Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 037

Mestbeleid

Nr. 176

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2016
In vervolg op mijn brief van 9 december 2015 (Kamerstuk 33 037, nr. 168),
over de planning van de evaluatie van de Meststoffenwet 2016 en het
zesde Actieprogramma Nitraatrichtlijn, heeft u gevraagd om meer
informatie over de inhoud van het ex ante deel van de evaluatie van de
Meststoffenwet. In deze brief ga ik hier, mede namens de Minister en de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, nader op in.
In de ex ante evaluatie wordt onderzocht wat de milieueffecten van de
huidige en (mogelijke) toekomstige maatregelen zijn. Daarin worden twee
hoofdlijnen onderscheiden:
– evaluatie van de effecten en de verdere doorwerking van in het
verleden en recent vastgestelde maatregelen en autonome ontwikkelingen;
– evaluatie van de effecten van mogelijke maatregelen die in de
toekomst kunnen worden ingevoerd, inclusief handelingsperspectieven.
Bij het eerste onderdeel gaat het om het brede scala aan ruim 20 maatregelen, zowel van het Rijk als van de sector. Dat loopt van afschaffing van
de melkquota per 1 april 2015, het convenant voer- en managementmaatregelen melkve en verplichte mestverwerking tot de invoering van
fosfaatrechten voor de melkveehouderij en de AMvB grondgebonden
groei melkveehouderij.
Bij het tweede onderdeel wordt bezien welke pakketten van maatregelen
het doelbereik van de Nitraatrichtlijn kunnen vergroten en daarmee de
bijdrage aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water. Verkend wordt of
volledig doelbereik van de Nitraatrichtlijn mogelijk is. Tevens wordt
verkend hoe de mogelijke maatregelen in praktijk kunnen worden
gebracht: het handelingsperspectief. Naast milieueffecten, gaat het bij
beide onderdelen ook om bepaling van de effecten op bodemvruchtbaarheid, gewasopbrengsten, mestafzet en de gevolgen daarvan voor de
economie van bedrijven en sectoren in brede zin.

kst-33037-176
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 037, nr. 176

1

Voor wat betreft de evaluatie van mogelijke toekomstige maatregelen
kunnen deze worden samengevoegd tot clusters van maatregelen die als
mogelijke toekomstige beleidsvarianten (dat wil zeggen tot circa 2030) zijn
te bestempelen. Kennisinstituten betrokken bij de evaluatie, zijn op basis
van hun expertise tot een aantal varianten gekomen. Het gaat bijvoorbeeld om:
1. Generieke aanscherping gebruiksnormen en werkingscoëfficienten.
Vraagstelling: in welke mate draagt dit bij aan verbetering van het
doelbereik van de Nitraatrichtlijn?
2. Regionale differentiatie van gebruiksnormen en maatregelen.
Vraagstelling: in welke mate draagt dit bij aan het oplossen van
regionale knelpunten in grond- en oppervlaktewater en de verbetering van het doelbereik van de Nitraatrichtlijn? (Bij maatregelen valt
te denken aan zaken als fosfaat-uitmijning en peilgestuurde drainage).
3. Omschakeling naar een minder uitspoelingsgevoelig bouwplan en/of
bedrijfstype.
4. Vraagstelling: In welke mate kan een dergelijke omschakeling
bijdragen aan realisatie van het doelbereik van de Nitraatrichtlijn in
met name het zuidelijk zandgebied?
5. Maximaal of volledig doelbereik voor Nitraatrichtlijn en bijdrage aan
de Kaderrichtlijn Water.
Vraagstelling: Zijn de door Nederland vastgestelde doelen voor
grond- en oppervlaktewater (inclusief kust- en overgangswateren)
realiseerbaar; wat zijn de consequenties voor de Nederlandse landen tuinbouw; is de benodigde inspanning proportioneel (haalbaar en
betaalbaar)? Hierbij wordt ook vastgesteld hoe de bijdrage van de
land- en tuinbouw aan de belasting van grond- en oppervlaktewater
zich verhoudt tot die van andere bronnen. Daarbij wordt getracht om
onderscheid te maken tussen hetgeen wat na-ijlt uit het verleden en
hetgeen dat aan actueel landbouwkundig handelen kan worden
toegeschreven.
Deze varianten en mogelijke andere varianten zijn op dit moment nog
onderwerp van overleg en verkenning op haalbaarheid. Genoemde
varianten zijn eveneens voorgelegd aan een brede groep van belangenorganisaties met de uitnodiging te reageren op deze varianten en
desgewenst een andere variant in te brengen. Dit heeft tot meerdere
reacties geleid met soms uitvoerig commentaar, maar niet tot een breed
gedragen voorstel voor een andere variant.
Beoogd wordt dat de evaluatie een uitgebreid terrein bestrijkt met tal van
aspecten, waarvoor behoorlijke rekenexercities en analyses nodig zijn om
tot antwoorden te komen. Op dit moment ben ik in gesprek met onderzoeksinstituten en het Planbureau voor de Leefomgeving, over de wijze
waarop binnen het beschikbare budget en de beschikbare tijd de ex post
en ex ante vragen efficiënt en gedegen kunnen worden beantwoord met
zoveel mogelijk gebruikmaking van reeds beschikbare, openbare
informatie en rekenmodellen.
Zoals eerder gemeld, is het streven dat het Planbureau de evaluatie door
middel van een syntheserapport eind 2016 afrondt. Gaandeweg de
uitvoering zal moeten blijken of de benodigde rekenexercities en analyses
tijdig en afdoende antwoorden opleveren om de hier geschetste reikwijdte
van de evaluatie te bereiken.
Eerder heb ik u gemeld dat parallel aan het ex post en het ex ante deel
van de evaluatie Meststoffenwet 2016 een belevingsonderzoek onder
agrarische ondernemers wordt uitgevoerd. Daar zal onder andere
gevraagd worden naar prikkels en obstakels die deze ondernemers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 037, nr. 176

2

ervaren bij naleving van de mestwetgeving. De uitkomsten van dit
onderzoek zijn van belang voor het handelingsperspectief en worden
betrokken bij het opstellen van het syntheserapport.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 037, nr. 176

3