1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

32 497

Tweede Protocol tot wijziging van de
Overeenkomst tussen de Regering van het
Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van
Maleisië tot het vermijden van dubbele belasting
en het voorkomen van het ontgaan van
belasting met betrekking tot belastingen naar
het inkomen, zoals gewijzigd bij Protocol;
’s-Gravenhage, 4 december 2009

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op16 september 2010.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 16 oktober 2010.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2010
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 4 december 2009 te ‘s-Gravenhage totstandgekomen
Tweede Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Regering
van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van Maleisië tot het
vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van
belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, gewijzigd bij
Protocol (Trb. 2010, 17).
Een toelichtende nota bij het wijzigingsprotocol treft u eveneens hierbij
aan.
De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

kst-32497-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 497, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. Algemeen
Inleiding

1

Te weten:
a) Artikel 26 van het OESO Modelverdrag. Dit
is de basis voor de informatie-uitwisselingbepaling die kan worden opgenomen in een
bilateraal belastingverdrag. Naast informatieuitwisseling op verzoek biedt artikel 26 ook de
mogelijkheid om informatie op automatische
basis of spontaan uit te wisselen; OESOmodelverdrag van 17 juli 2008, OECD Model
tax convention on income and capital, Parijs:
OESO 2008
b) De zogenoemde «Tax Information Exchange
Agreement» (TIEA), die is gebaseerd op de
OECD, Model Agreement on exchange of
information on tax matters, dat samen met
een aantal niet-OESO lidstaten, waaronder
verschillende belastingparadijzen, is
ontwikkeld (DAFFE/CFA(2002)24/FINAL), Parijs:
OESO 2002, inclusief Commentaar, beschikbaar via
http://www.oecd.org/dataoecd/15/43/2082215.pdf
c) Het multilaterale Verdrag inzake wederzijdse
administratieve bijstand in belastingzaken van
25 januari 1988 (Convention on mutual
administrative assistance in tax matters), dat
tot stand is gekomen onder auspiciën van de
OESO en de Raad van Europa (WABB-verdrag,
Trb. 1991, 4).
2
In het overzicht wordt een onderscheid
gemaakt tussen landen die respectievelijk de
normen naleven (in de wandelgang wel
genoemd de «witte lijst»), landen die
gecommitteerd zijn maar nog niet aannemelijk
maken dat zij de normen naleven («grijze
lijst») en non-coöperatieve landen («zwarte
lijst»). De witte lijst wordt gevormd door
landen die ten minste twaalf
overeenkomsten hebben gesloten die
voorzien in informatie-uitwisseling conform
de internationale standaard.

