Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3545
Vragen van het lid Siderius (SP) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht dat scholieren vaak ziek thuis zitten
(ingezonden 17 augustus 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 16 september 2016)
Vraag 1
Erkent u dat langdurig of regelmatig ziekteverzuim onder scholieren een
landelijk probleem is, zoals de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) stelt?
Zo ja, kunt u uw antwoord toelichten? Zo nee, waarom niet?1
Antwoord 1
De cijfers over ziekteverzuim zijn alleen beschikbaar op schoolniveau. Er is
geen landelijk beeld.
Vraag 2
Hoeveel scholieren in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs zitten langdurig of regelmatig ziek – meer dan 6 aaneengesloten
schooldagen of meer dan 16 uren gedurende de laatste 4 weken – thuis? Kunt
u de Kamer inzage hierin geven? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Nee, ik kan u hierover geen cijfers geven. Omdat ziekteverzuim een vorm van
geoorloofd verzuim is, hoeft de school hiervan geen melding te doen. Er
wordt dan ook geen landelijke registratie van het aantal ziektegevallen
bijgehouden.
Vraag 3
Hoeveel scholieren verlaten na langdurige of regelmatige ziekte voortijdig het
onderwijs zonder startkwalificatie en komen thuis te zitten? Kunt u de Kamer
inzage hierin geven? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Vanwege de in het antwoord op vraag 2 genoemde reden kan ik de Kamer
hierin geen inzage geven.

