1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

34 222

Luchtvaartverdrag tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en de Republiek Colombia; Bogotá,
24 november 2014

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
10 juni 2015.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 10 juli 2015.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2015
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 24 november 2014 te Bogotá tot stand gekomen
luchtvaartverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Colombia (Trb. 2015, nr. 22).
Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het Europese deel van Nederland en het
Caribische deel van Nederland gevraagd.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-34222-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

1

Toelichtende nota
Inleiding
Op 16 en 17 januari 2012 vonden te Amsterdam bilaterale onderhandelingen plaats tussen de luchtvaartautoriteiten van Colombia en Nederland.
Deze besprekingen hebben geresulteerd in het Verdrag tussen het
Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Colombia inzake luchtdiensten (hierna: het «Verdrag»).
Om te voldoen aan de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van
5 november 2002 in de zogenaamde «Open Skies» zaken (hierna: de
«Uitspraak»), is op 29 april 2004 Verordening (EG) nr. 847/2004 van het
Europees parlement en de Raad (PbEU 2004. L 157) inzake onderhandelingen over en de uitvoering van overeenkomsten inzake luchtdiensten
tussen lidstaten en derde landen vastgesteld. Om de verplichte
EU-clausules met Colombia overeen te kunnen komen was het noodzakelijk voor Nederland om in de eerste plaats een luchtvaartverdrag met
Colombia af te sluiten aangezien de bilaterale relatie met Colombia tot op
heden slechts gebaseerd was op een Memorandum of Understanding
(MoU) tussen de Nederlandse en Colombiaanse luchtvaartautoriteiten.
In november 2014 werd overeenstemming bereikt t.a.v. de definitie van
«territory» (artikel 1, eerste lid, sub k). Deze definitie is op verzoek van
Colombia aangepast en verwijst nu naar het Verdrag van Chicago van
7 december 1944.
Reikwijdte
Omdat de relevante markt van luchtverbindingen bestreken wordt door
respectievelijk het Europese deel van Nederland en het Caribische deel
van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) enerzijds en Colombia
anderzijds, strekt de reikwijdte van het Verdrag zich uit tot deze geografische gebieden. Praktisch gezien heeft dit tot gevolg dat het Koninkrijk op
grond van artikel 3 van het Verdrag zowel Europese luchtvaartmaatschappijen kan aanwijzen die gevestigd zijn in het Europese deel van
Nederland, als luchtvaartmaatschappijen die gevestigd zijn in het
Caribische deel van Nederland.
Op grond van het verdrag kunnen in het Caribische deel van Nederland
alleen luchtvaartmaatschappijen die op de BES zijn gevestigd worden
aangewezen. Gelet op de BES-wetgeving kunnen alleen luchtvaartmaatschappijen die overwegend in handen zijn van BES ingezeten zich in dit
deel van Nederland vestigen. Het is in dit geval niet nodig gebleken om
het Bestuurscollege van Bonaire over dit verdrag te informeren of te
consulteren omdat er op Bonaire geen commerciële luchtvaarmaatschappijen zijn gevestigd die onder het verdrag aangewezen kunnen worden.
Bij het formuleren van de verdragsbepaling is uitdrukkelijk rekening
gehouden met de voorschriften die bij en krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie aan landen en gebieden overzee
(LGO’s) worden gesteld. LGO zijn gebieden die doorgaans een bijzondere
relatie hebben met een EU-lidstaat. De BES eilanden zijn LGO gebied. De
EU LGO-regelgeving is gericht op het bevorderen van de ontwikkeling van
LGO-gebieden. Van belang is dat het EU LGO-besluit1, het uitsluitend
aanwijzen van BES-luchtvaartmaatschappijen op de BES niet verbiedt.
Wel is het LGO-gebieden verboden Europese luchtvaartmaatschappijen
een minder gunstige behandeling te geven dan luchtvaartmaatschappijen
uit andere derde landen. Daarvan is hier echter geen sprake aangezien het
verdrag met Colombia noch aan Europese luchtvaartmaatschappijen,

1

LGO-besluit, 2001/822/EG (PbEG L 314)

