De resultatenkrant

November 2015 - Een landelijk overzicht resultaten eerste programma Beter Benutten

Dagelijks
47.000
spitsmijdingen

C0-2 reductie
ruim 70.000 ton
per jaar

19% Congestiereductie
t.o.v. een situatie
zonder Beter Benutten

Conclusies
Door de samenwerking
tussen regionale overheden,
bedrijfsleven en het rijk
zijn per 1 november van
dit jaar ruim 90% van alle
maatregelen uitgevoerd en
opgeleverd. Sinds 2011 hebben
deze maatregelen geleid tot
47.000 spitsmijdingen per
dag. Dit heeft bijgedragen
aan 19% minder vertraging
in de spits op specifieke
Beter Benutten trajecten. Het
grote aantal spitsmijdingen
vermindert ook de uitstoot
van schadelijke stoffen
aanzienlijk.

Het Beter Benutten van onze infrastructuur
In juni 2011 ging het programma
Beter Benutten van start. Met dit
programma streven we naar een
reductie van de congestie met
20% (waaronder 25.000 spitsmijdingen) op specifieke corridors

in de drukste gebieden van het
land. Op die knelpunten accommoderen we ook de groei op het
spoor. De doelstellingen zijn ten
opzichte van een situatie zonder
het programma Beter Benut-

ten. De aanpak biedt de reiziger
of transporteur de mogelijkheid om bewust te kiezen: voor
zowel het moment van reizen, de
modaliteit als de route. Gerichte
samenwerking van rijk, regio en

regionaal bedrijfsleven moet het
mogelijk maken om het gebruik
van de infrastructurele netwerken
beter te spreiden over de dag. In
het eerste programma zijn hiervoor ruim 350 gebiedsgerichte

maatregelen genomen. Deze zijn
regionaal ontwikkeld en uitgevoerd, in combinatie met een
drietal nationaal aangestuurde
projecten (ITS , Decentraal Spoor
en Lean & Green).

2

Beter Benutten

Het maatregelpakket van alle regio’s
samen is zeer gevarieerd. De maatregelen
zijn geclusterd in 3 typen:
vraagmaatregelen, aanbodmaatregelen
en Intelligente Transportsystemen (ITS)/
Dynamisch Verkeersmanagement (DVM).

Leeuwarden

Groningen-Assen

5

17

57

Deze figuur toont deze twaalf regio’s met
het aantal maatregelen onderverdeeld
naar de drie hoofdclusters.

Amsterdam

Twente

18

68
Midden-Nederland

68
4

Haaglanden

Zwolle-Kampen

37

6
Stedendriehoek

Rotterdam

24

23
Arnhem-Nijmegen

Brabant

Maatregelclusters
Vraagmaatregelen
(122 maatregelen m.n. gericht op werkgevers/werknemers)

Programma doelstelling

Aanbodmaatregelen

20% congestievermindering op knelpunten in de spits
(inclusief 25.000 spitsmijdingen per werkdag)

DVM / ITS maatregelen
(83 maatregelen m.n. gericht op doorstroming en reisinformatie)

Bron: RWS, Landelijk team BB, Voortgangsrapportage najaar 2015
(Peildatum 1 september 2015) (bewerkt)

27
Maastricht

Meten = weten is een belangrijk onderdeel van Beter Benutten
Beter Benutten monitort en
evalueert alle maatregelen die
binnen de regionale pakketten
worden uitgevoerd. De omvang
en intensiteit van deze metingen
zijn uniek te noemen. Voor alle 12
regio’s is:
• bij de start een probleemanalyse
uitgevoerd;
• op basis hiervan een kosteneffectief maatregelpakket
opgesteld, toegesneden op de
grootste regionale knelpunten;
• de effecten van deze maatregelen gemonitord gedurende het

programma;
• d
 e maatregelen specifiek geëvalueerd na realisatie.

uitvoerbaar te kunnen houden,
zijn de volgende uitgangspunten
gehanteerd:

Het grote aantal maatregelen
(354), de inhoudelijke diversiteit
(vraag, aanbod en/of ITS/DVM)
en wisselende omvang van de
maatregelen en het omvangrijke
netwerk (ca. 420 knelpunten op
zowel hoofd- als onderliggend wegennet) maken dat het meten van
effecten een aantal beperkingen
kent. Om zo goed mogelijk recht te
doen aan deze gegeven complexiteit en de effectmeting gelijkertijd

1. Focus op de maatregelen
welke een relatief grote bijdrage
aan de programmadoelstelling
leveren.
De maatregelen met het grootste
effect zijn uitvoerig gemeten en
geanalyseerd op doelbereik. Voor
de bepaling van het effect van de
overige maatregelen is gebruik
gemaakt van outputgegevens en
modelmatige berekening om het
effect te bepalen.

2. Maximaal gebruik en combinatie van inwinbronnen.
Voor een deel van de trajecten
(met name op het onderliggende
wegennet) zijn de beschikbare
gegevens onvolledig of onvoldoende valide.
Om deze reden is voor de effectbepaling maximaal gebruik
gemaakt van (een combinatie
van) meerdere beschikbare inwinbronnen (NDW, floating car data,
data verkeerslichten, aanvullende
inwinning op belangrijke onbemeten locaties).

