Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

26 695

Voortijdig school verlaten

Nr. 55

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juli 2008
Het melden van spijbelgedrag (of: relatief verzuim) door scholen en instellingen aan gemeenten vormt een knelpunt bij het terugdringen van voortijdig schoolverlaten. Om dit knelpunt aan te pakken heb ik het voornemen
een uniforme meldprocedure via één loket bij de Informatie Beheer Groep
(IB-Groep) in te voeren. U bent hierover eerder geïnformeerd (Kamerstukken II 2006/07, 26 695, nr. 37; 2007/08, 26 695, nr. 53).
Huidige situatie
Een belangrijk probleem in de huidige situatie rond het melden van
spijbelgedrag, met name voor bve-instellingen en vo-scholen, is dat dit
«relatief» verzuim moet worden gemeld aan een groot aantal gemeenten
in de omgeving. Bij grote scholen en instellingen (hierna wordt kortheidshalve «school» geschreven waar «school en instelling» wordt bedoeld)
zijn leerlingen afkomstig uit tientallen gemeenten in de regio. Aangezien
ieder geval van spijbelen moet worden gemeld aan de woongemeente
van de betrokken leerling, betekent dit voor de school een aanzienlijke
administratieve last. Ten eerste dient voor ieder verzuimgeval uitgezocht
te worden aan welk adres moet worden gemeld, en ten tweede dient ook
de wijze van melden en de inhoud van de melding te worden aangepast
aan de eisen die de desbetreffende gemeente stelt. Door diverse scholen
wordt dit probleem genoemd als een factor die in belangrijke mate
bijdraagt tot het niet in alle gevallen en niet tijdig melden van verzuim.
Tegelijkertijd is ook de administratieve belasting bij gemeenten aanzienlijk, omdat meldingen vanuit verschillende scholen niet in eenzelfde vorm
of volgens eenzelfde format binnenkomen.

KST121192
0708tkkst26695-55
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 55

1

Het creëren van één loket
Uit onderzoek blijkt dat sprake is van gebrekkig meldgedrag1. Het creëren
van één loket waaraan relatief verzuim wordt gemeld, waarna de melding
wordt doorgeleid naar de juiste gemeente, wordt in dat onderzoek als een
belangrijke mogelijkheid voor verbetering genoemd.
Het Expertise Centrum (HEC) heeft in november 2006 in opdracht van het
ministerie van OCW een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de
inrichting van een dergelijk loket bij de IB-Groep, ten behoeve van de
meldingen van relatief verzuim2. Conclusie van het onderzoek is dat één
loket haalbaar is en bijdraagt aan de volgende punten:
1. Tijdige melding van relatief verzuim in alle gevallen waarin dat
verplicht is;
2. Administratieve lastenverlichting voor scholen en gemeenten;
3. Betere beleidsinformatie voor de gemeenten.
Al deze punten dragen uiteindelijk bij aan betere hulpverlening voor
jongeren die dreigen uit te vallen, doordat de groep spijbelaars tijdig en
compleet bij de gemeenten in beeld komt, en door een verschuiving van
het zwaartepunt van administratieve taken – bij scholen en gemeenten –
naar het «echte werk»: preventief optreden bij dreigend voortijdig schoolverlaten.
Digitaal loket bij de IB-Groep
Ik heb dan ook het voornemen te komen tot een situatie waarin scholen
hun verzuimmeldingen op één manier en aan één adres aanleveren: een
voor dat doel ingericht digitaal loket bij de IB-Groep. In dat loket is al een
aantal gegevens uit het Basisregister onderwijs (Bron) beschikbaar. Het
betreft hier gegevens (persoonsgegevens, inschrijvingsgegevens) die de
school al eerder aan de IB-Groep heeft verstrekt, en die de school bij het
melden van verzuim dus niet nogmaals op het digitale loket hoeft in te
voeren. Indien de school het verzuim van een ingeschreven leerling wil
melden, voegt de school aan de reeds bekende Bron-gegevens van deze
leerling een beperkt aantal verzuimgegevens toe. Op het moment dat de
melding van het verzuim is gedaan, krijgt de juiste woongemeente een
signaal van het loket, dat een melding van verzuim heeft plaatsgevonden.
De gemeente kan vervolgens op het loket de verzuimmelding van de
betreffende leerling (persoonsgegevens, inschrijvingsgegevens en
verzuimgegevens) bekijken en informatie over de status van de behandeling toevoegen. In de verdere afhandeling van het verzuim verandert
niets: het directe contact tussen gemeente en school blijft bestaan.
Deze aanpak heeft als voordeel dat de scholen hun verzuiminformatie niet
meer doorgeven aan (veel) verschillende woongemeenten op (veel)
verschillende manieren, maar dat er één geüniformeerde gegevenslevering aan één adres (de IB-Groep) plaatsvindt. Voor gemeenten geldt
eenzelfde voordeel: zij ontvangen de verzuimmeldingen van leerlingen via
één loket, op eenduidige wijze.
Pilot bij achttien scholen
1

