Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1892
Vragen van het lid Diertens (D66) aan de Minister voor Medische Zorg over de
berichten «Italië neemt drastische stappen na grote uitbraak coronavirus» en
«Uitbraak coronavirus in Noord-Italië, geen extra maatregelen in Nederland»
(ingezonden 25 februari 2020).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 2 maart 2020).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de berichten «Italië neemt drastische stappen na
grote uitbraak coronavirus» en «Uitbraak coronavirus in Noord-Italië, geen
extra maatregelen in Nederland»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat de melding van Noord-Italië dat er inmiddels 220
besmette personen zijn een sterke afwijking betekent van de statistieken die
tijdens de technische briefing van donderdag 20 februari jl. aan de Kamer zijn
gepresenteerd, waarin werd gesteld dat het aantal besmette personen in
Europa beperkt bleef tot minder dan 50?
Antwoord 2
Het klopt dat het aantal besmette personen met het nieuwe coronavirus
iedere dag in ontwikkeling is. Dat de cijfers van vandaag afwijken van die van
enkele dagen of een week geleden is daarom verklaarbaar. Op basis van de
nieuwste cijfers van het Europese Centrum voor Preventie en Infectieziektebestrijding (ECDC) kan worden gesteld dat het aantal nieuwe besmettingen met
het nieuwe coronavirus in China de afgelopen week – met een uitzondering
van een kleine toename in het weekend van 29 maart – blijft dalen. In

1

NRC.nl, 23 februari 2020, «Italië neemt drastische stappen na grote uitbraak coronavirus»
(https://www.nrc.nl/nieuws/2020/02/23/italie-neemt-drastische-stappen-na-grote-uitbraakcoronavirus-a3991463)
2
Volkskrant.nl, 23 februari 2020, «Uitbraak coronavirus in Noord-Italië, geen extra maatregelen
in Nederland» (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/uitbraak-coronavirus-in-noorditalie-geen-extra-maatregelen-in-nederland~b6518425/
?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=whatsapp)

ah-tk-20192020-1892
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Noord-Italië is het aantal besmettingen – volgens de cijfers van het ECDC van
2 maart 2020 – inmiddels opgelopen tot 1.689.
Vraag 3
Bent u het ermee eens dat het zorgelijk is dat er geen epidemiologische link
van contact of reishistorie lijkt te zijn tussen de COVID-19 (coronavirus
disease 2019) uitbraak in Noord-Italië en de uitbraak in China?
Antwoord 3
Dat het in Italië niet duidelijk is wat de epidemiologische link van contact is
tussen de eerste patiënt in Italië en China maakt het lastig om het virus te
isoleren.
In Noord-Italië worden daarom op dit moment rigoureuze maatregelen
genomen en wordt zeer hoog ingezet om de uitbraak in te dammen. Het
ECDC merkt op dat dit de waarschijnlijkheid van verdere verspreiding kan
verminderen, maar niet kan uitsluiten zoals ook is gebleken. De uitbraak in
Italië gaat nog gepaard met een hoge mate van onzekerheid en onvoorspelbaarheid, omdat de huidige situatie dynamisch is. Ik volg de situatie daar dus
op de voet en neem zo nodig maatregelen.
Vraag 4
Wordt er op dit moment een onderzoek verricht naar een verklaring hoe de
uitbraak in Noord-Italië in schijnbaar isolement kan zijn ontstaan? Indien dit
niet het geval is, bent u van plan een dergelijk onderzoek te laten verrichten?
Antwoord 4
Italië is zelf verantwoordelijk om onderzoek te doen naar patiënt nul. Dit doen
zij in de vorm van bron- en contactonderzoek. Daarnaast neemt Italië
rigoureuze maatregelen om de uitbraak in te dammen. Ten slotte heeft Italië
een missie van de WHO en het ECDC gezamenlijk aanvaard ter ondersteuning. Deze missie is ook gericht op het kennis vergaren van de transmissie bij
de eerste casussen.