In april 2009 heeft de regering van Maleisië aangegeven dat eventuele
belemmeringen in Maleisië om op verzoek (bank)informatie voor
belastingdoeleinden uit te wisselen, zullen worden weggenomen en dat zij
bereid is om bestaande belastingverdragen op dit punt te herzien.
Deze gebeurtenis staat niet op zichzelf, maar moet worden gezien tegen
de achtergrond van de recente economische gebeurtenissen. Met name
de kredietcrisis heeft wereldwijd het bewustzijn verhoogd dat de
»globalized economy» uitdrukkelijk verantwoordelijkheden met zich
meebrengt, ook op fiscaal terrein. Immers, terwijl de belastingplichtigen in
de «globalized economy» min of meer onafhankelijk van nationale
grenzen kunnen opereren, moeten de belastingautoriteiten deze grenzen
bij het uitvoeren van hun taken wèl respecteren. Bepalingen die zien op
informatie-uitwisseling bieden hun een juridisch kader om over de
grenzen samen te werken zonder de soevereiniteit van andere landen of
de rechten van belastingbetalers te schenden.
Informatie-uitwisseling is dan ook een belangrijk instrument om er voor te
zorgen dat belastingplichtigen hun «fair share» aan de nationale schatkisten bijdragen.
Er zijn in de voorbije jaren door de Organisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) te Parijs verschillende instrumenten ontwikkeld die een juridisch kader bieden voor uitwisseling van
belastinginformatie1. Hieruit is een internationale standaard voortgekomen die reeds in 2004 is onderschreven door de ministers van
Financiën van de groep negentien economisch meest belangrijke landen
en de Europese Unie (G-20) en in 2008 ook door het Verenigde Naties
Comité van Experts in Internationale Samenwerking op het gebied van
Belastingen. De internationale standaard voorziet in uitwisseling van
informatie op verzoek in alle belastingkwesties ten behoeve van de
toepassing of de tenuitvoerlegging van de nationale belastingwet, waarbij
een verzoek niet geweigerd mag worden enkel omdat de verzochte staat
zelf geen belang heeft bij de gevraagde informatie of vanwege het
bestaan van een bankgeheim. Daarnaast voorziet de standaard ook in
uitgebreide waarborgen om de vertrouwelijkheid van de uitgewisselde
informatie te beschermen.
In de aanloop naar de bijeenkomsten van de G-20 van 15 en 16 november
2008 in Washington en van 2 april 2009 in Londen is de discussie over
transparantie en informatie-uitwisseling in een stroomversnelling geraakt.
Duidelijk werd dat landen die zich niet wilden committeren aan de
internationale standaard, serieus rekening moesten houden met sanctiemaatregelen (counter measures) vanuit G-20 landen. Om de voortgang
van de tenuitvoerlegging van deze standaard zichtbaar te maken
publiceerde de OESO tegelijkertijd een overzicht waaruit de status op dit
punt van in totaal 84 landen kon worden afgeleid2. Dit overzicht werd
vervolgens steeds aan de laatste stand van zaken aangepast, waardoor
eventuele vooruitgang per land vrijwel direct zichtbaar werd. In combinatie met de aangekondigde maatregelen leidde dit niet alleen ertoe dat
deze standaard vrijwel direct wereldwijd werd erkend en onderschreven,
maar bovendien leidde dit tot een ongekend snelle uitbreiding van het
aantal bilaterale onderhandelingen over verdragen tot uitwisseling van
belastinginformatie (Tax Information Exchange Agreements – TIEA’s) en
belastingverdragen met een moderne informatie-uitwisselingsbepaling
overeenkomstig artikel 26 van het OESO-modelverdrag.
Het is dan ook toe te juichen dat verschillende staten al aan de vooravond
van de genoemde G-20 top of vlak daarna hebben aangegeven op het

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 497, nr. 1

2

punt van uitwisseling van (bank)informatie zich te willen conformeren aan
de internationaal overeengekomen standaard. Dit geldt voor Maleisië,
maar ook voor landen als Singapore, Luxemburg, België, Oostenrijk en
Zwitserland. Al deze landen hebben aangegeven bereid te zijn om op
verzoek ook voor belastingdoeleinden (bank)informatie uit te wisselen en
bestaande belastingverdragen op dit punt te herzien. Het met name op het
bankgeheim gebaseerde verzet tegen ruimere gegevensuitwisseling werd
hiermee doorbroken.
Wel geldt in het algemeen een aantal (aanvullende) voorwaarden om
zogenoemde «fishing expeditions» te voorkomen. Met die term wordt
bedoeld dat zonder een concreet aanknopingspunt met betrekking tot één
of meerdere belastingplichtigen gegevens worden opgevraagd. De
bevoegde autoriteit van de verzoekende Staat verstrekt aan de bevoegde
autoriteit van de aangezochte Staat informatie over:
– onder andere de identiteit van de persoon op wie de controle of het
onderzoek betrekking heeft;
– het fiscale doel waarvoor om inlichtingen wordt verzocht;
– de redenen om te veronderstellen dat de gevraagde inlichtingen zich
bevinden in de aangezochte Staat of zich in het bezit of onder de
macht bevinden van een persoon die onder de rechtsmacht van de
aangezochte Staat valt;
– de namen en adresgegevens, voor zover bekend, van personen
waarvan verondersteld wordt dat zij in het bezit zijn van de gevraagde
inlichtingen;
– een verklaring dat de verzoekende Staat alle op zijn eigen grondgebied
beschikbare middelen heeft aangewend om de inlichtingen te
verkrijgen, met uitzondering van middelen die zouden leiden tot
onevenredige moeilijkheden.
Deze (aanvullende) voorwaarden zijn afgeleid van artikel 5 van het uit
2002 daterende TIEA-model, dat op zijn beurt voor de internationale
standaard model heeft gestaan. Deze vereisten worden wel soepel
geïnterpreteerd om een effectieve uitwisseling van inlichtingen niet te
dwarsbomen.
Vooralsnog is dus sprake van uitwisseling «op verzoek». Artikel 26 van het
OESO-modelverdrag biedt landen in beginsel ook de mogelijkheid om
informatie automatisch spontaan uit te wisselen. Een verplichting is dit
evenwel niet. Nederland heeft altijd onderstreept voorstander te zijn van
automatische uitwisseling van (bank)informatie, omdat daarmee een
effectieve uitwisseling van informatie naar verwachting het best zal zijn
gewaarborgd1. De internationale standaard schrijft deze verdergaande
vorm van informatie-uitwisseling evenwel (nog) niet voor, en geen van de
hiervoor genoemde landen2 is op dit ogenblik bereid om verder gaan dan
wat de internationale standaard (thans) vereist.

