Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

19 637

Vreemdelingenbeleid

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 2839

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 maart 2022
Inleiding
Op 29 maart zijn volgens de Europese Commissie circa 3,75 miljoen
personen door de oorlog gevlucht uit Oekraïne en meer dan de helft van
alle Oekraïense kinderen is ontheemd. Nog steeds worden verreweg de
meesten van hen opgevangen in de omringende landen, zo vangt Polen
2,34 miljoen ontheemden uit Oekraïne op, maar een deel van de
ontheemden reist door binnen Europa, onder meer naar Nederland. In
deze brief informeer ik uw Kamer, net als in mijn brief van 17 maart jl.
(Kamerstukken 19 637 en 36 045, nr. 2834), over de laatste stand van zaken
met betrekking tot de opvang van ontheemden uit Oekraïne in Nederland.
In deze brief wordt ingegaan op:
I.
De aanpak van de opvang van ontheemden uit Oekraïne, waarbij
diverse onderwerpen aan bod komen waaronder staatsnoodrecht,
de regeling opvang ontheemden, het registratie- en IND proces,
particuliere initiatieven, huisvesting waaronder inzet rijksvastgoed
en de rol van corporaties, onderwijs en zorg waaronder tolken en
medische evacuatie van Oekraïense patiënten. Ook is een
budgettaire tabel toegevoegd.
II.
Implementatie en reikwijdte richtlijn 2001/55/EG.
III.
Toegang tot de arbeidsmarkt.
IV.
Ontwikkelingen op Europees niveau.
Gezien het brede scala aan onderwerpen schrijf ik deze brief mede
namens alle kabinetsleden van de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb).
I Aanpak opvang ontheemden uit Oekraïne
Op 30 maart zijn er door veiligheidsregio’s en gemeenten circa 30.000
opvangplekken gerealiseerd, waarvan er ruim 20.000 worden bezet.

kst-19637-2839
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

1

Staatsnoodrecht
In de brief van 8 maart 2022 heeft het kabinet aangekondigd dat het
voornemens is om noodrecht in te zetten (zonder de noodtoestand af te
kondigen), indien er sprake is van buitengewone omstandigheden
vanwege een zeer grote toestroom van ontheemden uit Oekraïne.1 Die
voorwaarde is inmiddels vervuld: de toestroom van ontheemden uit
Oekraïne is inmiddels dermate hoog dat Nederland niet in staat is aan hen
binnen de bestaande structuren (nood)opvang te bieden. Daarom heeft de
regering besloten om op zo kortst mogelijke termijn, en derhalve per
1 april 2022, de artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing bevolking in
werking te stellen.
Daardoor krijgen de burgemeesters de wettelijke taak om te voorzien in de
opvang van ontheemden uit Oekraïne. Op dit moment pakken burgemeesters deze taak vrijwillig op, waarvoor wij ook hier weer onze grote
dank uitspreken. Via de activering van de artikelen 2c en 4 van de Wet
verplaatsing bevolking krijgen zij ook formeel deze taak. Doel is dat we via
deze activering van noodrecht met elkaar in staat zijn om voldoende
opvangplekken voor ontheemden uit Oekraïne te realiseren. Zoals eerder
aangekondigd ontvangen burgemeesters hiervoor de benodigde
financiële middelen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten hiervoor
reële compensatie ontvangen. De hoogte en omvang daarvan vraagt om
politiek bestuurlijke weging met als uitgangspunt dat gemeenten er als
gevolg van de opvang van ontheemden niet slechter voor komen te staan
dan daarvoor.
In debatten met uw Kamer is ook gesproken over de mogelijkheid om het
gebruik van panden te vorderen. De regering ziet voor de activering van
dergelijke (verdergaande) noodbevoegdheden, waarbij ook grondrechten
in het geding zijn, op dit moment onvoldoende aanleiding. We hopen dat
het ook in de toekomst niet noodzakelijk wordt hiertoe over te gaan om
voldoende opvanglocaties te realiseren om ontheemden uit Oekraïne een
dak boven hun hoofd te bieden.
De inwerkingstelling van de artikelen 2c en 4 van de Wet verplaatsing
bevolking geschiedt bij koninklijk besluit. Conform de wettelijk voorgeschreven procedure bij de inwerkingstelling van noodbevoegdheden
zonder afkondiging van de noodtoestand, wordt op zo kortst mogelijke
termijn een voorstel van wet aan de Tweede Kamer gezonden over het
voortduren van de werking van de in werking gestelde bepalingen.
De inwerkingstelling van het noodrecht gebeurt op tijdelijke basis, en
duurt derhalve niet langer dan strikt noodzakelijk. We blijven daarom
voortdurend in gesprek met alle partijen.
Regeling opvang ontheemden
Zoals aangekondigd in de brief van 21 maart jl. werkt het kabinet aan een
regeling ten aanzien van de opvang en verstrekkingen aan ontheemden
uit Oekraïne. Met de activering van het noodrecht wordt er een wettelijke
taak belegd bij burgemeesters om zorg te dragen voor opvang, waaronder
de huisvesting en verzorging, van ontheemden alsook de voorbereiding
daartoe. Naast het koninklijk besluit is de Regeling opvang ontheemden
Oekraïne (hierna: de regeling) opgesteld en afgestemd met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG). Deze ministeriële regeling omvat
nadere regelgeving over de taken van de burgmeester met betrekking tot
het zorgdragen van opvang en voorzieningen of zogeheten verstrekkingen. De inwerkingtreding van deze regeling is beoogd op 1 april a.s.
Daarnaast werkt het kabinet aan een bekostigingsregeling opvang
ontheemden Oekraïne, die gemeenten in staat stelt de opvang te
financieren en hier verantwoording over af te leggen. De inwerkingtreding
1

Kamerstukken 19 637 en 36 045, nr. 2829.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

2

van deze specifieke uitkering is beoogd medio april. Hieronder ga ik in op
de taken die zijn belegd bij burgemeesters.
Gezien de urgentie van de problematiek lag de nadruk bij het opstellen
van deze regeling op snelheid en praktische uitvoerbaarheid. Ik ben de
VNG dan ook dankbaar dat zij constructief en proactief hebben meegedacht bij het opstellen van de regeling. Het belang van uitvoerbaarheid en
snelheid is terug te zien in keuzes die zijn gemaakt in deze regeling. Zo is
gekozen voor afgeronde bedragen, een vast bedrag per persoon (zonder
staffel) dat op één peildatum wordt uitgekeerd, geen verplichte koppeling
tussen de uitkering van de verstrekking van leefgeld na de BRP-registratie
en een eenvoudige consequentie bij inkomen uit arbeid (bij inkomsten uit
werk, stopt het leefgeld). In deze eerste fase heeft een snelle en
eenvoudige uitvoering prioriteit boven het belang van handhaving op
misbruik en oneigenlijk gebruik en het verrekenen van verstrekkingen.
Daarbij nemen rijk en gemeenten drie maanden de tijd om knelpunten in,
de uitvoering van, de regeling te signaleren en waar nodig de regeling
aan te passen.
De regeling is gebaseerd op de Regeling verstrekkingen asielzoekers en
andere categorieën vreemdelingen 2005 (Rva) die van toepassing is op
asielzoekers en vergunninghouders die opvangen worden door het COA.
Met deze regeling is de burgemeester verantwoordelijk voor het
zorgdragen van opvangvoorzieningen die aan minimumeisen verbonden
zijn (bijvoorbeeld de eisen voor brandveiligheid) en het uitkeren van
verstrekkingen in de gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO). Daarnaast
zijn er taken opgenomen met betrekking tot het uitkeren van verstrekkingen aan ontheemden die verblijven in de particuliere opvang Oekraïners (POO). Uitzondering op deze taken is het organiseren van de dekking
van de kosten van medische verstrekkingen via een ziektekostenverzekering.
In de GOO verstrekken gemeenten: onderdak, een maandelijkse financiële
toelage ten behoeve van voedsel, kleding en andere persoonlijke
uitgaven, recreatieve en educatieve activiteiten, een verzekering tegen de
financiële gevolgen van wettelijke aansprakelijkheid en de eventuele
betaling van buitengewone kosten (zoals kosten voor schoolvervoer).
In de POO verstrekken gemeenten een maandelijkse financiële toelage ten
behoeve van voedsel, kleding en andere persoonlijke uitgaven, een extra
toelage ten behoeve van kosten die samenhangen met particuliere
opvang (zogeheten wooncomponent) een verzekering tegen de financiële
gevolgen van wettelijke aansprakelijkheid en de eventuele betaling van
buitengewone kosten.
In de brief van 21 maart jl. heeft het kabinet vooruitlopend op de
inwerkingtreding van de regeling het kader geschetst dat van toepassing
zal zijn gedurende deze fase van de opvang. Het gekozen beleid is ten
minste gelijkwaardig aan de verstrekkingen die worden aangeboden op
basis van de Rva. Daartoe heeft het kabinet ook aangegeven wat de
hoogte is van de financiële toelage. Bij de ontwikkeling van de genoemde
regeling heeft de VNG een versnelde uitvoeringstoets gedaan naar de
mogelijkheden om de regeling zo snel en eenvoudig mogelijk uit te
voeren. Ik ben de VNG en de gemeenten die hieraan hebben bijgedragen
zeer erkentelijk. De uitvoeringstoets heeft uitvoeringsbelemmeringen naar
de oppervlakte gebracht, waartoe het aangekondigde beleid op twee
punten gewijzigd is neergelegd in de regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

