Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 222

Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en
andere wetten in verband met de modernisering
van de strafbaarstelling van verschillende
vormen van seksueel grensoverschrijdend
gedrag (Wet seksuele misdrijven)

Nr. 8

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 9 maart 2023
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel I, onderdeel E, komt als volgt te luiden:
E
Artikel 70, tweede lid, onder 2°., komt te luiden:
2°. voor de misdrijven omschreven in de artikelen 242, 243, eerste lid,
245, 246, eerste lid, 247, eerste en tweede lid, 249, eerste lid, 252, 253 en
het misdrijf omschreven in artikel 241, eerste en tweede lid, indien het feit
is gepleegd ten aanzien van een persoon die de leeftijd van achttien jaren
nog niet heeft bereikt.
B
In artikel I, onderdeel F, wordt «de artikelen 242, 251 en de artikelen 284
en 285c, indien gepleegd tegen een persoon die de leeftijd van achttien
jaren nog niet heeft bereikt,» vervangen door «artikel 251 en de artikelen
284 en 285c, indien gepleegd tegen een persoon die de leeftijd van
achttien jaren nog niet heeft bereikt,».
C
Artikel I, onderdeel G, komt als volgt te luiden:
G
Artikel 77d, tweede en derde lid, komt te luiden:
2. Het eerste lid is niet van toepassing op het misdrijf omschreven in
artikel 251 begaan door een persoon die ten tijde van het begaan van het
strafbaar feit de leeftijd van zestien jaren heeft bereikt ten aanzien van een
persoon die de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt.

kst-36222-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

1

3. Het recht tot strafvordering verjaart in twintig jaren voor:
a. misdrijven waarop gevangenisstraf van twaalf jaren of meer is
gesteld; en
b. de misdrijven omschreven in de artikelen 242, 243, eerste lid, 245,
246, eerste lid, 247, eerste en tweede lid, 249, eerste lid, 252, 253 en het
misdrijf omschreven in artikel 241, eerste en tweede lid, indien het feit is
gepleegd ten aanzien van een persoon die de leeftijd van achttien jaren
nog niet heeft bereikt.
D
Artikel I, onderdeel K, wordt als volgt gewijzigd:
1. In het voorgestelde artikel 246, eerste lid, onder b, wordt «lichamelijk
of geestelijk onvermogen» vervangen door «lichamelijke of geestelijke
onmacht».
2. Na het voorgestelde artikel 253 wordt een artikel ingevoegd, dat luidt:
Artikel 253a
Degene die een voorwerp met een uiterlijke verschijningsvorm van een
kind of van een lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien
jaren nog niet heeft bereikt, dat bestemd is om seksuele handelingen mee
te verrichten, verspreidt, aanbiedt, openlijk tentoonstelt, vervaardigt,
invoert, doorvoert, uitvoert, verwerft of in bezit heeft, wordt gestraft met
gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de vierde
categorie.
3. In het voorgestelde artikel 254, eerste lid, onderdeel c, wordt «de
artikelen 245 tot en met 253» vervangen door «de artikelen 245 tot en met
253a».
E
Na artikel II wordt een artikel ingevoegd, dat luidt:
ARTIKEL IIa
In artikel 3, eerste lid, onder a, van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven wordt na «opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf» ingevoegd «dan
wel schuldverkrachting».
F
In artikel VII wordt «vervangen door «241, 243 en 245 tot en met 250»
vervangen door «vervangen door «241, 243 en 245 tot en met 250».
G
In artikel XVII wordt «voorstel van wettot wijziging van het Wetboek van
Strafrecht» vervangen door «voorstel van wet tot wijziging van het
Wetboek van Strafrecht».
H
In artikel XVIII wordt in de aanhef «(Kamerstukken 35 991)» vervangen
door «(35 991)».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

2

Toelichting
A
Dit onderdeel voorziet in wijziging van de bijzondere verjaringsregeling
voor seksuele misdrijven (artikel I, onderdeel E, van het wetsvoorstel). Die
aanpassing strekt tot verdere verruiming van de reikwijdte artikel 70,
tweede lid, onder 2°, Sr, waarin enkele specifieke seksuele misdrijven
worden genoemd die – naast misdrijven waarop gevangenisstraf van
twaalf jaren of meer is gesteld (onder 1°) – niet verjaren door het
tijdsverloop nadat het delict is begaan. Daartoe worden de seksuele
misdrijven «schuldverkrachting» (artikel 242) en «opzetverkrachting»
(artikel 243, eerste lid) aan die bepaling toegevoegd, zodat ook bij die
seksuele misdrijven het vervolgingsrecht niet door verjaring vervalt.
Daaraan wordt ook het misdrijf (gekwalificeerde) opzetaanranding van
een kind dat jonger is dan achttien jaar toegevoegd, zodat het voorgestelde onderdeel 3° van het tweede lid van artikel 70, tweede lid, kan
komen te vervallen.
Artikel 70, tweede lid, Sr bevat enkele uitzonderingen op de hoofdregel
dat het recht tot strafvordering naar verloop van tijd verjaart. Ten eerste
verjaart het recht tot strafvordering niet voor de misdrijven waarop
gevangenisstraf van twaalf jaren of meer is gesteld (onderdeel 1°). De
ernst van deze strafbare feiten, die tot uitdrukking komt in het strafmaximum, rechtvaardigt dat bij deze categorie misdrijven het verstrijken
van tijd niet aan strafrechtelijke vervolging in de weg staat. Ten tweede
worden in onderdeel 2° enkele seksuele misdrijven genoemd waarop
gevangenisstraf van minder dan twaalf jaren is gesteld die evenmin
verjaren, indien het feit is gepleegd ten aanzien van een persoon die de
leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt. In de huidige regeling
gaat het hier steeds om zeer ernstige misdrijven waarop een maximale
gevangenisstraf van acht jaren is gesteld. Deze bijzondere verjaringsregeling voor seksuele misdrijven gepleegd tegen kinderen is in het
wetsvoorstel al verruimd, doordat de ondergrens is gelegd bij misdrijven
waarop een wettelijke gevangenisstraf van zes jaren is gesteld. Bij deze
categorie van misdrijven dient het belang van het jonge slachtoffer – dat
nog een lang leven voor zich heeft – zwaarder te wegen dan dat van de
dader. Voorkomen moet worden dat gewenste berechting van daders na
verloop van tijd niet meer kan plaatsvinden en dat, wanneer het feit
eenmaal is verjaard, daders zich zonder vrees voor vervolging vrij kunnen
bewegen. Die situatie kan voor het slachtoffer zeer schrijnend zijn.
In het verslag van de Tweede Kamer is door leden van verschillende
fracties in overweging gegeven om ook de delicten opzetverkrachting
(artikel 243, eerste lid) en schuldverkrachting (artikel 242) onder het bereik
van de bijzondere verjaringsregeling voor seksuele misdrijven te brengen,
zodat ook die seksuele misdrijven niet verjaren. Soortgelijke standpunten
zijn door diverse organisaties in hun consultatieadviezen naar voren
gebracht (Amnesty International, de Actiegroep vrouwen die een
verkrachting hebben meegemaakt, het Centrum Seksueel Geweld, het
Fonds Slachtofferhulp, het Landelijk Advocaten Netwerk Gewelds- en
Zedenslachtoffers en Slachtofferhulp Nederland). In de initiatiefnota «Let’s
talk about seksueel geweld» verzoekt het lid Van der Werf – met verwijzing
naar het misdrijf schuldverkrachting – het kabinet te onderzoeken of de
verjaringstermijnen die in het onderhavige wetsvoorstel worden
voorgesteld, dienen te worden aangepast (Kamerstukken II 2021/22,
36 234, nr. 2). Telkens wordt gewezen op het feit dat nadrukkelijk rekening
moet worden gehouden met het feit dat er zeer lange tijd voorbij kan gaan
alvorens slachtoffers van seksueel geweld zoals (schuld)verkrachting naar
buiten treden, terwijl ook na dat tijdsverloop in de maatschappij en bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