3. Afstemming van de gehanteerde methodiek met externe
deskundigen.
Gedurende het gehele evaluatieproces is gebruik gemaakt van
externe expertise en de gehanteerde methodiek en werkwijze
is regelmatig voorgelegd aan
wetenschappelijke deskundigen.
Met het hanteren van bovenstaande uitgangspunten is in de
effectbepaling zo goed mogelijk
rekening gehouden met externe
factoren. Dit leidt er toe dat het
resultaat een bandbreedte kent
van +/- 5%.

De resultaten

Voorwoord
Minister

3

Leeswijzer
De uitgelichte verhalen zijn onderverdeeld in:

1. Vraagmaatregelen
Bekijk de uitgelichte projecten vanaf pagina 4

2. Aanbodmaatregelen

Bekijk de uitgelichte projecten vanaf pagina 9

3. Dynamisch Verkeersmanagement (DVM)
Bekijk de uitgelichte projecten vanaf pagina 10

4. Maatregelen Intelligente Transportsystemen (ITS)
Bekijk de uitgelichte projecten vanaf pagina 11

Voertuigverliesuren (vvu’s)
Het programma streeft naar een vermindering van de files. Deze ambitie is methodisch uitgedrukt
in de beleidsindicator voertuigverliesuren (vvu’s). 1 vvu betekent dat één voertuig één uur vertraging
heeft op een bepaald traject, of bijvoorbeeld 60 voertuigen 1 minuut vertraging.

Resultaten om trots op te zijn
Vier jaar geleden stonden we aan het begin
van een uitdagend avontuur. In mijn voorwoord van de eerste Beter Benutten-krant
schreef ik: “Als we met elkaar oude patronen
doorbreken, benutten we onze mogelijkheden
en infrastructuur beter dan ooit.”
Die oude patronen zijn flink in beweging
gekomen dankzij de gezamenlijke inspanningen van rijk, regio en bedrijfsleven. In twaalf
regio’s zijn we aan de slag gegaan. De ambitie
was scherp: met lokale, kleinschalige maatregelen bereiken dat er op de drukste trajecten 20% minder congestie is. Bij alle partijen
merkte ik groot enthousiasme en veel creativiteit om de afspraken waar te maken.
Natuurlijk staan de resultaten voorop. Van
ruim 350 maatregelen uit de eerste fase van
Beter Benutten is aan het einde van dit jaar
bijna 90% gerealiseerd. Samen zorgen die
voor circa 47.000 spitsmijdingen per dag.
Uit de resultaten blijkt dat gedrag een belangrijke voorwaarde is voor succes. Doorslaggevend voor succes is dat we weten wie waar
wanneer op weg is en waarom. Pas dan kun je
de reiziger een passend alternatief bieden, of
het nu gaat om de werkgeversaanpak, fietsmaatregelen of spitsmijdprojecten.
Dat het programma werkt, blijkt ook op het
terrein van ITS. Onze inzet is om verkeersdata
en data van het openbaar vervoer voor iedereen beschikbaar te stellen. Daarmee zetten
we een eerste stap zodat de markt het kan
overpakken.
Zeker nu de mobiliteit weer toeneemt, is het
belangrijk dat we alle deuren wijd open zetten
voor slimme, innovatieve oplossingen die de
bereikbaarheid verbeteren. We zien dat de Beter Benutten-aanpak werkt: het levert nieuwe
kennis op, stevige samenwerkingsverbanden,
maar vooral meer ruimte op de weg en in het OV.
Melanie Schultz Van Haegen

Drie pijlers aan maatregelen
die elkaar versterken
De Beter Benutten aanpak omhelst
per regio drie pijlers aan maatregelen
die elkaar versterken om de beoogde
congestiereductie te bereiken en
de groei op het spoor te accommoderen. De eerste pijler bestaat
uit vraagmaatregelen. Zij maken de
reiziger of transporteur bewust van
de keuzemogelijkheden: voor zowel
het moment van reizen (bijvoorbeeld
buiten de spitstijden om of thuiswerken), de modaliteit, als de route. Deze
maatregelen versterken daarmee het
gebruik van bestaande en nieuwe
infrastructuur. Voorbeelden zijn
spitsmijdenprojecten, e-fietsstimuleringsprojecten, werkgeversaanpak.
De tweede regionale pijler aan
maatregelen bestaat uit DVM/ITS
maatregelen die het gebruik van de
infrastructuur verder optimaliseren.
Zij zijn aanvullend op vraagmaatregelen (bijvoorbeeld overstap vergemakkelijken door reisroute­informatie,

parkeerinformatie) als ook op infrastructuur maatregelen (zoals aanpassingen van verkeersregelinstallaties,
incident management).
Ten derde zijn er kleinschalige
aanbodmaatregelen nodig om de
infrastructuur te versterken. Aanbodmaatregelen behelzen het aanpassen
of uitbreiden van weginfrastructuur
(zoals spitsstrook A1 of aanpassingen
aansluiting A6 Lelystad). Plus maatregelen die tot doel hebben de overstap
van reizigers op andere modaliteiten
mogelijk te maken en de groei op
het spoor te accommoderen. Zij zijn
daarmee aanvullend op de vraagmaatregelen (bijvoorbeeld creatie
van P&R plekken in Groningen Assen
of aanleg fietssnelwegen in Twente).
Samen versterken deze drie regionale
pijlers elkaar en leiden ze tot een
integraal multimodaal pakket aan
maatregelen per regio (zoals ook op

de kaart op pagina 2 te zien is).
De regionale maatregelpakketten
hebben uiteindelijk gezamenlijk geleid tot 47.000 spitsmijdingen en tot
19% reductie en dragen daarnaast bij
aan duurzaamheid. Kleine infrastructurele maatregelen hebben hieraan
5% bijgedragen, vraagmaatregelen
9% en regionale DVM/ITS maatregelen 4%. De regionale maatregelpakketten zijn versterkt met landelijke maatregelen op het gebied van
Intelligente Transportsystemen (zoals
reisinformatiediensten) die samen bij
elkaar 1% hebben bijgedragen aan de
19%.
Gerichte samenwerking van rijk, regio
en regionaal bedrijfsleven is en was
randvoorwaarde om tot deze grote
effecten te komen. Deze samenwerking maakt het mogelijk om het gebruik van de infrastructurele netwerken beter te spreiden over de dag.