Vraag 5
Bent u het eens met de opmerking van de directeur-generaal van de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), dat we nu gebruik moeten maken van
de kans (of «window of opportunity») om de uitbraak in te perken door
stellige actie te ondernemen?3 Vindt u ook dat preventie een groot onderdeel
zou moeten zijn van onze strategie omtrent het inperken van het virus?
Antwoord 5
Ik ben het ermee eens dat de landen waar patiënten met het nieuwe
coronavirus verblijven stellig actie moeten ondernemen om de uitbraak zo
snel mogelijk te beperken.
Mensen kunnen zelf belangrijke preventieve maatregelen nemen om
besmetting met het nieuwe coronavirus te voorkomen. Deze maatregelen
gelden voor alle virussen die griep en verkoudheid kunnen veroorzaken en
zijn simpel, namelijk: 1) was regelmatig je handen, 2) hoest en nies in de
binnenkant van je elleboog en 3) gebruik papieren zakdoekjes. Daarnaast
worden mensen geïnformeerd die uit de aangedane gebieden komen om bij
klachten direct contact op te nemen met de huisarts, om vertraging in het
identificeren van mogelijke besmettingsgevallen te voorkomen. Ten slotte
worden mensen geadviseerd die in één van de gebieden zijn geweest waar
het coronavirus heerst en luchtwegklachten hebben om thuis te blijven. Ook
wanneer zij dus nog geen koorts hebben. Worden de klachten erger, dan
kunnen zij telefonisch contact opnemen met de huisarts.
Vraag 6
Met betrekking tot preventie, worden er op dit moment stappen gezet om
preventief te testen op het COVID-19 virus om te voorkomen dat iemand die
wellicht geen symptomen vertoont maar wel drager is, anderen kan
besmetten? Indien dit niet zo is, bent u van plan hier stappen op te ondernemen?
3

https://twitter.com/DrTedros/status/1230893681525350400.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het preventief testen van mensen heeft geen zin. Volgens de wetenschappelijke inzichten van het RIVM geeft dit namelijk geen zekerheid. Mocht iemand
besmet zijn, dan is er de eerste dagen nog onvoldoende virus in het lichaam
aanwezig. De test toont dan niet aan dat je besmet bent met het nieuwe
coronavirus. Daarom wordt pas getest op aanwezigheid van het virus als
mensen klachten hebben en uit een risicogebied komen. Daarnaast zijn in de
afgelopen periode enkele aanvullingen gedaan bij mensen waarbij ook
overwogen kan worden een test uit te voeren. Op 24 februari heb ik uw
Kamer bericht dat het RIVM adviseert aan ziekenhuizen om diagnostiek naar
het nieuwe coronavirus te overwegen bij patiënten met een longontsteking,
zonder duidelijke aanleiding en/of die niet reageren op de empirische therapie
(onbegrepen pneumonie). Ook informeer ik u separaat op 2 maart dat ik het
advies heb overgenomen van het Bestuurlijk Afstemmingsoverleg. Het BAO
adviseerde mij om in het ziekenhuis diagnostiek naar COVID-19 in te zetten
als dat op grond van de ernst van het ziektebeeld of in het kader van de
behandeling noodzakelijk wordt geacht.
Vraag 7, 8
Klopt het dat de asymptotische infectieuze incubatietijd van de COVID-19
inmiddels is bijgesteld tot 28 dagen, en niet 14 dagen zoals eerder werd
geschat?
Indien dit klopt, is het quarantainebeleid en de controle op mensen die naar
Nederland komen vanuit een risicogebied hierop aangepast? Zo ja, kunt u
toelichten op wat voor manier dit is gebeurd?
Antwoord 7, 8
Het RIVM gaat, op basis van gegevens van onder andere het ECDC, nog altijd
uit van een gemiddelde incubatietijd van 7 dagen, met een maximaal van 14
dagen. Deze incubatietijd is berekend met gegevens van veel patiënten. Deze
varieert van 2 tot 12 dagen. Voor de zekerheid wordt daarom 14 dagen
aangehouden. Mocht er iemand melding maken van een langere incubatietijd, zou er sprake kunnen zijn van een onopgemerkt contact dat tussendoor
plaatsvond, waardoor de incubatietijd langer lijkt.
