Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor
het jaar 2009

Nr. 73

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2009
Met deze brief informeer ik de Kamer over mijn inspanningen voor de
binnenvaart, die hard wordt getroffen door de economische crisis.
Het gaat om een brede economische crisis die de hele economie en
samenleving raakt. De investeringen zijn in veel sectoren teruggelopen
door een gebrek aan vertrouwen bij veel partijen. De transportsector is bij
uitstek afhankelijk van investeringen van bedrijven en consumenten.
De binnenvaart wordt extra hard getroffen door deze crisis omdat zij relatief grote investeringen moet doen in schepen. De afgelopen jaren is in
hoogconjunctuur flink geïnvesteerd in nieuwe schepen. Deze komen nu
op de markt, terwijl door de crisis de lading juist sterk terugloopt. Dat
betekent een grote druk op de tarieven en de veerkracht van de sector.
Naast deze onbalans in vraag en aanbod is een extra probleem dat
binnenvaart-schepen bij een faillissement van de eigenaar gewoon in de
markt blijven, omdat ze door de banken tegen relatief lage prijzen zullen
worden doorverkocht. Als dit gebeurt, legt dit een neerwaartse druk op de
transporttarieven.

Crisismelding bij de Europese Commissie
Door bovengenoemde marktspecifieke kenmerken wordt de binnenvaartsector relatief hard getroffen. De sector is thans doende plannen te
ontwikkelen om de binnenvaart door deze crisis te leiden en de continuïteit te waarborgen. De sector sluit niet uit dat voor de invoering van deze
plannen flankerende en passende maatregelen vanuit de EU noodzakelijk
zijn. Om de sector op dit vlak te ondersteunen ben ik bereid een verzoek in
te dienen bij de Europese Commissie om een crisis vast te stellen als
bedoeld in richtlijn 96/75/EG.
Het is vervolgens aan de Europese Commissie om te beoordelen of zij dit
verzoek wil honoreren en zal besluiten passende maatregelen te nemen
die erop zijn gericht iedere verdere toename van de vervoerscapaciteit
tegen te gaan.

KST132795
0809tkkst31700-XII-73
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XII, nr. 73

1

In het verzoek aan de Europese Commissie is het belangrijk om concreet
in te gaan op de door de sector gewenste maatregelen. Ik zal het verzoek
dan ook pas kunnen aanmelden als de werkgroepen – waarover verderop
in deze brief meer – onder leiding van de heer Van der Sluis een concreet
robuust voorstel hebben uitgewerkt, dat op draagvlak in de binnenvaartsector kan rekenen. Voor de onderbouwing van zo’n voorstel zal de sector
de gegevens moeten aanleveren. Daarbij zal ik in ieder geval de Europese
Commissie oproepen het reservefonds te betrekken.

Overige crisismaatregelen
Zoals hierboven aangegeven is de binnenvaartsector in Nederland druk
doende met het maken van een analyse van alle mogelijke maatregelen
om de crisis te bestrijden. Ik ondersteun de inspanningen van de sector
door het leveren van relevante informatie in meerdere werkgroepen. Op
dit moment vindt nog intensief overleg plaats tussen de sectororganisaties, de meest betrokken banken en de ministeries van Economische
Zaken en Verkeer en Waterstaat. Doel van dit overleg is het uitwerken van
kansrijke maatregelen waarin alle partijen zich kunnen vinden en die op
een breed draagvlak kunnen rekenen bij de binnenvaartschippers.
De sector heeft de eerste resultaten van dit overleg op 17 juni 2009 naar
buiten gebracht, maar duidelijk is dat er nog meer nodig is alvorens er
een gedragen visie met een pakket van maatregelen op tafel ligt.

CCR-eisen
Tijdens het Algemeen Overleg op 3 februari 2009 heb ik toegezegd om in
overleg met de binnenvaartbranche te onderzoeken hoeveel schepen
thans niet voldoen aan de technische eisen van de CCR en u te berichten
over de uitkomsten hiervan.
Laat ik eerst aangeven welke gegevens beschikbaar zijn:
De meest betrouwbare gegevens over aantallen schepen die gebruik
maken van overgangsbepalingen zijn afkomstig uit het onderzoek van het
Europäisches Entwicklungszentrum für Binnen- und Küstenschifffahrt,
Versuchsanstalt für Binnenschiffbau e.V. uit Duisburg (VBD) uit 2001. Dit
rapport heb ik u doen toekomen bij brief van 23 februari 2009 (30 523,
nr. 34). Voor de volledigheid heb ik het overzicht van schepen als bijlage
11 bij deze brief gevoegd. Hierin kunt allereerst de samenstelling van de
tien door de VBD gebruikte categorieën schepen zien en vervolgens een
overzicht van de leeftijd van de Rijnvloot naar categorieën schepen per
land.
In bijlage 21 is een overzicht opgenomen van de schepen waarvan het
certificaat van onderzoek de komende jaren verloopt. Het betreft hier
uitsluitend de Rijnvloot waarvoor IVW een certificaat heeft afgegeven. Het
onderscheid in bouwjaren wordt gemaakt omdat belangrijke wijzigingen
in de CCR regelgeving zijn doorgevoerd in 1985 en 1995. In zijn algemeenheid kan gezegd worden dat de eerste groep van de meeste overgangsvoorschriften gebruik kan maken en de laatste groep vermoedelijk helemaal geen gebruik maakt van overgangsvoorschriften.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het vaststellen van betrouwbare aantallen (Nederlandse) schepen die al
dan niet voldoen aan bepaalde technische eisen, is problematisch om de
volgende redenen:
1. In de CCR-landen bepaalt de eigenaar van een schip in welk land hij
een certificaat aanvraagt. Dit betekent dat niet alle Nederlandse
schepen bekend zijn bij IVW. Er bestaat op dit moment geen centrale
certificaatdatabase;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XII, nr. 73