3

slachtoffer sterke behoefte kan bestaan aan vervolging en bestraffing van
de dader. Dit specifieke kenmerk van ernstige seksuele misdrijven zou op
adequate wijze vertaling moeten vinden in de bijzondere verjaringsregeling voor seksuele misdrijven.
Naar aanleiding hiervan en in opvolging van de toezegging daartoe in
de kabinetsreactie op de genoemde initiatiefnota (Kamerstukken II
2021/22, 36 234, nr. 3), is opnieuw bezien of het wenselijk is – ook gelet op
de gedachten die aan de vervolgingsverjaring ten grondslag liggen –
opzetverkrachting en schuldverkrachting onder de hiervoor genoemde
bijzondere verjaringsregeling te brengen. Een belangrijk argument voor
de vervolgingsverjaring is dat de strafbehoefte uitdooft met het verstrijken
van de tijd. Bij lichte strafbare feiten (delicten waarop een lagere straf is
gesteld) spreekt die gedachte nog onverkort aan; het zal op een gegeven
moment in het algemeen niet meer opportuun zijn voor deze feiten te
vervolgen. De strafwet zal daarover duidelijkheid moeten verschaffen. De
verjaringsregeling geeft daaraan op passende wijze uitdrukking. Het
argument dat de strafbehoefte afneemt naarmate de tijd verstrijkt, heeft
bij ernstige misdrijven echter al langer sterk aan gewicht verloren.
Dergelijke delicten kunnen voor slachtoffers langdurige en verstrekkende
negatieve gevolgen hebben, terwijl de belangen van slachtoffers in de
loop der tijd zwaarder zijn gaan wegen. Ook de maatschappij aanvaardt
het niet langer dat plegers van ernstige misdrijven hun straf ontlopen,
enkel vanwege het verstrijken van een verjaringstermijn. Dit vindt
uitdrukking in de afbakening van de groep ernstige misdrijven die op
grond van de bijzondere regeling van artikel 70, tweede lid, Sr niet
verjaart: hetzij vanwege de bijzondere ernst daarvan die in de hoogte van
het toepasselijke strafmaximum tot uiting komt, hetzij in de specifieke
aard van het seksuele misdrijf. Die laatste groep is nu beperkt tot
bepaalde seksuele misdrijven gepleegd tegen kinderen. Bij de totstandkoming van deze bijzondere verjaringsregeling voor ernstige seksuele
misdrijven tegen kinderen bij Wet van 15 november 2012 (Stb. 2012, 572)
is mede in aanmerking genomen dat dergelijke misdrijven soms –
ondanks dat de verjaringstermijn pas aanvangt op het moment dat het
slachtoffer achttien jaar wordt – te laat onder de aandacht komen van
justitie, waardoor de plegers van die misdrijven onbestraft blijven.
Onderkend is dat daarbij een rol kan spelen dat seksueel misbruik van
kinderen dikwijls plaatsvindt binnen de familiekring en binnen afhankelijkheidsrelaties. Pas wanneer het slachtoffer zich uit diens afhankelijke
situatie heeft weten los te maken, kan diegene in meer vrijheid beslissen
over het al dan niet doen van aangifte. In sommige gevallen leidt dit ertoe
dat het slachtoffer pas tientallen jaren na begaan van het feit naar buiten
treedt (Kamerstukken I 2011/12, 32 890, B, in het bijzonder p. 7, 14 en 21).
Deze specifieke achtergrond, die vraagt om een eigen afweging ten
aanzien van het toepasselijke verjaringsregime, doet zich in vergelijkbare
zin voor bij (jong)volwassenen die slachtoffer zijn van opzet- of schuldverkrachting. Zo wordt seksueel geweld regelmatig gepleegd door de partner
(8%) of door goede vrienden (10%), zoals blijkt uit de Prevalentiemonitor
huiselijk geweld en seksueel geweld 2020 (hoofdstuk 7.3). Ook in andere
gevallen kunnen decennia verstrijken voordat het slachtoffer zich in staat
voelt om aangifte te doen van verkrachting. Daarbij kan een rol spelen dat
het om seksuele misdrijven gaat die een enorme impact hebben: alle
vormen van verkrachting betreffen immers situaties van het onvrijwillig
seksueel binnendringen van het lichaam. Dit vormt een zeer ingrijpende
aantasting van de lichamelijke en seksuele integriteit. Met het oog daarop
is er bij nadere afweging reden om de reikwijdte van de bijzondere
regeling voor seksuele misdrijven die niet verjaren – in het wetsvoorstel
beperkt tot seksuele misdrijven tegen kinderen waarop ten minste zes
jaren gevangenisstraf is gesteld – te verbreden naar verkrachting van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

4

personen van achttien jaar en ouder. Schuldverkrachting en opzetverkrachting zijn twee verschillende misdrijven. Met het oog op het geringere
verwijt dat de dader van schuldverkrachting kan worden gemaakt, geldt
daarvoor een lager strafmaximum van vier jaren gevangenisstraf. Het
verschil tussen beide is uitsluitend gelegen in de mentale houding ten
aanzien van het bij de ander ontbreken van de wil tot dat seksueel contact.
Beide misdrijven hebben betrekking op dezelfde indringende aantasting
van de lichamelijke en seksuele integriteit. De precieze mentale houding
van de dader zal bovendien niet altijd van invloed zijn op de door
slachtoffers van verkrachting ervaren impact van de genoemde indringende aantasting. In de specifieke relatie tussen deze schuld- en opzetverkrachting wordt aanleiding gevonden om beide misdrijven onder het
bereik te brengen van de bijzondere regeling voor seksuele misdrijven die
niet verjaren.
Daarbij komt nog het volgende. Het is belangrijk dat burgers
vertrouwen hebben in de rechtsorde en in de strafvorderlijke overheid,
ook wanneer in uitzonderlijke gevallen zeer lang nadat het feit is gepleegd
ter zake daarvan vervolging wordt ingesteld. Aan een geloofwaardige
strafrechtspleging zou in sterke mate afbreuk kunnen worden gedaan
wanneer in zo’n geval zich de situatie zou voordoen dat een vervolging ter
zake van opzetverkrachting uitmondt in een integrale vrijspraak, omdat
schuldverkrachting bewijsbaar maar verjaard is. Dit kan zeer ingrijpend en
zelfs traumatisch zijn voor het slachtoffer en diens omgeving. Dat beide
delicten niet verjaren, ook als deze zijn begaan tegen meerderjarigen,
draagt bij aan het realiseren van een effectieve en slagvaardige strafrechtspleging waarbij tevens de positie van het slachtoffer op adequate
wijze gestalte krijgt. Daarbij is van belang dat de verjaringsregeling als
zodanig niet zozeer is te beschouwen als een beschermingsconstructie
voor of recht van de verdachte (zoals bijvoorbeeld het recht op rechtsbijstand), als wel als een regeling die de uitwissende werking die tijd geacht
wordt te hebben op de strafbehoefte alsook de beschikbaarheid en
betrouwbaarheid van bewijsmateriaal verdisconteert in het strafrecht. Het
resultaat van de afweging van de verschillende belangen is dat bij de
genoemde seksuele misdrijven de belangen van het slachtoffer en de
samenleving bij waarheidsvinding, rechtshandhaving en genoegdoening
zwaarder moeten wegen dan de mogelijke verstoring van de rust bij de
verdachte. De hier voorgestelde verruiming van de bijzondere regeling
voor seksuele misdrijven die niet verjaren tot opzetverkrachting gepleegd
tegen personen van achttien jaar en ouder en schuldverkrachting leidt
daarmee naar mijn oordeel tot een evenwichtig totaalbeeld.
Tot slot moet ik erop wijzen dat de verruiming van de categorie seksuele
misdrijven die niet verjaart, niet voorziet in meer of andere mogelijkheden
om die misdrijven op te sporen en de daders te bestraffen en evenmin in
intensivering van het beleid om meer zaken op te sporen die dreigen te
verjaren. Of de pleger van een strafbaar feit kan worden opgespoord en
vervolgd is mede afhankelijk van omstandigheden die losstaan van de
verjaring. Dergelijke omstandigheden zijn de bekendheid met het feit bij
politie en justitie, voldoende aanknopingspunten voor de opsporing en
voldoende bewijs voor een vervolging en veroordeling. Voor verkrachting
geldt dat het bewijs op zich vaak al moeilijk is te leveren, laat staan
wanneer het feit in het verre verleden is gepleegd. Bewijslevering zal na
het verstrijken van de tijd lang niet in alle gevallen mogelijk zijn. Er moet
voor worden gewaakt dat bij het slachtoffer verwachtingen worden
gewekt die in het concrete geval niet kunnen worden waargemaakt. Een
aangifte alleen betekent immers nog niet dat voldoende grond bestaat
voor een strafvervolging en een veroordeling. Het OM zal te allen tijde
bewijs moeten leveren van de schuld van de verdachte. Alleen indien het
feit wettig en overtuigend is bewezen, kan het tot een veroordeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