1

Automatische uitwisseling vindt nu
bijvoorbeeld al plaats tussen de meeste
EU-lidstaten in het kader van de
spaartegoedenrichtlijn.
2
Met uitzondering van België dat zich met
ingang van 1 januari 2010 tevens heeft
gecommitteerd aan de Europese
Spaartegoedenrichtlijn waardoor bancaire
informatie vanaf die datum op automatische
basis zal worden uitgewisseld.

Vanuit Nederlands oogpunt blijft volledige transparantie en automatische
gegevensuitwisseling de (logische) volgende stap. Desalniettemin is met
de huidige internationale standaard («op verzoek») zondermeer sprake
van een belangrijke stap, omdat daarmee op het gebied van informatieuitwisseling voor het eerst tussen de verschillende landen en jurisdicties
gelijke concurrentievoorwaarden (level playing field) worden tot stand
gebracht die wereldwijd toepassing vinden. Het is daarom van groot
belang dat op internationaal niveau adequaat erop wordt toegezien of
landen hun afspraken ook nakomen en of er in de praktijk daadwerkelijk
sprake is van een effectieve uitwisseling van informatie. Het is dan ook
positief dat de ministers van Financiën van de Groep van Acht (G-8)
tijdens hun bijeenkomst op 13 juni 2009 in Lecce (Italië) aangaven volledig
achter het OESO-initiatief te staan om deze zaken ter hand te nemen in het
kader van een uitgebreid Global Forum, het zogenoemde Global Forum
on Transparency and Exchange of Information. In het Global Forum zullen
zowel OESO-lidstaten als niet-lidstaten samenwerken en een van de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 497, nr. 1

