenementen van belang vindt, maar vindt dat je bij de beslissing
over overheidssteun naar alle instellingen moet kijken die hulp verlenen
en dat je daarna een afweging moet maken. Dit doet de minister, niet de
Kamer. Ik begrijp dat de VVD de subsidie niet wil stopzetten, maar dat de
VVD vindt dat als subsidie wordt verleend, bekeken moet worden welke
instelling deze krijgt.
De heer De Liefde (VVD): Nee, dat is een onjuiste samenvatting. Ik heb
gezegd dat ik vind dat we met elkaar kritisch moeten durven bekijken
waarom de een het wel kan zonder rijkssubsidie en de ander niet, terwijl
ze beide hetzelfde doen. Het belang staat voorop, maar er is een wezenlijk
verschil in de manier waarop het wordt uitgevoerd en gefinancierd. Daar
moeten we met elkaar kritisch naar durven kijken.
De voorzitter: Voordat u verdergaat, wijs ik u erop dat u nog twee
minuten hebt.
De heer De Liefde (VVD): In totaal of van mijn twee derde?
De voorzitter: Van uw twee derde.
De heer De Liefde (VVD): Dan spaar ik die graag op voor mijn tweede
termijn, want ik ben klaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

14

Voorzitter: Bruins Slot
Mevrouw Leijten (SP): Voorzitter. We hebben het vandaag over het
sportbeleid. Vorig jaar spraken we over het sportbeleid met een minister
die nog niet zelf haar eigen uitgangspunten had geformuleerd. Toen vroeg
ik mij af: hebben wij te maken met een minister van sport voor de mensen
of met een minister voor de sportbobo’s? Ik ga vandaag wel in op die
vraag, want het is natuurlijk wel relevant met welke minister wij hier te
maken hebben.
Mijn allereerste vraag aan de minister is waarin de buurtsportcoaches
verschillen van de combinatiefuncties die staatssecretaris Bussemaker al
had geformuleerd. Ik zie het verschil niet helemaal, maar het kan zijn dat
ik iets over het hoofd zie. Hoe wordt het uitgangspunt van bewegen in de
buurt, waarbij het primaat bij de gemeente ligt met de regierol, ook echt
gerealiseerd? Gemeenten krijgen een hoop taken toegeschoven van dit
kabinet en er wordt flink wat bezuinigd. Het moet allemaal efficiënter, heet
het dan. De SP is bang dat de belangrijke rol van de gemeenten om
sporten in de buurt te versterken, weg gaat vallen in alles wat er nog meer
op gemeenten afkomt.
De inzet van 2900 sportcoaches klinkt heel goed. Ik zie er veel in om sport
dicht bij mensen te organiseren en om kinderen al vroeg met sport in
aanraking te laten komen, maar welke garanties hebben we? Wat gaan die
sportcoaches doen? Lopen die in de buurt en bellen die aan: «Komt u
buitenspelen?» En waar gaan ze dan buitenspelen, want hoe zit het met
de 3%-norm? Die wordt nog steeds niet gerealiseerd en de minister wijst
die ook af. Laatst is de norm nog in een motie van mijn collega Kooiman
verwoord. De minister zegt dat ze het aan gemeenten laat. Ik ben
daardoor niet zo gerustgesteld.
We hebben bijvoorbeeld de nulmeting gezien, de inventarisatie van
sportaccommodaties. Die is mede op mijn verzoek tot stand gekomen.
Daaruit wordt heel erg duidelijk dat we het niet weten. We moeten nader
onderzoek doen en er komt naast een zorgatlas ook een sportatlas. Dat
klinkt allemaal wel goed, maar er is zo ontzettend weinig in beeld. Er
wordt iedere keer gezegd dat er veel vertrouwen in gemeenten is, maar ik
maak mij er zorgen over. Is de minister bereid om het geld dat voor sport
naar de gemeenten gaat, echt te bestemmen voor sport? Dat heet dan in
het politieke jargon «oormerken». Dat zou het plan van deze minister als
minister van sport voor alle mensen steunen.
Uit het rapport Sportinfrastructuur in Nederland blijkt dat investeringskosten en de niet-dekkende exploitatiekosten van sportaccommodaties
ervoor zorgen dat gemeenten hun rol als sportregisseur, als regelaar van
sport in de buurt, zien als kostenpost. Hoe reageert de minister daarop? Is
het niet heel tegenstrijdig om te zeggen dat gemeenten de regierol krijgen
via de sportcoaches of de combinatiefuncties – het maakt mij niet uit welk
stickertje we erop plakken – terwijl ze het zelf als kostenpost zien?
De SP is eigenlijk een beetje klaar met het sporten op school. Niet alleen ik
in de vorige periode maar ook Agnes Kant in de periode daarvoor heeft
keer op keer gezegd dat een grote fout is gemaakt onder paars door het
sporten op school te dereguleren. Scholen zouden dat zelf, in eigen
verantwoordelijkheid, wel op zich nemen. We hebben gezien dat het
sporten op school achteruit is gehold. Schoolzwemmen komt amper nog
voor. Het is hartstikke duur voor scholen. Nu staat er iets goeds in het
regeerakkoord, namelijk dat er meer uren bewegen op school moet
komen, en dan wordt dat niet uitgevoerd. Anders dan mevrouw Dijkstra,
die een interdepartementale werkgroep voorstelt, stel ik voor dat deze
minister van Sport de lead neemt. Dan moet de minister van OCW maar
volgen. Staatssecretaris Zijlstra van OCW zal dat toch ook van harte
ondersteunen? Was het immers niet zijn motie (31 899, nr. 7) van twee jaar
geleden waarin werd gesteld dat sporten op school er weer moet komen,
vanuit de gedachte dat onze jeugd te dik wordt? Naar aanleiding van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

15

convenant overgewicht ontstond er weer een Kamermeerderheid voor
meer sport op school. Als wij dingen in de buurt zo moeilijk kunnen
regelen en wij de gemeente die verantwoordelijkheid dan maar geven,
dan vraag ik de minister om op één punt zelf haar verantwoordelijkheid te
nemen en het sporten op school te regelen. Laten wij namelijk wel zijn: de
topsporters van straks zitten nu op school. Als die niet in aanraking komen
met sport, hoe weten wij dan hoeveel medailles wij hadden kunnen halen
in de toekomst?
Dan kom ik op de bijna onvermijdelijke Olympische Spelen. Hier komt de
vraag naar boven: is dit de minister voor de bobo’s of voor sportend
Nederland? Terwijl Opstelten eerst het olympisch vuurtje moest aanwakkeren, wat niet echt lukt onder de Nederlandse bevolking maar wel bij de
bobo’s, mag nu Eurlings het vuurtje opstoken. Ik krijg heel erg het idee dat
dit meer een feestje is van de elite dan van de mensen. Ik heb even de
stukken die wij vandaag bespreken, naast elkaar gelegd. Dit stapeltje gaat
over het sporten voor de mensen in de buurt en het bewegen op school,
dat nog niet is geregeld, en deze stapel – dubbel zo dik – gaat over de
Olympische Spelen. Ik vind dat tekenend voor wat het belang is. Daar zit
ook nog een maatschappelijke kosten-batenanalyse in van de Spelen. Die
zou de Kamer krijgen en daarna zouden wij kijken of wij verder zouden
gaan. Daar staat in: «Naar onze best mogelijke inschatting vandaag
varieert het saldo van de kosten en baten van de onderzochte varianten in
de base case, voor zover we die hebben kunnen monetariseren en
uitgedrukt in een netto contante waarde in 2020 tussen min 1,1 mld. en
min 1,8 mld. (prijspeil 2011). Dat saldo ligt in de worst case tussen min
3,0 mld. en min 3,8 mld. en in de best case tussen 0,7 mld. en 1,2 mld.
Daarbij is nog geen rekening gehouden met de overwegend positieve
PM-posten.»
Als ik dit lees, dan heb ik een déjà vu en die heet: WK-bid. Wij zijn een
voetbalnatie. Op de FIFA-ranglijst staan wij op één. Maar kregen wij van
de FIFA de gunning voor de organisatie van dat mooie evenement? Nee,
want wat speelt daarbij een rol? Roebels en olie. Aangezien wij in deze tijd
zo ontzettend veel moeten bezuinigen, wij niet kunnen voorzien wat dit
allemaal gaat kosten en wij niet eens kunnen regelen dat er drie uur wordt
gesport op de basisschool en de middelbare school, vind ik dat wij die
olympische ambitie moeten verplaatsen van een bobo-feestje en het
vuurtje van Eurlings naar de olympische gedachte van mensen die willen
sporten in de buurt en op school. Ik roep de minister dan ook op om haar
hele financiële bijdrage aan dit feestje te staken.
De heer De Liefde (VVD): Denkt de SP werkelijk dat wij in 2020 of 2028
nog in dezelfde financiële crisis zitten als nu? Ik dacht even: wat is
mevrouw Leijten pessimistisch.
Mevrouw Leijten (SP): Ik leg de minister nu langs de meetlat: is zij de
minister voor de bobo’s, de elite, of voor de basis? Aan de basis wordt
wel gewerkt, maar zij heeft niet de meeste aandacht. Sterker, in het
beleidsartikel staan zes speerpunten van sport, waarvan er vier gaan over
topsporten en de olympische gedachte. De SP heeft altijd gezegd dat er
bijvoorbeeld een goed stipendium moet zijn voor sporters. Wij vinden dat
die ondersteund moeten worden. Van dit soort grote evenementen kun je
je echter afvragen of daar nu zo veel geld in gestoken moet worden.
Daarom vinden wij dat de overheidsbijdrage moet worden teruggetrokken
uit de voorbereiding ervan. Laat die ten goede komen aan het sporten aan
de basis.
De heer De Liefde (VVD): Dat is kortetermijndenken versus langetermijndenken. Dat roept een vraag op: wanneer kan ik de amendement van de
SP op dit begrotingsartikel verwachten? De SP moet dan namelijk met
geld gaan schuiven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

16

Mevrouw Leijten (SP): Dat is inderdaad waar. Je kunt een amendement
indienen en geld gaan verschuiven, maar je kunt hier ook een morele
oproep doen. En misschien zegt de minister dan wel dat zij dat een goed
idee vindt. De VVD vindt dat mensen er vooral zelf moeten komen: niet
teveel subsidies, mensen in hun kracht zetten, noem maar op. Als de
Olympische Spelen echt meerwaarde hebben voor onze samenleving, dan
hoeft dat niet met subsidie. Dat is wat ik hier betoog. En ja, het is lastig
schuiven want er zit ook geld bij voor NOC*NSF. Ik zeg niet dat al het geld
daar weg mag, want ik vind het ook belangrijk dat er aan talentontwikkeling en aan topsportontwikkeling wordt gedaan. Ik vind het ook
belangrijk dat we straks naar Londen gaan en verder. Maar wat betreft de
ontwikkeling en het Olympisch vuur, zeg ik: trek daar de subsidie van
terug. Ik vind dat logisch, want we moeten overal al de subsidies van
terugtrekken. Als dit zo’n geweldig plan is, dan komt het er met steun van
de markt zelf ook wel.
De heer De Liefde (VVD): Het verschil is duidelijk. De SP is tegen de
Olympische Spelen. Dat iedereen dat maar even weet.
De voorzitter: Mevrouw Leijten vervolgt haar betoog.
Mevrouw Leijten (SP): Ik ben niet tegen de Olympische Spelen; ik ben
ertegen dat wij die subsidiëren. Als de Olympische Spelen zo’n succes zijn
en zo veel winst op gaan leveren als in de brief staat, dan heeft dat project
geen subsidie nodig. Kijkend naar het debacle van de WK pas ik wel drie
keer op voordat ik hier geld in stop, zeker als we niet eens goede
accommodaties hebben, als gemeenten niet eens de sportvelden ...
De voorzitter: Ik neem aan dat u uw betoog weer aan het vervolgen bent.
Mevrouw Leijten (SP): Ja, hoor, dat mag. Ik ben ook aan het afronden. Ik
vind het zo’n groot contrast. We weten niet hoe onze accommodaties erbij
liggen. Daar moeten we nog een atlas van maken. We kunnen niet regelen
dat het sporten op school verbeterd wordt. Dat hangt blijkbaar tussen de
ministeries. Iedereen wordt echter wel hartstikke warm van borrelen en
praten en plannen voor de Olympische Spelen. Ik vind dat elitebeleid en ik
wil graag basisbeleid.
Voorzitter, ik rond af. Ik had het zojuist in interruptie op de VVD-fractie al
even over Service Médical. De SP wil graag dat goede acute hulpverlening
bij sportevenementen gegarandeerd blijft. Het maakt ons niet zo gek veel
uit wie het doet. Ik denk dat het heel verstandig is om mensen met
ervaring het te laten doen, maar ik zou graag van de minister horen hoe zij
garandeert dat er na 2013, als de subsidie voor Service Médical vervalt,
goede acute zorgverlening is bij sportevenementen. Ja, ook als dat grote
evenementen zijn, mijnheer De Liefde.
Ik hoop dat de minister vandaag haar ware gezicht laat zien en een
minister wordt voor sport voor iedereen en sport voor de basis. Door te
zeggen dat zij de minister van OCW zal gaan dwingen om het sporten op
school weer te regelen, laat zij dat gezicht zien.
Voorzitter: Leijten
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Voorzitter. Het CDA vindt sporten en
bewegen ontzettend belangrijk. Het brengt mensen samen, het is gezond
en mensen beleven er plezier aan. Kinderen leren ook samenwerken en
omgaan met regels. Sport is maatschappelijk goud en dat moeten we
verzilveren. Wat voor een sportland is Nederland? De honkballers zijn
wereldkampioen geworden. De heren en dames van het korfbal hebben
ook de titel. En het WK atletiek komt in 2014 naar Amsterdam. Dat klinkt
als een land dat in het linkerrijtje van de competitie meedoet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

17

Maar er is natuurlijk ook een andere kant van de medaille. Ik noem de
rellen in het betaald voetbal, die niets met sport van doen hebben maar
alles met zinloos geweld. De Nederlandse jeugd en volwassenen worden
steeds dikker en er zijn meer dan 400 000 kinderen die nog steeds niet op
een sport zitten of aan een andere vrijetijdsactiviteit kunnen doen. Ook is
de hufterigheid op en langs het veld het CDA een doorn in het oog. Een
voetbalwedstrijd van de E-pupillen van vv Klundert en Rood-Wit uit Sint
Willebrord is gestaakt omdat de vader van een van de spelers de
scheidsrechter van twaalf jaar oud bedreigde. De vereniging trad daar
achteraf in ieder geval wel kordaat tegen op, maar het zal dat weekend
echt niet het enige wedstrijdveld zijn geweest waar dit gebeurd is.
Sommige sportverenigingen spannen de kroon als het gaat om hufterigheid. Het CDA heeft daarom gevraagd of zulke verenigingen niet op een
zwarte lijst terecht kunnen komen. Sportclubs waar wangedrag vaak
voorkomt, kunnen zo worden begeleid in de aanpak ervan, dan wel
gestraft worden wanneer zij geweld of intimidatie niet of ondermaats
aanpakken. Het is mooi dat de minister dit nu heeft uitgewerkt.
De minister heeft oog voor het maatschappelijk goud van de sport. Met
het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen in de buurt kan zij een
fundament leggen voor een verhoging van het aantal mensen dat
beweegt. Dat is ook een wens van het CDA, maar wij hebben nog wel een
aantal kritische vragen over de uitwerking van het plan. Op welke
resultaten kunnen wij de minister over een paar jaar aanspreken? Het CDA
kan zich indenken dat de minister zich vastlegt op het vergroten van de
sportparticipatie en het afnemen van het aantal incidenten op het veld.
Sportbonden maken zich druk over verdringingseffecten van de sportbuurtcoach. By the way, had de minister niet een taart op het ministerie
kunnen uitloven voor een betere naam voor deze functionaris?
Minister Schippers: Dat heb ik gedaan.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Dan is het toch wel vervelend dat dit de
uitkomst is.
Het is niet de bedoeling dat de sportbuurtcoach een verlengstuk van de
gemeente gaat worden, een soort ambtenaar. De sportbuurtcoach kan het
beste in dienst zijn van sportverenigingen en scholen. Hoe gaat de
minister hiervoor zorgen? Is het bijvoorbeeld mogelijk om aan te sluiten
bij het werkgeverschapsvereiste van de combinatiefunctionaris? 2900
sportbuurtcoaches klinkt als de ambitie van «meer blauw op straat». Ze
moeten er wel komen. De minister schrijft dreigend dat bij onderuitputting
de gelden worden herbesteed. Dat laat zij toch niet gebeuren?
De minister heeft het voorstel van het CDA overgenomen om zich met
sport en bewegen in de buurt ook op ouderen te richten. Prima. Daarbij
heeft de minister in de uitwerking van de plannen de nadruk gelegd op
ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen. Het CDA heeft de ambitie om
ouderen zo lang mogelijk in hun eigen huis en woonomgeving oud te
laten worden. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat ouderen die nog
zelfstandig wonen, meer gaan sporten?
Ik kom op een gemiste kans. De minister zet in op sporten én bewegen.
Dat is goed. De minister zegt ook dat niet iedereen sporten leuk hoeft te
vinden, als kinderen en volwassenen maar meer gaan bewegen. Waarom
legt de minister in de uitwerking van haar plannen dan niet de verbinding
met organisaties als speeltuinverenigingen en scouting?
Vrijwilligers vormen het fundament van de sportwereld. Meer dan een
miljoen vrijwilligers zijn binnen sportverenigingen actief. Hun waarde is
niet in geld uit te drukken. Zij fluiten wedstrijden, doen bardiensten,
houden de ledenadministratie en de velden bij. Verenigingen vinden het
belangrijk dat de vrijwilligers ook betrouwbaar zijn en bijvoorbeeld geen
zedendelicten op hun naam hebben staan. Daarom heeft het CDA
voorgesteld om het aanvragen van een verklaring omtrent het gedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

18

gratis te maken voor vrijwilligers die met kinderen werken. Het is mooi dat
het kabinet dit gaat uitvoeren. Het vrijwillig karakter van de vrijwilligers
staat jammer genoeg in schril contrast met de vele eisen waaraan de
sportverenigingen vanuit rijksregelgeving en vanuit de gemeenten te
maken hebben. Het CDA heeft daarom dezelfde vraag als de VVD als het
gaat om het verbinden van de taskforce regelgeving met de projectgroep
tot vermindering van administratieve lasten. Het CDA ziet ook graag dat
als de taskforce regelgeving met zijn bevindingen komt, de Kamer die ook
ontvangt. Hoe minder regels sportverenigingen hebben, hoe gemakkelijker het voor de vrijwilligers wordt, hoe beter dat volgens het CDA is.
De regering is één geheel. Het goede werk dat deze minister van VWS
doet, wordt door de staatssecretaris van Financiën op één puntje onderuit
geschoffeld. De huidige plannen voor wijziging van het Sportbesluit
leiden ertoe dat de gemiddelde sportvereniging bij de bouw van kleedkamers € 50 000 meer moet betalen. Er komt een stijging van de
exploitatielasten van € 3000 per jaar.
Welke mogelijkheden ziet de minister om te stimuleren dat speelplaatsen
in de buurt ook toegankelijk worden gemaakt voor gehandicapten? Dat is
een slag die wij misschien met dit programma ook kunnen slaan. Het CDA
vindt het ook mooi dat de provincie Brabant dit jaar de nationale Special
Olympics organiseert. De minister is zelf ook op bezoek geweest bij de
World Games in Athene. Welke mogelijkheden ziet zij om de World Games
van de Special Olympics naar Nederland te halen?
Uit de evaluatie van het WK-bid bleek dat de toenmalige staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te weinig regie heeft gehouden
over het bid-proces. Tijdens het laatste overleg Sport gaf deze minister
aan dat zij voor het bid van de Olympische Spelen slechts een van de vele
actoren is en daarbij een kleine radar in het geheel. Toch blijkt uit het
laatste rapport van Berenschot dat een plek van de minister op de
bijrijdersstoel geen optie is. Zij riepen op tot regie door de minister van
Sport. Ik krijg hierop graag een reactie van de minister.
Hoe hard is de datum van medio 2012 waarop de Olympische naamgever
bekend moet zijn? Het is nu een continue strijd tussen 010 en 020.
Aanvankelijk had de naam natuurlijk al in 2009 bekend gemaakt moeten
worden. Graag een reactie.
Doping verpest de sport. Het is goed dat er strenge controles plaatsvinden. Belangrijk is wel dat de controles geen drempels zijn om als
sporter goed te kunnen trainen. Het CDA volgt dan ook nauwlettend het
nieuwe initiatief van de Dopingautoriteit, Innosport NL en NOC*NSF van
de Whereabout App. Sporters kunnen daarmee gemakkelijker gegevens
over hun verblijfplaats doorgeven. Dat is een mooi Nederlands staaltje
innovatie. Hoe kan de minister bevorderen dat deze app ook door de
World Anti-Doping Agency wordt overgenomen?
De afgelopen decennia hebben wij gezien dat gemeenten steeds maar
weer grote geldbedragen hebben moeten investeren om voetbalclubs uit
de brand te helpen. Tot voor kort was PSV de enige betaaldvoetbalorganisatie die nog nooit overheidssteun had gekregen. Met de verkoop van de
grond onder het stadion en het trainingscomplex aan de gemeente
Eindhoven zijn nu alle BVO’s in Nederland op een zeker moment
afhankelijk geweest van publieke gelden. Volgens De Groene Amsterdammer zou uit onderzoek blijken dat de afgelopen vijftien jaar al ruim
600 mln. naar voetbalclubs is gegaan. Volgens de letter van de wet mag
het, maar de overheid zit nu krap bij kas. De ondersteuning is bedoeld om
een mooie sport levensvatbaar te houden, maar daar zit ook een andere
kant aan. Daarom vraagt het CDA wat de minister van het plan vindt om
betaaldvoetbalclubs inzicht te laten geven in de salarissen van de raad
van bestuur, de raad van toezicht en de werknemers. Dan wordt transparant of de ondersteuning van gemeenten tot hogere salarissen bij de
voetbalclubs leidt. Daar is de ondersteuning van gemeenten niet voor
bedoeld. Ik krijg hierop graag een reactie van de minister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

19

De heer Van Dekken (PvdA): Opmerkelijk dat het CDA ineens die
transparantie wenst van de salarissen van voetbalbestuurders, want daar
vragen wij feitelijk al een jaar om. Nu er een discussie is geweest over de
subsidie aan PSV en de verkoop of verhuur van gronden, is het CDA
ineens extra alert. Vindt het CDA dat dit ook geldt voor salarissen en
vergoedingen van KNVB-bestuurders? Daar hebben wij laatst Kamervragen over gesteld.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Als het gaat om de transparantie moeten de
VNG, de BVO’s en de minister kijken of zij daar werk van willen maken.
Het is mooi om te zien dat een club als FC Groningen dit jaar al stappen
heeft gezet op dit punt. Als wij vinden dat de BVO’s dat moeten doen, is
het natuurlijk logisch dat de overkoepelende bond daarin ook wat stappen
gaan zetten.
De heer Van Dekken (PvdA): Ik heb bijna de neiging om een grap te
maken over de voormalige financiële administratie van de FC, want die
werd weggemetseld achter een muurtje. Maar dat was eind jaren tachtig.
Ik ben echter blij dat het CDA de Kamervragen van de PvdA steunt.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Voorzitter. Ik kom tot een afronding. Ik sluit
mij gemakshalve aan bij de vraag van de Socialistische Partij over het
voortzetten van de acute hulpverlening bij sportevenementen. Het gaat
dan ook om de vraag hoe het staat met de uitvoering van de motie-Atsma
c.s. voor het jaar 2012.
Het CDA vindt sport maatschappelijk goud en de minister heeft de kans dit
te verzilveren.
Mevrouw Dijkstra (D66): Voorzitter. Sport smeert het lichaam en de
geest, aldus Benjamin Franklin. Dat zijn woorden die meer dan 200 jaar
oud zijn, maar ze zijn nog steeds waar. Mensen die sporten, hebben
minder lichamelijke problemen en sport op school leidt tot betere
studieresultaten. De minister erkent dit belang van sport. Haar sportbeleid
verdient, wat mij betreft, dan ook een complement, maar er is altijd ruimte
voor verbetering.
Ik zal het in mijn betoog over drie onderwerpen hebben: sport op school
en in de buurt, topsport en financiën. Om te beginnen: sport op school en
in de buurt. Ik wil eerst ingaan op de buurtsportcoaches, voorheen de
combinatiefunctionarissen. De minister reserveert geld voor 2900 van
deze coaches. De vraag is: komen die er ook, en wanneer? Die vraag is
overigens al eerder gesteld. Hoe staat het met de effectiviteit en de
kwaliteit? Wil de minister in samenspraak met de VNG een competentieprofiel opstellen voor de buurtsportcoaches? Welke doelen en kwaliteitseisen gaan gelden? Hoe wordt de effectiviteit gemeten en gemonitord? De
SP zei het iets simpeler. Die vroeg: hoe gaan ze het doen, gaan ze
aanbellen aan de voordeur? In feite komen mijn vragen op hetzelfde neer.
Juist de mensen die weinig bewegen, hebben de buurtsportcoaches
nodig. Die moeten we aan het sporten krijgen. Vindt de minister ook dat
de buurtsportcoaches zich vooral moeten focussen op de stilzittende
groepen en is hierover met de VNG gesproken? Verder verneem ik dat
sportkoepels en verenigingen niet echt zijn betrokken bij de plannen over
de buurtsportcoaches. Dat lijkt me nu juist heel belangrijk. Gaat de
minister het maatschappelijk middenveld betrekken bij de verdere
uitwerking?
Dan de gymlessen. Ik ben geen fan van dit regeerakkoord, maar soms lees
ik ook wel iets verstandigs. Zo ook de zin: het kabinet streeft naar meer
sportlesuren in basis-, beroeps- en voortgezet onderwijs. Kan de minister
aangeven hoe het daarmee staat? Kan zij inzichtelijk maken hoeveel
gymlessen er nu per week zijn en met hoeveel het aantal is gestegen? Wie
trekt de kar als het gaat om de combinatie sport en school? Daar is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

20

vandaag al eerder over gesproken. Ik begrijp dat het ministerie van OCW
en het ministerie van VWS vaak naar elkaar verwijzen. Ik heb zojuist in een
interruptie gevraagd om een mogelijke interdepartementale werkgroep
sport en onderwijs, maar het gaat natuurlijk vooral om de vraag: wie gaat
nu eigenlijk de regie nemen? Dat is belangrijk. In het veld is daar gewoon
geen duidelijkheid over.
Ik kom te spreken over topsport. Topsport is een internationaal
uithangbord. Als je in het buitenland zegt dat je uit Nederland komt, dan
krijg je als eerste reactie: Ah, Cruijff! Verder kennen ze eigenlijk niemand
uit Nederland. Daarnaast stimuleert topsport de amateursport.
Ik wil het hebben over de studerende topsporters. Topsport is een
dagtaak, net als een studie. Toch is er een groep die deze twee combineert. Dat is een heel knappe prestatie. Helaas ontmoedigt de langstudeerdersboete deze ambitie. Als toernooien bijvoorbeeld samenvallen met
tentamens, is het niet altijd mogelijk om de studie op tijd af te ronden. Van
de 300 studerende topsporters, dreigen er 180 een studieboete te krijgen.
Zij overwegen vaak om te stoppen met ofwel de topsport ofwel hun
studie. Wat ons betreft, moeten we ambitie belonen en niet beboeten.
Gelukkig wil NOC*NSF een fonds oprichten voor studerende sporters dat
financieel bijspringt in noodgevallen. Met een beperkte overheidsbijdrage
van 0,5 mln. is dit fonds zeker levensvatbaar. Ik heb daarvoor dan ook een
amendement ingediend. Ik hoor graag een reactie van de minister daarop.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Er is natuurlijk op het gebied van onderwijs
ook het Profileringsfonds dat ruimte biedt aan excellerende studenten of
andere categorieën om steun te krijgen vanuit de onderwijsinstellingen.
Waarom is de fractie van D66 voor een extra maatregel?
Mevrouw Dijkstra (D66): Dit is een probleem dat echt opgelost moet
worden. Er is ook geld voor beschikbaar. Dat heb ik ook aangegeven in
mijn amendement. Er is een fonds ter ondersteuning van studerende
topsporters. Daarin zit nog een reserve. Dat lijkt me bij uitstek daarvoor
bedoeld.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Waarom wil D66 dan voor deze ene
specifieke categorie een uitzondering maken, en bijvoorbeeld voor
gehandicapten of andere zaken niet?
Mevrouw Dijkstra (D66): Het gaat hier om topsporters en topsport. Dat
moet wat ons betreft geregeld worden. Gehandicapte topsporters die
studeren, daarvoor moet hetzelfde gelden. Het is helemaal niet gezegd dat
het alleen om die ene groep gaat. Ook de gehandicapte topsporter kan
hieronder vallen.
De heer De Liefde (VVD): Ik heb het amendement gelezen. Ik zie dat
mevrouw Dijkstra geld voor de financiering voor de bewezen topsporters
haalt bij de nog niet bewezen topsporters en de talentontwikkeling. Ik heb
naar aanleiding daarvan twee vragen. Wat maakt een topsportstudent
anders dan een andere student die langer dan zes jaar doet over zijn
studie? Hoe rechtvaardigt mevrouw Dijkstra een onderscheid tussen
bewezen topsporters en talenten die nog geen A-status van NOC*NSF
hebben? Er zijn immers veel meer mensen die hopen die status te
bereiken. Ik ben razend nieuwsgierig naar het antwoord.
Mevrouw Dijkstra (D66): Waarom is een topsportstudent anders dan een
andere student die langer dan zes jaar over zijn studie doet? Wij hebben
het over het stimuleren van topsport en het belang van die topsport als
voorbeeld voor de breedtesport. Topsporters hebben te maken met een
zware belasting als gevolg van het trainen en het volgen van toernooien.
Als dat gevolgen heeft voor de studie, bijvoorbeeld als een toernooi

