Modernisering
APK
Rapportage modernisering APK 1.0

Een eerste aanzet
tot de modernisering
van de APK

November 2008

Modernisering APK

Rapportage Modernisering APK 1.0
Een eerste aanzet tot de modernisering van de APK
November 2008

Voorstellen voor aanpassingen aan de huidige APK, welke op korte termijn kunnen worden
ingevoerd om de APK moderner, effectiever en efficiënter te maken.
Analyse van de gevolgen hiervan voor de verkeersveiligheid, het milieu en de
consumentenbescherming, alsmede een schatting van de economische opbrengst.
Algemene aanbevelingen ten aanzien van het werkgebied modernisering APK.

Opdrachtgever:
Opdrachtnemer:
Datum:
Versie:

Minister Verkeer en Waterstaat
RDW
26-11-2008
3.1

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Document versie informatie
Versie Datum
2.0
20-10-2008
2.1
3.0

29-10-2008
19-11-2008

3.1

26-11-2008

Bijzonderheden
Versie naar aanleiding van Stuurgroep
vergadering 22.09.2008
RDW interne review
Commentaar ANWB, RAI Vereniging en
BOVAG verwerkt.
Markering verwijderd, redactionele
aanpassingen

Auteur
RDW

Rol/ Functie
Stuurgroep
Opdrachtgever

Versie
2.0, 3.0, 3.1
3.1

RDW
RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Leden Stuurgroep
Ministerie V&W

Datum: 27-11-08

2

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Inhoudsopgave
Deel I - Samenvatting
1 Modernisering APK
2 Kortere termijn APK-maatregelen
3 Belangen
3.1 Belang voor de verkeersveiligheid
3.2 Belang voor het milieu
3.3 Belang voor de consument
3.4 Economisch belang
4 Algemene aanbevelingen

6
7
8
10
10
10
10
10
12

Deel II - Inleiding
5 Aanleiding
5.1 Opdrachtformulering
5.2 Uitgangspunten
5.3 Randvoorwaarden
6 Werkwijze
6.1 Projectaanpak
6.2 Informatie analyse
7 Referenties
8 Acroniemen er afkortingen

13
13
13
14
14
14
14
15
16
17

Deel III – APK-onderwerpen
9 Vereenvoudigen APK-proces
9.1 Doelstelling
9.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
9.3 Eenmalige kosten
9.4 Structurele kosten
9.5 AANBEVELING
10 Vereenvoudigen APK-regelgeving
10.1 Doelstelling
10.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
10.3 Eenmalige kosten
10.4 Structurele kosten
10.5 AANBEVELING
11 OBD-gebruik emissies
11.1 Doelstelling
11.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
11.3 Keuringseis
11.4 Eenmalige kosten
11.5 Structurele kosten
11.6 AANBEVELING
12 Bandenspanning
12.1 Doelstelling
12.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
12.3 Keuringseis

18
18
18
18
18
18
18
19
19
19
19
19
19
19
19
19
19
20
20
20
20
20
20
21

Datum: 27-11-08

3

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

12.4 Wijze van keuren
12.5 Eenmalige kosten
12.6 Structurele kosten
12.7 AANBEVELING
13 Airbags
13.1 Doelstelling
13.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
13.3 Keuringseis
13.4 Wijze van keuren
13.5 Eenmalige kosten
13.6 Structurele kosten
13.7 AANBEVELING
14 Gordel spanners
14.1 Doelstelling
14.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
14.3 Keuringseis
14.4 Wijze van keuren
14.5 Eenmalige kosten
14.6 Structurele kosten
14.7 AANBEVELING
15 ABS
15.1 Doelstelling
15.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
15.3 Keuringseis
15.4 Wijze van keuren
15.5 Eenmalige kosten
15.6 Structurele kosten
15.7 AANBEVELING
16 EPS & Stuurbekrachtiging
16.1 Doelstelling
16.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
16.3 Keuringseis
16.4 Wijze van keuren
16.5 Eenmalige kosten
16.6 Structurele kosten
16.7 AANBEVELING
17 Draairichting Banden
17.1 Doelstelling
17.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
17.3 Keuringseis
17.4 Wijze van keuren
17.5 Eenmalige kosten
17.6 Structurele kosten
17.7 AANBEVELING
18 Financiële consequenties

21
21
21
21
21
21
21
22
22
22
22
22
22
22
23
23
23
23
23
23
23
23
23
23
24
24
24
24
24
24
24
24
24
24
25
25
25
25
25
25
25
25
25
25
26

Deel IV- Algemene Aanbevelingen
19 Datum invoering APK-maatregelen
19.1 AANBEVELING
20 Modernisering APK als cyclisch proces

Datum: 27-11-08

27
27
27
27

4

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

20.1 AANBEVELING

28

Deel V - Achtergrond
21 OBD-gebruik
21.1 Inleiding
21.2 Europese praktijk
21.3 Nationale praktijk
22 Verreken tarief

29
29
29
29
30
30

Deel VI - Bijlagen
A. Projectorganisatie
Samenstelling Stuurgroep Modernisering APK
Samenstelling Projectgroep Modernisering APK
Samenstelling Werkgroep Milieu Modernisering APK
Samenstelling Werkgroep Veiligheid Modernisering APK
B. EOBD-gebruik bij PTI in EU-landen
C. APK-onderwerp dossiers
D. APK-onderwerpen
E. Opdracht Modernisering APK

31
32
32
32
33
33
34
35
104
105

Datum: 27-11-08

5

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel I - Samenvatting
Het onderhavige adviesrapport “Adviesrapport Modernisering APK 1.0” bevat een overzicht
van de APK-maatregelen die op kortere termijn kunnen worden ingevoerd, teneinde de APK
moderner, effectiever en efficiënter te maken. Met deze maatregelen wordt een begin gemaakt met het moderniseren van de APK.
In het flankerende separate voorstel “Voorstel Modernisering APK 2.0” (zie [MOD2]) wordt
daarentegen een overzicht gegeven van het nader onderzoek dat benodigd is voor het doen
van voorstellen voor een verdergaande modernisering van de APK. Het betreft daarbij APKmaatregelen die op de middellange en langere termijn kunnen worden ingevoerd.
Zoals gezegd, beperkt het onderhavige onderzoeksrapport zich tot APK-maatregelen die op
kortere termijn kunnen worden ingevoerd.
In Hoofdstuk 1, “Modernisering APK”, wordt de positie en rol van het onderhavige adviesrapport in het proces van het moderniseren van de APK geschetst. De in dit adviesrapport
opgenomen aanbevelingen kunnen een eerste aanzet geven voor het op kortere termijn moderniseren van de APK.
In Hoofdstuk 2, “Kortere termijn APK-maatregelen”, wordt een samenvatting gegeven van
het pakket aan APK-maatregelen dat op kortere termijn kan worden ingevoerd om zodoende
een eerste aanzet te geven tot het moderniseren van de APK. De APK-maatregelen betreffen
zowel de introductie van nieuwe APK-onderwerpen als het vereenvoudigen van bestaande
APK-processen of –regelgeving.
Los van het hierboven geschetste onderscheid in kortere termijn APK-maatregelen en de
maatregelen die op de middellange en langere termijn kunnen worden ingevoerd, is bij sommige APK-maatregelen zelf ook sprake van een fasering in de vorm van stappen. Deze
stappen wijzen de weg waarin een APK-maatregelen kan evolueren, afhankelijk van het
wegnemen van (bijvoorbeeld) huidige juridische of technologische beperkingen. Bij iedere
APK-maatregel waarbij een fasering wordt onderkend, is duidelijk aangegeven welke stappen tot de omvang van Modernisering APK 1.0 behoren en vervolgstappen welke pas in een
later stadium gezet kunnen worden. De vervolgstappen zijn in de Hoofdstukken 9-17 cursief
gezet bij de betreffende “Keuringseis” of “Wijze van keuren”. De besluitvorming over deze
vervolgstappen zal in Modernisering APK 2.0 of later plaatsvinden, met inachtneming van
de daarbij gehanteerde uitgangspunten en randvoorwaarden. Een bijzondere rol in dit verband speelt het voorstel voor EOBD-controle bij het toetsen van emissies, aangezien daarbij
naast het kortere termijn voorstel ook de richting, fasering en de consequenties van mogelijke vervolgstappen zijn geschetst. Ook in dit geval geldt weer dat de besluitvorming over de
precieze vervolgstappen in Modernisering APK 2.0 of later zal plaatsvinden, met inachtneming van de daarbij gehanteerde uitgangspunten en randvoorwaarden. Ieder van de in
Hoofdstuk 2 genoemde kortere termijn APK-maatregelen is door de Stuurgroep Modernisering APK geaccordeerd en vastgesteld.
Het resultaat van het onderzoek naar individuele APK-Onderwerpen wordt in meer detail
beschreven in Deel III, “APK-maatregelen”, bij het desbetreffende APK-onderwerp. Het
volledige APK-onderwerp dossier is in Deel VI, “Bijlagen” opgenomen.

Datum: 27-11-08

6

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Het belang (de consequenties) van het in Hoofdstuk 2, “Kortere termijn APK-maatregelen”,
voorgestelde pakket aan APK-maatregelen wordt samengevat in Hoofdstuk 3, “Belangen”.
Hierbij wordt een onderverdeling gemaakt naar belangen betreffende de verkeersveiligheid,
het milieu en de consument en wordt het economisch belang van het geheel aan APKmaatregelen becijferd.
Het is van belang op te merken dat bij de uitwerking van de impact analyse van de individuele APK-onderwerpen het begrip “Administratieve Lasten” in de letterlijke betekenis is
gehanteerd. Voor het toetsen van de economische belangen volgens het begrippenkader en
bijbehorende rekenregels van ACTAL, zal een vertaling moeten plaatsvinden.
Hoofdstuk 4, “Algemene aanbevelingen”, bevat aanbevelingen betreffende de implementatie
van de kortere termijn APK-maatregelen. Deze algemene aanbevelingen worden in meer
detail beschreven in Deel IV, “Algemene aanbevelingen”.
Tot slot is het van belang op te merken dat de APK vanuit verschillende invalshoeken wordt
gemoderniseerd. De grootschalige herziening van de voertuigregelgeving, welke in het kader
van het project HVR (Herziening Voertuig Regelgeving) is uitgevoerd, bevat eveneens elementen welke als modernisering van de APK kunnen worden opgevat.

1 Modernisering APK
Bij een onderzoek naar de modernisering van de APK in Nederland kunnen verschillende
wegen worden bewandeld. Een mogelijke aanpak is om de Missie en Strategie van de APK
te toetsen aan moderne inzichten betreffende de periodieke controle van motorvoertuigen en
van daaruit de bestaande APK-processen en APK-regelgeving aan te passen. Deze aanpassingen kunnen vervolgens tot een modernere, eenvoudiger en effectiever APK-praktijk
leiden. Deze zogenaamde “top down” aanpak leidt in het algemeen niet tot snelle resultaten
maar kan wel een solide basis vormen voor de verdere ontwikkeling van de APK.
Een andere aanpak bij het onderzoek naar het moderniseren van de APK gaat uit van de huidige APK-praktijk en inventariseert op het niveau van uitvoering welke korte termijn
aanpassingen mogelijk zijn. De resultaten van deze zogenaamde “bottom up” aanpak worden
begrensd door de beperkingen die samenhangen met de onderliggende principes van de huidige APK.
Bij de totstandkoming van het onderhavige adviesrapport heeft de nadruk meer gelegen op
de laatstgenoemde aanpak. Deze werkwijze werd ingegeven door de relatief geringe tijd die
voor de uitvoering van het onderzoek beschikbaar was.
De resultaten en aanbevelingen van het onderhavige adviesrapport moeten dan ook gezien
worden als een eerste stap op weg naar de modernisering van de APK:
“Modernisering APK 1.0”.
Desalniettemin, hebben bij het onderzoek naar de APK-maatregelen die op kortere termijn
kunnen worden ingevoerd, een aantal meer fundamentele aspecten van de APK een rol gespeeld. De discussies die over deze aspecten in het project “Modernisering APK” zijn
gevoerd, zijn neergeslagen als voorstellen voor nader onderzoek, welke in “Voorstel Modernisering APK 2.0” (zie [MOD2]) zijn opgenomen.

Datum: 27-11-08

7

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

2 Kortere termijn APK-maatregelen
Het onderstaande overzicht geeft een opsomming van de APK-maatregelen welke op kortere
termijn kunnen worden ingevoerd. Bij ieder van deze voorstellen is een individuele impact
analyse uitgevoerd en het voorstel is op grond van dat resultaat gewaardeerd.
De APK-maatregelen worden in meer detail beschreven in Deel III, “APK-maatregelen”.
Het belang van het geheel van deze voorstellen staat samengevat in Hoofdstuk 3, “Belangen”.
De Stuurgroep “Modernisering APK” heeft met elk van deze voorstellen ingestemd.
Vereenvoudig het bestaande APK-proces (Dossier A01)
Een APK-keuringsinstantie en APK-keurmeester krijgen ruimere mogelijkheden het APKproces in te richten. Zo vervalt de controle van het kentekenbewijs, wordt de volgorde van
administratieve en technische handelingen bij een APK-keuring niet langer voorgeschreven
en wordt de mogelijkheid geschapen een APK-rapport enkelvoudig en op blanco papier af te
drukken. Tevens vervallen enkele beperkingen op de voorgeschreven wijze van keuren bij
hefinrichtingen.
Vereenvoudig de bestaande APK-regelgeving (Dossier A02)
Verscheidene technische en administratieve aspecten van de APK-regelgeving worden vereenvoudigd. Zo zullen nieuw te introduceren datumafhankelijke APK-keuringseisen op een
jaargrens vallen en worden de keuringseisen voor CO-uitstoot en verlichting vereenvoudigd.
Introduceer het gebruik van EOBD voor controle op emissies (Dossier M03)
De EOBD-controle op emissies wordt gefaseerd ingevoerd voor motorvoertuigen uit de
“doelgroep”. Na een introductie termijn, waarin het gebruik van EOBD als wijze van keuren
voor emissie-eisen wordt toegestaan, zal het gebruik van EOBD ter controle van emissies
verplicht worden gesteld. Over de precieze invulling van het verplicht stellen van EOBDcontrole bij het toetsen van emissie-eisen tijdens de APK is nadere besluitvorming noodzakelijk.
Bij het verplicht stellen van de EOBD-controle wordt gestreefd naar het laten vervallen van
de huidige uitlaatgastesten en de roetmeting voor motorvoertuigen uit de doelgroep. Dit laatste mag echter geen onverwachte negatieve consequenties voor het milieu inhouden. Daartoe
zal door de RDW onderzoek worden verricht naar de mate waarin de uitlaatgastesten en
roetmeting een toegevoegde waarde hebben bij de controle van emissies, gegeven het uitvoeren van een EOBD-controle.
Introduceer een expliciete controle op bandenspanning (Dossier M04)
Indien de juiste bandenspanning bij een voertuig/band combinatie bekend is, dient een APKkeurmeester deze waarde als minimum waarde te hanteren. In ieder geval dienen de banden
op één as een identieke spanning te bezitten. Deze keuringseis beperkt zich voorlopig tot de
APK II. Een bevinding leidt tot een verplicht reparatiepunt. Een APK-keurmeester wordt
op het hanteren van deze keuringeis getoetst en zonodig gesanctioneerd.
Introduceer de controle op Airbags (Dossier V01)
Voer de controle op Airbags gefaseerd in. Deze controle wordt in eerste instantie uitgevoerd
als een visuele controle op aanwezigheid van airbags en de correcte werking daarvan mid-

Datum: 27-11-08

8

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

dels het betreffende controle lampje op het dashboard. Deze APK-keuringseis wordt als een
verplicht adviespunt in de APK-regelgeving geïmplementeerd. Een voertuig kan op basis
van deze APK-keuringseis niet worden afgekeurd.
Deze controle resulteert in een verplicht adviespunt indien een bevinding optreedt. Een
APK-keurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis getoetst en zonodig gesanctioneerd.
Introduceer de controle op gordelspanners (Dossier V02)
Voer de controle op gordelspanners gefaseerd in. Deze controle wordt in eerste instantie
uitgevoerd middels het betreffende controle lampje op het dashboard. Deze APK-keuringseis
wordt als een verplicht adviespunt in de APK-regelgeving geïmplementeerd. Een voertuig
kan op basis van deze APK-keuringseis niet worden afgekeurd.
Deze controle resulteert in een verplicht adviespunt indien een bevinding optreedt. Een
APK-keurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis tijdens een APK-steekproef
getoetst en zonodig gesanctioneerd.
Scherp de bestaande eisen met betrekking tot ABS aan (Dossier V04)
Breidt de huidige wijze van keuren uit met een visuele inspectie op de aanwezigheid, bevestiging en toestand van de samenstellende delen van het antiblokkeersysteem (ABS).
Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt. Een APKkeurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis tijdens een APK-steekproef getoetst
en zonodig gesanctioneerd.
Introduceer de controle op EPS & Stuurbekrachtiging (Dossier V06)
Voer de controle op de stuurbekrachtiging en EPS gefaseerd in. Deze controle beperkt zich
in eerste instantie tot hydraulische systemen (geen EPS). De APK-keuringseis betreft de
correcte werking en de staat van het systeem, inbegrepen eventuele lekkages.
Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt. Een APKkeurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis tijdens een APK-steekproef getoetst
en zonodig gesanctioneerd.
Introduceer de controle op de draairichting van banden (Dossier V16)
Er vindt een visuele controle plaats van de op de band aangegeven draairichting alsmede een
eventueel montagevoorschrift.
Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt.
Een voertuig kan op basis van deze APK-keuringseis worden afgekeurd. Een APKkeurmeester wordt op het hanteren van deze keuringseis getoetst en zonodig gesanctioneerd.

Datum: 27-11-08

9

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

3 Belangen
De voordelen van de in Hoofdstuk 2, “Kortere termijn APK-maatregelen” , genoemde APKonderwerpen in termen van verkeersveiligheid, milieu en bescherming van de consument
zijn duidelijk aanwezig, maar niet altijd even gemakkelijk te concretiseren of in geld uit te
drukken. Waar mogelijk geeft het onderhavige adviesrapport duidelijke cijfers, zie bijvoorbeeld de grote voordelen van het handhaven van de juiste bandenspanning.
3.1

Belang voor de verkeersveiligheid
De APK-maatregelen die in het kader van de veiligheids dossiers ([V*]) zijn beschreven,
dragen allen bij tot het verhogen van de verkeersveiligheid. Zie de desbetreffende APKonderwerp dossiers in Deel VI, “Bijlagen”, Bijlage C, “APK-onderwerp dossiers”.

3.2

Belang voor het milieu
De APK-maatregelen met betrekking tot het controleren van de bandenspanning (M04)
levert een duidelijk positief effect op het milieu en de leefbaarheid. Zie het desbetreffende
APK-onderwerp dossier in Deel VI, “Bijlagen”, Bijlage C, “APK-onderwerp dossiers”.

