Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1648
Vragen van het lid Kerstens (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht «Vast Wmo-tarief mag niet leiden tot
verschraling zorg» (ingezonden 24 januari 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 11 februari 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Vast Wmo-tarief mag niet leiden tot
verschraling zorg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Herkent en erkent u de in bedoeld artikel door cliënten-, patiënten- en
ouderenorganisaties uitgesproken angst voor verschraling van de zorg voor
kwetsbare mensen, met name met een laag inkomen, als gevolg van
invoering van het abonnementstarief?
Bent u het met de hierboven onder vraag 2 genoemde organisaties eens dat
kwetsbare mensen, met name met een laag inkomen, niet geraakt mogen
worden door discussies tussen Rijk en gemeenten over budgetten, en de
invoering van het abonnementstarief niet mag leiden tot bijvoorbeeld het
aantasten van gemeentelijke (minima-)regelingen voor mensen met een laag
inkomen of het door hen moeten betalen van een hogere bijdrage?
Antwoord 2, 3
Uit het contact met cliëntenorganisaties maak ik op dat zij positief zijn over
de inspanningen van dit kabinet om de stapeling van zorgkosten aan te
pakken. Zij geven aan de invoering van het abonnementstarief als belangrijke
stap te zien naar betaalbare zorg en tegen deze stapeling van zorgkosten.
Cliëntenorganisaties benoemen daarnaast dat de maatregel niet ten koste
mag gaan van de zorg en ondersteuning die mensen nodig hebben. Hier ben
ik het zeer mee eens. De invoering van het abonnementstarief voor de eigen
bijdrage Wmo kan en mag er niet toe leiden dat mensen die daarop zijn

1

ah-tk-20182019-1648
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

http://m.binnenlandsbestuur.nl/nieuws/vast-wmo-tarief-mag-niet-leiden-totverschraling.227134.lynkx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