3

Ten eerste is de hoogte van de toelage voor voedsel en de toelage voor
kleding en andere persoonlijke uitgaven verrekend naar een maandelijks
uitkeerbaar bedrag. Dit bedrag is afgerond teneinde ook de uitbetaling in
contanten te vergemakkelijken. De toelage bedraagt voor zowel
ontheemden in de GOO als de POO € 260,– per maand. Hierbij ten
behoeve van de uitvoerbaarheid geen verschil voor volwassenen en
minderjarigen. De toelage voor minderjarigen wordt uitgekeerd aan
volwassen ouders en/of verzorgers.
Voor wat betreft de extra toelage voor ontheemden in de POO, de
zogeheten wooncomponent, waarmee onder andere een vrijwillige
bijdrage aan het gastgezin kan worden betaald, is aansluiting gezocht bij
de logeerregeling voor vergunninghouders van het COA. Bij de uitwerking
van de regeling en na het bestuderen van de genoemde versnelde
uitvoeringstoets van de VNG is gebleken dat de situatie van ontheemden
in de POO niet een-op-een te vertalen is naar die van een vergunninghouder die logeert bij familie, vrienden of een ander gastgezin. De
COA-logeerregeling is ontworpen voor houders van een verblijfsvergunning asiel die in afwachting zijn van definitieve huisvesting in een
gemeente waaraan zij zijn gekoppeld. De hoogte van de wekelijkse
wooncomponent is vastgesteld voor het aantal vergunninghouders dat
daadwerkelijk zal logeren op één adres (€ 75,– voor de eerste logee,
€ 25,– voor de tweede logee, € 12,50 voor de derde en vierde logees).
Daarbij is de maximale hoogte van de wooncomponent die toegekend
wordt op één logeeradres niet hoger dan € 125,–. Ook is de verblijfsduur
van het gezin van tevoren bepaald. Dit terwijl de situatie voor
ontheemden uit Oekraïne weerbarstiger is. Verwacht wordt dat
ontheemden juist zullen verhuizen tussen de GOO en de POO door het
openen en sluiten van GOO-locaties en de mogelijkheden om al dan niet
tijdelijk in de POO te verblijven. Het aantal ontheemden dat op één
particulier adres wordt opgevangen kan derhalve wijzigen. Waarmee ook
de toegekende wooncomponent telkens opnieuw berekend zou moeten
worden, hetgeen veel vraagt in de uitvoeringscapaciteit van gemeenten.
Daarbij zijn de informatiesystemen van gemeenten niet toegerust op de
verwerking van de verwachte mutaties. Daarom is de regeling vanwege
de uitvoerbaarheid voor gemeenten ook op dit punt anders ingericht.
De voorgestelde hoogte en verdeling van de wooncomponent is
vervangen door een maandelijkse vaste wooncomponent van € 215,– per
volwassene en van € 55,– per minderjarige (een bedrag dat voor twee
volwassenen en twee minderjarigen gelijk is aan de maximale wooncomponent in de COA-logeerregeling). Daarnaast is er niet langer sprake van
een maximum wooncomponent per adres. Daarmee is de totale maandelijkse toelage voor een volwassene € 475,– en voor een minderjarige
€ 315,–. Deze wijziging doet niets af aan het uitgangspunt dat de
verstrekkingen ten minste gelijkwaardig zijn met de Rva. De wooncomponent is namelijk ook bij de COA-logeerregeling, een verstrekking die
bovenop de Rva-standaard komt. Uiteraard worden gemeenten die na
bekendmaking van de bedragen in de brief van 21 maart jl. deze bedragen
hebben verstrekt, gecompenseerd aan de hand van de eerder gecommuniceerde bedragen.
Uitkering en beëindiging van het leefgeld
Over de uitkering en de beëindiging van de toelage heb ik uw Kamer
reeds in de brief van 21 maart jl. geïnformeerd. Wel kan ik noemen dat het
inmiddels mogelijk is voor een ontheemde met een paspoort om een
bankrekening te openen. Daarnaast is in de genoemde regeling ook
bepaald dat de toelage wordt beëindigd wanneer een ontheemde
inkomsten uit arbeid heeft. Het is voor gemeenten op korte termijn niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

4

uitvoerbaar om inkomsten uit arbeid te verrekenen of om een bepaalde
inkomensgrens te hanteren en het is op korte termijn ook niet uitvoerbaar
om te toetsen of een ontheemde beschikt over eigen vermogen. Om de
regeling zo snel mogelijk te kunnen uitvoeren is het noodzakelijk om de
beëindigingsgronden voor de verstrekkingen zo eenvoudig mogelijk vorm
te geven. Daarom is voor de eerste drie maanden gekozen om inkomsten
uit arbeid te hanteren als beëindigingsgrond voor het leefgeld. Dat
betekent dat het leefgeld wordt beëindigd zodra de ontheemde aan het
werk gaat. Het kabinet werkt aan een meer passende regeling voor de
lange termijn. Daarnaast is – gelijk als in de Rva – een bepaling
opgenomen waarmee een onrechtmatig uitgekeerde toelage teruggevorderd kan worden.
Registratie BRP
Zoals eerder aan uw Kamer gemeld in de brief van 17 maart jl. volgt voor
mensen uit Oekraïne die zich melden bij een gemeente een eenduidige
registratie in de Basis Registratie Personen (BRP) indien zij op grond van
documentatie eenduidig kunnen worden ingeschreven. Deze registratie
vindt plaats op basis van aangifte van verblijf en adres en de door mensen
overgelegde documenten. Ook personen die worden opgevangen bij
particulieren en hun identiteit, herkomst, nationaliteit en verblijfsrecht op
basis van overgelegde documenten kunnen aantonen, worden
ingeschreven in de BRP door de gemeente waarin zij verblijven. Voor
minderjarigen die in gezinsverband zijn meegekomen en die geen
identiteitsbewijs hebben, moeten de ouders (bij gebrek aan overige
documenten) een verklaring onder eed of belofte afleggen, waarmee de
gemeente de identiteit van de kinderen en de relatie met hun ouders
vaststelt. Vervolgens schrijft de gemeente ook deze kinderen in. Dit is een
uitzondering op de standaardregel dat hiervoor een identiteitsbewijs
nodig is.
Indien iemand aangeeft de Oekraïense nationaliteit te hebben maar niet of
onvoldoende gedocumenteerd is en de gemeente kan de identiteit of
nationaliteit niet vaststellen, dan verwijst de gemeente deze persoon naar
de Oekraïense ambassade. De consulaire afdeling kan de persoon
verifiëren en – indien van toepassing- een certificaat afgeven op basis
waarvan alsnog de inschrijving in de BRP kan plaatsvinden.
Nadat de vreemdeling uit Oekraïne is ingeschreven in de BRP ontvangt de
IND hiervan een bericht, waarmee onder meer de Basisvoorziening
Vreemdelingen (BVV) wordt gevuld en een verblijfstitel wordt toegekend.
De onderliggende code van de verblijfstitel wordt in de BRP geregistreerd.
Het aantal Oekraïense ontheemden dat als inwoner in de BRP is
ingeschreven t/m 29-03-2022 is 15.103. Daarnaast zijn ca. 100 derdelanders ingeschreven. Indien de identiteit, nationaliteit of rechtmatig
verblijf van een derdelander in Oekraïne niet kan worden vastgesteld, kan
er geen inschrijving plaatvinden in de BRP. De vreemdeling wordt
verwezen naar een aanvullend herkomst- en identificatieproces dat nader
wordt ingericht. Derdelanders die hun herkomst, identiteit en rechtmatig
verblijf in Oekraïne aannemelijk kunnen maken worden dan alsnog
ingeschreven in de BRP en kunnen gebruik blijven maken van de
gemeentelijke opvang.
Derdelanders die dat niet kunnen, zullen gewezen worden op mogelijkheden voor terugkeer of de mogelijkheid om asiel aan te vragen indien ze
gevaar lopen bij terugkeer. Op basis van deze werkwijze wordt geborgd
dat personen die niet in aanmerking horen te komen voor gemeentelijke
opvang spoedig worden onderkend en dat hun verblijf in de gemeentelijke opvang wordt beëindigd. Deze groep zal gewezen worden op de
mogelijkheden voor terugkeer. Diegenen die stellen gevaar te lopen bij
terugkeer naar hun land kunnen asiel aanvragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

