Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 400

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 juni 2023
Hierbij stuur ik u het verslag van de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport
Raad (OJCS-Raad) voor de onderdelen onderwijs en cultuur/AV die op
15 en 16 mei 2023 plaatsvond.
Mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en de Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf

kst-21501-34-400
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

1

Onderwijs
Raadsconclusies over het bevorderen van vertrouwen om
automatische wederzijdse erkenning in onderwijs waar te maken
De Raad heeft unaniem Raadsconclusies aangenomen over het stimuleren
van automatische en wederzijdse erkenning van leerperioden in het
buitenland voor het vo, mbo en ho. Dit voorstel was een initiatief van het
Zweeds voorzitterschap en roept lidstaten op om, afhankelijk van hun
nationale context, verdere stappen om wederzijdse en automatische
erkenning te bereiken.
Resolutie van de Raad over de Europese Onderwijsruimte (EEA):
kijkend naar 2025 en verder
De Raad heeft anoniem een Resolutie van het Zweedse
EU-voorzitterschap aangenomen die als reactie op voortgangsrapport
over de Europese Onderwijsruimte is opgesteld. De Resolutie benoemt de
tot dusverre behaalde resultaten en roept de lidstaten en Commissie op
nauw samen te werken om de vastgestelde prioriteiten voor de EEA voor
2025 te behalen.
Beleidsdebat over het bevorderen van de leesvaardigheid van lerenden in
de Europese Unie
In het kader van het beleidsdebat over leesvaardigheid vroeg het Zweedse
voorzitterschap lidstaten om aan te geven wat de belangrijkste uitdagingen op het gebied van leesbevordering zijn en wat nationaal en
Europees gedaan kan worden om deze aan te pakken.
Voorafgaand aan het beleidsdebat gaf Dirk Harstedt, directeur van de
International Association for the Evaluation of Educational Achievement,
een presentatie over de resultaten van de laatste PIRLS-cyclus, een
grootschalig internationaal vergelijkend onderzoek naar de leesvaardigheden van leerlingen in groep 6 van het regulier basisonderwijs.
In dat kader gaf hij aan dat de Europese resultaten minder goed zijn en dat
het leesplezier relatief gering is. Hij gaf aan dat het beleid omtrent
leesbevordering verder dan de school zou moeten reiken aangezien
ouders een belangrijke rol spelen op het gebied leesbevordering.
De Europese Commissie gaf aan dat lidstaten gebruik kunnen maken van
onder anderen het Erasmus+-programma en Creative Europe om hun
leesbevorderingsbeleid te versterken. Verder gaf zij aan dat de European
Day of Authors (zie «diversen») een bijdrage kan leveren aan het beleid.
Lidstaten onderstreepten het belang van leesvaardigheid voor de
ontwikkeling van lerenden en hun vermogen om te participeren in de
maatschappij. Daarbij gaven ze aan dat leesvaardigheid samenhangt met
de socio-economische en culturele achtergrond en gender van lerenden.
Daarnaast noemden verschillende landen de invloed van digitalisering op
leesplezier en leesvaardigheid. Met betrekking tot beleid benadrukten
verschillende landen het belang van bibliotheken, boekenweken, leraren
en mentorprogramma’s. In dat kader verwelkomden verschillende
lidstaten de European Day of Authors en de inzet die de Europese Unie via
dit initiatief pleegt.
Nederland, vertegenwoordigd door de Plaatsvervangend Permanent
Vertegenwoordiger bij de Europese Unie, gaf conform de Geannoteerde
Agenda die u op 20 april jl. (Kamerstuk 21 501-34, nr. 397) heeft ontvangen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