5

komen. De bijdrage van dit wetsvoorstel is dat voorkomen wordt dat, in
die gevallen waarin een verkrachtingszaak wel opgelost is of kan worden,
een verjaringstermijn verhindert dat de pleger ter zake daarvan kan
worden vervolgd en berecht.
B en C
Onderdeel A van deze nota van wijziging strekt ertoe dat schuldverkrachting (artikel 242) en opzetverkrachting (artikel 243, eerste lid) – net als
de verkrachting van een kind – niet door het tijdsverloop nadat het delict
is begaan verjaren. Dit brengt mee dat artikel 242 niet in het huidige
artikel 71, onder 3°, Sr – dat de aanvang van de verjaringstermijn regelt –
hoeft te worden opgenomen (zie artikel I, onderdeel F van het
wetsvoorstel). Tegen diezelfde achtergrond worden wijzigingen voorgesteld in artikel I, onderdeel G van het wetsvoorstel, dat betrekking heeft op
de in het huidige artikel 77d Sr neergelegde bijzondere verjaringsregeling
voor feiten die worden gepleegd door minderjarige plegers. Voorgesteld
wordt om artikel 242 niet in het tweede lid maar in onderdeel b (nieuw)
van het derde lid van artikel 77d Sr op te nemen. Dat laatste onderdeel
omvat dezelfde groep ernstige misdrijven die bij toepasselijkheid van de
algemene verjaringsregeling van artikel 70, tweede lid, Sr niet verjaart.
Om diezelfde reden worden daaraan toegevoegd artikel 243, eerste lid, en
artikel 241, eerste en tweede lid, indien het feit is gepleegd ten aanzien
van een persoon die de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt.
Daarmee kan onderdeel c (nieuw) van het derde lid van artikel 77d, Sr
komen te vervallen.
D
In dit onderdeel worden drie wijzigingen voorgesteld ten aanzien van
Artikel I, onderdeel K, van het wetsvoorstel.
Redactionele wijziging van het voorgestelde artikel 246, eerste
lid, onder b
De eerste wijzging strekt ertoe – zonder inhoudelijk betekenisverschil –
in artikel 246, eerste lid, onder b, van het wetsvoorstel de term «lichamelijk of geestelijk onvermogen» te vervangen door «lichamelijke of
geestelijke onmacht». Die aanpassing is in lijn met de redactionele
opmerking van de Afdeling advies van de Raad van State om diezelfde
wijziging door te voeren in artikel 245, eerste lid, onder b, van het
wetsvoorstel.
Strafrechtelijk verbod op kindersekspoppen
Met de tweede en derde wijziging wordt gevolg gegeven aan het
voornemen, zoals aangekondigd in mijn beleidsreactie van 5 september
2022 op het WODC-onderzoek «Quickscan wetgeving kindersekspoppen
en kinderseksrobots»1, om een verbod op kindersekspoppen in te voeren.2
Deze onderdelen van de nota van wijziging zijn voor advies voorgelegd
aan het College van procureurs-generaal (OM), de Douane, de Nationale
Politie (NP), de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA), de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) en de Raad voor de rechtspraak
(Rvdr)3. De NVvR heeft geen advies uitgebracht4. Ook de Douane heeft
1

E. Loible e.a., Quickscan wetgeving kindersekspoppen en Kinderseksrobots. Universiteit
Maastricht, WODC: 2022 (hierna: WODC-onderzoek).
Kamerstukken II 2021/22, 31 015, nr. 263.
3
Tevens ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
4
Tevens ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

6

geen inhoudelijk advies uitgebracht, maar heeft aangegeven geen
bezwaar of bedenkingen te hebben tegen de voorgestelde wijzigingen.
Het voorstel is voor de Douane duidelijk en uitvoerbaar. De adviezen van
het OM, de NP, de NOvA en de Rvdr hebben geleid tot enkele aanpassingen in de aanvankelijk voorgestelde wijzigingen en aanvulling van de
toelichting. Aan deze adviezen wordt hierna, op de daartoe geëigende
plaatsen aandacht besteed.
Aanleiding tot strafbaarstelling
Aan het wetsvoorstel wordt een nieuw artikel 253a toegevoegd
inhoudende een verbod op, kortgezegd, seksattributen die een uiterlijke
verschijningsvorm betreffen van een kind. De hier bedoelde seksattributen, zoals kindersekspoppen en -robots zijn op dit moment verkrijgbaar
op de vrije markt en hebben inmiddels ook het Nederlandse grondgebied
weten te bereiken. Sinds 2018 treft de Douane jaarlijks meerdere
kindersekspoppen aan.5 Ook in andere landen, binnen en buiten Europa,
worden dergelijke voorwerpen aangetroffen. Voor Duitsland, Denemarken
en Australië is dit aanleiding geweest voor een expliciete strafbaarstelling
ten aanzien van kindersekspoppen. Ook in landen als Oostenrijk,
Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk zijn kindersekspoppen door middel
van interpretatie van reeds bestaande wetgeving strafrechtelijk aan
banden gelegd.6 Deze ontwikkelingen laten zien dat het gaat om een
internationaal en grensoverschrijdend fenomeen dat in het buitenland al
strafbaar is gesteld.
Welke gevolgen het gebruik van een kindersekspop (of -robot) heeft en
hoe schadelijk dit materiaal is, is niet bekend. Uit het WODC-onderzoek
blijkt dat op dit moment onvoldoende wetenschappelijk bewijs bestaat om
te stellen dat kindersekspoppen het risico op (online) kindermisbruik
vergroten. Evenmin is er grond om te stellen dat er een beschermende
werking van deze kindersekspoppen kan uitgaan.7 Dat er vraag en aanbod
is en daarmee een afzetmarkt is ontstaan voor kindersekspoppen is
niettemin een zorgelijke ontwikkeling. Dergelijke seksattributen spiegelen
kinderen af als seksuele lustobjecten. Zij kunnen de indruk wekken dat het
normaal is om seksuele handelingen met kinderen te verrichten. Dit terwijl
de maatschappelijke opvatting is dat seksueel misbruik van kinderen
volstrekt onacceptabel is en dat seksualisering van kinderen moet worden
tegengegaan.
In de huidige tijd waarin de normen ten aanzien van seksueel grensoverschrijdend gedrag tegen kinderen wereldwijd zijn verscherpt, is het
buitengewoon onwenselijk dat op kinderen gelijkende seksattributen
binnen Nederland rondgaan. Gedragingen zoals het in bezit hebben,
verspreiden of aanbieden van dergelijke seksattributen dragen bij aan het
in stand houden van een markt voor voorwerpen die seksualisering van
kinderen in de hand werken en het creëren van een subcultuur dat seks
met kinderen als normaal gedrag afspiegelt. Om de afzetmarkt voor
dergelijke seksattributen terug te dringen en deze voorwerpen aan het
maatschappelijke verkeer te kunnen onttrekken, wordt voorzien in een
strafrechtelijk verbod.
5