«Handhaving Leerplichtwet en RMC-functie», Regioplan, november 2006 (Bijlage 3 bij
Kamerstukken II 2006/07, 26 695, nr. 37);
«Rapport van bevindingen over Themaonderzoek VSV 2007», Inspectie van het
Onderwijs en Auditdienst van het ministerie
van OCW, oktober 2007 (Bijlage 4 bij Kamerstukken II 2007/08, 26 695, nr. 42).
2
«Eén meld- en registratiepunt voor leerplicht
en voortijdig schoolverlaten», Het Expertise
Centrum, november 2006 (Bijlage 4 bij Kamerstukken II 2006/07, 26 695, nr. 37).

Van november 2007 tot mei 2008 is een pilot uitgevoerd waarin achttien
scholen (mbo en vo) en negen gemeenten samen met de IB-Groep en het
ministerie van OCW de boven geschetste uniforme meldprocedure relatief
verzuim in de praktijk hebben getoetst. Tijdens de pilot is door de
IB-Groep een digitaal loket beschikbaar gesteld aan de deelnemende
scholen en gemeenten. Via dit loket konden de deelnemende scholen het
relatief verzuim van leerlingen melden. Gemeenten konden op de beschreven wijze de gemelde gegevens raadplegen en aanvullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 55

2

De pilot is in mei 2008 afgesloten met een evaluatie, waaruit een overwegend positief beeld naar voren komt, alsmede enkele verbeterpunten, die
waar mogelijk worden meegnomen.
Wetswijziging meldingsverplichtingen
Om de uniforme meldprocedure mogelijk te maken is wetswijziging noodzakelijk. Hieraan is al gewerkt, parallel aan de pilot. De desbetreffende
meldingsverplichtingen in de Leerplichtwet 1969 en in de regelgeving
over de regionale meld- en coördinatiefunctie in de Wet educatie en
beroepsonderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs, worden zodanig aangepast, dat de verplichting voor
scholen om relatief verzuim te melden aan de gemeente, wordt omgezet
in een verplichting voor scholen om te melden aan de IB-Groep. De
verplichting voor de IB-Groep om van de melding door te geven aan de
gemeente wordt daaraan gekoppeld. In de Wet verzelfstandiging
Informatiseringsbank wordt het ten behoeve van het digitale loket in te
richten meldingsregister relatief verzuim geregeld.
Bescherming persoonsgegevens bij gebruik van Bron
In de huidige wetgeving is er een basis voor gebruik van het persoonsgebonden nummer bij de melding van de school aan gemeente. In de
aangepaste meldingsbepalingen wordt een basis gecreëerd voor gebruik
van dat nummer ten behoeve van de melding via de IB-Groep. Het gebruik
van het persoonsgebonden nummer is noodzakelijk omdat met behulp
daarvan ten behoeve van de verzuimmelding een gegevensset van de
betrokken leerling uit het Bron kan worden opgeroepen. Juist dit gebruik
van al bij de IB-Groep voorhanden gegevens zorgt voor winst bij toepassing van de uniforme meldprocedure: al eerder verstrekte gegevens
hoeven niet opnieuw te worden aangeleverd en de juiste adressering van
de melding (op basis van adresgegevens van de verzuimende leerling in
Bron) is gewaarborgd.
Gegevens over het relatief verzuim van een leerling zijn persoonsgegevens als bedoeld in de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp).
Dit betekent dat ten aanzien van deze gegevens uitvoering dient te
worden gegeven aan de algemene norm van artikel 6 van de Wbp, dat
persoonsgegevens in overeenstemming met de wet en op behoorlijke en
zorgvuldige wijze worden verwerkt. Inmiddels is een voorontwerp van de
voorgenomen wetswijziging voorgelegd aan het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp), dat heeft laten weten vanuit het oogpunt van de
Wbp geen op- of aanmerkingen bij het voorstel te hebben.
Ten opzichte van de huidige situatie komen met de route via de IB-Groep
niet meer of andere gegevens over de spijbelaar bij de gemeente terecht.
Het enige wat verandert is de weg waarlangs deze gegevens voor
gemeenten beschikbaar komen: niet rechtstreeks van de scholen, maar via
de IB-Groep. De beveiligingsmaatregelen die door de IB-Groep worden
genomen, zijn van een zodanig niveau dat het risico van het «op straat
belanden» van de persoonsgegevens vele malen minder is dan in de
huidige situatie, waarin gegevens via de mail of op papier door scholen
aan gemeenten worden geleverd. Daarnaast is ervoor gezorgd dat
scholen via het digitale loket uitsluitend toegang hebben tot de gegevens
van hun eigen leerlingen, en gemeenten alleen tot gegevens van de eigen
inwoners over wie een verzuimmelding is binnengekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 55