2

onder anderen aan dat Nederlands inzet is de taalomgeving voor
leerlingen verder uit te breiden en verder het beleid verder te laten reiken
dan scholen, bijvoorbeeld via samenwerking tussen scholen, bibliotheken
en de buitenschoolse omgeving van leerlingen.
Voor wat betreft de rol van de Europese Unie gaf Nederland onder
anderen aan dat het van belang is om de Europese Onderwijsruimte door
te ontwikkelen en dat projecten onder het Erasmus+- programma kunnen
worden ingericht met het oog op het verbeteren van de leesvaardigheid.
Diversen
European Day of Authors (Europese Commissie)
De Commissie heeft de Raad geïnformeerd over opbrengsten van de Day
of European Authors. De Day of European Authors is een initiatief van de
Europese Commissie, onder leiding van Eurocommissaris Gabriel, om
jongere generaties opnieuw te verbinden met het lezen van boeken en
hen te helpen de diversiteit van de Europese literatuur te ontdekken. De
eerste editie heeft plaatsgevonden op 27 maart 2023. De volgende editie
van de European Day of Authors zal plaatsvinden op 25 maart 2024.
Primary School as Whole-day School: A balanced, fair, efficient
and sustainable education system (Kroatië)
Kroatië heeft de Raad geïnformeerd over de hervormingen die zij heeft
doorgevoerd in het primair onderwijs. Het model van de basisschool als
Hele-Dag-School bestaat uit vier onderwijsprogramma’s (A1, A2, B1, B2),
waarvan twee (A-programma’s) voor iedereen verplicht zijn studenten en
twee (B-programma’s) keuzevakken zijn en worden aangeboden aan
studenten en ouders die daaraan wensen deel te nemen.
Observatory on Teaching History in Europe (Frankrijk)
Via dit punt heeft Frankrijk landen opgeroepen om zich aan te sluiten bij
het Observatory on Teaching History in Europe. Het Observatorium
verzamelt en deelt feitelijke informatie over hoe geschiedenis wordt
onderwezen in de deelnemende Europese landen om zo initiatieven ter
bevordering van het leren van geschiedenis onder de aandacht te
brengen. Bij het observatorium zijn 16 landen, waarvan 9 lid van de EU,
aangesloten.
Conferentie: «The Transformative Power of Education: Universal
Values and Civic Renewal» (Letland)
Via dit punt heeft Letland een conferentie over onderwijs die het in het
kader van zijn voorzitterschap van de Raad van Europa organiseert onder
de aandacht gebracht. Als resultaat van de conferentie zal de Onderwijsstrategie 2030 van de Raad van Europa worden aangenomen, evenals
resoluties die de toezeggingen van de Ministers zullen bepalen.
Werkprogramma van het Spaanse voorzitterschap (Spanje)
Vanaf juli 2023 zal Spanje voorzitter zijn van de Europese Raad. Tijdens dit
agendapunt heeft Spanje toegelicht wat de prioriteiten en de plannen van
het land op het gebied van onderwijs zijn. Daarbij heeft Spanje aangegeven zich te zullen richten op de verwerving van digitale vaardigheden
via het onderwijs en op burgerschapsonderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

