Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 591

Initiatiefnota van het lid Postma over aanpak
van hufterig gedrag in het verkeer

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2020
Op 6 oktober heeft het lid Postma (CDA) een initiatiefnota ingediend met
verschillende voorstellen om verkeerhufters beter aan te pakken
(Kamerstuk 35 591, nr. 2). Wij delen het belang van het aanpakken van
verkeershufters, zij vormen een groot gevaar voor de verkeersveiligheid.
We zijn dan ook blij met deze initiatiefnota en willen het lid Postma
hiervoor bedanken. In deze brief geven we een reactie op de verschillende
voorstellen die in de initiatiefnota zijn gedaan.
Pakkans
Inzet politie
De initiatiefnemer stelt terecht dat het verhogen van de pakkans een
belangrijke rol speelt in de oplossing van het probleem van verkeershufters. Het verhogen van zowel de objectieve als subjectieve pakkans
zorgt ervoor dat bestuurders zich beter aan de regels houden. Om de
pakkans te vergroten stelt de initiatiefnemer ten eerste voor om verkeersveiligheid weer als een van handhavingsprioriteiten te gaan zien. In het
kader van het Strategisch plan Verkeersveiligheid (SPV) en het Landelijk
Actieplan verkeersveiligheid (LAP) zijn afspraken gemaakt over de inzet op
verkeershandhaving. De inzet van de politie wordt bepaald door het
openbaar ministerie en de burgemeesters. Om ervoor te zorgen dat
verkeersveiligheid eerder onderwerp van gesprek is in de driehoek, is in
het kader van het SPV en het LAP afgesproken dat hier vanuit het OM
permanent aandacht voor wordt gevraagd bij de arrondissementsparketten. Daarnaast heeft het kennisnetwerk SPV een handleiding opgesteld,
zodat gemeenten verkeersveiligheid makkelijker in de driehoek kunnen
agenderen. Ook wordt actief ingezet op het versterken van de regionale en
lokale samenwerking op het gebied van verkeersveiligheid. Tot slot heeft
de politie actief handhaven in het publieke domein een impuls gegeven.

kst-35591-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

1

Het gaat om het handhaven van de zogenaamde «kleine norm»,
waaronder lichte verkeersovertredingen. Dit sluit aan bij de beweging die
de korpsleiding van de politie in 2016 heeft gemaakt om verkeershandhaving sterker neer te zetten, waardoor er gerichter wordt gestuurd op
meer zichtbare handhaving door middel van staandehoudingen. Dit is in
lijn met het voorstel van de initiatiefnemer om meer staandehoudingen te
gaan verrichten. Als gevolg van deze aanpak van de politie, is het aantal
staandehoudingen in 2019 al met zo’n 30 procent gestegen ten opzichte
van 2018. Ook dit jaar is, ondanks de verminderde verkeersdrukte, een
stijging van het aantal staandehoudingen te zien.
Innovatieve handhaving
Daarnaast wordt voorgesteld om de pakkans te verhogen door de inzet
van nieuwe technologieën. Dit pleidooi voor het inzetten op innovatieve
handhaving onderschrijven wij. Over de verschillende ontwikkelingen op
het gebied van innovatieve handhaving, bent u in de verzamelbrief
verkeershandhaving van 5 november jl.1 nader geïnformeerd. In de
initiatiefnota wordt bijvoorbeeld de inzet van mobiele flitspalen voor de
handhaving op snelheidsovertredingen genoemd. Momenteel loopt
hiervoor een pilot bij het OM. In een eerste pilot in het voorjaar van 2019,
is een flitspaal langs de A76 in Limburg en bij werkzaamheden langs de
N7 in Groningen getest. Doel van die pilot was het testen van de camera
en het systeem van de flitspaal. Uit de evaluatie van deze pilot blijkt dat de
verplaatsbare flitspalen goed werken. Ook was te zien dat het aantal
snelheidsovertredingen op die plek duidelijk daalde. Daarom heeft de
proef een vervolg gekregen. Momenteel loopt er een tweede pilot in de
gemeente Tilburg, de gemeente Rotterdam en de provincie NoordBrabant. Doel van deze tweede pilot is meer inzicht krijgen in de kosten,
flexibiliteit en inzetbaarheid van de verplaatsbare flitspalen ten opzichte
van de vaste flitspalen. De pilot zal naar verwachting eind volgend jaar
worden afgerond. Vervolgens zal worden bekeken of de inzet van
dergelijke camera’s verder kan worden uitgerold. Hiervoor zal een nieuwe
aanbesteding gestart moeten worden. Ook moet hiervoor het benodigde
budget beschikbaar komen.
Tevens wordt in het kader van de inzet op innovatieve handhaving
geopperd om speciale radarauto’s in te zetten die tijdens het rijden de
snelheid kunnen meten van inhalend of zelfs tegemoetkomend verkeer.
Het gevoel om gepakt te worden neemt volgens de initiatiefnemer dan
waarschijnlijk flink toe doordat in elke auto een agent kan zitten die de
snelheid vastlegt. Alle snelheidsmeters van de opvallende voertuigen van
de politie zijn geijkt. Dit betekent dat zij bij constatering van een te hoge
snelheid, op basis van een vergelijking van de eigen snelheid op de
kilometerteller met het rijgedrag van de andere automobilist, een boete
kunnen opleggen. Dit gebeurt in de praktijk ook. Daarnaast gebruikt de
politie onopvallende videosurveillance voertuigen, die ingezet worden om
een reeks van overtredingen vast te leggen op de video en daarmee de
overtreder – na staandehouding – te confronteren. Het voordeel van
radarauto’s is, zoals de initiatiefnemer ook stelt, dat daarmee ook de
snelheid van tegemoetkomend verkeer (vanuit een stilstaande of rijdende
auto) gemeten kan worden. In de eerste helft van 2021 zal nader
onderzoek naar deze voor Nederland nieuwe methodiek worden gedaan.
Voordat deze radarauto’s eventueel ingezet kunnen worden voor de
handhaving dienen er nog verschillende juridische aspecten onderzocht te
worden en de nodige stappen worden gezet ten aanzien van de certificering. Het is op dit moment conform het huidige Voorschrift Meetmid-