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

2

noch aan luchtvaartmaatschappijen uit derde landen rechten biedt voor
wat betreft de vestiging en aanwijzing op de BES.
Artikelsgewijze toelichting
Artikel 1
In artikel 1 worden de in het Verdrag gehanteerde termen en begrippen
gedefinieerd. Het verdrag voorziet gelet op de reikwijdte daarvan mede in
een definitie van het Caribische deel van Nederland en de uit dat gebied
afkomstige Nederlandse ingezetenen.
Artikel 2
In dit artikel worden de verkeersrechten opgesomd die de aangewezen
luchtvaartmaatschappijen onder het Verdrag mogen uitvoeren.
Artikelen 3 en 4
Het Verdrag schept voor de Verdragspartijen de mogelijkheid tot
meervoudige aanwijzing van luchtvaartmaatschappijen en geeft de
voorwaarden aan waaraan de luchtvaartmaatschappijen van beide landen
moeten voldoen om voor aanwijzing in aanmerking te komen.
Daarnaast zijn de artikelen 3 en 4, conform de Uitspraak, zodanig
geformuleerd dat ook luchtvaartmaatschappijen afkomstig uit andere
EU-Lidstaten die in Nederland zijn gevestigd voor het Europese deel van
Nederland kunnen worden aangewezen (artikel 3) of, waar nodig, de
aanwijzing kan worden ingetrokken, geschorst of beperkt (artikel 4),
bijvoorbeeld als niet (langer) aan de vereisten voor eigendom wordt
voldaan of de operaties niet (langer) plaatsvinden overeenkomstig de
standaarden uit het op 7 december 1944 te Chicago tot stand gekomen
Verdrag inzake burgerluchtvaart (Trb. 1973, 109). Dit verdrag kwam in het
kader van de Organisatie voor de Internationale Burgerluchtvaart (hierna:
ICAO) tot stand. Voorts is voorzien in de aanwijzing van luchtvaartmaatschappijen gevestigd in het Caribische deel van Nederland.
Artikel 5
In dit artikel is bepaald dat het de aangewezen luchtvaartmaatschappijen
vrij staat om hun tarieven vast te stellen op basis van commerciële
marktoverwegingen. De mogelijkheid van interventie door de partijen is
daarbij beperkt tot bepaalde specifiek omschreven gevallen waaronder
bijvoorbeeld misbruik van machtsposities of prijsdiscriminatie. Het derde
lid biedt de partijen echter wel de mogelijkheid notificatie te eisen van de
tarieven aan haar luchtvaartautoriteiten.
Het vierde en vijfde lid beletten een partij eenzijdige actie te ondernemen
ter voorkoming van het instellen of voortzetten van een bepaald tarief
door de aangewezen luchtvaartmaatschappij(en) en voorziet hiertoe in
een consultatieprocedure met de andere partij.
Artikel 6
Teneinde tegemoet te komen aan de huidige eisen die de luchtvaartsector
stelt aan het uitoefenen van commerciële activiteiten, daaronder begrepen
het uitoefenen van activiteiten op het grondgebied van de andere partij,
biedt het Verdrag onder meer het recht aan de aangewezen luchtvaartmaatschappijen om kantoren te vestigen in het territorium van de andere
partij ter promotie en verkoop van luchtdiensten en andere daaraan
gerelateerde producten (inclusief de inhuur van derden). Tevens voorziet
het Verdrag in de mogelijkheid voor luchtvaartmaatschappijen om eigen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

