Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

32 852

Grondstoffenvoorzieningszekerheid

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 286

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 november 2023
Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris van I&W, de Minister
van LNV, de Minister van EZK en de Minister voor K&E, de Nationale
Aanpak Biobased Bouwen aan. Deze aanpak heeft als doel een markt voor
biobased bouwen te ontwikkelen. Dit gebeurt via het bevorderen van de
teelt van biogrondstoffen, de opschaling van de verwerkingscapaciteit en
een veel bredere toepassing van biogrondstoffen in bouwmaterialen. De
aanpak beschrijft welke acties de komende jaren ingezet worden om de
markt voor biobased bouwmaterialen, die nu nog kleinschalig is, versneld
op te schalen. Deze aanpak ondersteunt de verdere verduurzaming van de
landbouw, industrie en gebouwde omgeving, en draagt bij aan een meer
circulaire bouweconomie, natuurontwikkeling en ruimtelijke kwaliteit.
De milieu- en klimaatimpact van de bouw moet verder omlaag
Nederland staat de komende jaren voor een grote uitdaging in de bouw:
er is een grote nieuwbouw- en renovatieopgave van gebouwen en
infrastructurele bouwwerken, terwijl de milieu- en klimaatimpact van het
bouwproces omlaag moet. De bouwsector legt een zwaar beslag op het
gebruik van primaire (abiotische) grondstoffen en stoot te veel CO2 uit.
Om de milieu- en klimaatimpact van de bouwsector te beperken, is het
noodzakelijk om op een andere manier te gaan bouwen. Dit kan onder
andere door het beter benutten van de bestaande gebouwenvoorraad1,
door hergebruik van materialen of de toepassing van meer duurzame
bouwmaterialen.
Het bouwen met natuurlijke materialen die steeds weer aangroeien –
oftewel, biobased bouwen – zorgt niet alleen voor CO2-reductie in het
productieproces, maar ook voor de langdurige vastlegging van CO2 (in de
vorm van koolstof) in bouwwerken. Daarnaast leidt de toepassing van
biobased bouwmaterialen tot een verminderd beslag op primaire
1

kst-32852-286
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken II, 2022/23, 32 847, nr. 1038.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 286

1

abiotische grondstoffen, een belangrijke pijler in de transitie naar een
circulaire economie.2 Kortom, door te bouwen met natuurlijke materialen
als vlas, vezelhennep of stro kan de milieu- en klimaatimpact van de grote
bouwopgave worden beperkt en op een meer duurzame wijze worden
ingevuld.
Via het telen van de benodigde gewassen krijgen de Nederlandse boeren
de beschikking over een duurzaam verdienmodel als producent van
bouwmaterialen, terwijl bouwers over voldoende (en duurzame)
grondstoffen kunnen beschikken. Na verwerking kunnen de biogrondstoffen worden toegepast in woningen, utiliteitsgebouwen en infrastructurele bouwwerken. Vezelgewassen zijn vooral interessant voor boeren
die extensiveren: veel van deze gewassen hebben geen of nauwelijks
meststoffen, gewasbeschermingsmiddelen en water nodig, waardoor ze
goed toepasbaar zijn in gebieden met problematiek ten aanzien van
stikstof, waterkwaliteit en biodiversiteit. De Handreiking Bouwen met de
Boer beschrijft hiervoor een aantal handelingsperspectieven voor boeren
gericht op gebiedsontwikkeling met ruimtelijke kwaliteit.
Doelen en beoogde resultaten van de Nationale Aanpak Biobased
Bouwen
Het hoofddoel van deze aanpak is om bij te dragen aan nationale
doelstellingen op het gebied van CO2-reductie, stikstofreductie, circulaire
economie, natuur- en biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit. De overheid
neemt hierin het voortouw door ambitieuze doelen op de middellange
termijn uit te spreken en bijpassende beleidsinstrumenten in te voeren,
gericht op de verdere ontwikkeling en opschaling van een markt voor
biobased bouwmaterialen.
De aanpak moet leiden tot de grootschalige teelt, verwerking en
toepassing van biobased materialen. Het streven is om in 2030 tenminste
25 producerende ketens van boeren, verwerkers en bouwers te hebben en
om de teelt van vezelgewassen voor bouwmaterialen te laten toenemen
van ca. 2.000 hectare naar 50.000 hectare. De verwerkingscapaciteit is nu
nog beperkt en moet groeien naar minimaal 400.000 ton vezels per jaar.
De ambitie is dat 30% van de materialen bij de renovatie/nieuwbouw van
gebouwen in 2030 biobased is en dat biobased materialen steeds meer
worden toegepast bij infrastructurele bouwwerken (zoals straat- en
wegmeubilair, in asfalt en oeverbeschoeiingen).
Kernactiviteiten van de Nationale Aanpak
Om de potentie van biobased bouwen te realiseren, zal een transitie in
zowel de bouw- als landbouwsector moeten plaatsvinden. Deze transitie
kan alleen succesvol zijn als er vertrouwen ontstaat in de markt. Boeren
willen zekerheid dat de biogrondstoffen daadwerkelijk worden
afgenomen. Bouwers vragen duidelijkheid over de levering van de
materialen. En verwerkers moeten het vertrouwen hebben dat er
voldoende volume is om te investeren in verwerkingsfaciliteiten. Dit kost
tijd en het vereist, naast passend beleid vanuit de overheid, sterke
regionale ketens in het land waar partijen langjarige afspraken maken
over afzet, prijzen en kwaliteit. Het vormen van (regionale) ketens van
boeren, verwerkers en bouwers is dan ook de kern van deze aanpak.
Er wordt een breed palet aan maatregelen ingezet om de markt voor
biobased bouwmaterialen van de grond te krijgen. De vraagkant wordt
2

Rijksoverheid. (2023). Nationaal Programma Circulaire Economie 2023–2030. 3 februari 2023 (p.
90).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 286

2

onder andere gestimuleerd door de aanscherping van de
milieuprestatie-eis voor gebouwen (met zwaardere sturing op CO2), een
financiële bonus voor biobased isolatie in de subsidieregelingen voor
woningeigenaren en een biobased indicator in de uitvragen van opdrachtgevers.3 De verwerkende industrie krijgt een financiële stimulans via een
regeling om productiefaciliteiten op te zetten. Voor boeren is vooral
belangrijk dat ze kunnen meedoen in ketens van boer, verwerker en
bouwers, ondersteund via langjarige afspraken. Verder wordt onderzocht
of carbon credits de inkomsten van boeren die vezels telen kunnen
verbeteren.
Tot slot
Er is een transitie naar een biobased economie nodig in zowel de
bouwsector als de landbouwsector om de maatschappelijke uitdagingen
in deze sectoren het hoofd te kunnen bieden. Met deze Nationale Aanpak
realiseren we de condities voor de ontwikkeling en verdere opschaling
van de markt voor biobased bouwen. Na afloop van de eerste fase
(2023–2025) vindt een evaluatie van de aanpak plaats. Deze richt zich
zowel op de effectiviteit va de beleid- en uitvoeringsstructuur in deze
privaat-publieke samenwerking, als op de wijze waarop teelt, verwerking
en toepassing van biogrondstoffen verder kan worden opgeschaald.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.M. de Jonge

3

Kamerstukken II, 2023/24, 32 852 en 32 847, nr. 265.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 286

3