Het isolatiebeleid en de monitoring van mensen die naar Nederland komen
vanuit een risicogebied hoeft dus niet te worden aangepast.
Vraag 9
Zijn Nederlandse ziekenhuizen op dit moment voldoende voorbereid op een
eventuele uitbraak van het COVID-19 virus?
Antwoord 9
De Nederlandse ziekenhuizen zijn voorbereid op een eventuele uitbraak van
een virus. Ziekenhuizen treffen elk jaar in het griepseizoen passende
maatregelen ter voorbereiding op een griepepidemie. Zij kijken hierbij onder
meer naar hoe de beschikbare capaciteit zo optimaal mogelijk kan worden
ingezet.
Specifiek voor COVID-19 geldt dat ziekenhuizen op basis van de actuele
situatie door het RIVM geïnformeerd worden over de ontwikkelingen rond het
nieuwe coronavirus. De ontwikkelingen volgen elkaar evenwel snel op.
Ziekenhuizen zijn op de hoogte van de protocollen hoe moet worden
omgegaan met een verdenking van het virus en met een patiënt. Ook
beschikken zij over draaiboeken. Hierbij geldt natuurlijk steeds dat er
aanleiding moet zijn het protocol in werking te laten treden. De afgelopen
weken is er door de ziekenhuizen hard gewerkt aan de voorbereiding op een
mogelijke COVID-19 patiënt. De ziekenhuizen zijn hierbij gevraagd om
eventuele dreigende tekorten van persoonlijke beschermingsmiddelen te
melden in het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) zodat eventuele
knelpunten snel in onderlinge samenwerking aangepakt kunnen worden.
Uiteraard volg ik de ontwikkelingen nauwgezet.
Vraag 10, 11
Hebben Nederlandse ziekenhuizen op dit moment voldoende voorraden
mondkapjes en wordt er met deze voorraden ook geanticipeerd op een
eventuele uitbraak van het virus? Is er een nationale, centrale voorraad van
mondkapjes waar alle ziekenhuizen zich op kunnen beroepen indien dit nodig
zou blijken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Indien de voorraden op dit moment niet toereikend zijn, bent u van plan hier
stappen op te ondernemen? Zo ja, kunt u toelichten welke stappen?
Antwoord 10, 11
Via het Regionaal Overleg Acute Zorg en de koepels van de ziekenhuizen,
huisartsen, huisartsenposten en regionale ambulancevoorzieningen houd ik
de beschikbaarheid van beschermingsmiddelen goed in de gaten. Ik heb op
dit moment geen signalen dat zich acute tekorten aan beschermingsmateriaal
voordoen in de ziekenhuizen.
Het huidige beeld is dat de vraag naar beschermingsmateriaal is toegenomen, maar dat leveranciers er, op een enkele uitzondering, in slagen te
kunnen voorzien in de sterk toegenomen vraag, al zijn sommige bestellingen
soms vertraagd. Daarnaast geven de meeste leveranciers aan in eerste
instantie voorrang te geven aan partijen met wie zij al contracten hebben en
lopen, en niet of nauwelijks nieuwe contracten af te sluiten. Hiermee
proberen zij om zo goed mogelijk te kunnen voldoen aan lopende contracten.
Veel zorgaanbieders bereiden zich in deze periode sowieso al voor op een
griepepidemie en hebben daar hun voorraden ook op aangepast. Belangrijk
voor zorgaanbieders is om niet meer te bestellen dan voor reguliere gebruik
noodzakelijk is.
Afspraak is dat zorginstellingen bij een tekort eerst proberen om onderling
een oplossing te zoeken, en verder om zorgvuldig met hun materiaal om te
gaan om zo verspilling te voorkomen. Pas als het een zorginstelling niet lukt
om op deze manier het tekort op te lossen, kan ik contact opnemen met de
betreffende branchevereniging en fabrikant, om te kijken of er nog een
gerichte oplossing mogelijk is. Maar voorop staat dat ziekenhuizen eerst
proberen elkaar te helpen.