De Douane houdt het aantal (vermoedelijke) kindersekspoppen dat bij controles wordt
geconstateerd sinds 2018 jaarlijks bij. In 2018 ging het om 9 gevallen, in 2019 om 35, in 2020
om 23, in 2021 om 8 en in 2022 om 3. Dit blijkt uit interne cijfers van de Douane. Niet alle
goederen uit derde landen worden door de Douane gecontroleerd. Daarnaast is het goederenverkeer binnen de Europese Unie vrij en kunnen goederen ook via lidstaten zonder douanecontrole Nederland binnekomen. Het aantal kindersekspoppen dat Nederland binnenkomt kan dus
hoger liggen dan deze aantallen.
6
WODC-onderzoek, p. 79 e.v.
7
WODC-onderzoek, p. 28–29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

7

De NOvA is van oordeel dat de noodzaak van een strafrechtelijk verbod
op kindersekspoppen niet overtuigend is onderbouwd. Zij wijst daarbij op
de bevindingen uit het WODC-onderzoek, in het bijzonder de omstandigheid dat er geen wetenschappelijke studies voorhanden zijn waaruit de
schadelijkheid van kindersekspoppen in verband met daadwerkelijk
seksueel kindermisbruik blijkt. De NOvA adviseert om de noodzaak van
het voorstel te heroverwegen en de resultaten van de lopende wetenschappelijke onderzoeken waarop het WODC-rapport wijst daarbij te
betrekken. Ook de Rvdr ziet dat er discussie bestaat over het nut en de
noodzaak van de strafbaarstelling en adviseert om nader in te gaan op de
argumenten voor en tegen strafbaarstelling.
Lopende en nieuwe wetenschappelijke onderzoeken zullen mogelijk
meer zicht bieden op dit redelijk nieuwe fenomeen, maar vormen geen
reden om een strafrechtelijk verbod achterwege te laten. De opmerkingen
van de NOvA en de Rvdr geven wel aanleiding om nader stil te staan bij
de argumenten die doorslaggevend zijn geweest voor dit voorstel.
Zoals de NOvA heeft opgemerkt en het WODC-onderzoek aangeeft, is
de schade die kindersekspoppen toebrengen, in die zin dat er een causaal
verband bestaat tussen een kindersekspop en het (online) seksueel
misbruiken van kinderen, niet wetenschappelijk vastgesteld. Het schadebeginsel is een belangrijke, maar geen absolute voorwaarde voor de
strafbaarstelling van gedragingen. Strafbaarstelling heeft ook een
normerende werking en dwingt af tot eerbiediging van breed gedragen
maatschappelijke opvattingen, zoals de nationaal en internationaal
gedeelde norm dat het seksualiseren van kinderen niet wordt geaccepteerd. De voorgestelde strafbaarstelling van kindersekspoppen is niet
gebaseerd op de schadelijkheid ervan in verband met het daadwerkelijk
seksueel misbruiken van kinderen.
Het feit dat deze attributen die kinderen verbeelden, doorgaans
realistisch zijn gemaakt om seks met een kind te kunnen simuleren, maakt
dat zij op een volstrekt onaanvaardbare wijze bijdragen aan de seksualisering van kinderen en de algehele beeldvorming inzake seks met
kinderen negatief beïnvloeden doordat hiermee de indruk kan worden
gewekt dat seks met kinderen acceptabel is. Bij de introductie van de
strafbaarstelling van virtuele kinderpornografie in 2002 – hieronder valt
pornografisch beeldmateriaal waarin een niet-bestaand kind figureert – is
geconcludeerd dat de rechtvaardiging van die strafbaarstelling van
kinderpornografie niet meer uitsluitend kon zijn gelegen in bescherming
van echte kinderen tegen seksueel misbruik. Die rechtvaardiging kan
namelijk ook worden gevonden in het voorkomen dat beeldmateriaal dat
seksueel misbruik van kinderen suggereert in omloop wordt gebracht.
Ook dergelijke beelden zijn schadelijk, omdat zij bijdragen aan het
bevorderen van een markt voor kinderpornografie en een subcultuur dat
seksueel misbruik van kinderen als normaal afspiegelt. De strafbaarstelling van virtuele kinderpornografie is daarom onder andere gericht op
het tegengaan van een dergelijke markt. Een vergelijkbare redenering gaat
op voor kindersekspoppen. Weliswaar is er (nog) geen wetenschappelijk
bewijs dat het in omloop zijn van dergelijke attributen direct tot seksueel
misbruik van kinderen leidt, maar het kan wel bijdragen aan de instandhouding of zelfs het bevorderen van een subcultuur die seksueel misbruik
van kinderen als normaal afspiegelt. Deze corrumperende werking legt, in
combinatie met de normatieve wens om de afkeuringswaardigheid van
deze gedragingen in de wet tot uitdrukking te brengen, doorslaggevend
gewicht in de schaal om tot een strafrechtelijk verbod op kindersekspoppen over te gaan.
Zoals uit het WODC-onderzoek blijkt, zijn de bestaande strafbepalingen,
ook zoals omgezet in dit wetsvoorstel met de artikelen 151d (pornografie),