3

specialistisch personeel in het territorium van de andere partij te laten
werken (tweede lid), of om het personeel in te schakelen van een ander
bedrijf dat door die partij daartoe gemachtigd is (derde lid). De bepaling
over grondafhandeling geeft optimale mogelijkheden voor vrije keuze
tussen aanbieders. Daarnaast biedt dit artikel mogelijkheden voor
uitgebreide commerciële samenwerking tussen luchtvaartmaatschappijen,
zoals door middel van zogenaamde code-share overeenkomsten, hetgeen
voor de bestaande luchtvaartallianties van groot belang is. Tenslotte is
ook het verrichten van inter-modaal vervoer / land transport toegestaan.
Alle commerciële activiteiten uit dit artikel kunnen slechts worden
uitgevoerd met inachtneming van de voor een partij geldende wet- en
regelgeving op dat terrein, inclusief de voor het Europese deel van
Nederland geldende Europese regelgeving (zevende lid).
Artikel 7
Dit artikel maakt het mogelijk overstappen van passagiers op (delen van)
de routes zoals neergelegd in het routeschema te faciliteren en – waar
commercieel opportuun – gebruik te maken van partners of geleased
materieel en de daarbij geldende eisen voor de luchtvaartveiligheid. Voor
de positie van Schiphol als transferluchthaven is dit artikel eveneens van
belang.
Artikel 8
In artikel 8 zijn bepalingen opgenomen teneinde de eerlijke concurrentie
tussen de aangewezen luchtvaartmaatschappijen van beide partijen te
bewaken. Elke partij zet zich er voor in alle vormen van discriminatie of
oneerlijke concurrentie ten opzichte van de aangewezen maatschappijen
van de andere partij te elimineren. Het vierde lid verbiedt het opleggen
van specifieke concurrentievervalsende maatregelen.
Artikel 9
Dit artikel is op verzoek van Colombia opgenomen. Het artikel bepaalt dat
de Verdragspartijen over en weer de codes van de luchtvaartmaatschappijen van de andere partij erkennen.
Artikel 10
Dit artikel is in overeenstemming gebracht met huidige bepalingen terzake
van het verlenen van vrijstelling van heffingen en lasten voor internationaal luchtvervoer. De luchtvaartuigen alsmede de normale uitrustingsstukken, reserveonderdelen, brandstofvoorraad, smeermiddelen en
proviand (inclusief luchtwinkels) van de aangewezen luchtvaartmaatschappij zijn vrijgesteld van douanerechten, inspectiekosten en andere
rechten en lasten in het gebied van de andere partij, op voorwaarde dat zij
aan boord blijven totdat zij weer worden uitgevoerd. Normale uitrustingsstukken, reserveonderdelen, brandstofvoorraad en smeermiddelen mogen
met toestemming van de douanediensten van de andere partij worden
afgeladen en kunnen onder toezicht gesteld worden van deze diensten.
Overeenkomstig EU-wetgeving kan Nederland een belasting op brandstof
opleggen tussen een punt in het grondgebied in het Europese deel van
Nederland en het grondgebied van een andere EU-Lidstaat.
Artikel 11
In artikel 11 is onder meer vastgelegd dat de luchthavengelden en
gebruikersheffingen die door de partijen in rekening worden gebracht aan
de aangewezen luchtvaartmaatschappijen transparant, redelijk,