Effecten en meningen
Effecten op duurzaamheid
De Beter Benutten maatregelen leiden op jaarbasis
gezamenlijk tot een C0-2 reductie van ruim 70.000
ton. De afname aan stikstofuitstoot (NOx) is 150 ton
per jaar en de fijnstof reductie (PM10) is 15 ton per
jaar.
Werkgevers zijn waardevolle partners
in Beter Benutten
De maatregelen die werkgevers nemen, komen voort
uit eigen drijfveren en doelstellingen en kennen
daarmee een structureel karakter. Inmiddels zijn circa
2.100 werkgevers betrokken bij een Beter Benutten
project en doen 176.600 werknemers actief mee aan
een of meer projecten. Uit de landelijke gedragsmeting blijkt dat het percentage werkenden dat van
zijn/haar werkgever de mogelijkheid krijgt om thuis

te werken of om flexibele werktijden aan te houden
toeneemt.
Hoge tevredenheid
In september 2015 is een gedragsmeting uitgevoerd
die de algemene ontwikkelingen in Nederland wat betreft het reizen in de spits met de auto in beeld brengt.
Waaronder de motieven om gedrag te veranderen. De
meting is ingevuld door ruim 14.000 respondenten.

76%
Gemiddelde tevredenheid over de maatregelen

4

Beter Benutten

1. Vraagmaatregelen
Deze maatregelen maken de reiziger of transporteur bewust
van de keuzemogelijkheden: voor zowel het moment van
reizen, de modaliteit, als de route.

Een effectieve uitdaging tot
spitsmijdend gedrag
Spitsmijdproject Arnhem – Nijmegen ‘Slim uit de Spits’
In Nijmegen zet 85% van de
deelnemers hun spitsmijdgedrag door na het stoppen van
de beloning.

Andere spitsmijdprojecten:
2.110  spitsmijdingen/werkdag: Maastricht,
het nieuwe werken
5.745 spitsmijdingen/ werkdag: Midden NL
Galecopperbrug
6.600 spitsmijdingen/ werkdag: Rotterdam
Wild! van de Spits

Spitsmijden Arnhem – Nijmegen
(SUDS). Slim Uit De Spits is gericht
op automobilisten die regelmatig
op de RegioRing Arnhem-Nijmegen
(A12, A15, A50, A73 en A325) rijden.
Met gerichte prikkels, waaronder
een app met praktische adviezen
voor spitsmijden en een financiële
prikkel, worden reizigersgroepen
uitgedaagd om hun reisgedrag te
veranderen.

Resultaten
20.500 deelnemers
78% van de deelnemers is tevreden of zelfs
	
‘promotor’
78% van de gebruikers van de app vond dat
	
mijden leuker werd dankzij deze app
85% van de deelnemers zet zijn/haar spitsmijd­
	
gedrag door na het stoppen de beloning
30.000 tot 35.000 spitsmijdingen per week
6.500 spitsmijdingen per werkdag

Stapsgewijze aanpak
woon-werkverkeer
Werkgeversaanpak Maastricht “Komop! Kies slim!”
Maastricht focust op een een
duurzame gedragsverandering door een stapsgewijze
aanpak.
Met het project “Komop! Kies
slim!”heeft Maastricht Bereikbaar een stapsgewijze aanpak
voor duurzame gedragsverandering ontwikkeld die gedurende Beter Benutten 1 zorgde voor

de helft van alle gerealiseerde
spitsmijdingen.
De aanpak
De reiziger wordt stap voor stap
begeleid naar een duurzame
overstap van auto naar fiets,
e-bike of OV.
De uiteindelijke verandering is
na een gratis probeeraanbod
gebaseerd op de eigen motivatie
van de reiziger zelf. In totaal zijn

Resultaten
26 convenantpartners
23.000 deelnemers
491.360 spitsmijdingen per jaar

er 10 stappen waarbij 3 stappen
gericht zijn op het begeleiden
van de reiziger: het bepalen en
bereiken van de doelgroep, het
aanbieden van gratis probeeren vervolgaanbod en het adviseren naar aanschaf van een fiets,
e-bike of OV chipkaart. Deelnemers die alle stappen doorlopen
verminderen hun autoritten
voor woon-werkverkeer structureel met 75%.

De resultaten

5

Waar zijn de
werkzaamheden?
Project Reiswijzer
Midden-Nederland mailt
reizigers persoonlijke informatie over dagelijkse routes.
De Reiswijzer is een informatiedienst (www.goedopweg.nl) die
informatie aanbiedt over werkzaamheden en mogelijke verkeershinder in de regio Midden-

Nederland. Daarnaast kunnen
reizigers zich aanmelden voor een
e-mail service die persoonlijke
informatie geeft over werkzaamheden op aangegeven dagelijkse
routes. Deze maatregel is niet
specifiek gericht op de spits, maar
betreft reizigersinformatie over
werkzaamheden in het algemeen.