5

Het hiervoor ingerichte proces vergt, in aanvulling op de geboden opvang
en naast de reguliere werkzaamheden, een grote inspanning van
gemeenten. Vanuit het Rijk worden de gemeenten zo goed mogelijk
ondersteund. Onder andere door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens
die op hun website instructies en vragen en antwoorden plaatsen. BZK
overlegt met de VNG en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken
over welke aanvullende ondersteuning behoefte is.
Proces IND
Om in aanmerking te komen voor de richtlijn tijdelijke bescherming dient
de ontheemde een asielaanvraag in te dienen. Om te voorkomen dat het
asielsysteem verder wordt belast, met name de druk op het aanmeldproces in Ter Apel, wordt een vereenvoudigde wijze om asiel aan te
vragen ingericht, waarbij een aantal handelingen later worden gedaan
zoals bijvoorbeeld het aanmeldgehoor.
De IND doet na inschrijving in de BRP een openbare-ordetoets door
middel van een zogenaamde BVI-IB-check (Basisvoorziening Informatie –
Integrale Bevraging). De in de BRP ingeschreven groep wordt in de
gelegenheid gesteld om een afspraak te maken om formeel een asielaanvraag in te dienen en een bewijs met status tijdelijk beschermde op te
halen, waarmee rechtmatig verblijf wordt verleend. Ook volgen overige
handelingen die benodigd zijn zodat de Oekraïner of derdelander aan de
voorwaarden voldoet om deze status te verkrijgen en wordt door de IND
formeel beoordeeld of iemand onder de richtlijn valt. Met het afgeven van
het bewijs tijdelijk ontheemde worden de overige handelingen uit de
«reguliere» asielprocedure, zoals het afnemen van aanmeldgehoren,
tijdelijk stopgezet. Op het moment dat de vreemdeling de asielaanvraag
wil doorzetten na afloop van de tijdelijke bescherming, kunnen deze
handelingen hervat worden.
Terugkeerondersteuning derdelanders
In de stroom ontheemden bevinden zich eveneens derdelanders die tot
aan hun vlucht al dan niet rechtmatig verbleven in Oekraïne. Hoewel op
dit moment nog niet is in te schatten wat de omvang van deze groep zal
zijn, heb ik besloten het mogelijk te maken om deze groep bij aankomst in
Nederland te ondersteunen bij hun eventuele wens om terug te keren
naar het herkomstland. Concreet betekent dit dat alle derdelanders uit
Oekraïne die vallen onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming en derdelanders uit Oekraïne die niet vallen onder genoemde richtlijn, ongeacht
nationaliteit, in aanmerking kunnen komen voor zowel basisvertrekondersteuning als herintegratieondersteuning. De basisvertrekondersteuning
kan bestaan uit bemiddeling bij het verkrijgen van vervangende reisdocumenten, voorlichting en advies, een vliegticket naar het land van herkomst
en een ondersteuningsbijdrage van maximaal € 200. De herintegratieondersteuning bedraagt maximaal € 1.800 euro per volwassene en € 2.800
euro per minderjarig kind. Hiervan kan maximaal € 300 cash worden
ontvangen, de rest is in natura (financieren van huisvesting, scholing na
aankomst in land van herkomst bv.). Dit is in lijn met het bestaande
terugkeerondersteuningsbeleid.
Door derdelanders uit Oekraïne de mogelijkheid te geven gefaciliteerd
terug te keren naar het herkomstland, wordt naar verwachting de druk op
de gemeentelijke opvanglocaties en de asielprocedure beperkt. De
uitvoering van deze regeling zal in nauwe samenwerking tussen de Dienst
Terugkeer & Vertrek (DT&V) en de Internationale Organisatie voor Migratie
(IOM) worden verzorgd en bestaat onder andere uit het organiseren van
informatiebijeenkomsten op locatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

6

Particuliere initiatieven
Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne zijn er vele particuliere
initiatieven gestart ten behoeve van de ondersteuning van ontheemden
uit Oekraïne. Particulieren zamelen geld en goederen in en stellen hun
huis open voor ontheemden uit Oekraïne.
Op 18 maart jl. hebben VluchtelingenWerk Nederland, SparkOptimus en
NAVARA, met verschillende andere organisaties het platform
www.refugeehelp.com gelanceerd. Op dit platform is veel praktische
informatie te vinden voor Oekraïense ontheemden die in Nederland
verblijven. De informatie op het platform wordt geverifieerd door
VluchtelingenWerk en ziet op onder andere huisvesting, juridische
vraagstukken, activiteiten, onderwijs, werk en meer. Het platform verwijst
hierbij door naar verschillende organisaties die zich inzetten voor
ontheemden uit Oekraïne. Naast informatievoorziening voor Oekraïners
kunnen ook particulieren via het platform hun hulpaanbod aanbieden.
Zoals eerder gemeld, coördineert een consortium van het Rode Kruis,
VluchtelingenWerk Nederland, het Leger des Heils en Takecarebnb de
particuliere opvang van ontheemden uit Oekraïne. Het Ministerie van
Justitie en Veiligheid zal dit initiatief financieel ondersteunen. Genoemde
organisaties doen dit onder de naam RefugeeHomeNLu. RefugeeHomeNL
screent en begeleidt gastgezinnen en ontheemden. Door middel van een
telefonische intake en het overleggen van ten minste één VOG per
gasthuishouden worden risico’s beperkt en potentiële gastgezinnen goed
geïnformeerd. Inmiddels hebben ongeveer 30.000 gastgezinnen zich
aangemeld via RefugeeHomeNL. Van de aanmeldingen lijkt na screening
ongeveer 40 procent van de aangemelde gastgezinnen af te vallen,
bijvoorbeeld omdat het gastgezin geen aparte kamer beschikbaar heeft of
slechts zeer korte tijd in opvang kan voorzien. Na koppeling tussen
gastgezin en ontheemden worden de gastgezinnen begeleid door de
vrijwilligers van het Leger des Heils. Zij gaan binnen een week na
plaatsing op bezoek bij het gastgezin om de situatie te bekijken. Daarnaast
is de vrijwilliger het vaste aanspreekpunt waar het gastgezin terecht kan
met vragen. Daarnaast ondersteunen het Rode Kruis en VluchtelingenWerk de ontheemden uit Oekraïne in de particuliere opvang door het
houden van een inloopspreekuur en een telefonische hulplijn. De
particuliere opvang van Oekraïners in deze vorm is eerste instantie gestart
als een pilotproject. Tijdens deze pilot worden er 140 gastgezinnen
gekoppeld aan Oekraïense ontheemden. Indien deze periode goed
verloopt, wordt het project uitgebreid. Dit zal in goed overleg met de VNG
gebeuren.
Ter ondersteuning van de particuliere opvang heeft het Rijk de
Handreiking Particuliere Opvang Oekraïners opgesteld en gepubliceerd op
25 maart jl.2 Hierin vinden particulieren informatie over hoe zij een
opvangplek aan kunnen bieden, waar zij op moeten letten en welke
voorzieningen voor de ontheemden beschikbaar zijn.
Naast de particuliere opvang die door RefugeeHomeNL wordt gecoördineerd, zijn er ook tal van particuliere opvang initiatieven waar het
Ministerie van Justitie en Veiligheid geen zicht op heeft. In samenwerking
met de ketenpartners en het maatschappelijk middenveld zet het
Ministerie van Justitie en Veiligheid zich in om deze particulieren te
informeren over alles wat komt kijken bij het opvangen van een
ontheemde uit Oekraïne. Daarnaast worden de Oekraïners tijdens hun reis
– en na aankomst in Nederland, zo goed mogelijk geïnformeerd over de
risico’s van mogelijke uitbuiting als zij bij particulieren verblijven die niet
door RefugeeHomeNL zijn gecoördineerd. In de handreiking voor
particulieren die opvang verlenen is hier ook aandacht aan besteed.
2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2022/03/25/handreiking-particuliereopvang-oekrainers-poo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

7

Ophalen aan de grens
Het kabinet heeft veel waardering voor particuliere initiatieven waarbij
mensen zich inzetten voor ontheemden uit Oekraïne. De overheid
ontvangt vragen van particuliere initiatieven om verklaringen af te geven
die benodigd zouden zijn om personen op te mogen halen uit andere
Europese landen. Het Kabinet neemt aan dat de meeste van deze
particuliere initiatieven het beste voor hebben met de mensen die gehaald
worden. Niet uit te sluiten is echter dat er ook mensen met minder fraaie
bedoelingen zo’n initiatief ontplooien. Als verklaringen afgegeven moeten
worden aan particuliere initiatieven die gebruikt kunnen worden om
mensen mee te krijgen, dan moet de overheid zich ook een oordeel
kunnen vormen over de aard van de initiatieven en bedoelingen van de
initiatiefnemers. Het is niet realistisch te verwachten dat dit verantwoord
en grondig kan plaatsvinden. Zoals eerder aangegeven wil het kabinet
deze initiatieven niet stimuleren. Het kabinet acht het zelfstandig ophalen
van ontheemden uit Oekraïne vanuit andere EU-lidstaten onverantwoord.
Met name met het oog op de veiligheid van alle betrokkenen geeft het
kabinet deze verklaringen niet af. Onze buurlanden hanteren eenzelfde
werkwijze. Ondertussen zet het kabinet zich binnen de EU in voor het
waarborgen van veilige routes voor ontheemden binnen de Unie.
Cijfers opvang
Vanaf vorige week worden de laatste cijfers over opvang Oekraïne elke
maandag en donderdag op rijksoverheid.nl gepubliceerd. Het gaat hierbij
om de cijfers capaciteit van de veiligheidsregio’s en de bezetting van die
plekken. Deze publicatie sluit aan bij de nieuwe fase waarin we op
reguliere basis gestructureerd informatie aanbieden over ontwikkelingen
en voortgang op het gebied van opvang van Oekraïners. Deze reguliere
update maakt het mogelijk om de cijfers zorgvuldig te controleren en
iedereen actief mee te nemen in de laatste stand van zaken.
Huisvesting
De stroom van ontheemden uit Oekraïne stelt Nederland voor grote
opgaven. Op dit moment wordt een groot beroep gedaan op veiligheidsregio’s, gemeenten en andere betrokkenen om voldoende opvangplekken
te creëren. Daarbij speelt mee dat er een oplopend tekort is aan opvangplekken bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en is het voor
inwoners van Nederland momenteel erg moeilijk om een woning te
vinden. Ook asielzoekers moeten goed opgevangen blijven worden en het
verdringen van woningzoekenden moet zoveel als mogelijk worden
beperkt. Dit zal grote inspanningen vergen van alle betrokken partijen,
waaronder overheden, maatschappelijke spelers en de private sector.
Inzet Rijksvastgoed
Tegen deze achtergrond heeft het kabinet besloten het eigen vastgoed op
mogelijkheden voor opvang te onderzoeken. Hieruit is nu de potentie tot
realisatie van 15.000 tijdelijke opvangplekken gekomen. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft deze panden aan het COA en via de veiligheidsregio’s
aan gemeenten aangeboden om te ondersteunen bij het voorzien in
opvangplekken voor asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne.
Het COA en gemeenten zullen het vastgoed huren van het Rijk. De
vergoeding die zij krijgen voor de opvang van asielzoekers en
ontheemden uit Oekraïne, kan hiervoor gebruikt worden. Daarnaast zullen
gemeenten verzoeken voor een vergoeding voor kleine aanpassingen in
de panden kunnen indienen, zodat deze zo snel mogelijk voor opvang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

