Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1821
Vragen van de leden Bouwmeester en Kerstens (beiden PvdA) aan de
Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de topinkomens van het bestuur van het
Slotervaartziekenhuis en de MC groep in relatie tot de Wet normering
topinkomens (WNT) (ingezonden 3 februari 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
9 maart 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr.
1667.
Vraag 1
Klopt de uitspraak van de heer Winter (voorzitter van de Raad van Bestuur
van de MC Groep) dat de huidige salarisconstructie uitvoerig is getoetst door
«het Ministerie van VWS»; en heeft u de hoogte van het totaal inkomen
inderdaad goedgekeurd? Zo ja, op basis waarvan? Zo nee, waar is deze
uitspraak van de heer Winter volgens u dan op gebaseerd?1
Antwoord 1
Nee. In het onderhavige geval heeft geen toetsing plaatsgevonden door het
Ministerie van VWS dan wel BZK. Het is primair aan de raad van toezicht en
de accountant van een instelling om te toetsen of de WNT wordt gevolgd.
Vervolgens is het aan de toezichthouder (CIBG) om toe te zien op de naleving
van de WNT.
Navraag leert dat de heer Winter met zijn uitspraak doelde op contact tussen
de accountant en BZK. Dit werkt als volgt: op de website
www.topinkomens.nl wordt algemene voorlichting gegeven over de WNT ten
behoeve van o.a. functionarissen en instellingen die onder de WNT vallen en
hun accountants, onder andere in de vorm van antwoorden op veel gestelde
vragen. Voor toepassingsvragen die daarmee niet worden beantwoord, geeft
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) op
individuele basis algemene uitleg over de toepassing van de WNT. BZK
beantwoordt vragen over specifieke gevallen in algemene zin, en uitsluitend
op basis van de door de vraagsteller verstrekte gegevens. Aan de antwoorden kan geen rechtens bindend oordeel worden ontleend en ook anderszins
wordt geen zekerheid vooraf verstrekt. Het vorenstaande wordt ook bij elk

1

ah-tk-20152016-1821
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Zorgvisie. Winter: «Als dit salaris niet mag, pas ik het neerwaarts aan». 28 januari 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