Resultaten
4.779 GoedOpWeg-leden
20.524 leden nieuwsbrief, ReisWijzer en GoedOpWeg
64.633 vvu reductie per jaar o.b.v. 20.524 GoedOpWeg-, nieuwsbrief- en ReisWijzer-leden
33.919 vvu reductie per jaar o.b.v. alleen de 4.779
GoedOpWeg-leden. Dit is een subset van de
20.524 leden

Succesvolle logistieke
veranderingen
Spitsreductie vrachtverkeer in Rotterdam
De Verkeersonderneming verleidt
het vrachtverkeer in de spits op drie
fronten.
Spitsreductie vrachtverkeer
Om bedrijven te prikkelen biedt de
Verkeersonderneming een financiële
beloning voor elke structurele dagelijkse
spitsmijding die bedrijven realiseren.
Voor zowel containers als chemie is een
kopgroep van innovatieve en invloedrijke bedrijven samengebracht om gezamenlijk een aantal sectorbrede vraagstukken op te pakken. In overleg zijn
concrete acties ingezet om door betere
ketensamenwerking de logistieke keten
efficiënter en spitsmijdend te maken.

Gedragsverandering bij chauffeurs en
medewerkers in de haven.
Niet alleen het management van een
bedrijf kan het initiatief nemen tot een
logistieke verandering. Ook chauffeurs
en medewerkers die dagelijks in de logistieke operatie zitten kunnen mogelijkheden voor verbetering aangeven. Hiervoor
zijn de Chauffeursaanpak en Picture this
Port opgezet. Voor de Ring Rotterdam
heeft de Verkeersonderneming daarnaast ingezet op een Marktplaats voor
logistiek. De markt kan zelf een belangrijke bijdrage leveren aan het bereiken
van efficiënt, responsief, duurzaam en
betrouwbaar transport. Aanbieders van
diensten zijn in maart 2015 uitgenodigd
om zich in te schrijven op een openbare
aanbesteding voor logistieke diensten.

Resultaten
Gedragsverandering binnen bedrijven
374 spitsmijdingen per dag: beloningsregeling truckspotten
183 spitsmijdingen per dag: beloningsregeling prijsvraag
11 spitsmijdingen per dag: spil over effecten A15
Gedragsverandering in ketens
89 spitsmijdingen per dag : SpitsShift containers
Gedragsverandering bij chauffeurs en medewerkers
103 spitsmijdingen per dag: truckparkeren
Dit betekent:
177.080 spitsmijdingen per jaar

6

Beter Benutten

Brabanders fietsen flink door met B-Riders app
B-Riders fietsstimuleringsprogramma
De B-Riders app stimuleert werk­
nemers om meer te bewegen.
B-Riders Brabant is een fietsstimuleringsprogramma dat werkt met belonen
en/of coaching. Een speciale smartphone
applicatie registreert het verplaatsingsgedrag, de fietsritten, van de deelnemers
aan het programma. Daarnaast is de
app het belangrijkste middel voor het
coachen van de deelnemers. De coaching
is ontwikkeld door gespecialiseerde
gedragspsychogen.
• Eén groep B-Riders ontvangt per gefietste kilometer een klein bedrag, zij
fietsen voor een financiële beloning.
• Andere B-Riders krijgen coaching: het
coachingsprogramma (een app) geeft
inzicht in de eigen resultaten en moedigt hen aan om vooral door te gaan.
• De derde groep ontvangt beloning én
coaching.

Resultaten
(1)

nd

nd

he

id

he

id

zo
ge
le
ta

)
(2

de

r

id

rs
de
An

di
ra
tie
Ac

er
ind
M

5%

us

hin

he
nd
zo
Ge

Pr

ijs

ier
ez
Pl

eid
Sn

elh

ak
m
Ge

10%

u

15%

ilie

20%

M

en

25%

zo

30%

M

5.500.000
		fietskilometers
2.280
		actieve
deelnemers
200.000 spitsmijdingen op jaarbasis
		
		1.050 minder autoritten per dag

35%

Ge

Gedurende de hele B-riders periode
(september 2013 – oktober 2014, 13 maanden)
zijn 567.010 fietsritten gemaakt.

0%

Veelbelovende onderwijsaanpak
Groningen-Assen
Groningen is een echte studentenstad,
met ruim 77.000 studenten op het MBO,
HBO en de universiteit. Ongeveer 30%
woont buiten de stad. Zij reizen elke
dag naar hun onderwijsinstelling. In
Groningen gaan zo’n 13.500 scholieren
naar de middelbare school, waarvan
25% buiten de stad woont. De treinen
en bussen zitten in de spits overvol.

Meer en fijner fietsen in
de Stedendriehoek
Resultaten fietsactie
100 werkgevers doen mee
775 werknemers doen mee
907 spitsmijdingen per werkdag

In de regio werken onderwijsinstellingen, scholieren, studenten, overheden
en het bedrijfsleven samen rond het
thema Onderwijs & Bereikbaarheid. Het
gezamenlijk doel is om alle werknemers,
scholieren en studenten op het juiste moment, snel en veilig op hun schoollocatie
te krijgen, terwijl het tegelijkertijd minder
druk is op de weg en in het openbaar
vervoer.
De regio zet zich in voor:
• M
 et een ander vervoermiddel reizen
(zoals e-bike-pilot)
• N
 iet reizen (bijvoorbeeld door op een
andere locatie de les te volgen)
• O
 p een ander moment reizen (bijvoorbeeld door optimaliseren lesrooster
met de dienstregeling).

