Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1447
Vragen van de leden Jasper van Dijk (SP) en Ceder (ChristenUnie) aan de
Minister van Buitenlandse Zaken over de inzet van explosieve wapens in
Jemen (ingezonden 13 december 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 2 februari
2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «Not a single body in one piece; How civilian
harm from explosive weapons in Yemen calls for immediate action» van
Mwatana en PAX, dat gaat over de inzet van explosieve wapens in bevolkte
gebieden in Jemen en het burgerleed als gevolg daarvan?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over de tien specifieke incidenten die in het rapport worden
behandeld waarin door de verschillende partijen in het conflict, te weten de
coalitie onder leiding van Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten
enerzijds en de Houthi-rebellen anderzijds, mogelijk oorlogsmisdaden zijn
begaan, steeds weer groot burgerleed is aangericht en naast de directe
doden en gewonden ook op langere termijn veel (psychologische) schade is
aangericht?
Antwoord 2
Het conflict in Jemen duurt inmiddels ruim acht jaar, tijdens het conflict zijn
vele burgerslachtoffers gevallen en volgens het onderzoek van de Group of
Eminent Experts hebben vele mensenrechtenschendingen plaatsgevonden.
Rapporten als «Not a single body in one piece; How civilian harm from
explosive weapons in Yemen calls for immediate action»dragen in belangrijke
mate bij aan de informatievoorziening over de situatie in Jemen en aan het
vastleggen van de gevolgen van het gewapend conflict in Jemen. De tien
gevallen die beschreven zijn in het rapport zijn hier schrijnende voorbeelden

1

ah-tk-20222023-1447
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

PAX, 13 december 2022, «Aanhoudend burgerleed door het gebruik van explosieve wapens in
Jemen» (https://paxvoorvrede.nl/nieuws/berichten/aanhoudend-burgerleed-door-het-gebruikvan-explosieve-wapens-in-jemen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

van. Psychologische problemen als gevolg van het conflict in Jemen komen
veel voor en dit blijft een groot maatschappelijk probleem. Daarom zet
Nederland zich in voor mentale zorg in Jemen o.a. door in verschillende fora
aandacht te vragen voor dit onderwerp. Daarnaast heeft Nederland de
afgelopen jaren in Jemen trainingen over psychosociale zorg aan zorgmedewerkers en oorlogsslachtoffers aangeboden.
Vraag 3
Deelt u de conclusie van het rapport dat de strijdende partijen het oorlogsrecht beter dienen na te leven, mensenrechten beter te beschermen en te
stoppen met de inzet van explosieve wapens in bevolkte gebieden? Veroordeelt u de grootschalige inzet van explosieve wapens in bevolkte gebieden in
Jemen?
Antwoord 3
Ten aanzien van het beschermen van mensenrechten deel ik die conclusie.
Nederland pleit internationaal voor betere implementatie van het humanitair
oorlogsrecht en om de bescherming van burgers bij de inzet van explosieve
wapens te verbeteren. In dat kader heeft Nederland in november 2022 ook
een internationale politieke verklaring ondertekend over gebruik van
explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden. Nederland zet in Jemen breed
in op de verbetering van de mensenrechtensituatie en benadrukt hierbij de
noodzaak om het gebruik van explosieve wapens in dichtbevolkte gebieden
burgerslachtoffers te voorkomen.
Vraag 4
Ziet u in dit rapport aanleiding om Jemen, Saudi-Arabië en de Verenigde
Arabische Emiraten aan te moedigen de recent door Nederland ondertekende
internationale politieke verklaring over de inzet van explosieve wapens in
bevolkte gebieden te ondertekenen?2 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nederland heeft in verschillende internationale fora opgeroepen tot het
ondertekenen van deze verklaring, daar waren Jemen, Saudi-Arabië en de
Verenigde Arabische Emiraten ook bij aanwezig. Nederland zal die boodschap
blijven uitdragen.
Vraag 5
Herinnert u zich de breed aangenomen motie die u vraagt zich in te spannen
voor hervatting van Verenigde Naties (VN)-onderzoek naar oorlogsmisdaden
in Jemen?3 Ziet u in het rapport aanleiding om een nieuwe poging te
ondernemen om tot hervatting van VN-onderzoek te komen, zodat ook deze
tien incidenten nader onderzocht kunnen worden? Zo nee, ziet u dan andere
mogelijkheden die eraan bijdragen dat meer onderzoek wordt gedaan naar
potentiële oorlogsmisdaden in Jemen?
Antwoord 5
Ja, die motie herinner ik mij. Nederland heeft een voortrekkersrol vervuld bij
de oprichting van de Group of Eminent Experts (2017) die onderzoek deed
naar mensenrechtenschendingen in Jemen. Het mandaat is eind 2021
beëindigd en er is internationaal op dit moment onvoldoende steun voor
hervatting van VN-geleid onderzoek naar mensenrechtenschendingen en
oorlogsmisdaden in Jemen. Helaas brengt dit rapport daar niet direct
verandering in.
De bevordering van mensenrechten en het tegengaan van straffeloosheid
(accountability) blijft een kernelement van het Nederlands buitenlandbeleid in
Jemen en voor een rechtvaardige vrede zijn transitional justice en accountability een randvoorwaarde. Daarom heeft Nederland extra middelen uit het
Mensenrechtenfonds beschikbaar gesteld voor lokale initiatieven om
documentatie van mensenrechtenschendingen te bevorderen. Nederland
2

INEW, 19 november 2022, «Dublin Conference to Adopt the Political Declaration on Explosive
Weapons» (https://www.inew.org/dublin-conference-to-adopt-the-political-declaration-onexplosive-weapons/).
3
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2498 (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/
detail?id=2022Z12202&did=2022D25169).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

heeft accountability in Jemen verder ondersteund via het kantoor van de
Hoge Commissaris voor de Mensenrechten. Bij het verkennen van opties om
accountability in Jemen te verbeteren onderhoudt Nederland nauw contact
met gelijkgezinde landen. Ook zal Nederland het belang van het tegengaan
van straffeloosheid in internationale fora en in bilaterale gesprekken blijven
benadrukken.
Vraag 6
Bent u bereid om landen die nog altijd wapens leveren aan strijdende partijen
in Jemen, waaronder enkele bondgenoten, hierop aan te spreken en erop aan
te dringen dat deze wapenleveranties worden gestaakt, in lijn met vereisten
onder bijvoorbeeld het Wapenhandelsverdrag en conform eerdere aanbevelingen die de UN Group of Eminent Experts on Yemen deed?
Antwoord 6
Nederland heeft statenpartijen van het Wapenhandelverdrag, waaronder
bondgenoten, in lijn met de vereisten van het verdrag, gewezen op rapporten
van de UN Group of Eminent Experts on Yemen waarin schendingen van
fundamentele mensenrechten in Jemen werden geconstateerd. Daarnaast
heeft Nederland kritiek geplaatst bij wapenoverdrachten die ingezet kunnen
worden in Jemen. Ook wordt er in het kader van de EU raadswerkgroep
export conventionele wapens (COARM) gesproken over het beleid van
lidstaten ten aanzien van gevoelige bestemmingen, waaronder de landen die
volgens rapportages van de Group of Eminent Experts on Yemen betrokken
zijn bij het conflict in Jemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3