Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2023

Nr. 43

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2023
Met deze brief blik ik graag terug op de jaarvergadering van de Europese
Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD). De jaarvergadering
vond plaats van 16-18 mei in Samarkand, Oezbekistan. De vergadering
stond in het teken van de steun van de EBRD aan Oekraïne en de
uitbreiding van het geografische mandaat van de bank. De Nederlandse
inzet zoals hieronder beschreven is in nauwe afstemming met de Minister
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tot stand
gekomen.
Oekraïne
Oekraïne en de aangrenzende regio liggen in het kernmandaatgebied van
de EBRD en ten tijde van het uitbreken van de oorlog was de EBRD de
grootste institutionele investeerder in Oekraïne. Het steunen van Oekraïne
en de aangrenzende regio heeft derhalve prioriteit voor de EBRD. Snel na
het uitbreken van de oorlog zegde de EBRD toe in 2022 en 2023 in totaal
minimaal 3 miljard euro te investeren in Oekraïne. Met in totaal 1,7 miljard
euro investeringen in 2022, ligt de EBRD goed op koers om deze
toezegging te halen. Omdat de financiële risico’s van additionele
investeringen in Oekraïne hoog zijn, kan de EBRD dergelijke investeringen
enkel doen wanneer aandeelhouders een deel van het risico afdekken
middels garanties of giften. Een groot aantal aandeelhouders heeft hier
gehoor aan gegeven. Ook Nederland heeft in 2022 en 2023 al 72 miljoen
euro bijgedragen voor het Oekraïense staatsbedrijf voor elektriciteitsdistributie,1 25 miljoen euro voor de landbouwsector2 en 2,5 miljoen voor
technische assistentie.3 Daarnaast tekende Nederland tijdens de jaarvergadering een overeenkomst met de EBRD voor een nieuwe garantie van
40 miljoen euro voor het Crisis Response Special Fund (CRSF) van de
1

Kamerstuk 36 045, nr. 131
Kamerstuk 36 200-IX, nr. 8
3
Kamerstuk 36 045, nr. 112
2

kst-36200-IX-43
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 43

1

Bank, zoals eerder aangekondigd.4 Deze middelen worden gebruikt voor
herstelwerkzaamheden en ondersteuning voor de Oekraïense
spoorwegen.
Om ook na 2023 in het herstel en de wederopbouw van Oekraïne te
kunnen blijven investeren, is blijvende steun van aandeelhouders nodig.
Dit kan middels het voortzetten van ad hoc garanties en giften, evenals
meer duurzaam via een paid-in kapitaalinleg. Een paid-in kapitaalinleg
betreft een nieuwe kapitaalstorting door de aandeelhouders van de bank,
waar zij aandelen voor terug krijgen. Deze optie is in aanloop naar de
jaarvergadering verkend. Een paid-in kapitaalinleg heeft ten opzichte van
garanties en giften als voordeel dat de bank een veelvoud (3 á 4 keer) van
het ingelegde bedrag kan investeren in Oekraïne. Daarnaast is een paid-in
kapitaalinleg een inclusieve manier om de bank langdurig financieel te
versterken. Daarnaast wordt hiermee een evenwichtige lastenverdeling
geborgd doordat een grote meerderheid van de aandeelhouders conform
hun huidige aandeel zal willen bijdragen.
Op de jaarvergadering is met bijna unanieme steun een resolutie
aangenomen die de EBRD uitnodigt in 2023 een plan te presenteren voor
de rol van de EBRD in Oekraïne na 2023 én een paid-in kapitaalverhoging.
Ook Nederland heeft hiermee ingestemd. Nederland is van mening dat de
EBRD in de nabije toekomst en in de wederopbouwfase een belangrijke
rol kan blijven spelen in Oekraïne, met een focus op het ondersteunen van
de private sector en reële economie. De EBRD geeft aan dat een kapitaalinleg van ongeveer 3 tot 5 miljard euro nodig zal zijn om het huidige
investeringsniveau in Oekraïne op peil te houden. Voor Nederland zou dit
neerkomen op een kapitaalinleg van 75–125 miljoen euro. Zoals in de
Voorjaarsnota met uw Kamer gedeeld, is hiervoor reeds een reservering
getroffen op de begroting.5
Nederland stelt zich, gezien de leverage en inclusiviteit van een paid-in
kapitaalinleg, net als andere aandeelhouders constructief op ten aanzien
van een paid-in kapitaalverhoging. In beginsel is Nederland bereid tot een
ambitieuze bijdrage, mits aan enkele voorwaarden wordt voldaan. Ten
eerste is het belangrijk dat de EBRD in Oekraïne werkt vanuit haar
comparatieve voordeel en samenwerkt met andere in Oekraïne aanwezige
internationale financiële instellingen (IFI’s), zoals de Wereldbank en de
Europese Investeringsbank. De proactieve rol van de EBRD t.a.v. een
optimale coördinatie tussen de IFI’s wordt dan ook zeer aangemoedigd.
Ten tweede vindt Nederland het belangrijk dat de EBRD naast het
aantrekken van extern geld kritisch naar de inzet van de huidige interne
middelen kijkt. Onderdeel hiervan is implementatie van de aanbevelingen
uit de G20 ten aanzien van kapitaalraamwerken van de IFI’s. Hierop heeft
de EBRD de afgelopen maanden reeds stappen gezet. Een belangrijk
onderdeel hiervan is de afschaffing van de Statutory Capital Limitation,
waar aandeelhouders op de jaarvergadering mee hebben ingestemd.
Hierdoor zullen de uitleenlimieten van de Bank in de toekomst begrensd
worden door enkel haar eigen prudentiële beleid en niet langer (ook) door
een strikte statutaire limiet. Nederland ziet dit echter niet als eindstation
en vraagt van de EBRD alle aanbevelingen kritisch te bekijken. Verder ziet
Nederland ook graag dat de EBRD verkent of er efficiëntieslagen te maken
zijn met betrekking tot de operationele uitgaven van de Bank.