8

geschikt zijn te maken. Om de kosten voor de realisatie van deze plekken
te dekken stelt het kabinet € 75 mln. beschikbaar.
Rol corporaties
Om de consequenties voor de volkshuisvesting in deze fase zo veel
mogelijk te beperken, is het verstandig dat corporaties nu geen bestaande
woningen gebruiken voor de noodopvang van ontheemden uit Oekraïne.
Corporaties kunnen in deze situatie en fase het best helpen door vol in te
zetten op de huisvesting van vergunninghouders. Daarmee wordt ook de
druk op COA-locaties verlicht en zullen zij minder nieuwe locaties hoeven
te zoeken. Daarnaast moeten we ons voorbereiden op de mogelijkheid
van langduriger verblijf van grote aantallen ontheemden uit Oekraïne.
Voor die situatie kunnen corporaties nu al in kaart brengen welke bijdrage
zij kunnen leveren bij het realiseren van nieuwe woonruimten voor de
mensen die langdurig in Nederland zullen verblijven en voor andere
aandachtsgroepen.
Verdere aanpak huisvesting
Vanuit het voorbereiden op de mogelijkheid van langduriger verblijf,
werken de Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid met nauwe betrokkenheid van
het Nationaal programma Oekraïense ontheemden een aanpak uit om te
kunnen voorzien in verbeterde opvang en (tijdelijke) huisvesting. Het
bereiken van dit doel zal grote inspanningen en veel samenwerking
vergen van alle betrokken partijen, waaronder overheden, maatschappelijke spelers en de private sector. De komende weken wordt verkend of en
hoe daarvoor een uitvoeringsorganisatie ingericht kan worden om daarbij
te ondersteunen. Bij de uitwerking van de aanpak zal de Minister voor
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening waar nodig, mogelijk en
wenselijk verbindingen leggen met de Nationale Woon- en Bouwagenda
en de verschillende beleidsprogramma’s waarover hij u op 14 februari
20223 informeerde. Uw Kamer zal zo spoedig mogelijk geïnformeerd
worden over de voorgestelde huisvestingsaanpak.
Onderwijs
Voortgang funderend onderwijs
Met de brief van 17 maart is uw Kamer geïnformeerd over de aanpak voor
het onderwijs in Nederland aan minderjarige kinderen van Oekraïense
ontheemden. Het is positief dat veel leerlingen uit Oekraïne op dit
moment al in het Nederlandse nieuwkomersonderwijs worden
opgevangen. Nieuwkomersscholen zetten alles op alles om het nieuwskomersonderwijs op te schalen en spelen daarmee een cruciale rol in het
geven van onderwijs aan Oekraïense leerlingen. Waar nodig zetten
gemeenten een tijdelijke onderwijsvoorziening op. Zo start een aantal
gemeenten volgende week al met deze tijdelijke voorzieningen.
OCW neemt verschillende acties om het onderwijsveld in staat te stellen
verder op te schalen zodat Oekraïense kinderen die gevlucht zijn voor de
vreselijke oorlog zo goed mogelijk opgevangen worden zodat ze weer
kunnen leren en spelen met vriendjes. Via LOWAN (de door OCW
gesubsidieerde ondersteuningsorganisatie voor het nieuwkomersonderwijs) worden scholen ondersteund om kinderen uit Oekraïne zo snel
mogelijk les te kunnen geven. Het ministerie verhoogt de subsidie aan
LOWAN-po (via de PO-Raad) en LOWAN-vo voor extra ondersteuning. Het
ministerie wijzigt de bekostigingsregeling voor po en vo zodat Oekraïense
3

Kamerstuk 35 925 VII, nr.137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

9

leerlingen ook onder de bestaande nieuwkomersregeling komen te vallen.
Met PO-Raad, VO-raad, LOWAN en VNG stelt OCW een kader met een
handreiking op voor gemeenten en schoolbesturen. Ook zet het ministerie
regiocoördinatoren in om met name gemeenten concreet te ondersteunen
met de te nemen stappen. Alle relevante informatie wordt daarbij
handzaam beschikbaar gesteld via een website die op volgende week
online komt.
Zorg
Tolken in de zorg
Voor goede en veilige zorgverlening is het van belang dat zorgverleners
begrijpelijk kunnen communiceren met hun patiënten. Dat betekent dat bij
een taalbarrière in sommige gevallen een professionele talentolk moet
worden ingezet. In veel gevallen spreken ontheemden uit Oekraïne
onvoldoende Engels om met een zorgverlener te communiceren. Dat kan
bij laagdrempelige vragen en/of bij spoed opgelost worden met een
«informele» tolk, bijvoorbeeld een familielid, maar in voorkomende
gevallen zal de aard van de zorgvraag het noodzakelijk maken dat een
professionele talentolk wordt ingezet. Om de afweging te kunnen maken
of een professionele talentolk nodig is, kunnen zorgverleners gebruik
maken van de bestaande kwaliteitsnorm tolkgebruik bij anderstaligen in
de zorg. Bij asielzoekers is de inzet en financiering van professionele
talentolken via het COA georganiseerd, maar omdat Oekraïners vaak geen
asiel aanvragen, vallen zij bijna altijd buiten deze regelingen. In de
reguliere zorgverlening is de inzet van talentolken mogelijk vanuit
bestaande prestaties en tarieven. Deze werkwijze is voor nu onvoldoende
passend voor zorgverleners die veel Oekraïense ontheemden zien. Zij
moeten indien nodig laagdrempelig en zonder administratieve lasten een
professionele talentolk kunnen inzetten.
Dit moet zo snel mogelijk georganiseerd worden, omdat zorg aan
Oekraïners nu al verleend wordt. VWS beoogt hiervoor aan te sluiten bij
de manier waarop de talentolk voor asielzoekers is georganiseerd. Op
basis van de cijfers van JenV over de inzet van talentolken voor asielzoekers is een gerede inschatting gemaakt van de kosten voor Oekraïense
talentolken ten behoeve van medische zorg. Hiervoor is een bedrag van
€ 1,6 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode tot en met juni 2022.
Samen met JenV zal VWS kijken hoe professionele talentolken zo snel
mogelijk laagdrempelig beschikbaar kunnen worden gemaakt. Hierbij zal
in ogenschouw moeten worden genomen dat er ook een schaarste is aan
tolken die de juiste taal spreken. Goede communicatie tussen zorgverlener
en patiënt zal dus in sommige gevallen ook op een andere wijze vormgegeven moeten worden. Hiertoe zal VWS in overleg treden met veldpartijen.
Medische evacuatie Oekraïense patiënten
De Russische inval in Oekraïne heeft hevige consequenties voor de
inwoners van Oekraïne. Velen van hen zijn op de vlucht geslagen en
worden opgevangen in buurlanden. Onder hen zijn ook burgers die een
urgente medische zorgvraag hebben. De Europese Commissie (EC) heeft
haar lidstaten daarom gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken om
patiënten met een acute of chronische zorgvraag die zich in de
EU-buurlanden van Oekraïne bevinden op te nemen. VWS heeft namens
Nederland toegezegd patiënten met een specifieke zorgvraag in
Nederland opvang en zorg te willen bieden. De vraag van de Europese
Commissie ziet op het actief evacueren van patiënten die zich in
EU-buurlanden van Oekraïne melden met een urgente medische vraag en
waarvoor in Nederland ziekenhuiscapaciteit beschikbaar zal worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

