Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 825

Ecologische hoofdstructuur

Nr. 221

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2022
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister voor
Natuur en Stikstof en de Staatssecretarissen van Infrastructuur en
Waterstaat en Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, over de
voortgang van de aanbevelingen uit het rapport van de Raad voor de
Rechtshandhaving (hierna: de Raad) ten aanzien van de handhaving van
de natuur- en milieuwetgeving in Caribisch Nederland. Dit naar aanleiding
van de toezegging van mijn voorganger in zijn beleidsreactie van
2 december 2020 om uw Kamer hierover nader te informeren.1
In de beleidsreactie is uiteengezet wat de conclusie van het rapport is: dat
er op het natuur- en milieuterrein weinig aan rechtshandhaving werd
gedaan in Caribisch Nederland. Er moest en moet nog steeds veel werk
worden verricht op dit domein, maar er is mede naar aanleiding van het
rapport ook al het nodige verbeterd in Caribisch Nederland op het gebied
van de handhaving van natuur- en milieuwetgeving. Deze verbeteringen
worden hieronder uiteengezet.
Beleidsplannen
In 2020 is het natuur- en milieubeleidsplan Caribisch Nederland 2020–2030
vastgesteld. In dit beleidsplan zijn strategische lange-termijndoelen
gesteld. Deze doelen bepalen het natuur- en milieubeleid in Caribisch
Nederland voor de periode 2020–2030.
Om deze doelstellingen te kunnen realiseren, moeten lokale uitvoeringsagenda’s worden vastgesteld en moeten de benodigde bestuursstructuren, wet- en regelgeving en handhaving op verschillende terreinen van
natuur, milieu en ruimtelijke ordening worden verbeterd. Het is aan de
eilandbesturen om deze lokale uitvoeringsagenda’s vast te stellen.
De eilandbesturen van Sint-Eustatius en Saba hebben de lokale uitvoeringsagenda’s voor het natuur- en milieubeleidsplan vastgesteld.
1

kst-30825-221
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 30 825, nr. 220.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 825, nr. 221

1

Het bestuur van Bonaire heeft aangegeven deze binnenkort aan de
eilandraad ter vaststelling aan te bieden. Het bestuur van Bonaire heeft
tevens een uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving vastgesteld.
In dit programma worden de volgende prioriteiten voorgesteld:
1. Duurzame kustbebouwing;
2. Illegale stort en zwerfafval;
3. Illegale diabaas (bros vulkanische gesteente) afgravingen;
4. Implementatie van milieuregels voor bedrijven;
5. Voedselveiligheid.
Via de uitvoeringsprogramma’s wordt per eiland maatwerk geleverd. Het
Rijk verleent ondersteuning bij het opstellen van het uitvoeringsprogramma toezicht en handhaving, maar heeft ook eigen verantwoordelijkheden. Bijvoorbeeld het coördineren van de inzet van bestuursorganen op
grond van de Wet Vrom BES.
Duurzame kustbebouwing
Met de prioriteit «duurzame kustbebouwing» wordt extra inzet beoogd als
het gaat om het reguleren van bouwprojecten in de kuststrook van
Bonaire. Hiertoe richt het bestuur een taskforce in waarmee het traject van
vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt verbeterd. Het betreft
hier hoofdzakelijk de thema’s natuur, milieu en ruimtelijke ordening;
bijvoorbeeld natuur-, bouw- en aanlegvergunningen en de naleving van
de hieraan verbonden voorschriften.
Uw Kamer heeft verschillende malen vragen gesteld over dit onderwerp,
in het bijzonder over de naleving van regels met betrekking tot het
«Chogogo beach resort en overige kustbebouwing». Vier sets Kamervragen zijn bij Kamerbrief van 14 maart 20222, 20 mei 20223, 5 september
20224 en oktober 20225 beantwoord. Voor een nadere toelichting op het
functioneren van het stelsel van vergunningverlening, toezicht en
handhaving en de inzet van het rijk inzake het onderwerp «kustbebouwing» verwijs ik u naar deze brieven.
Modernisering wetgeving
Conform de aanbevelingen in het rapport van de Raad wordt wetgeving
gemoderniseerd en geïmplementeerd. Het inrichtingen- en activiteitenbesluit BES (hierna: IAB) treedt naar verwachting op 1 april 2023 in werking.
Op grond van het IAB worden bestaande hinderverordeningen vervangen
door algemene regels voor bedrijven. Hiermee worden de administratieve
lasten voor besturen en ondernemers verlicht. Het bevoegd gezag moet
bepalen of bouwplannen voldoen aan deze algemene regels en moet, in
het kader van toezicht en handhaving, toezien op de naleving ervan.
De nadruk komt daarmee te liggen op toezicht en handhaving. Met de
komst van deze AMvB gaan er ook kwaliteitseisen gesteld worden aan het
niveau van toezicht en handhaving door de bestuursorganen. Genoemde
wetgeving vormt tevens de basis voor het Coördinatieoverleg
Handhaving. In dit overleg stemmen de handhavingspartners af over hun
inzet en maken ze concrete afspraken over de wijze waarop uitvoering
wordt gegeven aan kwaliteitseisen.