3.3

Belang voor de consument
De APK-maatregelen met betrekking tot het vereenvoudigen van het APK-proces (A01) en
het controleren van de bandenspanning (M04) leveren een directe bijdrage aan het verminderen van de lasten voor de consument. Zie de desbetreffende APK-onderwerp dossiers in Deel
VI, “Bijlagen”, Bijlage D, “APK-onderwerp dossiers”. Daarnaast zijn de APK-maatregelen
welke de verkeersveiligheid en de leefbaarheid ten goede komen, vanzelfsprekend eveneens
in het belang van de consument.

3.4

Economisch belang
Een overzicht van de economische gevolgen van het geheel aan APK-maatregelen dat voor
Modernisering APK 1.0 wordt voorgesteld, is opgenomen in Hoofdstuk 18, “Financiële
consequenties”.
Samengevat blijkt dat het geheel aan kortere termijn APK-maatregelen dat in het kader van
Modernisering APK 1.0 wordt voorgesteld, leidt tot:
•
•
•
•

een bekorting van de duur van de gemiddelde APK-keuring met 230 seconden. Hierbij is
geen onderscheid gemaakt tussen APK I en APK II;
een daarmee samenhangende besparing per gemiddelde APK-keuring van EUR 3,78.
Hierbij is het vigerende verrekentarief van EUR 45,- gehanteerd en wordt geen onderscheid gemaakt tussen APK I en APK II;
een daaruit resulterende totale besparing op jaarbasis voor alle APK-keuringen van ruim
EUR 17 M;
een totale besparing op jaarbasis voor de consument van ruim EUR 67 M;

Daarbij zijn de APK-maatregelen in Modernisering APK 1.0 die een pendant hebben in het
project Herziening Voertuig Regelgeving (HVR) niet expliciet becijferd. Berekeningen hebben uitgewezen dat het geheel aan APK-maatregelen in het kader van HVR/IVR zal leiden
tot een marginaal verschil van plus 1,6 seconde per gemiddelde APK.

Datum: 27-11-08

10

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Het geheel aan kortere termijn maatregelen dat in Modernisering APK 1.0 wordt gerealiseerd
leidt daarmee tot een besparing in tijd voor de APK-erkenninghouder. Hiermee is aan de in
de opdracht gestelde randvoorwaarde betreffende de lasten voor de APK voldaan.
Daarnaast levert het geheel aan kortere termijn maatregelen dat in Modernisering APK 1.0
wordt gerealiseerd, een direct financieel voordeel voor de consument.
Bij de berekening van de besparing voor de consument (als geheel) van het handhaven (bij
de APK) op een juiste bandenspanning zijn algemeen geaccepteerde onderzoeksgegevens
gehanteerd.
Volgens statistische gegevens van de RDW wordt tijdens een APK-keuring circa 30% van de
voertuigen met banden op onderspanning aangeboden. Onderzoeken langs de weg tonen aan
dat het percentage voertuigen dat met banden op onderspanning wordt aangetroffen onder
deze omstandigheden veel hoger ligt. Op basis van dit gegeven zou de besparing voor de
consument (als geheel) substantieel hoger uitvallen.
Daarnaast is de verwachting dat met de verdere ontwikkeling en groei van het marktaandeel
van zogenaamde LET/VLET ((Very) Low Energy Tyres) banden de besparing op het brandstofverbruik als gevolg van een onderspanning in de band zal afnemen. In de toekomst zal de
besparing voor de consument (individueel en als geheel) daardoor substantieel lager kunnen
uitvallen.
Ook de (fluctuatie van de) brandstofprijs speelt een rol bij het bepalen van de besparing voor
de consument. Op grond van het bovenstaande kan worden gesteld dat de becijferde besparing voor de consument (als geheel) slechts kan dienen als een indicatie van de grootteorde
van dit bedrag.
In Hoofdstuk 18 is eveneens het effect van het verplicht stellen van EOBD-controle in de
APK opgenomen. Bij deze berekening is uitgegaan van het toevoegen van EOBD-controle
aan de bestaande uitlaatgas testen. Het blijkt dat de verkorting van de duur van een APKkeuring als gevolg van de voorstellen in Modernisering APK 1.0 opweegt tegen de verlenging van de duur van een APK-keuring als gevolg van een verplichte EOBD-controle.

Datum: 27-11-08

11

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

4 Algemene aanbevelingen
Algemene aanbevelingen betreffende de termijn van invoering van korte termijn APKmaatregelen en het inrichten van de modernisering van de APK als cyclisch proces.
Voer de genoemde APK-maatregelen gelijktijdig met HVR/IVR in
Omwille van de uitvoerbaarheid (acceptatie bij de betrokken partijen in het APK-proces) en
efficiëntie (het combineren van resources zoals referentiemateriaal, opleidingen en communicatie) wordt aanbevolen de in Hoofdstuk 2, “Kortere termijn APK-maatregelen”,
opgesomde APK-maatregelen gelijktijdig met de wijzigingen in het kader van IVR in te
voeren.
Richt de modernisering van de APK in als een cyclisch proces
Toets de bestaande APK-praktijk met een bepaalde regelmaat aan innovaties, evaluaties van
de inzet van nieuwe technologie, nieuwe inzichten, EU-regelgeving en bereik en effectiviteit
van de APK-praktijk als geheel. Een dergelijke toetsing dient projectmatig te worden uitgevoerd op basis van een opdracht met beschreven uitgangspunten en randvoorwaarden.

Datum: 27-11-08

12

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel II - Inleiding
Het onderhavige adviesrapport is een schriftelijke neerslag van het onderzoek dat de RDW
heeft uitgevoerd naar de mogelijkheden om (op korte termijn) de APK in Nederland te moderniseren.
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de Minister van Verkeer en Waterstaat (in het
vervolg kortweg: de Minister) en met inbreng van de betreffende brancheorganisaties.
Het adviesrapport bevat concrete aanbevelingen (voorstellen) hoe de APK op korte termijn
gemoderniseerd kan worden. Daarnaast bevat het adviesrapport aanbevelingen om nader
onderzoek naar bepaalde aspecten van de modernisering van de APK te doen.

5 Aanleiding
Sinds de invoering van de APK in Nederland (in 1980 voor APK I voertuigen en in 1985
voor APK II voertuigen) zijn de technische eisen die aan voertuigen worden gesteld achtergebleven bij de technologische ontwikkeling van deze voertuigen.
Door de verbeterde kwaliteit van voertuigen en de aanwezigheid van OnBoard Diagnostic
(OBD) systemen, kunnen bepaalde controles uit de huidige APK wellicht worden vereenvoudigd of komen te vervallen. Anderzijds is door de aanwezigheid van moderne
elektronisch geregelde veiligheidssystemen in voertuigen wellicht een aanpassing of uitbreiding van het aantal controlepunten in de APK noodzakelijk.
Deze observaties worden gesteund door de conclusies van het in 2007 verschenen “AUTOFORE” rapport, waarin EU lidstaten wordt aanbevolen hun periodieke keuring aan te passen,
onder andere rekening houdend met de technische ontwikkelingen van voertuigen.
Zie ([CITA1]).
Daarnaast kan het toetsen van de huidige APK aan hedendaagse inzichten in verkeersveiligheid, milieu en consumentenbelangen eveneens tot het moderniseren van de APK worden
gerekend.
5.1

Opdrachtformulering
Op grond van de boven beschreven overwegingen heeft de Minister de RDW verzocht een
voorstel te doen betreffende de modernisering van de APK (kortweg “de opdracht”). De
opdrachtbrief is integraal opgenomen in Deel VI, "Bijlagen", Bijlage E, "Opdracht Modernisering APK".
Dit voorstel dient tot stand te komen met de inbreng van de diverse maatschappelijke
organisaties op basis van gelijkwaardigheid.
Volgens de opdracht dient de RDW in September 2008 een adviesrapport op te leveren met
daarin:
• een advies of en zo ja welke aanpassingen aan de APK kunnen worden ingevoerd
per 1 Januari 2009;
• een opsomming van meer complexe aanpassingen die nog verdere uitwerking behoeven dan wel een langere invoeringstermijn noodzakelijk maken.
Bij het onderzoek dat aan het adviesrapport ten grondslag ligt zijn volgens de opdracht de
onder 5.2 en 5.3 genoemde uitgangspunten en randvoorwaarden van toepassing.

Datum: 27-11-08

13

Modernisering APK

5.2

Modernisering APK 1.0

3.1

Uitgangspunten
In de opdracht zijn de navolgende uitgangspunten geformuleerd:
• Betrek de veiligheidssystemen in auto’s die niet bij de APK worden getest bij het onderzoek;
• Onderzoek op welke wijze gebruik kan worden gemaakt van aanwezige OnBoard Diagnose systemen (OBD);
• Betrek de aanscherping van de roetmeting of van de uitstoot van auto’s die op benzine
rijden in het onderzoek;
• Betrek eveneens de bandenspanning in het onderzoek.

5.3

Randvoorwaarden
In de opdracht worden daarnaast de navolgende randvoorwaarden gesteld:
• De APK lasten mogen niet hoger worden, tenzij er daadwerkelijk een substantiële verbetering van verkeersveiligheid wordt gerealiseerd of een substantieel positief milieueffect
wordt bereikt;
• Er dient inzicht te worden gegeven in het effect van de aanpassingen van de APK op het
gebied van verkeersveiligheid in het algemeen dan wel de veiligheid van inzittenden van
het voertuig;
• Er dient inzicht te worden geven in het effect van de aanpassingen van de APK op het
gebied van leefbaarheid;
• De aanpassingen moeten zoveel mogelijk internationaal worden afgestemd met als doel
de (toekomstige) harmonisering van keuringsregimes van de verschillende lidstaten niet
in de weg te staan.

6 Werkwijze
Teneinde de in paragraaf 3.1 genoemde opdracht uit te kunnen voeren en in September 2008
een adviesrapport op te leveren heeft de RDW het project “Modernisering APK” gestart en
een daarbij horende projectorganisatie ingericht.
6.1

Projectaanpak
Het project “Modernisering APK” wordt uitgevoerd conform de standaard RDW projectvoering. De projectorganisatie bestaat uit een Stuurgroep, een Projectgroep en twee
Werkgroepen: de Werkgroep Veiligheid en de Werkgroep Milieu. Zoals de naamgeving
reeds aangeeft, richt de Werkgroep Veiligheid zich vooral op aspecten van verkeersveiligheid van APK-maatregelen, terwijl in de Werkgroep Milieu de nadruk ligt op
leefbaarheidaspecten van APK-maatregelen. Voor een compleet overzicht van de projectorganisatie wordt verwezen naar de Bijlage , “Projectorganisatie”.
Het onderzoek naar de modernisering van de APK vindt plaats in beide Werkgroepen.
De Projectgroep heeft de werkwijze van de Werkgroepen vastgesteld en borgt de afstemming tussen beide Werkgroepen.
De Stuurgroep stelt het adviesrapport aan de Minister definitief vast. De RDW adviseert
vervolgens de Minister.

Datum: 27-11-08

14

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

De Projectgroep heeft bij de start van het project een lijst van APK-onderwerpen vastgesteld
waarnaar onderzoek dient te worden gedaan. Vervolgens is van deze APK-onderwerpen de
prioriteit vastgesteld. Deze prioriteit is mede bepaald op basis van de verwachtte duur van
het betreffende onderzoek en de geschatte doorlooptijd van de invoering van de desbetreffende wijziging in het APK-proces. Op deze wijze kan invulling worden gegeven aan de
wens van de Minister om op korte termijn de eerste wijzigingen in het kader van de modernisering van de APK te introduceren. De lijst met APK-onderwerpen (inclusief prioriteit van
onderzoek voor Modernisering APK 1.0 respectievelijk Modernisering APK 2.0) is opgenomen in Deel VI, Bijlage D, “Overzicht APK-onderwerpen”.
6.2

Informatie analyse
Bij ieder onderzocht APK-onderwerp is de doelstelling, de corresponderende APKkeuringseis en de bijbehorende wijze van keuren vastgesteld. Vervolgens is bij dit APKonderwerp een beknopte informatie analyse uitgevoerd volgens een variant van het COPAFIJTH principe. Bij deze analyse is onderzoek gedaan naar de gevolgen voor de
verkeersveiligheid en het milieu en zijn de maatschappelijke en juridische consequenties in
kaart gebracht. Daarnaast is onderzoek gedaan naar het effect op de administratieve lasten en
is een schatting gemaakt van de eenmalige kosten voor het implementeren van het betreffende APK-onderwerp en de structurele kosten na de invoering (inclusief nalevingkosten)
daarvan. Tot slot is een kostenbaten analyse uitgevoerd die heeft geresulteerd in een aanbeveling. Een aanbeveling kan als strekking hebben: 1) het betreffende APK-onderwerp op
korte termijn (al of niet gefaseerd) in te voeren, 2) het betreffende APK-onderwerp niet (op
korte termijn) in te voeren, of 3) nader onderzoek te (laten) verrichten naar bijvoorbeeld de
stand van de techniek of de precieze consequenties van de invoering van een APKonderwerp.
Naast de onder paragraaf 3.3, “Randvoorwaarden”, vermelde randvoorwaarden zijn zover
mogelijk de volgende algemene principes gevolgd bij de uitvoering van de informatie analyse en het vastleggen van de resultaten daarvan:
•
•

Er wordt gestreefd naar een duidelijke scheiding tussen feiten en de waardering van die
feiten;
Elk APK-onderwerp wordt zoveel mogelijk voorzien van een (door) wetenschappelijke
onderbouwing (verkregen gegevens).

De volledige APK-onderwerp dossiers zijn opgenomen in Deel VI, “Bijlagen”, Bijlage C,
“APK-onderwerp dossiers”.

Datum: 27-11-08

15

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

7 Referenties
Referentie

Titel

[APPLUS1]
[BILLPROVNINGEN1]
[CITA1]
[CITA2]
[ECE1]
[ECE2]
[ECE3]
[ECE4]
[ECE5]
[ECE6]
[ECE7]
[ECE 8]
[IVR1]
[IVR2]

Airbag inspection on PTI
e-Diagnosis
WG2-15-004 Recommendation
WG7-10-2007 Draft Recommendation ECS v2.6
ECE regelement no 16
ECE-reglement no 114
ECE regelment no 94 sub1
ECE reglement no 30
ECE reglement no 54
ECE reglement no 64
ECE reglement no 108
ECE reglement no 109
Regeling Voertuigen, 13 Oktober 2008, RDW, Zoetermeer
Bijlagen bij Regeling Voertuigen, 13 Oktober 2008, RDW,
Zoetermeer
Various ETRTO Recommendations
Prüfung moderner Fahrerassistenzsystemen in Europa
Implementation of the €OBD test in Belgium
Initiative for Diagnosis of Electronic Systems in Motor
Vehicles for PTI, final report, 31 December 2005
Rapportage Modernisering APK 1.0, Oktober 2008, RDW,
Zoetermeer
Voorstel Modernisering APK 2.0, Oktober 2008, RDW,
Zoetermeer
Brainstorm sessie RDW TS, 30 Mei 2008, RDW, Arnhem
Brainstorm sessie RDW, ANWB, ATC, 18 Juni 2008, IVA,
Driebergen
Uitkomst OBD-enquête EU landen, Oktober 2008, RDW,
Zoetermeer
Voorlopige uitkomst “EOBD-proefneming RDW”, Oktober
2008, RDW, Zoetermeer
Voorlopige uitkomst “Controle bandenspanning langs de
weg”, Oktober 2008, RDW, Zoetermeer
Vereniging VACO informatie, diverse informatie
Verband Rijparameters en Verkeersveiligheid
Nieuwe Veiligheidstechnologie en impact op technische
keuring
“SWOV Schrift 72”, September 1997
“Airbags”, 28 November 2007
“Algemene periodieke keuring van personenauto’s”
Voertuigregelgeving

[ETRTO]
[FSD1]
[GOCA1]
[IDELSY1]
[MOD1]
[MOD2]
[RDW1]
[RDW2]
[RDW3]
[RDW4]
[RDW5]
[VACO1]
[SBRO1]
[SBRO2]
[SWOV1]
[SWOV2]
[SWOV3]
[SWOV6]

Datum: 27-11-08

16

Modernisering APK

[SWSM1]
[TNO1]
[VACO1]
[96/96/EC]

[70/220/EEC]
[92/23/EEC]

Modernisering APK 1.0

3.1

Steunpunt Verkeersveiligheid bij Stijgende Mobiliteit, De
Veiligheidsgordel
The influence of the tire pressure on the comfort and handling
of passenger cars
Vereniging VACO informatie, diverse informatie
EC Council Directive, 20 December 1996, on the
approximation of the laws of the Member States relating to
roadworthiness tests for motor vehicles and their trailers
EEC Council Directive relating to measures to be taken
against air pollution by emissions from motor vehicles
EEC Council Directive relating to tyres for motor vehicles
and their trailers

8 Acroniemen er afkortingen
Acroniem / afkorting
HVR
IVR
OBD
EOBD
APK
PTI

Datum: 27-11-08

Betekenis
Herziening Voertuigregelgeving
Implementatie Voertuigregelgeving
OnBoard Diagnostics
European OnBoard Diagnostics
Algemene Periodieke Keuring
Periodic Technical Inspection (APK)

17

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel III – APK-onderwerpen
9 Vereenvoudigen APK-proces
9.1

Doelstelling
Aanpassingen in de administratieve en technische aspecten van het overall APK-proces om
zodoende de effectiviteit van de APK te verhogen en de maatschappelijke lasten hiervan te
verminderen. De belangrijkste maatregelen die hierbij worden voorgesteld zijn:
1. Een APK-keuring mag worden uitgevoerd op basis van het Kentekenregister.
2. De controle van de gegevens uit het Kentekenregister met het voertuig mag ná de uitvoering van het technische gedeelte van een APK-keuring plaatsvinden.
3. De opzet van reparatie- en afkeurpunten wordt vereenvoudigd. Informatie wordt logischer gegroepeerd.
4. Het wordt een KI mogelijk gemaakt en toegestaan om een APK-rapport enkelvoudig en
op blanco papier af te drukken.
5. Het afmelden door een ander dan de keurmeester wordt toegestaan. Het wordt een keurmeester toegestaan de uitvoering van een afmelding te delegeren aan een ander binnen
dezelfde keuringsinstantie. De keurmeester blijft verantwoordelijk voor de correcte melding.
6. Uitsluitend de voor de APK-keuring relevante informatie wordt op afmeldschermen van
Providers en de RDW voorgeschreven.
7. Het wordt toegestaan om tijdens de uitvoering van de APK-keuring – daar waar mogelijk
– gebruik te maken van een hefinrichting zonder rijplaten.

9.2

Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Geen.

9.3

Eenmalige kosten
Wordt geadresseerd in het kader van HVR/IVR.

9.4

Structurele kosten
De maatregelen 2 en 5 uit bovengenoemde opsomming leveren een geschatte besparing op
per gemiddelde APK-keuring van EUR 3,0. De overige maatregelen leveren eveneens een
vermindering van de structurele kosten van een APK-keuring, doch zijn moeilijk te kwantificeren.

9.5

AANBEVELING
Voer bovenstaande maatregelen op korte termijn in.