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

21

plaatsvindt wanneer er tentamens moeten worden gedaan, willen wij
topsporters en talenten de gelegenheid geven om sport én studie
aandacht te geven.
De heer De Liefde (VVD): Ik heb op beide vragen niet echt antwoord
gekregen. Ik probeer het nog eens. D66 is voorstander van een sociaal
leenstelsel voor studenten. Studenten moeten in principe dus volledig zelf
hun studie betalen. Dat geldt dan toch ook voor topsporters? Nu worden
die echter via de route van de sportbegroting gecompenseerd als zij
langer dan zes jaar over hun studie doen.
Mevrouw Dijkstra (D66): Wij hebben het hier niet over het bekostigen
van de studie, maar over de boetes voor langstudeerders, studenten dus
die langer over hun studie doen. Deze groep heeft daarbij extra aandacht
nodig. Ik heb net uitgelegd waarom.
De voorzitter: Mijnheer De Liefde, u mag nog heel even, maar het zou
erg fijn zijn als u de verkiezingsprogramma’s er niet bij wilt slepen.
De heer De Liefde (VVD): Ik ben op zoek naar een duidelijk beeld. Dat is
bij D66 niet altijd even gemakkelijk!
Het is mooi dat D66 het voorstelt als een boete. Volgens de regeling moet
een student die langer dan zes jaar over zijn studie doet, in het zevende
jaar een hogere eigen bijdrage betalen. Ik vraag nogmaals aan mevrouw
Dijkstra waarom een student die geen topsporter is of geen talent, wél die
€ 3000 aan eigen bijdrage moet betalen en waarom topsporters daarvan
worden gevrijwaard. Gebeurt dat enkel omdat het topsporters zijn?
Mevrouw Dijkstra (D66): Ik denk na over hoe ik het de heer de Liefde kan
laten begrijpen. De topsporter onderscheidt zich van de gemiddelde
student omdat de gemiddelde student de tijd heeft om binnen de gestelde
termijn zijn of haar studie te voltooien. De topsporter, die wij stimuleren,
heeft minder tijd voor die studie over en heeft te maken met een zware
belasting om op topsportniveau te trainen, wedstrijden te spelen en aan
toernooien mee te doen. Om die reden vraag ik de minister om die te
steunen. Als de heer De Liefde het nu nog niet begrijpt, spreken wij elkaar
buiten deze zaal nog wel eens!
In het regeerakkoord wordt ook gesproken over meer private studiefondsen voor sporters. Hoe staat het met deze belofte? Hoeveel extra
fondsen zijn er beschikbaar?
De reputatie van de FIFA is vergelijkbaar met die van een Griekse
obligatie. Ondanks protesten vanuit de hele wereld denkt Sepp Blatter niet
aan aftreden. Onlangs was het weer raak. Blatter meende dat racisme op
het veld niet bestaat. De Engelse minister van sport riep op tot het
aftreden van Blatter. De Nederlandse minister van sport hield zich stil. Ook
de KNVB liet het afweten. Nu weet ik dat de minister niet besluit over de
KNVB en de FIFA, maar toch wil ik haar vragen de KNVB indringend aan te
spreken op de steun voor Blatter. Wil zij samen met haar Engelse collega
optrekken voor een schone FIFA?
Over het geweld op het veld is al heel veel gezegd. Strenge straffen en
repressief optreden alleen gaan het niet oplossen. In hoeverre wil de
minister door middel van preventie geweld op het veld voorkomen? Zij
heeft hierover al een aantal dingen gezegd, maar waar legt zij de nadruk
op?
De minister heeft mede op ons verzoek de relatie tussen dopingcontroles
en privacy op de Europese agenda gezet. Daar ben ik haar dankbaar voor.
Hoe is de stand van zaken? Tijdens een uitzending van Nieuwsuur bleek
dat de wereldatletiekbond, de IAAF, bloed voor dopingcontroles gebruikt
voor onderzoek naar testosteron. Dat is niet toegestaan. Bloed voor
dopingcontroles mag niet gebruikt worden voor andere experimenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

22

Kan de minister uitzoeken wat hier is gebeurd? Welke stappen gaat zij
zetten als blijkt dat de IAAF over de schreef is gegaan en wil zij de Kamer
hiervan op de hoogte houden?
Voorzitter. Hoeveel tijd heb ik nog?
De voorzitter: U zit nu op zes minuten en het is aan uzelf om te bepalen
hoeveel tijd u nog wilt gebruiken voor de tweede termijn.
Mevrouw Dijkstra (D66): Ik zal de rest van mijn betoog in tempo doen.
Uit de eerste kosten-batenanalyse blijkt dat de organisatie van de
Olympische Spelen zo’n 1,1 mld. tot 1,8 mld. gaat kosten. Dat is eufemistisch gezegd een fors bedrag. Maar de cijfers zijn nog prematuur. De
onderzoekers schrijven dat het te vroeg is voor een nauwkeurige
schatting. Wij steunen de lijn van de minister om voor de kandidaatstelling in 2016 een nieuwe kosten-batenanalyse te maken. Wel wil ik
graag weten of de minister daarbij weer de planbureaus betrekt en of er
ook wordt gekeken naar de kosten en baten voor de overheid. Dat laatste
ontbreekt nu nog.
Ten slotte nog een enkele opmerking over de staatssteun aan voetbalclubs. In 2000 verkocht Real Madrid het parkeerterrein voor 500 mln. aan
de gemeente. Sindsdien klotst het geld daar tegen de plinten en staat het
ene na het andere sterrenteam op de mat. Kortom, goede voetballers
dankzij staatssteun. Voor een eerlijke competitie moeten wij op Europees
niveau een eind maken aan staatssteun. Dat is in het belang van de
voetbalfan en de belastingbetaler. In het afgelopen jaar ging er zo’n
610 mln. aan gemeentegeld naar de clubs. Wil de minister zich in Europa
inzetten voor een algehele stop van staatssteun aan commerciële
voetbalclubs? Omwille van mijn eigen tijd laat ik het hierbij.
De voorzitter: We zullen zien of wij u een beetje kunnen matsen in de
tweede termijn, maar u snoept natuurlijk wel uw eigen tijd op.
De heer De Mos (PVV): Voorzitter. Ik wil dit wetgevingsoverleg beginnen
met een compliment aan de minister. Onlangs kwam zij met het voorstel
om een zwarte lijst op te stellen van sporters die zich schuldig maken aan
wangedrag. Een heel mooi voornemen! Goed ook dat er gelet gaat
worden op de voorbeeldfunctie die topsporters hebben. Ik wil alvast een
suggestie doen voor de eerste naam op die zwarte lijst, namelijk die van
de zakkenvullende bobo Sepp Blatter. Was hij vorig jaar nog de sterk
ruikende aroma rondom de geur van corruptie bij de toewijzing van de
WK’s in Rusland en Qatar, het laatste jaar laat de FIFA-voorzitter zien
volledig van het pad af te zijn. Vorig jaar december vond hij dat homo’s
die het WK in Qatar willen bijwonen zich maar moeten onthouden van
seks, gewoon omdat ze in een islamitisch land maar even geen homo
moeten zijn. Onlangs liet de kaviaarliefhebbende bondsbestuurder weten
dat racisme op de voetbalvelden geen enkel probleem is: alles zal na het
laatste fluitsignaal zijn vergeten. Het zou natuurlijk een geweldig
statement zijn als onze minister van Sport zo’n druiloor als eerste naam
op de zwarte lijst zet. Gewoon om te laten zien dat wij in Nederland
homoseksualiteit normaal vinden en dat we van racisme niets moeten
hebben. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.
Ondanks de zwarte lijst heeft de KNVB afgelopen zomer de noodklok
geluid over de enorme toename van agressie en geweld. Hoe worden de
strengere straffen goed naar de clubs en hun leden gecommuniceerd?
Het geven van complimenten voelt zo nu en dan best goed en daarom wil
ik graag een tweede complimentje geven, namelijk over het aanstellen
van de sportbuurtcoach. Ik hoop wel dat bij deze coaches de nadruk komt
te liggen op de jeugd. Bij hen moeten we sport met de paplepel ingieten.
Als je bedenkt dat TNO vorig jaar liet optekenen dat nog niet de helft van
de jeugd – namelijk 46% – voldoende sport, moeten we dit zeker doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

23

Hoe zit het in het verlengde hiervan met de verplichte gymnastieklessen in
het basisonderwijs? Hoe zit het met het zwemonderwijs? Hoe zit het met
het creëren van veilige en voldoende sportplaatsen? Zo verdwijnen
langzaam alle buitenzwembaden. Het AD meldde afgelopen zomer dat het
toezicht bij zwembaden vaak onder de maat is en dat personeel soms niet
eens kan reddend zwemmen. Welke plek krijgen gehandicapten bij de
buurtcoaches?
De voorzitter: Het zou heel goed zijn als u af en toe ademhaalt, want dan
kan ik aankondigen dat u een interruptie krijgt van mevrouw Bruins Slot.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): De heer De Mos benadrukte zojuist dat het
bij de buurtsportcoaches vooral om de jongeren gaat, maar de PVV is
natuurlijk ook een partij die zich sterk maakt voor ouderen. We zien dat de
mensen in Nederland veel ouder worden. De komende jaren verdubbelt
het aantal ouderen met 2 miljoen. Ziet de heer De Mos geen rol voor deze
coaches om juist ouderen meer te activeren tot bewegen? Beweging
draagt immers bij aan het gezonder oud worden.
De heer De Mos (PVV): Dat is zeker zo, maar die rol zien wij in een wat
beperktere mate voor ouderen. Zij kunnen die keuze immers zelf wel
maken. Kinderen moet je eerder stimuleren en vertellen dat sport gezond
is, want zij weten dat vaak nog niet. Ouderen, waaronder ikzelf, kunnen
best zelf een keuze maken om op een sportclub te gaan. Daarvoor hebben
we de overheid niet nodig.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Ik schaar de heer De Mos nog niet onder de
groep ouderen. Ik wist niet dat het bij de PVV zo vroeg begon. Ik heb het
over de 60-plussers. Uit de cijfers over sportparticipatie blijkt dat er
inderdaad veel jeugd afhaakt. Daar moeten we echt iets aan doen.
Hetzelfde geldt voor de ouderen. Juist uit onderzoeken blijkt dat het
blijven bewegen, goed is voor valpreventie en dat mensen minder
eenzaam worden. Er zijn eigenlijk wel tien redenen waarom ouderen toch
ook een belangrijke rol hierin moeten spelen. Het zou toch jammer zijn als
de PVV dit punt voor ouderen niet belangrijk vindt.
De heer De Mos (PVV): Ik heb niet gezegd dat ik het niet belangrijk vind.
Ik heb alleen gezegd dat wat betreft de PVV de nadruk voor de sportcoaches op de jeugd moet komen te liggen. De jeugd moet op school
immers meekrijgen dat sport erg gezond is. Ouderen kunnen deze keuze
zelf maken. Uiteraard moet sport voor ouderen wel gefaciliteerd worden.
Ik heb niets gezegd over het faciliteren van sport voor ouderen. Als Haags
gemeenteraadslid heb ik onlangs nog gepleit voor een heuse bejaardendisco. Ik zou zeggen: kom een stukje dansen.
Uit landelijk onderzoek is gebleken dat gehandicapten duidelijk minder
sporten dan mensen zonder beperking. Extra aandacht hiervoor lijkt de
PVV geen overbodige luxe.
Wie kent het principe niet van ««s zondags het bord op schoot»? Wekelijks
zitten miljoenen mensen aan de buis gekluisterd als zij bij Studio Sport
kunnen zien welk resultaat hun favoriete club heeft behaald. Gemiddeld
zo’n 250 000 voetballiefhebbers nemen wekelijks de moeite om hun
lievelingsclub uit het betaalde voetbal vanaf de tribune naar de
overwinning toe te schreeuwen.
Helaas blijft een klein, maar hardnekkig groepje relschoppers dit enorme
voetbalfeest verstoren. Zij zijn erop uit om een voetbalfeest naar de
knoppen te helpen. De vorig jaar in werking getreden Voetbalwet blijkt
helaas niet voldoende afschrikwekkend. Met als voorlopig dieptepunt de
bestorming van het Maasgebouw bij het Feijenoordstadion waar een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

24

groep die zich Feijenoordsupporters noemt, de echte Feijenoordfans in
diepe rouw dompelde. Daarom is het de hoogste tijd voor een voetbalwet
deel 2.
Samen met mijn PvdA-collega Van Dekken heb ik de laatste maanden
gewerkt aan een initiatiefwetsvoorstel dat binnenkort aan de Kamer wordt
voorgelegd. Dit initiatiefwetsvoorstel, Relschoppers buiten spel genaamd,
moet ertoe leiden dat hooliganisme voor eens en voor altijd tot het
verleden gaat behoren. Wij werken samen met Bureau Wetgeving aan de
verdere uitwerking, maar het pakket maatregelen bestaat onder andere uit
de volgende elementen. Het stadionverbod zal veranderen in een
gebiedsverbod dat niet langer meer door clubs maar door de minister van
Veiligheid en Justitie wordt opgelegd. Het gebiedsverbod zal gelden voor
alle voetbalwedstrijden van eredivisie en eerste divisie. Bij een opgelegd
gebiedsverbod wordt automatisch opgenomen dat een relschopper zich
niet in de nabijheid van een stadion, een evenement of in het centrum van
de desbetreffende stad mag begeven. Het gebiedsverbod van 90 dagen in
de huidige Voetbalwet dient te worden vervangen door een verbod voor
de periode van één jaar. Daarnaast wordt direct een standaardboete
opgelegd van de derde categorie, dus even € 7600 aftikken. Als een
gebiedsverbod voor de tweede maal tegen een relschopper wordt
uitgesproken, moet de rechter een gebiedsverbod voor tien jaar opleggen.
Om te voorkomen dat een relschopper amok maakt in het buitenland,
moet de mogelijkheid bestaan om een uitreisverbod op te leggen. Voor
wie het opgelegde gebiedsverbod en/of de opgelegde meldplicht naast
zich neerlegt hebben wij zwaardere sancties in petto. De maximale celstraf
voor het negeren van het gebiedsverbod en/of de meldplicht gaat van een
naar drie jaar. Daarnaast wordt een minimumcelstraf ingevoerd van een
jaar. Ten behoeve van adequate opsporing en het vergroten van de
pakkans dient van grote evenementen en voetbalwedstrijden steevast
foto- en beeldmateriaal te worden gemaakt zodat relschoppers standaard
verschijnen op beeldschermen en billboards. Al deze maatregelen moeten
ertoe leiden dat de clubkaart en de verplichte combiregeling tot het
verleden behoren.
De voorzitter: De SP-fractie ziet de voorstellen natuurlijk graag tegemoet.
Ze klinken heel fors. Zou dit alles ook te ondervangen zijn met de actieve
invoering en handhaving van de meldplicht, zodat iemand zich simpelweg
niet meer kan ophouden in de omgeving van het stadion of het centrum?
De heer De Mos (PVV): Zeker. De meldplicht is een van de middelen die
daarbij kunnen worden ingezet, natuurlijk wel voor supporters die echt
buitensporig gedrag vertonen. Het gaat dan niet om het gooien van een
aansteker, maar echt om het mishandelen van mensen. De meldplicht
moet er dus zeker in en moet ook zeker worden nageleefd. Alleen blijkt nu
dat de huidige Voetbalwet volgens de Nederlandse Politiebond en volgens
Frank Paauw, de coördinator voetbalvandalisme, helaas niet afdoende is.
Daarom is mijn fractie samen met die van de PvdA gekomen tot een wat
strenger pakket. Ik hoop dat het hier in de Kamer wordt omarmd, zodat wij
de relschoppers voor eens en voor altijd buitenspel kunnen zetten.
De voorzitter: Wij zullen de wetsbehandeling natuurlijk tegemoet zien.
Een van onze kritiekpunten op de huidige Voetbalwet – daarover heeft de
SP-fractie veel ruzie gemaakt met minister Donner – was dat de
meldplicht, ook voor lichte vergrijpen, niet werd ingevoerd omdat de
capaciteit van de politie te laag was. De vraag is natuurlijk wel hoe
effectief het dan wordt als je iets heel simpels, namelijk de meldplicht – je
meldt je op het politiebureau wanneer er een voetbalwedstrijd is – niet
eens kunt uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

25

De heer De Mos (PVV): Nogmaals, ik ben het hartstikke eens met de
meldplicht, zeker bij de zwaardere vergrijpen. Bij de lichtere vergrijpen
een gebiedsverbod? Dank je de koekkoek. Door het opleggen van een
gebiedsverbod van een jaar mag je een jaar lang niet in een stadion, bij
een evenement of in het centrum van een stad komen. Als je dat toch
doet, loop je de kans om een jaar de bak in te gaan. Ik denk dat dat
behoorlijk afschrikwekkend is.
Voorzitter. De tijd dat de welwillende voetbalfan het slachtoffer is van
malloten, moeten wij definitief achter ons laten. Ik krijg graag een eerste
reactie van de minister.
Wij gaan er even tussenuit voor een rondje 30 blank. Mijn collega Bart de
Liefde kwam vanmorgen met een goed idee om de A-status van het
schaatsen te behouden door te komen met een loterij en giften. Ik heb
enkele vragen aan de minister. Is er nu helemaal geen rijkssubsidie om de
A-status in Nederland te houden? Kan er ergens nog wat worden getoverd
uit een broekzak of vestzak? Als de verbouwing van een ander schaatsstadion dan Thialf goedkoper is, staat zij daar dan voor open? Ik noem
zomaar een Uithof in Den Haag.
Het belooft weer een mooie zomer te worden: het EK voetbal staat voor
de deur. Straks kleuren de straten weer oranje, staan wij als één man of
vrouw achter onze jongens, verzamelen wij met zijn allen nieuwe wuppies
en staat de biertap in menige tuin. Er zullen heel wat Oranjefans naar
Oekraïne of Polen afreizen om aldaar breed te verkondigen dat wij de
nieuwe Europese voetbalkampioen zullen worden. Tot zover alles prachtig
en alles mooi, maar achter dit festijn schuilt een enorme droefheid. As we
speak worden de straten in de Oekraïense steden zwerfhondvrij gemaakt
zodat voetbalfans geen last hebben van deze dieren. De wijze waarop dat
gebeurt is bruut. Er is sprake van massamoord. Deze zwerfhonden, die
toch echt door ons mensen in de steek zijn gelaten, worden vergiftigd en
soms zelfs levend verbrand in ovens. Mijn mailbox en die van collega
Graus lopen over van mails van mensen die ons oproepen om hier wat
tegen te doen.
Er is meer aan de hand. Voor menig vrouw in Oekraïne zal dit toernooi er
een worden van vernedering, uitbuiting ofwel van gedwongen prostitutie.
De vrouwenbeweging in Oekraïne schreeuwt al maanden moord en brand
over de aankomende vrouwonterende toestanden; helaas is dit aan
dovemansoren gericht. Ik weet dat de minister nog doende is met het
beantwoorden van Kamervragen die ik hierover heb gesteld, maar wil zij
vandaag in dit debat alvast toezeggen dat zij deze twee schrijnende zaken
bij haar Oekraïense collega zal aankaarten met het indringende verzoek
om hieraan een einde te maken? Wat kan zij doen via de KNVB en de
hoofdsponsor ING? Als zij in haar werkkamer toch aan het bellen is
geslagen, kan zij ook haar Poolse ambtgenoot bellen. In dat land schijnt,
net zoals in Oekraïne, homofobie de normaalste zaak van de wereld te
zijn.
Een andere zaak die mij verontrust zijn de stadions. Zijn die af? Voldoen ze
aan de veiligheidseisen? Een andere vraag is hoe het Oranjelegioen wordt
gewaarschuwd voor de misstanden in de EK-organiserende landen.
Afgelopen zomer werd een akkoord bereikt over een gemengd Nederlands-Belgische voetbalcompetitie voor vrouwen, de Beneliga. De
PVV-fractie vindt dat een ontzettend goed initiatief. Vooral Nederland en
Vlaanderen hebben heel veel met elkaar gemeen. Daarom is het ten tijde
van crisis een vreemde constatering dat zo veel Nederlandse en Vlaamse
bonden onafhankelijk van elkaar opereren. In de Europese competitie
wordt het steeds zeldzamer dat Nederlandse of Vlaamse clubs ver komen.
Wat zou het mooi zijn als door het samenbrengen van de beste Nederlandse en Vlaamse clubs in één competitie het niveau omhoog zou gaan,
waardoor Nederlandse en Vlaamse voetbalclubs vaker zullen overleven in
de lucratieve Europese voetbaltoernooien. Wie weet zijn er meer
competities waar dit ook kan. Wat te denken van het korfbal; wat een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

26

topcompetitie zou dat worden. Heeft de minister de bereidheid om het
samengaan van Nederlandse en Vlaamse competities te onderzoeken?
De voorzitter: Mijnheer De Mos, haalt u even adem. De heer Klaver heeft
een vraag voor u.
De heer De Mos (PVV): Kom er maar in.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik vroeg mij af of de heer De Mos al een
concreet voorstel heeft over welke clubs hij graag bij elkaar zou willen
voegen.
De heer De Mos (PVV): De beste, dus ik denk aan ADO Den Haag.
De heer Klaver (GroenLinks): ADO Den Haag samenvoegen met ADO Den
Haag?
De heer De Mos (PVV): Nee, het idee leeft al wat langer. Wij weten dat
bijvoorbeeld in het voetbal zowel Nederlandse als Vlaamse clubs helaas
niet meer zo ver komen in de Europese competitie. Dat is buitengewoon
jammer, want zo worden heel veel inkomsten misgelopen. Als wij die
competitie wat vergroten, zien wij wellicht eerder een Nederlandse of
Vlaamse club op dat mooie Europese podium. Het is misschien ook
interessanter voor sponsors, want dan hebben wij het over een markt van
23 miljoen mensen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik waardeer de creativiteit van de heer De
Mos, maar ik probeer de creatieve ideeën ook te toetsen aan de realiteit.
De topclub in Nederland is natuurlijk ADO Den Haag voor de heer De Mos,
dat is evident. Maar aan welke topclub in België zou die gekoppeld
moeten worden? Is er al draagvlakonderzoek gedaan door de heer De
Mos? Wat is de realiteitszin van dit – het moet gezegd – toch wel creatieve
plan?
De heer De Mos (PVV): Volgens mij is het niet aan de heer De Mos om
draagvlakonderzoeken te gaan doen. Ik ben volksvertegenwoordiger. Ik
kom af en toe eens met een ideetje, een plannetje of een suggestie. In
België leeft het idee wat meer dan in Nederland, maar als ik als
ADO-supporter op de koffie kan bij Club Brugge, lijkt mij dat een zeer
genoeglijke middag. Misschien wordt het wel een heel mooi weekend in
Brugge. Zo stimuleer ik ook de lokale economie in Brugge en kunnen de
mensen uit Brugge, als zij bij ons komen, de Haagse lokale economie
stimuleren. Volgens mij is het allemaal hartstikke mooi. Ik hoor graag de
reactie van de minister.
Voorzitter. Dan nog even de altijd zo gezellige derde helft. Die wil ik
afsluiten met een anekdote en een aantal vragen. Onlangs ben ik zelf weer
begonnen met voetballen, teneinde het ietwat uitgezakte lichaam weer in
het gareel te krijgen. Wat mij opviel bij de club waar ik verwoede
pogingen onderneem om de bal onder controle te krijgen, is de wijze
waarop de club zaken integreert. In de kantine is ruimte voor kinderopvang en voor ouderen. Scholen maken gebruik van het kunstgras en er
zit een heuse bloedbank. Ik denk dat er op die manier veel centjes
bespaard kunnen worden. Denkt de minister dit ook, en zo ja, wordt dit
landelijk beleid?
Dan heb ik nog een paar korte vragen. Hoe zit het nu met het WK-bid? Hoe
zit het met het verontrustende nieuws vanuit Washington dat de VS heeft
aangegeven, eigen beveiliging naar de Olympische Spelen in Londen te
zullen sturen? Zijn onze sporters veilig? Wat vindt de minister van de
stelling van Daan Luijkx, de manager van de wielerploeg Vacansoleil, dat
het onmenselijk is dat wielrenners na een dopingcontrole een jaar moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

27

wachten op de uitslag? Kan de minister aandringen op snellere afhandeling van dopingzaken? Last, but not least: kan het eisenpakket aan
opleidingen en betalingen in de amateursport astublieft wat minder? Een
eerste klas amateurclub, bijvoorbeeld, moet een gediplomeerde trainer
aanstellen, à € 27 000 per jaar. De PVV vindt dat een beetje te gortig.
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. Sporten is gezond. Het is al vaker
gezegd: het helpt ons om fysiek en mentaal in balans te blijven. Het biedt
sociale contacten en netwerken die essentieel zijn om goed te functioneren in onze samenleving. Sporten verbindt. Als Oranje scoort of als
Kramer zijn concurrenten verplettert, staan wij met elkaar op de bank in
oranje shirtjes en met Nederlandse vlaggetjes op de wangen. Eigenlijk
doen wij dan alles wat wij normaal gesproken niet doen, en dat is maar
goed ook.
Sport is belangrijk in het kader van preventie. Ik ben blij dat de minister dit
duidelijk aangeeft. Sport is belangrijk voor het individu en voor de
samenleving. Het baart mij dan ook zorgen dat er nog steeds heel veel
kinderen zijn die niet kunnen meedoen. De minister komt met een plan
voor meer sportbuurtcoaches. Dit sluit aan bij de structuur die er al is voor
de combinatiefunctionarissen in het onderwijs. De plannen klinken goed,
maar gaan zij ook werken? De sportvelden blijven immers aan de randen
van de steden liggen, dus wat helpen deze sportbuurtcoaches zonder
aanpassing van de fysieke infrastructuur? Is de minister zich ervan bewust
dat de gemeenten op brede scholen bezuinigen? Die kiezen er daarom
juist voor, minder combinatiefunctionarissen aan te stellen. Wat is het
effect van deze acties van gemeenten voor de plannen van de minister?
Voorzitter. Er wordt enorm veel gedecentraliseerd naar de gemeenten,
zonder dat die gemeenten voldoende middelen erbij krijgen om al hun
verantwoordelijkheden goed uit te voeren. Het is dan ook niet verwonderlijk – maar het baart de GroenLinks-fractie wel zorgen – dat de
gemeenten ervoor kiezen om het schoolzwemmen te schrappen. Is de
minister met mij van mening dat kunnen zwemmen in waterland
Nederland van essentieel belang is? En kan de minister toezeggen dat ze
er alles aan gaat doen om het schoolzwemmen in stand te houden? Voor
GroenLinks moet de aandacht bij de breedtesport uitgaan naar die
groepen die nu niet kunnen sporten. Er zijn nog te veel gezinnen waar
gewoon te weinig geld is om kinderen te laten sporten. Initiatieven zoals
de Voetbalschool Scorende Jongens, waar kinderen gratis kunnen
sporten, verdienen meer navolging. Het is goed dat deze jongens zijn
uitgeroepen tot het beste sportbestuur. Wat doet de minister om deze
kinderen aan het sporten te krijgen? Op welke wijze zoekt zij samenwerking met staatssecretaris De Krom die verantwoordelijk is voor het
armoedebeleid?
De voorzitter: Op dit punt heeft mevrouw Bruins Slot nog een vraag.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): De heer Klaver van GroenLinks zegt terecht
dat het belangrijk is om kinderen meer te laten participeren. Dat deelt de
CDA-fractie. Hij gaf daar echter eigenlijk alleen maar een financieel
argument bij, terwijl uit het laatste onderzoek van het SCP blijkt dat er niet
alleen financiële redenen zijn, maar dat ook culturele redenen meespelen.
Van belang zijn ook andere achtergronden, zoals het feit dat de ouders zelf
niet sporten en dat soort zaken. Daar gaat de heer Klaver niet op in. Wat
vindt de GroenLinks-fractie van deze overige factoren? Hoe wil zij die
beïnvloeden?
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. Daar heeft mevrouw Bruins Slot
een heel terecht punt. Je ziet dat sporten in de lagere sociale klassen
minder vanzelfsprekend is en dat het misschien ook minder gestimuleerd
wordt. Een belemmering daarbij is geld. Daar ben ik op ingegaan. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