Slim Reizen Stedendriehoek spant zich
onder meer in om de fietsvoorzieningen
bij bedrijvenlocaties te verbeteren, de
elektrische fiets te stimuleren en het
basisaanbod openbaar vervoer naar
bedrijventerreinen te verruimen. De
fietsactie is een stimuleringspremie op
de aanschaf van een fiets voor forenzen
die de overstap maken van de auto naar

de fiets. Het gaat om minimaal de helft
van het aantal woon-werkritten. Bewust
blijft er ruimte voor een gedeeltelijke
overstap, omdat mensen dan voldoende flexibiliteit en keuzevrijheid houden.
Om degenen die al eerder zijn overgestapt op de fiets te houden, is er ook
een premie op de vervanging van de
fiets door een e-bike.

De resultaten

7

Zwolle-Kampen gaat voor gastvrijheid
Resultaten
	
25 bereikbaarheidsarrangementen gerealiseerd
200.000 spitsmijdingen per jaar

8% reistijdwinst op de drukste wegen in de spitsperioden
189 spitsmijdingen per dag door Businessline bus

Koplopersaanpak werkgevers en
publiekstrekkers
Regio Zwolle-Kampen werkt als gastvrije regio aan een goede bereikbaarheid voor bezoekers van het centrum,
scholieren en studenten.
Zeer effectief blijkt de koplopersaanpak. De
‘koplopers’ zijn bekende werkgevers en publiekstrekkers uit de regio. Door de aanpak
zijn talrijke bereikbaarheidsarrangementen
en spitsmijdendeals gerealiseerd.
Op het gebied van dynamisch verkeers­
management is Zwolle-Kampen ook
actief. De weggebruiker wordt via actuele
verkeersinformatie verleid tot het nemen van een a­ ndere route. Veel mensen
komen in aanraking met de dynamische
route en parkeer­informatie op de A28 en
het stedelijk wegennet. Zij krijgen tijdens
hun reis de benodigde informatie om een
keuze te maken. Dit alles heeft geleid tot
substantiële reistijdwinst op het stedelijke
verkeersnetwerk.

U15 Werkgeversnetwerk
Werkgeversaanpak
De CEO’s van het werkgeversnetwerk U15
inspireren elkaar tot voorbeeldgedrag.
De U15 is een groeiend netwerk van ruim 300
werkgevers - gestart met een groep van 15 – dat
de bereikbaarheid van Midden-Nederland wil
verbeteren. Door Slim Reizen én Slim Werken.
Niet alleen voor minder files, maar ook voor
minder CO2, minder kosten en aantrekkelijk
werkgeverschap. Dit unieke, succesvolle netwerk
is speciaal opgericht voor Beter Benutten.
De aanpak
Het U15 netwerk wisselt kennis en ervaringen uit
met anderen. De U15 voert verschillende Beter
Benutten-projecten uit zoals Fietsstimulering,
Gedragsverandering en Mobiliteitsbudget.

Werkgevers doen dit altijd vanuit hun eigen motivatie. De U15 sluit contracten voor stimulering
van de inzet e-bikes en verstrekt advies op maat
voor fietsstimulering en mobiliteitsbudgetten.
Lessons learned
• Werkgevers geactiveerd door kosten­
besparingen en CO2-reductie
• Gedragsbeïnvloeding werknemers via
­werkgevers werkt goed
• Netwerk verlaagt drempel doorvoeren
­gedragsmaatregelen
• Mix generieke – specifieke gedragsinterventies
is effectief
• Zelfsturend netwerk van allerlei werkgevers
• Gemene deler: duurzame mobiliteit
• Samenwerking bedrijfsleven - rijk – regio

Resultaten
300 deelnemende werkgevers
3000 spitsmijdingen per werkdag (699.000 per jaar)
	
7.1% reductie CO2 per fte (bij een groep van 19 werkgevers,
in totaal 56.000 fte.)

Succesvolle werkgeversinzet ook te vinden in
• Maastricht, het nieuwe werken en spitsmijden: 2110 spitsmijdingen per dag
• Rotterdam, werkgeversbenadering: 970 spitsmijdingen per werkdag
• Arnhem/Nijmegen, Slim werken, Slim reizen: 2000 spitsmijdingen per werkdag
• Leeuwarden, werkgeversbenadering: 740 spitsmijdingen per werkdag

8

Beter Benutten

Rotterdam: marktplaats voor mobiliteit
Mobiliteitsdiensten opgezet door marktpartijen

Resultaten

Resultaten herschrijven met starten
getal

	
27 innovatieve mobiliteitsdiensten opgezet door
marktpartijen
5.026 spitsmijdingen per dag
In totaal 1.171.058 spitsmijdingen per jaar.
Dit is een structureel effect.