1

ah-tk-20152016-3545
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Algemeen Dagblad, «Scholier te vaak ziek thuis» (16 augustus 2016)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 4
Erkent u dat het zogenaamde passend onderwijs mislukt is, nu blijkt dat veel
leerlingen zich ziek melden en geen onderwijs volgen, omdat de daadwerkelijke reden van thuiszitten (depressies, thuissituatie, chronische ziekte)
onvoldoende gesignaleerd wordt in het reguliere onderwijs? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4
Nee. Met de invoering van passend onderwijs, inclusief de maatregelen op
het terrein van «onderwijs op een andere locatie», zijn er meer mogelijkheden
voor maatwerk. Hierdoor kunnen meer leerlingen, ook zieke leerlingen, een
passend onderwijsprogramma volgen.
Vraag 5
Bent u van mening dat de inrichting van het huidige voortgezet onderwijs
met grote klassen, signaleringsverlegenheid bij onderwijspersoneel en het
weinige maatwerk enkele van de grootste boosdoeners zijn als het gaat om
het grote ziekteverzuim onder scholieren? Zo nee, wat is hiervan dan wel de
reden?
Antwoord 5
Ziekteverzuim kan uiteenlopende oorzaken hebben. Dit blijkt ook uit het
evaluatieonderzoek van M@ZL waarin gekeken is naar de gezondheidstoestand van bijna 500 vmbo-leerlingen die veelvuldig verzuimden. De oorzaken
van het ziekteverzuim liepen uiteen van chronische somatische klachten en
leefstijlproblemen tot schoolproblematiek zoals pesten of leerproblemen. Met
de invoering van passend onderwijs, inclusief de maatregelen op het terrein
van «onderwijs op een andere locatie, zijn er meer mogelijkheden om
maatwerk te bieden, zodat ook zieke leerlingen een passend onderwijsprogramma kunnen volgen.
Vraag 6
Is het langdurig of regelmatig ziekteverzuim onder scholieren op het vmbo
hoger dan op andere leerwegen of leerniveaus? Zo ja, kunt u de Kamer
inzage geven in de oorzaken hiervan?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 2.
Vraag 7
Is er een verband tussen langdurig of regelmatig ziekteverzuim en scholieren
die geen passend onderwijsaanbod ontvangen vanwege een complexe
onderwijs- en/of zorgvraag? Zo ja, waar ligt dan het verband en om hoeveel
scholieren gaat het hier?
Antwoord 7
Het niet (voldoende) bieden van een passend aanbod kan leiden tot ziekteverzuim. Er zijn geen cijfers beschikbaar over de mate waarin dit voorkomt.
Vraag 8
Welke stappen heeft het kabinet al ondernomen om langdurig of regelmatig
ziekteverzuim onder scholieren in het voortgezet onderwijs of middelbaar
beroepsonderwijs terug te dringen? In hoeverre waren deze stappen effectief
in het terugdringen van ziekteverzuim onder deze groepen scholieren?
Antwoord 8
Het bestrijden van ziekteverzuim is in de eerste plaats een taak van de school,
in samenwerking met ouders, jeugdarts en andere hulpverleners. Van elke
school wordt verwacht dat ze een stevig (ziekte)verzuim beleid hanteren en
duidelijke protocollen volgen. De Inspectie van het Onderwijs ziet daar ook op
toe.
Vanuit het Rijk is de afgelopen jaren vooral ingezet op de aanpak van
ongeoorloofd verzuim. Over de maatregelen die in dat kader zijn ingezet, bent
u onder andere geïnformeerd met de Leerplichtbrief (februari 2016, Kamerstuk 26 695, nr. 108) en de negende voortgangsrapportage passend onderwijs
(juni 2016, Kamerstuk 31 497, nr. 210).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Specifiek voor de aanpak ziekteverzuim is in 2010, met subsidie van het
Ministerie van OCW en het toenmalige Ministerie van J&G, de handreiking
«Snel terug naar school is toch veel beter» ontwikkeld. De handreiking is
ontwikkeld door Jeugdartsen Nederland (AJN), de Nederlandse Vereniging
voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) en Ingrado en biedt praktische
adviezen om onnodig ziekteverzuim van leerlingen in het basis-, voortgezet
en middelbaar beroepsonderwijs aan te pakken.
Vraag 9
In hoeverre is het langdurig en regelmatig ziekteverzuim in West-Brabant
teruggedrongen door de inzet van M@ZL (Medische Advisering Ziekgemelde
Leerling) door de GGD? Kunt u de Kamer inzage hierin geven? Zo ja,
wanneer? Zo nee, waarom niet?2
Antwoord 9
Evaluatieonderzoek heeft laten zien dat ziekteverzuim gehalveerd wordt door
M@ZL bij de VMBO-leerlingen in West Brabant. Door leerlingen te begeleiden
volgens het M@ZL-protocol kon het ziekteverzuim met de helft worden
teruggedrongen in vergelijking met een even grote controlegroep die op de
gebruikelijke manier werd begeleid.
Vraag 10
Vindt u M@ZL een effectieve aanpak in het terugdringen van ziekteverzuim
en steunt u dan ook een landelijk vervolg van deze aanpak? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 10
Gezien de resultaten van het hierboven genoemde evaluatieonderzoek lijkt
M@ZL een effectieve aanpak te zijn. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) onderzoekt daarom de mogelijkheden om deze aanpak breder uit
te rollen. Het is aan regio’s zelf om deze aanpak al dan niet over te nemen.
Wel onderstreep ik voor alle regio’s het belang van een goede samenwerking
tussen scholen, jeugdgezondheidszorg en gemeenten in de aanpak van
ziekteverzuim. Uit de verzuimgesprekken die mijn ambtenaren samen met
Ingrado inmiddels al in ongeveer zestig regio’s hebben gevoerd, blijkt
gelukkig ook dat dergelijke afspraken steeds gangbaarder worden. Om dat te
ondersteunen, zal Ingrado komend jaar de handreiking «Snel terug naar
school is veel beter» (zie ook het antwoord op vraag 8) actualiseren en het
gebruik ervan stimuleren.
Vraag 11
Zijn er naast M@ZL nog meer projecten in het land die ziekteverzuim op het
voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs trachten terug te
dringen? Zo ja, welke en zijn deze effectief gebleken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Ja, er zijn meer regio’s waarin scholen, jeugdgezondheidszorg en gemeenten
dergelijke afspraken hebben gemaakt. In de verzuimgesprekken (zie het
antwoord op vraag 10) geven gemeenten en samenwerkingsverbanden aan
dat die afspraken ertoe leiden dat rollen en verantwoordelijkheden helderder
zijn en eerder zicht wordt verkregen op problematisch ziekteverzuim.
Vraag 12
Kunt u toelichten of de bezuinigingen op de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten een bedreiging vormen voor projecten zoals M@ZL? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 12
M@ZL is een methodiek die ingezet kan worden bij de integrale aanpak van
ziekteverzuim bij scholieren. Het is aan gemeenten om te besluiten of zij
M@ZL willen inzetten voor de aanpak van ziekteverzuim. Gemeenten zullen
dan ook met de GGD’en (of andere JGZ-organisaties) afspraken moeten
maken over de financiering hiervan. Gemeenten bepalen dus of zij dit willen
2

Algemeen Dagblad, «We dachten dat hij een flapdrol was» (16 augustus 2016)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

financieren. Van bezuinigingen vanuit het kabinet op de GGD’en is geen
sprake. Of en hoe de keuze voor M@ZL wordt beïnvloed door eventuele
bezuinigingen door gemeenten is niet bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4