28

tweede belemmering is dat het verder gestimuleerd zou moeten worden.
Ik denk dat het onderwijs daarin een rol kan spelen. Ik acht het belangrijk
dat de school kinderen in een veel eerder stadium in aanraking brengt met
sport. Sport zou weer een veel integraler onderdeel moeten uitmaken van
het lespakket.
Dan kom ik op het voetballen. Als het over voetbal gaat, dan gaat het
vaker over geweld, sponsoring door gemeenten of de strijd tussen Cruijff
en Van Gaal dan over het spelletje zelf. Voor de perikelen bij Ajax kan ik de
minister niet verantwoordelijk stellen, gelukkig maar. Daar heb ik dan ook
geen vragen over. Ik ben echter wel kritisch op de steun door gemeenten
aan noodlijdende clubs in het betaald voetbal. Ik heb daar zo mijn
bedenkingen bij. Zo vinden veertien gemeenten, die de afgelopen tien jaar
de plaatselijke club hebben gesteund, die steun eigenlijk principieel
onaanvaardbaar. Toch hebben ze het gedaan. Wij willen niet dat er
gemeenschapsgeld gaat naar clubs die soms wel miljoenen te besteden
hebben. Op zijn minst kunnen er goede voorwaarden gesteld worden als
de gemeenten er toch voor kiezen om deze financiële impuls te geven.
Kan de minister toezeggen dat zij samen met de gemeenten wil werken
aan een set criteria, waarmee de ongebreidelde steun aan clubs met
belastinggeld een halt kan worden toegeroepen?
Geweld op en rond het veld baart ook mijn fractie zorgen, vooral als het
gaat om de amateursport. Direct klinkt dan de roep om zwaarder straffen.
Heeft de minister het hier over een verdere juridisering of het meer
inzetten van het tuchtrecht? Is zwaarder straffen nu wel de meest
effectieve manier om geweld op en rond het veld tegen te gaan? Ik hoor
daar graag cijfers over. Hoe ziet de minister haar rol in het blijven
aanspreken van ouders op hun gedrag en op hun voorbeeldfunctie? Op
welke wijze kunnen ouders aangemoedigd worden tot meer betrokkenheid bij de sport, dus ook als rijdende hockeyvader of -moeder of als
jurylid bij wedstrijden?
Dan de grote evenementen, het WK voetbal en de lessen die we daaruit
kunnen trekken voor de Olympische Spelen. Ik ben blij dat de minister in
haar brief aangeeft dat ze lessen probeert te trekken uit de gang van zaken
en uit het Berenschot-onderzoek. Ze wil de Kamer er in het proces eerder
bij betrekken. Hoe gaat de minister dat precies doen? Ze wil in ieder geval
gaan spreken over hoe de overheidsgaranties eruit moeten zien. Ik lees
echter weinig over de andere concessies die Nederland aan de FIFA had
moeten doen, zoals belastingvrijstellingen, speciale rijbanen en reclamevrije zones rondom voetbalstadions. Wat ons betreft, spreekt de minister
nu alvast uit aan het adres van het IOC: dat gaat niet gebeuren. Graag een
toezegging op dit punt. Als we namelijk kijken naar het draagvlak voor het
WK, dan begon dat vorig jaar af te nemen op het moment dat de
Bavaria-jurkjes werden geweerd in de stadions en dat alles bekend werd
over de toezeggingen die er gedaan zouden worden aan de FIFA.
De voorzitter: Dan heb ik een vraag aan de fractie van GroenLinks. Grote
kans dat dit soort eisen ook gesteld wordt door het IOC. Zegt GroenLinks
dan: dan maar geen Olympische Spelen en geen bid?
De heer Klaver (GroenLinks): Ja. Ik dacht dat ik daar heel helder in was. Ik
vind dat de minister nu al moet aangeven dat er geen sprake kan zijn van
dit soort toezeggingen. Als dit wordt geëist, is het wat ons betreft
duidelijk: dan hoeven wij de spelen niet te heben.
De voorzitter: Helder.
De heer Klaver (GroenLinks): Als deze concessies niet worden gedaan en
als het IOC dan nog steeds interesse heeft in Nederland als gastland – dat
hoop ik zeer – wil ik ook graag dat wij eerlijk zijn over de kosten. Het is
moeilijk om een kosten-batenanalyse te maken, maar het is misschien wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

29

goed om een studie te maken van kosten en baten van eerder georganiseerde Olympische Spelen en op basis daarvan prognoses te maken. Ik
zou zeggen dat de Olympische Spelen sowieso geld gaan kosten. Dat vind
ik niet per se verkeerd. De Nederlandse samenleving haalt er misschien
niet heel veel economisch gewin uit, maar Nederland kan er wel veel
plezier aan beleven. Ik vind dat het kabinet eerlijk moet zijn over de
kosten, zodat wij op transparante wijze kunnen beslissen of wij het ervoor
over hebben of niet. Ga dit echter niet wegmoffelen, en doen alsof zo’n
evenement heel veel geld gaat opleveren, want daar geloof ik niet zo veel
van.
Tot slot bespreek ik het onderwerp Thialf. Dit weekend werd er volop
geschaatst in Kazachstan. Wat blijkt? Ver van ons land staat een perfecte
schaatsbaan, gebouwd door een Nederlander. Ooit was ons Thialf ook
zo’n supersnelle baan. Er wordt al een tijdje gesproken over het moderniseren van Thialf en zelfs over nieuwbouw. Hierbij wordt expliciet gekeken
naar overheidssteun. Mijn fractie ziet graag een supersnelle, superduurzame ijshal op de huidige locatie van Thialf. Dat betekent wat ons
betreft dat het huidige Thialf moet worden verbouwd en gemoderniseerd.
Kies dus niet voor nieuwbouw, maar zorg ervoor dat de hal duurzame
energie kan opwekken om topijs voor topsporters en recreanten te maken.
Nieuwbouw is in deze tijden van schaarste een gepasseerd station.
Hergebruik van gebouwen is duurzaam. Ontwerp en maak dus een hal die
100% energieneutraal is, zonder enige concessie aan binnenklimaat of
ijskwaliteit te doen. Dat dit kan, blijkt uit gesprekken die wij hierover al
hebben gevoerd met experts uit zowel de schaats- als de bouwwereld.
Door het zelf opwekken van energie wordt een besparing van 1,2 mln. in
de exploitatie van de hal gerealiseerd. Door het gebruik van slimme
innovaties bij de bouw van de ijshal kan worden bespaard op de
hoeveelheid energie die nodig is voor het maken van ijs. De energie die
dan nog nodig is, kan worden opgewekt in of nabij de hal zelf. Dat scheelt
geld en voorkomt onnodige uitstoot van broeikasgassen.
Wij vragen tevens om er bij de vernieuwing voor te zorgen dat de
recreanten niet de dupe worden van de topsporters. Twee banen onder
één dak is technisch mogelijk en biedt groter draagvlak om energie te
winnen uit zon. Mijn fractie ziet het als een politieke voorwaarde voor
welke overheidssteun dan ook dat er wordt verbouwd in plaats van
nieuwbouw gepleegd en dat de ijsbaan helemaal zelfvoorzienend is wat
betreft de energievoorziening. Graag krijg ik een reactie van de minister
over dit onderwerp.
De voorzitter: Wij gaan schorsen. De minister en haar ambtenaren
kunnen dan het antwoord voorbereiden en wij kunnen even een broodje
eten; verschil moet er zijn.
De vergadering wordt van 12.09 uur tot 13.00 uur geschorst.
Minister Schippers: Voorzitter. Als er één ding is waarover een grote
mate van eensgezindheid bestaat in de Kamer, dan is dat wel het belang
van sport. Ook over de manier waarop we sport moeten inzetten, bestaat
naar mijn idee grote overeenstemming. Ik zal niet herhalen wat de Kamer
over sport en het belang daarvan heeft gezegd. Ik onderschrijf dit. Dat wij
sport belangrijk vinden, blijkt doordat wij Sport in onze begroting met
bijna 10% hebben laten groeien. Daarmee geven we in deze tijd van
bezuinigingen aan hoe belangrijk sport is.
Wij hebben verschillende programma’s opgesteld. Ik loop die kort langs.
De essentie is dat we doorgaan met wat goed gaat, waar iedereen
enthousiast over is en dat iets oplevert. We stoppen met alles dat daaraan
niet voldoet en we bundelen de krachten op een paar grote programma’s.
De begroting voor Sport kenmerkt zich door ontzettend veel versnippering. Wij hebben ons voorgenomen om de gelden en de energie te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

30

bundelen op een paar grote programma’s. Wij willen de toenemende
agressie en het wangedrag tegengaan. Dat zijn de grootste lijnen. Het
programma voor sport in de buurt is een voortzetting van het programma
dat voormalig staatssecretaris Bussemaker heeft ingezet voor de
combifunctionarissen. Ik vroeg mij alleen af welk klein jongetje ooit
combifunctionaris wilde worden. Een klein jongetje wil alleen een beroep
dat een beetje klinkt. Ik had een taart uitgeloofd voor degene die met een
goede naam zou komen, maar wij hebben deze taart nog niet uitgedeeld.
De naam «buurtsportcoach» vond ik beter. Een klein jongetje wil dat
misschien wél worden. Daarom noem ik het beroep voortaan zo.
Ik vind dat je bij sport niet iedere vier jaar het wiel opnieuw moet
uitvinden. Dat is zonde, gezien alles wat bereikt is en de ervaringen die
zijn opgedaan. We hebben een aantal aanpassingen gedaan. We hebben
het programma breder inzetbaar gemaakt. Eerst ging het alleen over
school en sport. Nu kan het ook gaan over buitenschoolse opvang en
sport. Het kan ook gaan over de zorg en sport, bijvoorbeeld in verzorgingshuizen. Het kan over van alles gaan dat in een gemeente als
belangrijk wordt gezien. Als men een sportcoach wil, kan men een
verbinding leggen. Ook hebben we de mogelijkheden voor cofinanciering
verruimd. Als mensen willen meebetalen aan een buurtsportcoach,
waarom niet? Het was eerder alles of niets. Er werd op basis van het
inwoneraantal van een gemeente bekeken hoeveel functionarissen je
moest realiseren. Als je dat niet deed, kreeg je niets. We hebben nu
gezegd dat ook als een gemeente maar één buurtsportcoach wil, terwijl
deze gemeente er veel meer zou kunnen aanvragen, zij er één kan krijgen.
Dat hebben we dus wat makkelijker gemaakt.
We zetten veel geld en energie in voor dit programma. Ik vertel mevrouw
Leijten eventjes iets over de verhouding. Er gaat bijna 70 mln. naar het
programma voor sport in de buurt en 2 mln. naar de Olympische Spelen.
Dat geeft precies de verhouding weer. Je kunt heel grote onderzoeken
doen naar de indicaties van de kosten en de baten. Wij moeten deze
onderzoeken ook laten doen. Laten we wel wezen, de Olympische Spelen
waarover we het hebben, zijn er überhaupt pas over zeventien jaar.
Daarvoor worden onderzoeksrapporten geschreven. Sport in de buurt is
iets anders. Het is een actieplan, dat we gewoon gaan uitvoeren. De
hoogte van het stapeltje zegt dus niets over het belang dat we eraan
hechten.
We werken bij het programma samen met Krajicek, Cruijff en Esther
Vergeer. De inbreng van Esther Vergeer is om te bekijken hoe je de
gehandicaptensport, ook op de sportveldjes en de sportverenigingen,
ingang kan doen vinden. Esther Vergeer is hier heel druk mee bezig. Zij
heeft hier goede ideeën voor. Daarom hebben wij haar ook bij dit
programma betrokken. Ook de basketbalbond en andere bonden hebben
heel goede programma’s lopen. We proberen het samen te doen, zonder
concurrentie. We proberen elkaar aan te vullen en van elkaar te leren.
Dan naar een veiliger sportklimaat. U hebt er allen aandacht aan besteed.
Het aantal incidenten is echt onacceptabel. Het zijn er tientallen per
weekend. Vooral hoe scheidsrechters het te verduren krijgen, is niet te
tolereren. Daarom hebben wij dan ook het initiatief genomen voor het
actieplan. Betrokkenen, zoals de voetbalbond, maar ook de hockeybond,
de MOgroep en anderen, waren zeer gemotiveerd om eraan bij te dragen.
Het is dus niet alleen een plan van de overheid, maar een plan van al die
groepen samen. Mevrouw Dijkstra vroeg of de groepen erbij betrokken
zijn. We hebben het plan dus gezamenlijk gemaakt. Het is geen plan van
de overheid alleen. Ook de bonden, NOC*NSF en de gemeenten hebben
bekeken wat ze kunnen doen. Zo is het actieplan tot stand gekomen. Ook
het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft bekeken wat zij op haar
terrein kan doen. Dat ten eerste.
Ten tweede is het een gebalanceerd programma met veel aandacht voor
preventie. Ik was bij de aftrap ervan. Toen zei een bond: eigenlijk moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

31

mensen van de vereniging in hesjes langs de kant van de lijn lopen en
ouders die uit hun dak gaan, aanspreken op een manier waarop je ook de
gemoederen een beetje tot rust brengt. Dat soort heel praktische dingen
werkt enorm goed. Wij maken dit programma dus samen. Het bestaat dus
uit preventie en straffen. Het is een zwarte lijst, maar het is ook de
spelregels van te voren helder en scherp hebben. Het gaat dus ook over
gedragsregels en over het opleiden en het coachen van vrijwilligers.
Het gaat nu in. Iedereen heeft daar zijn eigen rol en deel in. Ik kan weinig
ten opzichte van het OM, maar ik kan wel op andere terreinen wat.
Iedereen moet zijn deeltje doen. Wij monitoren dat en we moeten elkaar
aanspreken op resultaat. De Kamer, de bonden en ik moeten elkaar daar
scherp op houden, want het is een gemeenschappelijke ambitie om dit
echt drastisch de kop in te drukken.
Ik kom op het volgende punt van mijn inleiding. Verschillende partijen
hebben verschillende onderdelen. Op het gebied van een veiliger
sportklimaat gaat Veiligheid en Justitie over het OM, moeten gemeenten
ervoor zorgen dat het sportbeleid en het lokale politiebeleid op elkaar
aansluiten en moeten sportclubs ervoor zorgen dat de spelregels helder
zijn. VWS zet weer geld in op trainingsprogramma’s voor vrijwilligers. Zo
heeft iedereen zijn onderdeel. Dat betekent echter niet dat je taken van
elkaar over moet nemen. Zo’n rolverdeling hebben we ook op nationaal
niveau. Voor de veiligheid en de Voetbalwet liggen de regie en de
voortrekkersrol bij de minister van Veiligheid en Justitie. Voor sport in
school ligt de regie bij OCW en voor sport om school bij mij. Zo zijn de
taken verdeeld.
Ik begin met de beantwoording van de vragen van de leden. Als het
onderwerp door verschillende leden is genoemd, probeer ik ze direct
gezamenlijk te beantwoorden.
Gelukkig vroeg de heer Van Dekken niet van mij om bij Ajax in te grijpen,
want er zijn dingen die je liever niet doet.
De heer Van Dekken zei dat alle kinderen een goede start moeten krijgen
en dat alle kinderen moeten kunnen sporten. We hebben de vorige keer
afgesproken in dit overleg dat het Jeugdsportfonds een landelijke uitrol
krijgt en dat wij dat subsidiëren tot en met het eerste kwartaal van 2014.
Dan moet het overgenomen worden door de gemeenten om maatwerk te
kunnen leveren. Het is altijd zo geweest dat de primaire verantwoordelijkheid bij het ministerie van SZW lag, maar we werken wel samen. Dat
zijn een beetje de afspraken die we hebben gemaakt.
De heer Van Dekken stelde dat 80 mln. naar gemeenten is gegaan en dat
dit volgens het SCP niet zo veel heeft opgeleverd voor sport in de buurt.
Wat we daarvan geleerd hebben, is dat je geld moet oormerken. Het geld
was niet geoormerkt. Ik heb gezegd: ik heb sportgeld en we hebben er
hard voor geknokt om dat voldoende en substantieel te laten zijn, maar ik
wil pertinent dat het aan sport uitgegeven wordt. Het is dus een geoormerkt programma. Op basis van de bevindingen van het SCP – je moet
leren van dingen uit het verleden – hebben we besloten dat het geld echt
is voor de buurtsportcoach en niet voor andere dingen. Wat is er nog
meer belangrijk om dit een succes te laten worden? De school is een
belangrijke spil. Ook kinderen die op school wat minder presteren, gaan
altijd weer naar die school toe, omdat die op een of andere manier toch
een veilige haven is. Daar sluiten wij heel graag op aan met sport om de
school door het schoolplein actiever in te richten, door ervoor te zorgen
dat het schoolplein ook geschikt is om na school op te sporten en door
ervoor te zorgen dat wij het geld niet steken in overleg en eindeloze
circuits maar in buurtsportcoaches.
Er werd gevraagd hoe de doelgroep wordt bereikt. Alles is erop gericht
om de doelgroep te bereiken. Wij zeggen niet van bovenaf tegen
gemeenten: u krijgt een sportcoach en u doet er maar wat mee. Het is
lokaal. Van onderop worden dingen aangevraagd. Van onderop ontstaat
de vraag om die dingen te doen. Dan vraagt men een buurtsportcoach

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

32

aan. Allerlei partijen kunnen die aanvragen. Wij gaan dus niet in concurrentie met de sportbonden. Nee, de sportbonden zijn daar actief bij
betrokken. De sportbonden kunnen ook initiator zijn en zeggen: wij
hebben hier iemand rondlopen die wij niet helemaal zelf kunnen betalen,
maar misschien kunnen wij hem ouderen om 10.00 uur ’s ochtends op
een veldje laten sporten. Dan zijn de kinderen er immers niet en is de
sportcoach vrij. Zo is de Johan Cruyff Foundation begonnen met
sportaanbod voor ouderen op uren dat de kinderen op school zitten. Zo
kun je de coaches op meerdere manieren inzetten en kan een bepaalde
sportvereniging die zelf niet zo rijk is, zijn trainer houden aangezien die
ook elders wordt ingezet.
Er werd gevraagd naar de verdeling over Nederland. Een en ander wordt
ingezet vanuit de basis. Dan was de vraag nog: waarom niet direct via
scholen en sportverenigingen? Bij de combifunctionarissen ging het altijd
op deze manier. Uiteindelijk heeft de gemeente de regie over dit
overheidsgeld, maar iedereen kan daarbij aansluiten. Initiatieven kunnen
door verschillende partijen worden genomen. Heel veel sportverenigingen
zijn daar initiator in. Wij zetten dit programma dus niet op in concurrentie
met maar in samenwerking met de particuliere foundations die al bezig
zijn. Wij hebben mogelijk gemaakt om pps-constructies op te zetten via dit
programma. De striktheid die daarbij bestond, hebben wij ervan afgehaald
zodat een en ander veel breder kan worden ingezet.
Mevrouw Bruins Slot vroeg hoe omgegaan kan worden met scouting,
speeltuinverenigingen enzovoort. Daarin zit dus die verbreding. Vroeger
was het schoolsport, maar nu kan een scouting of een speeltuinvereniging
ook kijken hoe coaches worden ingezet. Het gaat echter om bewegen.
Sporten en bewegen liggen dichtbij elkaar. Het gaat erom dat men in
beweging is. Een van de vernieuwingen is dat daardoor activerende
programma’s mogelijk worden.
Mevrouw Dijkstra (D66): Wie bepaalt wanneer sportcoaches bijvoorbeeld
vanuit de speeltuinen of vanuit een andere hoek worden ingezet? Wat zijn
de criteria? Misschien komt de minister daar nog op, maar dat is mij niet
duidelijk.
Minister Schippers: Wij gaan dat niet vanuit rijksniveau verdelen over het
land. Wij hebben onvoldoende zicht op lokaal maatwerk. Wij hebben
afgesproken om het te laten doen zoals het al ging onder de combifunctionaris. Dat is niet nieuw. Wij vinden niet opnieuw het wiel uit. De combifunctionaris is namelijk een behoorlijk succesvol programma. De
knelpunten daarbij hebben wij aangepakt. De gemeenten vragen zaken
aan. Wij gaan ervan uit dat de gemeenten inzicht hebben in waar dingen
gebeuren. Ik kan mij heel goed voorstellen dat iedereen in een gemeente
als Blaricum lid is van een sportvereniging en dat zij daar minder
gemotiveerd zijn voor een sportcoach dan in Den Haag. Dat hangt dus van
de lokale situatie af. De gemeenten kunnen de regie voeren en mensen
inzetten waar ze het meest nodig zijn. Zij kunnen het echter ook de
sportverenigingen laten doen. Dat doen ze nu ook al. De gemeente kan
ook beoordelen of de sportvereniging, die het nu ook al doet en het
blijkbaar goed doet, succesvol is.
Mevrouw Dijkstra (D66): De minister zegt dat je je bijvoorbeeld van
Blaricum kunt voorstellen dat de meeste mensen er al sporten. Dat is nu
precies wat ik bedoel. Ik zou me kunnen voorstellen dat zo’n gemeente
toch mogelijkheden ziet om financiering te vinden voor zo’n coach, terwijl
die daar eigenlijk niet nodig is. Hoe zorg je ervoor dat het middel vooral
daar wordt ingezet waar het nodig is, namelijk in de wijken en de dorpen
waar niet bewogen wordt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

33

Minister Schippers: Je kunt denken dat je dat als minister het beste weet,
maar je kunt ook denken dat de gemeente dat eigenlijk veel beter weet. De
gemeente is dus ook de initiator die dat aanvraagt. Vaak doen gemeenten
dat met een lokale sportserviceorganisatie, die de werkgeversrol op zich
neemt. De gemeente bepaalt echter of zij zo’n sportcoach aanvraagt. De
gemeenten betalen daar ook zelf aan mee en zij zullen dat alleen doen als
zij er belang bij hebben. Waarom zouden gemeenten er anders geld aan
uitgeven? Behalve in achterstandswijken komen obesitas en weinig
bewegen ook heel veel in het landelijk gebied voor. Het is dus ook
belangrijk dat dit daar kan. Doordat we de regel hebben laten vallen dat
gemeenten alles moesten nemen of niets kregen, kan dit ook in de
kleinere gemeenten op gang worden gebracht.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): De minister zei dat ze het programma
verbreed heeft, zodat meerdere actoren ermee aan de slag kunnen gaan.
Dat is een prima zet. De minister zei ook dat verenigingen als de NUSO en
scouting die bewegingsprogramma’s hebben, kunnen aansluiten. Zijn
dergelijke instanties ook betrokken bij het vormgeven van het
programma?
Minister Schippers: Het programma is een kaderprogramma dat de
mogelijkheid schept. Wat men uiteindelijk op lokaal niveau doet, en of het
op een schoolplein, op een speelveldje of in het verzorgingshuis gebeurt,
wil ik overlaten aan de gemeenten. We hebben namelijk gezien dat dingen
die we vanuit het Rijk wilden regelen eerder blokkerend hebben gewerkt
dan stimulerend. Ik heb prachtige dingen zien ontstaan in het land door
deze regeling en die wil ik nog een extra zet geven. Op lokaal niveau
gebeuren er echt leuke dingen mee.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Inderdaad, dat deel ik met de minister. Wij
hebben als Kamer ook mooie voorbeelden gezien in gemeenten. De
minister heeft een nieuwe draai gegeven aan dit programma. Zij heeft
gesproken met een aantal actoren als NOC*NSF en bonden, maar ik
begrijp dat instellingen die meer op bewegen zitten en minder op sporten
niet bij de vormgeving van het programma betrokken zijn. Die kunnen wel
lokaal aan bod komen.
Minister Schippers: Ja. Ik heb het programma verruimd zodat deze
organisaties met hun doelen er gebruik van kunnen maken. Het hangt van
de lokale overheid af in hoeverre het in een bepaalde plaats echt een push
kan krijgen. Wij hebben ook het bedrijfsleven betrokken bij het
programma. Dat was eerder niet betrokken. Ik kan me namelijk voorstellen
dat een lokale supermarkt of een lokale bedrijfsvereniging het bijvoorbeeld van belang vindt om hangjongeren een alternatief te bieden in de
vorm van sport in plaats van ze weg te sturen. Het programma is dus fiks
verbreed.
De heer Van Dekken (PvdA): Volgens mij wordt er nu juist bezuinigd op
die obesitasvereniging. Als ik me vergis, hoor ik dat graag. De vraag is
hoe we de financiële afrekenbaarheid op al die prachtige sportactiviteiten
op lokaal niveau gaan organiseren op het moment dat het geld landelijk
wordt gegeven.
Minister Schippers: Over welke vereniging hebt u het?
De heer Van Dekken (PvdA): Ik weet niet precies hoe die vereniging heet,
maar het ging om de obesitasvereniging, waar op bezuinigd zou zijn. Ik
las daar een krantenartikel over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

34

Minister Schippers: Wij hebben de hele infrastructuur voor bewegen op
recept, dus voor mensen met bijvoorbeeld diabetes, hartkwalen of
overgewicht van wie de dokter zegt dat het goed voor hen zou zijn om te
bewegen, verder hebben uitgebouwd en ook dit jaar doorgezet. Het enige
wat wij niet doen, is het in het pakket opnemen. Daarover hebben wij een
principiële discussie gevoerd. Het is indertijd op tijdelijke basis gebeurd.
Na die tijdelijke basis van twee jaar moest men het voor eigen rekening
nemen. De infrastructuur hebben wij gewoon doorgebouwd en die staat
er nu dus. Als de dokter je wil verwijzen, dan kan dat. Verder hebben wij
alle energie op dat sporten in de buurt gezet.
De heer Van Dekken (PvdA): Het lijkt mij toch een bezuinigingsmaatregel, maar goed. Ik vroeg mij af hoe het zit met de financiële afrekenbaarheid van de activiteiten uit die 70 mln. Wie rekent waar op welk
moment af? Wat zijn de doelen? Wie mogen er meedoen? Wie haalt het
wel en wie haalt het niet? Ik wil één keer per jaar kunnen zien wie wij
allemaal bereikt hebben. Dat mag van Wassenaar tot Ten Boer.
Minister Schippers: Wij monitoren het programma. De doelstelling is:
Nederland in beweging krijgen. 46% van de kinderen beweegt, dus 54%
niet. Uit het SCP-onderzoek blijkt dat de bewegingscijfers van mensen
boven de 60 helemaal schrikbarend zijn, terwijl wij allemaal weten dat het
helpt tegen depressie en overgewicht. Een heleboel gezondheidsdoelen
worden bevorderd door bewegen. Wij moeten ouderen in beweging
krijgen. Hup, stoelen aan de kant, iemand ervoor, en een uurtje bewegen.
Dat is goed voor de gezondheid en goed tegen eenzaamheid. Wij willen
het heel breed trekken. Wij monitoren het. Over die monitoring kunnen wij
vervolgens praten. Heeft het opgeleverd wat wij willen hebben? Gaat het
programma goed? Moeten wij het bijstellen? Als uit de monitoring blijkt
dat wij bepaalde doelen niet halen, kunnen wij het misschien weer
bijstellen.
De voorzitter: De minister zegt dat de gelden geoormerkt zijn.
Gemeenten die kans zien een combinatiefunctie of een buurtsportcoach in
te zetten, kunnen een aanvraag doen. Hoe gaan wij dan om met
gemeenten die sport eigenlijk zien als een soort kostenpost?
Minister Schippers: Laten wij wel zijn. De rijksoverheid draagt bijzonder
beperkt bij aan het budget van sport. Het allermeeste wordt betaald door
mensen zelf via hun lidmaatschap. Gemeenten dragen een veelvoud bij
van wat wij uitgeven, bijvoorbeeld aan sportaccommodaties. Ik zou de
gemeenten daarin niet de les willen lezen. Als wij monitoren, kunnen wij
zien hoe het loopt. Zijn er gemeenten waarvan wij verwacht hadden dat zij
er gebruik van zouden maken, maar dat niet doen? Wij moeten daar eerst
inzicht in krijgen, voordat wij een oordeel geven. Wij hebben uitgebreid
met de gemeenten gesproken. Ze zijn gemotiveerd voor dit programma.
Veel partijen zien het als een kans, ook sportbonden en nieuwe partijen. Ik
zal het goed monitoren en de Kamer op de hoogte houden van tegenvallende of meevallende resultaten.
In het programma van de buurtsportcoach betrekken wij mensen met een
handicap om te bekijken hoe wij verbeterslagen kunnen maken. Speelplaatsen vallen onder de lokale verantwoordelijkheid. Wij spreken met
gemeenten over de inzet voor gehandicapten. Ik wil daarin best de
speelplaatsen meenemen, maar uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid
bij de gemeenten.
Zullen de buurtsportcoaches de verenigingen verdringen? Dat is niet de
bedoeling. In het verleden blijken gemeenten en sport heel goed samen te
gaan. Zij hebben goede plannen gemaakt en goed samengewerkt.
Sportbonden die financieel krap zitten, zien hier juist een kans om hun
eigen coaches te behouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