3

Cultuur
Voortgangsrapport inzake de European Media Freedom Act
(EMFA).
Het Zweedse voorzitterschap heeft het voortgangsrapport inzake de EMFA
toegelicht en daarbij geconcludeerd dat de onderhandelingen vorderen,
maar dat er nog enkele artikelen zijn waarover discussie is. Inzake de
oprichting van de Board en de onafhankelijkheid ten opzichte de CIE is
een compromis nabij, maar over termen als «spyware» dient volgens het
voorzitterschap nog verder gesproken te worden. Ook wat betreft de
waarborgen van beschermen van journalistieke bronnen is meer tijd
nodig om tot een compromis te komen.
Het voorzitterschap concludeerde op basis van deze bespreking dat het
voortgangsrapport ter kennisgeving is aangenomen.
Raadsconclusies bedreigde en ontheemde kunstenaars
Tijdens de Raad zijn unaniem Raadsconclusies over bedreigde en
ontheemde kunstenaars aangenomen. De Raadsconclusies, opgesteld op
initiatief van het Zweedse voorzitterschap, onderstrepen de belangrijke rol
van kunstenaars in de ontwikkeling en veerkracht van de samenleving en
geven aan dat ze deze rol moeten kunnen vervullen met behoud van hun
creativiteit en vrijheid van meningsuiting.
Beleidsdebat over hoe de voorgestelde amendementen op het voorstel
voor een Mediavrijheidsverordening (EMFA) kunnen bijdragen aan het
beter functioneren van de interne EU-markt voor mediadiensten
Met het oog op dit beleidsdebat vroeg het Zweedse voorzitterschap
lidstaten om een gesprek te voeren de discussie te voeren over (1) de
belangrijkste onderdelen van het voorstel om journalisten te helpen hun
werk vrij en onafhankelijk te kunnen doen, (2) de balans tussen de nieuwe
online diensten en de contentproducerende mediapartijen en (3) de
belangrijkste punten die nog op te lossen zijn voordat het kan komen tot
een algemene oriëntatie in de Raad.
Verschillende lidstaten onderstreepten het belang van een onafhankelijke
Board en willen meer garanties in de tekst om de onafhankelijkheid van
dit nieuwe orgaan te waarborgen. Ook is gesproken over het belang van
transparantie en van een stabiele financiering van publieke omroepen.
Lidstaten benadrukten ook het belang van pluralisme en culturele
diversiteit. Zij gaven aan dat de EMFA hier ruimte aan moet bieden.
Daarnaast gaven enkele lidstaten aan dat zij na de uitleg van de juridische
dienst van de Commissie zich kunnen vinden in de gekozen juridische
grondslag voor de EMFA, terwijl sommige lidstaten aangaven de
juridische basis niet bij alle artikelen van de EMFA te vinden passen.
Lidstaten gaven ook aan dat verder gewerkt moet worden aan artikel 17,
dat ziet op very large online platforms (VLOPs). Veel lidstaten maken zich
zorgen over de machtspositie van deze zeer grote online platforms en
willen hiertoe artikel 17 inzake de regulering van mediadienstverleners op
VLOPs versterken. Andere lidstaten riepen juist op eerst de effecten van
de DSA af te wachten en op basis daarvan te bezien of aanvullende
regelgeving nodig is. Meerdere lidstaten spraken zich uit voor het
uitzonderen van nationale veiligheid inzake de bescherming van
mediadienstverleners in artikel 4. Veel lidstaten spraken de hoop uit om
snel tot een positie in de Raad te komen. De meerderheid stelde zich
hiertoe positief en constructief op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

4

Nederland gaf aan dat de EMFA niet mag leiden tot inmenging in
media-inhoud en stelde voor dit in het voorstel explicieter te verduidelijken. Daarnaast onderschreef Nederland het belang van de transparantie
van media-eigendom, maar gaf het aan dat de privacy en veiligheid van
eigenaren van mediadiensten ook van belang is, zeker gelet op het
voorstel om de uitzondering voor micro-ondernemingen te schrappen.
Met het oog op digitale diensten stelde Nederland voor om voorzichtigheid te betrachten aangezien de DSA onlangs in werking is getreden en
de werking ervan nog geëvalueerd moet worden te zijn.
Diversen
Steun voor de Oekraïense culturele en creatieve sectoren
(Voorzitterschap)
Het voorzitterschap heeft de Raad geïnformeerd over steun aan de
Oekraïense culturele en creatieve sectoren. Ook heeft de Oekraïense
Minister Tkatsjenko de Raad toegesproken via een videoboodschap. Hij
bedankte alle Europeanen voor de steun die Oekraïne heeft ontvangen.
De situatie van de culturele en creatieve sectoren in Oekraïne
(Polen)
Op initiatief van Polen is geïnformeerd over de steun die de Europese
Unie geeft aan de Oekraïense culturele en creatieve sectoren. De
Commissie gaf aan dat ze sinds het begin van de aanval op Oekraïne de
Oekraïense regering heeft bijgestaan heeft om cultureel erfgoed in stand
te houden. De Commissie steunt alle sectoren en professionals en heeft
ook oog voor de wederopbouw van het land. Verder krijgen consortia met
Oekraïense deelnemers steun vanuit Creative Europe en ALIPH.
Benoeming van Évora als culturele hoofdstad van Europa 2027
(Portugal)
De Portugese delegatie heeft de Raad geïnformeerd over de benoeming
van Évora als culturele hoofdstad van Europa in 2027.
Conferenties over cultuur en media tijdens het Letse voorzitterschap van het Comité van Ministers van de Raad van Europa
(Letland)
De Letse delegatie heeft de Raad geïnformeerd over de twee conferenties
die Letland zal organiseren tijdens haar voorzitterschap van het Comité
van Ministers van de Raad van Europa. De eerste conferentie gaat over de
Nicosia-conventie en het belang van vervolging van overtredingen
gerelateerd aan cultureel eigendom. De tweede conferentie gaat over de
vrijheid van meningsuiting en de veiligheid van journalisten.
Naar een betere bescherming van het cultureel erfgoed van
Europa (Roemenië)
De Roemeense delegatie heeft de Raad geïnformeerd over mogelijkheden
om cultureel erfgoed in Europa beter te kunnen beschermen. Roemenië
wil daarvoor een Cultureel Erfgoed Fonds oprichten, waarin private en
publieke middelen worden gecombineerd.
De situatie van de Wit-Russische taal en cultuur (Polen)
De Poolse delegatie heeft de Raad geïnformeerd over het signaal dat ze
heeft ontvangen van Wit-Russische NGO’s die zich inzetten voor een vrij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