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

8

151e (blootstellen van minderjarigen aan aanstotelijke visuele weergaven
of voorwerpen), 252 (kinderpornografie) en 253 (bijwonen van een
kinderpornografische voorstelling), maar zeer beperkt van toepassing op
gedragingen rondom kindersekspoppen en daarmee ontoereikend om
deze attributen te kunnen weren.8 De introductie van een specifieke
strafbaarstelling is dan ook aangewezen.
Tegen producten, diensten of gedragingen die de indruk kunnen wekken
dat het verrichten van seksuele gedragingen met kinderen acceptabel is
moet kunnen worden opgetreden. Deze strafbaarstelling stelt een
duidelijke norm: het stimuleren van een markt voor kindersekspoppen en
het commercialiseren van zulke seksattributen is volstrekt onacceptabel.
Een strafrechtelijk verbod kan een barrière opwerpen voor individuen
die een kindersekspop willen bestellen. Op overtreding van dit verbod kan
een gevangenisstraf volgen. In die zin kan de strafbaarstelling ook
afschrikwekkend werken. Dat een strafrechtelijk verbod het ongewenst
neveneffect kan hebben dat de verspreiding van kindersekspoppen
«ondergronds» zal gaan, is een (reëel) risico. Dat is echter geen reden om
niet tot strafbaarstelling over te gaan. Strafbaarstelling zorgt er immers
voor dat de poppen uit de roulatie gehaald kunnen worden, ongeacht via
welke weg deze besteld zijn, zowel ondergronds als bovengronds.
Het strafrechtelijk verbod
Algemeen
Het voorgestelde artikel 253a stelt alle vormen van bezit en verspreiding
strafbaar van een voorwerp dat bestemd is om seksuele handelingen mee
te verrichten en dat een uiterlijke verschijningsvorm betreft van een kind
of een lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien jaren nog
niet heeft bereikt.
Zoals hierboven reeds aangegeven, zorgt de strafbaarstelling ervoor dat
desbetreffende voorwerpen uit het maatschappelijk verkeer onttrokken
kunnen worden. Dit betekent concreet dat wanneer de Douane een
dergelijke pop aantreft bij de uitoefening van een controle, deze in beslag
genomen kan worden en dat de officier van justitie kan beslissen tot
vernietiging van de pop en/of tot verdere vervolging. Verder wordt met de
strafbaarstelling een juridische grondslag gecreëerd waardoor de
buitengewoon opsporingsambtenaren van de douane opsporingsinformatie kunnen delen met de politie en de Koninklijke Marechaussee.
Daarnaast kan de politie met deze strafbaarstelling een kindersekspop (of
-robot), via het OM, in beslag nemen en vernietigen. De verwachting is dat
dit misdrijf in de strafrechtspraktijk als onderdeel van een lopend
onderzoek zal worden meegenomen, maar dat neemt niet weg dat
zelfstandige opsporing van het voorgestelde artikel 253a kan plaatsvinden
waar dit mogelijk en opportuun is.
De delictsomschrijving
Artikel 253a bevat de volgende bestanddelen die voor strafbaarheid
dienen te worden vervuld: 1) een voorwerp, 2) met een uiterlijke verschijningsvorm van een kind of een lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd
van achttien jaren nog niet heeft bereikt, 3) dat bestemd is om seksuele
handelingen mee te verrichten, 4) verspreiden, aanbieden, openlijk ten
toonstellen, vervaardigen, invoeren, doorvoeren, uitvoeren, verwerven of
in bezit hebben. De handeling «openlijk tentoonstellen» is op advies van
de Rdvr toegevoegd aan de bepaling, omdat ook deze gedraging met
kindersekspoppen bijdraagt aan het in stand houden van een markt voor
voorwerpen die seksualisering van kinderen in de hand werken.
8

WODC-onderzoek, p. 44 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

9

Het verboden voorwerp
Kindersekspoppen en kinderseksrobots zijn op grond van deze bepaling
verboden, maar de strafbaarstelling beperkt zich niet tot deze attributen.
Gekozen is voor een toekomstbestendige en techniekonafhankelijke
formulering van het verboden materiaal. Het materiaal waar het om gaat
wordt dan ook omschreven als «een voorwerp met een uiterlijke
verschijningsvorm van een kind of een lichaamsdeel van een kind dat de
leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt, dat bestemd is om
seksuele handelingen mee te verrichten».
Met voorwerp wordt bedoeld een fysiek, tastbaar driedimensionaal
materiaal. Afbeeldingen of driedimensionale projecties (bijv. een
hologram) vallen hier dus niet onder. Voorwerpen kunnen hele objecten
zijn of onderdelen daarvan. In geval van bijvoorbeeld een kindersekspop
is voor strafbaarheid dus niet vereist dat deze pop alle lichaamsdelen
heeft en in die zin een compleet object betreft. Het kan ook een of meer
(losse) lichaamsdelen van een pop betreffen, en dus louter een onderdeel
van dit object. Voor strafbaarheid is echter wel vereist dat het een
voorwerp is a) «met een uiterlijke verschijningsvorm van kind of een
lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft
bereikt» en b) «bestemd is om seksuele handelingen mee te verrichten».
Het voorwerp moet dus een uiterlijke verschijningsvorm betreffen van
een kind of een lichaamsdeel van een kind dat de leeftijd van achttien
jaren nog niet heeft bereikt. Voor de leeftijdsgrens in dit artikel is
aansluiting gezocht bij het voorgestelde artikel 252, dat onder meer
betrekking heeft op pornografisch materiaal waarbij een kind dat de
leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt schijnbaar is betrokken
(het zogenoemde virtueel kinderpornografisch materiaal). Zowel bij dit
artikel als bij de strafbaarstelling van virtuele kinderpornografie is sprake
van een niet-bestaand kind. Er is geen aanleiding om te differentiëren in
leeftijdsgrens als het gaat om een fysiek, tastbaar driedimensionaal
materiaal van een niet-bestaand kind in plaats van een visuele weergave
daarvan. Daarom is de leeftijdsgrens in dit artikel gelijkgesteld met de
leeftijdsgrens in het voorgestelde artikel 252.
Voor de vraag of sprake is van een uiterlijke verschijningsvorm van een
kind of een lichaamsdeel van een kind jonger dan achttien jaren, geldt dat
gekeken moet worden naar de uiterlijke kenmerken van het desbetreffende voorwerp. Er hoeft geen sprake te zijn van een anatomisch correcte
replica. Wel is vereist dat het een realistische uiterlijke verschijningsvorm
van een kind of een lichaamsdeel van een kind betreft. In geval van
kindersekspoppen kunnen bijvoorbeeld het gelaat en de lichaamsafmeting
en -verhouding van belang zijn voor het bepalen van de leeftijd van die
pop. Daarnaast kunnen bijgevoegde accessoires, zoals kinderkleding of
een speen, in combinatie met deze uiterlijke kenmerken, indiceren dat het
voorwerp een kind moet voorstellen. Bij enkel een onderdeel, zoals een
poppenromp, zal uit de vormgeving moeten volgen dat dit lichaamsdeel
kenmerkend is voor een kind.
Het voorwerp moet daarnaast bestemd zijn om seksuele handelingen
mee te verrichten. Bij de vraag of een voorwerp bestemd is om seksuele
handelingen mee te verrichten, gaat het om de aard van het voorwerp en
niet de intentie van degene die het in bezit heeft, verspreidt, verwerft, etc.
Niet bewezen hoeft dus te worden dat die persoon seksuele handelingen
met het voorwerp wil verrichten. Of het voorwerp bestemd is voor het
verrichten van seksuele handelingen moet worden beoordeeld op basis
van zijn uiterlijke kenmerken, zoals aanwezige lichaamsopeningen
geschikt voor seksueel binnendringen of andere functies voor seksueel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