35

Wat gaan de buurtsportcoaches eigenlijk doen? Zij gaan lokaal mensen
stimuleren en een veilige omgeving bieden om te gaan bewegen. Ik ben
in bepaalde wijken gaan kijken en ben geschrokken van de motoriek van
veel kinderen. Je kunt dan zien wat het betekent voor de ontwikkeling van
kinderen als zij niet sporten. Als ik daar dan over sprak, zeiden veel
moeders: ik vind het veel te gevaarlijk om mijn dochter hier buiten te laten
sporten; ik durf dat niet aan. Als je daar een betrouwbaar iemand neerzet,
die misschien via de school zoiets aanbiedt, in aansluiting op de school,
heeft die moeder er misschien wel vertrouwen in dat het kind veilig en
schoon kan sporten en dat zij daar beter van wordt in plaats van dat zij
achter de tv wordt gezet. Wij zetten het lokaal in. Een dorpje is echt geen
achterstandswijk en er zit een heel verschillende problematiek achter. Dat
is waarom wij het ook echt lokaal inzetten. Maar wij monitoren wel wat
het oplevert.
Mevrouw Dijkstra heeft gevraagd of die coaches er komen en wanneer.
Wij hebben er 2900 beschikbaar. Maar gemeenten vragen het aan en
uiteindelijk zullen zij het moeten initiëren. Wij hopen dat ze veel worden
aangevraagd. De combifunctionaris heeft het goed gedaan en biedt ruime
mogelijkheden. Ik neem aan dat dat kansen biedt. Het is echter iets dat wij
moeten monitoren. Wij moeten bekijken hoe het loopt. Als wij hier
volgend jaar bij elkaar zitten en de monitor wijst aan dat het anders loopt,
dan moeten wij met elkaar bedenken hoe wij dat weer beter op de rit
kunnen krijgen.
De heer Van Dekken vroeg wat er gaat gebeuren met de quickscan van de
sportaccommodaties, de sportatlas. Gemeenten zijn verantwoordelijk
voor het accommodatiebeleid. Daar gaat ongelofelijk veel geld in om. Dat
hebben gemeenten ook serieus aan- en opgepakt. Wij vinden het onze
taak om te steunen met kennis en onderzoek en om te kijken of die
sportaccommodaties niet beter kunnen worden benut. Als kinderen op
school zitten, kun je daar bijvoorbeeld iets voor ouderen doen. Ik heb nog
veel meer variaties gezien, met een mix van cultureel aanbod en
sportaanbod. Wij zullen daar de best practices voor ter beschikking
stellen. Het Sociaal en Cultureel Planbureau maakt een verbeterplan voor
monitoring van basisgegevens. Dat betreft ook de accommodaties. Wij
zullen ook de kennis over bouw, renovatie, exploitatie en beheer van
multifunctionele accommodaties met de gemeenten delen. Dat gebeurt
vooral in het netwerk van de Vereniging Sport en Gemeenten. Zij zijn er
dus primair verantwoordelijk voor, maar wij proberen met kennis
uitwisselen dat te versterken.
De heer De Liefde vroeg naar het creatief gebruik van ruimten. Hij had
daar een aantal voorbeelden van. Dat is precies waar ik naartoe wil. Het
stoort mij enorm dat ik bij een Haagse voetbalclub ben en dat die zegt:
hier lopen de kinderen het hele weekend vol te sporten, maar via de BSO
mag het niet, want dan voldoet de kantine niet aan de eisen die de
naschoolse opvang stelt. Daar hebben wij een taksforce voor ingesteld,
onder leiding van de heer Hoes, die alle belemmeringen, op alle niveaus
– fysiek of btw of iets anders, je kunt het zo gek niet bedenken – gaan
inventariseren. Mevrouw Bruins Slot vroeg of dat niet met de administratieve lasten gebundeld kan worden. NOC*NSF heeft een website waar
iedereen dat kan melden. Dat is een doorlopende website. Die wordt
betrokken bij deze groep, maar die gaat ook door nadat deze taskforce
klaar is. Ik heb gewoon één opdracht gegeven en ik wil een inventarisatie
krijgen. Dan kunnen wij kijken wat wij moeten doen om dat multifunctioneel gebruik echt van de grond te trekken.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Daar heb ik nog een concrete vraag over. De
minister heeft het nu over sportaccommodaties, maar er zijn ook heel veel
gymzalen bij scholen. Als ik op werkbezoek ben, hoor ik regelmatig van
sportverenigingen en gymverenigingen dat zij heel graag in die nieuwe
gymzalen willen sporten, maar dat dat niet kan, omdat de basiseisen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

36

zij hebben als atletiek- of gymverenigingen afwijken van de eisen
waarmee deze sportzalen gebouwd worden. Als de minister zich alleen
richt op sportaccommodaties dan mist zij deze specifieke categorie waar
ook nog een verbeterslag kan worden gemaakt.
Minister Schippers: Ik beperk het niet tot sportaccommodaties. Dat was
een voorbeeld. Ik heb ook als voorbeeld genoemd de revalidatieinstellingen. Die hebben vaak ook mooie faciliteiten, die veel beter
gebruikt zouden kunnen worden. In Apeldoorn gymmen alle scholen in
een enorm mooie sportaccommodatie. Daarbij snijdt het mes aan heel
veel kanten. Wij nemen dus alles mee wat belemmerend zou kunnen
werken.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Uit het bericht dat de minister naar ons
stuurde, bleek dat de taskforce zelf mag kiezen welke projecten hij gaat
uitvoeren. Ik heb al gevraagd of wij als Kamer op de hoogte worden
gesteld van de selectie die is gemaakt. Wellicht zijn er bepaalde
afwegingen die wij anders zouden maken.
Minister Schippers: Bedoelt u de taskforce-Hoes? Dat is de taskforce die
de belemmeringen inventariseert.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Dat was volgens mij inderdaad de taskforce
die in de stukken werd genoemd. Ja, daar ging het om.
Minister Schippers: Deze taskforce inventariseert zo breed mogelijk.
Onze opdracht aan de taskforce is om te kijken hoe wij accommodaties
veel beter kunnen delen, waar die zich ook bevinden. De taskforce moet
nagaan waar sprake is van belemmeringen. Belemmeringen kunnen
worden veroorzaakt door btw, maar ook door haakjes die verkeerd zijn
opgehangen. Er is ook iemand bij betrokken vanuit het veld van
onderwijs. Er wordt ook meegekeken door SZW. We kijken gewoon heel
breed. Alle belemmeringen die wij kunnen bedenken, zullen wij inventariseren. Iedereen kan dat ook aandragen bij die taskforce. Als er dingen zijn
die niet voor de hand liggen maar die wel zouden moeten worden
meegenomen, kan dat worden gemeld. Wij hebben dat dus gewoon open
opgezet.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Mijn concrete vraag was: is het de
bedoeling om daarna de Kamer te informeren?
Minister Schippers: De informatie die de taskforce oplevert, zal worden
doorgestuurd naar de Kamer. We bekijken dat vervolgens zelf. Het ligt of
op gemeentelijk niveau, of op brancheniveau, of op rijksniveau. Het is de
bedoeling dat iedereen zijn stukje van de puzzel weer gaat leggen.
Mevrouw Leijten heeft gezegd dat er sprake is van een niet-dekkende
exploitatie van een toenemend aantal accommodaties en dat gemeenten
dat vaak zien als kostenpost. Juist de noodzaak tot het zuiniger aandoen
met gemeenschapsmiddelen omdat we allemaal de broekriem moeten
aanhalen, is de motivatie om te kijken hoe accommodaties kunnen
worden gedeeld. Hoe kan ervoor worden gezorgd dat niet iedereen zijn
eigen dingetje bouwt, maar dat er gezamenlijk wordt gebouwd, dat er een
tijdslot is voor de ene en voor de andere groep, dat misschien zelfs
voetbalvelden door verschillende clubs worden gedeeld, dat zo veel
mogelijk accommodaties een dekkende exploitatie kunnen hebben
doordat dingen worden gedeeld? Er is een heel actieve club in Apeldoorn
die de buitenschoolse opvang combineert met sporten. Die maakt gebruik
van accommodatie en betaalt daar ook gewoon voor, vanuit hun eigen
budget. Daardoor zijn die accommodaties ook weer beter rendabel. Het is
dus juist een motivatie om het beter te delen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

37

Mevrouw Bruins Slot heeft gevraagd hoe ik zal voorkomen dat de
sportverenigingen de dupe worden van het Sportbesluit. Financiën heeft
op 27 oktober nieuwe richtlijnen gepubliceerd voor btw en sportaccommodaties. Dat is gebeurd in overleg met de VNG, NOC*NSF en VNO-NCW.
Dat is alleen bedoeld om constructies te voorkomen die zijn gericht op
belastingontduiking. Het lage btw-tarief blijft dus gewoon van toepassing
op accommodaties en delen van de openbare ruimte die zijn bestemd
voor sportbeoefening. Ook is de eis vervallen dat organisaties om
aanspraak op de regeling te maken, zelf kleed- en doucheruimte ter
beschikking moeten stellen. Het is dus eigenlijk gewoon bedoeld om
fraude en oplichting te voorkomen.
De heer Van Dekken heeft gesproken over een brandbrief van 1200
sportclubs. Ik weet niet wat voor brief dat is. Ik zou die brief heel graag
krijgen van de heer Van Dekken. Wij hebben natuurlijk 28 000 sportverenigingen. Soms is een sportvereniging in de bloei, omdat heel veel mensen
die bepaalde sport willen beoefenen. Soms gaat het wat slechter met een
vereniging, omdat een sport uit de mode raakt. Dat is het enige wat ik me
erbij zou kunnen voorstellen. Misschien helpt het als ik die brief krijg. Dan
weet ik precies waar het over gaat.
De heer Van Dekken (PvdA): Het gaat om een brandbrief van 1200
amateurvoetbalverenigingen die te maken hebben met een kwalitatief
slechte accommodatie en stijgende lasten. Zij hebben tegelijkertijd te
maken met een grote vraag als het gaat om kinderen die graag willen
sporten. Ik zal ervoor zorgen dat die brief er komt. Collega Leijten is er ook
van op de hoogte.
Minister Schippers: Daarbij kan het delen van accommodaties en het
delen van voorzieningen echt een enorm stuk schelen. Daar zijn immers
gigantische kosten mee gemoeid.
De voorzitter: Ik stel voor dat de brief zo snel mogelijk wordt verspreid,
zodat er in tweede termijn op kan worden ingegaan. Ik vraag de heer Van
Dekken dus om die brief even te laten kopiëren, zodat iedereen er kennis
van kan nemen.
Minister Schippers: Voorzitter. Iedereen ergert zich aan de verruwing van
de sport en iedereen wil daar eigenlijk korte metten mee maken. Daarom
hebben wij daarvoor een plan opgesteld. De heer Van Dekken vroeg wie
hierin het voortouw neemt. Mijn antwoord is: iedereen op zijn eigen
terrein. Wij moeten elkaar daarop aanspreken. Ik kan echter niet ingrijpen
in wat des verenigings is en verenigingen kunnen niet ingrijpen op mijn
terrein. Hij vond dat het OM onvoldoende alert is en dat we een jaar
verder zijn voordat er iets gebeurt. Ik vind ook dat het sneller moet.
Vandaar ook het plan en ik ga de medeondertekenaars van dat plan
aanspreken op het naleven van de gemaakte afspraken. Ook over het
tuchtrecht zijn afspraken gemaakt. In mei zijn de hoofdlijnen van het plan
naar de Kamer gestuurd en recentelijk kreeg de Kamer de uitwerking
ervan. En nu moet het daadwerkelijk gaan gebeuren.
Gevraagd is wanneer de KNVB het spelregelbewijs invoert. Men is daar al
mee bezig. In 2016 heeft alle jeugd het spelregelbewijs en dan is het ook
verplicht. Gezien het aantal leden – gelukkig zijn dat er heel veel – kan het
niet van de ene op de andere dag ingaan. Bovendien gaat er een opleiding
aan vooraf. Maar men is dus nu al bezig met de invoering ervan.
De heer De Liefde vroeg waarom niet alle sportbonden gelijk straffen. De
strafbepalingen en spelregels worden internationaal door de federaties
bepaald. Wel komt er een onderzoek naar de strafmaat in verschillende
sporten bij overtreding op het vlak van geweld tegen bijvoorbeeld
scheidsrechters, seksuele intimidatie en discriminatie. Dat moet leiden tot
een sportbrede samenhang tussen de strafmaten bij excessen. Eigenlijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

38

willen wij topsport en amateursport op één lijn, maar de overheid gaat
hier nu eenmaal niet over. De sportfederaties bepalen hun eigen beleid en
wij kunnen alleen maar inzetten op een gelijktrekking ervan. Dat traject
moet je met de volle ambitie aangaan, maar het is niet morgen afgerond.
De heer De Liefde (VVD): Ik begrijp waarop de minister doelt, maar ik
spreek haar nu aan als medeondertekenaar van het actieplan. Wil zij er bij
de sportbonden op aandringen dat zij hun internationale bonden duidelijk
maken dat er geen verschil meer moet zijn in strafmaten? Ook internationaal gezien moet het niet uitmaken of je een klap in het gezicht krijgt op
een korfbalveld of op een voetbalveld. Je moet ernaar streven dat zoiets
op eenzelfde manier wordt bestraft. Hierover gaan inderdaad de nationale
bonden, maar dat betekent niet dat de minister geen inzet hoeft te plegen.
Is de minister bereid om de medeondertekenaars van het actieplan erop
aan te spreken dat zij met de internationale bonden contact opnemen?
Minister Schippers: Dat is nu net wat ik gedaan heb en vastgelegd heb in
het actieplan. Wij moeten elkaar houden aan de afspraken van het
actieplan, maar ik zie hier mijn beperkingen. Als Nederlandse minister van
VWS kan ik niet de internationale federaties op de vingers tikken. Maar de
partijen die dat wel kunnen, zal ik erop aanspreken dat zij dat doen.
De heer De Liefde (VVD): Vindt de minister het niet gek dat de KNVB, al
dan niet onder druk van de betaaldvoetbalorganisaties, blijft vasthouden
aan verschillen in tuchtregels? Ik doel dan niet alleen op de gele kaarten,
maar ook op de strafmaat voor excessief gedrag. Het lijkt erop dat een
medeondertekenaar niet het goede voorbeeld geeft.
Minister Schippers: We vertrekken uit een verschil van inzicht over de
situatie. De heer De Liefde zegt dat er een groot verschil is. Onze
bevindingen zijn echter dat de reglementen en strafbepalingen tussen
amateurvoetbal en betaald voetbal vrijwel overeenkomen. Dit seizoen
worden ook de reglementen en strafbepalingen nog eens vergeleken. Ook
zal er een vergelijkende casestudie worden gedaan naar een aantal
excessieve overtredingen en een aantal gewone overtredingen binnen het
amateurvoetbal en betaald voetbal. Als het nodig is, wil de KNVB het
beleid aanpassen. Dat is logisch, want we hebben dit afgesproken in het
sportprogramma. Wij hebben een programma afgesproken waarin wij
allemaal iets moeten doen en elkaar zullen houden aan het resultaat. De
heer De Liefde vraagt naar de vergelijking op het resultaat. Wij hebben
echter afgesproken dat we allemaal ons eigen traject inzetten. De KNVB
zet zijn eigen traject in. Hij zal dat het komend seizoen doen en afhankelijk
van wat er uitkomt, zal de KNVB wel of niet iets moeten aanpassen. Zoals
het er echter nu naar uitziet, vindt de KNVB – dat is ook onze bevinding –
dat het helemaal niet zo uiteenloopt zoals de heer De Liefde nu heel vaak
zegt. Mocht dit echter na het onderzoek van het eerste seizoen wel zo
blijken te zijn, dan spreek ik de KNVB erop aan dat hij ervoor heeft
getekend om dat aan te passen.
De heer De Liefde (VVD): Ik concludeer dat er verschil van inzicht is over
de vraag hoe je tot één tuchtreglement komt. Volgens mij is dat heel
eenvoudig, namelijk door de woordjes «amateur» en «prof» te schrappen.
Dan heb je één reglement. De aanvliegroute die de KNVB en de partijgenoot van de minister in dit actieplan kiezen, is een weg die de VVD niet
voorstaat. Maak een einde aan dat verschil, maar daarover verschillen wij
inderdaad van inzicht.
Minister Schippers: Mij is gevraagd of ik met partijen om tafel wil zitten
om een actieplan te maken om het veiliger te maken. Alle betrokkenen
hebben zich gecommitteerd aan een aantal acties. Ik spreek mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

39

counterparts aan op deze acties. Dat doe ik niet aan het begin, want
anders hadden we het al volbracht. De excessen zijn nu te groot. Die
willen we aanpakken en daarom vraag ik iedereen daaraan bij te dragen.
Ik kom bij de Voetbalwet. Deze wet is een jaar geleden, op 1 september
2010, in werking getreden. De evaluatie vindt in 2012 plaats. Voor een wet
is dit een heel snelle evaluatie; meestal doen we er twee keer zo lang over.
De eerste monitor komt voor de zomer van 2012. Deze wet is dan
anderhalf jaar in werking. Ik meen dat de evaluatie vlot plaatsvindt. Ik heb
geen inzicht in de initiatieven van de Tweede Kamer en in de vraag in
hoeverre daar heel goede bijdragen bij zitten. Dat zal ongetwijfeld het
geval zijn, maar ik heb nog geen kennis kunnen nemen van dit initiatiefwetsvoorstel. Deze Voetbalwet, die eigenlijk veel breder is dan voetbal,
want hij gaat over grote evenementen, valt onder de minister van
Veiligheid en Justitie. Ik weet niet precies wat er moet worden veranderd
en hoe. Ik wacht heel graag het initiatiefwetsvoorstel af, maar ik wijs erop
dat veel partijen een jaar na de inwerkingtreding van deze wet wel redelijk
tevreden zijn. Wij kunnen dat echter pas echt goed beoordelen als voor de
zomer van 2012 de monitor verschijnt.
De heer De Mos (PVV): Het evalueren ten spijt is nu al duidelijk dat de
praktijk weerbarstiger is. Al voor de invoering van de Voetbalwet hebben
politiedeskundigen laten weten dat deze wet te soft is en niet zal werken.
Ik noem onder andere de coördinator voetbalgeweld, Frank Paauw, de
Nederlandse Politiebond en hoogleraar rechtswetenschappen van de
Rijksuniversiteit Groningen, Jan Brouwer. Zij zijn van mening dat de wet
naar Engels model moet worden ingericht. Nu is de wet in werking
getreden en komen er ook klachten van supporters en daar doen wij het
toch allemaal voor. Er is een heuse stichting tegen het moderne voetbal
en een Supportersplatform Betaald Voetbal en zij zeggen alle dat het
voetbal wordt verziekt door een stel relschoppers. Zij vragen om snel
optreden, want de Voetbalwet werkt niet en ieder weekend zijn de
welwillende voetbalfans daarvan de dupe. Hoe kan dit sneller? Is de
minister bereid om sneller dan bij de evaluatie naar het initiatiefwetsvoorstel te kijken als die eenmaal in de Kamer ligt? Ik heb er al wat
elementen van verklapt.
Minister Schippers: Ik denk dat wij een gemeenschappelijk doel hebben
en ik wil er natuurlijk naar kijken. Het initiatiefwetsvoorstel zal eerst
worden beoordeeld door de partijen in de Kamer. Vervolgens zal de
minister van Veiligheid en Justitie reageren namens het kabinet, want hij
heeft de regie en is primair aan zet. Vanuit mijn verantwoordelijkheid wil
ik excessen tegengaan. Ik erger mij net zoals de heer De Mos gruwelijk
aan vreselijke spreekkoren, aan mensen die zich supporter noemen maar
dat niet zijn en niet alleen gebouwen, maar ook een scheidsrechter van
twaalfjarige voetbaljongetjes belagen. Alles wat daartoe kan bijdragen,
vind ik positief. Ik kan het helemaal niet beoordelen. Er zijn vandaag een
aantal dingen genoemd, maar die kan ik niet zo maar beoordelen. Ik wacht
heel graag af waar de heren De Mos en Van Dekken mee komen.
De heer Van Dekken (PvdA): Steunt de minister wel de intentie om de
Voetbalwet te veranderen?
Minister Schippers: Ik heb aangegeven dat deze wet heel snel wordt
geëvalueerd. Ik weet niet wat het tempo is van dit initiatiefvoorstel.
Waarschijnlijk zal het dubbelen met de eerste monitoring. Misschien zal
het ook veel sneller gaan; ik ga niet over het tempo van de Tweede Kamer.
Ik kan van mijn kant alleen zeggen dat ik vind dat wij een streep moeten
trekken bij het geweld en de agressie in de sport. Als dit daartoe bijdraagt
en als er suggesties in zitten die wij als evidente verbeteringen zien, kan ik
mij heel goed voorstellen dat iedereen – Kamer en kabinet – die zo snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

40

mogelijk opneemt. Zoals ik al zei is de Voetbalwet breder dan het voetbal
alleen. Bij het voetbal gaat het echter wel het meest opzichtig mis.
Voorzitter. Ik kom bij de inventarisatie van de buitenspeelruimten. De
afgelopen weken hebben wij hierover verschillende discussies gevoerd,
zowel bij de behandeling van de begroting als bij het debat over de
aanpassing van de richtlijnen met betrekking tot speeltoestellen. De
SP-fractie heeft bij het laatstgenoemde debat een aantal moties
ingediend. De fractie van de Partij voor de Dieren heeft dat gedaan bij de
begrotingsbehandeling. De buitenspeelruimten vallen onder de ruimtelijke ordening, een taak van de gemeenten. Zij bepalen dat. Het is
belangrijk dat kinderen kunnen sporten en bewegen. Met ons programma
proberen wij om al ons geld in te zetten op de buurtsportcoaches en op de
benutting en verbetering van bestaande veldjes en bestaande schoolpleinen. Ten aanzien van de buitenspeelruimten zie ik dus echt een taak en
verantwoordelijkheid van de gemeenten.
Er is gevraagd hoe het staat met de uitvoering van de motie over het
vrouwenvoetbal. De KNVB heeft een beleidsplan ontwikkeld, dat zich nu in
de conceptfase bevindt. Begin 2012 heeft de KNVB overleg met de Duitse
voetbalbond. Daarna zal ik de Tweede Kamer informeren over zowel het
plan als de eventuele aanscherping via dat gesprek.
Gelukkig ga ik niet over de criteria van de Olympische Spelen en dat wilde
ik ook zo houden. Ik vind Yuri van Gelder ook een prachtige topsporter,
maar als hij niet naar de Olympische Spelen gaat omdat hij volgens de
regels niet kwalificeert dan kan ik daar heel weinig in betekenen.
De heer Van Dekken (PvdA): Wij willen een heleboel met topsport. Wij
willen medailles, wij willen internationale allure en wij willen internationale uitstraling. Ik heb twee voorbeelden genoemd van topsporters die
dat allemaal kunnen bewerkstelligen en die worden dan afgerekend op
criteria die worden vastgesteld door de bonden waarin zij zelf actief zijn.
Die criteria zijn vaak nog strenger dan die van bijvoorbeeld het IOC. Het is
toch dood- en doodzonde dat dit type sporters de komende jaren
helemaal niet mag meedoen in de Olympische ambitie?
De voorzitter: En uw vraag is ...?
De heer Van Dekken (PvdA): Of de minister dit met mij van mening is en
of zij denkt dat het wel eens zou kunnen schelen in de medaillekansen
voor Nederland.
Minister Schippers: Ik wil heel helder een lijn trekken tussen datgene
waar ik over ga en datgene waar ik niet over ga. Ik ga hier gewoon niet
over. Ik vind het prachtige sporters. Ik vind dat Yuri van Gelder prachtig is
teruggekomen. Daar heb ik heel veel respect voor. Ik ga echter niet over
de selectiecriteria. Ik vind ook niet dat wij alles moeten nationaliseren of
dat de overheid overal over moet willen gaan en overal verstand van
moet denken te hebben. Dat is namelijk niet zo. Soms hebben de bonden
er zelf gewoon meer verstand van. Ik wilde mij daar maar niet in mengen.
Voorzitter. Verschillende woordvoerders hebben gesproken over Thialf.
Om te beginnen zeg ik dat iedereen die een schaatsaccommodatie wil
opzetten die aan de hoogste eisen van de internationale schaatsbond
voldoet, wat mij betreft gelijke kansen heeft. Ik geloof dat de heer De Mos
het een beetje luchtig bedoelde, maar er zijn wel degelijk andere partijen
dan Thialf die ambities hebben om zo’n accommodatie op te zetten. Het is
niet aan mij om te bepalen waar die komt. De heer De Liefde vroeg mij of
ik overleg heb met de collega’s van I en M en EL&I over de plannen van
Thialf. Ik heb nog geen uitgewerkt businessplan van Thialf ontvangen. Ik
heb wel bestuurders van allerlei gremia uit Friesland gesproken over hun
ambities, maar een concreet businessplan, dat zij bij de overheid indienen
met het verzoek om een bijdrage, heb ik niet gekregen. Dat moet je toch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

41

echt hebben wil je weten of het enigszins kansrijk is en wat men eigenlijk
van je verwacht. De ambities voor zo’n accommodatie zijn hoog, en de
kosten ook. Het is een illusie dat wij daar grote delen aan zouden kunnen
bijdragen. Alles wat wij kunnen doen is faciliteren en stimuleren. De
schaatssport is een Nederlandse volkssport. Het zou doodzonde zijn als
wij die wedstrijden hier niet meer konden houden, maar laten wij wel zijn:
zo’n beetje mijn hele sportbegroting is bij wijze van spreken wat de
nieuwbouw van zo’n stadion kost. Dat is «out of the question». Als ik een
businessplan heb, kan ik bezien wat daaraan ontbreekt, hoe het met de
duurzaamheid zit en hoe het zit met eventuele bijdragen of faciliteiten van
EL&I of I en M. Ik kan dat nu niet aangeven, zonder dat ik enig officieel
stuk dat daaraan ten grondslag ligt heb gekregen.
De heer De Liefde heeft een aantal suggesties gedaan, die ik graag onder
de aandacht wil brengen van Thialf, maar ook van iedereen die
meeluistert die ook ambities heeft op dit terrein. Wij hebben een Geefwet
en de loterijen worden geliberaliseerd. Dan komen er dus meer mogelijkheden om op verschillende terreinen dingen bij elkaar te krijgen van
mensen die het een warm hart toedragen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik zie wel een parallel met de keuze van een
stad voor de Olympische Spelen. Daar wordt niet echt een keus in
gemaakt. Wat het schaatsstadion betreft is het voor mij evident dat dit
eigenlijk in Heerenveen moet staan. Dat is de plek waar het hoort. Maar
daar gaat mijn vraag niet over. Ik vraag de minister, of zij nu al kan
aangeven dat overheidssteun, in welke vorm dan ook, alleen mogelijk is
als het nieuw te bouwen of te verbouwen schaatsstadion, waar het ook
moge komen te staan, voldoet aan de allerhoogste duurzaamheidseisen
en dat het in de eigen energiebehoefte kan voorzien. Is de minister bereid
om dat nu al aan te geven? Dat is belangrijk voor alle partijen die nu bezig
zijn met een businessplan, zodat zij dat daarin kunnen opnemen.
Minister Schippers: Daar vind ik het echt veel te vroeg voor. Ik heb nog
helemaal niets ontvangen. Ik weet dat verschillende partijen erbij
betrokken zijn. U hebt aangegeven dat u geen nieuwbouw wilt, maar ik
weet helemaal niet wat het verschil is tussen nieuwbouw en verbouw.
Misschien geeft nieuwbouw veel meer mogelijkheden dan verbouw, ook
op het gebied van duurzaamheid. Maar natuurlijk is het belangrijk dat wij
een duurzaam gebouw neerzetten voor de toekomst. Maar met «wij»
bedoel ik niet de rijksoverheid. Ik denk dat wij het eerst maar eens moeten
bezien. Natuurlijk zijn wij allemaal gewend dat Thialf er is en wij dragen
het een warm hart toe. Friesland is dé schaatsprovincie, maar als een
andere regio met een beter plan komt en het wel zelf kan, zou het toch
heel raar zijn als ik zei: dat kan niet, want het moet in Friesland? Zo werkt
het natuurlijk ook niet. Ik wil gewoon een goede businesscase. Als er van
mij iets wordt gevraagd, wil ik eerst de plannen zien en de financiering
erbij. Dan kan ik bezien wat wij kunnen doen. Ik zou alle verwachtingen
willen matigen, want de rijksoverheid heeft weinig geld. Ik heb een groot,
zwaar programma Sport in de Buurt, dat wij ook allemaal belangrijk
vinden. Mijn accommodatiepotje is heel beperkt van omvang. Dat wil ik
vast meegeven.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik waardeer het verwachtingenmanagement
van de minister. Wat betreft de vraag wie er wel of niet naar de Olympische Spelen mag, vind ik het heel goed dat de minister zegt dat het hier
niet een soort Sovjet-Unie is, waar de rijksoverheid dat bepaalt, maar op
dit punt kan de minister nu wel een goal pakken. Ik vraag namelijk niet om
nu al een keuze te maken voor een stad of een provincie. Ik vraag ook niet
om een keuze te maken tussen nieuwbouw of verbouw. Ik vraag de
minister, nu al aan te geven dat enige vorm van overheidssteun alleen
mogelijk is als het nieuw te bouwen stadion, waar dat dan ook staat,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