Datum: 27-11-08

18

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

10 Vereenvoudigen APK-regelgeving
10.1

Doelstelling
Aanpassingen in de administratieve en technische aspecten van de APK-regelgeving om
zodoende de effectiviteit van de APK te verhogen en de maatschappelijke lasten hiervan te
verminderen. De belangrijkste aanpassingen die hierbij worden voorgesteld zijn:
1. Alle datum afhankelijke keuringseisen die niet op een jaargrens vallen worden aangepast
naar een nieuwe datum op een jaargrens.
2. Het “Milieuboek” vervalt.
3. Uitsluitend de aanwezigheid, plaatsing, werking en kleur van de verplichte verlichting
wordt getoetst bij een APK-keuring.

10.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
De APK-keuringseisen welke betrekking hebben op milieu- en veiligheidsaspecten wordt
voor een zeer beperkt aantal voertuigen versoepeld.
10.3 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.
10.4 Structurele kosten
Maatregel 2 zal resulteren in een gemiddelde besparing van EUR 0,22 per APK II-keuring.
Bij Maatregel 3 zal een besparing van gemiddeld EUR 3,30 per APK I-keuring kunnen worden gerealiseerd.
10.5 AANBEVELING
Voer de bovengenoemde maatregelen op korte termijn in. Het wordt aanbevolen om de introductie van deze maatregelen te combineren met de introductie van HVR/IVR.

11 OBD-gebruik emissies
11.1 Doelstelling
Controle van de emissies van een motorvoertuig uit de “doelgroep’ door gebruik te maken
van het in moderne voertuigen aanwezige On Board Diagnostic system (EOBD). Deze algemene doelstelling kan niet op kortere termijn worden bereikt, doch kan in fasen worden
gerealiseerd. Dit hoofdstuk beschrijft de eerste fase: het toestaan van het gebruik van EOBDcontrole ter vervanging van de huidige stationair CO-meting bij voertuigen met een benzinemotor. De zogenaamde viergastest dient daarnaast altijd te worden uitgevoerd.
11.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Aangezien de betreffende huidige keuringseisen en wijze van keuren grotendeels onveranderd blijven, worden geen gevolgen voor de verkeersveiligheid of het milieu voorzien.
11.3 Keuringseis
De uitwerking van de keuringseis is vrij technisch van aard en zal nader worden uitgewerkt
in de “Uitvoeringstoets Modernisering APK 1.0” .

Datum: 27-11-08

19

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

11.4 Eenmalige kosten
In de eerste fase van het voorstel wordt EOBD-controle toegestaan. Een APKerkenninghouder wordt hiermee niet verplicht apparatuur aan te schaffen. De eenmalige kosten voor de eventuele aanschaf van apparatuur worden overigens op EUR 700,- per
erkenninghouder geschat. Daarbij dient te worden aangetekend dat een overgrote meerderheid van de erkenninghouders reeds in het bezit is van geschikte OBD-uitlees apparatuur.
11.5 Structurele kosten
In de eerste fase van het voorstel wordt EOBD-controle toegestaan, doch niet verplicht.
Daarbij kan de EOBD-uitlezing in de plaats van het uitvoeren van de stationair CO-test worden uitgevoerd. Als gevolg hiervan wordt in deze fase geen wijziging van de duur van een
APK-keuring voorzien.
In de bijbehorende APK-onderwerp dossier is een schatting opgenomen voor de vervolgfase
waarin EOBD-controle verplicht wordt gesteld. Daarbij zijn twee modellen gepresenteerd:
het “Zweedse model” en het “Duitse model”.Het “Zweedse model” leidt tot een verlenging
van de duur van een APK II keuring; de additionele kosten die hiermee gemoeid zijn worden
becijferd als gemiddeld EUR 0,69 per APK II-keuring. In het “Duitse model” wordt de duur
van een APK-keuring bekort; gemiddelde opbrengst per APK II-keuring: EUR 0,38.
11.6 AANBEVELING
Voer de EOBD-controle op emissies gefaseerd in voor motorvoertuigen uit de “doelgroep”.
Voer op kortere termijn de mogelijkheid in om EOBD-controle als wijze van keuren toe te
passen . De inzet van EOBD-controle blijft hierbij beperkt tot alternatief voor de huidige
stationair CO-test bij voertuigen met benzinemotor.
Op de langere termijn zal het gebruik van EOBD ter controle van emissies verplicht worden
gesteld. Bij het verplicht stellen van de EOBD-controle wordt gestreefd naar het laten vervallen van de huidige uitlaatgastesten en de roetmeting voor motorvoertuigen uit de
doelgroep. Dit laatste mag echter geen onverwachte negatieve consequenties voor het milieu
inhouden. Daartoe zal door de RDW onderzoek worden verricht naar de mate waarin de
uitlaatgastesten en roetmeting een toegevoegde waarde hebben bij de controle van emissies,
gegeven het uitvoeren van een EOBD-controle.
Over de precieze wijze waarop EOBD-controle verplicht zal worden gesteld in de APK zal
nadere besluitvorming noodzakelijk zijn.

12 Bandenspanning
12.1 Doelstelling
Door middel van de controle van de bandenspanning en het op de juiste spanning brengen
van de banden een positieve bijdrage leveren aan het milieu en de veiligheid.
12.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Voertuigen waarvan de banden onderling op één as een verschil in spanning hebben zullen
een minder stabiele wegligging en een slechtere koersvastheid hebben.
Volgens [SWOV3] geldt dat 0,8% van de verkeersslachtoffers is te wijten aan een onjuiste
bandenspanning. Tevens geeft dit rapport aan dat een juiste bandenspanning zal leiden tot
een kortere remweg en daardoor minder kop-staartbotsingen.

Datum: 27-11-08

20

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Tijdens een onderzoek dat de RDW heeft uitgevoerd, gedurende het uitvoeren van steekproeven APK II, bleek dat 30 % van de voertuigen een onderspanning heeft [RDW1].
Door van deze voertuigen de banden op de juiste spanning te brengen, kan een reductie van
het brandstofgebruik en daarmee de CO2-emissie worden gerealiseerd. Deze reductie is becijferd op 10,75 KTon/jaar.
Daarnaast heeft een te lage bandenspanning een negatieve invloed op de levensduur van de
band. Door een juiste bandenspanning zullen de banden langer mee gaan en hoeven dus
minder vaak vervangen te worden. [VACO1].
Volgens ([SWOV3]) zal door een vermindering van het aantal kop-staartbotsingen het aantal
files afnemen. Tot slot leidt een band op de juiste spanning tot een verminderde geluidsproductie en meer rijcomfort (zie [TNO1]).
12.3 Keuringseis
De banden moeten een juiste spanning hebben en op één as een gelijke spanning hebben.
12.4 Wijze van keuren
Indien de juiste bandenspanning voor het voertuig bekend is, dient deze als minimum waarde gehanteerd te worden.
De hoogste waarde per as wordt gehanteerd als minimale waarde voor deze as, waarbij een
tolerantie van 0,1 bar toegestaan is.
12.5 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.
12.6 Structurele kosten
De besparing op brandstofkosten en de minderkosten als gevolg van een langere levensduur
van banden zijn gezamenlijk becijferd op tenminste EUR 76 M op jaarbasis.
De kosten die de verlenging van de duur van de APK-keuring met zich mee brengt zijn geschat op EUR 3,5 M op jaarbasis.
12.7 AANBEVELING
Voer de bandenspanning op korte termijn in als APK-keuringseis voor APK II (personenauto’s). De keuringseis wordt geïmplementeerd als een verplicht reparatiepunt. Sanctionering
vindt plaats als het verschil in bandenspanning op één as te groot is. Hierbij zal een norm
worden gehanteerd welke ook de praktijkcondities mede in beschouwing neemt. Daarnaast
wordt gesanctioneerd op een extreme onderspanning van een band.

13 Airbags
13.1 Doelstelling
Het controleren van af-fabriek gemonteerde airbags op blijvende aanwezigheid en werking.
Hiermee wordt een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de bestuurder vermeden.
13.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
De airbag heeft een levensreddende en letselbesparende werking. Onderzoek toont aan dat de
aanwezigheid van een airbag en het dragen van een veiligheidsgordel de kans op een ongeluk met dodelijke afloop met 50% vermindert. Het positieve effect van aanwezigheid van

Datum: 27-11-08

21

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

een airbag, zonder gebruikmaking van veiligheidsgordels, wordt becijferd op circa 20%,
terwijl het dragen van veiligheidsgordels – zonder aanwezigheid van een airbag, de kans op
een ongeluk met dodelijke afloop 40% doet afnemen.
Uit onderzoek is gebleken dat bij 16 % van de onderzochte airbag systemen een of meerdere
storingen aanwezig waren. Tevens bleek dat 79 % van de bevraagde voertuig eigenaren van
mening was dat elektronische systemen de veiligheid ten goede komen. Bij dat zelfde onderzoek is gebleken dat 88 % van de VTG eigenaren van mening was dat controle op
elektronische systemen onderdeel moet uitmaken van de APK.
Daarnaast is niet elke VTG eigenaar op de hoogte van het feit dat elektronische systemen
geen onderdeel uitmaken van de huidige APK. Derhalve zorgt invoering van deze controle
voor een vermindering van de schijnveiligheid.
13.3 Keuringseis
Airbags die af-fabriek geplaatst zijn in voertuigen die na 31 December 2003 in gebruik zijn
genomen, moeten aanwezig zijn en correct werken.
13.4 Wijze van keuren
1. Visuele controle op aanwezigheid van airbags;
2. Visuele controle op het betreffende controlelampje (MIL);
3. Het OBD systeem mag geen foutcodes ten aanzien van de airbags bevatten.
13.5 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.
13.6 Structurele kosten
De APK-keuring zal worden uitgebreid met een additionele controle, welke de doorlooptijd
van de keuring en een eventuele steekproef zal verlengen. Ingeval van een bevinding zal een
additioneel adviespunt moeten worden opgevoerd. Deze kosten zijn becijferd op EUR 370
K, ofwel gemiddeld EUR 0,0x per APK-keuring.
13.7 AANBEVELING
Voer de controle op Airbags gefaseerd in. Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1)
en Stap 2) in. Deze controle resulteert in een verplicht adviespunt indien een bevinding
optreedt.
De OBD-uitlezing met betrekking tot airbags is echter niet gestandaardiseerd, noch is een
werkbare de facto standaard bekend.
Start derhalve op korte termijn een nader onderzoek naar Stap 3). Indien de OBD-uitlezing
gestandaardiseerd wordt, en daarmee een objectieve beoordeling mogelijk wordt, verdient
het aanbeveling het verplichte adviespunt te wijzigen in een afkeurpunt.

14 Gordel spanners
14.1 Doelstelling
Het controleren van af-fabriek gemonteerde gordelspanners op blijvende aanwezigheid en
werking. Hiermee wordt een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de bestuurder
vermeden.

Datum: 27-11-08

22

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

14.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Zie hiervoor de gegevens bij de controle op Airbags.
14.3 Keuringseis
Gordelspanners die af-fabriek geplaatst zijn in voertuigen die na 31 December 2003 in gebruik zijn genomen, moeten aanwezig zijn en correct werken.
14.4 Wijze van keuren
1. Visuele controle op het betreffende controlelampje (MIL);
2. Het OBD systeem mag geen foutcodes ten aanzien van de gordelspanners bevatten.
14.5 Eenmalige kosten
Geen additionele kosten bij combinatie met de controle van Airbags.
14.6 Structurele kosten
Geen additionele kosten bij combinatie met de controle van Airbags.
14.7 AANBEVELING
Voer de controle op gordelspanners gefaseerd in. Het is in de voertuigbranche tegenwoordig
gebruikelijk dat de werking van gordelspanners en airbags wordt gecombineerd. Derhalve
wordt aanbevolen de controle op gordelspanners te combineren met de controle op Airbags.
Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1) van de wijze van keuren in. Deze controle
resulteert in een verplicht adviespunt indien een bevinding optreedt.
De OBD-uitlezing met betrekking tot gordelspanners is echter niet gestandaardiseerd, noch
is een uniforme werkwijze bekend.
Start derhalve op korte termijn een nader onderzoek naar Stap 3). Indien de OBD-uitlezing
gestandaardiseerd wordt, en daarmee een objectieve beoordeling mogelijk wordt, verdient
het aanbeveling het verplichte adviespunt te wijzigen in een afkeurpunt.

15 ABS
15.1 Doelstelling
Het controleren van een af-fabriek gemonteerd antiblokkeersysteem (ABS) op blijvende
aanwezigheid en werking.
15.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu

15.3 Keuringseis
Het antiblokkeersysteem moet goed functioneren en moet zijn voorzien van een deugdelijke
waarschuwingsinrichting die in werking treedt zodra het systeem faalt.
De onderdelen van een anti blokkeersysteem:
a. moeten deugdelijk zijn bevestigd met de daarvoor bestemde bevestiging- en borgmiddelen;
b. mogen niet in ernstige mate door corrosie zijn aangetast;
c. mogen niet zijn beschadigd, gescheurd of gebroken;
d. mogen geen lekkage vertonen.

Datum: 27-11-08

23

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Het OBD systeem mag geen foutcodes met betrekking tot het ABS bevatten.
15.4 Wijze van keuren
1. Visuele controle op het betreffende controlelampje (MIL);
2. Visuele controle terwijl de personenauto zich boven een inspectieput of op een hefinrichting bevindt.
3. Het OBD systeem mag geen foutcodes ten aanzien van de gordelspanners bevatten.
15.5 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.
15.6 Structurele kosten
Geen additionele kosten ten opzichte van de gecalculeerde controle van het ABS in
HVR/IVR.
15.7 AANBEVELING
Voer de controle op ABS gefaseerd in. Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1) en
Stap 2) in. Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt. De
OBD-uitlezing met betrekking tot airbags is niet gestandaardiseerd, noch is de facto werkwijze bekend.
Start derhalve op korte termijn een nader onderzoek naar Stap 3).

16 EPS & Stuurbekrachtiging
16.1 Doelstelling
Het controleren van af-fabriek gemonteerde stuurbekrachtiging en EPS op blijvende aanwezigheid en werking.
16.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Het uitvallen van de stuurbekrachtiging heeft tot gevolg dat er aanzienlijk meer kracht uitgeoefend dient te worden op het stuurwiel. Een goed werkende stuurbekrachtiging is daarmee
in algemene zin positief van invloed op de verkeersveiligheid. Lekkage van een hydraulisch
stuurbekrachtiging systeem heeft negatieve gevolgen voor het milieu.
16.3 Keuringseis
1. De stuurbekrachtiging moet goed functioneren;
2. Slangen ten behoeve van de stuurbekrachtiging mogen geen beschadigingen vertonen
waarbij het wapeningsmateriaal zichtbaar is en mogen geen bewegende delen raken;
3. De stuurbekrachtiging mag geen overmatige lekkage vertonen.
16.4 Wijze van keuren
Inspectie en visuele controle.
16.5 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.

Datum: 27-11-08

24

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

16.6 Structurele kosten
Op basis van de beschreven uitbreiding ten opzichte van de huidige APK-keuring van de
stuurinrichting, wordt de gemiddelde toename in de kosten per APK-keuring begroot op
EUR 0,10.
16.7 AANBEVELING
Voer de controle op de stuurbekrachtiging en EPS gefaseerd in. Deze controle beperkt zich
in eerste instantie tot hydraulische systemen (geen EPS). De APK-keuringeis betreft de correcte werking en de staat van het systeem, inbegrepen eventuele lekkages.
Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt. Een APKkeurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis tijdens een APK-steekproef getoetst
en zonodig gesanctioneerd.

17 Draairichting Banden
17.1 Doelstelling
Banden die zijn voorzien van een richtingsgebonden profiel, dan wel met een voorgeschreven buitenzijde dienen juist gemonteerd te zijn.
17.2 Gevolgen voor verkeersveiligheid en milieu
Banden die niet conform de voorschriften zijn gemonteerd, zullen minder presteren. Indien
op één as banden tegengesteld gemonteerd zijn, kunnen gevaarlijke situaties optreden. Belangrijke verschillen bij zowel tractie als beremming kunnen het gevolg zijn, hetgeen zich uit
in scheeftrekken van het voertuig. Daarnaast leidt een onjuiste montage tot een hogere rolweerstand en daarmee gepaard gaande hoger brandstofgebruik en een hoge mate van slijtage.
Tevens leidt een onjuiste montage tot een hoger geluidsniveau.
17.3 Keuringseis
De op de band aangegeven draairichting moet overeenkomen met de draairichting van de
band in voorwaartse rijrichting van het voertuig. De montage van banden met een markering
dient overeenkomstig te hebben plaatsgevonden.
17.4 Wijze van keuren
Visuele controle.
17.5 Eenmalige kosten
Deze kosten kunnen worden verdisconteerd in HVR/IVR.
17.6 Structurele kosten
Geen additionele kosten ten opzichte van de gecalculeerde maatregel van uitsluitend controle
van de draairichting in HVR/IVR.
17.7 AANBEVELING
Voer de controle op de draairichting van banden en eventuele overige montagevoorschriften
op korte termijn in. Deze controle resulteert in een afkeurpunt indien een bevinding optreedt. Een APK-keurmeester wordt op het hanteren van deze keuringeis tijdens een APKsteekproef getoetst en zonodig gesanctioneerd.

Datum: 27-11-08

25

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

18 Financiële consequenties
Code

APK-Onderwerp

A01
A02
A02

Duur APKkeuring (sec)

Opbrengst gemiddelde APKkeuring (EUR)

Totaal opbrengst Totaal opbrengst Eenmalige Totaal eenmalige
totaal APKConsument
kosten KI kosten KI (EUR)
keuringen (EUR) (EUR)
(EUR)

Vereenvoudiging APK-proces
I, II
Vereenvoudiging APK-regelgeving I
Vereenvoudiging APK-regelgeving II

-240
-120

3,00
1,50
0,22

21 M
405 K
1,5 M

M03
M03
M04

OBD-gebruik Milieu (eerste fase) II
OBD-gebruik Milieu (vervolgfase) II
Bandenspanning
II

0
120
120

0
-0,75
-0,45

0
-5,25M
-3,15 M

V01
V02
V04
V06
V16

Airbag controle
Gordelspanners
ABS
EPS
Draairichting banden

10
0
HVR/IVR
10
HVR/IVR

-0,05
0,00
HVR/IVR
-0,12
HVR/IVR

-10,5 K
0
HVR/IVR
-800 K
HVR/IVR

-110

3,03

12,2 M

Totaal

Datum: 27-11-08

APK
I/II

I, II
I, II
I, II
I, II

26

486 K

0
0
0

3,1 M

67,6 M

700
0

67,6 M

700

3,1 M

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel IV- Algemene Aanbevelingen
De algemene aanbevelingen bevat een recapitulatie van het vervolgonderzoek dat noodzakelijk is om de modernisering van de APK verder gestalte te geven. Daarnaast wordt
beargumenteerd waarom het de sterke voorkeur verdient om de introductie van de kortere
termijn APK-maatregelen te laten samenvallen met de introductie van HVR/IVR. Tot slot
wordt aangeven dat het aanbeveling verdient het moderniseren van de APK als een cyclisch
proces in te richten.