aangewezen niet of onvoldoende de ondersteuning krijgen die ze nodig
hebben.
De Wmo 2015 biedt ingezetenen hiertoe de nodige (wettelijke) waarborgen.
Deze zijn voor de gemeente een gegeven. Als uit het door de wet voorgeschreven (zorgvuldige) onderzoek blijkt dat een ingezetene, die zich meldt
met een ondersteuningsvraag, op de gemeente is aangewezen voor
maatschappelijke ondersteuning, moet de gemeente deze ondersteuning
bieden. De Wmo 2015 bepaalt dat die ondersteuning passend dient te zijn en
moet aansluiten op de behoefte en specifieke kenmerken van de situatie van
betrokkene. Het gaat om maatwerk in aard en omvang van de voorziening.
Uitgangspunt is dat gemeenten kunnen beschikken over de middelen die
nodig zijn om aan de wettelijke opdracht te kunnen voldoen. Gemeenten zijn
gecompenseerd voor de geraamde kosten van het abonnementstarief. De
kosten van de maatregel zijn door het CPB ten tijde van het Regeerakkoord
geraamd op structureel € 290 mln. Op basis van het Regeerakkoord is
structureel € 145 mln. toegevoegd aan het Gemeentefonds. Voor het overige
deel zijn in het kader van Interbestuurlijke Programma (IBP) en het accres van
het gemeentefonds afspraken gemaakt. Inmiddels heeft het CPB een
aangepaste raming van het abonnementstarief gepubliceerd, waarbij de
totale kosten voor gemeenten – naar huidig inzicht – worden geschat op
€ 190 mln.
Na overleg met de VNG heb ik besloten dat de effecten van de introductie
van het abonnementstarief in de praktijk nauwlettend worden gevolgd via
een monitor. De monitor zal in kaart brengen of en in welke mate er als
gevolg van het abonnementstarief sprake is van een hoger dan verwacht
gebruik van Wmo-voorzieningen dat zich onvoldoende door gemeentelijk
beleid laat reduceren. Daarnaast wordt in de monitor, vanuit cliënt- en
gemeentelijk perspectief, aandacht besteed aan de kwaliteit en kwantiteit van
de ondersteuning. Het doel daarvan is vast te kunnen stellen dat geen
afbreuk wordt gedaan aan het uitgangspunt dat cliënten die ondersteuning
krijgen waarvan is vastgesteld, dat zij daarop zijn aangewezen.
Na de afschaffing van de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de Compensatie eigen risico (Cer) in 2014 is besloten om de
fiscale aftrekmogelijkheden voor zorgkosten in aangepaste vorm voort te
zetten en daarnaast via het Gemeentefonds geld ter beschikking te stellen aan
gemeenten (structureel € 268 miljoen), ten behoeve van financieel maatwerk
voor hun ingezetenen in verband met hun kosten van zorg en ondersteuning.
Gemeenten zijn vrij om te bepalen op welke wijze en in welke mate zij
middelen inzetten. Zij kunnen bijvoorbeeld een financiële tegemoetkoming
bieden aan mensen die vanwege een ziekte en/of een beperking aannemelijke
meerkosten hebben. Ook hebben zij de mogelijkheid een collectieve
verzekering met een aanvullende verzekering en herverzekering van het eigen
risico aan te bieden of bijzondere bijstand te verlenen. Daarnaast hebben
gemeenten de mogelijkheid om het eigen bijdragebeleid, binnen de landelijke
kaders, lokaal vorm te geven. Zij kunnen ervoor kiezen om het abonnementstarief in zijn geheel te verlagen of bepaalde voorzieningen uit te zonderen van
de eigen bijdrage. Gemeenten hebben daarnaast de mogelijkheid om in
individuele gevallen de bijdrage op 0 te stellen. Met de invoering van het
abonnementstarief blijven deze mogelijkheden bestaan, de daadwerkelijk
keuze om deze mogelijkheden toe te passen ligt bij gemeenten.
Vraag 4
Wat zegt het u dat nu ook de hierboven bedoelde organisaties zich scharen
achter eerdere critici als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),
veel individuele gemeenten als ook de PvdA-fractie in de Tweede Kamer?
Antwoord 4
Zoals aangegeven zijn cliëntenorganisaties overwegend positief over het
beoogde effect van deze maatregel, het verminderen van de stapeling van
zorgkosten. Daar waar de zorgen zich richten op de vraag of de gemeentelijke
middelen toereikend zijn, verwijs ik u naar mijn antwoord op de vragen 2 en
3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5, 6
Erkent u dat de door u uiteindelijk toegezegde monitoring van de effecten van
invoering van het abonnementstarief iets in zich heeft van het gezegde «als
het kalf verdronken is, dempt men de put» (nu blijkbaar eerst benadeling
moet plaatsvinden voordat er mogelijk actie gaat plaatsvinden)? Zou een en
ander er niet voor pleiten om vantevoren helderheid te verschaffen over het
feit dat invoering van het abonnementstarief direct noch indirect mag en zal
leiden tot benadeling van kwetsbare mensen, met name met een laag
inkomen? Bent u daartoe bereid?
Wat doet u, nu in de nu voorgenomen monitoring (Kamerbrief «Monitor
abonnementstarief eigen bijdragen Wmo 2015», Kamerstuk 29 538, nr. 81) de
eerste effecten van invoering van het abonnementstarief op zijn vroegst pas
in september 2019 (dus negen maanden na invoering) «indicatief» in beeld
worden gebracht, voor de in de tussentijd benadeelde kwetsbare mensen,
met name met een laag inkomen? Bent u bereid hen schadeloos te stellen
dan wel op andere wijze tegemoet te komen?
Antwoord 5, 6
Zoals bij elke nieuwe beleidsmaatregel wordt vooraf een zorgvuldige
inschatting gemaakt van de verwachte effecten van de maatregel. Het CPB
heeft dat ook gedaan bij het abonnementstarief. Als extra waarborg worden
de effecten ook na invoering van de maatregel gevolgd. Zoals aangegeven
biedt de Wmo 2015 de nodige wettelijke waarborgen aan ingezetenen
waardoor dit ook niet aan de orde kan zijn. Tot slot geldt dat cliënten die het
niet eens zijn met besluiten van de gemeenten de mogelijkheid behouden om
bezwaar en beroep aan te tekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3