Rotterdam brengt mobiliteitsdiensten samen in beeld
om de reiziger te inspireren
tot slimme keuzes.
De marktplaats voor mobiliteit
bestaat uit 27 mobiliteitsdiensten om automobilisten keuzes

te bieden om slim te reizen.
Sommige diensten zijn gericht op werkgevers, andere op
werknemers of op beiden. Deze
diensten variëren van apps om
efficiënt te reizen en te weten
waar de files staan tot complete
dienstverlening voor werkgevers
om het woon-werkverkeer voor

werknemers te organiseren en
de inzet van mobiliteitsbudgetten.
Aanpak
Via een gebiedsaanpak zijn de
kenmerken en behoeften van
bedrijven in kaart gebracht en
worden ‘warme contacten’

opgebouwd voor mobiliteitsdienstverleners. Voor werknemers en bewoners is er een
tweewielerregeling. Automobilisten die minimaal 2 keer per
week met de fiets naar hun werk
willen gaan, komen in aanmerking voor korting op de aanschaf
van een (elektrische) fiets.

De mobiliteitsdiensten zijn geselecteerd op een haalbare business case op langere termijn:
de financiële ondersteuning
wordt in drie jaar tijd geleidelijk
afgebouwd waarna de diensten
zelfstandig moeten kunnen
bestaan.

Automobilisten gaan vaker e-fietsen
E-fietsactie werkgevers/werknemers aanpak
Dankzij de inspanningen van
werkgevers en de Fietsactie van Twente
Mobiel gaan steeds meer werknemers
op de fiets naar het werk. Onderdeel
van het fietsmaatregelen pakket is
een e-fietsactie gericht op automobilisten en ‘gewone’ fietsers.

“De actie was uniek in zijn soort,
omdat ook bestaande fietsers zijn
beloond. Zij hadden een ambassadeursrol en moesten collega-­
automobilisten voor de actie
aanbrengen en hen stimuleren
om te fietsen.” - Herman Mulder,
stuurgroep voorzitter Twente
Mobiel

Met de e-fietsactie prikkelen werkgevers
hun medewerkers die met de auto naar
het werk komen om een e-fiets te kopen
om regelmatig naar het werk fietsen. Een
overstap dus van de auto naar de e-fiets.
Ook mensen die met de gewone fiets
naar het werk komen, kunnen een e-fiets
aanschaffen waarmee ze vaker dan tot
nu toe naar het werk fietsen. Werknemers van convenantpartners kunnen met
korting een e-fiets aanschaffen en worden
daarnaast ook beloond voor het gebruik
van de fiets in die periode, afhankelijk van
het aantal gefietste kilometers in bepaalde
afstandsklassen. Het aantal verkochte efietsen is geregistreerd, deze deelnemers
zijn vervolgens verzocht een enquête in
te vullen over het gebruik en effect van
de e-fiets. Gedurende de actie hebben
deelnemers zelf hun fietsreizen moeten
registreren op basis waarvan zij extra
beloningen konden verdienen. Telling en
enquête gegevens met een steekproefsgewijze controle zijn betrouwbaar.

240

spitsmijdingen per dag,
zowel 120 in de ochtend- als avondspits

461

deelnemers

498

verkochte
e-bikes

42

convenantpartners

* inclusief beloning en besparing benzinekosten

De resultaten

9

2. Aanbodmaatregelen
Aanbodmaatregelen behelzen het aanpassen of uitbreiden
van weginfrastructuur (zoals spitsstrook A1 of aanpassingen
aansluiting A6 Lelystad).Plus maatregelen die tot doel hebben
de overstap van reizigers op andere modaliteiten mogelijk te
maken en de groei op het spoor te accommoderen.

Resultaat
75.000 vvu reductie op jaarbasis
327 vvu reductie per werkdag

Amsterdam aansluiting Lelystad
Aanbodoptimalisatie weginfrastructuur
Kleine infra projecten
bewerkstelligen een
betere doorstroming op
bekende knelpunten en in
dit voorbeeld een goede
bereikbaarheid van
Lelystad.
De aanpassing van de
aansluiting van Lelystad
op de A6 is gericht op het
waarborgen van een goede

Voorbeeld van aanpassing van aansluitingen:

bereikbaarheid van Lelystad
en het bevorderen van de
doorstroming op de A6, met
als primair doel een afname
van 750 voertuigverliesuren
per dag.
Verbetering van de afwikkeling van het verkeer rond
de A6 aansluiting Lelystad
met behulp van een drietal
onderdelen:

• Een extra rijstrook toevoegen op de afrit A6 en
een verlenging van het
tweestrooks-gedeelte op
de toerit A6
• Het maken van een extra
opstelvak op de weg vanuit de Luchthaven naar de
A6 richting Almere
• Een verkeersregelinstallatie op de Oostranddreef door de gemeente
Lelystad.

224 vvu afname per werkdag. Amsterdam, verbindingweg Van Heuven
Goedhartlaan – aansluiting N201/A4
232 vvu afname per werkdag. Haaglanden, verkeersmaatregelen Ruyven
rond N470
120 vvu afname per werkdag. Midden Nederland, Aanpassing aansluiting De
Meern
Extra spitsstroken ook in:
237 vvu afname per werkdag. Midden Nederland, Spitsstrook A1 Bunschoten-Hoevelaken
400 ( verwachte) vvu afname per werkdag. Amsterdam (nog te realiseren),
Spitsstroken A7-A8

Voorbeelden van infraverbetering
LARGAS

Spitsstrook A1 Bunschoten – Hoevelaken

Knooppunt Oldenzaal

Het project Langzaam Rijden Gaat Sneller (LARGAS) is
een binnenstedelijke herinrichting van een Arnhemse
hoofdweg. LARGAS verbetert de doorstroming op de
assen door de gereden snelheid te verlagen en geen
verkeerslichten toe te passen. De voordelen zijn onder
andere een betere doorstroming, meer veiligheid voor
iedereen, minder geluids- en stankoverlast, een beter
milieu en meer ruimte voor groen. Dit project heeft een
stevig verbetering opgeleverd op de doorstroming op het
traject en het Arnhemse stedelijk netwerk.

