Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

218
Vragen van het lid Van Veldhoven (D66) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over het bericht «Meer treinen met giftige stoffen dan
toegestaan» (ingezonden 30 augustus 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
17 oktober 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017,
nr. 3542.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Meer treinen met giftige stoffen dan
toegestaan»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u de aantallen en conclusies uit de brief van de gemeente Utrecht
bevestigen waarvan de hoofdconclusie is dat er fors meer treinen met
gevaarlijke stoffen (vooral met brandbaar gas) door de stad rijden dan is
toegestaan? Kunt u op ieder afzonderlijk element van de brief ingaan?
Antwoord 2
De aantallen wagens met brandbare gassen die in de brief van de gemeente
Utrecht worden genoemd, kloppen. Mede door deze aantallen zijn in Utrecht
in 2015 risicoplafonds uit de wet Basisnet overschreden. Uit de analyse van
ProRail2 is gebleken dat deze overschrijdingen voor een fors deel zijn
veroorzaakt door een trein die enkele keren per week brandbaar gas
vervoerde tussen Geleen en Tsjechië via de Bentheimroute. In totaal ging het
in 2015 om 1450 wagons. Sinds december 2015 rijdt deze trein niet meer
structureel via de Bentheimroute. De herroutering leidt tot een forse afname
van het gasvervoer door steden als Utrecht, Amersfoort en Apeldoorn. In
mijn brief van 3 oktober jl.3 heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn aanpak
om de overschrijdingen van de risicoplafonds weg te nemen en de maatregelen om de monitoring en informatievoorziening te verbeteren. Deze aanpak
1

BNR, «Meer treinen met giftige stoffen dan toegestaan», 26 augustus 2016 (http://www.bnr.nl/
nieuws/politiek/10309854/meer-treinen-met-giftige-stoffen-dan-toegestaan)
2
Kamerstuk 30 373, nr.62
3
Kamerstuk 30 373, nr.63