10

gesteld. Op verzoek van het Ministerie van VWS heeft het Landelijk
Coördinatie Patiënten Spreiding (LCPS), als onderdeel van het Landelijk
Netwerk Acute Zorg (LNAZ), een inventarisatie gemaakt van de op dit
moment beschikbare capaciteit in Nederland, diverse scenario’s voor het
beschikbaar stellen van capaciteit uitgewerkt en een procesvoorstel
gedaan.
Het LCPS heeft aangegeven dat er bij de ROAZ-regio’s grote bereidheid
bestaat om te helpen en capaciteit te bieden. We hebben in Nederland
echter geen structurele overcapaciteit, waardoor altijd op het moment zelf
gekeken moet worden welke capaciteit er geboden kan worden en ten
koste van wat dit mogelijk gaat. Hierbij wegen we de huidige situatie mee
waarin ziekenhuizen te maken hebben met planbare zorg die nog niet
overal volledig geleverd kan worden, er nog inhaalzorg geleverd moet
worden vanwege de Covid-pandemie en er bovendien sprake is van een
hoog ziekteverzuim onder medewerkers. Daarom zijn diverse randvoorwaarden geformuleerd waaraan voldaan moet worden om deze opvang te
kunnen realiseren, zoals de inzet van het calamiteitenhospitaal en het
opstellen van een landelijk kader om de capaciteit in elke regio gelijkwaardig te kunnen beoordelen en verdelen. Ik zal samen met de betrokken
partijen zorg dragen dat deze randvoorwaarden voldoende ingevuld
worden.
De Europese Unie heeft voor de medische evacuaties Standing Operating
Procedures opgesteld, waarin onder andere wordt beschreven dat gebruik
gemaakt wordt van een Europees matchingsysteem, waarbij in het
zendende land triage wordt verricht en de patiënt wordt aangemeld. Ik zal
LNAZ en daarbinnen specifiek het LCPS, vragen om voor Nederland de rol
van «National Medical Evacuation Coördinator» op zich te nemen en deze
matching en afstemming met het zendende land te regelen evenals
verdere coördinatie wanneer de patiënt in Nederland arriveert. Daarnaast
zal ik de Raad van Bestuur van het UMC Utrecht verzoeken het Calamiteitenhospitaal – voor drie maanden – open te stellen voor de initiële opvang
van deze patiënten, zodat de benodigde medische onderzoeken gedaan
kunnen worden alvorens de patiënt in samenspraak tussen het Calamiteitenhospitaal en het LCPS wordt overgeplaatst voor de behandeling in een
geschikt ziekenhuis waar capaciteit beschikbaar is. Het LCPS kan ook
zorgdragen voor andere coördinerende taken, zoals vervoer, eventuele
doorstroom en terugkoppeling over de status van de patiënt in het
EU-systeem.
Budgettaire tabel
In onderstaande budgettaire tabel zijn enkel maatregelen opgenomen
waar reeds door het kabinet toe besloten is, inclusief een raming van het
budgettaire beslag. Er zijn andere maatregelen in voorbereiding danwel
besluitvorming.
Maatregel

Budgettair
beslag (mln.
euro’s)

Gemeentelijke en particuliere opvang (GOO en POO)
Gereedmaken Rijksvastgoed voor opvang
Uitvoeringskosten Rijksvastgoedbedrijf opvang
Verkenning tijdelijke uitvoeringsorganisatie
Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden
Tolken
Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS)
Zorgkosten medische evacuees
Transportkosten medische evacuees
Extra ondersteuning LOWAN en uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

Departement

887
64
1,2
2

JenV
JenV
BZK
BZK

23
1,6
1,8
24
8
0,6

VWS
JenV
VWS
VWS
VWS
OCW

11

Toelichting Gemeentelijke en particuliere opvang
Deze maatregel betreft de compensatie voor gemeenten voor de realisatie
van noodopvangplekken en verstrekkingen aan ontheemden. Dit bedrag is
geraamd voor zes maanden, gezien de regeling voorzien wordt voor drie
maanden met eventueel verlenging met drie maanden en uitgaande van
50.000 ontheemden. Voor de periode er na wordt een nieuwe regeling
uitgewerkt. Met deze middelen betalen gemeenten ook de huur voor het
Rijksvastgoed uit (zie post hieronder).
Toelichting gereedmaken Rijksvastgoed voor opvang
Het Rijksvastgoedbedrijf (RvB) zal in overleg met gemeenten bestaand
Rijksvastgoed beschikbaar stellen voor de tijdelijke noodopvang van
ontheemden uit Oekraïne. Om hen een waardig onderkomen en noodzakelijke voorzieningen te bieden, moeten aanpassingen worden gedaan
aan de gebouwen.
Uitvoeringskosten Rijksvastgoedbedrijf opvang
Om de extra werkzaamheden van het RVB mogelijk te maken zijn
middelen nodig t.b.v. projectleiding en juridische/contractuele werkzaamheden.
Verkenning tijdelijke uitvoeringsorganisatie
Dit betreft een verkenning naar een tijdelijke uitvoeringsorganisatie die
kan ondersteunen in het realiseren van tijdige en goede huisvesting voor
ontheemden. De bijbehorende kosten worden gedekt binnen de begroting
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De uitkomsten van deze
verkenning worden politiek gewogen alvorens verdergaande stappen
richting vormgeving van de tijdelijke organisatie worden ondernomen.
Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV)
Ontheemden uit Oekraïne die naar Nederland komen zijn momenteel
onverzekerd voor medisch noodzakelijke zorg. Voor onverzekerden
bestaat de SOV-regeling, op basis waarvan aanbieders gecompenseerd
worden voor medisch noodzakelijke zorg die zij aan hen verlenen. Het
kabinet heeft besloten de uitgaven in de SOV voor ontheemden uit
Oekraïne generaal te compenseren t/m het tweede kwartaal van 2022 en
raamt het budgettaire beslag hiervan op 23 miljoen euro.
Tolken (afhankelijk van besluitvorming)
De wet verplicht zorgverleners om begrijpelijk te communiceren met
patiënten. Dat betekent dat bij een taalbarrière een professionele talentolk
moet worden ingezet. Omdat de ontheemden uit Oekraïne niet onder het
COA vallen, waar talentolken voor asielzoekers beschikbaar worden
gesteld, wordt gebruikt gemaakt van het inkoopcontract van JenV om 1,6
miljoen euro hiervoor beschikbaar te stellen.
Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS)
De Europese Commissie heeft haar lidstaten gevraagd te inventariseren
hoeveel capaciteit er in de lidstaat beschikbaar is om medische evacuaties
van Oekraïense patiënten uit EU-buurlanden uit te voeren en de betreffende patiënten op te vangen en zorg en ondersteuning te bieden. De
coördinatie en organisatie hiervan wordt aan Nederlandse zijde uitge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

12

voerd door het LCPS, onderdeel van het Landelijk Netwerk Acute Zorg
(LNAZ). Het gaat om een bedrag van 1,8 miljoen euro voor 6 maanden.
Zorgkosten medisch evacuees (afhankelijk van besluitvorming)
Nederland kan in het tweede kwartaal 2022 maximaal 30 patiënten per
dag opvangen en raamt het budgettaire beslag van de zorgkosten voor
medische evacuees op 24 miljoen euro. De zorgkosten voor de medische
evacuees worden vergoed via de SOV-regeling.
Transport medische evacuees
Voor de evacuatie van Oekraïense patiënten uit EU-buurlanden wordt
gebruik gemaakt van een Europees matchingsysteem. Na acceptatie door
het ontvangende land, wordt het transport vervolgens geregeld door het
land waar de patiënt zich bevindt voor overplaatsing. Binnen de EU is
afgesproken dat de kosten van transport voor het ontvangende land zijn.
Hiervoor is een bedrag van 8 miljoen euro geraamd.
Extra ondersteuning LOWAN en uitvoering
Via LOWAN (de door OCW gesubsidieerde ondersteuningsorganisatie
voor het nieuwkomersonderwijs) worden scholen ondersteund om
kinderen uit Oekraïne zo snel mogelijk les te kunnen geven. Het ministerie
verhoogt de subsidie aan LOWAN-po (via de PO-Raad) en LOWAN-vo voor
extra fte ondersteuning.
Budgettaire verwerking
Uw Kamer ontvangt hiertoe een Incidentele Suppletoire Begroting (ISB)
van de betreffende departementen.
II Implementatie en reikwijdte richtlijn 2001/55/EG
Inleiding
Tijdens het commissiedebat van 23 maart 2022 inzake de ingelaste
JBZ-raad van 28 maart 2022 (Kamerstuk 32 317, nr. 753) heb ik uw Kamer
toegezegd schriftelijk uitleg te geven over de implementatie van de
richtlijn nr. 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 inzake de tijdelijke
bescherming van ontheemden (hierna: de richtlijn tijdelijke
bescherming).4 Zulks naar aanleiding van vragen van de leden Piri (PvdA),
Ceder (ChristenUnie) Kröger (Groenlinks) en Kuik (CDA). Ook reageer ik
hiermee op de motie van het lid Piri c.s. (Kamerstuk 21 501–20, nr. 1776)
met de strekking dat ontheemden uit Oekraïne in Nederland zouden
moeten worden voorzien van een tijdelijke verblijfsvergunning. Hierna zal
ik in de eerste plaats ingaan op de wijze waarop de richtlijn is geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. In de tweede plaats zal ik ingaan
op de vraag of de ontheemden een tijdelijke verblijfsvergunning zouden
moeten krijgen.