2

Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 2051.
Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 2811.
4
Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 3838.
5
Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 441.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 825, nr. 221

2

Het ontwikkelingsprogramma
De Wet grondslagen ruimtelijke ontwikkelingsplanning BES bevat de
verplichting tot het vaststellen van een ruimtelijk ontwikkelingsprogramma. Een dergelijk programma bevat de hoofdlijnen van het ruimtelijk
beleid en ziet op belangen die het lokale niveau (vaak) overstijgen, zoals
natuur en milieu en het behoud van een gezonde leefomgeving. Bij het
opstellen van de eilandelijke ontwikkelingsplannen dient daarmee
rekening te worden gehouden. De Minister van VRO is momenteel bezig
met de voorbereiding van een ruimtelijk ontwikkelingsprogramma. Dit
programma wordt in de eerste helft van 2023 vastgesteld.
Strafrechtelijke handhaving
Zoals reeds aan uw Kamer gemeld, zijn OM BES en het Korps Politie
Caribisch Nederland bezig hun aandacht voor het natuur- en milieudomein te verscherpen. Er wordt meer op de natuur- en milieuwet- en
regelgeving gehandhaafd door de Buitengewoon agenten van politie. In
het afgelopen jaar zijn er op Bonaire meer processen-verbaal uitgeschreven door de Stichting Nationale Parken Bonaire (hierna: Stinapa) dan
in de jaren ervoor. In 2020 waren er vier processen-verbaal uitgeschreven
en in 2021 is dit gestegen naar 14.
Bij het OM BES is er inmiddels een vaste parketsecretaris die portefeuillehouder is voor Stinapa. Zo is er een duidelijk aanspreekpunt voor deze
zaken, daarmee is er meer aandacht voor de kwaliteit van deze specifieke
zaken. De communicatie tussen het OM BES en de handhavers verloopt
daardoor goed. Het OM BES constateert dat er door dit contact een
stijgende lijn is te zien in de kwaliteit van de processen-verbaal en dus in
de zaken van OM BES op dit terrein.
Bestuurlijke afspraken
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de
Staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties en Digitalisering hebben
Caribisch Nederland in juni bezocht. Tijdens dat bezoek zijn met elk van de
openbare lichamen bestuurlijke afspraken getekend, waarin ruimtelijke
ordening en toezicht en handhaving bijzondere aandacht krijgen. In een
brief van de Staatssecretaris voor Koninkrijksrelaties en Digitalisering die
binnenkort naar de Kamer wordt gestuurd, wordt uitgebreider op deze
bestuurlijke afspraken ingegaan.
Tot slot
Deze brief komt later dan toegezegd. Dit heeft deels te maken met de
afstemming die nodig was met de andere departementen en de lokale
besturen van het Caribisch deel van Nederland. Daarnaast is in verband
met de beantwoording van Kamervragen gewacht op de beantwoording
van een aantal technische vragen door het bestuurscollege van Bonaire
over de kwaliteit van de handhaving.
Los hiervan heeft dit enige tijd stilgelegen in verband met capaciteitsgebrek. Dit capaciteitsgebrek is inmiddels opgelost.
De eerste stappen vooruit zijn inmiddels gezet en daar zien wij nu de
resultaten van. Als iedere organisatie deze inzet op het natuur- en
milieudomein blijft tonen, zijn er wanneer de Raad over een aantal jaren
haar reviewonderzoek doet en de evaluatie van het natuur- en milieube-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 825, nr. 221

3

leidsplan voor de eerste fase (2020–2024) in 2025 plaatsvindt nog veel
meer stappen gezet naar een verbeterde inzet op het natuur- en
milieudomein.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 825, nr. 221

4