antwoord aan de vragensteller gemeld. Uit mededelingen van het Slotervaartziekenhuis begrijpen we dat de bij deze instelling betrokken accountant
kennis heeft genomen van de informatie op www.topinkomens.nl en het
Ministerie van BZK geanonimiseerde vragen heeft gesteld over de toepassing
van de WNT in geval van gelieerde instellingen. Deze algemene voorlichting
wordt met zorg samengesteld, maar beslissingen die partijen op basis
daarvan nemen, zijn voor eigen rekening en risico. Dat vloeit voort uit de
beperkingen in de informatie die vragenstellers verstrekken. Dit is ook
expliciet opgenomen in artikel 16 van de door het kabinet vastgestelde
Beleidsregels WNT.
Vraag 2
Wat is de reden dat uw oordeel niet zo zeer uit de beantwoording van de
vorige set Kamervragen over dit onderwerp blijkt, maar dat hierin slechts
wordt verwezen naar de rol en taak van toezichthouders?2
Antwoord 2
Het is aan de raad van toezicht en de accountant van een instelling om te
toetsen of de WNT wordt gevolgd. Het is de taak van de WNT-toezichthouder
om toezicht te houden op de naleving van de WNT. Het beoordelen van deze
casus vergt nader feitenonderzoek door de toezichthouder (CIBG). In het
algemeen is hierover in de WNT opgenomen dat bij een deeltijd dienstverband het bezoldigingsmaximum gecorrigeerd wordt met de deeltijdfactor.
Daarnaast bepaalt artikel 2.1 lid 5 WNT dat de bezoldiging van een topfunctionaris bij een gelieerde rechtspersoon meetelt voor de normering.
Vraag 3
Wanneer het met de huidige constructie van de MC Groep inderdaad
mogelijk is meer te verdienen dan de maximale WNT-norm, deelt u in dat
geval de mening dat dit bijsturing behoeft, zodat zorgbestuurders in de
toekomst niet meer op deze manier meer dan de WNT-norm kunnen
verdienen?
Antwoord 3
Het kabinet bereidt thans in vervolg op de wetsevaluatie nieuwe wetgeving
voor om de effectiviteit van de wet waar nodig aan te scherpen (Evaluatiewet
WNT). Bij de voorbereiding daarvan wordt onderzocht of de normering
aanscherping behoeft indien sprake is van cumulatie van meerdere bezoldigde functies bij niet-gelieerde WNT-instellingen.
Vraag 4
Wanneer komt het CIBG (een uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van
VWS) met de resultaten van het onderzoek naar de hoogte van het inkomen?
Indien dit teveel is, kan het geld dan met terugwerkende kracht worden
afgeroomd en terug geleid naar de zorg, mede gezien de uitspraak van de
heer Winter dat hij het geld terug betaalt, indien dit onterecht zo hoog is?
Antwoord 4
CIBG streeft ernaar binnen 8 weken dit onderzoek af te ronden. Dit hangt
onder meer af van de reactiesnelheid van de desbetreffende organisatie met
betrekking tot het leveren van gevraagde informatie.
Ja, als er sprake is van een overtreding van de WNT-norm, dan moet het
teveel betaalde inkomen met terugwerkende kracht worden terugbetaald aan
de desbetreffende zorginstelling.
Vraag 5
Waarom bent u, nadat u inzage heeft gehad in de inkomsten van de MC
Groep-bestuurders, niet direct met een initiatief gekomen om dergelijke
constructies van zorgbestuurders aan te pakken, gezien het doel en de
strekking van WNT en WNT II?
Antwoord 5
Ik verwijs u naar mijn antwoord op vraag 3.
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 1306.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kent u overigens de controleverklaring die door KPMG is afgegeven bij de
jaarrekening van het Slotervaart Ziekenhuis van 2014?3 Heeft u kennisgenomen van het oordeel met beperking vanwege «het ontbreken van een
toetsbare norm in de WNT» bij de situatie waarin twee leden van de Raad
van Bestuur, die onder de WNT vallen, eveneens indirect minderheidsaandeelhouder zijn van de vennootschap?
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Hoe verhoudt dit gegeven zich met het feit dat de heer Winter stelt dat de
constructie door accountants is getoetst, en met uw stelling dat het CIBG
toezicht zou moeten houden en een oordeel zou moeten vellen? Op welke
manier kan er sprake zijn van toezicht wanneer er geen toetsbare norm
bestaat voor deze situatie?
Antwoord 7
Ingevolge de WNT wordt bij een deeltijd dienstverband het bezoldigingsmaximum gecorrigeerd met de deeltijdfactor. Dit vloeit rechtstreeks voort uit de
wet. Artikel 2.1, tweede lid, van de WNT bepaalt dat bij een dienstverband
met een kleinere omvang dan het bij de instelling gebruikelijk voltijdse
dienstverband het bezoldigingsmaximum moet worden gecorrigeerd met de
deeltijdfactor, zijnde: het aantal uren waarop het dienstverband betrekking
heeft gedeeld door het aantal uren van een voltijds dienstverband. Dit is een
toetsbare norm. Bij een deeltijdfunctie kan de omvang van die deeltijdfunctie
in de praktijk op verschillende manieren worden bepaald. In elk geval dient
die deeltijdfactor overeen te komen met de werkelijke arbeidsduur. De
accountant heeft in dit geval in zijn controleverklaring opgenomen dat hij de
omvang van het dienstverband niet heeft kunnen controleren. Het CIBG zal
als toezichthouder nader onderzoek doen naar de deeltijdfactor.
Vraag 8
Op welke manier en binnen welke termijn kan volgens u een dergelijke
toetsbare norm worden ontwikkeld voor deze situaties?
Antwoord 8
Als hulpmiddel voor de uitvoeringspraktijk is op de website
www.topinkomens.nl een richtsnoer gegeven voor het bepalen van de
deeltijdfactor. Zie hiervoor www.topinkomens.nl/documenten/vragen-enantwoorden/hoe-wordt-de-deeltijdfactor-bepaald.
Vraag 9
Wat is uw zienswijze ten aanzien van het feit dat de leningen van de
provincie Flevoland en de gemeente Lelystad van elk 2 miljoen euro aan de
destijds bijna failliete IJsselmeer Ziekenhuizen, nog niet zijn terugbetaald
door de MC Groep, gezien de financiële positie van de ziekenhuizen?
Antwoord 9
De gemeente Lelystad en de provincie Flevoland hebben ieder een achtergestelde lening aan de IJsselmeerziekenhuizen verstrekt van € 2 miljoen. Over
deze leningen is afgesproken dat de IJsselmeerziekenhuizen deze in drie
gelijke tranches zou terugbetalen. Hierover is een clausule opgenomen dat als
op dat moment de solvabiliteit van het ziekenhuis lager is dan 15%, de
betreffende tranche van de terugbetaling komt te vervallen. Tot op heden is
dit het geval en heeft het IJsselmeerziekenhuis dus geen terugbetaling
hoeven te doen.

