Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 317

JBZ-Raad

Nr. 546

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 maart 2019
Tijdens het Algemeen Overleg inzake de JBZ-Raad d.d. 6 februari jl.
(Kamerstuk 32 317, nr. 541) heb ik toegezegd uw Kamer te informeren
over de cijfers en trends inzake actuele asielstromen.
In de jaarlijkse risicoanalyse van Frontex wordt gemeld, dat het aantal
illegale grensoverschrijdingen op de buitengrenzen, zowel over land als
over zee, in 2018 tot het laagste punt in de afgelopen vijf jaar is gedaald.1
Vorig jaar werden 150.114 illegale grensoverschrijdingen geregistreerd.
Dit is een afname van 27 procent ten opzichte van 2017 en een afname
van 92 procent ten opzichte van het aantal illegale grensoverschrijdingen
ten tijde van de migratiecrisis in 2015.
Tegelijkertijd heeft zich een verschuiving voorgedaan tussen de locaties
op de buitengrenzen waar de meeste illegale grensoverschrijdingen
plaatsvinden. Het aantal aankomsten over de Centraal mediterrane route
(Italië) is gedaald naar 23.485 in 2018. Dat is een afname van 80 procent
ten opzichte van 2015. Tegenover deze daling staat een stijging in het
aantal illegale aankomsten over de Westelijke mediterrane route (Spanje).
In 2018 was dit aantal 57.034, d.w.z. twee keer zo veel als in 2017. De
aankomsten op de Oostelijk mediterrane route zijn significant gedaald
sinds de EU-Turkije Verklaring. Echter, door een toename in het aantal
overschrijdingen van de landgrens tussen Turkije en Griekenland was het
aantal illegale aankomsten in 2018 met 56.561 personen 34 procent hoger
dan in 2017. Dit is nog altijd veel lager dan ten tijde van de migratiecrisis
in 2015, toen het aantal illegale aankomsten over deze route 885.386 was.

1

kst-32317-546
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Frontex Risk analysis for 2019. https://frontex.europa.eu/assets/Publications/Risk_Analysis/
Risk_Analysis/Risk_Analysis_for_2019.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 546

1

Voor wat betreft asielaanvragen, rapporteert EASO dat in 2018 rond de
634.700 aanvragen zijn gedaan in de EU+ lidstaten.2 Veruit de meeste van
deze aanvragen betroffen eerste aanvragen. Dit aantal is een daling van
10 procent vergeleken met 2017. Het aantal aanvragen is daarmee terug
naar het niveau van voor de migratie crisis (in 2014 werden ongeveer
641.000 asielaanvragen gedaan). Hoewel de daling in asielaanvragen in de
EU+ landen minder snel verloopt dan de daling in het aantal illegale
grensoverschrijdingen, is dit op zich een positieve ontwikkeling.
Echter, de daling in aanvragen op EU+ niveau doet zich niet voor in
Nederland. In 2018 werden in ons land zelfs meer eerste asielaanvragen
gedaan dan in 2016 en 2017. In 2016 en 2017 waren dat respectievelijk
18.171 en 14.716 eerste aanvragen, terwijl in 2018 20.353 eerste
aanvragen werden gedaan.3 Ter vergelijking: in 2018 werden in België ook
circa 20.000 eerste aanvragen gedaan, in Duitsland circa 184.000 en in
Zweden circa 21.000. Nederland en deze omringende landen ontvingen de
meeste asielaanvragen ten opzichte van andere lidstaten, afgezien van de
lidstaten van eerste aankomst Spanje en Italië. Dit laat zien dat Nederland,
naast landen als Duitsland, Zweden en België een belangrijk bestemmingsland blijft.
Het feit dat het aantal illegale grensoverschrijdingen aan de buitengrenzen
van de EU fors afneemt, terwijl de asielinstroom van eerste aanvragers in
Nederland toeneemt, duidt op de problematiek van secundaire migratie
binnen het Schengengebied. Uit analyses blijkt bovendien dat, hoewel
verreweg de meeste van de vreemdelingen die in Nederland een
asielverzoek indienen doorreizen uit andere lidstaten, maar de helft op dat
moment door andere lidstaten is geregistreerd.
Dit illustreert de voortdurende tekortkomingen in het EU registratiesysteem. Nog steeds worden niet alle illegale grensoverschrijdingen
geregistreerd, omdat zij onopgemerkt blijven of omdat het minderjarigen
betreft onder de 14 jaar. Bovendien worden de gegevens over personen
die aan de buitengrenzen zijn aangehouden, overeenkomstig de huidige
Eurodac verordening, ten hoogste achttien maanden bewaard, waarna
deze worden gewist. Dezelfde verordening voorziet er niet in dat personen
die zich illegaal ophouden binnen een lidstaat alsnog (of wederom)
worden geregistreerd.
Dergelijke tekortkomingen stellen migranten mede in staat om eenmaal
op het Schengen grondgebied een lidstaat van hun voorkeur als
bestemming te kiezen. Dit vormt op zich een pull-factor. Zoals bekend acht
het kabinet deze situatie ongewenst en dringt zij in Europees kader
continu aan op maatregelen om dit te corrigeren.4 Tevens stimuleert
Nederland de Europese Commissie en de agentschappen om meer
onderzoek naar secundaire migratiestromen te doen, zodat EU-breed
betrouwbaar cijfermateriaal beschikbaar komt ter schraging van een
doelgerichtiger optreden.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
M.G.J. Harbers

2

EASO Latest asylum trends – 2018 overview. https://www.easo.europa.eu/asylum-trendsoverview-2018
Asylum trends «Monthly Report on Asylum Applications in The Netherlands» January 2019.
https://ind.nl/en/Documents/AT%20januari%20Hoofdrapport.pdf
4
Brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer d.d. 9 maart 2018 (Kamerstuk 32 317, nr. 508)
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 317, nr. 546

2