1

Kamerstuk 29 398, nr. 880

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

2

delen Politie nog niet mogelijk om een radarauto als wettig meetmiddel te
certificeren.
Ook pleit de initiatiefnemer voor een landelijke uitrol van camera’s om
appende automobilisten te kunnen bekeuren. De politie werkt momenteel
aan de uitrol van de zogenaamde MonoCam2. Er zijn twee werkende
proefmodellen. Beide camera’s worden door de eenheid Midden
Nederland en de Landelijke Eenheid al ingezet en per maand worden er
enkele tientallen bekeuringen naar het CJIB verzonden. De software wordt
momenteel nog verder doorontwikkeld. De voorbereidingen voor de
aanschaf van meer camera’s voor reguliere operationele inzet zijn in volle
gang.
In de eerste helft van 2021 zullen 15 van deze camera’s worden aangeschaft die over de eenheden worden verdeeld. Op basis van de ervaringen
in de praktijk kan op een later moment worden besloten tot verdere
uitbreiding van het aantal camera’s. Op 16 november jl. is het OM ook een
pilot gestart om met slimme camera’s op handheld telefoongebruik te
handhaven. Het gaat hierbij, in tegenstelling tot de MonoCam van de
politie, om camera’s waarmee volautomatisch gehandhaafd kan worden.
De camera’s van het OM hoeven dus niet bediend te worden door een
agent. Er zullen in totaal vier camerasystemen ieder minimaal twee
maanden handhaven. De evaluatie van deze pilot wordt in de tweede helft
van 2021 verwacht. Wanneer de pilot een succes is, zal worden bekeken of
er voldoende middelen beschikbaar kunnen worden gesteld om de inzet
van deze camera’s landelijk uit te rollen.
Tot slot wordt ingegaan op de inzet van bestaande en nieuwe camera’s
om roodkruisnegatie aan te pakken. Zoals eerder aan uw kamer gemeld in
onder ander de antwoorden op het SO verkeersveiligheid van 28 mei en
12 november, zijn de bestaande camera’s van Rijkswaterstaat op de
portalen en de ANPR camera’s niet geschikt om op roodkruisnegatie te
handhaven. De initiatiefnemer stelt voor om te bezien of het juridisch en
technisch wel mogelijk gemaakt zou kunnen worden dat ook bestaande
camera’s van Rijkswaterstaat een rol zouden kunnen spelen bij het
beboeten van het negeren van een rood kruis. Om het technisch mogelijk
te maken om de camera’s op de portalen van Rijkswaterstaat hiervoor te
gebruiken, zouden deze vervangen moeten worden door camera’s met
een betere beeldkwaliteit. Dit zou hoge kosten met zich meebrengen. Het
ligt niet voor de hand dat Rijkswaterstaat deze duurdere camera’s
aanschaft, omdat Rijkswaterstaat dergelijke camera’s voor het uitvoeren
van haar primaire taken als wegbeheerder niet nodig heeft. Daarnaast
stelt de initiatiefnemer voor om de mogelijkheden te bezien van de inzet
van andere camera’s, al dan niet op een auto of een camera bij een
spitsstrook, om het negeren van een rood kruis actiever te kunnen
handhaven. Uw Kamer is al eerder geïnformeerd over de verkenning die
Rijkswaterstaat momenteel uitvoert naar de mogelijkheden om bij te
dragen aan de handhaving op roodkruisnegatie. Hierin wordt bekeken of
de camera’s op de auto’s van de weginspecteurs van Rijkswaterstaat
mogelijk wel gebruikt kunnen worden voor de handhaving op roodkuisnegatie. Ook wordt bekeken of en hoe een juridische basis voor het gebruik
van beelden van Rijkswaterstaat voor handhaving gecreëerd zou kunnen
worden. Deze verkenning is nog niet afgerond; zodra de uitkomsten van
deze verkenning bekend zijn, wordt uw Kamer hierover nader geïnformeerd. Roodkruisnegatie vinden we een ernstig probleem. Om een beter
beeld te krijgen van de problematiek zal in januari aanstaande een
gesprek plaatsvinden met een aantal ervaringsdeskundigen van
roodkruisnegatie. Daarnaast organiseren we in februari een rondetafelge2