10

gebruik (bijv. geslachtsorganen, vibrerende of bewegende onderdelen
voor seksuele stimulatie, al dan niet in combinatie met bijvoorbeeld een
instelbare menselijke lichaamstemperatuur). Dit vereiste brengt mee dat
verpleegkundige oefenpoppen voor het aanleren en trainen van medische
en verpleegtechnische handelingen niet onder de reikwijdte van de
strafbepaling vallen. Deze poppen zijn immers niet voorzien van toevoegingen voor seksuele stimulatie en of seksuele ontlading.
De vereiste «seksuele bestemming» geldt uiteraard ook als enkel een of
meer (losse) onderdelen worden aangetroffen. Dit onderdeel of deze
onderdelen zullen dan van zodanige aard moeten zijn, dat de seksuele
bestemming ervan uit het desbetreffende onderdeel of de gezamenlijkheid van onderdelen is af te leiden. Bij poppenonderdelen zal bijvoorbeeld een romp op zichzelf kunnen volstaan voor het kunnen afleiden een
seksuele bestemming, maar ledematen alleen niet. Dat aan het voorwerp
surrealistische details (bijvoorbeeld elfenoren, vleugels, hoorns, etc.) zijn
toegevoegd of lichaamskenmerken die passen bij een volwassene
(bijvoorbeeld, grote borsten, billen of volle lippen), hoeft niet in de weg te
staan aan de vaststelling dat sprake is van een uiterlijke verschijningsvorm van een kind (of een lichaamsdeel van een kind) jonger dan
achttien jaren. Het gaat erom dat het voorwerp, ook als het voorzien is van
deze detaillistische toevoegingen, kan worden aangemerkt als een
realistische uiterlijke verschijningsvorm van een kind.
De Rvdr vraagt aandacht voor het bestanddeel «een uiterlijke verschijningsvorm van een kind of van een lichaamsdeel van een kind dat de
leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt», in het bijzonder voor de
leeftijdsgrens van achttien jaren en de invulling die moet worden gegeven
aan het vereiste «realistische verschijning van een kind». De Rvdr heeft
aangegeven dat beoordeling van het voorwerp in de praktijk lastig kan
zijn. Een pop met kenmerken van een jongadolescent is bijvoorbeeld niet
eenvoudig te beoordelen omdat het – net als bij echte personen –
ingewikkeld is om puur op uiterlijke kenmerken een zeventienjarige van
een negentienjarige te onderscheiden.
Het ligt volgens de Rvdr voor de hand om voor het vereiste «uiterlijke
verschijningsvorm van een kind» aan te sluiten bij de (jurisprudentie over)
virtuele kinderpornografie. De Rvdr adviseert dan ook om in de toelichting
te expliciteren of is beoogd om ook inhoudelijk aan te sluiten bij artikel
252.
De onderhavige strafbaarstelling vraagt om een delictsomschrijving
waarin de aard van het verboden voorwerp voldoende duidelijk is
afgebakend. Hoewel het opnemen van een leeftijdsgrens voldoende
afbakening biedt, kan niet worden ontkend dat zich gevallen zullen kunnen
voordoen waarin het moeilijk zal zijn te beoordelen welke leeftijd aan het
voorwerp in kwestie moet worden toegeschreven. Zoals de Rvdr opmerkt,
zijn de uiterlijke kenmerken van een zeventienjarige niet eenvoudig te
onderscheiden van die van een achttien- of negentienjarige. Echter, deze
moeilijkheid kan zich nu ook al voordoen bij de beoordeling van de
afbeeldingen bedoeld in het huidige artikel 240b Sr. Daarbij geldt dat bij
elke getrokken grens per definitie afbakeningsvragen zullen spelen en dat
voor de wetgever niet ieder concreet geval is te voorzien en in een
alomvattende formulering is neer te leggen. De moeilijkheidsgraad
waarop de Rdvr wijst is niet inherent aan de leeftijdsgrens van achttien
jaren. Ook wanneer de leeftijdsgrens op zestien jaren of op twaalf jaren
zou worden gesteld, zullen zich in de praktijk grensgevallen voordoen
waarin leeftijdsclassificatie niet eenvoudig zal zijn. Het gaat er om dat het
voorwerp zodanig is vormgegeven, dat het voor de gemiddelde kijker
aanstonds blijkt dat het (een lichaamsdeel) van een minderjarige moet
voorstellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

11

In reactie op de vraag van de Rvdr of voor het vereiste «uiterlijke
verschijningsvorm van een kind» inhoudelijk moet worden aangesloten
bij (jurisprudentie over) virtuele kinderpornografie, wordt het volgende
opgemerkt. Het gaat de Rvdr met name om de eis van een «realistische
verschijning». Virtuele kinderpornografie heeft betrekking op een visuele
weergave waarbij een kind dat kennelijk de leeftijd van achttien jaren nog
niet heeft bereikt schijnbaar is betrokken. Vereist wordt dat die visuele
weergave een zodanig realiteitsgehalte heeft dat het daarin afgebeelde
kind niet van echt is te onderscheiden.9
Anders dan bij de visuele weergaven bedoeld in het voorgestelde artikel
252 kan aan de driedimensionale voorwerpen waarop deze strafbaarstelling doorgaans betrekking heeft moeilijk de eis worden gesteld dat zij
«niet van een echt kind» zijn te onderscheiden. Een kindersekspop of
-robot is, hoe realistisch een replica ook mag zijn, naar zijn aard altijd te
onderscheiden van een echt kind. Anders dan bij een visuele weergave zal
voor de gemiddelde kijker hierover geen twijfel kunnen bestaan. Dit
verschil in aard neemt niet weg dat artikel 253a, net als artikel 252, niet
beoogt allerlei imaginaire, kinderlijke figuren zoals sprookjesachtige
wezens of andere stripfiguurpoppen onder de reikwijdte van de strafbepaling te brengen. Het voorwerp moet wel vormgegeven zijn als een
realistische, oftewel werkelijkheidsgetrouwe weergave van een
(lichaamsdeel van een) kind, waarbij net als bij virtuele kinderpornografie
geldt dat de omstandigheid dat ondergeschikte onderdelen van zo’n
voorwerp een niet-werkelijkheidsgetrouwe weergave van een kind zijn,
bijvoorbeeld doordat op de rug van het afgebeelde kind vleugels zijn
aangebracht, niet zonder meer tot gevolg heeft dat het voorwerp als
geheel niet kan worden aangemerkt als een realistische weergave.10
Terugkomend op de voorbeelden die de Rvdr aanreikt, heeft de
omstandigheid dat het voorwerp een pop is met een gouden kleur en
elfenoren, niet zonder meer tot gevolg dat dit voorwerp als geheel niet
kan worden aangemerkt als een realistische (uiterlijke) verschijning van
een kind. Van betekenis zijn, naast de lichaamslengte, bijvoorbeeld ook de
lichaamsverhoudingen – en vorm, de gelaatstrekken, de (onderontwikkelde) vormgeving van geslachtsorganen, etc. Ook bij de knalroze pop van
volwassen lengte met grote borsten, maar een kinderhoofd, zal dit
voorwerp op zijn totaliteit beoordeeld moeten worden, met inachtneming
van alle andere gezichts- en lichaamskenmerken.
De Rvdr geeft voorts in overweging om, in het belang van de rechtszekerheid in het handelsverkeer en voor opsporingsambtenaren, nadere
handvatten te formuleren voor de invulling het bovengenoemde
bestanddeel. Zoals de Rvdr opmerkt, is duidelijkheid voor de uitvoeringspraktijk van belang. In aanloop naar de implementatie van het
wetsvoorstel wordt, in overleg met het OM, de politie en de Douane,
bezien of het wenselijk is dat nadere werkafspraken worden gemaakt over
de uitvoering van het wetsvoorstel in de praktijk. In dit kader zal ook
aandacht worden besteed aan het formuleren van eventuele handvatten
die kunnen helpen bij het bepalen of een pop de »uiterlijke verschijningsvorm van een kind» heeft.
Tot slot adviseert de Rvdr om in de toelichting aan te bevelen één (of bij
onderlinge verschillen tussen de aangetroffen voorwerpen: meerdere)
voorwerp(en) te bewaren zodat bij een eventuele strafrechtelijke (of
civielrechtelijke) procedure de rechter en de andere procespartijen zich
een oordeel kunnen vormen over de precieze aard van het voorwerp. Als
9
10