Ik verken daarnaast of Nederland via een Europese offerteprocedure een
beperkte voorraad extra beschermingsmiddelen kan bestellen. Daarmee
zouden tijdelijke leveringsproblemen van beschermingsmiddelen die het
direct gevolg zijn van de uitbraak van het nieuwe coronavirus, kunnen
worden overbrugd. Het gebruik en de distributie daarvan zal dan regionaal
georganiseerd worden via de directeuren publieke gezondheid van de GGD
en GHOR. Deze Europese procedure moet nog starten en is daarom geen
oplossing voor de korte termijn.
Vraag 12
Kunt u toelichten wat naar uw mening de consequenties zouden kunnen zijn
van een tekort aan mondkapjes in Nederland? Kan er dan nog steeds veilig
geopereerd worden, of komt de veiligheid van patiënten dan in gevaar?
Antwoord 12
Het is belangrijk om te benadrukken dat er verschillende typen mondmaskers
zijn.
Het chirurgisch mondneusmasker beschermt de patiënt tegen ziekteverwekkers uit de neus of mond van medewerkers, bijvoorbeeld tijdens een operatie.
Daarnaast beschermt het de medewerker voor het aanraken met de handen
of de handschoenen aan eigen mond of neus.
Het ademhalingsbeschermingsmasker beschermt de gebruiker tegen
ziekteverwekkers die via de lucht verspreid kunnen worden. Vooral de
ademhalingsbeschermingsmaskers worden gebruikt bij de bescherming tegen
bijvoorbeeld het griepvirus, maar ook andere ziekteverwekkers zoals de
MRSA-bacterie.
Een eventueel tekort aan ademhalingsbeschermingsmaskers leidt er dus niet
direct toe dat operaties geen doorgang meer kunnen vinden, omdat hiervoor
andere typen maskers worden gebruikt. Wel heb ik signalen dat ook de vraag
naar chirurgische maskers de afgelopen periode is toegenomen.
Vraag 13
Zijn er op dit moment voldoende intensivecarebedden met een hoogbeveiligde quarantainetechnologie in Nederlandse ziekenhuizen mocht er een
uitbraak plaatsvinden? Zo niet, bent u van plan hier stappen in te ondernemen en kunt u toelichten hoe die stappen er uit zouden zien?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 13
Zoals ik in mijn Kamerbrief van 31 januari jl.4 heb aangegeven, blijkt uit een
inventarisatie van de ziekenhuizen dat er in Nederland tenminste 250 bedden
beschikbaar zijn om patiënten op de intensive care in isolatie op te vangen.
Met het aantal besmettingen waar we nu mee te maken hebben, beschikken
wij momenteel over voldoende capaciteit. Mocht er een grootschalige
uitbraak plaatsvinden dan treffen de ziekenhuizen passende maatregelen om
deze patiënten op te vangen. Wat er in geval een uitbraak exact nodig zou
zijn, hangt af van de ernst en omvang van de uitbraak, welke patiënten
hierdoor geraakt worden, op welke wijze het virus zich bij hen manifesteert
en ook welke behandeling daarvoor het meest effectief is. Het is vooraf niet
vast te stellen dat alle patiënten strikt geïsoleerde IC-zorg nodig hebben. Op
basis van medisch inhoudelijk criteria wordt besloten welke zorg nodig is
voor de patiënt. Eventuele dreigende tekorten in capaciteit worden besproken
in het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) en tussen de ROAZ’en. Tijdens
het Bestuurlijke Afstemmings Overleg is afgesproken dat onder leiding van
de directeuren Publieke Gezondheid de verschillende draaiboeken voor een
grootschalige uitbraak op elkaar worden afgestemd.
Vraag 14
Kunt u toelichten welke maatregelen er zijn genomen om artsen en verpleegkundigen in Nederlandse ziekenhuizen voor te bereiden op een eventuele
uitbraak van het virus? Wordt medisch personeel voldoende getraind om
besmetting bij henzelf te voorkomen en zo ja, op welke manier?