4

Richtlijn nr. 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het
verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en
maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de
opvang en het dragen van de consequentie van de opvang van deze personen (PbEG L 212).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

13

De richtlijn tijdelijke bescherming in de Vreemdelingenwet 2000
Verblijfstatus en proces
Tijdelijke bescherming op grond van de richtlijn tijdelijke bescherming is
een procedure met een uitzonderlijk karakter die in geval van massale
toestroom of imminente massale toestroom van ontheemden onmiddellijke en tijdelijke bescherming biedt, men name wanneer daarbij het risico
bestaat dat het asielsysteem deze toestroom niet kan verwerken. Bij het
Uitvoeringsbesluit van 4 maart 2022 (EU) 2022/382 heeft de Raad van de
Europese Unie de richtlijn voor het eerst sinds zijn bestaan geactiveerd.
Bij de omzetting van de richtlijn is destijds gekozen voor een implementatiewijze die aansluit bij het stelsel en de uitgangspunten van de Vreemdelingenwet 2000. De tijdelijke bescherming werkt in Nederland (geïmplementeerd bij wet van 16 december 2004)5 als volgt.
• Tijdelijke bescherming wordt verleend op grond van de Vreemdelingenwet 2000.
• Om de aanspraak op tijdelijke bescherming te laten vaststellen, dient
de vreemdeling een asielaanvraag in.
• De IND registreert de aanvraag en beoordeelt of de vreemdeling
daadwerkelijk recht heeft op tijdelijke bescherming. De IND bekijkt
daarbij ook of de vreemdeling geen gevaar vormt voor de openbare
orde.
• Met de indiening van een asielaanvraag heeft de vreemdeling (hierna
ook: de ontheemde) rechtmatig verblijf in Nederland.
• Wie tijdelijke bescherming heeft, hoeft Nederland dus niet te verlaten
en kan ook niet worden uitgezet.6
• De ontheemde ontvangt een bewijs waaruit zijn status blijkt.
• De ontheemde heeft hiermee aanspraak op alle voorzieningen en
verstrekkingen waar asielzoekers recht op hebben, waaronder opvang,
leefgeld, onderwijs en medische hulp. Hiermee wordt voldaan aan de
waarborgen die in de richtlijn zijn opgenomen.
• Ook mag de ontheemde onder voorwaarden werken in Nederland.
• De IND hoeft pas op de asielaanvraag te beslissen wanneer de
tijdelijke bescherming (na maximaal drie jaar) eindigt. De beslistermijn
wordt dus opgeschort voor de duur van de tijdelijke bescherming.
Het voordeel van het indienen van een asielaanvraag is dat ontheemden
snel duidelijkheid krijgen over hun verblijfstatus, hun recht op onmiddellijke opvang en bijbehorende rechten, zoals de richtlijn ook vereist.
Daarnaast hoeft de IND niet binnen de standaardtermijnen te beslissen op
de aanvraag. Deze termijnen gaan pas weer lopen wanneer de tijdelijke
bescherming eindigt. Dit is een belangrijk verschil met het normale
verloop van de asielprocedure. Met deze werkwijze kan de IND de
behandeling van zaken beter beheersen en spreiden. Het systeem wordt
zodoende minder zwaar belast.
Een ander voordeel van deze werkwijze ten opzichte van de verlening van
een aparte speciale verblijfsvergunning als ontheemde, waar het
Nederlandse recht niet in voorziet, is dat het niet nodig is dat ontheemden
alsnog ook een asielaanvraag indienen indien zij na afloop van de
5
6

Kamerstuk 29 031.
Artikel 1 van de Vw 2000 geeft de definitie van tijdelijke bescherming: rechtmatig verblijf in de
zin van artikel 8, onder f of h, van de vreemdeling wiens uitzetting in verband met een
aanvraag als bedoeld in artikel 28 op grond van de richtlijn tijdelijke bescherming achterwege
blijft. Het besluitmoratorium volgt uit artikel 43a van de Vw 2000. Uit artikel 11, eerste en
tweede lid, Vw 2000 volgt dat een tijdelijk ontheemde recht heeft op de aanspraken die worden
toegekend bij of krachtens de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers, dan wel bij of
krachtens een ander wettelijk voorschrift, waarin aanspraken van deze vreemdelingen zijn
neergelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

14

tijdelijke bescherming hun eventuele individuele aanspraken beoordeeld
willen zien. De richtlijn bepaalt immers dat de ontheemde te allen tijde
een asielaanvraag kan indienen.7 Nu de ontheemde al een asielaanvraag
heeft ingediend wordt voorkomen dat bij de IND op het moment dat
tijdelijke bescherming eindigt, alsnog een groot aantal asielaanvragen
wordt ingediend. De IND kan de behandeling van de aanvraag spreiden
over een langere periode en de ontheemde kan erop vertrouwen dat als
de tijdelijke bescherming tot een einde komt een oordeel wordt gegeven
over zijn individuele asielaanspraken.
Doelgroep
Tijdens het Commissiedebat van 9 maart 2022 (Kamerstuk 19 637, nr.
2836) heb ik naar voren gebracht dat het kabinet de richtlijn ruimhartig wil
toepassen. Concreet betekent dit, dat de volgende categorieën personen
onder de bescherming van de richtlijn zullen worden gebracht:
1. Personen met de Oekraïense nationaliteit die:
– Op 23 februari 20228 in Oekraïne verbleven;
– Op of na 27 november 2021 Oekraïne zijn ontvlucht omdat de
spanningen toenamen of die zich op of na 27 november 2021 op
het grondgebied van de Unie bevonden (bijvoorbeeld voor
vakantie of werk);
– Kunnen aantonen dat zij in de periode vóór 27 november 2021 al
in Nederland verbleven, bijvoorbeeld vanwege een eerder
ingediende asielaanvraag, op basis van een reguliere verblijfsvergunning of een verblijfsvergunning die is beëindigd.
2. Staatlozen of derdelanders met een andere nationaliteit dan de
Oekraïense, die:
– Op 23 februari 2022 in Oekraïne internationale bescherming of
gelijkwaardige nationale bescherming genoten;
– Op 23 februari 2022 een (andere) geldige Oekraïense verblijfsvergunning hadden.
3. Gezinsleden van de hiervoor genoemde personen:
1
Huwelijkspartner of niet-gehuwde partner waarmee een duurzame
relatie wordt onderhouden
2
Minderjarige ongehuwde kinderen (binnen of buiten huwelijk
geboren of geadopteerd)
3
Andere naaste familieleden die met het gezin samenwoonden en die
volledig of grotendeels afhankelijk zijn.
In overweging 14 van de preambule van het Uitvoeringsbesluit van de
Raad worden de lidstaten aangemoedigd te overwegen de tijdelijke
bescherming uit te breiden tot personen die Oekraïne kort voor 24 februari
2022 zijn ontvlucht omdat de spanningen toenamen of die zich net vóór
die datum op het grondgebied van de Unie bevonden (bijvoorbeeld voor
vakantie of werk) en die als gevolg van het gewapende conflict niet naar
Oekraïne kunnen terugkeren. Indachtig de gedachte van ruimhartige
opvang is besloten om de richtlijn ook van toepassing te verklaren op
ontheemden die op of na 27 november 2021 Oekraïne hebben verlaten
vanwege de toenemende spanningen. Voor het bepalen van deze is
aangesloten bij de visumvrije termijn van Oekraïners, namelijk 90 dagen.
Ten aanzien van Oekraïners is daarnaast besloten om ook diegenen die
vóór 27 november 2021 in Nederland onder de bescherming van de
richtlijn te brengen. Dit voorkomt dat Oekraïners zonder rechtmatig

7
8

Artikel 17, eerste lid, richtlijn tijdelijke bescherming.
De formulering in het Raadsbesluit is: «vóór 24 februari». Met het oog op een soepele
uitvoering wordt dat hier gelezen als «op 23 februari».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

15

verblijf een (nieuwe) verblijfsprocedure zullen starten, waarbij
waarschijnlijk gekozen zal worden voor een asielbeoordeling.
Oekraïners die vóór 27 november 2021 elders in Europa verbleven vallen
niet onder de richtlijn.
Voor derdelanders geldt het vereiste dat zij op 23 februari 2022 een
geldige verblijfsvergunning moet hebben gehad. Op grond hiervan kan in
eerste instantie worden aangenomen dat de vreemdeling zich op die
datum in Oekraïne bevond, althans dat de vreemdeling niet voor
27 november 2021 Oekraïne heeft verlaten. Een actieve controle op dat
aspect is daarom niet nodig. Echter, indien naderhand blijkt dat de
derdelander zich al langere tijd buiten Oekraïne bevindt, dan zal de
tijdelijke bescherming worden teruggedraaid.
Voorts heeft het kabinet ten aanzien van derdelanders besloten om af te
zien van de toets of veilige en duurzame terugkeer naar het land of de
regio van herkomst mogelijk is. Naar het oordeel van het kabinet zou het
hier gaan om een toets die elementen van een asielbeoordeling in zich
heeft. Het uitvoeren van die toets zou het asielproces alsnog kunnen
belasten en past niet in de ruimhartige toepassing die het kabinet voor
ogen heeft.
Tijdelijke verblijfsvergunning als alternatief
Bestaande mogelijkheden
De richtlijn tijdelijke bescherming schrijft voor dat tijdelijk ontheemden
over een verblijfstitel beschikken. Een verblijfstitel is ingevolge de richtlijn
een volgens de nationale wetgeving opgestelde vergunning of
toestemming op grond waarvan het de vreemdeling is toegestaan op het
grondgebied van de lidstaat te verblijven. De richtlijn verplicht dus niet tot
het verstrekken van een verblijfsvergunning zoals we die nu kennen in de
Vreemdelingenwet 2000.9 Een bewijs van toestemming tot verblijf voldoet
ook aan de richtlijn. Zoals hiervoor beschreven, krijgen tijdelijk
ontheemden een bewijs van rechtmatig verblijf in Nederland na het
indienen van een asielaanvraag en wordt de behandeling van hun
asielaanvraag opgeschort voor de duur van de tijdelijke bescherming.
Op grond van de Vreemdelingenwet 2000 is het evenwel mogelijk dat
ontheemden de asielprocedure doorlopen – zonder opschorting van de
beslistermijn – en een asielvergunning voor bepaalde tijd verkrijgen.10 Het
is voorts denkbaar een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd te
verlenen. De bedoeling van de richtlijn is nu juist echter dat het asielsysteem niet (extra) wordt belast bij massale toestroom van ontheemden.
Een dergelijke belasting zou het zeer onwenselijke gevolg zijn van een –
eventueel versnelde – asiel- of reguliere vergunningprocedure.
In het debat met uw Kamer heb ik aangegeven dat als een verblijfsvergunning asiel wordt verleend, dit bovendien zou betekenen dat de
betrokkenen vreemdelingen asielstatushouder worden. Asielstatushouders hebben o.a. recht op een woning en sociale zekerheid onder
dezelfde voorwaarden als Nederlanders. Een verblijfsvergunning regulier
bepaalde tijd zou vergelijkbare gevolgen hebben. Op de korte termijn en
gezien de grote schaal waarop Oekraïners nu naar Nederland komen, is
9
10