HR 12 maart 2013, ECLI:NL:HR:2013:BY9719 en HR 8 december 2015, ECLI:NL:HR:2015:3483.
HR 8 december 2015, ECLI:NL:HR:2015:3483.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

12

het voorwerp al vernietigd is, kan dat zonder verdere maatregelen lastig
zijn. Indien bewaren bezwaarlijk is, dient zorg te worden gedragen voor
een goede verslaglegging. Daarbij valt te denken aan filmpjes en foto’s
ten behoeve van het dossier, vanuit verschillende gezichtspunten. Zoals
de Rvdr aangeeft, zullen zich in de praktijk evidente, maar ook minder
evidente gevallen voordoen. Per geval zal de afweging moeten worden
gemaakt of een inbeslaggenomen voorwerp (langer) bewaard moet
blijven. Wordt een voorwerp niet langer bewaard maar vernietigd, dan is
een goede (visuele) verslaglegging omtrent het aangetroffen voorwerp
aangewezen.
De strafbare gedragingen
Het is strafbaar om een voorwerp als bedoeld in deze bepaling te
verspreiden, aan te bieden, openlijk tentoon te stellen, te vervaardigen, in
te voeren, door te voeren, uit te voeren, te verwerven of in bezit te
hebben. Bij de termen invoeren, doorvoeren en uitvoeren moet gedacht
worden aan het binnen of buiten het grondgebied van Nederland
brengen. Aan deze delictsgedragingen komt voor de toepassing van dit
artikel dezelfde betekenis toe als in het voorgestelde artikel 252.
Er moet wel sprake zijn van opzettelijk handelen. Voorwaardelijk opzet is
toereikend. Dit betekent dat de verdachte bewust de aanmerkelijk kans
moet hebben aanvaard dat hij een op een kind gelijkend voorwerp als
bedoeld in deze bepaling in bezit heeft of heeft verworven, aangeboden,
etc. Het opzet van de verdachte hoeft zich niet te strekken tot de daadwerkelijke kinderleeftijd die aan het voorwerp op basis van zijn uiterlijke
kenmerken kan worden toegekend. Degene die bijvoorbeeld bewust een
kleuterversie van een kindersekspop heeft verworven is ook strafbaar
wanneer die pop gezien zijn uiterlijke kenmerken eerder als een peuterversie is aan te merken. Voor een bewezenverklaring van het strafbaar feit
is enkel van belang dat de verworven pop op basis van zijn uiterlijke
kenmerken als kind is aan te merken en de verdachte hierop (voorwaardelijk) opzet heeft.
Het strafmaximum
Op de strafbaarstelling komt een maximum van een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie te staan. Het OM geeft in
overweging om het strafmaximum meer in overeenstemming te brengen
met de maximale straf gesteld op (virtuele) kinderpornografie (namelijk
zes jaren gevangenisstraf of geldboete van de vijfde categorie). Het OM
wijst in dit verband erop dat de strafbaarstelling van met name virtuele
kinderpornografie een vergelijkbaar doel dient en op vergelijkbare
gedragingen ziet. Daarnaast is er zowel bij kindersekspoppen als bij
virtuele kinderporno geen sprake van een kind dat daadwerkelijk
slachtoffer is geworden van kindermisbruik.
Het maximum van een jaar gevangenisstraf of geldboete van de vierde
categorie staat in verhouding tot de aard en ernst van het in artikel 253a
strafbaar gestelde feit. De strafbaarstelling van kinderpornografie in artikel
252 heeft betrekking op een verscheidenheid aan handelingen, waarbij
ook daadwerkelijk seksueel misbruik van een kind aan de orde kan zijn.
Het strafmaximum gesteld op die bepaling moet recht kunnen doen aan
deze meest ingrijpende vorm van kinderpornografie. Tegen deze
achtergrond is het verklaarbaar dat op artikel 253a, dat een strafbaar feit
betreft dat naar zijn aard niet de vorm van daadwerkelijk seksueel
kindermisbruik kan aannemen, een lager strafmaximum is gesteld dan op
kinderpornografie. Hoewel de strafbaarstellingen deels hetzelfde doel
dienen, is er een belangrijk verschil tussen de materialen waarop zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

13

betrekking hebben (zie boven de nadere toelichting op het verboden
voorwerp).
Voor artikel 253a kan geen voorlopige hechtenis worden toegepast,
omdat dit niet in verhouding staat tot de aard en ernst van dit feit. Het OM
en de NP hebben geadviseerd om dit feit toe te voegen aan artikel 67,
eerste lid 1, onder b van het Wetboek van Strafvordering (Sv), zodat
bijzondere bevoegdheden als het vorderen van gegevens of pseudokoop
ter opsporing kunnen worden ingezet. Dit advies is niet overgenomen
omdat de verwachting is dat de opsporing van dit delict doorgaans als
onderdeel van een lopend opsporingsonderzoek naar bijvoorbeeld
kinderpornografie zal worden meegenomen dat al toereikende mogelijkheden biedt om bijzondere opsporingsbevoegdheden in te zetten. Ook
wanneer van dit misdrijf een beroep of gewoonte wordt gemaakt is het
inzetten van bijzondere opsporingsbevoegdheden mogelijk op grond van
de maximale gevangenisstraf die in dergelijke gevallen tot vier jaar wordt
verhoogd (zie onder de nadere toelichting op de strafverzwaringsgrond).
De strafverzwaringsgrond
Voorgesteld wordt ook artikel 253a onder de reikwijdte van het
voorgestelde artikel 254, eerste lid, onderdeel c te brengen. Dit betekent
dat de maximale gevangenisstraf voor dit delict met drie jaren kan
worden verhoogd indien sprake is van de strafverzwarende omstandigheden omschreven in het genoemde artikelonderdeel. Het gaat dan om de
situatie waarin van het begaan van het feit een beroep of gewoonte is
gemaakt. Deze strafverzwaring biedt de mogelijkheid om een passende
reactie te geven op excessieve gevallen waarin bijvoorbeeld sprake is van
grootschalig en/of georganiseerd handelen. Deze omstandigheden
kunnen het kwalijke effect van de onder artikel 253a ressorterende
gedragingen vergroten en dragen daarmee in versterkte mate bij aan het
in stand houden van een markt voor voorwerpen die seksualisering van
kinderen in de hand werken en het creëren van een subcultuur dat seks
met kinderen als normaal gedrag afspiegelt.
De aanvankelijk beoogde wijziging waarmee het in vereniging plegen
van dit misdrijf als strafverzwarende omstandigheid werd aangemerkt is
op advies van de NOvA geschrapt omdat deze strafverzwaringsgrond,
naast de strafverzwaringsgrond voor het beroepsmatig plegen van dit
strafbare feit, in de praktijk geen toepassing zal vinden.
Uitvoeringsconsequenties
Op dit moment treft de Douane af en toe kindersekspoppen aan bij
controles op grond van fiscale risico’s. Een strafrechtelijk verbod zorgt
ervoor dat risicogerichte controles ook op basis van niet-fiscale risico’s
zullen plaatsvinden. Op dit moment wordt een relatief laag aantal poppen
aangetroffen. Ook na invoering van het voorgestelde artikel 253a is de
verwachting dat de uitvoeringsconsequenties voor de Douane gering zijn
en de extra financiële kosten die dit wetsvoorstel met zich meebrengt
laag. Het OM heeft aangegeven dat zowel de structurele consequenties als
de incidentele consequenties van de nieuwe strafbaarstelling worden
meegenomen bij de integrale vaststelling van de uitvoeringsconsequenties van de gehele Wet seksuele misdrijven. Meer in zijn
algemeenheid is de verwachting dat ten aanzien van de kindersekspoppen
een beperkte, en meer reactieve manier van opsporing zal plaatsvinden.
De poppen zullen vermoedelijk eerder als onderdeel van een lopend
opsporingsonderzoek worden meegenomen. Al met al is de verwachting
dat de uitvoeringsconsequenties van dit wetsvoorstel voor de betrokken
partijen gering zullen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