5

Wit-Rusland dat de Wit-Russische taal en cultuur systematisch zou
worden vernietigd door het regime van de Wit-Russische president
Loekasjenko. Op deze manier zou het regime de bevolking ervan proberen
te overtuigen dat ze onderdeel zijn van Rusland. Polen vraagt aandacht
voor dit probleem en vraagt lidstaten te kijken naar welke mogelijkheden
tot steun er zijn.
Bibliotheken en Oekraïense vluchtelingen (Duitsland)
De Duitse delegatie heeft de Raad geïnformeerd over de rol van bibliotheken als veilige haven voor vluchtelingen, en specifiek de 1 miljoen
Oekraïense vluchtelingen, in Duitsland. In bibliotheken kunnen vluchtelingen laagdrempelig gebruik maken van de mogelijkheid tot het leren van
talen, boeken lenen en culturele evenementen bijwonen. Ook wordt de
bibliotheek gebruikt als ontmoetingsplaats. Duitsland vraagt aandacht
voor de belangrijke rol die bibliotheken vervullen als sociale plek en stelt
voor om op Europees niveau hierover een uitwisseling te hebben.
Auteursrecht (Frankrijk)
De Belgische, Deense, Franse en Nederlandse delegaties hebben de Raad
geïnformeerd over recente kwesties aangaande auteursrecht. Frankrijk
heeft namens alle delegaties het woord gevoerd. De uitspraak van het Hof
van Justitie van de EU van 8 september 2020 inzake het «RAAP-arrest»
heeft aanzienlijke juridische en economische consequenties gehad voor
de muzieksector in verschillende lidstaten, waaronder Nederland.
Uit recente cijfers van SENA blijkt dat rechthebbenden uit de EU per jaar
15 miljoen euro minder krijgen en gebruikers van commerciële
fonogrammen uit Nederland 11 miljoen per jaar meer moeten betalen. In
samenwerking met een aantal andere lidstaten, waaronder Frankrijk, heeft
Nederland tijdens de Raad dan ook een oproep aan de Commissie gedaan
om in dit kader de belangen van de EU, de lidstaten, de rechthebbenden
in de muzieksector en de gebruikers van commerciële fonogrammen
juridisch te waarborgen.
Kandidatuur Rome World Expo (Italië)
De Italiaanse delegatie heeft tijdens de Raad de kandidatuur van Rome om
de Wereldtentoonstelling 2030 te organiseren toegelicht.
Werkprogramma van het Spaanse voorzitterschap (Spanje)
De Spaanse delegatie heeft haar werkprogramma gepresenteerd voor het
aankomend voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Daarbij
heeft het voorzitterschap aangegeven zich te zullen richten op erfgoed als
essentieel publiek goed, duurzaamheid, videogames en de arbeidsmarktomstandigheden voor culturele professionals.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-34, nr. 400

6