Vooral tijdens de avondspits ontstaat op de A1 een
file tussen de knooppunten Eemnes en Hoevelaken.
Dit knelpunt wordt in de nabije toekomst groter als
gevolg van de uitbreiding van de corridor A27/A1.
Om te voorkomen dat er een flessenhals ontstaat
- op de plek van vier naar twee rijstroken - is een
extra rijstrook op de zuidelijke rijbaan in gebruik
genomen. Om de eerste effecten van de openstelling van de extra rijstrook in beeld te brengen is een
quick scan uitgevoerd.

De Eektestraat/ Enschedesestraat/Lossersestraat is
een belangrijk knooppunt voor de bereikbaarheid
van Noord-Oost Twente, Losser, Enschede en de
A1. Hier is regelmatig sprake van congestie in de
ochtend -en avondspits en onveilige verkeerssituaties. Daarom is het aantal rijstroken verdubbeld, zijn
er extra opstelstroken op de kruispunten gecreëerd
VRI’s op de belangrijkste kruispunten geplaatst.

Resultaat

Resultaat

Resultaat

174 vermindering van vvu per werkdag
gerealiseerd

30% minder voertuigverliesuren

79.000 vvu reductie op jaarbasis

Colofon:
© Ministerie van Infrastructuur en Milieu, november 2015. Dit is een uitgave van het Ministerie van
Infrastructuur en Milieu naar aanleiding van het
programma Beter Benutten. Rijk, regio en bedrijfsleven nemen in dit programma samen innovatieve
maatregelen om de bereikbaarheid in de drukste

regio’s over weg, water en spoor te verbeteren.
De krant is mede tot stand gekomen met de regionale programma’s Beter Benutten.
Heeft u vragen naar aanleiding van deze publicatie,
neemt u dan contact op met:
beterbenutten@minienm.nl

Concept, redactie en realisatie:
Teksten:
Mo Kruisman
Ontwerp:
Below Enemy Lines
Eindredactie:
Jaco Pieper
Drukwerk:
Xerox-OBT, Den Haag

10

Beter Benutten

3. Dynamisch verkeers­
management (DVM) maatregelen
Deze maatregelen optimaliseren het gebruik van de infrastructuur, zoals aanpassingen van verkeersregelinstallaties en
incident management.

Incidenten
Incidentmanagement
Amsterdam zet stand-by
bergers in om incidenten
sneller af te handelen.
Incidentmanagement beoogt
een snellere afhandeling van
incidenten op de weg door
opstelling van bergingsvoertuigen op kritische (incident)
locaties tijdens de spits. In regio

Amsterdam is dat op drie locaties aan de Ring A10 en A9. De
maatregel zorgt ook voor een
beperking van incident gerelateerde files. Neveneffecten zijn
een verbetering van de leefbaarheid door betere doorstroming en een betere samenwerking tussen wegbeheerders,
hulpdiensten en bergers.

Resultaten
359 standby-bergers ingezet bij incidenten
	
(684 op jaarbasis).
4,9 minuten besparing aanrijdtijd per incident
47.500 vvu reductie op jaarbasis

Vermindering
van wachttijd
Optimalisatie Verkeersregelinstallaties
Provincie Noord Holland optimaliseert de verkeerslichten op
drukke kruispunten.
Het doel van de optimalisatie van
verkeersregelinstallaties (VRI’s) is
het verminderen van het aantal vvu
met 5% op de N-wegen in de MRA
regio die in het beheer zijn van de
provincie Noord-Holland (ongeveer
150 VRI’s).

DVM ook succesvol toegepast in:
692 vvu afname per werkdag. Arnhem/Nijmegen, dynamische
regioring en OWN, De Groene Route en LARGAS
206 vvu afname per werkdag. Midden Nederland, Stedelijk
HWN, groene golven op doorstroomroutes
60  v vu afname per werkdag. Brabant, Groene Golf op Karel de
Grotelaan Eindhoven

Nevendoelstelling is het verbeteren van de veiligheid. De optimale
afstelling van verkeerslichten zorgt
voor een geloofwaardig beeld
richting de weggebruiker, waardoor

negeren van rood licht vermindert.
Dit houdt in:
• Het aanpassen van de software
van verkeersregelinstallaties ten
behoeve van de doorstroming
• De implementatie en evaluatie
van de dynamische regelprogramma ‘s in de ruim 150 verkeersregelinstallaties.
Bij 9 kruispunten is de intensiteit en
de wachttijd voor en na optimalisatie gemeten. De vergelijking van
een voor- en nameting vormen een
betrouwbare wijze van effectmeting.