Artikel 2 van de richtlijn tijdelijke bescherming definieert de verblijfstitel aldus.
Bijvoorbeeld – de in artikel 29, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vreemdelingenwet 2000
bedoelde grond («... ernstige en individuele bedreiging (...) als gevolg van willekeurig geweld
in het kader van een internationaal of binnenlands gewapend conflict»).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

16

dat niet realiseerbaar en niet wenselijk. Bovendien beoogt de richtlijn
tijdelijke bescherming onmiddellijke, maar wel tijdelijke bescherming. De
richtlijn tijdelijke bescherming verplicht niet tot het verlenen van een
permanente verblijfstatus met bijbehorende rechten. Het onder de richtlijn
tijdelijke bescherming vereiste voorzieningenniveau komt, als gezegd,
overeen met dat van asielzoekers op grond van de Opvangrichtlijn. Het
huidige stelsel biedt tijdelijk ontheemden dus een adequaat niveau van
opvang en hulp.
Een nieuwe speciale vergunning voor tijdelijk ontheemden
Het is theoretisch mogelijk om de Vreemdelingenwet 2000 te wijzigen en
een speciale vergunning en een afzonderlijk voorzieningenregime te
regelen voor tijdelijk ontheemden. De keuze bij de implementatie van de
richtlijn voor de beoordeling van de toepasselijkheid naar aanleiding van
een asielaanvraag is echter een welbewuste geweest. Niet alleen biedt de
verblijfstitel als asielzoeker tijdelijk ontheemden duidelijkheid en een
adequaat voorzieningenniveau; de opschorting van de termijnen biedt de
IND de nodige flexibiliteit om de massale toestroom van vreemdelingen te
verwerken.
Ik wil benadrukken dat een nieuwe speciale vergunning grote impact op
de uitvoering zal hebben. Niet alleen zullen alle procedures en systemen
op een nieuwe vergunning moeten worden aangepast, ook ligt in de lijn
der verwachting dat in veel gevallen óók een asielaanvraag zal worden
ingediend. Dit alleen al om te voorkomen dat het verblijfsrecht wegvalt op
het moment dat tijdelijke bescherming tot een einde komt, maar mogelijk
ook om vermeende sterkere aanspraken dan tijdelijke bescherming
beoordeeld te krijgen. Een dergelijke werkwijze zal het risico van onnodige
stapeling van procedures in zich dragen.
Naast dat een wetswijziging veel tijd kost en de invoering grote gevolgen
voor de uitvoeringspraktijk zal hebben – juist in een situatie dat essentieel
is dat ontheemden nú duidelijkheid krijgen over hun rechten – zal een
speciale ontheemdenvergunning op korte termijn geen betere positie
bieden dan de verblijfstitel als asielzoeker. De richtlijn laat ruimte voor een
andere wijze van implementatie, maar van belang is dat de Nederlandse
wijze van implementatie voldoet aan de richtlijn en alle rechten en
voorzieningen worden verstrekt die de richtlijn vereist.
Conclusie
De bestaande procedure in de Vreemdelingenwet 2000 biedt de
ontheemde snel duidelijkheid over zijn verblijfstatus. Daarnaast stelt de
bestaande procedure veilig dat de ontheemde onmiddellijk wordt
opgevangen en geholpen – zonder daarbij de vreemdelingenketen acuut
en onnodig te belasten met extra zaken. Het huidige stelsel biedt tijdelijk
ontheemden het onder de richtlijn vereiste niveau van opvang en hulp. De
IND neemt op dit moment de noodzakelijke stappen om de aanvragen van
tijdelijk ontheemden te verwerken. Ik zie geen aanleiding om het beleid of
de wet nu te wijzigen. De implementatie in de Vreemdelingenwet 2000
zoals die nu luidt, acht ik op dit moment toereikend om de toestroom van
tijdelijk ontheemden uit Oekraïne te verwerken en hen de opvang en
rechten toe te kennen die hen toekomen.
De (aangehouden) motie van het lid Piri c.s. waarin de regering verzocht
wordt om te voorzien in een tijdelijke verblijfsvergunning wordt dan ook
ontraden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

17

Wel wil ik begrip vragen voor het feit dat huidige situatie ons voor
bijzondere uitdagingen stelt. De richtlijn is meer dan twintig jaar oud en
nooit eerder toegepast. Ik heb er alle vertrouwen in dat de wijze waarop
deze richtlijn in de wet is geïmplementeerd in de praktijk zal voldoen,
maar we hebben hier dus nog geen ervaring mee. Het is zeker niet uit te
sluiten dat de ontheemden die de hiervoor beschreven bescherming
krijgen en de betrokken instanties in de praktijk met bepaalde problemen
zullen worden geconfronteerd. Ik zeg uw Kamer uitdrukkelijk toe dit
zorgvuldig in het oog te houden en, indien dergelijke problemen rijzen, er
– indien mogelijk – alles aan te doen hiervoor snelle, goede en vooral
praktische oplossingen te vinden.
III. Toegang tot de arbeidsmarkt
Veilige en leefbare opvang is de allereerste prioriteit, omdat dit
ontheemden de kans biedt om bij te komen en rust te krijgen na hun
vlucht voor het oorlogsgeweld. Voor de ontheemden die dit willen en
kunnen is het daarna wenselijk om hen de kans te bieden om te werken.
Gelet hierop treedt op 1 april 2022 met terugwerkende kracht vanaf
4 maart 2022 een vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht in
werking, voor ontheemden die onder de richtlijn tijdelijke bescherming
vallen en arbeid in loondienst willen verrichten. In onderstaande alinea’s
volgt een verdere toelichting op de toegang tot de arbeidsmarkt voor deze
vreemdelingen.
Richtlijn tijdelijke bescherming
De richtlijn tijdelijke bescherming regelt ook de toegang tot de arbeidsmarkt. Nederland heeft bij implementatie van deze richtlijn bepaald, dat
door werkgevers een tewerkstellingsvergunning met volledige arbeidsmarkttoets moet worden aangevraagd. Dit betekent dat bij een aanvraag
voor een tewerkstellingsvergunning, eerst wordt gekeken of er personeel
in de Europese Economische Ruimte en Zwitserland aanwezig is om dit
werk te doen.
Voor de ontheemden uit Oekraïne is een veilig onderdak en levensonderhoud uiteraard de eerste prioriteit. Zij moeten de tijd en rust krijgen
om bij te komen, na hun vlucht voor het oorlogsgeweld. Daarna is het,
gelet op de uitzonderlijke situatie van deze crisis, wenselijk om vreemdelingen die dit willen, zo snel mogelijk de kans te bieden om te werken.
Gelet hierop geldt per 1 april aanstaande een vrijstelling voor het
aanvragen van deze tewerkstellingsvergunning, voor arbeid in loondienst.
Deze vrijstelling van de tewerkstellingsplicht geldt met terugwerkende
kracht vanaf 4 maart 2022. In veel lidstaten is de Europese richtlijn zo
geïmplementeerd, dat vluchtelingen direct toegang hebben tot de
arbeidsmarkt. Nederland sluit met de vrijstelling van tewerkstellingsvergunningsplicht dus aan bij de praktijk zoals die geldt in andere lidstaten.
Voor de categorieën personen die onder de bescherming van de richtlijn
zullen worden gebracht en hiermee ook vallen onder deze vrijstelling,
wordt verwezen naar de eerdere paragraaf van deze brief.
Voorwaarden
De vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht kent wel enkele
voorwaarden. De rapporten van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, hebben laten zien dat er helaas nog veel misgaat bij het werk
door arbeidsmigranten. De mensen die Oekraïne zijn ontvlucht, zijn
kwetsbare, soms door oorlogsgeweld getraumatiseerde mensen.
Om het risico op misstanden zoals onderbetaling en slechte arbeidsomstandigheden te signaleren en te verkleinen, is het belangrijk om zicht te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