19 Datum invoering APK-maatregelen
De praktijk heeft geleerd dat – indien de reguliere weg wordt bewandeld – een aanpassing
aan de Wegenverkeerswet circa 12-24 maanden vergt, een aanpassing aan het Voertuig Reglement circa 6-12 maanden vergt, terwijl een aanpassing aan een Ministeriële Regeling
circa een maand doorlooptijd vergt. Bij deze laatste termijn moet daarenboven nog rekening
worden gehouden met een eventuele EU notificatie, waarvoor 3 maanden staat.
In het kader van het project Herziening/Implementatie Voertuig Regelgeving (HVR/IVR)
wordt eind April 2009 een groot aantal wijzigingen doorgevoerd in de voertuig regelgeving.
De vraag dringt zich op of de APK-praktijk gediend is met de introductie van wijzigingen in
het kader van Modernisering APK, welke niet gelijktijdig plaatsvinden met de introductie
van IVR, doch op een eerder datum worden ingevoerd.
Omwille van de uitvoerbaarheid (acceptatie bij verschillende actoren in het APK-proces) en
efficiëntie (het delen van interne en externe communicatie kosten) is de RDW van mening
dat uiterst terughoudend moet worden omgegaan met de introductie van wijzingen in de
APK-regelgeving vooruitlopende op de introductie van IVR.
In het onderhavige rapport wordt op een aantal plaatsen gerefereerd aan het begrip “korte
termijn” of “kortere termijn”. Op basis van bovenstaande overwegingen wordt geadviseerd
deze termijn te laten samenvallen met de introductie van IVR.
19.1 AANBEVELING
Laat de datum van introductie van de genoemde kortere termijn APK-maatregelen samenvallen met de introductie van HVR/IVR. Voor de APK-maatregelen waarbij dit niet mogelijk is,
wordt aanbevolen deze te combineren met de introductie van Modernisering APK 2.0, welke
als streefdatum 1 Januari 2010 heeft.

20 Modernisering APK als cyclisch proces
Zoals in Deel II, bij “Inleiding” beschreven, vormt de discrepantie tussen de huidige APKpraktijk en de stand van de voertuig techniek een belangrijke reden voor het onderzoek naar
de modernisering van de APK.
Middels de definitie van een aantal speerpunten (APK-onderwerpen of thema’s) wordt in het
project “Modernisering APK” onderzocht of en hoe de APK-praktijk meer in lijn gebracht
kan worden met de actuele stand van de voertuigtechniek

Datum: 27-11-08

27

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Het verdient overweging om met een bepaalde regelmaat de APK te toetsen aan innovaties
(beschikbaar komen nieuwe technologie in de branche), evaluaties van de inzet van nieuwe
technologie, nieuwe inzichten , EU-regelgeving en bereik en effectiviteit van de APKpraktijk als geheel. Op deze wijze kan worden voorkomen dat opnieuw een grote kloof ontstaat met de APK-praktijk.
20.1 AANBEVELING
Richt de modernisering van de APK als cyclisch proces in. Met regelmaat moet de APKpraktijk worden getoetst aan relevante nieuwe ontwikkelingen.
Daarnaast moet het vanzelfsprekend mogelijk blijven te anticiperen op ad-hoc ontwikkelingen.

Datum: 27-11-08

28

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel V - Achtergrond
21 OBD-gebruik
21.1 Inleiding
Het OBD (On Board Diagnose) systeem is begin jaren 80 van de vorige eeuw in de Verenigde Staten ontwikkeld. Deze eerste generatie OBD-systemen wordt aangeduid met OBD1.
Met de opkomst van katalysatoren en de daaraan gekoppelde noodzaak tot controle van deze
systemen is het OBD1 verder ontwikkeld tot OBD2. De uitbreidingen in OBD2 zijn voornamelijk emissie gericht. Deze versie van het OBD had voornamelijk tot doel de bestuurder
van een voertuig te informeren over storingen alsmede garagebedrijven in staat te stellen
diagnoses uit te voeren.
In Europa is OBD2 verder aangepast aan de specifieke Europese context: zo zijn voorzieningen getroffen voor brandstofsoorten als Diesel en LPG. Deze Europese versie van OBD2
wordt met EOBD aangeduid. EOBD is gestandaardiseerd (stekker, protocol, foutcodes) en
daarmee in principe bruikbaar voor controle van emissie gerelateerde eisen in de APKpraktijk. Binnen de branche wordt OBD-uitlezing veelvuldig toegepast. OBD is echter niet
gestandaardiseerd en bevat fabrikant/merk specifieke kenmerken. Hierdoor is OBD niet zondermeer toepasbaar bij de APK.
De nieuwe wetgeving welke samenhangt met de EURO 4/5 norm is gereed doch nog niet
bekrachtigd of ingevoerd.
Deze wetgeving behelst onder andere het aanscherpen van grenswaarden voor emissies en
stelt nieuwe eisen aan OBD. Deze wetgeving wordt nog steeds ingegeven door toelatingseisen (type goedkeuring) en voorziet niet standaard in het faciliteren van APK relevante
controles.
De automobielindustrie neemt een zeer terughoudende houding met betrekking tot standaardisatie of ontwikkeling van een specifiek voor APK-doeleinden geschikt gestandaardiseerd
OBD.
21.2 Europese praktijk
Verschillende Europese landen hebben het ontbreken van standaardisatie bij OBD op de
korte en middellange termijn onderkend en kiezen een pragmatische aanpak bij de toepassing van OBD in de APK-praktijk.
In België wordt bij wijziging in de tenaamstelling een verplichte keuring uitgevoerd waarvan het uitlezen van het OBD een onderdeel is; eventueel aanwezige foutcodes worden
vermeld als niet-bindend advies op het Schouwingformulier. Zie [GOCA1]. Bij de periodieke keuring wordt geen OBD-uitlezing uitgevoerd. In Zweden start men per Maart 2009 met
“e-Diagnosis” voor personenauto’s. Deze controle omvat OBD-uitlezing van “electronic
restraint systems”, waaronder airbags. Deze inspectie op vrijwillige basis geldt voor benzine
auto’s vanaf 2001 en diesel auto’s vanaf 2004. De inspectie mondt uit in een advies aan de
voertuig eigenaar. Zie [BILPROVNINGEN1]. In Duitsland start men in 2010 met de verplichte controle op airbags. Deze controle middels OBD-uitlezing geldt voor alle
motorvoertuigen vanaf April 2006. Zie [FSD1].
De RDW voert een inventarisatie uit onder EU-lidstaten met betrekking tot de inzet van
OBD-apparatuur bij PTI. De inventarisatie omhelst specifieke keuringseisen, wijzen van
keuren en de consequenties van eventuele bevindingen (afkeur, reparatie of ad-

Datum: 27-11-08

29

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

vies/informatie). De inventarisatie spitst zich toe op de controle van emissies en de zogenaamde “Electronic restraint systems”als airbags, gordelspanners, ABS, ESP etc. Alhoewel
deze inventarisatie nog niet is afgerond, bevat Bijlage VI de eerste resultaten van deze inventarisatie.
21.3 Nationale praktijk
De RDW is een proef gestart met OBD-uitlezing tijdens een APK-keuring op enkele RDW
keuringsstations. De proef beperkt zich in eerste instantie tot het EOBD (milieu aspecten),
betreft uitsluitend de APK II en wordt in eerste instantie uitgevoerd op een drietal keuringsstations. Het resultaat van de EOBD-uitlezing zal worden vergeleken met de uitkomst van de
eveneens uitgevoerde huidige wijze van keuren, namelijk de viergas uitlaatgas test.
Onder de doelstellingen van deze proef vallen het opdoen van ervaring met EOBD-uitlezing
in de praktijk (waaronder het tijdsaspect), het optreden van foutcodes en de relatie met de
uitkomst van de gebruikelijk emissie controles tijdens de APK.

22 Verreken tarief
Bij de kostenbaten analyse is een uurtarief van EUR 45,- gehanteerd voor de handelingen die
samenhangen met het uitvoeren van een APK-keuring. Dit tarief wordt thans nog gehanteerd
door het Ministerie V&W en is gebaseerd op de zogenaamde nulmeting van 2002. Het Ministerie V&W heeft echter aangegeven op korte termijn over te gaan naar een nieuw tarief
gebaseerd op een nulmeting van Maart 2007. Het betreffende uurtarief is nog niet bekend.
Zodra dit nieuwe tarief van kracht wordt zullen de bestaande kosten baten analyses aan dit
nieuwe uurtarief worden aangepast. Op basis van de reeds uitgewerkte APK-onderwerpen
lijkt de verwachting gerechtvaardigd dat deze aanpassing niet leidt tot een fundamenteel
gewijzigd advies per APK-onderwerp.
Overigens meldt de branche dat de daadwerkelijke APK-tarieven gemiddeld hoger liggen
dan EUR 55,- ex BTW; er zijn uitschieters van boven de EUR 100,- ex BTW bekend.
Voor de activiteiten van de RDW zoals het uitvoeren van steekproeven en herkeuringen alsmede het doen van herschouwingen zal eveneens het vigerende tarief van het Ministerie
V&W gehanteerd worden in tegenstelling tot het technisch uurtarief van de RDW.

Datum: 27-11-08

30

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Deel VI - Bijlagen

Datum: 27-11-08

31

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

A.Projectorganisatie
Samenstelling Stuurgroep Modernisering APK
Organisatie
ANWB
BOVAG
RAI
RDW
SO APK
TLN
VROM
V&W

Deelnemer
Mich van der Harst (Voorzitter)
Guido van Woerkom
Koos Burgman
Peter Janssen
Johan Hakkenberg
Piet Aanraad
Ron van ‘t Schip
Angelique Berg
Siebe Riedstra

Samenstelling Projectgroep Modernisering APK
Organisatie
ANWB
ANWB
BOVAG
RAI
RDW
RDW
RDW
RDW
RDW
TLN
VROM
V&W

Datum: 27-11-08

Deelnemer
Piet Aanraad (Voorzitter)
Ferry Smith
Frank Twiss
Boudewijn Hamel
Kees Peereboom
Hens Peeters Ween
Henk Bussink
Piet Schäfer
André Nijboer
Roderick de Roo
Ambro Smit
Henk Baarbé
Jan van der Vlist

32

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

Samenstelling Werkgroep Milieu Modernisering APK
Organisatie
RDW
ANWB
ATC
BOVAG
FEHAC
RAI
RAI
RAI
RAI
RDW
RDW
TLN
VACO
VROM
V&W

Deelnemer
André Nijboer (Voorzitter)
Frank Twiss
Hans Mulder
Boudewijn Hamel
Bert de Boer
Kees Pereboom
Eugène Moerkerk
Arjan van Doorn
Eric Wilbers
Ramon Gouweleeuw
Piet Schäfer
Ambro Smit
Ruud Spuijbroek
Henk Baarbé
Jan van der Vlist

Samenstelling Werkgroep Veiligheid Modernisering APK
Organisatie
RDW
ANWB
ATC
ATC
BOVAG
KNAC
RAI
RAI
RAI
RAI
RDW
RDW
TLN
TRTA
VACO
V&W

Datum: 27-11-08

Deelnemer
Piet Schäfer (Voorzitter)
Frank Twiss
Con van Zandvoort
Hans Mulder
Boudewijn Hamel
J.J. Dolleman
Kees Peereboom
Eugène Moerkerk
Arjan van Doorn
Eric Wilbers
Bert Top
André Nijboer
Ambro Smit
Richard Hoogendoorn
Ruud Spuijbroek
Jan van der Vlist

33

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

B. EOBD-gebruik bij PTI in EU-landen
Country

MIL Checked

Action if MIL not OK

EOBD Checked

Action if EOBD not OK

France (DEKRA)

Yes

Information

Yes

Statistics

Spain

No

None

No

None

Czech Republic

Yes

Rejection

Yes

Rejection

France (SGS)

Yes

Information

Yes

Information

Italy

No

None

No

None

Slovakia (Testek)

Yes

Rejection

Yes

Rejection

Slovakia (Slovdekra)

Yes

Rejection

Yes

Rejection

Luxembourg

Yes

Rejection

Yes

Undecided

Sweden

Yes

Rejection

Yes

Rejection

Ireland

No

None

No

None

United Kingdom

No

None

No

None

Portugal

No

None

No

None

Germany

Yes

Continue

Yes

Rejection

Datum: 27-11-08

34

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

C.APK-onderwerp dossiers

Datum: 27-11-08

35

Modernisering APK

Onderwerpdossier A01
Vereenvoudigen APK-proces

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

A01 Vereenvoudigen APK-proces

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4

Datum
17-03-2008
27-03-2008
24-04-2008
14-05-2008

0.5

03-07-2008

0.6
0.7

08-07-2008
08-07-2008

3.0

12-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
1e werkversie
2e werkversie
Waardering en Discussie
toegevoegd
Aanpassing n.a.v.
brainstormsessies
Redactionele aanpassingen
Uitwerking korte termijn
aanpassingen
Opmerkingen PG/WG
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep

Auteur
RDW
RDW
RDW
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.7
0.7
0.7
0.7
0.7
3.0

RDW
RDW
RDW
RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

37

Modernisering APK

A01 Vereenvoudigen APK-proces

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het APK-proces vereenvoudigen. Deze vereenvoudigingen mogen geen negatieve invloed hebben op de
verkeersveiligheid of het milieu.
Alle categorieën.

APK-categorie

APK I en APK II.

APK Proces

1. Het wordt toegestaan om ná de uitvoering van het
technische gedeelte van een APK-keuring de relevante voertuiggegevens in het Kentekenregister te
vergelijken met het voertuig. De Providers worden
aangemoedigd hun applicaties hierop aan te passen: vanuit het raadpleeg scherm moet direct
kunnen worden afgemeld.
2. Het afmelden door een ander dan de keurmeester
wordt toegestaan. Het wordt een keurmeester toegestaan de uitvoering van een afmelding te
delegeren aan een ander binnen dezelfde keuringsinstantie. De keurmeester blijft verantwoordelijk
voor de correcte melding.
3. Het wordt toegestaan om naast een platenbrug ook
een twee-koloms hefbrug te gebruiken bij het uitvoeren van een APK-keuring. De keuze van de
hefinrichting mag uitsluitend afhangen van de algemene voertuigconstructie. Dit gaat tevens voor
voertuigcategorie L5e (driewielers) gelden.
4. Een APK-keuring kan worden uitgevoerd op basis
van het Kentekenregister. Het overhandigen van
het kentekenbewijs is hierbij niet meer verplicht.
De staat, uitvoering en geldigheid van het kentekenbewijs wordt ondergebracht bij handhaving.
5. Uitsluitend de voor de APK-keuring relevante
informatie wordt op afmeldschermen van Providers en de RDW wordt voorgeschreven.
6. De opzet van reparatie- en afkeurpunten wordt
vereenvoudigd. Informatie wordt gegroepeerd
naar de onderverdeling in de artikelnummers in
het VR.
7. Er wordt een nieuwe dienst ontwikkeld waardoor
op enkelvoudig blanco papier een APK-rapport
afgedrukt kan worden.
1. VR en onderliggende regelgeving. Mogelijkerwijs
SLA tussen RDW en Providers.
2. VR en onderliggende regelgeving.
3. VR en onderliggende regelgeving.
4. VR en onderliggende regelgeving.

Aanpassing

Datum: 27-11-08

38

Modernisering APK

A01 Vereenvoudigen APK-proces

Bronnen

3.1

5. VR en onderliggende regelgeving.
6. VR en onderliggende regelgeving. Wordt geadresseerd in RDW project ALP.
7. VR en onderliggende regelgeving. Wordt geadresseerd in RDW project ALP.
Herziening voertuigreglement (HVR)
Implementatie voertuigreglement (IVR)

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Geen gevolgen.

Gevolgen voor het milieu

Geen gevolgen.

Maatschappelijke consequenties

Visie en Strategie APK

Een aangeboden voertuig zal te allen tijde volledig
gekeurd worden. Zelfs indien er een afwijking wordt
aangetroffen tussen het Kentekenregister en het voertuig. In dit laatste geval zal het voertuig worden
afgekeurd.
In lijn met het vereenvoudigen van de APK.

(Inter)nationale ontwikkelingen

Niet van toepassing.

Internationale bestaande werkwijzen

Niet van toepassing.

Relatie overige processen
Normen, Standaarden, Referentie data

De providers en de RDW zullen hun applicaties moeten aanpassen aan het gewijzigde proces.
Niet van toepassing.

Eenmalige kosten invoering

Wordt geadresseerd in het kader van HVR/IVR.

Structurele kosten na invoering

Aanpassing 1) levert een tijdsbesparing op van twee
(2) minuten per APK-keuring. Dit levert een besparing
op van 7M * EUR 45,- * 2/60 = EUR 10,5 M op jaarbasis. Gemiddelde baten per APK-keuring: EUR 1,50.
Aanpassing 2) levert een tijdsbesparing op van vier (4)
minuten per APK-keuring. De verwachting is dat ongeveer de helft van alle keurmeesters deze werkwijze
zal gaan hanteren. Dit levert een besparing op van
0,5*7M*EUR 45,-*4/60 = EUR 10,5 M op jaarbasis.
Gemiddelde baten per APK-keuring: EUR 1,5.

Doorlooptijd invoering
Administratieve lasten invoering

Datum: 27-11-08

De aanpassingen 3 t/m 7 leveren tijdwinst op voor de
keuringsinstantie, doch deze zijn moeilijk te kwantificeren.
De invoering van deze maatregelen kunnen gelijktijdig
met de introductie van HVR/IVR plaats vinden.
Aanpassingen 4, 6 en 7 zullen resulteren in een afna-

39

Modernisering APK

A01 Vereenvoudigen APK-proces

Juridische consequenties

Gevolgen voor de APK-Keuring

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Gevolgen voor de APK-Herkeuring
Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Datum: 27-11-08

3.1

me van de administratieve lasten.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd. Hierbij verdient aanpassing 2
nadere aandacht.
1. Doordat er maar één keer hoeft te worden ingelogd brengt dit een tijdsbesparing met zich mee
van circa twee (2) minuten.
2. De keurmeester behoeft de technische werkzaamheden niet te onderbreken voor de administratieve
afhandeling van de keuring. Hierdoor bespaart een
keurmeester circa vier (4) minuten.
3. De gecontroleerde keuze voor het type hefbrug
leidt tot een grotere efficiëntie van de werkplaats
bij gelijkblijvende kwaliteit van het werk.
4. Een keuringsinstantie heeft na het maken van een
keuringsafspraak tijd gereserveerd om de complete keuring uit te voeren. Daardoor kan deze
keuring altijd uitgevoerd worden en kent daardoor
geen leegloop. Het niet compleet zijn, ontbreken
dan wel onleesbaar zijn van een kentekenbewijs is
geen belemmering voor de uitvoering van een
APK-keuring.
5. De controle op voertuiggegevens wordt eenvoudiger en kan sneller worden uitgevoerd.
6. Het administratieve afhandeling van de APKkeuring wordt eenvoudiger en kan sneller worden
afgerond.
7. Zie aanpassing 6
In een aantal gevallen kan een snellere aanvang met de
steekproef worden gemaakt omdat de kans groter
wordt dat er een beschikbare brug is. Daarnaast kan de
controle op voertuig gegevens sneller worden uitgevoerd.
Geen gevolgen.
Alle voor de APK-keuring gebruikte hefbruggen dienen te voldoen aan het gestelde in de APKerkenningsregeling.