42

voldoet aan de allerhoogste duurzaamheidseisen. Volgens mij is dat een
heel belangrijke richtinggevende uitspraak voor alle partijen die nu
voornemens zijn om misschien met een businesscase te komen voor zo’n
schaatsstadion.
Minister Schippers: Het zou toch raar zijn als ik nu al met allerlei eisen
kom, terwijl ik nog geen plan onder ogen heb gehad? Ik wil eerst maar
eens zien of er iemand met een plan komt en zo ja, wie dat is en wat er
aan mij gevraagd wordt. Misschien kan ik wel helemaal niet voldoen aan
wat er aan mij gevraagd wordt. Of misschien zegt EL&I: we doen dat
alleen als het voldoet aan de allerhoogste duurzaamheidseisen. Dan
willen wij misschien ook wel wat doen. Ik weet het niet en EL&I weet het
ook niet, want die hebben ook nog niets gezien.
De heer Klaver (GroenLinks): Daarom vraag ik het ook niet aan EL&I. Ik
vraag alleen aan de minister om nu alvast een richtinggevende uitspraak
te doen dat ieder plan dat voor komt te liggen, maar dat niet voldoet aan
de allerhoogste duurzaamheidseisen, het überhaupt niet zal redden. Het is
immers belangrijk om juist in deze fase, waarin er nog geen concrete
plannen op het bureau van de minister liggen, aan te geven waar die
plannen in ieder geval aan moeten voldoen om überhaupt een kans te
maken. Ik denk dat dit een belangrijke impuls kan zijn voor het verduurzamen van een stadion, wat een enorme spin-off kan hebben voor de
samenleving.
Minister Schippers: Voorzitter. Ik ga geen eisen stellen aan een vraag die
nog niet aan mij gesteld is. Dat vind ik echt de verkeerde volgorde. Ik wil
dat er eerst een vraag aan mij gesteld wordt en dan ga ik kijken of het
überhaupt kan. Misschien kan ik wel helemaal niets doen. Misschien kan
ik wel niets betekenen. Ik kan alleen maar aangeven dat ik het belangrijk
vind dat wij hier een goede accommodatie hebben, waardoor onze
schaatsers mee kunnen doen en waardoor wij evenementen van
wereldklasse naar Nederland kunnen halen. Als ik daar iets voor kan
betekenen door te faciliteren, door te coördineren tussen verschillende
bewindslieden, door een klein – ik zeg nadrukkelijk: klein – financieel zetje
te geven of door de organisatoren te wijzen op wetten die wij hebben en
voordelen die zij kunnen behalen, dan ben ik daar zeer toe bereid, in het
belang van de schaatssport. Maar ik ga niet op zaken vooruitlopen. Ik wil
eerst een vraag gesteld hebben aan mij, voordat ik daar antwoord op
geef.
De heer De Liefde vroeg naar de aangifteverplichting bij geweld. Wie
moet dat doen? Wij hebben gezegd dat dit verbreed kan worden. Het is
niet alleen het slachtoffer zelf dat het kan doen. Iemand kan dat ook van
het slachtoffer overnemen. Als iets gebeurt, kijk je dus of het slachtoffer in
staat is om aangifte te doen en of het dat wil doen. Als het slachtoffer dat
niet wil, dan willen wij dat iemand van de sportvereniging het doen van
de aangifte kan overnemen. Het moet wel in die volgorde. Zo hebben wij
het ook geregeld in de zorg. Daar hebben we eveneens te maken met
agressie, vooral op de spoedeisende hulp in de grote steden, en ook daar
hebben we gezegd: als de verpleegkundige die er staat, zelf geen aangifte
durft te doen, dan moet de ziekenhuisdirecteur het doen. Dan moeten we
zo iemand niet laten zwemmen en die grote stap laten nemen.
De heer De Liefde (VVD): U gebruikte de woorden «moeten» en
«mogelijkheid» in twee verschillende zinnen. Vandaar dat ik ernaar vroeg.
Het woord verplichting staat nadrukkelijk in uw actieplan. Betekent dit dat
als het slachtoffer het niet doet, de club of de bond verplicht worden om
die aangifte plaatsvervangend te doen? Mag ik u zo verstaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

43

Minister Schippers: Ja. In eerste instantie is degene aan zet die het
betreft. Is hij of zij zo geschrokken en zo van de kaart dat dit niet kan, dan
is het de club. Dat is onze inzet, zo hebben we het afgesproken.
Sport op school. Sport is niet iets wat je als rijksoverheid kunt afdwingen
bij mensen of bij organisaties. Dat is echt iets waarvoor je met zijn allen
de randvoorwaarden moet creëren. Mensen moeten makkelijker kunnen
sporten. Mevrouw Bruins Slot vroeg of ik helderheid kon geven over wie
waar de regie heeft. Dat is heel helder. De regie over wat er op school
gebeurt, of iets gedecentraliseerd wordt op school en welke uren waaraan
toegekend worden, ligt bij de minister van OCW. De regie over wat er op
de sportverenigingen gebeurt of om een sport heen, ligt bij ons. Wat het
sporten en bewegen in de wijk betreft, buiten schooltijd en om de school
heen, daar heb ik u het plan Sporten in de Buurt voor gegeven. Aan dat
plan draagt OCW ook financieel bij. We hebben het niet om OCW heen
gedaan, we hebben het in overleg met OCW gedaan. Dan krijgen we daar
eenduidigheid in en OCW financiert het ook mee. Voor sporten op school
is de komst van een nieuw plan aangekondigd. Daar ligt het precies
andersom. Ik denk mee met dat plan, ik praat mee over dat plan, maar het
voortouw ligt bij OCW. Dat is de taakverdeling die we hebben
afgesproken. Wij werken samen op de plannen die we gemaakt hebben en
nog moeten maken.
Mevrouw Dijkstra (D66): Ik heb daar ook vragen over gesteld. Ik blijf het
onhelder vinden. Ik begrijp heel goed wat de minister zegt, dat die
verantwoordelijkheden verschillend liggen, maar de vraag is wel: wie is
nu het aanspreekpunt voor iedereen? Nu kom je bij OCW en word je
doorverwezen naar VWS en omgekeerd. Het gevoel blijft heel erg
stroperig.
Minister Schippers: Het is heel duidelijk. Ik kan niet bepalen wat er op
school gebeurt. Ten eerste heb ik de bevoegdheid niet en ten tweede heb
ik de financiën niet. Voor de vraag of er geld wordt besteed aan rekenen of
aan drama of aan muziek of aan taal of aan sport, daar hebben we de
minister van OCW voor. Het is wel zo dat sport en school en onderwijs en
jeugd veel met elkaar te maken hebben. Daarom heb ik bij het programma
Sport in de Buurt aan de minister van OCW gevraagd om mee te denken.
Zij financiert ook een deel mee. Daarom is het andersom ook zo dat ik
meepraat over het programma dat OCW maakt over sporten binnen het
onderwijs. Toch heeft ieder zijn eigen verantwoordelijkheid. De minister
van OCW bepaalt wat er in het onderwijs gebeurt en ik ben verantwoordelijk voor sportclubs en alles wat om de school heen gebeurt. Het heeft
met elkaar te maken en we werken wel samen, maar het is wel heel helder
wie waar de regie heeft.
De heer De Liefde (VVD): Ik ben blij dat de minister hierover helderheid
verschaft. Zij kan dan ongetwijfeld ook antwoord geven op de vraag
wanneer de minister van OCW het regeerakkoord op dit punt zal
uitvoeren.
Minister Schippers: Ik praat mee over de plannen van de minister van
OCW, maar ik weet niet precies wanneer zij met haar plan zal komen.
Volgens mijn ambtenaar is dat in het eerste kwartaal van 2012. Ik denk
daarover wel mee, maar het moet heel helder zijn dat ik het aantal lesuren
op school niet kan bepalen. Ik ga niet over budget dat bij OCW wordt
uitgegeven. Ik kan alleen iets bepalen over wat er na school gebeurt, en
bezien of daarin iets is te koppelen of dat wij daarin kunnen samenwerken.
De heer De Liefde (VVD): Ik dank de minister voor de verstrekte
helderheid. Ik neem aan dat zij dan deze commissie ook zal inlichten. Is zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

44

bereid, hoewel het formeel over OCW gaat, om ook deze commissie in te
lichten over de plannen, aangezien er zo veel raakvlakken zijn wat betreft
dit onderwerp?
Minister Schippers: Het plan van het ministerie van OCW wordt naar de
Kamer gestuurd, waarvan u ook lid bent. Ik weet niet precies hoe dit gaat,
eerlijk gezegd. Als dit alleen via de commissie gaat, zal ik vragen of uw
commissie daarbij ook wordt betrokken. Als iedereen het krijgt, dan krijgt
u het automatisch.
De voorzitter: De voorzitter stelt ook nog een vraag namens de
SP-fractie. Welke garantie hebben wij dat dit actieplan voor meer
bewegen op school en voor sportlesuren in basisonderwijs, beroepsonderwijs en voortgezet onderwijs er in het voorjaar ligt?
Minister Schippers: Ik denk mee over het plan van een ander. Ik ben zo
eerlijk om te zeggen dat mijn plan voor sport in de buurt iets later is
uitgekomen dan ik had toegezegd aan de Kamer en dan aanvankelijk de
bedoeling was, omdat ik iedereen erbij heb willen betrekken en een zo
goed mogelijk plan heb willen afleveren. Ik denk mee over het plan van
een ander en ik neem aan dat het uitwerken daarvan volgens schema
verloopt.
De voorzitter: Ik begrijp niet goed waarom er zo onduidelijk wordt
gesproken. Als het erop aankomt om jongeren in beweging te krijgen,
moet je niet te veel van sportbeleid verwachten, zo heeft het milieuinstituut heel duidelijk gezegd. Wat echt effectief is, omdat je er alle
kinderen mee bereikt, is bewegingsonderwijs, lichamelijke opvoeding op
school. Ik vraag de minister van Sport dus nogmaals om gewoon af te
dwingen dat dit plan in het voorjaar klaar is.
Minister Schippers: Misschien ligt dit helemaal op schema. Ik ben
daarvan gewoon de regievoerder niet en kan het u daarom niet vertellen.
Wel kan ik vertellen dat sport ongelooflijk belangrijk is voor jeugd om
jeugd goed te laten leren. Dat betekent echter niet dat de minister van
OCW kan ingrijpen op mijn begroting. Andersom is het ook zo. Wij praten
met elkaar en denken met elkaar mee, maar wij hebben wel een taakverdeling, waarbij is bepaald wie primair verantwoordelijk is voor welke
begroting. Als u eisen wilt stellen ten aanzien van de onderwijsbegroting,
kan ik daarop alleen zeggen: vanuit mijn sportverantwoordelijkheid denk
ik mee met de plannen van de minister van OCW, maar ik kan niet
ingrijpen. Als ik op dat gebied iets wil, zal ik zelf geld voor een programma
moeten vrijmaken. Ik kan nooit tegen de minister van OCW zeggen dat zij
dat moet doen. Net zo heeft OCW geld vrijgemaakt om op mijn terrein een
programma te doen.
De voorzitter: Tot slot: ik vind dit eigenlijk een stuitende uitleg van deze
sportminister. Als het gaat om sport en veiligheid, een onderwerp waarop
de minister niet het voortouw heeft – dat is namelijk de minister van
Veiligheid en Justitie – komt de minister wél met een actieplan. Als het
gaat om sport en onderwijs, zit zij echter op de handen, zo lijkt het; of er is
ruzie tussen het ministerie van OCW en het ministerie van VWS. Ik zou
graag willen dat deze sportminister vandaag voor iedereen zegt: ja, in het
voorjaar ligt er een plan, ruzie of geen ruzie.
Minister Schippers: Ik heb samengewerkt met de minister van Veiligheid
en Justitie. Hij heeft meegedacht over mijn plan ten aanzien van een
veiliger sportklimaat. Dit betekent dat het voortouw bij mij ligt en dat hij
erover meedenkt. Hetzelfde geldt in dit geval. Ik ben primair verantwoordelijk voor sport rondom de school – daarop heb ik ook financiën ingezet –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

45

en ik denk mee over het plan van OCW. Als mij gevraagd wordt – zoals mij
werd gevraagd door mevrouw Bruins Slot – hoe het staat met de regie, is
dit het antwoord: zo ligt de regie.
De heer Klaver (GroenLinks): Volgens mij is niet zozeer relevant wat de
minister graag wil. Het is gewoon een Kamerbrede wens dat het
onderwijs uiteindelijk meer met sport gaat doen. Daarom maakt het mij
niet zo veel uit met wie ik hier aan tafel zit; al is het met de staatssecretaris
van EL&I. Als de Kamer die wens heeft, moet daaraan uitvoering worden
gegeven. Er is een aantal keren heel helder gevraagd wanneer het wordt
gerealiseerd. De minister heeft in eerste instantie een tamelijk helder
antwoord gegeven. Zij zei dat dit in het eerste kwartaal van 2012 zou
gebeuren. Daarna is de minister op haar schreden teruggekeerd. Zij zei
dat dit niet onder haar verantwoordelijkheid valt, maar onder die van de
minister van OCW. Zou ik de minister mogen verzoeken of er een klein
telefoontje kan worden gepleegd met het ministerie van OCW? Dan kan
de minister hierop in tweede termijn terugkomen en kunnen wij wel een
heldere indicatie krijgen en een update van de stand van zaken. Het
kabinet spreekt met één mond. Deze minister is daarom meer dan in staat
om uit te leggen hoe het met dit programma staat.
Minister Schippers: Ik heb gezegd dat het mijn planning is om in het
eerste kwartaal van 2012 met dit programma te komen. Zonder tegenbericht zal het zo zijn.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik ben blij dat het nu wel helder is dat het in
het eerste kwartaal van 2012 gebeurt. Ik neem aan dat dit als toezegging
wordt genoteerd. Misschien kan het nog iets specifieker worden
aangeduid, zodat we een brief ontvangen waarin het plan staat.
Minister Schippers: Het eerste kwartaal is het eerste kwartaal. Zo staat
het op de planning.
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn collega helpt mij. Het tweede kwartaal
begint op 1 april. Vóór die datum zal de Kamer de brief dus hebben
ontvangen.
Minister Schippers: Zo werkt het met kwartalen.
De heer De Liefde heeft in een eerder overleg al gesproken over het
Europees Kampioenschap in Polen en Oekraïne. Hij vroeg mij toen om
contact op te nemen met mijn collega in Polen. Ik heb daarop gezegd dat
dit een Europese zaak is en dat op Europees niveau iedereen elkaar in
gremia spreekt. We hebben veel regels met elkaar afgesproken. Deze
regels gaan over de bescherming van vrouwen en over de wijze waarop
wij met elkaar een Europese samenleving vormgeven. Als een Europees
kampioenschap in Polen of in de Oekraïne georganiseerd wordt, ligt de
verantwoordelijkheid ervoor bij de organiserende landen. Dat betekent dat
Polen en Oekraïne ervoor verantwoordelijk zijn dat dit veilig en ordentelijk
gebeurt. Mensen die hierheen gaan, moeten veilig zijn. Wij houden dit
scherp in de gaten. Dit geldt voor de ontwikkelingen en de geruchten
daarover, maar ook voor de signalen die wij van andere landen krijgen.
Als er te zijner tijd aanleiding is tot extra maatregelen, zullen wij die
natuurlijk te zijner tijd ook nemen. Wij hebben echter afgesproken om
daarop niet vooruit te lopen en Polen niet aan te spreken. Als aan de orde
zou zijn dat onze mensen daar gevaar zouden lopen, nemen wij daar
natuurlijk maatregelen tegen.
De heer De Liefde (VVD): De minister herhaalt nu wat zij begin oktober,
tijdens een algemeen overleg over dit onderwerp, heeft gezegd. Is er geen
sprake van een nieuw feit nu supporters van FC Twente en PSV niet naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

46

een wedstrijd in de Europa League gaan omdat hun veiligheid door de
Poolse autoriteiten niet gegarandeerd kan worden? Vindt de minister niet
dat we nu al zijn op het punt dat zij net omschreef in de
als-danredenering? Volgens mij zijn we er al. Volgens mij is het tijd dat de
Poolse autoriteiten in ieder geval op de hoogte gebracht worden van de
zorgen, via deze minister of via een andere minister.
Minister Schippers: Polen heeft deze grote taak op zich genomen. Ik heb
de vorige keer gezegd dat Polen geholpen wordt met adviezen van
verschillende landen. De Poolse autoriteiten krijgen advies over hoe ze
risico’s kunnen vermijden. Ik heb niet vernomen dat er aanleiding is om er
niet op te vertrouwen dat zij de adviezen niet overnemen of niet goed in
de praktijk brengen. Ik vind het veel te vroeg om te voldoen aan het
verzoek van de heer De Liefde. Het is absoluut niet de gewoonte dat wij
elkaar intern de maat nemen op dingen die nog niet gebeurd zijn en
waarmee men nog druk bezig is ten einde de situatie te verbeteren. Ik wil
mij daaraan ook in dit geval houden.
De heer De Liefde (VVD): Ik vind het jammer om dit te vernemen. Er is
een nieuw feit. De Poolse autoriteiten hebben de supportersvereniging
van PSV laten weten dat ze de veiligheid van bezoekende supporters niet
kunnen garanderen. Daarop heeft de supportersvereniging het besluit
genomen om niet te gaan. Volgens mij is de veiligheid van Nederlandse
supporters nu al in het geding in Polen. De minister doet alsof daar geen
sprake van is. Ik vind dat jammer. Ik vraag me werkelijk af of dit op dit
moment het standpunt zou moeten zijn van de regering.
Minister Schippers: Ik wil graag de verantwoordelijkheden en hoe je die
kunt vervullen, scherp neerzetten. Ik word vaak gevraagd, mij te bemoeien
met het beleid van sportbonden over wie waarheen gestuurd wordt. Daar
ga ik als minister echt niet over. De verantwoordelijkheid ligt bij de Poolse
regering. Nederland stuurt altijd agenten mee om de lokale politie bij te
staan in de organiserende landen, om Nederlandse supporters te
beschermen maar ook om de plaatselijke autoriteiten te helpen om te
gaan met Nederlandse supporters. Dat doen we altijd en dat zullen we nu
ook doen. Verder ligt de verantwoordelijkheid bij de Polen. Die zijn nog
druk bezig met de organisatie. Ze krijgen adviezen. Ik ben in dit stadium
niet van plan om een deel van die verantwoordelijkheid naar Nederland te
halen.
De voorzitter: Tot slot, mijnheer De Liefde.
De heer De Liefde (VVD): De VVD maakt zich ongelooflijk zorgen over het
feit dat Nederlandse voetbalsupporters, in dit geval van PSV, het advies
krijgen van een buitenlandse regering, in dit geval de Poolse, om niet naar
Polen, onderdeel van de Europese Unie, te komen, omdat zij niet in staat
is om de veiligheid van de bezoekende supporters in eigen land te
garanderen. Dat is zorgelijk. Ik had van de minister verwacht dat zij die
zorgen over zou nemen en zou willen overdragen aan de Poolse regering,
maar het is mij duidelijk dat zij daar niet toe bereid is.
Minister Schippers: Dit is een herhaling van zetten. We hebben dit debat
een aantal maanden geleden ook gevoerd. Toen waren de standpunten
hetzelfde.
De heer De Mos (PVV): Ik heb ook een aantal zaken genoemd dat tot
ernstige zorgen noopt. Ik heb genoemd de veiligheid van stadions die niet
af zijn. We herinneren ons allemaal nog het stadion van FC Twente dat
afgelopen zomer is ingestort. Gaan we straks onder druk van bouwvoorschriften die niet meer worden nageleefd, hetzelfde krijgen? Ik heb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

47

genoemd de massamoord op zwerfhonden, de vrouwenrechten, en de
homofobie in beide landen. Het is dus wel degelijk van groot belang dat er
een telefoontje gaat naar beide collega’s van sport in die landen om te
zeggen dat Nederland dit geen goede ontwikkeling vindt.
Minister Schippers: Er is vaak bij grote evenementen die landen
organiseren, stress op het laatste moment of de accommodaties op tijd af
zijn. Dat hebben we vaker gezien bij WK’s maar ook zelfs bij Olympische
Spelen. Dat is de verantwoordelijkheid van het organiserende land. Mocht
er tegen die tijd extra aanleiding zijn dat wij speciale maatregelen moeten
nemen, dan zullen wij dat doen. Maar ik zou zeggen, ieder zijn eigen
verantwoordelijkheid. Dit is de verantwoordelijkheid van Polen en
Oekraïne. Zij moeten voldoen aan de Europese regels voor mensenrechten, vrouwenrechten en alle sociale rechten die wij in Europa met
elkaar hebben afgesproken.
De heer De Mos (PVV): Ik weet niet of de minister het nieuws volgt. De
vrouwenbeweging in de Oekraïne schreeuwt moord en brand over
gedwongen prostitutie. Nederland is heel geciviliseerd. Wij gaan daar
naartoe. We gaan daar een voetbalfeest organiseren. Het Nederlands elftal
doet daar aan mee, een van de betere teams van de wereld. Ik vind dat
wij, als grote voetbalnatie moeten zeggen: we zijn daar, maar dames en
heren Nederlanders, Europeanen en wereldburgers, let wel op dat er in
beide landen dingen gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen.
Dan vind ik dat de minister van sport moet kunnen zeggen: dat pikken wij
niet en wij maken dat in ieder geval aanhangig.
Minister Schippers: Sport is ook sport. Als wij daar van alles aan gaan
koppelen, wordt internationale deelname aan wedstrijden steeds lastiger.
Veel landen zullen ons prostitutiebeleid met de legale prostitutie ontoelaatbaar vinden. Ik heb nog helemaal geen reden om aan te nemen dat de
geruchten die rondgaan, waar zijn. Ik vind dat wij niet alles aan sport
moeten verbinden. In internationale gremia spreken de betrokken
ministers elkaar op allerlei dingen aan. Ik wijs erop dat deze landen in dit
stadium zelf hulp hebben gevraagd om zaken op tijd voor elkaar te
krijgen. Als die landen helemaal niets zouden doen, was het een ander
verhaal, maar ze hebben juist hulp gevraagd aan andere landen. Ook de
VS is erbij betrokken. Moeten wij dan Polen en de Oekraïne nu kapittelen?
Ik vind van niet.
De heer De Mos (PVV): In dit stadium worden zwerfhonden levend
verbrand om die voor het EK van de straat te krijgen. Zaken staan nu
eenmaal met elkaar in verband. Straks zullen heel veel mannelijke
supporters van Oranje en van andere landen naar die landen gaan en die
hebben misschien wel zin in een prostituee. Dat is op zichzelf prima, maar
als die vrouwen gedwongen zijn tot prostitutie, dan is dat een schande.
Nederland moet daar sterk afstand van nemen, zeker omdat ons land een
zeer sterk vertegenwoordigend elftal heeft. Oranje is een van de beste
teams van de wereld. Wij kunnen een leidende rol spelen om deze zaken
te verwerpen en verre van ons te houden. Het EK en deze misstanden
houden verband. Ik had een pittiger reactie van de minister verwacht.
Minister Schippers: Voor iedere vrouw die tot prostitutie gedwongen
wordt, geldt dat het een schande is en dat dit ontoelaatbaar is. Niemand
kan het ermee eens zijn dat dieren worden vergast of verband. Nu gaat
erom dat er aan alle kanten wordt gewerkt om het EK goed te laten
verlopen. Er zijn allerlei adviseurs bij betrokken. De betrokken overheden
staan wel degelijk open voor adviezen. Zij vragen hoe dingen beter
kunnen. Het lijkt mij niet goed om dit stadium met een schrobbering te
komen. Ik denk er gewoon anders over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

48

De heer Van Dekken (PvdA): Kan de Kamer een overzicht krijgen van de
maatregelen die tot nu zijn genomen om de veiligheid te bevorderen? Ik
heb het dan over de maatregelen ten aanzien van dieren, prostituees en
voetbalsupporters. Dat lijkt mij ook goed voor degenen die overwegen om
als supporter naar het EK te gaan. Als ik dit allemaal hoor, heb ik niet sterk
de neiging om naar dat EK te gaan. Het lijkt mij een heel enge plek om
Europees kampioen voetbal te worden. Ik vraag dus om een overzicht van
de maatregelen en van die dingen die nog moeten gebeuren. Daarmee
kunnen mensen wellicht gerustgesteld worden.
Minister Schippers: De nationale overheid heeft helemaal geen maatregelen genomen. Polen heeft een aantal landen advies gevraagd voor deze
enorme klus. Een aantal landen geeft nu ook advies. De Nederlandse
overheid heeft dat niet gevraagd.
Het overleg over PSV betrof een ander verband dan dat van het EK.
Daarbij ging het om rivaliserende clubs en niet om supporters van de
nationale ploeg. De nationale overheid heeft alleen de gangbare uitwisselingen bij zo’n EK verzorgd. Als er advies is gevraagd, dan hebben wij dat
gegeven, maar bij mijn weten zijn andere landen dan Nederland Polen
behulpzaam bij de beveiliging.
De heer Van Dekken (PvdA): Misschien formuleerde ik het wat
ongelukkig. Ik vroeg om een overzicht van veiligheidsmaatregelen die
genomen moeten worden om het toernooi fatsoenlijk en veilig te laten
verlopen.
Minister Schippers: Door Polen?
De heer Van Dekken (PvdA): Ja. Als u daar om wilt vragen, kunnen wij
gerustgesteld worden.
Minister Schippers: Ik kom hier in tweede termijn op terug.
Er is veel gesproken over Stichting Service Médical. De kern van het
systeem is dat organisaties verplicht zijn om de acute zorg goed te
regelen. De organisaties zijn daar zelf verantwoordelijk voor. Wij steunen
niet een bepaalde stichting. Er zijn verschillende aanbieders die voor het
verlenen van acute zorg ingeschakeld kunnen worden. Dat zijn er veel
meer dan Stichting Service Médical of Stichting MOS. Wij hebben
aangegeven dat wij niet de ene stichting wel en de andere stichting niet
steunen. Op verzoek van de Tweede Kamer heb ik destijds Stichting
Service Médical een afbouwsubsidie gegeven. Dat heb ik vorig jaar
toegezegd en die belofte heb ik ingelost. Het gaat om steun tot en met
2012. Dat wordt dus twee jaar; het is vorig jaar al gedaan. Dat was
bedoeld om de periode te overbruggen waarin Stichting Service Médical
kan werken aan het verwerven van steun van derden, want die stichting
moet op eigen benen gaan staan. Zij moet andere geldbronnen aanboren,
contracten afsluiten met verzekeraars of afspraken maken met organisatoren van evenementen. Onze overweging is dat er zo veel verschillende
clubs zijn dat wij het niet fair vinden om de ene club wel te steunen en de
andere niet. Wij doen dat over het algemeen helemaal niet vanuit VWS. Er
is hoogstens geld voor een functie maar niet voor een club die iets biedt.
De doorstartsubsidie heb ik op verzoek van de Tweede Kamer opgehoogd,
want de Tweede Kamer vond haar te laag. Wij hadden die eerst op
€ 280 000 bepaald. Dat bleek onvoldoende voor een doorstart. Toen
hebben wij die tot en met 2012 eenmalig verlengd en verhoogd met
€ 500 000. Zo is het de vorige keer gegaan. De stichting heeft nu een
totaalbedrag van € 780 000 als overgangssubsidie. Deze tegemoetkoming
aan Stichting Service Médical geeft mij voldoende vertrouwen dat het
doel om zelfstandig goede mobiele zorg te kunnen verlenen zal worden
bereikt. Ook hierin hebben wij dus de omslag gemaakt van aanbodsturing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