3

eerste opgaven zal zijn om te komen tot een systeem van peer-reviews
waarbij landen elkaar onafhankelijk beoordelen op het punt van de
effectieve tenuitvoerlegging van de standaarden op het gebied van
transparantie en uitwisseling van informatie. Tijdens genoemde G-20
bijeenkomst in Londen is afgesproken dat het Global Forum hierover
regelmatig zal terugrapporteren aan de ministers van Financiën van de
G-20.
De totstandkoming van het onderhavige protocol (hierna «het Protocol»)
moet worden gezien tegen de hiervoor geschetste achtergrond. Het
verwerkt de internationale standaard op het gebied van informatieuitwisseling in het bestaande belastingverdrag tussen Nederland en
Maleisië. Het maakt immers de uitwisseling van bankgegevens op verzoek
voor belastingdoeleinden mogelijk. Het Protocol wijzigt daartoe artikel 26
van de op 7 maart 1988 te ‘s-Gravenhage tot stand gekomen Overeenkomst tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de
Regering van Maleisië tot het vermijden van dubbele belasting en het
voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen
naar het inkomen, met Protocol (Trb. 1988, 27; hierna: «het Verdrag»),
zoals gewijzigd door het op 4 december 1996 te ‘s-Gravenhage ondertekende Protocol (Trb. 1997,13).
Budgettaire gevolgen en administratieve lasten
Door het uitwisselen van informatie kan Nederland op een meer adequate
wijze zijn belastingwetgeving toepassen. De informatie-uitwisseling moet
worden gezien in de context van het voorkomen van het ontgaan van
belasting. Op langere termijn zal het Protocol naar verwachting positieve
budgettaire gevolgen hebben voor de Nederlandse schatkist. Deze zijn op
dit ogenblik overigens niet nader te kwantificeren. Aan het Protocol zijn
voor Nederland geen administratieve lasten van betekenis verbonden.
Nederlandse situatie
De juridische grondslag voor de informatie-uitwisseling met Maleisië door
Nederland is gelegen in het Verdrag zelf, zoals gewijzigd door dit Tweede
Protocol. De Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van
belastingen (WIB) beoogt de benodigde nationale maatregelen te treffen,
zoals toegang tot de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), tot
maatregelen voor informatievergaring en tot voorzieningen voor de
rechtsbescherming van de binnenlandse bron van de informatie. Er
bestaan in Nederland geen wettelijke belemmeringen om te voldoen aan
de bepalingen voor informatie-uitwisseling zoals neergelegd in het thans
voorliggende Protocol met Maleisië.
II. Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
De huidige bepaling, die ziet op uitwisseling van inlichtingen (artikel 26),
wordt geheel vervangen door een nieuwe bepaling. Deze nieuwe bepaling
(hierna: artikel 26) stemt volledig overeen met de informatie-uitwisselingsbepaling uit het OESO-modelverdrag 2008 en is in lijn met het Nederlandse fiscale verdragsbeleid. De bepaling ziet niet alleen op de belastingen waarop het Verdrag van toepassing is, maar ook op door
Nederland of Maleisië geheven belastingen van elke soort of benaming
(artikel 26, eerste lid, laatste volzin). Het eerste lid van artikel 26 opent
voor beide verdragsstaten de mogelijkheid om op verzoek, automatisch
en spontaan informatie uit te wisselen. In lijn met de door de G-20
gehanteerde «internationale standaard op het gebied van informatie-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 497, nr. 1

4

uitwisseling voor belastingdoeleinden» vindt informatie-uitwisseling in
beginsel plaats via de eerstgenoemde methode: «op verzoek».
Het tweede lid van artikel 26 geeft aan hoe de staat, die van de andere
staat inlichtingen ontvangt, met deze inlichtingen dient om te gaan en ziet
daarmee tevens op de geheimhoudingsverplichting en het gebruik van de
inlichtingen.
De algemene grenzen van de verplichting tot de uitwisseling van
inlichtingen (de weigeringsgronden) zijn neergelegd in het derde lid van
artikel 26.
Het vierde lid van artikel 26 bepaalt dat de verdragsstaat waaraan
inlichtingen worden gevraagd, zijn nationale informatievergarende
maatregelen dient in te zetten, ook al heeft die staat die inlichtingen niet
nodig voor de eigen belastingheffing. Wel blijven de gronden voor
weigering van inlichtingen, zoals vermeld in het derde lid van artikel 26,
van toepassing.
Het vijfde lid van artikel 26 bepaalt dat het enkele feit dat informatie in het
bezit is van bijvoorbeeld een bank, een financiële instelling of een
zaakwaarnemer, geen reden mag zijn voor een verdragsluitende staat om
de informatie niet te verstrekken aan de staat die om de informatie heeft
verzocht.
Artikel 2
Dit artikel regelt de inwerkingtreding. Daarin wordt aangegeven dat een
verzoek om informatie kan worden ingediend op of na de datum van
inwerkingtreding en dat dit verzoek betrekking kan hebben op belastingtijdvakken die beginnen op of na 1 januari 2010. Voor belastingen die geen
tijdvak kennen kan in ieder geval informatie worden opgevraagd die valt
toe te rekenen aan een tijdstip op of na 1 januari 2010.
III. Koninkrijkspositie
Wat het Koninkrijk betreft, zal het onderhavige Protocol, evenals de
Overeenkomst, alleen voor Nederland gelden.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 497, nr. 1

5