40

Modernisering APK

A01 Vereenvoudigen APK-proces

3.1

Waardering
Overweging

Advies WG

De bovengenoemde aanpassingen leveren een bijdrage
aan de vereenvoudiging van het APK-proces. Zowel
de APK-keuring als de APK-steekproef kunnen efficienter worden uitgevoerd. De voorgestelde aanpassingen zullen resulteren in een gemiddelde kostenreductie van EUR 3,00 per APK-keuring.
De eenmalige kosten van de invoering worden verdisconteerd in HVR/IVR.
Op basis van bovenstaande overweging wordt geadviseerd de voorgestelde aanpassingen op korte termijn in
te voeren. Het wordt aanbevolen om de introductie
van deze aanpassingen te combineren met de introductie van HVR/IVR.
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Aanbeveling / Conclusie

Datum: 27-11-08

41

Modernisering APK

Onderwerpdossier A02
Vereenvoudigen APK-regelgeving

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

A02 Vereenvoudigen APK-regelgeving

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4

Datum
27-03-2008
02-06-2008
02-06-2008
09-07-2008

3.0

12-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
Redactionele aanpassingen
Redactionele aanpassingen
Overweging en Aanbeveling
toegevoegd
Aanpassingen n.a.v. PG/WG
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep

Auteur
Frank Twiss
RDW
RDW
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.4
0.4
0.4

RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

0.4
0.4
3.0

43

Modernisering APK

A02 Vereenvoudigen APK-regelgeving

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Datum afhankelijke keuringseisen uniformeren op een
jaargrens.
De APK-keuringseisen die onvoldoende bijdragen aan
het milieu en/of de veiligheid schrappen.
Alle voertuigcategorieën.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

1. Datum afhankelijke keuringseisen.
Alle datum afhankelijke keuringseisen die niet op
een jaargrens vallen worden aangepast naar een
datum die op een jaargrens vallen. Bij keuringseisen met een datum conditie voor wordt algemeen
de eerst voorafgaande jaargrens gebruikt. Anderzijds wordt bij keuringseisen met een datum
conditie na de eerstvolgende jaargrens gehanteerd.
Zo wordt een datum conditie van vóór 1 Juli 1967
vervangen door tot en met 31 December 1966.
Anderzijds wordt een datum conditie van na 30
Juni 2003 vervangen door vanaf 1 Januari 2004.
2. Milieu.
Voor de maximale CO-uitstoot worden de basisgegevens (volgens 5.*.11) gehanteerd.
3. Verlichting.
Bij een APK-keuring wordt uitsluitend getoetst op
de aanwezigheid, plaatsing, werking en kleur van
de verplichte (minimaal aanwezige) verlichting.
1. Niet van toepassing.
2. Niet van toepassing.
3. Visuele controle.
1. Het VR en onderliggende regelgeving dient te
worden aangepast. Voor de aanpassingen dienen
alle datum afhankelijke eisen individueel te worden getoetst op mogelijke conflicten met
corresponderende toelatingseisen. Daarnaast zal bij
datum afhankelijke nieuwe APK-keuringseisen de
datum conditie eveneens op een jaargrens moeten
liggen. De nieuw in te voeren keuringsdata zullen
getoets moeten worden aan de richtlijn EG 96/96.
2. Het Milieuboek wordt afgeschaft.
3. Het wordt een taak van handhaving om te controleren op verboden verlichting. Voor invoering zal dit
afgestemd dienen te worden met de handhaver (politie)
Uitkomst brainstorm sessies ATC/ANWB/RDW
Ervaring ANWB Keuringen

Wijze van keuren

Aanpassing

Bronnen

Datum: 27-11-08

44

Modernisering APK

A02 Vereenvoudigen APK-regelgeving

3.1

Ervaring ANWB Wegenwacht
HVR/IVR
Richtlijn EG 96/96

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Gevolgen voor het milieu

Maatschappelijke consequenties
Visie en Strategie APK

Door invoering van aanpassing 1. worden de betreffende eisen in een beperkt aantal gevallen versoepeld.
Het effect hiervan is niet te kwantificeren, maar naar
verwachting marginaal.
Aanpassing 2. heeft geen gevolgen voor de verkeersveiligheid.
Aanpassing 3. zal naar verwachting geen nadelige
invloed hebben op de verkeersveiligheid.
Aanpassing 1: Geen.
Aanpassing 2: Het milieuboek betreft voertuigen met
een eerste toelating van 1980 tot circa 1990. Dit betreft een beperkt aantal voertuigen.
Aanpassing 3: Geen.
Geen.

(Inter)nationale ontwikkelingen

In lijn met het vereenvoudigen van de APKregelgeving.
Niet van toepassing.

Internationale bestaande werkwijzen

Niet van toepassing.

Relatie overige processen

Normen, Standaarden, Referentie data

Datum afhankelijke eisen spelen bij toelating (TGK)
een rol.
Bij de controle van verlichting zal de handhaving een
grotere rol moeten gaan spelen.
Niet van toepassing.

APK-proces

Geen.

Eenmalige kosten invoering

1. Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
2. Wordt geadresseerd in het kader van HVR/IVR..
3. Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
1. Geen.
2. Negatieve beheer- en verspreidingskosten Milieuboek. Uitgaande van een uitgifte van 400 boeken
per jaar levert dit een besparing van EUR 40 K op
jaarbasis. Zoals vermeld onder “Gevolgen APKkeuring”levert het niet meer hanteren van het Milieuboek een tijdsbesparing op van vier (4)
minuten per APK-keuring voor voertuigen in de
doelgroep. Uitgaande van een doelgroep van
500000 voertuigen, levert dit een besparing op van
0,5M * EUR 45,- * 4/60 = EUR 1,5 M op jaarba-

Structurele kosten na invoering

Datum: 27-11-08

45

Modernisering APK

A02 Vereenvoudigen APK-regelgeving

3.1

Gevolgen voor de APK-Steekproef

sis. Gemiddelde baten per APK-keuring: EUR
0,22.De nalevingkosten zijn positief echter niet te
kwantificeren.
3. Zoals vermeld onder “Gevolgen APK-keuring”
levert het uitsluitend controleren op verplichte
verlichting een tijdsbesparing op van twee (2) minuten per APK I keuring.
Uitgaande van een doelgroep van 270000 voertuigen, levert dit een besparing op van 270 K * EUR
45,- * 2/60 = EUR 405 K op jaarbasis. Gemiddelde baten per APK I keuring: EUR 1,50.
De nalevingkosten kunnen als volgt becijferd
worden. Ten opzichte van de huidige praktijk,
waarbij niet toegestane verlichting eerst “verwijderd” en vervolgens weer “gemonteerd” wordt,
kunnen de activiteiten rond een APK-keuring
worden bekort met gemiddeld 12 minuten. Op basis van een doelgroep van 54 K voertuigen, levert
dit een besparing op van 54K * EUR 45,-* 12/60
= EUR 486 K op jaarbasis.
Gemiddelde baten per APK I keuring: EUR 1,80.
De invoering van deze maatregelen kunnen gelijktijdig
met de introductie van HVR/IVR plaats vinden.
Aanpassing 2. zal resulteren in een afname van de
administratieve lasten.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd. Hierbij verdienen aanpassingen 1
en 3 bijzondere aandacht.
1. Keuringseisen zijn hiermee eenvoudig op jaartal na
te zoeken. De hiermee behaalde tijdwinst is niet te
kwantificeren.
2. Met het vervallen van de noodzaak het Milieuboek
te raadplegen, kan de doorlooptijd van de APKkeuring met tenminste vier (4) minuten bekort
worden voor voertuigen uit deze doelgroep.
3. Een APK-keuring wordt eenvoudiger en de doorlooptijd zal worden bekort. Bij APK I zal de
verkorting van de doorlooptijd circa twee (2) minuten bedragen, terwijl deze voor APK II niet valt
te kwantificeren.
Zie “Gevolgen voor de APK-keuring”.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

De controle op de aanwezigheid van het Milieuboek
kan vervallen.

Doorlooptijd invoering
Administratieve lasten invoering
Juridische consequenties

Gevolgen voor de APK-Keuring

Waardering
Overweging

Datum: 27-11-08

De keuringseisen zoals genoemd in de huidige keu-

46

Modernisering APK

A02 Vereenvoudigen APK-regelgeving

3.1

ringseisen zijn direct afgeleid van de toelatingseisen.
De bovengenoemde aanpassingen leveren een bijdrage
aan de vereenvoudiging van de APK-regelgeving.
Zowel de APK-keuring als de APK-steekproef kunnen
efficiënter worden uitgevoerd.
De eenmalige kosten worden, waar mogelijk, verdisconteerd in HVR/IVR.

Advies WG

Aanpassing 2 zal resulteren in een gemiddelde kostenreductie van EUR 0,22 per APK II-keuring.
Aanpassing 3 zal resulteren in een gemiddelde kostenreductie van EUR 3,30 per APK I keuring.
Op basis van bovenstaande overweging wordt geadviseerd de voorgestelde aanpassingen op korte termijn in
te voeren. Het wordt aanbevolen om de introductie
van deze aanpassingen te combineren met de introductie van HVR/IVR,
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Conclusie /Aanbeveling

Datum: 27-11-08

47

Modernisering APK

Onderwerpdossier M03
EOBD Gebruik Milieu

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4

Datum
17-03-2008
27-03-2008
08-05-2008
14-05-2008

0.5
0.6
0.7
0.8
0.9

20-05-2008
27-05-2008
27-05-2008
28-05-2008
04-09-2008

0.95
2.0

08-09-2008
12-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
1e werkversie
2e werkversie
Redactionele Aanpassingen
en Waardering
Redactionele Aanpassingen
Redactionele aanpassingen
Waardering en Conclusie
Redactionele aanpassingen
Afstemming met V&W en
VROM
Afstemming PG, WGn
Aanpassing n.a.v. reacties
PG/WG op concept 0.95
Vastgesteld in Stuurgroep

Auteur
Frank Twiss
Frank Twiss
Frank Twiss
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
2.0
2.0
2.0
2.0
2.0
2.0

RDW
RDW
RDW
RDW
RDW
RDW
RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

49

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het reduceren van de uitstoot van schadelijke gassen
door motorvoertuigen door gebruik te maken van het in
moderne voertuigen aanwezige on board diagnostic
system (EOBD).
M1, M2, M3, N1, N2 en N3.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

1) Voertuigen uit de “doelgroep” (zie definitie hieronder) welke voorzien zijn van EOBD dienen te zijn
voorzien van een controlelamp (MIL) met betrekking
tot het motormanagement. Indien deze MIL niet correct
functioneert wordt het voertuig afgekeurd.
2) Het EOBD-systeem mag geen actuele foutcodes ten
aanzien van de emissies, de zogenaamde P-codes, bevatten. Indien het EOBD een dergelijke foutcode bevat,
wordt het voertuig afgekeurd.
Bovenstaande keuringseisen kunnen als vervanging
van de huidige keuringseisen met betrekking tot emissies of als aanvulling op die eisen worden gehanteerd.
Hierbij zijn verschillende alternatieven mogelijk.
Het onderhavige voorstel formuleert een tweetal alternatieven (modellen) die in lijn zijn met de
internationale ontwikkelingen.
Model 1): Bovenstaande eisen gelden naast afkeur criterium tevens als goedkeur criterium: de
huidige eisen ten aanzien van emissies vervallen (het “Duitse model”);
Model 2): Bovenstaande eisen gelden uitsluitend als
afkeur criterium en niet als goedkeur criterium: de huidige emissie eisen blijven naast de
onder 1-2 genoemde eisen gelden als goedkeur of afkeur criterium (het “Zweedse
model”).

Wijze van keuren

Datum: 27-11-08

De doelgroep voor deze keuringseis wordt (voorlopig)
gevormd door motorvoertuigen die zijn voorzien van
EOBD met benzine of diesel motor, die onder de APK
II vallen, en met een ingebruikname datum van:
Benzine
: na 31-12-2001;
Diesel
: na 31-12-2005.
Voor motorvoertuigen die tot de doelgroep behoren
dient altijd het EOBD-systeem te worden uitgelezen.

50

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Ook in de gevallen dat het MIL niet aanwezig is, niet
correct functioneert of een storing in het motormanagement aanduidt, dient deze uitlezing plaats te vinden.
Indien het EOBD kan worden uitgelezen, dient gecontroleerd te worden:
 Of de readinesstest afgerond is. Indien deze nog niet
afgerond is dient deze afgerond te worden alvorens
met uitlezen van eventuele foutcodes verder gegaan
kan worden.
 Of in het EOBD-systeem actuele foutcodes van de
categorie P-xxxx aanwezig zijn.
In het geval dat er actuele P-xxxx codes aanwezig
zijn dient het voertuig te worden afgekeurd.
Indien het EOBD niet kan worden uitgelezen moet
worden teruggevallen op de huidige wijze van keuren
van emissie eisen.
Afhankelijk van een keuze voor het “Duitse model” of
het “Zweedse model” (zie hierboven onder “Keuringseis”) dienen tevens de huidige emissie testen te worden
uitgevoerd.

Aanpassing
Bronnen

Voor motorvoertuigen die niet tot de doelgroep behoren, zullen de huidige emissie testen met bijbehorende
grenswaarden gehandhaafd blijven.
VR en onderliggende regelgeving.
Richtlijn EC 96/96
Richtlijn 70/220 aanpassing 98/69
OBD_Questionaire_RDW
CITA congres 2008
OBD-onderzoek RDW 2008

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Niet van toepassing.

Gevolgen voor het milieu

De in de huidige APK gehanteerde uitlaatgastesten
(stationair test en viergastest of roetmeting) beperken
zich tot een statische toestand van het voertuig en zijn
daarnaast een momentopname bij één belastingconditie
(onbelast) van de motor.
Deze conventionele testen omvatten o.a. de mechanische componenten van het brandstofsysteem, welke
invloed kunnen hebben op de uitstoot van schadelijke
gassen. In veel gevallen worden deze mechanische

Datum: 27-11-08

51

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

componenten niet door het EOBD gecontroleerd.
Het EOBD daarentegen controleert de elektronisch
geregelde componenten van het motormanagement
tijdens het daadwerkelijke gebruik, onder alle belastingcondities, van het voertuig op de weg. Daarnaast
zullen correct werkende elektronische componenten
slijtage aan de mechanische componenten tot op zekere
hoogte kunnen opheffen door bij te regelen.
Correct werkende elektronica heeft tot gevolg dat het
voertuig onder alle belastingcondities constant het
emissiebestrijdingssysteem optimaal laat functioneren!
Hierdoor zal het voertuig het milieu zo min mogelijk
belasten.
Problemen in de elektronica vertalen zich vrijwel altijd
in ruimere emissie uitstoot.
Zie bijgaande grafiek.

De elektronica zal altijd ervoor zorgen dat de lambdawaarde zal variëren tussen 0,99 en 1.
Met de conventionele uitlaatgastest wordt één toerental
gezocht waarbij de uitlaatgassen net binnen de voorgeschreven ruime waarden, 0,97 tot 1,03, vallen.
De huidige uitlaatgastest en de boven beschreven
EOBD-controle zijn daarom twee logisch verschillende
methodieken die beide tot doel hebben een goede indicatie te geven van de daadwerkelijke uitlaatemissies
van een motorvoertuig.

Datum: 27-11-08

52

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Een vergelijk van het effect van beide methodieken kan
op empirische basis plaatsvinden. De uitkomst van een
dergelijk onderzoek geeft een indicatie van de toegevoegde waarde voor het milieu van de huidige
uitlaatgastesten, gegeven de EOBD-controle.
De proefneming die de RDW is gestart met EOBDuitlezing op enkele RDW keuringsstations levert een
eerste resultaat voor het schatten van de boven bedoelde toegevoegde waarde van de uitlaatgastesten.
De gevolgen voor het milieu van het “Duitse model”
kunnen derhalve nog niet volledig concreet gemaakt
worden.

Maatschappelijke consequenties

Visie en Strategie APK
(Inter)nationale ontwikkelingen

Bij het “Zweedse model“ wordt voor de APKgoedkeuring de EOBD-uitlezing gecombineerd met de
uitlaatgastesten. Dit model levert daarmee een verscherping van de APK-milieueisen en dus een bijdrage
aan het milieu.
Milieuproblematiek heeft een breed maatschappelijk
draagvlak.
Bij het optreden van fouten in de elektronische systemen die de emissies regelen kan naast een suboptimaal
niveau van uitlaatemissies een verhoging van het
brandstofverbruik optreden.
Valt binnen de scope om EOBD tijdens de APK te
gebruiken.
Duitsland, Zweden, Slowakije en Tsjechië voeren alle
op korte termijn de EOBD-uitlezing als keuringseis en
wijze van keuren in.
Luxemburg controleert tijdens de APK-keuring de in
het voertuig aanwezige MIL. Indien een bevinding
optreedt, wordt het voertuig afgekeurd.
In Duitsland wordt het EOBD verplicht uitgelezen;
indien het EOBD geen actuele foutcodes bevat wordt
het voertuig goedgekeurd. Indien het EOBD foutcodes
bevat, zal het voertuig worden afgekeurd.
In Zweden wordt eveneens het EOBD verplicht uitgelezen; indien het MIL brandt of het EOBD actuele
foutcodes bevat, wordt het voertuig afgekeurd. In Zweden wordt daarnaast in alle gevallen een uitlaatgastest
uitgevoerd. Op grond van deze test kan een voertuig
alsnog worden afgekeurd.
In Zweden worden de resultaten van beide methodieken
bewaard en vergeleken. Na circa 6 maanden zal het
Zweedse systeem worden geëvalueerd. Afhankelijk van
de resultaten wordt beslist of de uitlaatgastesten een
meerwaarde hebben ten opzichte van de EOBD-test.

Datum: 27-11-08

53

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Indien de resultaten uitwijzen dat de uitlaatgastesten
geen toegevoegde waarde hebben worden ze afgeschaft.
Hoe beide landen het vervallen van de uitlaatgastesten
in overeenstemming brengen met richtlijn 96/96 EG is
nog niet bekend.