4
5

Kamerstukken 36 337 en 36 336, nr. 3 en Kamerstukken 36 336 en 36 337, nr. 3
Kamerstuk 36 350, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 43

2

Geografisch mandaat
Op de jaarvergadering is het besluit genomen het geografisch mandaat
van de EBRD uit te breiden naar (een beperkte groep landen in)
Sub-Sahara Afrika (SSA) en Irak, gezien de noodzaak voor additionele
investeringen in deze regio en toegevoegde waarde die de EBRD kan
bieden met haar focus op de private sector en gerichte beleidsdialoog. Het
besluit hierover was reeds twee keer uitgesteld als gevolg van de
COVID-19-crisis en van de onzekerheid rond de impact van de oorlog in
Oekraïne. Op de jaarvergadering in 2022 bevestigden aandeelhouders
reeds de ambitie van de bank om haar geografische mandaat geleidelijk
en beperkt uit te breiden.6 Toen is besloten niet later dan op de jaarvergadering in 2023 een formeel besluit over uitbreiding te nemen. Nederland
heeft zich in aanloop naar dit besluit kritisch opgesteld, omdat zij van
mening is dat de focus van de EBRD moet blijven bij het kernmandaatgebied. Dit geldt in het bijzonder nu de Bank zich geconfronteerd ziet met
de uitdagingen in Oekraïne en de aangrenzende regio. Het was voor
Nederland daarom van groot belang dat het besluit gepaard ging met de
duidelijke toezegging dat de selectieve uitbreiding niet ten koste gaat van
steun aan het kernmandaatgebied. Doordat investeringen in SSA en Irak
niet vroeger dan 2025 beginnen, in een klein aantal landen uitgevoerd
worden en over een periode van 10 jaar langzaam en tot een bescheiden
niveau zullen worden opgebouwd, heeft de uitbreiding een zeer beperkt
beslag op de middelen van de bank. Nederland acht het daarmee
voldoende geborgd dat investeringen in SSA en Irak niet ten koste gaan
van investeringen in het kernmandaatgebied en zal hier in de toekomst
ook scherp op blijven toezien. Daarnaast is Nederland van mening dat
samenwerking met bestaande ontwikkelingsactoren, zoals de Afrikaanse
Ontwikkelingsbank en de International Finance Corporation (IFC) van de
Wereldbank, cruciaal is voor een effectief handelen van de EBRD. Gezien
er al verschillende ontwikkelingsactoren actief zijn in SSA terwijl het
aantal financierbare projecten beperkt is, is deze samenwerking van groot
belang om concurrentie tussen de actoren te voorkomen. Het belang van
deze samenwerking wordt door de EBRD zelf ook sterk benadrukt.
Tot slot is het goed te benoemen dat Nederland is benoemd tot voorzitter
van de Board of Governors (BoG) van de EBRD. Dit voorzitterschap loopt
tot en met de jaarvergadering in 2024, welke wordt georganiseerd in
Armenië, dat onderdeel uitmaakt van onze kiesgroep. De belangrijkste rol
van de voorzitter van de BoG is het voorzitten van de jaarvergadering in
2024.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

6

Kamerstuk 36 200-IX, nr. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 IX, nr. 43

3