Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 396

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 september 2019
Mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid en
de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
bied ik u met deze brief de Summary for Policymakers (SPM) aan van het
speciale rapport over klimaatverandering en land van het Intergouvernementele Panel voor Klimaatverandering (IPCC), dat 8 augustus jl. is
gepubliceerd1.
Het speciale IPCC-rapport over klimaatverandering en land gaat in op de
relatie tussen klimaatverandering en mondiaal landgebruik en daarmee
verbonden kwesties als woestijnvorming, landdegradatie, duurzaam
landbeheer, voedselproductie en -veiligheid en de rol van landecosystemen in het klimaatsysteem en de koolstofhuishouding.
Het IPCC-rapport
Het rapport laat zien dat de laatste decennia de menselijke druk op
landbronnen, ecosysteemdiensten en biodiversiteit een ongekende
omvang heeft aangenomen.
Menselijk landgebruik raakt 70% van het ijsvrije landoppervlak; 25%
daarvan degradeert onder de menselijke invloed. Klimaatverandering
verergert die bestaande druk.
Land maakt een belangrijk onderdeel uit van het klimaatsysteem.
Landgebruik veroorzaakt 23% van alle netto broeikasgasemissies.
Tegelijkertijd wordt 29% van alle fossiele CO2-emissies door landvegetatie
opgenomen. Intensief landgebruik draagt bij aan klimaatverandering en
klimaatverandering heeft invloed op landgebruik. Er is sprake van een
toename van extreme klimaat- en weergebeurtenissen die land

1

kst-32813-396
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 813, nr. 396

1

beïnvloeden. De gevolgen van klimaatverandering voor land en landgebruik worden steeds zichtbaarder.
Het rapport geeft aan dat vegetatie- en biodiversiteitsverlies, brandschade, permafrost- en kustafbraak, bodemerosie en waterschaarste bij
voortgaande klimaatverandering steeds ernstiger worden, met name in
droge gebieden (onder andere Noord-Afrika en het Midden-Oosten). Ook
de landbouw zal steeds meer worden geraakt. Bij voortgaande klimaatverandering worden de risico’s van negatieve effecten op gewasopbrengsten, voedselkwaliteit en -aanbod en voedselprijzen steeds groter en
komt de voedselvoorziening in gevaar.
Mogelijke strategieën volgens het IPCC rapport
Er zijn volgens het rapport veel effectieve strategieën beschikbaar die
tegelijkertijd klimaatverandering, landdegradatie en voedselonzekerheid
tegengaan. Daarbij gaat het om beter landgebruik (inclusief natuurbehoud
en -herstel), duurzame landbouwpraktijken en aanpassingen in het
voedselsysteem. De meeste van deze strategieën kunnen worden
toegepast zonder te leiden tot concurrentie om land en kunnen meerdere
nevenvoordelen opleveren. Veranderingen in eetpatronen, vermindering
van oogstverlies en minder verspilling van voeding kunnen bijvoorbeeld
de druk op het land verminderen, bijdragen aan het tegengaan van
armoede en de gezondheid verbeteren. Ze kunnen helpen voorkomen dat
op termijn de voedselvoorziening in gevaar komt en ervoor zorgen dat de
concurrentie om land tussen voedselproductie en het tegengaan van
klimaatverandering door CO2-vastlegging of energiegewassen
beheersbaar blijft.
Vroegtijdige actie op het gebied van mitigatie van en aanpassing aan
klimaatverandering, woestijnvorming, landdegradatie en voedselzekerheid kan zowel voordelen op sociaal, economisch en ontwikkelingsgebied op de korte termijn opleveren als voordelen voor duurzame
ontwikkeling, inclusief voor gezondheid en voeding, op langere termijn.
Het rapport onderstreept de noodzaak om de mondiale emissies zo snel
mogelijk terug te dringen. Het maakt ook duidelijk dat er een grote
samenhang bestaat tussen het klimaatbeleid, landbouw- en bosbouwbeleid, biodiversiteitsbeleid en armoedebestrijding en onderstreept het
belang van een integrale beleidsaanpak rond die terreinen.
Appreciatie van het kabinet
Het rapport kent vele aspecten waarvoor nadere bestudering noodzakelijk
is. Daarnaast verschijnt er binnenkort (eind september) ook een speciaal
IPCC-rapport over oceanen en ijs. Om die reden geeft het kabinet er de
voorkeur aan om met haar appreciatie van het rapport te wachten tot ook
dit laatste rapport is verschenen en begin november te komen met een
gezamenlijke appreciatie van beide IPCC-rapporten.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 813, nr. 396

2