Antwoord 14
In hun werk hebben artsen en verpleegkundigen dagelijks te maken met
besmettelijke aandoeningen waarmee zij in aanraking komen. Zij werken
daarom met protocollen en worden er regulier in getraind om hiermee om te
gaan zodat ze veilig hun werk kunnen doen. Het RIVM informeert zorgprofessionals voortdurend over de actuele situatie en de te treffen maatregelen in
verband met COVID-195.
Vraag 15
Klopt het dat medicijnen voor de behandeling van mensen die zijn besmet
met het COVID-19 virus wereldwijd aan het opraken zijn? Indien dit klopt,
kunt u toelichten welke acties er op dit moment ondernomen worden om
deze voorraden weer aan te vullen en welke rol Nederland hier eventueel in
speelt?
Antwoord 15
Medicijnen voor de specifieke behandeling van mensen die besmet zijn voor
het nieuwe coronavirus zijn nog niet ontwikkeld, wel zullen er doorgaans
algemene antivirale middelen worden ingezet en geneesmiddelen of andere
maatregelen om de symptomen te behandelen. Nederland is alert op het
nieuwe coronavirus en bereidt zich goed voor.
Er wordt met regelmaat navraag gedaan bij de betrokken veldpartijen of er
signalen bekend zijn van leveringsproblemen van geneesmiddelen in het
algemeen. Op dit moment zijn er nog geen problemen bekend. Partijen uit de
geneesmiddelenketen laten wel weten dat het niet uitgesloten is dat er
leveringsproblemen kunnen ontstaan als het handelsverkeer met China
langere tijd belemmerd wordt, omdat veel grondstoffen afkomstig zijn uit
China. Bestellingen worden vaak al maanden van tevoren gedaan. Er zijn al
wel signalen dat de prijzen van grondstoffen voor geneesmiddelen stijgen.
Onlangs is met andere lidstaten tijdens de EPSCO van 13 februari jl. – in
aanwezigheid van de Eurocommissarissen Kyriakides (gezondheid) en
Lenarčič (crisisbeheersing) – afgesproken dat de Europese Commissie de
aanpak van het COVID-19 tussen de EU-lidstaten blijft coördineren, bijvoorbeeld op het gebied van de beschikbaarheid van geneesmiddelen en
medische hulpmiddelen.
Ook zal het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) een nadere analyse
doen ten aanzien van de kwetsbaarheid van de geneesmiddelenketen en de

4
5

Kamerstuk 25 295, nr. 80.
https://lci.rivm.nl/richtlijnen/covid-19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

mogelijke effecten op de leveringszekerheid van geneesmiddelen en
grondstoffen voor geneesmiddelen van een mogelijke onderbreking van
productie. Het is belangrijk dat Europa hierin gezamenlijk optrekt, om zo te
voorkomen dat Europese landen elkaar beconcurreren. Dit zal ook door
Nederland in de gaten worden gehouden.
Vraag 16
Kunt u toelichten wat de huidige stand is met betrekking tot de ontwikkeling
van een eventueel vaccin voor COVID-19?
Antwoord 16
Ik heb nog geen zicht op wanneer een vaccin voor het nieuwe coronavirus
beschikbaar zal komen. De World Health Organization (WHO) heeft een
expertcomité opgezet met onderzoekers die werken aan een vaccin tegen het
nieuwe coronavirus.
Vraag 17, 18
Deelt u de mening dat Nederland op internationaal niveau steun hoort te
bieden aan landen met zwakkere zorgsystemen waar een uitbraak van het
virus dreigt?
Kunt u toelichten op welke manieren Nederland op dit moment steun biedt
aan dergelijke landen, en wat eventuele plannen zijn om deze steun te
vergroten?
Antwoord 17, 18
Nederland draagt als lid van de World Health Organization (WHO) bij aan de
internationale steun voor landen met zwakkere zorgsystemen. Hierover heb ik
u op 21 februari jl. geïnformeerd.
Vraag 19
Kunt u bovenstaande vragen elk afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 19
Ik ben zoveel mogelijk op uw wens tot afzonderlijke beantwoording ingegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6