Deze camera die langs de weg kan worden geplaatst en door een agent wordt bediend, kan
bestuurders herkennen die met een mobiel apparaat in de hand rijden. De bestuurder en het
kenteken worden vastgelegd. Een politieagent moet de beelden daarna nog wel beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

3

sprek met betrokken organisaties en experts over de mogelijkheden om
de aanpak van roodkruisnegatie te versterken. Uw Kamer wordt over de
uitkomsten hiervan geïnformeerd.
Verkeershufters bewust maken van hun gedrag
Om mensen die hufterig gedrag vertonen in het verkeer meer bewust te
maken van hun eigen gedrag stelt de initiatiefnemer voor om boetes van
snelheidsovertredingen binnen één week op de mat te laten vallen.
Volgens de initiatiefnemer kan er op deze manier – net als bij een
staandehouding – voor gezorgd worden dat bestuurders snel geconfronteerd worden met het gedrag. Dit zou bijdragen aan de effectiviteit van de
sanctie. Daarbij stelt de initiatiefnemer voor om bij boetes die voortkomen
uit hufterige verkeersovertredingen ook een persoonlijke brief toe te
voegen over de gevaren en de mogelijke gevolgen.
Jaarlijks worden circa 9 miljoen beschikkingen (Wahv-boetes en strafbeschikkingen) verzonden in verband met verkeersovertredingen. In 2020 lag
de dagtekening hiervan in 85% van de gevallen binnen 14 dagen na de
pleegdatum. Omdat het CJIB de dagtekening standaard in de toekomst zet
(om te voorkomen dat mensen hun beschikking na de dagtekening
ontvangen en dan niet langer de volle tijd kunnen benutten om te betalen
of in beroep te gaan), zullen veel mensen hun beschikking in de praktijk
sneller ontvangen. Gelet op het grote aantal beschikkingen dat jaarlijks
wordt verzonden vind ik dat dit over het algemeen snel gebeurt. Het
merendeel hiervan betreft Wahv-beschikkingen. Het proces van
verwerking en verzending is al zo efficiënt ingericht, dat er nauwelijks
ruimte is voor verdere versnelling. Verdere versnelling kan bovendien ten
koste gaan van de zorgvuldigheid. Daarbij zal een verdere versnelling van
het Wahv-proces naar verwachting ook geen of nauwelijks effect hebben
op hufterfeiten, omdat die doorgaans met een strafbeschikking worden
gesanctioneerd, zoals bijvoorbeeld het geval is bij het negeren van een
rood kruis of het onterecht gebruik maken van de vluchtstrook. Bij de
strafbeschikkingen kan de verzending soms wel langer op zich laten
wachten, bijvoorbeeld in verband met onderzoek naar de bestuurder en
de schuldvaststelling. De kentekenhouder wordt aangeschreven met het
verzoek aan te geven of de kentekenhouder zelf of een ander heeft
gereden. In geval van een andere bestuurder dan de kentekenhouder,
wordt deze aangeschreven. Dit proces kost tijd. Het is van belang dat het
Openbaar Ministerie dit zorgvuldig kan doen. Er is daarom geen ruimte
voor verdere versnelling.
De Wahv ziet op lichte(re) overtredingen en gaat uit van kentekenaansprakelijkheid. De overtredingen in de Wahv worden als ethisch neutraal
bestempeld. Dit houdt in dat het gaat om feiten waarvan het plegen als
zodanig geen ernstige morele blaam op de overtreder werpt. Ik zie
daarom geen reden om bij Wahv-boetes een persoonlijke brief mee te
sturen. Deze komt immers mogelijk bij een ander dan de bestuurder die
de overtreding heeft begaan terecht. En aangezien bepaald is dat er geen
sprake van ernstige morele blaam is, ligt het ons inziens niet voor de hand
een brief te sturen waarin de bestuurder met zijn gedrag wordt geconfronteerd. Bovendien worden de meeste hufterfeiten in het strafrecht
afgedaan. Hierdoor wordt al een signaal afgegeven dat dit gedrag de
bestuurder extra zwaar wordt aangerekend. Bovendien is op deze feiten
de recidiveregeling veelplegers verkeer van toepassing en kunnen
verkeershufters dus zwaarder worden bestraft. Op de zitting of de
OM-hoorzitting wordt ook aandacht besteed aan het gevaar van de
gedragingen. Op deze manier wordt mijns inziens al tegemoet gekomen
aan de wens van de initiatiefnemer om verkeershufters te confronteren
met de risico’s van hun gedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