ah-tk-20162017-218
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

heb ik toegelicht in het bestuurlijk overleg van 3 oktober 2016 waarvoor de
gemeente Utrecht ook was uitgenodigd.
Vraag 3
Zijn de hierboven genoemde aantallen wel of niet wettelijk toegestaan? Zo ja,
kunt u in detail aangeven of u van mening bent dat de totale risico’s die met
deze transporten gepaard gaan verantwoord zijn en of deze zich op een zo
laag mogelijk niveau bevinden? Kunt u daarbij ingaan op de onderzoeken die
worden genoemd door de gemeente Utrecht die zouden bewijzen dat de
risico’s op sommige plekken in de stad onacceptabel groot zijn? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Er zijn geen wettelijke grenzen voor de aantallen wagens met gevaarlijke
stoffen. Evenmin stelt Basisnet een verbod voor het vervoer van bepaalde
gevaarlijke stoffen. Er worden grenzen gesteld aan de risico’s. Of die zijn
overschreden, wordt aan de hand van risicoberekeningen bepaald, waarbij
naast de vervoersaantallen ook de spoorsituatie ter plaatse (onder andere de
breedte en samenstelling van het spoor) een rol speelt. Omdat de risicoplafonds zijn overschreden heb ik een maatregelenpakket vastgesteld, waarover
ik uw Kamer op 3 oktober 2016 heb geïnformeerd.
Ik wil benadrukken dat het vervoer van gevaarlijke stoffen op een verantwoorde wijze plaatsvindt vanwege de strenge eisen die gelden voor dit
vervoer als gevolg van internationale regelgeving. Andere landen volstaan
met deze regelgeving en stellen geen aanvullende grenzen aan de risico’s van
het vervoer.
De gemeente Utrecht heeft risicoberekeningen laten uitvoeren en ik begrijp
dat daaruit blijkt dat het groepsrisico weliswaar is toegenomen als gevolg
van het grotere aantal gaswagens, maar dat het groepsrisico niet boven de
oriënterende waarde uitkomt. De oriëntatiewaarde van het groepsrisico is een
ijkpunt voor de maatschappelijk geaccepteerde kans per jaar per kilometer
transportroute dat tien of meer personen in het invloedsgebied van een
transportroute overlijden als rechtstreeks gevolg van een ongewoon voorval
op die transportroute waarbij een gevaarlijke stof betrokken is.
Vraag 4
Indien de hierboven genoemde getallen niet wettelijk zijn toegestaan, hoe
verklaart u dan dat er meer treinen rijden dan wettelijk is toegestaan? Is dit
volgens u het bewijs dat de nieuwe wet- en regelgeving niet toereikend is?
Zo nee, wat is dan de oorzaak van deze overschrijding en wat zijn hiervan de
consequenties voor de betrokkenen?
Antwoord 4
Zie mijn antwoord op de vragen 2 en 3.
Vraag 5
Bent u bereid zo snel mogelijk de gemeente Utrecht inzicht te geven in het
aantal gespecialiseerde transporten gedurende het eerste halfjaar van 2016,
zoals de gemeente in haar brief vraagt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja. Zoals aangekondigd in mijn brief van 3 oktober 2016 zal ik vanaf heden de
vervoerscijfers, zodra deze door ProRail beschikbaar zijn gesteld, publiceren
op de website van Kenniscentrum Infomil. Dat gebeurt per kwartaal. Op die
website staan alle cijfers vanaf het jaar 2003. Bij de publicatie zal er op
worden gewezen dat op basis van deze «kale» realisatiecijfers nog geen
conclusies kunnen worden getrokken over mogelijke overschrijdingen van de
risicoplafonds. Daarvoor zijn, zoals gezegd, risicoberekeningen met gegevens
over een geheel jaar nodig.
Op maandag 10 oktober 2016 zijn de cijfers over het eerste half jaar van 2016
toegevoegd.
Vraag 6
Gaat u een betere regie voeren op de sturing van de capaciteitsverdeling op
het spoor en de monitoring van het vervoer van gevaarlijke stoffen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, hoe gaat u dit doen en op welke termijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
ProRail zal, binnen haar mogelijkheden, eventuele afwijkende vervoersstromen op de omleidingsroutes signaleren. In overleg met de sector kan
vervolgens proactief worden gehandeld om potentiële overschrijdingen
gezamenlijk te voorkomen. Daarnaast wordt, zoals aangekondigd in mijn brief
van 3 oktober 2016, uitbreiding van het instrumentarium om ProRail meer
vooraf te kunnen laten sturen, onderzocht.
Vraag 7
Heeft u geïnvesteerd in tijdelijke maatregelen omtrent vervoer van gevaarlijk
stoffen door dichtbevolkt gebied (steden) in Nederland en voert u deze
inmiddels uit? Zo ja, welke maatregelen zijn dit en vanaf wanneer zijn deze
van kracht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Met mijn brief van 3 oktober 2016 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het
maatregelenpakket voor de korte en middellange termijn.
Vraag 8
Bent u bereid om ook op andere trajecten waar er vervoer van gevaarlijke
stoffen over het spoor plaatsvindt te onderzoeken hoeveel treinen er sinds de
inwerkingtreding van de nieuwe wet- en regelgeving inmiddels door
dichtbevolkte gebieden zijn gepasseerd, zoals in veel Brabantse steden? Zo
nee, deelt u niet de mening dat de bevolking in deze gebieden er recht op
weet om te weten wat er door hun stad komt rijden?
Antwoord 8
Ik ben bereid en heb actie ondernomen om een beeld te geven van het
vervoer op alle trajecten waar in Nederland met gevaarlijke stoffen wordt
gereden. Deze gegevens zijn te vinden op de hiervoor ingerichte website
www.infomil.nl.
Vraag 9
Bent u voorstander van een zogenaamde zwarte lijst voor vervoerders die
niet eerlijk opgeven hoeveel en welke stoffen ze vervoeren? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, wanneer komt deze lijst er en bent u voornemens ook sancties te
treffen tegen vervoerders die op deze zwarte lijst komen te staan?
Antwoord 9
Ik ben voor transparantie, maar niet voor het enkel publiceren van een zwarte
lijst van vervoerders. De ILT heeft de ambitie om de inspectieresultaten van al
haar werkzaamheden openbaar te maken. Dat geldt ook voor de resultaten
van de inspecties op het terrein van de registratie van gevaarlijke stoffen. Dit
proces wordt de komende jaren ingericht en moet zorgvuldig worden
uitgewerkt. Het adagium is »openbaar, tenzij». Als er geen overwegingen zijn
om informatie niet beschikbaar te stellen dan wordt de informatie gepubliceerd. Met mijn brief van
26 mei 20164 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat uit inspecties van de ILT
bleek dat de wettelijke plicht om gevaarlijke stoffen te registreren op
emplacementen (en dus niet van rijdende treinen, zie hiervoor mijn antwoord
op vraag 11) onvoldoende wordt nageleefd. Deze situatie is onacceptabel. Om
de betrouwbaarheid van het registratiesysteem te verbeteren heeft de ILT
haar handhavingsactiviteiten geïntensiveerd en zijn met de sector verbetermaatregelen overeengekomen. De ILT zal mij eind 2016 opnieuw rapporteren
over de resultaten betreffende het toezicht op de informatie over gevaarlijke
stoffen van zowel rijdende treinen als losse wagens op emplacementen. Ik
informeer uw Kamer over de uitkomsten ervan.
Vraag 10
Kunt u ingaan op de vraag of de verantwoordelijke inspectie ten aanzien van
deze materie wel adequaat te werk gaat?

