Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3845
Vragen van het lid Peters
(GroenLinks) aan de minister van
Buitenlandse Zaken over de
Afghaanse Shia familiewet die de
rechten van vrouwen ernstig schendt.
(Ingezonden 18 augustus 2009)
1
Bent u ermee bekend dat de
Afghaanse president Karzai een
geamendeerde versie van de
familiewet, die de grondwettelijke
rechten van vrouwen van de
Shia-minderheid ernstig schendt,
alsnog heeft getekend en dat deze
wet in werking is getreden?1
2
Kunt u bevestigen dat de wet mannen
het recht geeft te weigeren om te
voorzien in de levensbehoeftes van
vrouwen als die niet tegemoet komen
aan de seksuele wensen van hun
echtgenoten, aan vaders en
grootvaders de exclusieve voogdij
over de kinderen uit het huwelijk
geeft, en verkrachters vrijstelt van
vervolging in ruil voor bloedgeld?
3
Hoe oordeelt u over dergelijke
bepalingen? Deelt u de mening dat
deze neerkomen op een grove en
barbaarse schending van de rechten
van Shia-vrouwen in Afghanistan?
4
Hoe oordeelt u over de eerdere
beloftes van president Karzai aan de
internationale gemeenschap,
waaronder de NAVO en Nederland,

KVR37604
2009Z14810
0809tkkvr3845
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

om dergelijke schendingen van
vrouwenrechten terug te draaien
nadat hij in maart van dit jaar een
eerdere versie van de wet had
getekend? Deelt u de mening dat de
president zijn beloftes heeft
gebroken?
5
Hoe geloofwaardig acht u de
beschuldigingen van
vrouwenactivisten dat de president
vrouwenrechten heeft opgeofferd
voor steun van de conservatieve
religieuze Shia-leider Mohseni aan
Karzai’s verkiezingscampagne?
6
Bent u bereid bij president Karzai
onmiddellijk protest aan te tekenen
tegen deze schending van
vrouwenrechten?
7
Hoe geloofwaardig acht u nog de
inzet van president Karzai op het
gebied van bevordering van
mensenrechten en de «rule of law»,
mede in het licht van de pogingen
van de internationale gemeenschap
om de eerbiediging van
mensenrechten in Afghanistan te
versterken, in het bijzonder voor
vrouwen?
8
Welke mogelijkheden bestaan er om
deze wet terug te draaien en hoe zal
Nederland daaraan bijdragen?
Toelichting
Deze vragen dienen ter aanvulling op
eerdere vragen ter zake van het lid
Haverkamp (CDA), ingezonden

17 augustus 2009 (vraagnummer
2009Z14771).
1

de Volkskrant, 14 augustus 2009:
«Afghaanse man mag volgens wet vrouw
uithongeren».

Antwoord
Antwoord van de ministers
Verhagen (Buitenlandse Zaken)
en Koenders
(Ontwikkelingssamenwerking)
(ontvangen 14 september 2009)
1
Ja, President Karzai heeft deze wet op
19 juli jl. bij decreet ondertekend en
op 27 juli jl. heeft het ministerie van
Justitie, zonder daar enige
ruchtbaarheid aan te geven, de wet
laten publiceren in het Afghaanse
staatsblad. De wet waaraan
gerefereerd wordt heeft betrekking op
de sjiitische gemeenschap in
Afghanistan die ongeveer 10 – 15%
van de bevolking uitmaakt.
2 en 3
Er bestaat nog onduidelijkheid over
het wetgevingsproces en de inhoud
van de wet. Zo is er een lezing die
zegt dat het parlement maar 30 dagen
heeft om te amenderen, maar er zijn
parlementariërs die zeggen dat er
geen tijdslimiet is. Belangrijk element
is dat de grondwet hier niet duidelijk
over is. De internationale
gemeenschap werkt thans aan een
vertaling van de wet, zodat een
weloverwogen oordeel kan worden
geveld over welke artikelen in strijd
zijn met internationale verdragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

8121

Zoals bekend hecht de Nederlandse
regering groot belang aan respect
voor en bescherming van de rechten
van de mens, waaronder
vrouwenrechten. Het uitgangspunt
daarbij is dat mensenrechten voor
iedereen, altijd en overal gelden.
Daarmee mag niet worden
gemarchandeerd, niet in het kader
van culturele of religieuze verschillen,
niet in de strijd tegen het terrorisme,
en ook niet in het belang van de
binnenlandse veiligheid.
4
Het baart mij zorgen dat de
aanpassingen van de wet, die onder
druk van de internationale
gemeenschap in een eerder stadium
zijn doorgevoerd, minder vergaand
zijn dan verwacht.
Op Nederlands initiatief heeft een
bijeenkomst met internationale
partners in Kaboel plaatsgevonden
om de precieze strekking van de wet
en verdere goedkeuringsprocedure te
bespreken. Vervolgens heeft het EU
voorzitterschap namens de EU
lidstaten en Noorwegen een brief aan
president Karzai gestuurd, waarin de
zorgen van de EU, zoals hierboven
uiteengezet, aan de president worden
meegedeeld. De brief roept de
Afghaanse regering op de wet in lijn
te brengen met relevante
internationale verdragen en de eigen
Afghaanse grondwet. Ook de NAVO
heeft haar zorgen omtrent deze wet
schriftelijk aan president Karzai
overgebracht.
De wet, voor zover bekend, is nog
steeds op een aantal punten in strijd
met internationale
verdragsverplichtingen van
Afghanistan, met name op het gebied
van de rechten van vrouwen en
kinderen, zoals het
VN-Vrouwenverdrag en het
VN-Kinderrechtenverdrag
(Convention on Rights of the Child,
CRC). Deze wet strookt hierdoor
vooralsnog ook niet met het National
Action Plan for the Women of
Afghanistan (NAPWA), aangenomen
in mei 2008.

De ambassade in Kaboel zal, in
samenwerking met internationale
partners, waaronder de EU lidstaten
onder leiding van het Zweedse
EU-voorzitterschap en de Verenigde
Naties, de Afghaanse regering
regelmatig blijven aanspreken op de
noodzaak de mensenrechtensituatie
in het algemeen en de positie van
vrouwen in het bijzonder te
verbeteren.
8
Volgens de Afghaanse grondwet is na
ondertekening van een dergelijk
decreet de president gehouden de
wet binnen 30 dagen na de eerste
parlementaire zitting aan het
parlement voor te leggen. Dat heeft
op zijn beurt de mogelijkheid de wet
aan te passen, in te trekken dan wel
goed te keuren conform artikel 90 van
de grondwet. Naar verluidt heeft het
ministerie van Justitie de wet op
17 augustus naar het parlement
gezonden.
Er bestaat evenwel nog
onduidelijkheid over het
wetgevingsproces. Afghanistan is
echter gehouden aan zijn
internationaalrechtelijke
verplichtingen op het gebied van
mensenrechten, in casu het
VN-Vrouwenverdrag en het
VN-Kinderrechtenverdrag. De
Nederlandse ambassade volgt de
ontwikkelingen in deze zaak
nauwkeurig en zal waar nodig druk
uit blijven oefenen op de Afghaanse
regering om zorg te dragen dat deze
wetgeving hiermee in lijn zal zijn.

5
Het is voor de regering niet mogelijk
vast te stellen of dergelijke
beschuldigingen berusten op de
waarheid.
6 en 7
Ik heb tezamen met collega Koenders
publiekelijk de zorgen en
teleurstelling namens het
Nederlandse kabinet geuit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

8122