4

Tot slot stelt de initiatiefnemer voor om bij veelplegers een intensievere
aanpak te hanteren waarbij tevens een bezoek van de wijkagent plaatsvindt. Dit naar het voorbeeld van een pilot in de regio’s Flevoland en Gooi
en Vechtstreek. In situaties waar een positief effect wordt verwacht, kan in
het kader van de zogenaamde persoonsgebonden aanpak een huisbezoek
al deel uitmaken van de aanpak.
Overheidscampagne
Om ervoor te zorgen dat de sociale omgeving van iemand die asociaal
rijgedrag vertoont dit gedrag gaat ontmoedigen stelt de initiatiefnemer
voor om een grote overheidscampagne te starten. Wij delen dit want wij
zien ook dat vrienden of collega’s vaak een belangrijke rol spelen. Voor
iedere nieuwe campagne wordt onderzocht waar de doelgroep wel en niet
door beïnvloed wordt en daar wordt de insteek van de campagne op
gebaseerd. Wij kiezen ervoor om campagnes te richten op de meest
risicovolle gedragingen en om concrete handelingsperspectieven mee te
geven. We betrekken hierbij vaak zowel de bestuurder als zijn of haar
sociale omgeving. Belangrijk onderdeel van de lachgascampagne, die op
19 november jl. gelanceerd is, is bijvoorbeeld het helpen van vrienden om
de bestuurder aan te spreken. Ook voor BOB en MONO geldt dat je sociale
omgeving een belangrijke rol speelt. Met MONO-zakelijk richten we ons
sterk op de rol van de werkgever die ervoor kan zorgen dat medewerkers
onderweg niet gestoord worden.
Tijdens de behandeling van de motie van de leden Postma (CDA), Van der
Graaf (CU) en Stoffer (SGP) over het duidelijk maken dat gamen en appen
en andere vormen van afleiding tijdens rijden in het geheel niet zijn
toegestaan (Kamerstuk 35 570 XII, nr. 28), heeft de Minister van IenW
aangegeven voor het kerstreces te laten weten wanneer zij u hierover zal
informeren (Handelingen II 2020/21, nr. 27, Debat over de begroting
Infrastructuur en Waterstaat 2021). De verwachting is dat u hier medio
2021 schriftelijk over geïnformeerd wordt.
Intelligente snelheidsbegrenzer
Om extreem problematisch rijgedrag tegen te staan stelt de initiatiefnemer voor om een Intelligente Snelheidsbegrenzer (ISB) in te stellen als
blijkt dat mensen op structurele basis veel te hard hebben gereden. Dit
moet voorkomen dat deze personen opnieuw over de schreef gaan. Wij
delen de ambitie om zware overtreders effectief aan te pakken met
technische oplossingen. In 2012 is een proef gedaan met een
Snelheidsslot voor zware overtreders. Toen bleek dat het systeem
eenvoudig te omzeilen en niet in iedere auto in te bouwen was. Als
comfortsysteem om bestuurders te bewegen zich aan de maximumsnelheid te houden en de verkeersveiligheid te vergroten is het wel een
geschikt systeem. In nieuwe voertuigen wordt vanaf 2022 een intelligent
speed assistance (ISA) variant verplicht. Op welke manier het systeem
waarschuwt of in moet grijpen is nog onderwerp van gesprek in Brussel.
Om ook in de transitiefase het gebruik van ISA te stimuleren kijkt IenW,
samen met een aantal provincies en gemeenten, naar een pilot voor 2021
om te bezien welke ISA varianten er nu beschikbaar zijn en voldoende zijn
doorontwikkeld om gebruik hiervan te stimuleren. Ook wordt in 2021 het
veilig gebruik van rijhulpsystemen met een campagne gestimuleerd, ISA
is hier onderdeel van.
Om extreem problematisch rijgedrag te monitoren zou ook tijdelijk een
kastje in de auto geplaatst kunnen worden waardoor informatie over het
rijgedrag opgeslagen wordt en uitgelezen kan worden. Dit moet dan
vanzelfsprekend wel AVG-proof. Het zou dan bijvoorbeeld gaan om
informatie over op welke wegcategorieën de snelheid in welke mate