4

Kamerstuk 30 373, nr. 60

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Ik heb geen enkele aanleiding om te twijfelen aan de handhaving van de
registratieplicht voor gevaarlijke stoffen door de ILT.
Vraag 11
Kunt u garanderen dat er te allen tijde bij de overheid bekend is wat de
inhoud is van transporten met gevaarlijke stoffen, zodat bij een calamiteit het
altijd duidelijk is waar we mee te maken hebben en welke maatregelen er
getroffen moeten worden? Zo nee, waarom niet? Wat moet er volgens u
gebeuren om dit gewenste niveau wél te bereiken en op welke termijn gaat u
hier actie op ondernemen?
Antwoord 11
Op grond van het RID5 is er een wettelijke plicht tot het geven van informatie
over gevaarlijke stoffen op het spoor. De afzender, de vervoerder en de
infrastructuurbeheerder hebben elk een verplichting met betrekking tot het
aanleveren van informatie over treinen en losse wagens met gevaarlijke
stoffen. De ILT handhaaft de naleving hiervan. Zoals aan uw Kamer gemeld in
de beantwoording van vragen van het lid Van Helvert6 bleek uit een
steekproef van ProRail dat in circa 95% van de gevallen de registratie van
gevaarlijke stoffen in rijdende treinen accuraat is. Deze registratie gebeurt
met behulp van het Online registratiesysteem Vervoer Gevaarlijke Stoffen
(OVGS). Dit is een systeem dat het registreren van wagenlijsten van rijdende
treinen op de vrije baan ondersteunt. ProRail beheert het OVGS-systeem en
kan de informatie binnen 15 minuten leveren aan hulpdiensten. Het is de
verantwoordelijkheid van de vervoerder om de wagenlijsten tijdig en correct
bij ProRail aan te leveren. In overleg met vervoerders heeft ProRail maatregelen genomen ter verbetering van het gebruik van het OVGS.
Zoals ook gemeld in mijn antwoord op vraag 9 zal de ILT eind dit jaar
opnieuw rapporteren over de naleving van de wettelijke verplichtingen.

5

RID: Reglement concernant le transport international ferroviaire des marchandises dangereuses.
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3442

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4