3

Procedure wetswijziging
Voorzien wordt dat de voorgestelde wetswijziging na de zomer kan
worden doorgeleid naar de Ministerraad. Ik zal de Ministerraad verzoeken
het wetsvoorstel om spoedadvies bij de Raad van State aanhangig te
maken. Na advisering door de Raad van State zal het dan zo spoedig
mogelijk worden ingediend bij de Tweede Kamer.
Met ingang van 1 augustus 2008 starten met de landelijke
invoering
De positieve uitkomst van de pilot geeft mij aanleiding om met ingang
van 1 augustus 2008 te starten met de landelijke invoering van de
uniforme meldprocedure via het digitale loket. Ook vanuit individuele
scholen en gemeenten en vanuit de onderwijskoepels, Ingrado en de VNG
is een dringend beroep gedaan op het ministerie van OCW om het melden
van relatief verzuim door scholen aan gemeenten op korte termijn beter
mogelijk te maken. En tenslotte heeft ook de Tweede Kamer een snelle
invoering bij herhaling breed gesteund. Gelet op de verhoudingsgewijs
geringe risico’s, vanuit privacy-oogpunt, voor de betrokken leerlingen,
acht ik het daarom wenselijk de landelijke invoering van het digitale loket
zo snel mogelijk, derhalve in het komende studiejaar, te laten plaatsvinden. Het is mijn bedoeling dat de landelijke invoering per 1 september
2009 is afgerond, en dat dan alle gemeenten, vo-scholen en bve-instellingen op het digitale loket zijn aangesloten. Dit betekent wel dat de
uniforme meldprocedure aanvankelijk geen wettelijke grondslag heeft.
De landelijke invoering van het digitale loket vindt gefaseerd, per
RMC-regio plaats. Ik heb de bevoegde gezagen van alle vo-scholen en
bve-instellingen en de wethouders onderwijs van alle gemeenten per brief
geïnformeerd over de landelijke invoering van het digitale loket met
ingang van 1 augustus 2008. Onderdeel van de landelijke invoering zijn
onder andere ondersteuning en opleiding van de gebruikers (scholen en
gemeenten) van het digitale loket en een uitgebreid communicatietraject.
Uiteraard blijven in het invoeringsjaar de bestaande meldverplichtingen
onverkort van kracht, alleen de gewijzigde routering van de melding (via
het digitale loket) wordt gefaseerd ingevoerd.
De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
mede namens de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 695, nr. 55

4