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

5

afweek van de limiet in een bepaalde periode. We zijn nu met een
expertgroep, bestaande uit CBR, Reclassering, Stichting Wetenschappelijk
Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), Politie, OM, Fonds Slachtofferhulp,
Ministerie van IenW en Ministerie van JenV, bezig om te verkennen welke
aanvullende maatregelen genomen kunnen worden om de groep die
structureel problematisch rijgedrag vertoont, aan te pakken. Technische
toepassingen worden hierin meegenomen. Uw Kamer zal medio 2021
nader worden geïnformeerd over de stand van zaken.
Meelopen in een revalidatiecentrum
Tot slot stelt de initiatiefnemer voor om veroorzakers van ernstige
verkeersmisdrijven aan de slag te laten gaan bij een revalidatiecentrum
als zij tot een werkstraf veroordeeld zijn om hen zo in te laten zien wat de
gevolgen van hun gedrag zijn. Graag wil ik u verwijzen naar mijn
Kamerbrief van 5 november jl. waarin ik uitgebreid ben in gegaan op de
motie van het Lid van Brenk waarin zij oproept te onderzoeken of en op
welke wijze daders van ernstige verkeersdelicten geconfronteerd kunnen
worden met de gevolgen van hun daden, door het werken met slachtoffers onderdeel te laten uitmaken van een mogelijke taakstraf. Ik heb in
de brief aangegeven dat het OM en Reclassering Nederland tezamen met
de Landelijke Organisatie Verkeersslachtoffers in 2018 zijn gestart met een
pilot waarin als onderdeel van de taakstraf de daders een rondleiding
krijgen in een revalidatiecentrum waar zij de verkeersslachtoffers zien en
geconfronteerd worden met de gevolgen van roekeloos rijgedrag en/of
het rijden onder invloed. Verder kan ook het herstelrecht in het strafrecht
een uitkomst bieden om daders te confronteren met hun daden, doordat
zij in gesprek treden met de slachtoffers en nabestaanden. De gevoelens
en emoties van het slachtoffer/nabestaanden moet hierbij wel in acht
worden genomen.
Vervolg
Het voorkomen van hufterig gedrag in het verkeer is van groot belang om
de verkeersveiligheid te vergroten en de doelstelling van het SPV om het
aantal verkeersslachtoffers terug te dringen te bereiken. De verschillende
ontwikkelingen die in deze brief in reactie op de voorstellen van de
initiatiefnemer zijn toegelicht, laten zien dat de aanpak van verkeershufters reeds onze aandacht heeft. Op 14 januari staat er een notaoverleg
gepland in de Kamer waar de initiatiefnota zal worden besproken. Het is
goed om te zien dat de Kamer dit ook een belangrijk onderwerp vindt om
met elkaar verder over van gedachten te wisselen.
We kijken uit naar de eventuele aanvullende ideeën voor de aanpak die
daaruit naar voren zullen komen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 591, nr. 3

6