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

4

non-discriminatoir en kostengerelateerd zijn en proportioneel verdeeld
worden over alle categorieën gebruikers van de desbetreffende luchthaven(s) of luchthavensystemen. Daarbij worden de partijen aangespoord
om consultaties tussen de bevoegde autoriteiten en de aangewezen
luchtvaartmaatschappijen te entameren.
Artikel 12
Afspraken teneinde de heffing van dubbele belastingen te voorkomen,
kunnen worden vastgelegd in een separaat hiertoe af te sluiten
belastingverdrag.
Artikel 13
De inkomsten uit verkoopactiviteiten van een aangewezen luchtvaartmaatschappij mogen worden uitgevoerd naar het land van herkomst. De
transfer van de inkomsten kan plaatsvinden in inwisselbare munteenheden.
Artikel 14
De luchtvaarttuigen van de aangewezen luchtvaartmaatschappijen dienen
te voldoen aan de wetten, regelingen en procedures van de ontvangende
partij. Voor de bemanning, passagiers, vracht en post gelden de wetten,
regelingen en procedures voor immigratie van de andere partij. Passagiers, bagage, vracht en post in doorvoer ondergaan een simpele
controle, tenzij zich een specifieke dreiging voordoet. Geen van beide
partijen mag eigen luchtvaartmaatschappijen een voorkeurbehandeling
geven bij douane, immigratie, quarantaine en andere reguleringen, in het
gebruik van de luchthaven, luchtverkeersleiding en soortgelijke
faciliteiten.
Artikel 15
Geldende certificaten van luchtwaardigheid, bekwaamheid en vergunningen uitgegeven door de ene partij zullen worden erkend door de
andere partij, mits deze voldoen aan de minimale ICAO eisen. Elke partij
behoudt echter het recht om certificaten en licenties te weigeren die aan
haar eigen onderdanen zijn toegekend door de andere partij. Voor het
Europese deel van Nederland betekent de erkenning dat deze in overeenstemming dient te zijn met vigerende EU wet- en regelgeving
Artikel 16
Dit artikel ziet toe op de naleving van de door ICAO uitgevaardigde
standaarden voor luchtvaartveiligheid. Naast de primaire verantwoordelijkheid die wordt toegekend aan de partij die de betrokken luchtvaartmaatschappij heeft aangewezen, bieden de bepalingen uit dit artikel ook
mogelijkheden inspecties uit te voeren als een vliegtuig van de andere
partij landt op een luchthaven (zogenaamde platforminspecties). Indien
niet of onvoldoende wordt voldaan aan de ICAO-standaarden kan één van
beide partijen vragen om consultaties, kunnen afspraken worden gemaakt
over noodzakelijke verbeteringen, en kunnen als ultimum remedium de
rechten van de betroffen luchtvaartmaatschappij worden gewijzigd,
opgeschort of verboden totdat de geconstateerde tekortkomingen in het
toezicht van de luchtvaartautoriteit zijn verholpen. Tot slot regelt dit artikel
dat luchtvaartmaatschappijen kunnen rekenen op diensten die nodig zijn
voor een veilige operatie, zoals luchtverkeersleiding en meteorologische
diensten.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

5

Artikel 17
Artikel 17 van het Verdrag regelt de beveiliging van de burgerluchtvaart
door beide partijen en bindt hen aan de meest recente beveiligingsvereisten voor de internationale burgerluchtvaart zoals onder meer vastgesteld binnen ICAO. Ook regelt dit artikel hoe gezamenlijk wordt omgegaan
met eventuele incidenten of met bijzondere verzoeken van één van de
partijen ten aanzien van veiligheidsmaatregelen.
Artikel 18 en 19
Het verstrekken van informatie met betrekking tot de schema’s en
operationele plannen vindt plaats op basis van de geldende regelgeving
van de betreffende partij. Ook kan een partij de andere partij en/of de door
die partij aangewezen luchtvaartmaatschappij verplichten (statistische)
informatie aan te leveren over de uitgevoerde operaties.
Artikelen 20–28
Het betreft hier overwegend standaard (en procedurele) artikelen met
betrekking tot consultaties, wijziging van het Verdrag, geschillenbeslechting alsmede slotbepalingen. In artikel 23 onderstrepen de Verdragspartijen het belang van het beschermen van het milieu door het stimuleren van duurzame ontwikkeling van de luchtvaart.
Bijlage bij het Verdrag
De bijlage bij het verdrag vormt een integraal onderdeel van het verdrag.
De luchtvaartautoriteiten en de luchtvaartmaatschappijen kunnen ter
invulling van deze bijlage alleen binnen de door het Verdrag gestelde
kaders opereren. Punten 1.1 en 1.2 van de bijlage (routetabel) zijn aan te
merken als zijnde van uitvoerende aard. Verdragen tot wijziging van dit
deel van de bijlage, behoeven derhalve ingevolge artikel 7, onderdeel f,
van de rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich thans het recht tot
goedkeuring terzake voorbehouden.
Koninkrijkspositie
Het onderhavige Verdrag zal voor wat betreft het Koninkrijk der Nederlanden gelden voor zowel het Europese deel als het Caribische deel van
Nederland.
Aruba, Curaçao en Sint Maarten hebben elk een eigen luchtvaartbeleid.
Om die reden worden hun luchtvaartbelangen niet in dit Verdrag
geregeld. Indien zij elk een verdrag met Colombia wensen, zullen zij
daartoe zelfstandig met de land verdragsonderhandeling voeren.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Staten-Generaal, vergaderjaar 2014–2015, 34 222, nr. 1

6