Internationale bestaande werkwijzen
Relatie overige processen
Normen, Standaarden, Referentie data
APK-proces
Eenmalige kosten invoering

In België wordt een soortgelijke systematiek gehanteerd. Hier wordt waar mogelijk het OBD uitgelezen,
doch uitsluitend bij een wijziging in de tenaamstelling
van het voertuig en niet bij de APK-keuring.
Zie handelwijze Duitsland, Zweden, Slowakije, Tsjechië en België.
HVR/IVR, Reg. Meetmiddelen, handhaving
ISO DIS 15031-6
70/220 EG
Het VR en onderliggende regelgeving dienen aangepast
te worden.
De aanpassing van de regelgeving kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
De schattingen omtrent de aanwezigheid van EOBDuitleesapparatuur bij de APK-erkenninghouders lopen
uiteen tussen de branche (30%) en de RDW (70%).
Voor de berekening is een gemiddelde genomen dat
50% van de APK-erkenninghouders beschikt over
EOBD-uitleesapparatuur.
Uitgaande van de hiervoor gestelde aanname zal 50%
van de APK-erkenninghouders apparatuur dienen aan
te schaffen. Daarnaast zou het zo kunnen zijn dat een
deel van de bestaande apparatuur softwarematig uitgebreid moet worden.
De prijs van uitleesapparatuur varieert tussen de EUR
200 en EUR 5000. Daarnaast zal in veel gevallen de
APK-erkenninghouder over een computer moeten beschikken. Uitgaande van het goedkoopste
uitleesapparaat met een computer wordt de prijs EUR
700. Dit resulteert in een investering van EUR 3,1M.

Structurele kosten na invoering

Datum: 27-11-08

Om een prijs voor het aanpassen en updaten van de
huidige in gebruik zijnde apparatuur te kunnen noemen
zal nader onderzoek noodzakelijk zijn.
In de berekening wordt als ondergrens aangehouden dat
50% van alle keuringsplichtige voertuigen (de “doelgroep”) is uitgerust met een EOBD-systeem.
Kosten uitbreiding APK II met EOBD-uitlezing (zie

54

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

“Gevolgen APK-keuring”):
Kosten per gebeurtenis/doelgroep:
• APK II-keuring: EUR 45,- * 2/60 = EUR 1,5
Kosten op jaarbasis (50% doelgroep):
• APK II-keuring: EUR 5,25M;

”Zweedse model”
Opbrengsten bij het vervallen van de uitlaatgastesten en
aanwezigheid van foutcodes:
• APK II-keuring: EUR 45,- * 3/60 = EUR 2,25;
Opbrengsten op jaarbasis (50% doelgroep * 0,055):
• APK II-keuring: EUR 433K
In dit geval zijn de gemiddelde kosten per APK IIkeuring: EUR 0,69
“Duitse model”:
Opbrengst per gebeurtenis/doelgroep:
• APK II-keuring: EUR 45,- * 3/60 = EUR 2,25;
Opbrengsten op jaarbasis (50% doelgroep):
• APK II-keuring: EUR 7,9M.
In dit geval wordt de gemiddelde opbrengst per
APK II-keuring: EUR 0,38.
Voor deze berekening is het aantal motorvoertuigen uit
de doelgroep waar tijdens de APK II-keuring bij de
EOBD-uitlezing geen foutcodes worden geconstateerd,
geschat op 94,5%. (zie “Gevolgen APK-keuring”)

Doorlooptijd invoering

Administratieve lasten invoering
Juridische consequenties

Datum: 27-11-08

Eventuele nalevingkosten zijn moeilijk in te schatten.
De aanpassing van de systemen en de regelgeving kan
worden gecombineerd met HVR/IVR.
Gelet op het verplichte karakter van de EOBD-uitlezing
voor de doelgroep van voertuigen, dient er een redelijke
termijn in acht te worden genomen waarbinnen een
erkenninghouder verplichte apparatuur kan aanschaffen
en zich met de werking daarvan vertrouwd kan maken.
Nihil.
Het hanteren van EOBD als goedkeur criterium (het
“Duitse model”) impliceert het achterwege laten van de
in de richtlijn 96/96 EG verplicht gestelde viergastest
of roetmeting.
Het uitsluitend hanteren van EOBD als afkeur criterium
(het “Zweedse model”) geeft een juridische verscherping van de emissie eisen en past als zodanig binnen de
richtlijn 96/96 EG.

55

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

Gevolgen voor de APK-Keuring

3.1

Op basis van de resultaten van de EOBD-proef van de
RDW geldt:
• 4% van het aantal voertuigen wordt op basis van
de huidige uitlaatgastest afgekeurd.
• 5% van het aantal voertuigen zou afgekeurd worden volgens het “Duitse model”.
• 5,5% van de voertuigen zou afgekeurd worden
volgens het “Zweedse model”.
• 1,5% van de voertuigen die in het “Duitse model”
goedgekeurd zouden worden, worden volgens de
huidige methodiek en het “Zweedse model” afgekeurd.
Gezien het relatief geringe aantal voertuigen dat gecontroleerd is kan aan deze uitkomst geen conclusie
verbonden worden. Deze uitkomst kan slechts dienen
als een eerste indicatie.

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Bij het “Duitse model” kan voor de doelgroep in alle
gevallen de uitlaatgastesten vervallen, hetgeen een besparing van ca 3 minuten oplevert.
Bij het “Zweedse model” kan bij het aantreffen van een
foutcode in het EOBD eveneens de uitlaatgastest vervallen.
Het uitvoeren van een EOBD-uitlezing neemt gemiddeld ca 2 minuten in beslag. (Zie [GOCA1]).
Zie “Gevolgen voor de Apk-keuring”.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Beoordeling van de uitleesapparatuur met de geïnstalleerde software.

Datum: 27-11-08

56

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

Waardering
Overweging

De verplichte controle van emissies met behulp van
EOBD-uitlezing past binnen de filosofie van de modernisering van de APK, is technisch haalbaar, kan
leiden tot efficiency winst en is in lijn met internationale ontwikkelingen.
Daarnaast zal de verplichte EOBD-uitlezing leiden tot
een verhoging van de leefbaarheid en tot een verlaagde belasting van het milieu door emissies.
Bovendien legt de introductie van EOBD-uitlezing in
de APK-regelgeving een technische infrastructuur ter
voorbereiding op een toekomstige uitbreiding van de
APK met relevante elektronische veiligheidssystemen.
Het “Duitse model” en het “Zweedse model” leggen
andere accenten op het gebied van efficiency, continuiteit van regelgeving, juridische inbedding in EUregelgeving en de signaalfunctie naar de maatschappij.
Zie hiervoor de boven beschreven “Keuringseis”,
“Wijze van keuren”, “Gevolgen voor het milieu”,
“Structurele kosten na invoering” en “Juridische consequenties”.
Het “Zweedse model” kan worden gezien als een iets
behoedzamere eerste stap, met als uiteindelijk doel (na
validatie) om tot het “Duitse model” te komen.

Conclusie / Aanbeveling

Aangezien de mogelijkheid bestaat dat het MIL tevens
wordt aangestuurd door componenten die niet direct
invloed hebben op de controle van emissies. Derhalve
wordt een voertuig niet afgekeurd op een storingsmelding van het MIL.
Voer het verplicht uitvoeren van een EOBD-controle
op korte termijn in de APK-regelgeving in.
Hierbij hebben de branche en de RDW een sterke
voorkeur uitgesproken voor het “Duitse model”.
Voorwaarde hierbij is dat het weglaten van de uitlaatgastest geen onvoorziene nadelige milieu
consequenties met zich meebrengt. Daarnaast lijkt het
“Duitse model” strijdig met richtlijn 96/96 EG.
Met betrekking tot de doelgroep:
Door het ontbreken van een voorgeschreven standaard

Datum: 27-11-08

57

Modernisering APK

Advies WG

Advies PG

Advies SG

M03 EOBD Gebruik Milieu

3.1

bij M2, N2 en N3 is het niet aan te bevelen om het
EOBD te gebruiken bij deze categorieën. Het verdient
aanbeveling om naar deze categorieën nader onderzoek uit te voeren.
Alle WG leden die een reactie op de keuze tussen het
“Duitse model ” of “Zweedse model” hebben gegeven, hebben zich uitgesproken voor het “Duitse
Model”.
Alle PG leden die een reactie op de keuze tussen het
“Duitse model ” of “Zweedse model” hebben gegeven, hebben zich uitgesproken voor het “Duitse
Model”.
De Stuurgroep heeft gediscussieerd over het navolgende voorstel, dat een evolutie is van het eerder aan
de WG en PG gepresenteerde voorstel op grond van
reacties uit de WG/PG en nadere informatie uit Duitsland (TÜV en DEKRA).
Vanaf 01.01.2010 wordt EOBD-controle verplicht
voor motorvoertuigen uit de “doelgroep”
• EOBD-controle vervangt de huidige uitlaatgastesten;
• Uitzonderingen hierop zijn noodzakelijk.
Vanaf 29.04.2009 wordt EOBD-controle toegestaan
voor motorvoertuigen uit de “doelgroep”
• EOBD-controle kan de huidige stationair COtest vervangen;
• EOBD-controle geen afkeurcriterium.
De doelgroep voor deze keuringseis wordt (voorlopig)
gevormd door motorvoertuigen die zijn voorzien van
EOBD met benzine of diesel motor, die onder de APK
II vallen, en met een ingebruikname datum van:
Benzine
: na 31-12-2005;
Diesel
: na 31-12-2005.
In de discussie is aangegeven dat de consequentie van
het laten vervallen van de uitlaatgastesten, gegeven het
uitvoeren van een EOBD-controle, in de Nederlandse
context worden onderzocht bij de RDW EOBDproefneming.
De Stuurgroep heeft de navolgende aanpak geaccordeerd.
Vanaf 01.01.2010 wordt EOBD-controle verplicht
voor motorvoertuigen uit de “doelgroep”
• Indien bij EOBD-controle geen fouten worden
gevonden, wordt het voertuig op de emissie-

Datum: 27-11-08

58

Modernisering APK

M03 EOBD Gebruik Milieu

•

•

3.1

eisen goedgekeurd;
Indien bij EOBD-controle fouten worden gevonden, dienen vervolgens de uitlaatgastesten
te worden uitgevoerd. De uitkomst hiervan is
bepalend;
Uitzonderingen hierop zijn noodzakelijk.

Vanaf 29.04.2009 wordt EOBD-controle toegestaan
voor motorvoertuigen uit de “doelgroep”
• EOBD-controle kan de huidige stationair COtest vervangen;
• EOBD-controle geen afkeurcriterium.
Indien de resultaten van de RDW EOBD-proefneming
voldoende zekerheid bieden over het ontbreken van
negatieve milieu consequenties, kan de Stuurgroep
besluiten dat EOBD-controle ook als afkeur criterium
kan worden gehanteerd (het “Duitse model”).

Datum: 27-11-08

59

Modernisering APK

Onderwerpdossier M04
Bandenspanning

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

M04 Bandenspanning

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3

Datum
17-03-2008
27-03-2008
20-05-2008

0.4
0.5
0.6

28-05-2008
06-06-2008
12-06-2008

2.0
2.1

12-06-2008
17-06-2008

2.2

26-06-2008

3.0

12-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Auteur
Eerste conceptversie
RDW
1e werkversie
Hans Mulder
Redactionele aanpassingen en RDW
Waardering
Redactionele aanpassingen
RDW
Redactionele aanpassingen
RDW
Commentaar ATC verwerkt
RDW
en redactionele aanpassingen
Vastgesteld door Projectgroep
Nagekomen commentaar
RDW
ATC en BOVAG
Redactionele aanpassingen
RDW
n.a.v. WG 20 juni
Aanpassingen n.a.v. PG/WG RDW
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld in Stuurgroep
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
2.2
2.2
2.2
2.2
2.2
3.0

61

Modernisering APK

M04 Bandenspanning

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Door middel van de controle van de bandenspanning
en het op de juiste spanning brengen van de banden
het milieu en de veiligheid positief beïnvloeden.
Alle voertuigcategorieën

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

De banden moeten een juiste spanning hebben en op
één as een gelijke spanning hebben.
Indien de juiste bandenspanning voor het voertuig
bekend is, dient deze als minimum waarde gehanteerd
te worden.

Wijze van keuren

Aanpassing

Bronnen

De hoogste waarde per as wordt gehanteerd als minimale waarde voor deze as, waarbij een tolerantie van
0,1 bar toegestaan is.
VR en onderliggende regelgeving dient te worden
aangepast. In het bijzonder dient Artikel 5.*.27 te
worden uitgebreid.
RDW gradatielijst
Branche adviezen:
• Kennis en ervaring van ATC leden en keurmeesters
• TLN
• Bandenfabrikant
• Kennis en ervaring RDW
[RDW1]: Analyse bandenspanninggegevens
[VACO1]: Vereniging VACO informatie
[Het Nieuwe Rijden1]: Het nieuwe rijden bandenspanning
[SWOV3]: Algemene periodieke keuring (apk) van
personenauto’s
[ECRL1]: Richtlijn 92/23/EG
[TNO1]: The influence of the tire pressure on the
comfort and handling of passenger cars.

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Datum: 27-11-08

Voertuigen waarvan de banden op een as onderling
een verschil in spanning hebben zal dit kunnen leiden
tot een minder stabielere wegligging en slechtere
koersvastheid.
Uit een onderzoek is gebleken dat 0,8% van de verkeersslachtoffers is te wijten aan een onjuiste
bandenspanning. Zie [SWOV3].

62

Modernisering APK

Gevolgen voor het milieu

M04 Bandenspanning

3.1

Tevens geeft dit rapport aan dat een juiste bandenspanning zal leiden tot een kortere remweg en
daardoor minder kop-staartbotsingen.
Onderstaande is van toepassing op APK II.
Tijdens een onderzoek dat de RDW heeft uitgevoerd,
tijdens het steekproeven, bleek dat 30 % van de voertuigen een onderspanning te hebben [RDW1].
Door bij deze voertuigen de banden op de juiste spanning te brengen kan een reductie van het
brandstofgebruik en daarmee de CO2-emissie worden
gerealiseerd.
De CO2-reductie is 2 % met een juiste bandenspanning. De CO2 –uitstoot van een auto is ca 3 ton per
jaar.
Als alle auto’s met een correcte spanning of bovenspanning zouden rijden, dan is een reductie
mogelijk van ca 129 KTon/jaar dit is ca 0,7 % van de
CO2-uitstoot door personenauto’s.[RDW1]. Er van
uitgaande dat een band circa 3 maanden op de juiste
spanning blijft zal deze reductie tenminste 32,25
KTon/jaar bedragen.

(Inter)nationale ontwikkelingen

Een te lage bandenspanning heeft een negatieve invloed op de levensduur van de band. Door een juiste
bandenspanning zullen de banden langer mee gaan en
hoeven dus minder vaak vervangen te worden. [VACO1]
Verminderde bandenslijtage en hierdoor minder vervanging, verminderde geluidsproductie banden en
meer rijcomfort. [TNO1]
Door een vermindering van kop-staartbotsingen zal
het aantal files afnemen. [SWOV3]
Door de bandenspanning op te nemen als expliciete
keuringseis wordt het bewustzijn bij de voertuigeigenaar en de APK-keurmeester over de bandenspanning
verhoogd.
Niet van toepassing.

Internationale bestaande werkwijzen
Relatie overige processen

Niet van toepassing.
Geen.

Normen, Standaarden, Referentie data

Er zijn geen eenduidige referentiedata beschikbaar, de
verschillende fabrikanten, van voertuigen en banden,
schrijven verschillende waarden voor.
Het ontbreken van een voorgeschreven standaard voor
de bandenspanningsmeters leidt tot een grote diversiteit in nauwkeurigheid van de meters.
Daarnaast spelen de (gebruiks)omstandigheden en de
belasting van het voertuig een rol in het vaststellen
van de juiste bandenspanning.

Maatschappelijke consequenties

Visie en Strategie APK

Datum: 27-11-08

63

Modernisering APK

APK-proces

Eenmalige kosten invoering
Structurele kosten na invoering

M04 Bandenspanning

3.1

Aanpassing van VR Artikel 5.*.27 en overige verwijzingen naar bandenspanning controleren.
Gradatielijst dient te worden aangepast.
Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
.
Onderstaande is van toepassing op APK II.
Besparing in nalevingkosten door brandstofbesparing
en langere levensduur band.
Brandstofbesparing: EUR 125,- per jaar/voertuig.[Het
Nieuwe Rijden1]
Banden: deze gaan 25 % langer mee.[Het Nieuwe
Rijden1]
Uitgangspunt is dat 30% van alle keuringsplichtige
voertuigen (de “doelgroep”) een onderspanning heeft.
Besparing brandstof :
• EUR 262M op jaarbasis/doelgroep
• EUR 65M op jaarbasis/doelgroep ervan uitgaande dat een band circa 3 maanden op de juiste
spanning blijft.
Besparing levensduur banden:
• EUR 2,6M op jaarbasis/doelgroep

Doorlooptijd invoering

Kosten uitvoering APK II-keuring(zie “Gevolgen
APK-keuring”):
• EUR 45,-*2/60 = EUR 1,50 per gebeurtenis
• EUR 10,5 M op jaarbasis.
Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.

Administratieve lasten invoering

Niet van toepassing.

Juridische aspecten

De genoemde aanpassing is binnen de RDW juridisch
afgestemd.
Onderstaande is van toepassing op APK II.
De bandenspanning staat thans in de APK opgenomen
als een meetvoorwaarde. Voor het bepalen van de
band met de hoogste spanning per as wordt uitgegaan
van een extra tijd van ca 2 minuten per voertuig.

Gevolgen voor de APK-Keuring

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Datum: 27-11-08

Bij een te grote afwijking zal het voertuig als afgekeurd dan wel gerepareerd gemeld moeten worden.
Dit zal ca 1 minuut als extra tijd in beslag nemen.
Ervan uitgaande dat de banden direct op de juiste
spanning gebracht worden, is met deze extra tijd geen
rekening gehouden in het kostenoverzicht.
Er wordt gesanctioneerd als het verschil in bandenspanning op één as te groot is. Daarnaast wordt
gesanctioneerd op een extreme onderspanning van een

64

Modernisering APK

M04 Bandenspanning

3.1

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

band.
Er dient te worden gecontroleerd met de in de KI aanwezige bandenspanningsmeter.
Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Extra aandacht voor de bandenspanningsmeter

Waardering
Overweging

TLN geeft aan dat een te lage bandenspanning grote
negatieve invloed heeft op de kilometer kostprijs van
zwaar transport. De stelling van TLN is dat hierdoor
een transportonderneming regelmatig de bandenspanning zal controleren.
De ATC en de RDW geven daarnaast aan dat het meten van de bandenspanning bij APK I voertuigen veel
tijd in beslag neemt. Voor de kosten/batenanalyse zal
nader onderzoek noodzakelijk zijn.
Gelet op het voorgaande verdient het de aanbeveling
vooralsnog niet over te gaan tot invoering van deze
controle bij APK I.

Advies WG

De kosten/batenanalyse voor APK II is hierboven
becijferd (zie “Structurele kosten na invoering” en
“Gevolgen voor het milieu”) en rechtvaardigt een
snelle invoering.
Op basis van bovenstaande overweging wordt geadviseerd de voorgestelde aanpassingen op korte termijn in
te voeren. Het wordt aanbevolen om de introductie
van deze aanpassingen te combineren met de introductie van HVR/IVR.
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De ANWB stelt vraagtekens bij de geschatte baten
voor de consument op basis van gegevens uit een
nieuw onderzoek.
De ANWB zal deze gegevens aan het project ter beschikking stellen.