3

KPMG. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant in het Jaarverslag Slotervaartziekenhuis 2014. Te verkrijgen via www.jaarverslagenzorg.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 10
Keert de MC Groep naar uw weten op dit moment winst uit? Is dit volgens u
een gewenste situatie, gezien de uitstaande leningen van de provincie en de
gemeente Lelystad die nog niet zijn afbetaald? Welke mogelijkheden heeft u
om winstuitkering te blokkeren tot het moment dat publiek geld aan de
gemeente Lelystad en de provincie Flevoland is terugbetaald, en gaat u deze
inzetten?4
Antwoord 10
Winstuitkering binnen de medisch specialistische zorg is verboden. Dit houdt
in dat het voor een instelling voor medisch specialistische zorg, die op grond
van de Wet toelating zorginstellingen een toelating heeft verkregen, verboden
is om winst uit te keren. Ik heb geen signalen ontvangen dat de MC Groep dit
verbod heeft overtreden.
Vraag 11
Kent u de «Motivering van het besluit» van de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) uit 2009, waarin wordt gesteld dat het inkomen van bestuurders wordt
vastgesteld op de helft van de «Balkenendenorm», dat beide bestuurders
voor hun functie voltijds beschikbaar zijn, zij maximaal 10 uur per week
daarnaast besteden aan nevenactiviteiten, en dat de NZa ervan uit gaat dat
dit gedurende de periode van de steunverlening ongewijzigd blijft?5
Antwoord 11
Ik ben op de hoogte van deze motivering. Deze zag op de periode dat er
balanssteun werd verleend aan de IJsselmeerziekenhuizen. De Nederlandse
zorgautoriteit (NZa) heeft € 12 miljoen balanssteun verleend aan de
IJsselmeerziekenhuizen. In 2013 is het balanssteundossier gesloten. Er is
daarmee geen sprake meer van steunverlening en invloed van de NZa in de
bedrijfsvoering van de ziekenhuizen.
Vraag 12
Zijn de twee bestuurders waarover in de motivering van de NZa wordt
gesproken nog dezelfde bestuurders als de huidige? Worden de leningen die
door de provincie en de gemeente van beiden 2 miljoen euro ook gezien als
steunverlening? Hoe rijmt u in dat geval de voorgaande verklaringen met de
huidige situatie waarbij de twee bestuurders van de MC Groep een stuk méér
dan de helft, en met een bedrag van 281.702 euro, zelfs meer dan het
volledige bedrag van de Balkenendenorm verdienen? Welke actie kan de NZa
ondernemen, of welke consequenties heeft het nu de situatie anders lijkt dan
het uitgangspunt uit 2009?
Antwoord 12
De bestuurders waarop de motivering van de NZa ziet, zijn dezelfde als de
huidige bestuurders. Ten tijde van de steunverlening zijn verschillende
maatregelen genomen. Onderdeel daarvan waren achtergestelde leningen
van de provincie en gemeente die onder bepaalde voorwaarden terugbetaald
moesten worden. De steunverlening van de NZa hoefde niet terugbetaald te
worden. De salariëring van de bestuurders is in beginsel een taak van het
ziekenhuis. Deze is als private organisatie zelf verantwoordelijk voor zijn
bedrijfsvoering. Zoals bekend, wordt de beloning ten aanzien van de zorg
beperkt door het bepaalde in de WNT. Aangezien het steundossier in 2013 is
gesloten is daarmee ook de invloed van de NZa beëindigd.
Vraag 13
Herinnert u zich uw uitspraak dat de slagkracht van de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ) volgens u is verhoogd met de nieuwe beleidsregel
over bestuurders in de zorg? In hoeverre wordt het als een negatief signaal
gezien wanneer bestuurders leiding geven over meerdere ziekenhuizen? Welk
signaal straalt dit volgens u uit? Heeft u de hoop dat met deze nieuwe

4
5

RTL Nieuws. Ziekenhuis Lelystad zet stap naar winstuitkering. 23 oktober 2015.
NZa. Motivering van het besluit – inzake het verzoek om steunverlening ten behoeve van de
Stichting IJsselmeerziekenhuizen. 9 februari 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4

beleidsregel meer controle op dergelijke constructies van zorgbestuurders
plaats kan vinden?6
Antwoord 13
Op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz), zijn
zorgaanbieders verplicht de zorg zodanig te organiseren (waaronder de
topstructuur), dat dit leidt of redelijkerwijs moet leiden tot goede zorg.
Wanneer er signalen zijn dat de raad van bestuur onvoldoende in staat is om
goede zorg te leveren dan spreekt de IGZ de raad van bestuur en eventueel
de raad van toezicht hierop aan. Op grond van de huidige wet- en regelgeving is het ook mogelijk dat de IGZ overgaat tot het opleggen van een
(bestuursrechtelijke) handhavingsmaatregel. De IGZ heeft geen reden om te
veronderstellen dat de huidige bestuurlijke constructie een risico vormt voor
de veiligheid en kwaliteit van zorg.
Vraag 14
Is de bestuurlijke situatie aanleiding voor de IGZ om extra toe te zien op de
mogelijke gevolgen voor kwaliteit van zorg?
Antwoord 14
Nee. Zie mijn antwoord op vraag 13.

6

Brief van de Minister en Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Goede zorg
vraagt om goed bestuur – Beleidskader. 32 012, nr. 35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

5