49

naar vraagsturing. In plaats van de aanbieders huren de vragers, degenen
die dingen organiseren, de mensen in die zij zelf willen op basis van hun
kwaliteiten.
Dan kom ik op de Olympische Spelen van 2028. De verhouding is heel
helder: er gaat 2 mln. naar de Olympische Spelen en 70 mln. naar sport in
de buurt. Het is dus helemaal geen feestje van de elite. Dit kabinet neemt
geen besluit over de Olympische Spelen. Laten wij daar heel helder in zijn.
Het volgend kabinet doet dat. Dit kabinet voert een no-regretbeleid. Het
zorgt ervoor dat ons beleid geen ja in de weg staat of niet zodanig is dat je
eigenlijk geen nee meer kunt zeggen. Het houdt alle opties open. In 2016
wordt besloten of wij daadwerkelijk een bid doen. Wij hebben willen leren
van de WK-bid. Daarom hebben wij nu al een inventarisatie van de
mogelijke kosten en baten gegeven, zeventien jaar voordat ze daadwerkelijk plaats hebben. Daar zitten dus heel veel mitsen en maren in, want in
zeventien jaar kan alles, een samenleving, een economische situatie, er
totaal anders uitzien. Dat hebben wij gedaan vanuit de ervaring dat hoe
eerder je begint, hoe meer invloed je kunt hebben in de kosten en baten,
hoe meer je aan de knoppen kunt draaien om de baten hoger en de kosten
lager te laten zijn. Daarom zijn wij zo vroeg begonnen.
In de evaluatie van de WK-bid is aangegeven dat de minister of de
staatssecretaris van VWS, afhankelijk van wie de portefeuille heeft, veel
meer regie zou moeten voeren en de lead zou moeten nemen. Ik ben
echter van mening dat je dat pas doet nadat je besloten hebt om een bid
voor de Olympische Spelen te doen. Ik zou het erg prematuur vinden om
dat nu te doen, want wij hebben helemaal niet besloten een bid te doen
voor de Olympische Spelen. Wij zijn nu bezig met de vertaling van de
olympische ambitie zoals ik die heb gegeven: Nederland in beweging, het
Programma Sport en Bewegen in de Buurt. De kampioenen van straks zijn
immers nu de kinderen en jongeren die wij aan het sporten willen krijgen.
Het is mijn ambitie om de sport echt te laten wortelen in onze samenleving. Daar heb ik mijn programma op gericht. Nederland moet veel
meer een sportland worden waar veel meer gesport wordt. Dat probeer ik
te bewerkstelligen. Dat is mijn olympische ambitie.
Die eerste verkenning die wij hebben gedaan, is dus heel erg vroeg en
met ongelooflijk grote onzekerheden omgeven. Wij hebben de planbureaus ook gevraagd om hun oordeel daarover te geven. Ik dacht dat
mevrouw Dijkstra daarnaar vroeg. Dat hebben zij gegeven. Zij hebben
gezegd dat het in een vervolgstudie belangrijk zou zijn inzicht te krijgen in
de kosten en de baten van de rijksoverheid en andere partijen. Wat
mevrouw Dijkstra vroeg, hebben zij dus aangeraden. Wij nemen dat mee.
Zij hebben ook gezegd dat de methodiek die wij toepassen, klopt.
De voorzitter: Tot zover de olympische ambitie?
Minister Schippers: Nog heel even, voorzitter. Mij is ook gevraagd
wanneer ik de keuze van de stad bekend ga maken. Zoals de Kamer weet,
beslis ik niet zelf welke stad het wordt. De keuze van de stad vindt in
alliantieverband plaats. De alliantie is heel breed maatschappelijk belegd.
Met de alliantiepartners is afgesproken dat er toegewerkt wordt naar een
keuze van de naamgevende stad vóór de Olympische Spelen in Londen
van volgend jaar, zodat wij dan weten wie de trekker is. Tegelijkertijd
hebben wij met de twee steden die deze ambitie hebben, conform de
wens van de Kamer afgesproken dat zij geen geld steken in marketing
voor hun verkiezing.
De heer Van Dekken vroeg of topsporters hierbij moeten worden
betrokken. Ja, dat worden ze ook. 28 topsporters hebben zich verenigd in
een topsportteam, dat zich namens de alliantie Olympisch Vuur actief
inzet om ambities te realiseren.
Van de regierol heb ik al aangegeven dat ik die nu niet voor de hand vind
liggen. Als je een bid doet, moet je die regierol hebben. Wij proberen wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

50

om vroegtijdig hiermee aan de slag te gaan en zaken die substantie
hebben met de Kamer te delen, bijvoorbeeld zo’n eerste inventarisatie.
Daarvan vind ik het belangrijk om de Kamer mee te nemen bij elke stap
die daarin wordt gezet.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Het is duidelijk dat het kabinet een
no-regretbeleid voert. Het verbaast mij echter dat de minister aan de ene
kant zegt dat zij probeert om nu een aantal zaken vroeg uit te zoeken
omdat dit verstandig is vanwege bijvoorbeeld de gang van zaken rond het
WK-bid, en aan de andere kant zegt dat zij geen regie voert. Zij doet wel
iets, maar in welk verband doet zij dat dan? Waar probeert zij afstemming
te zoeken? De minister stemt namelijk ook af met het ministerie van I en M
en met andere ministeries, maar zij wil er niet aan dat ze nu al regie moet
voeren. Hoe ziet de minister haar rol dan?
Minister Schippers: Dat is heel helder. Wij hebben Olympisch Vuur, een
alliantie onder voorzitterschap van Camiel Eurlings. Daarin zitten alle
partijen aan tafel die het hartstikke leuk zouden vinden als de Olympische
Spelen in Nederland georganiseerd zou worden en die vroeg willen
beginnen om allemaal een steentje bij te kunnen bijdragen. Wat is de
legacy die je voor zo’n Olympische Spelen wilt? Hoe zet je daarop in? Hoe
zet je al vroeg in opdat de kosten zo laag mogelijk zijn en de baten zo
hoog mogelijk? Hoe kun je bijvoorbeeld verbinden met infrastructuur? Er
zitten ongelooflijk veel partijen rond de tafel bij de alliantie. Dat zijn zowel
de minister van I en M als ik als de hogescholen als de gemeenten. Wij
hebben een gemeenschappelijk programma opgesteld en wij vinden dat
je, als je de Olympische Spelen naar Nederland wilt krijgen, eerst
Nederland Sportland voor elkaar moet krijgen. Je moet er dan eerst voor
zorgen dat er in de buurten een hogere sportparticipatie is dan nu. Daar
zetten wij dus ook fors op in. Iedereen probeert daar zijn eigen rol in op te
pakken. In die alliantie hebben nu de gesprekken plaats en worden dingen
uitgezet.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Het is goed dat de minister een zorgvuldig
onderzoek doet naar bijvoorbeeld de kosten en baten van eventuele
Olympische Spelen. Het is ook goed dat een aantal andere ministeries zich
ook met de randvoorwaarden bezighoudt. Maar ziet de minister dan geen
rol voor zichzelf weggelegd om in ieder geval binnen het kabinet als
minister van sport regievoerder te zijn?
Minister Schippers: Dat doe ik al. De minister van I en M is nu echter heel
belangrijk, want als je ten aanzien van infrastructuur dingen zou willen
doen, moeten die dingen al jaren eerder in de planning te zitten om ze
voor elkaar te krijgen. Dan kan het zijn dat het naar voren halen van een
weg die vijf of tien jaar later in de planning staat enorm veel betekent in
het kader van het Olympisch Plan, maar niet veel geld kost omdat wij iets
naar voren halen wat wij toch al willen. Dan is ineens de minister van I en
M heel erg belangrijk. Ook bij de keuze van een stad zijn infrastructuur en
ruimtelijke ordening heel erg van belang. Dat staat ook heel helder in het
rapport. Wij hebben een heel brede maatschappelijke alliantie opgezet
waarin ieder op zijn terrein gaat bekijken hoe wij dit positief tot een einde
kunnen brengen. In 2016 wordt door de Kamer en het nieuwe kabinet
bepaald of er een bid komt of niet. Tot die tijd wil ik alles wat wij investeren positief laten zijn. Als ik meer kinderen aan het sporten krijg en wij
doen niet mee aan een bid, is het geen weggegooid geld. Dan heeft het
opgeleverd.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Betekent dit dat de minister een duidelijke
regierol voor zichzelf ziet binnen het kabinet, ook gezien de keuzes die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

51

gemaakt moeten worden en de plannen die worden neergelegd in de
voorbereiding? Heeft zij daarmee een sturende rol binnen die alliantie?
Minister Schippers: Nee, ik ben een van de partijen, want er is niet
besloten tot een bid. Het gaat om een zo breed mogelijk draagvlak voor de
Olympische Spelen. Wij inventariseren, bekijken of het haalbaar is en of
wij überhaupt van start kunnen gaan. Als wij besluiten om in 2016 een bid
te doen, zitten wij nog steeds ruim voor 2028. Dan gaat het nog over
twaalf jaar. Ik kan mij voorstellen dat als je een bid doet en je dat
toegewezen krijgt, je een strakke regie en een projectgroep oppakt. Maar
als je, zeventien jaar voor dato, niet eens weet of je een bid gaat doen,
dan gaat het om een andere fase. Dit is een fase van verbreding, waarin
zoveel mogelijk mensen enthousiast gemaakt en gehouden worden en wij
zoveel mogelijk projecten doen die nuttig zijn in het kader van de
Olympische Spelen, maar die geen weggegooid geld zijn als ze niet
hierheen komen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik heb het gehad over het draagvlak voor de
Olympische Spelen en hoe belangrijk dat is. Ik heb daarbij twee punten
aangegeven en daarop geen reactie van de minister gehoord. Het eerste
punt is dat van eerlijkheid. De kosten-batenanalyse zeventien jaar van
tevoren maken is heel moeilijk, maar over tien jaar is dat nog even lastig.
Is het niet goed om een grove schatting te maken op basis van resultaten
uit het verleden en van andere steden die ze hebben georganiseerd,
daarover heel eerlijk te zijn naar de Nederlandse bevolking en dat in een
vroegtijdig stadium te communiceren? Dit gaat geld kosten. Als de
volksvertegenwoordiging het er voor over heeft, is in een keer duidelijk
dat wij ons er niet in laten moffelen.
Het tweede punt is dat ik het prima vind dat de overheid hier een rol
inspeelt. Dat kan zelfs met overheidsgaranties, maar ik heb een grens
getrokken bij de Blatteriaanse toezeggingen van allerlei fiscale
constructies voor het IOC, de rijbanen die moesten worden afgesloten en
al die andere zaken die bij het WK-bid speelden. Kunnen wij niet nu al
zeggen dat dat soort toezeggingen ons te ver gaat, ook omdat dat het
draagvlak onder de bevolking uitholt?
Minister Schippers: Ik ben het helemaal eens met het eerste punt. Wij
moeten open en eerlijk communiceren, ook over de kosten. Ik ben daarom
vroeg begonnen met een eerste verkenning en heb die naar de Kamer
gestuurd. Het onderzoeksbureau zegt hiervan dat alles gebouwd is op
aannames en suggesties omdat wij zeventien jaar voor dato zitten en dat
het allemaal beïnvloed kan worden door besluiten die wij nemen. Als wij
een bid doen, moeten wij alles wat wij weten bij elkaar vegen en open een
besluit nemen. Dat is volledig mijn inzet en vandaar dat ik die eerste
verkenningen naar de Kamer heb gestuurd.
Het stellen van grenzen aan het IOC bij de afweging van het bid, vind ik
echt veel te vroeg. Wij gaan pas in 2019 een bid doen. Ik weet helemaal
niet wat het IOC ons gaat vragen. Misschien vraagt het wel totaal andere
dingen dan de WK-organisatie. In 2016 vindt het kabinetsbesluit plaats en
ik vind dat wij daar niet op vooruit moeten lopen. Wij moeten tegen 2016
eerst eens bepalen of wij überhaupt aan een bid gaan meedoen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik heb bij het eerste punt gevraagd om
terug te kijken naar de resultaten ...
Minister Schippers: Dat doen wij. Dat zit al in de eerste verkenning. Daar
zijn de ervaringen van andere landen al in meegenomen. De nieuwe
ervaringen moeten wij daar ook in meenemen. Londen komt eraan en die
nemen wij dan ook weer mee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

52

De heer Klaver (GroenLinks): Daar ben ik heel blij mee. Ik zal die
resultaten nog eens bestuderen. Het lijkt mij goed dat wij het in het kader
van het verwachtingenmanagement niet zullen moeten hebben over de
baten, maar vooral over de kosten.
Verder kun je volgens mij wel degelijk nu al grenzen stellen en zeggen: dit
gaat ons in ieder geval te ver. Voor mij ligt er een heel principieel punt als
het gaat om belastingheffing. Belastingen worden geheven door nationale
staten. Ik kan mij, als echte Europeaan, nog voorstellen dat Europa dat
ook doet, maar dat een internationale sportkoepel hier belasting zou
kunnen gaan heffen, dat gaat mij echt een stap te ver. Daarom ben ik er
ook goed toe in staat om nu te zeggen dat wij die grens moeten trekken
als Nederlandse overheid: tot hier en niet verder.
Minister Schippers: Wij hebben al grenzen gesteld. De Kamer is ervan op
de hoogte dat wij modelgaranties uitwerken die voor alle sporten gelden.
Naar aanleiding van alle ophef die er is geweest, hebben wij toegezegd
dat wij aan modelgaranties voor alle sporten werken. Daar kom ik nog
mee richting de Kamer. Ik weet niet wat het IOC ons daar bovenop nog
allemaal gaat vragen. Daar wil ik niet op vooruitlopen. Ik zeg toe dat wij
zullen kijken wat er binnen de huidige wet- en regelgeving kan en wat er
past in die garanties. Wij doen voortdurend bids – een atletiekbid, een
EK-bid voor hockey en voor roeien enzovoort – en daarom hebben wij
gezegd dat wij één kader moeten maken waar al die bits aan moeten
voldoen. Dat is de eerst stap. Waar het IOC mee komt, dat kan ik niet
zeggen.
De voorzitter: Het was net niet echt een vraag. Dus wat zou u dan nog tot
slot willen zeggen?
De heer Klaver (GroenLinks): Ik heb nog een vraag over het normenkader.
Werkt dat ook voor allerlei andere zaken waar nog om gevraagd kan
worden of is het een basis?
Minister Schippers: Het is wat wij vinden dat binnen de huidige wet- en
regelgeving kan of niet kan. Dat kader komt in het eerste kwartaal, dus
voor 1 april, naar de Kamer en dat geldt voor alle sporten.
De voorzitter: Dan heb ik zelf ook nog een vraag, maar ik begin met een
opmerking. In de verkenning van de maatschappelijke kosten en baten
van de Spelen staat op pagina 15 bij de niet gemonetariseerde directe
effecten, de PM-posten, wel degelijk een minpost wordt verondersteld
voor fiscale vrijstellingen. Ik wijs mijn collega daarop.
Ik heb nog een andere vraag. Op dit moment gaat er 3 mln. overheidssubsidie naar Olympisch vuur, 2 mln. vanuit dit ministerie en 1 mln. vanuit
volgens mij BZK, maar dat kan ook een ander ministerie zijn. Nu vindt dit
kabinet dat goede ideeën zichzelf in de markt moeten promoten. Dat zien
wij bij cultuur en bij andere dingen. Daar hoort geen subsidie meer bij.
Patiëntenverenigingen moeten zichzelf bedruipen en die moeten dat maar
doen via lidmaatschapsgelden. Waarom in hemelsnaam moet er naar
zoiets ambitieus 3 mln. voor een organisatie, voor een verkenning? Is de
minister bereid om deze 3 mln. terug te trekken en dat geld gewoon uit de
markt te laten komen? Als dit zo’n succesvol idee is, zou je toch zegen dat
daar voldoende investeerders voor te vinden zijn.
Minister Schippers: Wat wij met die Olympische Spelen proberen te
doen, is meer dan alleen dat bid. Dat geld is bedoeld als motor voor
samenwerking die wij toch graag willen. Samenwerking tussen scholen,
samenwerking met andere sectoren en met het bedrijfsleven. Die alliantie
is een hele bonte aanwezigheid van FNV tot en met VNO/NCW. Wie zit er
eigenlijk niet aan tafel? Wij kijken hoe wij in Nederland het sporten beter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

53

van de grond kunnen krijgen. U kunt dan zeggen dat dat weggegooid geld
is, maar de cijfers geven voldoende de urgentie aan en dat moeten wij
niet alleen als overheid, maar dat moeten wij met alle organisaties van de
grond trekken. Dat is precies wat wij hier ook doen. Een van de resultaten
zien wij al, namelijk dat het bedrijfsleven zich heeft aangesloten bij sport
in de buurt. Men wil kijken hoe men sport in de buurt kan stimuleren en
hoe men daar financieel aan kan bijdragen. Dat soort resultaten wil ik
graag halen. Daarom vind ik de verbinding tussen allerlei maatschappelijke groeperingen die hiermee bezig zijn, een goede investering.
De voorzitter: De SP zal nooit het sporten in de buurt en al die impulsen
ter discussie stellen. Een olympische ambitie die we met z’n allen
uitspreken, is ook uitstekend. Maar waarom moet er 3 mln. subsidie naar
de koepels? Waarom moet daar 3 mln. naartoe, als VNO-NCW aan tafel zit
en al likkebaardend kijkt naar straks het organiseren en het binnenhalen
van sponsorgelden. Die 3 mln. kunnen wij goed gebruiken voor heel veel
andere dingen. Dat er afspraken gemaakt worden en dat de overheid
daarbij betrokken is, dat is prima. Maar dat hoeft de overheid dan toch
niet te betalen! Het gaat om 3 mln.
Minister Schippers: Iedereen die aan tafel zit, draagt bij. Het is dus niet
waar dat één iemand daarvan profiteert. Iedereen draagt bij aan deze
gemeenschappelijke doelstelling. Het geld is bedoeld om iets van de
grond te krijgen. Het geld gaat niet naar koepels, het gaat naar verbindingen die wij op allerlei niveaus weten te leggen tussen sport en andere
sectoren, zodat wij dat makkelijker en meer massaal van de grond kunnen
krijgen. Dat is een belangrijke doelstelling. Die gaat inderdaad onder die
vlag van de Olympische Spelen, want die vlag willen we ook gebruiken
om dingen van de grond te krijgen. Die willen we ook gebruiken om
dingen voor elkaar te krijgen.
De voorzitter: Olympisch Vuur 2028 kenmerkt zich als een lobbyclub. Een
zeer sterke lobbyclub trekt ook een sterk prominent iemand aan. Eerder
was dat Opstelten, nu is het Eurlings. We weten heus wel waarom
Eurlings daar zit. Hij heeft een breed, commercieel netwerk. Ik vraag me af
waarom wij zo’n breed commercieel netwerk moeten subsidiëren met
3 mln. als voor de culturele sector en voor de patiëntenbeweging geldt dat
zij hun eigen broek moeten ophouden en hun eigen waarde moeten
bepalen. Ik vind dat dubbelhartig.
Minister Schippers: Wij verschillen daarover van mening. Ik heb gezocht
naar een enthousiaste voorzitter. Camiel Eurlings is een enthousiaste
voorzitter. Hij is een voorzitter die partijen ook zover kan krijgen dat zij een
tandje extra bijzetten, dat we het sneller van de grond gaan krijgen. Vanaf
het regeerakkoord is het hele beleid met betrekking tot de Olympische
Spelen bedoeld om het sporten in Nederland veel breder en robuuster
van de grond te krijgen. Dit staat allemaal in het teken daarvan.
Mevrouw Bruins Slot heeft gevraagd wat de mogelijkheden zijn om de
Special Olympics naar Nederland te halen. Ik ben inderdaad in Athene
gaan kijken. Dat is een gigantische organisatie. Als wij het hebben over
kosten en baten en over risico’s, ook over de risico’s die de overheid
loopt, dan is dit ook een heel grote organisatie. Wij dienen geen bid in,
maar dat doen bonden of organisaties. Gehandicaptensport Nederland
heeft in overleg met mij inderdaad een bid ingediend. Dat hebben we
echter niet zomaar gedaan. Er is een haalbaarheidsonderzoek gedaan. Dat
hebben wij ook gefinancierd. Ik heb echter nog geen geld toegezegd. Ik
moet eerst kijken wat dit allemaal betekent en wat ik kan bijdragen. Sporten private partijen zijn wat mij betreft het eerste aan zet. Ik wil dat dingen
leven; ik wil dat dingen ook vanuit de maatschappij komen als wij die hier
organiseren. Als wij het zouden kunnen organiseren, dan is het een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

54

geweldig evenement. Ik denk dat het enorm veel betekent voor de
emancipatie van gehandicapten. Ik was zeer onder de druk van datgene
wat ik in Athene gezien heb. Het kan dus wel degelijk een heel belangrijke
rol spelen. Maar ja, ook daar moet ik goed letten op kosten en baten, op
wat het de overheid kost, op de risico’s die we lopen. Wat dat betreft,
zullen we dat eerst nog even goed moeten bekijken.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Wanneer verwacht de minister meer
duidelijkheid over de toekenning van dit evenement?
Minister Schippers: Ik kan nu antwoord geven, maar ik laat het liever
even op schrift stellen voor de tweede termijn.
Er is gesproken over de Nederlandse applicatie op het gebied van
dopingcontrole. De WADA heeft aangegeven, daarin geïnteresseerd te
zijn. Er zijn ook contacten geweest. Ik volg dat met veel interesse. Ik juich
het ook toe. Men is dus met elkaar in gesprek.
Mevrouw Dijkstra heeft gevraagd of bloedcontroles ook gebruikt worden
voor onderzoek. Ik ben daar niet van op de hoogte. Ik zal het uitzoeken en
de Kamer daarover informeren. Ik zal nagaan of daar iets onoorbaars
gebeurt en, zo ja, in welk opzicht.
Mevrouw Dijkstra vroeg verder naar de problematiek van doping en
privacy. Er is inderdaad sprake van een spanning tussen deze twee zaken,
vooral in Europa. Tegelijkertijd is het heel moeilijk om eruit te stappen
omdat je dan tegelijkertijd uit de internationale competitie stapt. Wel is er
voortdurend overleg tussen de Raad van Europa, de Europese Commissie
en de WADA. Er is overigens wel enig resultaat geboekt als het gaat om
de privacystandaard van WADA, de regelgeving en de bewaartermijnen
van persoonsgegevens. Wij zijn echter nog niet tevreden en daarom
zetten wij het overleg voort, vooral met het oog op de herziening van de
WADA-code. Die herziening start begin volgend jaar. Het is belangrijk dat
wij er bovenop zitten. Nederland speelt een belangrijke rol in dat overleg
en zal dat blijven doen.
De heer De Mos vroeg waarom de termijnen tussen de dopingtest en de
uitspraak van de tuchtrechter zo lang zijn. In ons land geldt een termijn
van vier maanden. Binnen die termijn moet je een reactie krijgen. Dat is
vastgelegd in een reglement bij het Instituut Sportrechtspraak. Soms
duurt het langer, maar dat komt dan meestal doordat een sporter beroep
aantekent.
Mevrouw Bruins Slot vroeg naar de mogelijkheid om inzicht te bieden in
de salarissen bij betaaldvoetbalclubs. Als gemeenten BVO’s ondersteunen, kunnen zij voorwaarden stellen, ook als het gaat om het
inzichtelijk maken van salarissen. Soms wordt dat inzicht geboden op de
jaarrekening. Op Europees niveau wordt bezien of geen ongeoorloofde
overheidssteun wordt verleend. Ik kan niet zeggen wanneer dat onderzoek
wordt afgerond. Dat is altijd moeilijk in te schatten bij onderzoeken op
Europees niveau.
Dat wij partijen niet betrokken zouden hebben bij buurtsportcoaches is
volstrekt onjuist. Wij hebben er namelijk ongelooflijk veel partijen bij
betrokken en dat zullen wij blijven doen. Dat kan de rijksoverheid niet
alleen regelen.
Vervolgens een enkele opmerking over studerende topsporters en de
langstudeerboetes. Mevrouw Dijkstra heeft op dit punt een amendement
ingediend. Ik vind dat ik sportgeld moet besteden aan sport. Zaken die
elders gebeuren, moeten wij niet opplussen met dit sportgeld. OCW en
NOC*NSF hebben de lead en zijn hierover in gesprek. In samenwerking
met het bedrijfsleven wordt via de stichting Sport & Zaken een optie
verkend. Die stichting voert ook het project Goud op de werkvloer uit,
samen met Randstad. NOC*NSF heeft de opdracht om uit te zoeken om
hoeveel topsporters het gaat. Ik zou het echt bij die partijen willen laten.
Wij moeten die verantwoordelijkheid niet naar ons toetrekken. In het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

55

regeerakkoord worden ook private studiebeurzen voor topsporters
genoemd als goed voorbeeld van een initiatief voor samenwerking tussen
overheid, de sportsector en het bedrijfsleven. Er zijn een aantal verkennende gesprekken gevoerd tussen OCW, NOC*NSF en VWS om een
beurzenprogramma op te zetten voor topsporters, gefinancierd door het
bedrijfsleven. Binnenkort zal nog een gesprek tussen NOC*NSF en OCW
plaatsvinden.
Mevrouw Dijkstra (D66): De minister zegt dat wij ons vanuit de sport niet
moeten bezigheden met topsporters die door hun sport langer over de
studie doen. Tegelijkertijd formuleert zij ook een aantal ambities op het
gebied van topsport. Wij zijn op zoek naar excellente sporters en ook naar
excellente wetenschappers. De vraag is nu waarom je niet met sportgelden mogelijk maakt dat toptalent zich kan waarmaken. Er is toch een
nauwe relatie tussen beide zaken?
Minister Schippers: Wij zien heel veel initiatief op dit terrein waarbij het
bedrijfsleven, het NOC*NSF en OCW zijn betrokken. Waarom zouden wij
dat initiatief in de kiem smoren nu zij bezig zijn met het formuleren van
een oplossing, dit betalen uit het eigen topsportgeld en het alvast
financieren? Ik meen dat dit zeer voorbarig en onwenselijk is.
Mevrouw Dijkstra (D66): Dit amendement houdt niet in dat VWS dat
geheel moet financieren, maar het gaat om een onderdeel daarvan.
Minister Schippers: Mevrouw Dijkstra haalt het af van de talentontwikkeling van topsporters. Drie partijen zoeken heel druk naar een oplossing.
Moet ik nu al geld van de talentontwikkeling afhalen, terwijl zij broeden op
een oplossing? Dat acht ik ongewenst.
Mevrouw Dijkstra (D66): Stel, ik kom met een andere dekking, bijvoorbeeld de topsportevenementen, waar 9,1 mln. in zit. Is de minister dan
bereid om daar nog een keer naar te kijken?
Minister Schippers: Mevrouw Dijkstra weet misschien niet hoeveel
aanvragen ik voor topsportevenementen krijg en hoe weinig ik daarvan
kan toezeggen. Soms gaat het om kleine bedragen waardoor je toch
evenementen hiernaartoe kan krijgen. Het ligt niet in de rede dat ik dat
doe. Drie partijen zoeken naar een oplossing. Waarom zou ik dan dat geld
daaraan besteden? Dat geld is bedoeld voor sport waarvoor we allemaal
een warm hart hebben en waarvan we allemaal willen dat er eerder meer
komt dan minder.
Ik kom bij de uitspraken van de heer Blatter. Ik was er trots op dat de
sporters er zelf afstand van namen in woorden waarover geen misverstand kon bestaan. Het is hartstikke goed dat zij dat doen. Laat het evident
zijn: ik neem ook afstand van de woorden van de heer Blatter. Ze snijden
geen hout en ze brengen hetgeen wat we met sport willen bereiken niet
dichterbij, maar juist steeds verder weg. Wat dit betreft, kan ik mij rustig
aansluiten bij alle mensen die kritiek hadden. Het is echter wel heel
positief dat sporters opgestaan zijn. Ik heb er ongelofelijk veel voorbij zien
komen die daar afstand van namen.
Eerder zei ik al: als je fair play in de sport wil – iedereen op zijn eigen
terrein investeert daarin – moet je ook fair play in de besturen van de
sport hebben. Wij hebben ongelofelijk hard geknokt om dat op agenda
van de Europese Commissie te krijgen. Wij hebben resultaat geboekt. In
de EU komt een nieuwe expertgroep Goed bestuur onder voorzitterschap
van een Nederlander, Jan Loorbach. Hij is ex-topbasketballer en deken
van de Orde van Advocaten en heeft eerder leiding gegeven aan de
Commissie Code Goed Bestuur in Nederland. Wij kunnen er dus het volste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