Aanbeveling / Conclusie

De Stuurgroep geeft aan dat het de voorkeur verdient
om van de bandenspanning geen afkeurpunt te maken, maar een “verplicht reparatiepunt” te maken.
Op deze wijze kan een voertuigeigenaar worden geïnformeerd over 1) het feit dat de bandenspanning niet

Datum: 27-11-08

65

Modernisering APK

M04 Bandenspanning

3.1

juist was en 2) de juiste waarde van de bandenspanning. Met deze aanpassing wordt de bovenstaande
aanbeveling overigens overgenomen.

Datum: 27-11-08

66

Modernisering APK

Onderwerpdossier V01
Airbag Controle

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

V01 Airbag Controle

3.1

Versie informatie
Versie Datum
0.1
17-03-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie

Auteur
Hans Mulder / Con van
Zandvoort
Hans Mulder / Con van
Zandvoort
RDW
RDW

0.2

27-03-2008

1e werkversie

0.3
0.4

21-05-2008
21-05-2008

0.5
0.6
0.7

22-05-2008
28-05-2008
28-05-2008

0.8

05-06-2008

0.9

12-06-2008

2.0
2.1

12-06-2008
17-06-2008

3.0

13-09-2008

3.1

22-09-2008

Redactionele aanpassingen
Waardering en Conclusie
ingevuld
Redactionele aanpassingen
RDW
Redactionele aanpassingen
RDW
Redactionele aanpassingen,
RDW
toevoegen referenties en
bronnen
Redactionele aanpassingen en RDW
referenties toegevoegd.
Berekening “Structurele
RDW
kosten …“aangepast
Vastgesteld door Projectgroep RDW
Nagekomen commentaar
RDW
BOVAG
Vastgesteld PG/WG
RDW
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
2.1
2.1
2.1
2.1
2.1
3.0

68

Modernisering APK

V01 Airbag Controle

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het controleren van af-fabriek gemonteerde airbags op
blijvende aanwezigheid en werking. Hiermee wordt
een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de
bestuurder vermeden.
Alle voertuigcategorieën met uitzondering van O*.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

Airbags die af-fabriek geplaatst zijn in voertuigen die
na 31 December 2003 [ECE2] in gebruik zijn genomen, moeten aanwezig zijn en werken.
Stap 1):
Visuele controle op aanwezigheid van airbags.

Wijze van keuren

Stap 2):
Visuele controle op het betreffende controlelampje
(MIL).

Aanpassing

Bronnen

Datum: 27-11-08

Stap 3):
Uitlezen van data mbv OBD uitleesapparatuur aangesloten op de EOBD-stekker van het voertuig.
Voor Stap 1) en Stap 2) zal het VR en onderliggende
regelgeving moeten worden aangepast.
Bij een keuze voor verplichte adviespunten zal het
APK-rapport moeten worden aangepast en het software-interface van Providers worden aangepast.
Bij een keuze als permanente eis zal daarnaast ook de
gradatielijst moeten worden gewijzigd.
Voor Stap 3) zal tenslotte ook OBD uitleesapparatuur,
voor zover dat al niet in het bezit is van de APKerkenninghouder, dienen te worden aangeschaft.
[SWOV1]: SWOV Schrift 72, September 1997.
[SWOV2]: Airbags, 28 November 2007.
[IDELSY1]: Initiative for Diagnosis of Electronic
Systems in Motor Vehicles for PTI, final report, December 31st 2005.
[CITA1]: WG2-15-004 Rec.
[GOCA1]: Implementation of the (E)OBD test in Belgium.
[FSD1]: Prüfung moderner Fahrerassistenzsysteme in
Europa.
[BILPROVNINGEN1]: e-Diagnos.
[APPLUS1]: Airbag inspection on PTI.
[ECE2]: ECE-reglement nr.114
[ECE3]: ECE-reglement nr.94 sub.1

69

Modernisering APK

V01 Airbag Controle

3.1

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Gevolgen voor het milieu
Maatschappelijke consequenties

De airbag heeft een levensreddende en letselbesparende werking. Er is sprake van een toegevoegde waarde.
Gordel en airbag samen hebben namelijk een effect
van 48% (dat wil zeggen: er is 48% minder kans op
dodelijke afloop dan zonder deze systemen), terwijl de
gordel op zichzelf genomen, zonder airbag, een effect
sorteert van 40%.
Berekend is ook wat het effect van de airbag is indien
er geen gordel wordt gebruikt. Het afzonderlijke positieve effect van de airbag blijkt dan circa 20% te
bedragen. Of te wel 20% minder kans op een dodelijke
afloop dan wanneer er geen airbag (en geen gordel)
wordt gebruikt. Zie [SWOV1], [APPLUS1].
Bij een onderzoek beschreven in [IDELSY1], is gebleken dat bij 16 % van de onderzochte
airbagsystemen een of meerdere storingen aanwezig
waren.
Niet te kwantificeren. Vermoedelijk zeer gering tot
afwezig.
Bij een onderzoek*, beschreven in [IDELSY1], is gebleken dat 79 % van de bevraagde VTG eigenaren van
mening was dat elektronische systemen de veiligheid
ten goede komen. Bij dat zelfde onderzoek is gebleken
dat 88 % van de VTG eigenaren van mening was dat
controle op elektronische systemen onderdeel moet
uitmaken van de APK.
Daarnaast is niet elke VTG eigenaar op de hoogte van
het feit dat elektronische systemen geen onderdeel
uitmaken van de huidige APK. Derhalve zorgt invoering van deze controle voor een vermindering van de
schijnveiligheid.
Vermindering van de ernst van het letsel bij ongevallen. Zie [SWOV1-2].
*

Visie en Strategie APK
(Inter)nationale ontwikkelingen

Datum: 27-11-08

) Onderzoek gehouden in GB, D en E.
Valt binnen de scope om OBD tijdens de APK te gebruiken.
In Zweden start men per Maart 2009 met “eDiagnosis” voor personenauto’s. Deze controle omvat
OBD-uitlezing van “electronic restraint systems”,
waaronder airbags. Deze inspectie op vrijwillige basis
geldt voor benzineauto’s in gebruik genomen na 2000
en dieselauto’s in gebruik genomen na 2003. De inspectie mondt uit in een advies aan de voertuig
eigenaar. Zie [BILPROVNINGEN1].
In Duitsland start men in 2010 met de verplichte con-

70

Modernisering APK

Internationale bestaande werkwijzen

Relatie overige processen
Normen, Standaarden, Referentie data

V01 Airbag Controle

3.1

trole op airbags. Deze controle middels OBD uitlezing
geldt voor alle motorvoertuigen in gebruik genomen
na Maart 2006. Zie [FSD1].
In België wordt bij wijziging in de tenaamstelling een
verplichte keuring uitgevoerd waarvan het uitlezen
van het OBD een onderdeel is. De inspectie mondt uit
in een advies aan de voertuig eigenaar. Let wel dit
gebeurt niet tijdens een regulier onderzoek van de
periodieke keuring. Zie [GOCA1].
Niet van toepassing.
Stap 1):
Bij een af-fabriek gemonteerde airbag dient het voorgeschreven “AIRBAG” beeldmerk te zijn aangebracht.
[ECE2-3].
Stap 2):
Bij een af-fabriek gemonteerde airbag dient een controlelamp (MIL) aanwezig te zijn. [ECE 2-3].

APK-proces
Eenmalige kosten invoering

Structurele kosten na invoering

Stap 3):
Data van VTG fabrikanten is op dit moment onvoldoende beschikbaar en niet eenduidig te interpreteren.
Het VR en onderliggende regelgeving dienen te worden aangepast.
Stap1 en Stap 2):
De aanpassing van de regelgeving, systemen, APKregister en APK-rapport kunnen worden gecombineerd met HVR/IVR.
Stap3):
Keuringsinstanties zullen, voor zover zij nog beschikken over OBD uitleesapparatuur, OBD
uitleesapparatuur moeten aanschaffen.
Leveranciers moeten OBD uitleesapparatuur dan wel
nieuwe software voor OBD uitleesapparatuur ontwikkelen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
Stap 1) en Stap 2):
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Aan een
(verplicht) adviespunt zijn geen nalevingkosten verbonden.
Uitgangspunt is dat 40% van alle keuringsplichtige
voertuigen (de “doelgroep”) is uitgerust met een of
meerder airbags.
Kosten uitvoering APK-keuring:
• Kosten per gebeurtenis/doelgroep:
• controle: EUR 45,- * 10/3600 = EUR 0,125;

Datum: 27-11-08

71

Modernisering APK

V01 Airbag Controle

3.1

•

melding: EUR 45,- * 15/3600 * 0,01 =
EUR 0,002;
• Kosten op jaarbasis (40% doelgroep):
• controle: EUR 350K;
• melding: EUR 6K;
• Gemiddelde kosten per APK-keuring: EUR 0,05.
(zie “Gevolgen APK-keuring”)
Kosten uitvoering APK-steekproef:
• Kosten per steekproef/doelgroep: EUR 0,125;
• Kosten op jaarbasis: EUR 10,5K;
• Gemiddelde kosten per APK-steekproef:
EUR 0,05.
(zie “Gevolgen APK-steekproef”)

Doorlooptijd invoering

Administratieve lasten invoering

Juridische consequenties
Gevolgen voor de APK-Keuring

Stap 3):
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Daarnaast
het actueel houden van systemen, data en opleidingen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
Stap1) en Stap 2):
De aanpassing van de systemen en de regelgeving kan
worden gecombineerd met HVR/IVR.
Stap 3):
Geschatte doorlooptijd: nog niet bekend; hangt samen
met het resultaat van een nader uit te voeren onderzoek.
Stap1) en Stap2):
Geen.
Stap 3):
Nog niet bekend.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd.
Stap 1) en Stap 2):
Additionele controle vergt 10 sec.
Bij ontbreken van een of meer verplichte airbags of
een niet-dovend MIL additionele vermelding bij APKafmelding: 15 sec.

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Stap 3):
Nader onderzoek vereist.
Toename doorlooptijd: zie APK-keuring.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Geen.

Datum: 27-11-08

72

Modernisering APK

V01 Airbag Controle

3.1

Waardering
Overweging

Gezien de complexiteit van de OBD-uitlezing en het
ontbreken van openbare referentie data wordt deze
APK-controle gefaseerd ingevoerd. In de eerste fase
zullen Stap 1) en Stap 2) worden ingevoerd.
De structurele kosten van deze maatregel (Stap1) en
(Stap 2) bedragen circa EUR 200K.
Volgens [SWOV1] geeft een correct werkende airbag
– in combinatie met gebruik van veiligheidsgordels 8% minder kans op dodelijke afloop bij ongevallen.
Volgens [IDELSY1] heeft 16% van de airbagsystemen
een of meerdere storingen. Deze storingen kunnen van
invloed zijn op een correcte werking van de airbag.
Teneinde dit risico uit te sluiten, verdient het aanbeveling deze maatregel op korte termijn in te voeren.
Aangezien de montage en blijvende aanwezigheid van
airbags niet wordt afgedwongen door Europese of
nationale regelgeving is het niet opportuun hier thans
een afkeur tijdens een APK-keuring aan te verbinden.

Aanbeveling / Conclusie

Deze werkwijze sluit aan bij de in Europees verband
gevolgde praktijk (België).
Voer de controle op Airbags gefaseerd in.
Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1) en
Stap 2) in. Deze controle resulteert in een verplicht
adviespunt indien een bevinding optreedt.

Advies WG

Start op korte termijn het nader onderzoek naar
Stap 3). Indien openbare referentie data beschikbaar
komt en daarmee een objectieve beoordeling van Airbags mogelijk wordt, verdient het aanbeveling het
verplichte adviespunt te wijzigen in een afkeurpunt.
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Datum: 27-11-08

73

Modernisering APK

Onderwerpdossier V02
Gordelspanners

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-9-2008
3.1

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

Versie informatie
Versie Datum
0.1
17-03-2008
0.2

27-03-2008

0.3

13-06-2008

0.4

26-06-2006

3.0

13-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie

Auteur
Hans Mulder/Con van
Zandvoort
1e werkversie
Hans Mulder/Con van
Zandvoort
Redactionele aanpassingen en RDW
toevoegen overweging en
Aanbeveling / Conclusie
Redactionele aanpassingen
RDW
n.a.v. WG 20 juni
Vastgesteld PG/WG
RDW
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.4
0.4
0.4
0.4
0.4
3.0

75

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het controleren van af-fabriek gemonteerde gordelspanners op blijvende aanwezigheid en werking.
Hiermee wordt een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de bestuurder vermeden.
Alle voertuigcategorieën behalve O*.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

Gordelspanners die af-fabriek geplaatst zijn in voertuigen die na 31 December 2003 [ECE2] in gebruik zijn
genomen, moeten aanwezig zijn en werken.
Stap 1):
Visuele controle op aanwezigheid van gordelspanners.
(Aan deze eis wordt niet getoetst tijdens de periodieke
keuring ten behoeve van de afgifte van een keuringsrapport.)

Wijze van keuren

Stap 2):
Visuele controle op het betreffende controlelampje
(MIL).

Aanpassing

Bronnen

Datum: 27-11-08

Stap 3):
Uitlezen van data mbv OBD uitleesapparatuur aangesloten op de EOBD-stekker van het voertuig.
Voor Stap 1) en Stap 2) zal het VR en onderliggende
regelingen moeten worden aangepast.
Bij een keuze voor verplichte adviespunten zal het
APK-rapport moeten worden aangepast en het softwareinterface van Providers worden aangepast.
Bij een keuze als permanente eis zal daarnaast ook de
gradatielijst moeten worden gewijzigd.
Voor Stap 3) zal daarnaast ook apparatuur dienen te
worden aangeschaft.
[APPLUS1]: Airbag inspection on PTI.
[SWOV6]: Voertuigregelgeving.
[SWSM1]: Steunpunt verkeersveiligheid bij Stijgende
Mobiliteit, De Veiligheidsgordel.
[IDELSY1]: Initiative for Diagnosis of Electronic Systems in Motor Vehicles for PTI, final report, December
31st 2005.
[FSD1]: Prüfung moderner Fahrerassistenzsysteme in
Europa.
[BILPROVNINGEN1]: e-Diagnos.
[GOCA1]: Implementation of the (E)OBD test in Belgium.
[CITA2]: WG7-10-2007Rec_Draft ECS v2.6.

76

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

[SWOV1]: SWOV Schrift 72, September 1997.
[SWOV2]: Airbags, 28 November 2007.
[ECE1]: ECE-reglement nr.16.
[ECE2]: ECE-reglement nr.114.

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

De airbag in combinatie met gordel heeft een levensreddende en letselbesparende werking.
Gordels voorzien van een gordelspanner hebben een
nog groter levensreddende en letselbesparende werking.[APLLUS1]

Figuur 1 Correct werkend systeem van airbag, gordel en gordelspanner.

Figuur 2 Gevolgen voor het systeem door een falende airbag.

Datum: 27-11-08

77

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

Figuur 3 Gevolgen voor het systeem door een falende airbag en
een falende gordelspanner.

Gevolgen voor het milieu
Maatschappelijke consequenties

Niet te kwantificeren. Vermoedelijk zeer gering tot
afwezig.
Bij een onderzoek*, beschreven in [IDELSY1], is gebleken dat 79 % van de bevraagde VTG eigenaren van
mening was dat elektronische systemen de veiligheid
ten goede komen. Bij dat zelfde onderzoek is gebleken
dat 88 % van de VTG eigenaren van mening was dat
controle op elektronische systemen onderdeel moet
uitmaken van de APK.
Daarnaast is niet elke VTG eigenaar op de hoogte van
het feit dat elektronische systemen geen onderdeel uitmaken van de huidige APK. Derhalve zorgt invoering
van deze controle voor een vermindering van de schijnveiligheid.
Vermindering van ernst van het letsel bij ongevallen.
Zie [SWOV1-2].
*

Visie en Strategie APK
(Inter)nationale ontwikkelingen

Internationale bestaande werkwijzen

Datum: 27-11-08

) Onderzoek gehouden in GB, D en E.
Valt binnen de scope om OBD tijdens de APK te gebruiken.
In Zweden start men per Maart 2009 met “e-Diagnosis”
voor personenauto’s. Deze controle omvat OBDuitlezing van “electronic restraint systems”, waaronder
gordelspanners. Deze inspectie op vrijwillige basis
geldt voor benzineauto’s in gebruik genomen na 2000
en dieselauto’s in gebruik genomen na 2003. Zie [BILPROVNINGEN1].
In Duitsland start men in 2010 met de verplichte controle op gordelspanners. Deze controle middels OBD
uitlezing geldt voor alle motorvoertuigen in gebruik
genomen na Maart 2006. Zie [FSD1].
In België wordt bij wijziging in de tenaamstelling een
verplichte keuring uitgevoerd waarvan het uitlezen van
het OBD een onderdeel is. De inspectie mondt uit in
een advies aan de voertuig eigenaar. Let wel dit gebeurt
niet tijdens een regulier onderzoek van de periodieke

78

Modernisering APK

Relatie overige processen
Normen, Standaarden, Referentie data

V02 Gordelspanners

3.1

keuring. Zie [GOCA1].
Niet van toepassing.
Stap 1):
Gordels met de codering “p” in het goedkeuringsnummer zijn voorzien van een gordelspaninrichting. [ECE1]
Stap 2):
Bij een af-fabriek gemonteerde gordelspanner welke
gekoppeld is aan het airbagsysteem dient een controlelamp (MIL) aanwezig te zijn.

APK-proces
Eenmalige kosten invoering

Structurele kosten na invoering

Stap 3):
Data van VTG fabrikanten is op dit moment onvoldoende beschikbaar en niet eenduidig te interpreteren.
Het VR en onderliggende regelgeving dienen te worden
aangepast.
Stap1 en Stap 2):
De aanpassing van de regelgeving, de systemen, het
APK-register en het APK-rapport kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
Stap3):
Keuringsinstanties zullen, voorzover zij nog beschikken
over OBD uitleesapparatuur, OBD uitleesapparatuur
moeten aanschaffen.
Leveranciers moeten OBD uitleesapparatuur dan wel
nieuwe software voor OBD uitleesapparatuur ontwikkelen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
Stap 1):
Het is op dit moment niet te kwantificeren in hoeveel
gevallen de gordelspanner nav een ongeval geactiveerd
is en dus vervangen dient te worden.
Stap 2):
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Aan een
(verplicht) adviespunt zijn geen nalevingkosten verbonden.
Er zijn geen statistische gegevens beschikbaar hoeveel
voertuigen af-fabriek voorzien zijn gordelspanners. Het
merendeel van de huidige nieuw geleverde voertuigen
zullen voorzien zijn van gordelspanners.
Het is in de voertuigbranche gebruikelijk dat de gordelspanner gecombineerd wordt met een airbag.
Gevoeglijk kun je dan stellen dat indien het voertuig
voorzien is van een airbag het tevens voorzien is van 1
of meer gordelspanners.
In de berekening houden we als ondergrens aan, gelijk

Datum: 27-11-08

79

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

met het aantal voertuigen dat voorzien is van 1 of meer
airbags, dat bij 40% van alle keuringsplichtige voertuigen (de “doelgroep”) is uitgerust met een of meerder
gordelspanners.
Kosten uitvoering APK):
Kosten per gebeurtenis/doelgroep:
Aangezien de controle van de MIL reeds door de Airbag controle wordt afgedwongen zijn er voor de APKkeuring geen extra kosten.
Voor de controle op de goedkeurnummers van de gordels door de RDW zal de RDW-keuring marginaal
duurder worden. Zie hiervoor onderstaande berekening:
• Controle tijdens de RDW-keuring:
EUR 45,- * 15/3600 * 0.01 = EUR 0.002;
Kosten op jaarbasis (40% doelgroep):
• Controle tijdens de RDW-keuring: EUR 6K;
Gemiddelde kosten per RDW-keuring: EUR 0,0009.
Voor deze controle is er rekening gehouden dat de
RDW- technisch medewerker 15 seconden nodig heeft
om de goedkeurmerken van de gordels te controleren.

