Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2605
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken over het jaarlijks uitzetten van korhoenders op de
Sallandse Heuvelrug die vervolgens een hongerdood sterven (ingezonden
12 april 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Van Dam (Economische Zaken) (ontvangen
24 mei 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat de komende vijf jaar jaarlijks 25 korhoenders
uit Zweden worden uitgezet die moeten voorkomen dat deze zeldzame
heidevogel voorgoed verdwijnt van de Sallandse Heuvelrug?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat de korhoenders die hier eerder zijn uitgezet van de
honger stierven, omdat door het zeer hoge stikstofgehalte nauwelijks nog
insecten aanwezig zijn en dat de toekomstige hoenders hetzelfde lot wacht,
omdat het gebied nog onvoldoende hersteld is?
Antwoord 2
Met het Natuurpact (2013) is de verantwoordelijkheid voor het natuurbeleid
bij de provincies neergelegd. Gedeputeerde staten van Overijssel dragen zorg
voor het behoud en herstel van de gunstige staat van instandhouding en de
bescherming van het korhoen op de Sallandse Heuvelrug. De gedeputeerde
staten hebben besloten tot bijplaatsing van Zweedse korhoenders om de
volgende redenen.
Bijplaatsing van Zweedse korhoenders op de Sallandse Heuvelrug in 2012 en
2013 heeft aangetoond, dat de dieren goede overlevingskansen hebben en
succesvol bijdragen aan voortplanting. De sterfte vanwege voedseltekort
betrof de kuikens van de bijgezette dieren en niet de bijgezette volwassen
dieren. Het korhoen is opgenomen als doelsoort in het ontwerpbeheerplan
Natura 2000 en herstelmaatregelen moeten leiden tot duurzame verbetering

1

ah-tk-20152016-2605
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

De Twentsche Courant Tubantia, Nieuwe «Zweedse injectie» voor Twentse korhoenders, 5 april
2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

en vergroting van het leefgebied van het korhoen, waarin ook voldoende
voedsel beschikbaar komt voor de korhoenkuikens. Met bijplaatsing van
korhoenders wordt gepoogd de periode naar een kwalitatief goed leefgebied
te overbruggen.
De ervaring bij een aantal projecten in Europa heeft geleerd, dat als deze
soort eenmaal is verdwenen het (tot op heden) niet lukt om hem succesvol te
herintroduceren, als gevolg van zijn specifieke (dispersie)gedrag. Bijplaatsing
bij een bestaande kernpopulatie van korhoenders blijkt wel succesvol.
Vraag 3
Hoe verhoudt het uitzetten van korhoenders, zonder dat er een adequaat
voedselaanbod is, zich tot de wettelijke taak van de overheid om de natuur en
de dieren die er leven te beschermen?
Antwoord 3
Nederland heeft de verplichting om voor de instandhouding van de soort de
naar aantal en oppervlakte meest geschikte leefgebieden aan te wijzen. De
maatregelen om korhoenders bij te plaatsen moeten gezien worden als een
uiterste poging om daarmee te voldoen aan de Europese verplichting.
Zie verder het antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Deelt u de mening dat eerst de natuur en biodiversiteit moeten herstellen en
dat het uitzetten van dieren voordat de natuurwaarden hersteld zijn de
omgekeerde weg is? Zo ja, bent u bereid het uitzetten van de Zweedse
korhoenders een halt toe te roepen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik ben niet bereid om het bijplaatsen van Zweedse korhoenders een halt toe
te roepen. Het beleid ten aanzien van het korhoen is een verantwoordelijkheid
van de provincie, waar ik niet in wil treden. Zoals aangegeven in het
antwoord op vraag 2 is besloten tot het bijplaatsen van de korhoenders als
overbrugging om te voorkomen dat de populatie uitsterft in de periode totdat
de herstelmaatregelen aan het heidebiotoop ook voor het korhoen het
gewenste effect hebben.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het zeer verontrustend is dat hoge concentraties
stikstof een sterke negatieve invloed hebben op het aantal insecten op de
Sallandse heuvelrug? Zo ja, deelt u de mening dat de stikstofuitstoot
drastisch dient te worden verminderd en dat inkrimping van de veehouderij,
als grootste uitstoter van stikstof, daarbij onvermijdelijk is? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 5
Ja. Voor het in 2013 definitief aangewezen Natura 2000-gebied Sallandse
Heuvelrug is een gebiedsanalyse programmatische aanpak stikstof (PAS)
opgesteld. Met de ondertekening van de PAS hebben gedeputeerde staten
zich verbonden aan de wettelijke plicht tot uitvoering van de in de gebiedsanalyse opgenomen maatregelen. Indien het maatregelenpakket zoals in de
PAS gebiedsanalyse is aangegeven wordt uitgevoerd, dan worden de doelen
zoals gesteld in het aanwijzingsbesluit op middellange termijn gehaald.
Vraag 6
Bent u het eens met gedeputeerde Hester Maij, die in de Twentsche Courant
Tubantia toerisme en economie als redenen noemt om dieren in de natuur uit
te zetten, ook als die dieren ten dode zijn opgeschreven door het ontbreken
van voldoende insecten als voedsel?
Antwoord 6
Voor de redenen voor de gedeputeerde staten van Overijssel om Zweedse
korhoenders bij te plaatsen verwijs ik u naar het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe gaat u voorkomen dat uw plan om de Nederlandse natuur toegankelijker
en aantrekkelijker te maken door de natuur beter af te stemmen op de
wensen van recreanten ten koste gaat van de natuur en de dieren die in die
natuur leven?
Antwoord 7
Een van de uitgangspunten van de rijksnatuurvisie is dat natuurlijke
processen goed samengaan met gebruik en beleving en dat economie en
natuur van elkaar profiteren. Bedrijven houden steeds meer rekening met
natuur en biodiversiteit – groen ondernemerschap – uit welbegrepen
eigenbelang. De kwaliteit van natuur heeft daarin een spilfunctie. Op de
Sallandse Heuvelrug wordt met behulp van zonering in tijd en ruimte gewerkt
om een evenwicht te krijgen tussen de mogelijkheden voor recreanten om te
genieten van het natuurschoon in het gebied en de behoefte aan rust die een
deel van de aanwezige soorten nodig heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3