56

vertrouwen in hebben dat hij hieraan een flinke slinger zal geven op
Europees niveau.
Ik kan de heer De Mos geruststellen, want de nadruk zal op de jeugd
liggen. Het programma is ook opgezet voor de jeugd, maar wij willen het
verbreden door ook groepen erbij te betrekken die evident te weinig
sporten. Ik heb verder contact met de minister van SZW om te bezien hoe
wij werknemers fitter en meer in beweging kunnen krijgen. Ik probeer dus
alles breed op te zetten, maar de jeugd heeft de toekomst; het is een
ongelooflijk belangrijke groep.
De samenwerking van de Nederlandse en Vlaamse bonden is een creatief
idee. Ook hier kan de vraag worden gesteld wie waarvoor verantwoordelijk is. De organisatie van de sport is aan de sport. Zij maken eigen
afwegingen voor hun regels maar zijn ook autonoom in de beslissing met
wie zij samenwerken. Ik kan me voorstellen dat samenvoeging ook
complicaties en nadelen heeft. Ik vind het een ontzettend leuk idee. Het is
alleen in de verkeerde postbus gepost, want het moet eigenlijk niet naar
mij maar naar degenen die er daadwerkelijk over gaan: de Nederlandse en
Vlaamse bonden. Datzelfde geldt voor het samenvoegen van de competities. Ik ga helemaal niet over competities. Ik weet wel dat erover wordt
gesproken binnen het vrouwenvoetbal omdat daar echt sprake is van een
schaalgrootteprobleem. Ik heb al gezegd dat ik het een heel creatief idee
vind. Ik kan mij voorstellen dat zulke dingen tot stand komen, maar ik ga
er niet over.
Ten aanzien van het eisenpakket van de opleidingen ligt het volgens onze
informatie iets anders. Ook opleidingen zijn de verantwoordelijkheid van
de sport zelf. De opleidingskosten zijn over het algemeen laag. Ik weet niet
of dit signaal uit de hogere regionen van het voetbal komt, maar onze
informatie is dat de kosten om op te leiden relatief laag zijn.
De heer Klaver heeft gevraagd naar sportinitiatieven waarin VWS
samenwerkt met SZW. Wij hebben daarover vorig jaar afspraken gemaakt
door het Jeugdsportfonds een overgangssubsidie te geven tot en met het
eerste kwartaal van 2014 en daarmee voldoende body en power te geven
om inkomstenbronnen te organiseren om daadwerkelijk op eigen benen
verder te gaan.
Voorzitter. Ik kan iets over het hoofd hebben gezien, maar ik heb mijn best
gedaan om alle vragen te beantwoorden.
De voorzitter: Dank voor uw heel uitgebreide antwoorden. Ik vraag de
collega’s om alleen vragen te stellen als het zeer zwaarwegende onderwerpen betreft en om ze anders mee te nemen naar de tweede termijn.
Noemt u alleen het onderwerp, dan maken wij er geen uitgebreide
monologen van.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Ik had mijn interruptie even uitgesteld om
de minister tempo te laten maken. Dat leek mij goed. Ik heb nog een korte
aanvullende vraag. De minister heeft met betrekking tot de betaaldvoetbalorganisaties gezegd dat de gemeenten overleg hebben gevoerd over
de vraag of zij de gegevens inzichtelijk maken. Inmiddels zitten wij echter
op het punt dat elke betaaldvoetbalorganisatie op enigerlei wijze steun
heeft van de gemeente. Kunnen zij niet beter allemaal inzicht geven in de
stijging van hun salarissen? De minister kan dat inderdaad niet regelen
maar misschien kan zij wel een keer een balletje opgooien bij de VNG en
de Federatie Betaald Voetbal.
Minister Schippers: Het is de vraag of het überhaupt mag. Op Europees
niveau is men niet voor niets aan het kijken of hier sprake is van staatssteun. Als een gemeentelijke democratie zelf bepaalt dat zij geld geeft aan
een club, moet zij natuurlijk binnen de Europese regels blijven maar kan
zij verder eigen randvoorwaarden en eisen stellen. Ik weet helemaal niet
of mijn oordeel in alle gevallen hetzelfde zou zijn als dat van de gemeen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

57

teraad. Daar zet ik echt vraagtekens bij. Soms kun je je echt afvragen
waarom er geld naartoe moet. Ik respecteer de lokale democratie. Als de
gemeenteraad bepaalt dat hij dat wil, vind ik dat hij er ook randvoorwaarden aan moet stellen. Verder wacht ik het oordeel van de Europese
Unie af of dit allemaal eigenlijk wel zo kan.
De voorzitter: Kort, mevrouw Bruins Slot, en alleen als het echt moet.
Het hoeft niet omdat het kort mag.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Laat ik er dan maar in tweede termijn op
ingaan, voorzitter.
De voorzitter: Mijnheer Klaver, is er een onderwerp dat nog niet
behandeld was?
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn vraag ging ook hierover. Ik heb
gevraagd of het mogelijk is om samen met de gemeenten tot een set
criteria en eisen te komen waaraan moet worden voldaan als men dan
steun geeft aan een voetbalclub en als je de lokale democratie wilt
respecteren. Zo ja, wil de minister daarin dan het voortouw nemen?
Minister Schippers: Ik vind dat een gemeente zelf moet bepalen of zij dit
soort vragen beantwoordt. Ik heb net al voorzichtig gezegd dat ik mij wel
eens afvraag of het allemaal wel zulke verstandige beslissingen zijn en of
ik ze zelf zo zou hebben genomen. Ik vind echt dat de lokale democratie op
dit punt een eigen verantwoordelijkheid heeft, maar men is er ook zelf
verantwoordelijk voor dat een en ander binnen de Europese richtlijnen
plaatsvindt. Ik wacht het oordeel daarover af.
De heer Van Dekken (PvdA): Ik heb in de marge van mijn bijdrage iets
geroepen over de evaluatie van het WK-bid. Wij hadden het daarover in
het kader van de Olympische Spelen. Ik vroeg mij af of wij nu uiteindelijk
komen tot volledige openheid over de exact uitgegeven bedragen. Het is
niet voor niets dat er WOB-onderzoeken zijn geweest. Het is niet voor
niets dat RTL4 een onderzoek heeft gedaan en het is niet voor niets dat de
NRC precies hetzelfde heeft gedaan. Er is een bedrag aan geld uitgegeven
en wij willen gewoon weten waaraan dat is uitgegeven.
De voorzitter: Ter informatie van de mensen op de publieke tribune en
de mensen thuis, maar ook de minister, zeg ik dat de commissie heeft
besloten om een apart algemeen overleg te houden over het WK-bid en
de evaluatie daarvan. Ik geef de minister mee dat zij ook bij die
gelegenheid op de zaak mag ingaan. Het is een besluit geweest van de
voltallige commissie, en die procedure kunnen wij nu niet meer
terugdraaien.
De heer Van Dekken (PvdA): Ik ben daar heel blij mee, dank u wel,
voorzitter.
Minister Schippers: Wij hebben de stukken ten behoeve van dat overleg
toegestuurd. Laten wij het onderwerp daar bespreken.
De heer De Mos (PVV): Er zijn een paar punten blijven liggen, maar die
mogen ook beantwoord worden in de tweede termijn, want ik ben de
moeilijkste niet. Ik heb vragen gesteld over de veiligheid in de
zwembaden. Wij vinden sporten belangrijk, maar dan is het ook heel
belangrijk dat zwemleraren in ieder geval reddend kunnen zwemmen.
Verder heb ik het gehad over het eisenpakket aan amateursportclubs. De
opleidingen en de kosten van de trainers aldaar zijn heel veel amateurclubs een doorn in het spreekwoordelijke oog. Ten slotte heb ik het nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

58

gehad over de geluiden vanuit de Verenigde Staten dat men de beveiliging tijdens de Olympische Spelen zelf gaat regelen in Londen. Dat vond
ik niet zo’n heel prettige voorbode. De VS heeft aangekondigd zelf
beveiligers af te vaardigen naar de Engelse hoofdstad. Het lijkt mij niet
heel erg aanlokkelijk om daar dan naartoe te gaan.
De vergadering wordt van 15.07 uur tot 15.15 uur geschorst.
De voorzitter: Ik zal bij iedere spreker aangeven hoeveel tijd hij nog heeft
voor de tweede termijn. Deze spreektijd hoeft niet op, maar het is wel een
maximum. Toen wij de totale spreektijd per fractie aangaven, heeft
niemand bezwaar gemaakt. Ik ga er dan ook van uit dat ook nu niemand
hiertegen bezwaar heeft.
Ik geef het woord aan de heer Van Dekken voor zijn tweede termijn. Hij
heeft nog zes minuten.
De heer Van Dekken (PvdA): Voorzitter. Ik had nog een vraag gesteld
over de spelersmakelaars in relatie tot jonge kinderen, en de wijze waarop
daarmee wordt omgegaan. Volgens mij is daarop niet echt ingegaan. Ik
heb er ook een motie over.
Ik heb vier moties, die ik meteen begin voor te lezen. Ik zal kijken of het in
zes minuten lukt.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat sport belangrijk is voor alle kinderen en dus ook voor
kinderen die opgroeien in armoede;
overwegende dat de buurtsportcoach uitgaat van cofinanciering en
daardoor ook een forse impact heeft op het sportbudget van gemeenten;
overwegende dat gemeenten en lokale sportclubs onder grote financiële
druk staan en minder geld hebben om kinderen die opgroeien in armoede
direct financieel te steunen als zij lid willen worden van een sportclub;
overwegende dat de Aboutaleb-gelden om kinderen te laten sporten niet
meer ingezet worden;
overwegende dat we willen voorkomen dat kinderen die opgroeien in
armoede niet meer kunnen sporten in clubverband en van de sportvereniging niet meer naar de scouting, de toneelles of bijvoorbeeld de
muziekles kunnen;
verzoekt de regering om te kiezen voor een minder eenzijdige aanpak en
– in overleg met de Johan Cruyff Foundation en andere succesvolle
projecten – na te gaan op welke wijze het meedoen van kinderen direct
bevorderd kan worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dekken. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 79 (33000-XVI).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

59

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat op het niveau van de Europese Unie is vastgesteld dat
regulering van spelersmakelaars noodzakelijk is om jeugdig voetbaltalent
te beschermen, financiële transparantie rondom voetbaltransfers te
bevorderen, de kwaliteit van spelersmakelaars te verbeteren en de
rechtszekerheid rondom voetbaltransfers te vergroten;
overwegende dat de wereldvoetbalbond (FIFA) voornemens is om het
huidige reguleringskader voor spelersmakelaars per 2012 op te heffen en
dat andere adequate vormen van regulering ontbreken;
overwegende dat de Europese Commissie primair de weg van zelfregulering aanwijst, maar de mogelijkheid tot politieke interventie openhoudt
voor het geval dat de doelstellingen van regulering van spelersmakelaars
niet of onvoldoende worden bereikt;
overwegende dat alle belanghebbenden in het Nederlandse betaald
voetbal onderschrijven dat regulering van spelersmakelaars op nationaal
niveau noodzakelijk is;
verzoekt de regering om in overleg met de belanghebbenden zelfregulering van de spelersmakelaars te stimuleren en over te gaan tot interventie door middel van wetgeving als de zelfregulering op 1 januari 2013
niet of onvoldoende heeft geleid tot het bereiken van de doelstellingen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dekken. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 76 (33000-XVI).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat acute medische begeleiding en verzorging onmisbaar is
bij grote sportevenementen;
overwegende dat de kennis en ervaring van 175 artsen, verpleegkundigen,
fysiotherapeuten, ambulanceverpleegkundigen en ambulancechauffeurs
met het verlenen van acute medische begeleiding en verzorging dreigt te
verdwijnen;
verzoekt de regering om met Service Médical in overleg te treden en na te
gaan op welke wijze de kennis en ervaring behouden kan blijven en de
uitkomsten van dit overleg op korte termijn aan de Kamer te sturen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

60

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dekken. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 78 (33000-XVI).
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de belangen van zeer jonge (top)sporters nauwelijks
beschermd worden tegen overambitieuze trainers;
overwegende dat ouders en kinderen uit angst voor schade aan de
sportcarrière kritiek op trainers vaak – te – lang voor zich uitschuiven en
klachten lang niet altijd adequaat worden opgelost;
overwegende dat verbaal en fysiek geweld tegen jonge spelers kindermishandeling is en kindermishandeling altijd snel en effectief bestreden moet
worden;
verzoekt de regering om een onafhankelijk meldpunt en een onafhankelijke vertrouwenspersoon aan te stellen waar ouders en kinderen
misstanden aan de kaak kunnen stellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dekken. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 77 (33000-XVI).
Ik stel vast dat het melden dat u een korte spreektijd had, erin heeft
geresulteerd dat u uw termijn ver onder de tijd hebt gedaan. Dank u wel
daarvoor.
De heer Van Dekken (PvdA): Voorzitter, ik wil exact de tijd weten!
De voorzitter: Vier minuten.
Dan geef ik het woord aan de heer De Liefde voor zijn tweede termijn. Hij
heeft negen minuten spreektijd, maar die tijd hoeft niet te worden
opgemaakt.
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. Ik zal het inhoudelijk en zakelijk
houden. Volgens mij is dit mogelijk binnen negen minuten.
Ik dank de minister zeer voor de beantwoording van de vragen die ik in
eerste termijn heb gesteld. Ik vond het plezierig om te kunnen constateren
dat deze minister helder en duidelijk antwoord geeft, ook al zijn wij het
niet altijd met elkaar eens.
Ik heb een motie over schaatsen. Daarna sluit ik af met een klein ander
onderwerp.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

61

constaterende dat schaatsen een typisch Nederlandse volkssport is;
constaterende dat Nederland hierin excelleert;
constaterende dat de ISU de eisen voor schaatsaccommodaties heeft
aangescherpt, dat er geen Nederlandse accommodaties zijn die aan die
nieuwe eisen voldoen en dat Thialf zijn A-status kwijtraakt;
van mening dat het zeer onwenselijk is als er in de toekomst geen WK’s,
EK’s of Worldcups in Nederland geschaatst worden;
constaterende dat de gemeente Heerenveen en de provincie Fryslân de
bouw van een nieuw schaatsstadion onderzoeken;
van mening dat de verantwoordelijkheid voor de bouw van een sportaccommodatie de verantwoordelijkheid is van een lokale overheid, de
betreffende sportbond, vereniging en eventuele eigenaar;
van mening dat schaatsen een populaire volkssport is en er hierdoor
sprake is van een nationaal belang;
spreekt uit dat de regering initiatiefnemers wijst op de fiscale mogelijkheden van de nieuwe Geefwet en onderzoekt of een schaatsloterij
gerealiseerd kan worden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid De Liefde. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 80 (33000-XVI).
De heer De Liefde (VVD): Ik had nog een motie opgesteld, maar ik ga
deze niet indienen. Ik wil de strekking ervan wel graag vermelden, ook
voor het verslag: De Kamer, overwegende dat er mogelijk risico’s voor
Nederlandse supporters zijn in Polen bij het EK 2012 vanwege agressieve
Poolse hooligans; overwegende dat Poolse autoriteiten vooralsnog niet in
staat blijken om deze problematiek adequaat aan te pakken, verzoekt de
Nederlandse regering om deze zorg kenbaar te maken aan de Poolse
regering en waar nodig haar hulp aan te bieden.
Deze motie dien ik niet in, omdat ik in afwachting ben van de antwoorden
op de schriftelijke vragen die ik over dit onderwerp aan een collega van
deze minister heb gesteld. Het is de VVD ernst als het gaat om de
veiligheid van onze Oranjesupporters. Men mag ervan verzekerd zijn dat
de VVD hier bovenop zal blijven zitten.
Voorzitter: Bruins Slot
Mevrouw Leijten (SP): In eerste termijn heb ik afgevraagd of dit de
minister van de bobo’s of de minister van de basis is. Dat dit een
gevoelige vraag is, blijkt uit de dikte van de rapporten en uit de opmerking
aan het begin van de eerste termijn van de minister dat veel meer geld
naar de buurtsporten gaat dan naar het Olympisch Vuur. Eigenlijk vind ik
het wel goed dat ik een gevoelige snaar heb geraakt bij deze minister.
We willen allemaal dat de jeugd meer gaat sporten. We willen allemaal
dat sport terugkomt in de buurten waar het is verdwenen en dat het
versterkt wordt in de buurten waar het al is. Ik constateer dat er niet
zoveel verandert aan het beleid wat betreft het inzetten van de combinatiefuncties. «Combinatiefunctie» is inderdaad een ongelukkige term. Dit
beroep heet voortaan buurtsportcoaches. Toch verandert er wel iets,
namelijk dat het een iets meer vrijwillige optie wordt voor gemeenten. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

62

ben het eens met de minister dat het eerst te strak was, maar ik vraag mij
af of gemeenten nu niet voor laaghangend fruit gaan. Sommige
gemeenten ontkennen dat zij een probleem hebben met jeugd en
beweging. Sommige gemeenten zeggen dat zij op zoveel al moeten
bezuinigen dat zij niet hun deel willen opbrengen voor de investering in
deze buurtsportcoaches. Daarom doen zij geen verzoek tot budget vanuit
het Rijk. De minister komt met een monitor. Wij zullen deze vooral
beoordelen op het gebruik door gemeenten.
Wij vinden het in ieder geval positief dat het geld geoormerkt wordt. De
SP heeft met verschillende kabinetten discussies gevoerd over het
oormerken van gemeentelijke budgetten. Nu zegt de minister dat zij leert
uit het verleden en dat zij gaat oormerken als dit nodig is. Dit vind ik een
positief signaal.
De SP wil graag dat geld goed besteed wordt. Er is nog geen plan voor
het binnenhalen van de Olympische Spelen. Er wordt wel van alles
doorgerekend. Tussen het positiefste scenario en het zwartste scenario zit
een verschil van 5 mld. Daarop kun je geen beleid maken, maar we
investeren wel in het warm maken van allerlei bestuurders en de
geestenrijpmaakmachine van het Olympisch Vuur. Ik zou liever zien dat
wij een Olympische ambitie hebben voor het sporten op school. Daarom
dien ik de volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de Olympische sportambitie zichzelf zou moeten kunnen
bedruipen door geld «uit de markt» te halen;
verzoekt de regering, te stoppen met de subsidie van het project
Olympisch Vuur en het vrijgekomen budget in te zetten voor sport op
school,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Leijten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 81 (33000-XVI).
Mevrouw Leijten (SP): Ik merk op dat het gaat om in ieder geval 3 mln.
per jaar. Dat is een druppel op een gloeiende plaat als het gaat over sport
op school. Het zou echter een goed signaal zijn. Willen wij klaar zijn met
onze Olympische ambitie, dan gaan wij ervoor zorgen dat alle kinderen
gaan sporten op school. Dat is toch wat, dat we dat gaan regelen! De
grootste fout van Paars – er waren er vele – was dat kinderen op school
geen verplichte sportlessen meer kregen. Overigens zegt Erica Terpstra
ook overal waar ze komt dat een van de grootste fouten van het paarse
kabinet was, dat het het sporten op school niet meer stimuleerde.
Als de minister zegt dit te gaan doen, laat zij echt zien dat de basis voor
haar van belang is. Wij houden in de gaten of in het voorjaar het plan
sporten op school komt. Deze week is ook de behandeling van de
begroting van OCW. Ik kondig vast aan dat onze woordvoerder de
minister op de pijnbank zal leggen om het plan sporten op school ook
echt in het voorjaar te krijgen. Hebben wij het op 1 april niet, dan zal de
SP-fractie daar direct een debat over aanvragen en dat is dan geen
1 aprilgrap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

63

Voorzitter: Leijten
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Voorzitter. Ik dank de minister voor de
beantwoording. Een jaar nadat wij voor het eerst met haar over sport
spraken, is duidelijk dat de minister sport verder in de steigers heeft gezet.
Het is ook goed dat de minister werk gaat maken van enerzijds het
bevorderen van de multifunctionele accommodaties en anderzijds de
werkzaamheden van de Taskforce Regelgeving onder leiding van de heer
Hoes. Het is natuurlijk ook voor een deel cultuur. Het valt op dat drie van
de sportverenigingen in bijvoorbeeld Amsterdam een buitenschoolse
opvang hebben. Dat heeft alles te maken met het feit dat er ook soms
binnen gemeenten afdelingen zijn die elkaar tegenwerken. Het is dus niet
alleen regelgeving, het is ook kwestie van cultuur en een denkomslag bij
de betrokkenen, zoals gemeenten.
Het is goed dat de minister zegt dat het programma zoals het er nu staat,
verbreed kan worden naar bijvoorbeeld de speeltuinverenigingen en de
scouting. Het CDA maakt zich wel enigszins zorgen of de verbreding
voldoende verspreid is onder de professionals en de gemeente. Ons
hebben de laatste tijd voldoende geluiden bereikt van speeltuinverenigingen maar ook andere verenigingen, die graag aan de slag willen met
een nieuw plan, maar die geen voet tussen de deur krijgen bij de
gemeente. Ik verzoek de minister of zij samen met de VNG actief naar de
gemeenten wil communiceren dat het programma daadwerkelijk verbreed
is.
Wij hebben het met de minister gehad over het feit dat er gemeenten zijn
die betaaldvoetbalclubs steunen. De vraag is natuurlijk of dit allemaal
binnen de Europese regelgeving is. Er wordt nu onderzoek gedaan, maar
dat betekent natuurlijk niet dat de wereld stil staat. Juist steun kan tot een
waterbedeffect leiden in de uitgaven van de betaaldvoetbalverenigingen
leiden, bijvoorbeeld tot de stijging van salarissen. Gelukkig zijn enkele
clubs daar hartstikke open in. Gemeenten ervaren soms ook wel dat ze bij
het stellen van voorwaarden wat onder druk worden gezet. Daarom
verzoekt de CDA-fractie om met respect voor de lokale autonomie van de
gemeenten in gesprek te gaan over dit onderwerp. Ik dien daartoe de
volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat alle betaaldvoetbalorganisaties een bepaalde mate van
ondersteuning van gemeenten ontvangen;
van mening dat de ondersteuning van gemeenten niet bedoeld is voor
hogere salarissen van bestuurders en werknemers van betaaldvoetbalorganisaties;
constaterende dat op dit moment maar in beperkte mate inzichtelijk is of
ondersteuning van gemeenten een opdrijvend effect op de salarissen
heeft;
verzoekt de regering om in overleg met de VNG en de Federatie van
Betaald Voetbal Organisaties te bevorderen dat betaaldvoetbalorganisaties de groei van salarissen van bestuurders en werknemers transparant
maken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

64

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Bruins Slot. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 82 (33000-XVI).
Dan is het woord aan mevrouw Dijkstra. Zij heeft nog drie minuten
spreektijd.
Mevrouw Dijkstra (D66): Voorzitter. Ik dank de minister voor haar
antwoorden in eerste termijn. U zult begrijpen dat ik haar niet dank voor
het afwijzen van mijn amendementen. De minister zegt dat er in eerste
instantie naar private middelen moet worden gezocht. Is zij bereid om
opnieuw naar eventuele overheidssteun te kijken als blijkt dat dit niet lukt?
Het blijft belangrijk dat toptalent in staat blijft om een studie af te rond.
De minister verdedigt het belang van sport hartstochtelijk. Zij is erin
geslaagd om de sportbegroting met 10% te laten groeien. Mogelijk staan
er nieuwe bezuinigingen voor de deur. Kan de minister ervoor zorgen dat
sport wordt ontzien?
De minister heeft niet gereageerd op mijn vraag of zij inzichtelijk kan
maken hoeveel gymlessen er nu zijn en met hoeveel lesuren dit aantal is
gestegen. Zij verwees naar OCW, maar ik kan mij voorstellen dat zij hier
zelf ook inzicht in heeft.
Ik had twee moties voorbereid, maar ik kan die achterwege laten hoewel
het antwoord van de minister niet helemaal helder was. Zij verwijst naar
de EU als het gaat om staatssteun. Tot nu toe zijn er allerlei openingen
voor sluiproutes, zoals steun via het stadion of de verhuur van grond. Wil
de minister zich in Europees verband inzetten voor het stopzetten
daarvan?
De minister is blij dat er van de sporters zelf veel afkeuring op de
uitlatingen van Blatter is gekomen. Is zij ook bereid om haar invloed aan
te wenden en er bij de KNVB op aan te dringen dat zij zich inzet voor een
«schone» FIFA?
De voorzitter: U bent keurig binnen de tijd gebleven, mevrouw Dijkstra.
Dan is nu het woord aan de heer De Mos. Hij heeft nog zes minuten
spreektijd.
De heer De Mos (PVV): Dan kan ik rustig spreken.
Voorzitter. Ik ben natuurlijk maar een Haagse snotaap, maar ik was toch in
veronderstelling dat onze minister van VWS een grotere vuist had om op
de spreekwoordelijke tafel te slaan. Zij gaat niet over gym op school, niet
over schoolzwemmen, niet over de Voetbalwet en zij wil niet met de
Nederlandse en Vlaamse bonden om de tafel om uit een oogpunt van
kostenbesparing te kijken naar het samengaan van Nederlandse en
Vlaamse clubs. Ik moet op zoek naar een andere postbus is het devies. Als
liefhebber van de paardensport zal ik mijn trouwe viervoeter de sporen
geven. Tip van Flip: er schijnt een wekelijkse bijeenkomst in de Trêveszaal
te zijn waarop ook de andere ministers aanwezig zijn,
De sint is in het land en een kinderhand is snel gevuld. Ik ben blij dat de
minister een streep wil zetten door voetbalexcessen en het initiatief van
PVV en PvdA gaat helpen. Ik verzoek dan ook om met de evaluatie van de
Voetbalwet op ons initiatief te wachten. Dit zal eerdaags naar de Kamer zal
worden gezonden.
Het is jammer dat de minister die druiloor van een Blatter niet op haar
mooie zwarte lijst wil zetten. Een statement dat Nederland homoseksualiteit heel gewoon vindt en racisme verwerpt, was voor deze bobo pur
sang iets heel moois geweest.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

65

De heer De Liefde (VVD): Moet de evaluatie van de Voetbalwet wachten
op het initiatief van uzelf en de PvdA? Ik hoop dat het initiatief eerder
komt of in ieder gelijk met de evaluatie.
De heer De Mos (PVV): Daar gaan wij zeker voor zorgen. Het initiatief ligt
nu bij Bureau Wetgeving en komt als de wiedeweerga naar de Kamer.
Echt teleurgesteld ben ik over de beantwoording van de vragen over de
misstanden in de EK-organiserende landen: zwerfhondenmoord,
gedwongen prostitutie en homofobie. Hieraan moet een einde komen en
wel subiet. Daarom zeg ik tegen de minister: pak dus die telefoon en bel
uw ambtscollega’s in de Oekraïne en Polen. Om haar daarbij te helpen
dien ik de volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er in de EK-organiserende landen, Oekraïne en Polen,
veel misstanden zijn, zoals de massamoord op zwerfhonden, gedwongen
prostitutie, mensenhandel en homofobie;
verzoekt de regering, er bij Oekraïne en Polen op aan te dringen dat deze
misstanden, per direct, actief worden bestreden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid De Mos. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 83 (33000-XVI).
De heer De Mos (PVV): Dan kan ik in alle rust zeggen dat ik aan het einde
ben van mijn inbreng in tweede termijn en dat ik het een heel gezellige
middag vond.
De voorzitter: Wij krijgen onder andere nog de antwoorden op uw motie.
Wij zullen zien of het gezellig blijft.
Dan geef ik graag het woord aan de heer Klaver. Hij heeft nog drie
minuten.
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb maar drie minuten, dus ik
zal gelijk tot mijn moties komen. Ik heb er vier.
De eerste gaat over de breedtesport, om precies te zijn over het
schoolzwemmen.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat sportvoorzieningen voor alle kinderen toegankelijk
moeten zijn, ongeacht de financiële situatie in het gezin;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

66

overwegende dat in een waterland als Nederland het een halszaak is dat
ieder kind kan zwemmen;
overwegende dat verschillende gemeenten besloten hebben schoolzwemmen niet meer te subsidiëren;
verzoekt de regering, een plan van aanpak op te stellen waardoor
schoolzwemmen voor alle kinderen beschikbaar komt en de Kamer
daarover voor de zomer van 2012 te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Klaver. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 84 (33000-XVI).
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn volgende motie gaat over het
gemeenschapsgeld dat naar clubs in het betaalde voetbal gaat. Ik vind dat
ongelooflijk, zeker als je terugleest dat veertien van de zestien gemeenten
in een onderzoek van de NRC stellen het principieel onjuist te vinden dat
daar geld naartoe gaat. Om deze gemeenten te steunen, dien ik de
volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat verschillende gemeenten ervoor gekozen hebben
noodlijdende voetbalclubs uit het profvoetbal financieel te steunen;
overwegende dat deze gemeenten nu financieel risico lopen doordat zij
deze banden zijn aangegaan;
van mening dat met gemeenschapsgeld zeer terughoudend moet worden
omgesprongen;
verzoekt de regering, samen met gemeenten duidelijke voorwaarden op te
stellen voor dergelijke steunoperaties,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Klaver. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 85 (33000-XVI).
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn volgende motie gaat over de
Olympische Spelen. Het lijkt mij fantastisch om die te organiseren als
Nederland daar echt toe in staat is, maar wij moeten wel heel eerlijk zijn
over de kosten. Het gaat gewoon veel geld kosten. Laten wij dat dan ook
duidelijk voor ogen hebben. Ik maak mij wel zorgen over toezeggingen die
Blatteriaanse vormen kunnen aannemen. Vandaar de volgende motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

67

Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat voor het in aanmerking komen voor de organisatie van
het WK voetbal in 2018 verschillende voorwaarden werden gesteld, zoals
belastingvrijstellingen, speciale rijbanen of reclamevrije zones rondom
stadions;
overwegende dat het draagvlak onder de Nederlandse bevolking voor het
binnenhalen van de organisatie van het WK in 2018 duidelijk terugliep
zodra deze extra deals bekend werden;
van mening dat de Olympische Spelen een volksfeest horen te zijn;
spreekt als haar mening uit dat voor de Olympische Spelen dergelijke
garanties, zoals belastingvrijstellingen, niet mogen worden gegeven,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Klaver. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 86 (33000-XVI).
U hebt nog een halve minuut.
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn laatste motie gaat over Thialf. Ik wil
graag dat wij er nu al op aansturen dat, welk initiatief er ook komt, dat
initiatief aan de meest duurzame standaarden voldoet. Voordat ik de
motie voorlees, vind ik het belangrijk te melden dat ik daarmee niet
gezegd wil hebben dat allerlei andere initiatieven op deze manier worden
uitgesloten.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat vernieuwing van de ijshal Thialf noodzakelijk is vanuit
sportief en recreatief oogpunt;
overwegende dat momenteel plannen uitgewerkt worden voor een nieuw
Thialf;
overwegende dat deze verbouwing mogelijk alleen te realiseren is met
behulp van overheidsinvesteringen;
verzoekt de regering, voor eventuele garantstelling ten behoeve van de
verbouw van Thialf de voorwaarde te stellen dat het nieuwe complex
volledig gebruikmaakt van duurzame energiebronnen en dusdanig
ontworpen is dat het 100% energieneutraal kan functioneren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