2

2. Scheepseigenaren melden niet voorafgaand aan een inspectie voor
een certificaatvernieuwing voor welk certificaat ze opteren. Het
«strengste» certificaat is dat voor de Rijnvaart. Alleen hiervoor lopen in
2010 de eerste overgangsbepalingen af. Schepen die nu een Rijnvaartcertificaat hebben kunnen ook opteren voor een communautair certificaat zodat ze alleen buiten de internationale Rijn kunnen varen.
Daarmee krijgen ze de gelegenheid om te voldoen aan overgangsbepalingen die pas op een later tijdstip (vanaf 2024) aflopen;
3. Niet elke bepaling geldt voor elk schip. Zo gelden eisen aan de hydraulische stuurinrichting natuurlijk niet voor schepen die een dergelijke
stuurinrichting niet hebben en hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de
eisen ten aanzien van een hefbaar stuurhuis;
4. Als delen van een schip vervangen of omgebouwd worden, moet het
betrokken deel geheel aan de nieuwste voorschriften worden aangepast;
5. Ondernemers kunnen eerder dan ze daartoe verplicht waren hebben
geïnvesteerd in hun schip (zonder dat sprake was van ombouw of
verbouw) zodat ze inmiddels al aan bepaalde voorschriften voldoen.
Voor de laatste twee punten geldt dat pas na 2010 door IVW bij certificaatverlenging wordt gecontroleerd of voldaan is aan de bepalingen waarvan
de overgangstermijn op dat moment is afgelopen. Het is niet logisch dat
eerder te doen en dat wordt ook niet gedaan.
Tegen bovenstaande achtergrond heeft op 5 maart 2009 overleg plaatsgevonden tussen mijn ministerie en de binnenvaartsector.
Tijdens dit overleg is allereerst duidelijk geworden dat het bedrijfsleven
evenmin over betrouwbare cijfers beschikt over welke schepen wel of niet
voldoen aan de voorschriften.
De sector had van acht CCR-bepalingen aangegeven dat zich daarbij een
knelpunt voor zou kunnen doen. Deze knelpunten zijn geïndiceerd en
besproken. De conclusies van dit overleg zijn als bijlage 31 bijgevoegd.
Geconcludeerd is dat mogelijk drie van de acht knelpunten voor
problemen kunnen zorgen. Het gaat daarbij om de lichtdoorlatendheid
van stuurhuisruiten, het verbod op dagtanks boven motoren en uitlaten
(beide vanaf 2010) en geluidseisen (vanaf 2015). Voor de eerste en de
laatste genoemde knelpunten is afgesproken dat nader onderzoek, door
het bedrijfsleven met steun van de overheid, zal plaatsvinden en dat de
plaatsing van dagtanks in de CCR door de overheid aan de orde zal
worden gesteld. Daarnaast is de branche geïnformeerd over werking en
procedure van de hardheidsclausule.

Hardheidsclausule
De CCR heeft in haar plenaire vergadering van 4 juni jongstleden uitgebreid aandacht besteed aan de crisis in de binnenvaart. Ik ben blij u te
kunnen melden dat de CCR in deze vergadering gehoor heeft gegeven aan
mijn oproep coulant om te gaan met schippers die een beroep doen op de
hardheidsclausule. Een werkgroep heeft opdracht gekregen nog voor de
zomer een procedure daartoe uit te werken. In die werkgroep zal medewerking verleend worden door alle betrokkenen: CCR- en EU-lidstaten, de
Europese Commissie en het bedrijfsleven. Overleg met mijn collega’s
tijdens de Transportraad bleek derhalve niet nodig.
Tot op heden is in geen enkel lidstaat een beroep op de hardheidsclausule
gedaan.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Naar aanleiding van de besluitvorming in de CCR heeft de IVW de Nederlandse procedure voor beroepen op de hardheidsclausule aangepast en
op haar website geplaatst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XII, nr. 73

3

Investeringen in vaarwegen en binnenhavens
Tot besluit wil ik benadrukken dat ik, met de financiële middelen uit het
aanvullend beleidsakkoord, een impuls geef aan verbetering van de vaarwegen. Concreet betekent dit dat ik de komende jaren € 125 miljoen
investeer in het verder versnellen van het onderhoud aan de vaarwegen
en € 75 miljoen extra in het verbeteren van binnenhavens, ligplaatsen,
kunstwerken en vaarwegen.
Kortom, ik investeer nu extra in vaarwegen en binnenhavens, zodat de
binnenvaart na deze moeilijke tijd de groeikansen optimaal kan benutten.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XII, nr. 73

4