14

E
In het verslag van de Tweede Kamer is door leden van verschillende
Kamerfracties de wens geuit om het delict schuldverkrachting onder het
bereik van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven (hierna: Wet SGM) te
brengen, zodat slachtoffers van schuldverkrachting aanspraak kunnen
maken op een uitkering uit het Schadefonds Geweldsmisdrijven (hierna:
het Schadefonds). Diezelfde wens komt tot uitdrukking in de adviezen van
diverse organisaties (het Schadefonds Geweldsmisdrijven, Slachtofferhulp Nederland en Amnesty International). Naar aanleiding hiervan en
in opvolging van de toezegging daartoe in de memorie van toelichting is
nader bezien of het wenselijk is om de reikwijdte van de Wet SGM te
verruimen. Dit onderdeel voorziet in uitbreiding van de reikwijdte van die
wet met schuldverkrachting. Daartoe wordt artikel 3, eerste lid, onder a,
van die wet aangepast. Dit betekent dat ook het slachtoffer van schuldverkrachting dat ernstig lichamelijk of geestelijk letsel heeft bekomen, in
aanmerking komt voor een financiële tegemoetkoming in (im)materiële
schade uit het schadefonds.
De Wet SGM strekt ertoe in de meest schrijnende gevallen aan
slachtoffers van ernstige misdrijven een uitkering te kunnen doen uit het
Schadefonds om daarmee tegemoet te komen in de geleden schade.
Daartoe geldt als uitgangspunt van de huidige wettelijke regeling dat zo’n
uitkering alleen kan worden gedaan bij het ontstaan van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel als gevolg van een «opzettelijk» gepleegd
geweldsmisdrijf (artikel 3, eerste lid, onder a, van de Wet SGM). Als
uitzondering op de regel dat alleen deze opzetmisdrijven grond kunnen
opleveren voor een uitkering uit het Schadefonds, geldt dat eveneens een
uitkering kan worden gedaan aan nabestaanden van een slachtoffer dat
door een «dood door schulddelict» is overleden (artikel 3, eerste lid, onder
c, van de Wet SGM). De rechtvaardiging hiervoor is gelegen in de zeer
ernstige aard van het gevolg (het overlijden van een persoon) en de
consequenties daarvan voor nabestaanden, die zeer vergelijkbaar zijn met
de impact van een opzettelijk gepleegd levensdelict (Kamerstukken II
2014/15, 34 082, 3, p. 16). Daarmee worden ook deze «dood door
schulddelicten» tot de meest schrijnende gevallen gerekend die in
aanmerking kunnen komen voor een uitkering uit het Schadefonds. De
genoemde groepen slachtoffers en nabestaanden kunnen een aanvraag
voor een uitkering doen, ongeacht of zij langs andere weg de schade
kunnen verhalen op de dader. De mogelijkheid om zo’n uitkering te doen
is in het bijzonder van betekenis in de situatie dat er geen verdachte in
beeld is die kan worden vervolgd, waardoor via het strafproces geen
schade kan worden verhaald. De op basis van de ernst van het toegebrachte letsel naar redelijkheid en billijkheid vast te stellen tegemoetkoming bedraagt maximaal € 35.000.
Indien het onderhavige wetsvoorstel tot wet wordt verheven en in
werking treedt, zal opzetverkrachting worden aangemerkt als een
opzettelijk gepleegd geweldsmisdrijf, zodat
slachtoffers van dit seksuele misdrijf in aanmerking kunnen komen voor
een uitkering uit het Schadefonds. Er zijn bijzondere redenen om ook
schuldverkrachting onder het bereik van de Wet SGM te brengen. Daarbij
speelt allereerst een rol dat de inbreuk op de lichamelijke en seksuele
integriteit alsmede de gevolgen voor het slachtoffer bij beide vormen van
verkrachting zeer vergelijkbaar zijn. Steeds is sprake van een zeer
ingrijpende aantasting van de lichamelijke en seksuele integriteit door het
onvrijwillig seksueel binnendringen van het lichaam, terwijl een schuldverkrachting in vergelijkbare mate als een opzetverkrachting langdurige
en verstrekkende negatieve gevolgen kan hebben voor het slachtoffer.
Daarnaast is de specifieke verhouding tussen opzet- en schuldver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

15

krachting van belang. Het verschil daartussen is uitsluitend gelegen in de
mentale houding van de dader ten aanzien van de ontbrekende wil tot
seksueel contact bij het slachtoffer. Het is aan het slachtoffer om bij de
aanvraag bij het Schadefonds het plaatsvinden van het misdrijf aannemelijk te maken. Wat betreft opzet- en schuldverkrachting geldt dat de
genoemde mentale houding ten tijde van het seksueel contact in de regel
slechts op indirecte wijze aannemelijk zou kunnen worden gemaakt. Het
Schadefonds is bedoeld om in de meest schrijnende gevallen een
laagdrempelige ingang te bieden tot een financiële tegemoetkoming, die
een erkenning vormt van het leed dat het slachtoffer is aangedaan. Tegen
die achtergrond mag de omstandigheid dat onzekerheid bestaat over de
precieze mentale houding van de ander ten tijde de seksuele handelingen
met het slachtoffer – terwijl wel aannemelijk is gemaakt dat tegen de wil
van het slachtoffer indringend seksueel contact heeft plaatsgevonden –
niet voor rekening komen van het slachtoffer. Daarin wordt aanleiding
gevonden om schuldverkrachting onder de reikwijdte van de Wet SGM te
brengen.
Het Schadefonds heeft vanaf de datum van inwerkingtreding van de
Wet seksuele misdrijven een aanvullend bedrag van structureel ruim
€ 300.000,- ter beschikking voor de uitvoering van deze wet. Dit bedrag is
gebaseerd op een analyse die is uitgevoerd naar de financiële impact van
het wetsvoorstel voor de uitvoering door het Schadefonds. Het Schadefonds gaat er vanuit dat er jaarlijks 74 extra aanvragen door slachtoffers
van schulddelicten zullen worden gedaan. Hiervan zullen naar
verwachting 57 aanvragen worden toegekend.
F tot en met H
Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt voor het aanbrengen van
enkele technische verbeteringen in het wetsvoorstel. Het betreffen geen
inhoudelijke wijzigingen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yesilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 222, nr. 8

16