Resultaten
8% minder wachttijd bij de kruispunten na optimalisatie
4,5 vvu reductie per kruispunt per werkdag
83.880
	vvu reductie op jaarbasis voor 80 geoptimaliseerde
VRI’s

De resultaten

11

Regelscenario
De regionale verkeerscentrale in Rhoon
zorgt voor een gecoördineerde inzet
van verkeersmanagement maatregelen
door gezamenlijke inzet van wegbeheerders gemeente Den Haag en
Rotterdam, Provincie Zuid-Holland, en
Rijkswaterstaat.
Bij bijvoorbeeld evenementen, ongevallen, onverwacht verslechterende
weersomstandigheden etc. wordt per

direct vanuit de Regiodesk een zogeheten regelscenario ingezet waarmee
snelheden en omleidingsroutes worden
gemeld op de informatieborden boven
de wegen. Zowel in 2013 als in 2014 zijn
door de verkeerscentrale 450 scenario’s
in de regio Haaglanden/Holland Rijnland/Midden-Holland uitgevoerd. Deze
scenario’s worden ingezet in de spits,
bij calamiteiten en evenementen (zoals
WK Hockey en de nucleaire top).

Resultaten
75% v an de automobilisten is tevreden met de inzet van verkeers­
managementmaatregelen
2.200 gemiddelde vvu reductie per scenario gerealiseerd

4. Intelligente transportsystemen ( ITS)
maatregelen

Multimodale, real-time reisadviezen
ITS Reisinformatiediensten

Deze maatregelen zijn aanvullend op vraagmaatregelen. Bijvoorbeeld in de vorm van persoonlijke actuele reisinformatie over de dagelijkse route van reizigers of over de verschillende
reismodaliteiten.

Vind de optimale route, beste vertrektijd en beste vervoermiddel op een
gekozen tijdstip.
Terwijl gangbare reisinformatiediensten de modaliteit centraal
stellen (je reist van A naar B met óf
de auto óf het openbaar vervoer)
is nu een nieuwe generatie reisinformatiediensten ontwikkeld met
multimodale, real-time reisadviezen. Reizigers krijgen informatie
over de optimale route, het tijdstip
van vertrek om op tijd op een
afspraak te zijn, waar de files zich
bevinden en bij wegwerkzaam-

heden of drukke evenementen
hoeveel extra reistijd dit oplevert.
Ook geven ze advies over het beste
vervoermiddel op het gekozen
reismoment: auto, OV, de fiets of
een combinatie daarvan. Waar
voorheen de doorstroming op
een beperkt deel van de route of
de reistijd op een OV-traject de
leidende indicatoren waren, gaat
het nu om deur-tot-deur-reistijden.
En waar veel diensten nog ‘statische’ adviezen bieden, worden
de adviezen nu waar nodig realtime, onderweg, aangepast. Voor
een optimaal reisadvies moet de

reisdienst wel toegang hebben tot
betrouwbare (verkeers)gegevens.
Deze data worden daarom open en
gestructureerd beschikbaar gesteld
voor een maximale stimulatie van
de toepassing.
Met websites en apps die de weggebruikers adviseren over hun
reisgedrag zijn meetbare en veelbelovende verkeerseffecten gerealiseerd die bijdragen aan een reductie
van de congestie. De marktpartijen
die meededen aan het project zijn
zelfstandig doorgegaan met hun
reisinformatiediensten.

Resultaten
24.000 geadviseerde ritten per dag
	
5 reisinformatiediensten ontwikkeld
	 23% reizigers past reisgedrag aan
5.000 vermeden spitsritten per dag
	

12

Beter Benutten

Effect van het programma
In deze infographic worden de belangrijkste resultaten weergegeven van Beter
Benutten maatregelen in de 12 regio’s.
Op tal van terreinen zijn maatregelen
gerealiseerd, variërend van de realisatie
van ruim 17.000 nieuwe fietsparkeerplaatsen tot de ontwikkeling van 5 (multimodale) informatiediensten waarmee
consumenten slimmere reisafwegingen
kunnen maken. Gezamenlijk hebben de
regio’s met alle maatregelen circa 47.000

spitsmijdingen per gemiddelde werkdag
gerealiseerd.

57

Stimulering fiets

Deze maatregelen hebben bijgedragen
aan de 19 procent afname van congestie
op circa 425 Beter Benutten trajecten in
de ochtend- en avondspits.
De cijfers in de infographic zijn gebaseerd op diverse regionale en landelijke
bronnen.

17.440
Fietsparkeerplaatsen

spitsstroken
gerealiseerd

2

1.785

spitsmijdingen op de weg

2.100 werkgevers doen mee

ton CO2 reductie per jaar

36.350

OV kaarten gebruikt

aanpassing
rijsgedrag

5%

Dynamisch verkeersmanagement

5

23 %

167

Informatiediensten
ontwikkeld (multimodale
apps en websites)

Verkeerslichten geoptimaliseerd

165

Regelscenario’s ingezet

Decentraal spoor

Duurzaamheid

70.000

Stimulering OV

Congestiereductie
t.o.v. een situatie zonder
Beter Benutten

Intelligente Transportsystemen (landelijk)

dagelijkse
reisadviezen
door apps

176.600 werknemers doen mee

19%

regio’s met
incidentmanagement
aangescherpt

Bezoekers
regionale
websites

47.000

Nieuwe
carpoolplaatsen

DVM en ITS maatregelen

24.000

133.000

Spitsmijdingen

139

plaatsen

Reisadviezen

Campagnes

Locaties met kleine
verbeteringen aan infrastructuur

Fietsinfrastructuur

32.000

6.350

5%

Aanbodmaatregelen

9%

Vraagmaatregelen

3

5

4

gestarte pilots
met spitsmijdenapp’s

regio’s
onderwijsmaatregelen
in uitvoering

infrastructurele
aanpassingen
in uitvoering

2
trajecten

3 pendelbussen
6 langere treinen