68

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid Klaver. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 87 (33000-XVI).
Wij wachten tot de minister alle moties heeft en gaan om 15.45 uur weer
verder.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: De motie-Van Dekken (33 000 XVI, nr. 78), over Service
Médical, is overigens medeondertekend door het lid Dijkstra.
Minister Schippers: Voorzitter. Ik heb nog een aantal onderwerpen liggen
uit de eerste termijn.
Ik begin met de voorbereiding die Nederland pleegt ten aanzien van Polen
en Oekraïne. Dat is een serieuze voorbereiding. De politie, de KNVB en de
Oranjesupporters reizen eind januari naar Polen en Oekraïne. Alle
relevante partijen worden bezocht: de speelsteden, de overheden en de
politie. Partijen geven presentaties over de taken en verantwoordelijkheden. Er reist ook een team van specialisten ten aanzien van het toernooi
mee uit Nederland. Polen en Oekraïne bereiden zich terdege voor. Ze
krijgen veel input uit andere landen. De gastlanden en de organiserende
comités zijn verantwoordelijk. De politieteams zullen voorafgaand een
risk-assessment maken. Polen maakt deel uit van de internationale
denktank bestrijding voetbalvandalisme. Deze club ondersteunt Polen dan
ook in zijn voorbereiding op de Europese Kampioenschappen.
Hoeveel sportlesuren zijn er op school? Mevrouw Dijkstra vroeg daarnaar.
Bewegingsonderwijs wordt gemonitord via de brede analyse. In het
primair onderwijs is dat twee keer 45 minuten per week. In het voortgezet
onderwijs is het twee uur per week. Dat is een stabiel cijfer.
De heer De Mos vroeg naar de veiligheid van zwembaden. Hebben alle
toezichthouders zwemdiploma’s en kunnen ze reddingszwemmen? Alle
toezichthouders moeten voldoen aan de voorwaarden die zijn opgesteld
door het Nationaal Platform Zwembaden. Daaronder valt het hebben van
zwemdiploma’s. Zij krijgen een cursus waarvan reddingszwemmen een
onderdeel is.
De heer De Mos vroeg ook naar het inzetten in Europees verband van een
algehele stop, en naar het werken aan een set van criteria ten aanzien van
de organisaties in het betaald voetbal. Steun mag onder bepaalde
omstandigheden. Nederlandse gemeenten en provincies zijn autonoom
en zelf verantwoordelijk voor correcte naleving van de regels. In 2003 is er
een referentiekader steun opgesteld, samen met BZK, de KNVB en
gemeenten. Zodra de Europese Commissie zich uitgesproken heeft over
een aantal steunzaken die zij onderzoekt, zullen wij deze criteria updaten.
Mevrouw Dijkstra (D66): De minister zegt dat het aantal lesuren op de
scholen niet is toegenomen. Hoe wordt dan de belofte in het regeerakkoord waargemaakt van meer sportlesuren?
Minister Schippers: Om de schooluren heen is dat mijn verantwoordelijkheid en pleeg ik een forse inzet om kinderen meer aan het sporten te
krijgen. In school is dat een verantwoordelijkheid van de minister van
OCW. Wij hebben afgesproken dat wij werken aan een plan dat in het
eerste kwartaal van 2012 naar de Kamer komt. Dat zal gebeuren onder
leiding van de minister van OCW en ik zal daarin meedenken.
Dan de Special Olympics. Op 31 oktober is er een bid ingediend. Medio
december wordt duidelijk welke landen bids hebben gedaan. Omdat het
bid sneller moest worden ingediend dan gepland hebben wij een
voorbehoud opgenomen: of wij daadwerkelijk een bid indienen, hangt af
van de financiële gevolgen. Wij hebben dus een financieel voorbehoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

69

gemaakt. Medio 2012 worden landen die een bid gedaan hebben, bezocht
en eind volgend jaar volgt naar verwachting de definitieve keuze.
De heer De Mos vroeg ook naar de beveiliging van de Olympische Spelen
in Londen. De veiligheid ten aanzien van de Olympische Spelen in Londen
is een lokale verantwoordelijkheid. Voor de veiligheid zijn in Londen
substantiële investeringen gedaan. Op dit moment vindt overleg plaats op
beleidsniveau en operationeel niveau over de veiligheid van de Spelen in
Londen. Er zijn geen aanwijzingen dat die in het geding is. De Amerikaanse ambassade in Engeland heeft in een reactie gesteld dat het
betreffende krantenartikel niet klopt. Wij zullen de vinger aan de pols
houden.
De heer De Mos vroeg ook naar de kosten van de opleiding en het
eisenpakket van een trainer. In eerste termijn heb ik gezegd dat het naar
onze informatie niet klopt dat die eisen ontzettend hoog zijn en dat de
opleiding zo ongelooflijk duur is. Wij hebben in de pauze gebeld en
krijgen geen bevestiging van het signaal. Misschien dat de heer De Mos
buiten de vergadering of later specifiek kan aangeven waar hij het signaal
gehoord heeft. Dan kan ik er namelijk iets specifieker op ingaan. In zijn
algemeenheid kan ik het zo niet opduiken.
De heer De Mos (PVV): Het zijn geluiden vanuit het amateurvoetbal.
Afhankelijk van de klasse waarin de betreffende amateurclub uitkomt,
worden eisen gesteld aan het diploma van de trainer die voor de groep
staat. Daar is veelal een salaris of een vergoeding aangekoppeld. Ik heb
gehoord van clubs in Den Haag die uitkomen in de eerste klasse van het
amateurvoetbal, dat ze € 27 000 per jaar moeten aftikken voor een
voetbaltrainer. Dat vind ik een fors salaris voor een trainer van een
amateurclub. Ik zal de geluiden doorverwijzen naar de minister.
De voorzitter: Kunnen wij afspreken dat de minister hier schriftelijk op
reageert zodat de Kamer er kennis van kan nemen en het kan betrekken bij
andere sportdebatten?
Minister Schippers: Ja. Ik had een heel ander bedrag gehoord, namelijk
€ 70 000 en daarom konden wij het niet plaatsen. Wij zullen hierop snel
schriftelijk terugkomen.
Voorzitter. Het eerste deel van de motie-Van Dekken op stuk nr. 76 verzoekt
de regering om in overleg met belanghebbenden zelfregulering te
stimuleren. Dat gebeurt in Europees verband. Er wordt een expertgroep
spelersmakelaars opgericht onder Nederlands voorzitterschap van Henk
Kesler. Dat is ondersteuning van beleid. Het tweede deel van de motie
zegt dat wij als het niet tot stand is gekomen en de doelstellingen niet
bereikt zijn, binnen een jaar over moeten gaan tot wetgeving. Ik vind dat
wij de groep eerst een kans moeten geven. Als die niet voldoet, moeten
wij op een redelijke termijn concluderen of wij dat al of niet moeten doen.
Ik wil de motie ontraden.
De motie-Van Dekken op stuk nr. 77 verzoekt de regering om een
onafhankelijk meldpunt en een onafhankelijke vertrouwenspersoon aan te
stellen waar ouders en hun kinderen misstanden aan de kaak kunnen
stellen. Naar mijn informatie is dit een overbodige motie omdat dit al
bestaat. Het actieplan Naar een veiliger sportklimaat voorziet in vertrouwenspersonen voor sportverenigingen en hun leden. Daar kunnen alle
misstanden gemeld worden. Volgens mij is dit onderdeel van het
actieplan dat ik heb ingediend.
De motie-Van Dekken/Dijkstra verzoekt de regering om met Service
Medical in overleg te treden en na te gaan op welke wijze kennis en
ervaring behouden kunnen blijven en de uitkomsten op korte termijn naar
de Kamer te sturen. Ik zie dit als ondersteuning van beleid. Ik wil het graag
opvolgen en laat het oordeel aan de Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

70

De voorzitter: Ik heb een vraag over de motie-Van Dekken op stuk nr. 77.
U zei dat die overbodig was. Laat u het oordeel aan de Kamer of ontraadt
u haar?
Minister Schippers: Ik zei dat het onderdeel is van het actieplan dat nog
moet ingaan. Wij doen wat in de motie gevraagd wordt. Ik weet niet wat
de Kamer daarmee wil doen, maar de motie is overbodig.
De voorzitter: U zegt dat de motie ondersteuning is van het beleid en
daarmee is de motie niet ontraden.
Minister Schippers: Naar mijn oordeel is de motie overbodig. Wij hebben
aangekondigd dit te gaan doen.
De voorzitter: Dan laat ik het aan de heer Van Dekken wat hij hiermee
gaat doen.
De heer Van Dekken (PvdA): De minister zegt: wij gaan het doen, maar
het is ook al zo. Wat gaan wij nou doen?
Minister Schippers: Het is onderdeel van het actieplan dat van start gaat.
Wij gaan allemaal ons onderdeel doen. Dit staat in het actieplan
beschreven, dus wij gaan dat doen en wij gaan elkaar daar aan houden.
De voorzitter: Het is een overbodige motie, mijnheer Van Dekken. Brengt
u haar in stemming?
De heer Van Dekken (PvdA): Ik ga eens even nadenken over de vraag of
ik de motie overbodig vind of niet. Ik hoef toch niet direct te zeggen wat ik
doe?
De voorzitter: Wij zullen dat dan vernemen op de stemmingslijst.
De heer De Liefde (VVD): Ik heb een vraag over de motie over Service
Médical omdat ik mijn fractie een goed stemadvies wil geven. De minister
zegt dat de motie het beleid ondersteunt en dat zij het oordeel aan de
Kamer laat. Mag ik dit zo verstaan, dat zij zegt dat er een eindigheid is aan
de subsidierelatie met Service Médical?
Minister Schippers: Er wordt verzocht om kennis en ervaring te
behouden en daar een gesprek over aan te gaan en de uitkomsten van dit
gesprek aan de Kamer te sturen. Ik vind het prima om dat te doen en
daarom laat ik het oordeel aan de Kamer. Overigens is de overgangssubsidie op verzoek van de Kamer zelfs opgehoogd.
De motie van de heer Van Dekken op stuk nr. 79 gaat over de Aboutalebgelden om kinderen te laten sporten. Dat waren ongeoormerkte gelden.
Die zijn dus wel ergens, maar daar hebben wij geen zeggenschap over. Hij
verzoekt de regering om te kiezen voor een minder eenzijdige aanpak. U
begrijpt dat ik die motie zal ontraden, want ik vind dat ik een veelzijdiger
aanpak heb gekozen dan het programma was. Het ging alleen om school
en sport en wij zoeken juist de breedte in allerlei andere initiatieven die
goed zijn voor bewegen en sport in de buurt. Ik wil de motie dan ook
ontraden.
Dan de motie van de heer De Liefde op stuk nr. 80. Daarin staat: «spreekt
uit dat de regering initiatiefnemers wijst op de fiscale mogelijkheden van
de nieuwe Geefwet ...» – ik zal dat doen bij iedere initiatiefnemer die zich
bij mij meldt met het voornemen voor een accommodatie ten behoeve
van schaatsen en die aan de hoogste eisen kan voldoen – «en onderzoekt
of een schaatsloterij gerealiseerd kan worden». Ik laat het oordeel over
aan de Kamer, maar ik wil wel aantekenen dat ik zo’n onderzoek niet zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

71

zal doen, maar dat zal doorgeleiden naar V en J. Daar zit namelijk de
kennis over loterijen.
Ten aanzien van de niet ingediende motie heb ik net aangegeven hoe de
samenwerking plaatsvindt en dat wij erop investeren. De schriftelijke
vragen die hierover zullen worden gesteld, zullen binnen de termijn
worden beantwoord. Ik denk verder dat de nieuwe regeling juist meer
breedte geeft. Het was alles of niets: of je moest doen wat de overheid
deed, ook in aantallen, of je kreeg niets. Het wordt veel meer maatwerk, er
komen meer mogelijkheden voor financiering en dus kunnen dingen
sneller worden gerealiseerd. Of dat in tijden van bezuiniging bij de
gemeenten ook gebeuren gaat, dat kunnen wij uiteindelijk zien in de
monitor.
Als het gaat om de Olympische Spelen zei mevrouw Leijten dat er geen
plan is, maar dat wel een en ander wordt doorgerekend en dat wij de
bestuurders warm maken voor iets. Ik zie het meer als een platform om de
sport daadwerkelijk van de grond te trekken. Zij heeft een motie
ingediend, waarin wordt gevraagd om te stoppen met het verlenen van
subsidie aan het project Olympisch Vuur en het vrijgekomen budget in te
zetten voor sport op school. Zij tekent al aan dat het maar een heel klein
beetje is en ik kan haar daarin gelijk geven. Het gaat namelijk om heel
andere bedragen. Ik ontraad de motie, want ik vind dat de brede alliantie
Olympisch Vuur werkt of in ieder geval moet werken als een katalysator
en niet als een lobbyclub. Men moet juist van de grond trekken dat er in
Nederland veel actiever gesport zal gaan worden.
Mevrouw Bruins Slot zegt dat niet alleen regelgeving maar ook cultuur de
totstandkoming van dingen belemmert. Dat ben ik helemaal met haar
eens, maar niets is zo moeilijk dan om de cultuur te veranderen en dan
helemaal als je niet weet waar het zit. Dat is daarom echt een taak voor
het lokale niveau.
Hoe krijgen speeltuinen de voet tussen de deur? Wat ik kan toezeggen, is
dat wij in gesprek met gemeenten deze verbreding – ze zijn daar al van op
de hoogte – nog eens extra onder de aandacht zullen brengen. Dat zullen
wij ook doen bij de verenigingen voor speeltuinen.
In de motie van mevrouw Bruins Slot wordt de regering verzocht om in
overleg met de VNG en de Federatie van Betaald Voetbal Organisaties te
bevorderen dat betaaldvoetbalorganisaties de groei van salarissen van
bestuurders en werknemers transparant maken. Ik moet deze motie
ontraden. Het kan niet altijd omdat gegevens die herleidbaar zijn naar
personen niet gepubliceerd mogen worden, bijvoorbeeld bij een klein
bestuur. Dan lopen wij namelijk aan tegen de privacywetgeving in
Nederland. Als het wel kan, zijn die al publiek.
Mevrouw Bruins Slot (CDA): Het is fijn dat de minister toezegt dat ze
breder kenbaar zal maken dat de regeling verbreed is. Ik heb begrepen dat
het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen nu ook een nieuwe rol
gaat spelen als het gaat om het kenbaar maken van goede initiatieven.
Kan dat instituut daar nog een bepaalde rol in spelen? Zou het uitmaken
als ik in de motie het woord «geaggregeerd» opneem om dat privacyaspect te omzeilen?
Minister Schippers: Ik denk dat het in ieder geval scheelt, omdat het dan
niet tegen privacywetgeving aanloopt. Ik zal die motie dan nog even
moeten zien. Ik kan daar een schriftelijke reactie op geven. Die kan ik dan
tegelijkertijd geven met de reactie op het betoog van de heer De Mos.
Het NISB kijkt inderdaad naar wat werkt, naar wat wel of geen effect heeft.
Ik heb het nu al gedaan en ik ben voornemens om de komende jaren goed
te kijken of iets wel of niet werkt. En als iets niet werkt, dan houden we er
gewoon mee op. We gaan dan echt alle energie steken in dingen die wel
werken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

72

Mevrouw Dijkstra heeft in relatie met het door haar ingediende
amendement gevraagd of ik bereid ben, overheidssteun te geven als
initiatieven mislukken. Als ik dat zou zeggen, dan zou niemand meer actief
aan de slag gaan. Dat zou gebeuren als ik zeg: als het u niet lukt, dan
neemt VWS dat wel over. Ik vind dat we geld voor sport ook aan sport
moeten geven. Als hier dingen zijn die anderen betreffen en die anderen
zijn op zoek naar een oplossing, dan ga ik daar niet tussendoor fietsen.
Zij heeft voorts gevraagd of ik wil aangeven dat ik sport kan ontzien in de
bezuinigingen die komen. Het feit dat we 10% groeien wil al zeggen
hoeveel waarde ik hecht aan sport. Tegelijkertijd wil ik helemaal niet
vooruitlopen op bezuinigingen die zouden moeten komen. Dat is allemaal
afhankelijk van de ontwikkelingen die we nog krijgen. Als die ontwikkelingen zich voordoen, moeten we kijken waar we het geld vandaan halen.
Het is niet voor niets dat wij hier zo op sport inzetten.
Ik heb zojuist al inzichtelijk gemaakt hoeveel gymlessen er nu zijn en met
hoeveel lesuren dit aantal is gestegen.
Mevrouw Dijkstra heeft voorts gevraagd of wij een breed onderzoek willen
doen naar de sluiproutes via de verhuur van grond et cetera.
Mevrouw Dijkstra (D66): Ik vroeg niet zozeer om een breed onderzoek. Ik
vroeg of de minister zich ervoor wil inzetten dat dat in Europa aan de orde
komt en dat het wordt stopgezet.
Minister Schippers: De Europese Unie onderzoekt momenteel een paar
cases. Ik wil echt even afwachten wat daaruit komt, wat de precieze
bevindingen zullen zijn en hoe breed dat onderzoek is geweest. In
navolging daarvan wil ik gewoon kijken wat wij hier in Nederland moeten
doen en of er ook een taak ligt voor de rijksoverheid.
Mevrouw Dijkstra heeft ten slotte gevraagd of ik mij wil inzetten voor een
«schone» FIFA en of ik daar een gesprek met de KNVB over wil voeren.
Dat is voortdurend onderwerp van gesprek met de KNVB. Tijdens het
wetgevingsoverleg van vorig jaar ging het ook al over de FIFA. Dat is in
alle overleggen zo’n beetje aan de orde geweest. Wij hebben niet voor
niets ontzettend ingezet op good governance op Europees niveau. Dat
zullen we blijven doen. Wij zullen de KNVB ook zo nodig aanspreken op
dingen die naar onze mening bij de FIFA niet goed gaan.
De heer De Mos heeft gezegd dat ik een aantal teleurstellende antwoorden
heb gegeven. Ik vind het belangrijk dat ik geen valse verwachtingen wek.
Als ik valse verwachtingen wek, dan denkt iedereen dat ik het ga regelen.
Maar ik kan het dan helemaal niet regelen. Daarom vind ik het belangrijk
om aan te geven waar ik verantwoordelijk voor ben, waar ik ook daadwerkelijk iets kan betekenen en waar ik er gewoon niet over ga. Als ik dat niet
zo strikt doe, dan ben ik misschien hier met de Kamer heel goede
vrienden, maar wek ik uiteindelijk verwachtingen die ik nooit kan
waarmaken. Ik houd daar zelf helemaal niet van. Ik vind het dus ook
belangrijk om aan te geven waar ik daadwerkelijk wel wat kan, en waar
niet.
De evaluatie van de Voetbalwet vindt voor de zomer plaats. De heer De
Mos heeft aangegeven dat hij heel vlot met zijn initiatief wil komen. Als hij
daarmee komt, kunnen we dat misschien samen bekijken en in samenhang ook beoordelen.
De heer De Mos heeft een motie ingediend, die op stuk nr. 83, waarin de
regering wordt verzocht, er bij Oekraïne en Polen op aan te dringen dat
deze misstanden per direct actief worden bestreden. Zoals ik in eerste
termijn al heb aangegeven, vind ik dat de sport geen drager moet zijn van
dit soort boodschappen. Ik zou dat echt bij het buitenlands beleid willen
houden en niet expliciet willen koppelen aan onze sportinzet.
De heer De Mos (PVV): Volgens mij is de sport juist het aangewezen
middel, omdat die zo veel aandacht trekt. Dat geldt zeker voor een EK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

73

voetbal. De massamoord op zwerfhonden, de gedwongen prostitutie en
de mensenhandel zijn echt gelieerd aan het EK. Die komen voort uit het
EK. Dan is het toch heel erg zinvol. Nogmaals, ik verwacht niet van de
minister dat zij het regelt, maar ik verwacht wel dat Nederland een
statement afgeeft dat het dat soort excessen niet tolereert. Nederland is
een grootmacht op het gebied van voetbal. Ons land zou toch via de
KNVB en de ING actie kunnen ondernemen, zodat de mensen in ieder
geval weten dat er in die landen nog excessen zijn die we niet willen. Ik
had op dit gebied iets meer support van de minister verwacht.
Minister Schippers: Om misverstanden te voorkomen: ik vind dat landen
elkaar heel goed kunnen aanspreken als er sprake is van misstanden,
bijvoorbeeld op het gebied van de mensenrechten. Ik wil minister
Rosenthal best vragen of hij de stellingen van de heer De Mos herkent en,
zo ja, of hij er iets mee wil doen. Maar ik zou daarbij niet het vehikel van
sport willen gebruiken.
De heer Klaver vraagt in zijn motie op stuk nr. 84 om een plan van aanpak
met als doel om schoolzwemmen voor alle kinderen beschikbaar te
stellen. Schoolzwemmen is een aantal jaren geleden bewust gedecentraliseerd naar de gemeenten, dus daar ligt de verantwoordelijkheid. Als wij
dat willen centraliseren, kost dat veel geld. Een goede dekking daarvoor is
niet zomaar gevonden. De motie van de heer Klaver valt binnen OCW,
want het gaat over schoolzwemmen. De minister van OCW is dus de
eerste die hierover iets te zeggen heeft. Maar zeker als er geen dekking is,
ligt het niet voor de hand om het weer te decentraliseren.
De heer Klaver heeft ook een motie ingediend, de motie op stuk nr. 85,
over financiële steun aan voetbalclubs. Hij vindt dat daarmee terughoudend moet worden omgegaan. Ik heb al gezegd dat ik het Europese
onderzoek wil afwachten. Samen met BZK, de KNVB, de gemeenten en de
Europese Commissie worden overigens wel de kaders verduidelijkt
waarbinnen wel of geen steun mag worden verleend. Het punt is dat je
moeilijk termijnen kunt noemen als het gaat om Europese processen,
maar er is dus voldoende actie op dit punt. Daarom wil ik de motie
ontraden. Het is beter te wachten op stappen in EU-verband.
De heer Klaver spreekt verder in zijn motie op stuk nr. 86 uit dat voor de
Olympische Spelen geen garanties als bijvoorbeeld belastingvrijstellingen
mogen worden gegeven. Ik heb al gezegd dat ik dit heel prematuur vind.
Wij zijn bezig met modelgaranties voor alle evenementen. De Kamer krijgt
die in het eerste kwartaal van 2012. Daar moeten wij niet op vooruitlopen.
Ook deze motie ontraad ik.
In zijn vierde motie, de motie op stuk nr. 87, vraagt de heer Klaver om als
voorwaarde voor een eventuele garantstelling voor de verbouw van Thialf
op te nemen dat het nieuwe complex volledig gebruikmaakt van duurzame energiebronnen en dusdanig ontworpen is dat het 100% energieneutraal kan functioneren. Als deze motie wordt aangenomen, blokkeren
we wellicht een nieuw stadion. Misschien lukt het het stadion niet om
100% energieneutraal te zijn, maar wel voor 90%. Met een schaatshal is
enorm veel energie gemoeid. Nu ligt er een motie waarin staat dat het
100% moet zijn. Ik wil niet het onmogelijke eisen en ik wil ook geen
dingen eisen die men misschien niet waar kan maken. Ik wil wel kijken
naar plannen en of men daarmee de maximale inspanning heeft gepleegd
om het zo energiezuinig als haalbaar te maken. Dit is echter echt een
andere formulering.
De voorzitter: Mijnheer Klaver, omdat u vier moties hebt ingediend, mag
u twee vragen stellen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik ga mijn best doen.
Ik begin bij de motie op stuk nr. 87 over Thialf. Het is niet mijn bedoeling
om iets te blokkeren, omdat Thialf misschien 98% energieneutraal is. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

74

wil graag mijn motie herformuleren in bewoordingen als «die aan de
hoogst mogelijk standaarden en aan de nieuwste technieken moet
voldoen». Ik hoop dat die formulering in de buurt komt en dat de minister
de motie dan positief kan beoordelen.
De voorzitter: Ik beschouw dit als een opmerking van de heer Klaver. Ik
stel voor dat de heer Klaver zijn motie snel wijzigt, opdat in de brief die is
toegezegd over een andere gewijzigde motie – namelijk die van de heer
De Mos – ook de reactie van de minister op deze motie kan worden
meegenomen. Om te zien wat er gebeurt met de beoordeling, lijkt mij dat
het meest transparant voor iedereen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik zorg ervoor.
Minister Schippers: Ik verzoek om een zodanige formulering dat de
haalbaarheid niet bij voorbaat tot mislukken gedoemd is. De heer Klaver
moet dus goed kijken naar de formulering, want het zou zonde zijn als we
daarmee vooraf eigenlijk alles al onmogelijk maken.
De voorzitter: Daar zult u vast uitkomen.
De heer Klaver (GroenLinks): Daar komen we uit.
Ik heb nog twee korte vragen. De eerste betreft mijn motie op stuk nr. 85
over gemeenschapsgeld voor de clubs voor betaald voetbal. Heb ik de
minister goed begrepen dat zij zei dat er inmiddels al met Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de KNVB wordt gewerkt aan duidelijkere
normen? Zo ja, wanneer komt daarover meer duidelijkheid? Wanneer kan
de Kamer daarover geïnformeerd worden?
De tweede betreft mijn motie op stuk nr. 84 over het plan aanpak voor het
schoolzwemmen. Is het mogelijk dat de Kamer een brief ontvangt waarin
staat wat de eventuele kosten zijn van het «de-decentraliseren»? Eerder
hebben we ook al erover gesproken. In de paarse jaren werd het sportonderwijs niet meer centraal geregeld en nu menen we dat het misschien
goed is om dat toch weer naar een centraal niveau te tillen. Als we meer
informatie hebben, kan ik mij voorstellen dat we een zelfde beslissing
kunnen nemen over het schoolzwemmen.
Minister Schippers: Er bestaan al kaders die aangeven of er steun
verleend mag worden. Men is nu samen met Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, de KNVB, de gemeenten en de Europese Commissie
bezig om die te verduidelijken. Ik wil dat traject eerst afwachten, ook
gezien het traject van het onderzoek naar de steun. Misschien blijkt
immers wel dat er heel veel minder mag dan wij denken of dat er juist
meer mag. Op basis daarvan neem ik eventueel een vervolgstap.
De heer Klaver vraagt naar aanleiding van zijn motie over het schoolzwemmen om een overzicht van de kosten. Ik zal mijn collega van OCW,
die hiervoor primair verantwoordelijk is, vragen of zij de kosten aan de
Kamer kenbaar wil maken. Aan die vraag kan ik dus voldoen, maar die is
anders dan de vraag in de motie.
De heer Klaver (GroenLinks): Dat is waar, maar ik tel mijn zegeningen. Ik
houd de motie aan met de toezegging dat er een brief komt over de
kosten.
Het was mij duidelijk dat er al een kader is, dat wordt gewerkt aan een
update en dat onderzoeken beschikbaar zijn. Wanneer komt een en ander
naar de Kamer? Ik kan dan bekijken of ik deze motie wil aanhouden.
Minister Schippers: Het is vervelend, maar dat kan ik van die Europese
processen niet zeggen. Eerst moet Europa het werk doen en als ik over het
resultaat daarvan kan beschikken, stuur ik dat per omgaande aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

75

Kamer. Dat is het punt niet, maar ik weet niet wanneer ik het kan
verwachten. Wij informeren er natuurlijk wel naar, maar het is ons nog
niet erg duidelijk wanneer wij dit tegemoet kunnen zien.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik meen dat het een los staat van het ander,
dat wil zeggen de Europese onderzoeken en het feit dat het ministerie van
BZK en de KNVB überhaupt werken aan het aanscherpen van de regels.
Minister Schippers: Het ene traject is geïnspireerd door het andere. Toen
de Europese Commissie een onderzoek ging doen, is men ook begonnen
aan een update.
De voorzitter: De heer Klaver verzoekt zijn motie op stuk nr. 84 aan te
houden.
Ik sluit de vergadering, maar niet dan nadat ik heb opgemerkt dat de
minister meerdere toezeggingen heeft gedaan. Die worden in het verslag
opgenomen dat deze week beschikbaar komt. Wij zullen volgende week
dinsdag stemmen over de moties.
Ik dank de minister en haar ambtenaren, het publiek op de tribune en
thuis en mijn collega’s.
Sluiting 16.16 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 XVI, nr. 159

76