18

houden op de mensen die aan het werk gaan. Daarom geldt er na
inwerkingtreding van het besluit op 1 april 2022 voor werkgevers een
meldplicht als zij mensen in dienst willen nemen. Zij moeten ten minste
twee werkdagen voor aanvang van de werkzaamheden bij UWV melden
dat zij een vreemdeling op grond van de vrijstelling tewerkstellen. Tot en
met 15 april 2022 geldt een overgangsperiode waarin werkgevers de
mogelijkheid krijgen om een melding te doen, ook wanneer de werkzaamheden al zijn aangevangen. Na deze datum geldt de meldplicht,
waaronder de eis van een melding ten minste twee werkdagen voorafgaande aan de aanvang van de werkzaamheden, onverkort. Het niet
naleven van deze nieuwe meldplicht is beboetbaar op grond van de Wet
arbeid vreemdelingen.
De vrijstelling voor het aanvragen van een tewerkstellingsvergunning
beperkt zich in eerste instantie tot het verrichten van arbeid in loondienst.
Dit biedt voor de potentieel kwetsbare groep vluchtelingen een grotere
mate van zekerheid dan werken als zelfstandige. Door de vrijstelling te
beperken tot arbeid in loondienst, zijn de vreemdelingen naar verwachting
beter beschermd tegen misstanden zoals onderbetaling. Zelfstandigen
worden bovendien geacht om zelf te voorzien in sociale verzekeringen
(waaronder pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekering).
Toezicht en handhaving ten aanzien van zelfstandigen is complexer dan
bij arbeid in loondienst. Bij ministeriële regeling kan er op een later
moment eventueel alsnog voor worden gekozen om de vrijstelling uit te
breiden naar arbeid als zelfstandige. Van deze mogelijkheid kan gebruik
gemaakt worden, wanneer voldoende zeker is dat het werken als
zelfstandige voor deze groep geen bovenmatige risico’s met zich
meebrengt. Om onduidelijkheden en ontduiking van de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) door middel van
contante betalingen tegen te gaan, geldt een verplichting om het WML
giraal uit te betalen.
Ontheemden uit de Oekraïne kunnen worden ingeschreven in de
Basisregistratie Personen (BRP) op aangifte van verblijf en adres bij de
gemeente, inclusief gemeentelijke opvang waar zij (tijdelijk) verblijven. Zij
worden automatisch ingeschreven in de Basis Voorziening Vreemdelingen
(BVV) en zijn daarmee bekend bij de IND en krijgen een BSN. Zonder een
BSN kan een vreemdeling in Nederland niet werken voor een Nederlandse
werkgever. De werkgever heeft een BSN nodig voor opgave van de
loonbelasting. Daarnaast kan de vreemdeling met een BSN een bankrekening openen in Nederland.
Documenten
Om ervoor te zorgen dat er op de juiste manier gebruik wordt gemaakt
van de vrijstelling, is het nodig dat vreemdelingen over documenten
beschikken waaruit hun rechtmatig verblijf en verblijfstatus op grond van
de richtlijn tijdelijke bescherming in Nederland blijkt. Zonder deze
documenten is het voor werkgevers niet mogelijk om vast te stellen of de
vreemdeling rechtmatig in Nederland verblijft op grond van de richtlijn
tijdelijke bescherming en derhalve onder de vrijstelling valt. Het kost
echter enige tijd om vanuit de Nederlandse overheid deze documenten
voor alle ontheemden beschikbaar te stellen. Gelet hierop geldt een
overgangsperiode.
Gedurende de overgangsperiode geldt de vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht voor alle Oekraïense onderdanen, die hun
nationaliteit aan de hand van documenten kunnen aantonen. Daarnaast
wordt gestreefd om deze overgangsperiode per medio april 2022 uit te
breiden, en toe te passen op staatlozen en onderdanen van andere derde
landen dan Oekraïne die kunnen aantonen dat zij op 23 februari 2022 in
Oekraïne internationale bescherming genoten of in het bezit waren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

19

een geldige verblijfsvergunning die overeenkomstig Oekraïens recht is
afgegeven.
Tijdens deze overgangsperiode geldt de meldplicht voor werkgevers als zij
Oekraïense onderdanen in dienst willen nemen onverkort.
Naast het verrichten van arbeid in loondienst is van belang om te zorgen
dat vreemdelingen die vallen onder de richtlijn tijdelijke bescherming ook
tot het moment dat de documentatie op orde is, in de gelegenheid
worden gesteld om vrijwilligerswerk te verrichten of stage te lopen in het
kader van een gevolgde opleiding. Gelet hierop wordt geregeld dat de
overgangsperiode ook ziet op vrijwilligerswerk en stage.
De overgangsperiode loopt in eerste instantie tot en met 31 mei 2022 (met
mogelijkheid tot verlenging) om te zorgen dat alle vreemdelingen die daar
recht op hebben, in het bezit kunnen worden gesteld van documenten
waaruit hun verblijfsstatus en hun toegang tot de arbeidsmarkt blijkt.
Er wordt gekeken op welke wijze werkgevers ondersteund kunnen worden
in het vaststellen of de vreemdeling valt onder de overgangsperiode.
Terugwerkende kracht vanaf 4 maart 2022
Gelet op de uitzonderlijke situatie van de oorlog in Oekraïne en de
daarmee samenhangende vluchtelingenstroom, wil het kabinet
ontheemden uit Oekraïne die dit willen zo snel mogelijk de kans bieden
om te werken.
Gelet hierop geldt de vrijstelling van de tewerkstellingsvergunningsplicht
met terugwerkende kracht vanaf 4 maart 2022, om te voorkomen dat
welwillende werkgevers in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen,
vreemdelingen tewerk stellen. Het risico daarop is reëel, gelet op het feit
dat na activering van de Richtlijn tijdelijke bescherming, de nuance dat er
enkel toegang tot de arbeidsmarkt is met een tewerkstellingsvergunning
in veel nieuwsberichten ontbrak.
Vanaf 1 april 2022 moet elke werkgever een melding doen bij UWV indien
er een vreemdeling op grond van deze vrijstelling werkzaam is. Een
aanvraag om een tewerkstellingsvergunning die is ingediend voor 1 april
2022, wordt beschouwd als een melding. Niet-melden is een overtreding,
en beboetbaar gesteld in de Wet arbeid vreemdelingen. De Arbeidsinspectie is belast met de handhaving hiervan. De Arbeidsinspectie zal
bovendien inspecteren en handhaven indien zij constateert dat er sprake
is van andere overtredingen van arbeidswetten, bijvoorbeeld van de WML
of de Arbeidstijdenwet.
Bemiddeling
De toegang tot de arbeidsmarkt bestaat naast het juridische faciliteren ook
uit de bemiddeling naar werk. We willen de bemiddeling, voor de
personen die dat willen, zo overzichtelijk mogelijk faciliteren. Daarbij zijn
de volgende aspecten van belang: een centrale plek voor informatie voor
werkzoekenden en werkgevers, een methode om elkaar eenvoudig te
vinden en indien nodig de inzet van dienstverlening om de match te
ondersteunen. Ik ben met betrokken partijen in gesprek om dit zo snel als
mogelijk in gang te zetten. Belangrijk uitgangspunt is dat de wensen en
vaardigheden van de personen centraal staan, en daar waar mogelijk
wordt gekeken naar bemiddeling richting beroepen waar vraag naar is.
Ook zal er aandacht zijn voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden en
-omstandigheden. Er zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van de
bestaande infrastructuur in de uitvoering, zowel publiek als privaat.
Vanwege de unieke status van de tijdelijk beschermden wordt met spoed
gekeken naar hetgeen ervoor nodig is om de tijdelijk beschermden
toegang te geven tot publieke ondersteuning naar werk, waaronder
wijziging van regelgeving. Daarmee ontstaat dan de mogelijkheid tot het
inzetten van gerichte dienstverlening om de bemiddeling naar werk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

20

ondersteunen. Ook de regionale mobiliteitsteams kunnen daarbij een rol
spelen, voor de inzet van aanvullende ontschotte dienstverlening.
Monitoring
Het is belangrijk om te benadrukken dat het regelen van deze vrijstelling
van de tewerkstellingsvergunningsplicht – zoals veel van wat er nu
plaatsvindt in het kader van deze vluchtelingencrisis – onder grote druk tot
stand is gekomen. Deze aanpak brengt risico’s met zich mee en kan ertoe
leiden dat er zaken misgaan. Gelet hierop, is niet uit te sluiten dat er
onvoorziene effecten optreden, die op korte termijn aanpassing van de
regelgeving vergen. De effecten van de vrijstelling zullen doorlopend
gemonitord worden, zodat eventuele onvoorziene effecten tijdig gesignaleerd en aangepakt kunnen worden.
IV. Ontwikkelingen op Europees niveau
Over de ontwikkelingen op Europees niveau wordt uw Kamer geïnformeerd in het verslag van de JBZ-raad dat deze week wordt toegezonden.
Conclusie
Tot slot, uw Kamer heeft gister in de Regeling van Werkzaamheden
(Handelingen II 2021/22, nr. 65, Regeling van Werkzaamheden) verzocht
om een debat, voorafgegaand door een brief over de stand van zaken
rondom de coördinatie van de huisvesting, medische zorg, sociale
voorzieningen, onderwijs en verdere integratie van ontheemden uit
Oekraïene en de effecten hiervan voor de opvang van andere groepen
asielzoekers en statushouders. Met deze brief voldoe ik aan dit verzoek. Ik
hecht eraan bij uw Kamer te verduidelijken dat de Minister van Justitie en
Veiligheid voorzitter van de Ministeriele Commissie Crisisbeheersing
(MCCb) is, en dat ik de coördinerend bewindspersoon voor de opvang van
ontheemden uit Oekraïne ben.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 19 637, nr. 2839

21