Doorlooptijd invoering

Stap 3):
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Daarnaast
het actueel houden van systemen, data en opleidingen.
Kosten: PM voor alle vergelijkbare APK-aanpassingen.
Stap1) en Stap 2):
De aanpassing van de systemen en de regelgeving kan
worden gecombineerd met HVR/IVR.
De van aanpassingen in het APK-register, het APK
rapport en de aanpassingen bij de Providers kunnen
gecombineerd worden met de Airbag controle.

Administratieve lasten invoering

Juridische zaken
Gevolgen voor de APK-Keuring

Datum: 27-11-08

Stap 3):
Geschatte doorlooptijd: nog niet bekend; hangt samen
met het resultaat van een nader uit te voeren onderzoek.
Stap1) en Stap2):
Geen.
Stap 3):
Nog niet bekend.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW juridisch afgestemd.
Stap 1):
Controle op goedkeuringstekens valt niet binnen het
APK-beleid. Daarom is de keuze om tijdens de APKkeuring Stap 1) niet uit te voeren, zie: “Wijze van keuren”.
Deze controle zal alleen uitgevoerd worden bij

80

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

(her)afgifte van een kentekenbewijs.
Stap 2):
Wanneer een storing in de gordelspanner aanwezig is
zal het controlelampje van de airbag (MIL) gaan branden. De controle op de MIL wordt wel uitgevoerd bij
een APK-keuring. In combinatie met de Airbag controle
geen verlenging van de duur van de APK-keuring.

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Stap 3):
Nader onderzoek vereist.
Zie “Gevolgen voor de APK-keuring”.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Geen.

Datum: 27-11-08

81

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

Waardering
Overweging

Gezien de complexiteit van de OBD-uitlezing en het
ontbreken van openbare referentie data wordt deze
APK-controle gefaseerd ingevoerd.
De aanwezigheid van een gordelspanner is, in de
meeste gevallen, alleen te herleiden uit de codering
aangebracht op de gordel. Goedkeuringstekens / coderingen worden in de APK niet beoordeeld.
In de eerste fase zal Stap 1) en Stap 2) worden ingevoerd.
De structurele kosten van deze maatregel Stap1) en
Stap 2) in combinatie met de Airbag controle voor de
APK-keuring nihil.
In voertuigen die na 31 December 2003 in gebruik zijn
genomen, is bij montage van een airbag, in bijna alle
gevallen, ook een gordelspanner geplaatst. Deze datum is gekozen omdat in ECE Reglement [ECE-2] bij
voertuigen toegelaten na 31-12-2003, bij af-fabriek
gemonteerd airbags de letters “AIRBAG” moet zijn
aangebracht.
Er is een duidelijke relatie tussen de airbag en de gordelspanner, in werking en het voorkomen van ernstig
letsel.
Volgens [SWOV1] geeft een correct werkende airbag
– in combinatie met gebruik van veiligheidsgordels 8% minder kans op dodelijke afloop bij ongevallen.
Volgens [IDELSY1] heeft 16% van de airbags een of
meerdere storingen. Deze storingen kunnen van invloed zijn op een correcte werking van de
gordelspanner.
Teneinde dit risico uit te sluiten, verdient het aanbeveling deze maatregel op korte termijn in te voeren.
Aangezien de montage en blijvende aanwezigheid van
gordelspanners niet wordt afgedwongen door Europese of nationale regelgeving is het niet opportuun hier
thans een APK-afkeur aan te verbinden.

Aanbeveling / Conclusie

Datum: 27-11-08

Deze werkwijze sluit aan bij de in Europees verband
gevolgde praktijk (België).
Voer de controle op gordelspanners gefaseerd in.
Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1) en
Stap 2) in. Deze controle resulteert in een verplicht
adviespunt indien een bevinding optreedt.

82

Modernisering APK

V02 Gordelspanners

3.1

Advies WG

Start op korte termijn het nader onderzoek naar
Stap 3). Indien openbare referentie data beschikbaar
komt en daarmee een objectieve beoordeling van Airbags mogelijk wordt, verdient het aanbeveling het
verplichte adviespunt te wijzigen in een afkeurpunt.
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Datum: 27-11-08

83

Modernisering APK

Onderwerpdossier V04
Anti Blokkeersysteem (ABS)

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5

Datum
17-03-2008
27-03-2008
03-04-2008
17-06-2008
12-08-2008

0.6
3.0

15-08-2008
13-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
1e werkversie
Invullen van het onderwerp
Redactionele aanpassingen
Redactionele aanpassingen
vermelden Overweging,
Conclusie en aanbeveling
Redactionele aanpassingen
Vastgesteld tijdens PG/WG
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep

Auteur
RDW
RDW
E. Moerkerk
RDW
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.6
0.6
0.6
0.6
0.6
3.0

RDW
RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

85

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het controleren van een af-fabriek gemonteerd antiblokkeersysteem (ABS) op blijvende aanwezigheid en
werking. Hiermee wordt een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de bestuurder vermeden.
Alle voertuigcategorieën.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

Stap 1):
Het antiblokkeersysteem moet goed functioneren en
moet zijn voorzien van een deugdelijke waarschuwingsinrichting die in werking treedt zodra het
systeem faalt.
Stap 2):
De onderdelen van een anti blokkeersysteem:
e. moeten deugdelijk zijn bevestigd met de daarvoor
bestemde bevestiging- en borgmiddelen;
f. mogen niet in ernstige mate door corrosie zijn aangetast;
g. mogen niet zijn beschadigd, gescheurd of gebroken;
h. mogen geen lekkage vertonen

Wijze van keuren

Stap 3):
Het OBD systeem mag geen foutcodes t.a.v. het ABS
bevatten.
Stap 1):
Het contact wordt ingeschakeld, waarbij het waarschuwingslampje moet gaan branden. Vervolgens
wordt, indien nodig, de motor gestart. Wanneer het
waarschuwingslampje uitgaat, functioneert het systeem. Indien noodzakelijk wordt een rijproef
uitgevoerd.
Stap 2):
Visuele controle terwijl de personenauto zich boven
een inspectieput of op een hefinrichting bevindt.

Aanpassing

Stap 3):
Uitlezen van data mbv OBD uitleesapparatuur aangesloten op de EOBD-stekker van het voertuig.
Stap 1) is reeds geïmplementeerd in de huidige APK
regelgeving en leidt derhalve niet tot aanpassing.
Voor Stap 2) zal het VR en onderliggende regelingen

Datum: 27-11-08

86

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

3.1

moeten worden aangepast. Is onderdeel van HVR.

Bronnen

Voor Stap 3) zal tenslotte ook OBD uitleesapparatuur,
voor zover dat al niet in het bezit is van de APKerkenninghouder, dienen te worden aangeschaft.
HVR.
[ECE 1] ECE-reglement 13.
[SBRO 1] Verband Rijparameters en Verkeersveiligheid.
[SBRO 2] Nieuwe Veiligheidstechnologie en impact
op technische keuring.

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Veruit de meeste personenwagens zijn tegenwoordig
standaard uitgerust met ABS. In 2003 waren 91% van
de verkochte voertuigen in Europa met ABS uitgerust
(EC, 2003a).
Vanaf de helft van 2004 zouden alle nieuw verkochte
voertuigen in Europa uitgerust zijn met ABS (Bosch,
2006).[SBRO 2]
Samen met enkele andere aanpassingen waartoe de
EU heeft besloten, voorkomt ABS elk jaar duizend
ongevallen met dodelijke afloop en tienduizenden
gewonden, verwacht Europarlementslid Joost Lagendijk.
ABS wordt in september 2010 verplicht geïntroduceerd. Het systeem voorkomt blokkeren van de wielen
bij remmen. Het voertuig blijft hierdoor bestuurbaar
en meestal is de remweg korter [EU 1].
Binnen het project HVR/IVR is er reeds een afweging
gemaakt tav de verkeersveiligheid.

Gevolgen voor het milieu
Maatschappelijke consequenties

Datum: 27-11-08

ABS is een essentieel onderdeel voor de verkeersveiligheid. Naast het MIL is het van belang dat de
onderdelen aanwezig zijn en deugdelijk zijn. Een foutloze ABS (gedoofd MIL) houdt niet per definitie in
dat het ABS juist werkt. Denk hierbij aan ontbrekende
sensoren en fraude met het MIL, b.v. gekoppeld aan
de oliedruksensor.
Uit onderzoek is gebleken dat bestuurders hun rijgedrag aanpassen op het moment dat men in een
voertuig rijdt welke is voorzien van ABS. [SBRO 1]
Geen.
Bij een onderzoek*, beschreven in [IDELSY1], is gebleken dat 79 % van de bevraagde VTG eigenaren van

87

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

3.1

mening was dat elektronische systemen de veiligheid
ten goede komen. Bij dat zelfde onderzoek is gebleken
dat 88 % van de VTG eigenaren van mening was dat
controle op elektronische systemen onderdeel moet
uitmaken van de APK.
Daarnaast is niet elke VTG eigenaar op de hoogte van
het feit dat elektronische systemen geen onderdeel
uitmaken van de huidige APK. Derhalve zorgt invoering van deze controle voor een vermindering van de
schijnveiligheid.
Vermindering van ernst van het letsel bij ongevallen.
Zie [SWOV1-2].
*

Relatie overige processen

) Onderzoek gehouden in GB, D en E.
Valt binnen de scope om OBD tijdens de APK te gebruiken.
In Zweden start men per Maart 2009 met “eDiagnosis” voor personenauto’s. Deze controle omvat
OBD-uitlezing van het ABS. Deze inspectie op vrijwillige basis geldt voor benzineauto’s in gebruik
genomen na 2000 en dieselauto’s in gebruik genomen
na 2003. De inspectie mondt uit in een advies aan de
voertuigeigenaar. Zie [BILPROVNINGEN1].
In Duitsland start men in 2010 met de verplichte controle op ABS. Deze controle middels OBD uitlezing
geldt voor alle motorvoertuigen in gebruik genomen
na Maart 2006. Zie [FSD1].
In België wordt bij wijziging in de tenaamstelling een
verplichte keuring uitgevoerd waarvan het uitlezen
van het OBD een onderdeel is De inspectie mondt uit
in een advies aan de voertuigeigenaar. Zie [GOCA1].
Let wel: deze controle wordt niet uitgevoerd tijdens
het onderzoek ten gevolge van een reguliere periodieke keuring.
HVR/IVR.

Normen, Standaarden, Referentie data

Stap 1) ECE-reglement 13.

Visie en Strategie APK
(Inter)nationale ontwikkelingen

Internationale bestaande werkwijzen

Stap 2) HVR.

APK-proces
Eenmalige kosten invoering

Stap 3) Data van voertuigfabrikanten is op dit moment
onvoldoende beschikbaar en niet eenduidig te interpreteren.
Het VR en onderliggende regelgeving dienen aangepast te worden.
Stap1):
Is momenteel al een APK-controle aspect. Hier zijn
dus geen kosten aanverbonden.
Stap2):

Datum: 27-11-08

88

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

3.1

Deze controle wordt met ingang van het HVR een
APK-controlepunt. De kosten worden gedragen door
het project HVR.

Structurele kosten na invoering

Stap 3):
Keuringsinstanties zullen, voor zover zij nog beschikken over OBD uitleesapparatuur, OBD
uitleesapparatuur moeten aanschaffen.
Leveranciers moeten OBD uitleesapparatuur dan wel
nieuwe software voor OBD uitleesapparatuur ontwikkelen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
Aangezien voor Stap 1) geen wijziging in de regelgeving nodig is zijn er geen extra kosten na invoering.
Voor Stap 2) is binnen het project HVR een kostenanalyse gemaakt zijn.

Doorlooptijd invoering

Stap 3):
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Daarnaast
het actueel houden van systemen, data en opleidingen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
Stap 1) is onderdeel van de huidige APK-regelgeving
en derhalve geen doorlooptijd m.b.t. invoering.
Stap 2) is onderdeel van HVR/IVR en derhalve zal de
invoering gelijktijdig plaatsvinden met de invoering
van HVR/IVR.

Administratieve lasten invoering

Juridische consequenties
Gevolgen voor de APK-Keuring

Stap 3):
Geschatte doorlooptijd: nog niet bekend; hangt samen
met het resultaat van een nader uit te voeren onderzoek.
Stap1) en Stap2):
Geen.
Stap 3):
Nog niet bekend.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd.
Stap 1).
Het beoordelen brengt geen verandering met zich mee
voor de APK-keuring.
Stap 2).
De visuele controle: tijdsberekening is onderdeel van
HVR.
Stap 3):
Nader onderzoek vereist.

Datum: 27-11-08

89

Modernisering APK

V04 Anti Blokkeersysteem (ABS)

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Zie “Gevolgen voor de APK-keuring”.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Geen

3.1

Waardering
Overweging

Aanbeveling / Conclusie

Gezien de complexiteit van de OBD-uitlezing en het
ontbreken van openbare referentie data wordt deze
APK-controle gefaseerd ingevoerd. In de eerste fase
zullen Stap 1) en Stap 2) worden ingevoerd.
De structurele kosten van deze maatregel zijn reeds
binnen de huidige regelgeving en binnen HVR/IVR
verrekend.
Voer de controle op ABS gefaseerd in.
Voer op korte termijn de controle volgens Stap 1) en
Stap 2) in. Deze controle resulteert in een afkeurpunt
indien een bevinding optreedt.

Advies WG

Start op korte termijn het nader onderzoek naar
Stap 3). Indien openbare referentie data beschikbaar
komt en daarmee een objectieve beoordeling van ABS
mogelijk wordt, verdient het aanbeveling het ook Stap
3) in te voeren.
Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Datum: 27-11-08

90

Modernisering APK

Onderwerpdossier V06
Stuurbekrachtiging &
Electronic Power Steering (EPS)

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

3.1

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4

Datum
17-03-2008
27-03-2008
03-04-2008
18-06-2008

0.5

27-6-2008

0.6
0.7

09-07-2008
12-08-2008

3.0

11-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
1e werkversie
Invullen van het onderwerp
Redactionele aanpassingen
Overweging en aanbeveling
Aanpassing n.a.v. WGoverleg d.d. 20-06-2008
Redactionele aanpassing
Redactionele aanpassing
n.a.v. reactie ANWB
Vastgesteld tijdens PG/WG
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep

Auteur
RDW
RDW
E. Moerkerk
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.7
0.7
0.7
0.7
0.7
3.0

RDW
RDW
RDW
RDW
RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

Datum: 27-11-08

92

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

3.1

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Het controleren van af-fabriek gemonteerd stuurbekrachtiging en EPS op blijvende aanwezigheid en
werking. Hiermee wordt een eventueel onterecht gevoel van veiligheid bij de bestuurder vermeden.
Alle voertuigcategorieën behalve O*.

APK-categorie

APK I en APK II.

Keuringseis

1.
2.

3.
4.

Wijze van keuren

5.
1.

2.
3.

4.

Aanpassing

Datum: 27-11-08

De stuurbekrachtiging moet goed functioneren
[HVR]
Slangen ten behoeve van de stuurbekrachtiging
mogen geen beschadigingen vertonen waarbij het
wapeningsmateriaal zichtbaar is en mogen geen
bewegende delen raken. [HVR]
De stuurbekrachtiging mag geen overmatige lekkage vertonen.
De Electronic Power Steering (EPS) moet zijn
voorzien van een deugdelijke waarschuwingsinrichting die in werking treedt zodra het systeem
faalt.
Het EPS dient goed te functioneren.
Voor de controle van de stuurbekrachtiging
wordt bij uitgeschakelde motor het stuurwiel naar
links en rechts bewogen. Vervolgens wordt met
draaiende motor het stuurwiel opnieuw naar links
en rechts worden bewogen, hierbij moet de werking van de stuurbekrachtiging voelbaar
zijn.[HVR]
Visuele controle terwijl het voertuig zich boven
een inspectieput of op een hefinrichting bevind.
Visuele controle. Bij stationair draaiende motor
wordt de stuurinrichting in de uiterste stand gedraaid. Bij het op druk komen van het
hydraulische systeem mag er geen lekkage zijn.
Stap 1):
Visuele controle op aanwezigheid van EPS.

Stap 2):
Visuele controle op het betreffende controlelampje (MIL).
5. Uitlezen van data mbv OBD uitleesapparatuur
aangesloten op de EOBD-stekker van het voertuig.
Het VR en onderliggende regelingen moeten worden
aangepast.
Met dien verstande dat wijziging 1 en 2 reeds in het

93

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

3.1

HVR/IVR zijn verwerkt.
Bij een keuze als verplichte adviespunten voor 4 en 5
zal het APK-rapport moeten worden aangepast en het
software-interface van Providers worden aangepast.
Bij een keuze als permanente eis zal daarnaast ook de
gradatielijst moeten worden gewijzigd. Daarnaast zal
voor 5 apparatuur dienen te worden aangeschaft.

Bronnen

Bij keuze als APK-keuringseis voor 4 en 5, behoeven
geen aanpassingen in de software-interface en gradatieboekje worden doorgevoerd.
[WKPD1]: electronic power steering.
HVR.
[IDELSY1]: Initiative for Diagnosis of Electronic
Systems in Motor Vehicles for PTI, final report, December 31st 2005.
[FSD1]: Prüfung moderner Fahrerassistenzsysteme in
Europa.
[BILPROVNINGEN1]: e-Diagnos.
[GOCA1]: Implementation of the (E)OBD test in Belgium.

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Gevolgen voor het milieu

Maatschappelijke consequenties

Datum: 27-11-08

Het uitvallen van de stuurbekrachtiging heeft tot gevolg dat er aanzienlijk meer kracht uitgeoefend dient
te worden op het stuurwiel.
Daarnaast is vaak de mate van bekrachtiging snelheidsafhankelijk.
Een goed werkende stuurbekrachtiging is dus in
algemene zin positief van invloed op de verkeersveiligheid, de mate waarin is niet kwantificeerbaar.
EPS geeft een brandstof besparing van 3% t.ov. een
hydraulische bekrachtiging, [WKPD1]
Olielekkage van een hydraulisch systeem verdwijnt in
het milieu.
Bij een onderzoek*, beschreven in [IDELSY1], is gebleken dat 79 % van de bevraagde VTG eigenaren van
mening was dat elektronische systemen de veiligheid
ten goede komen. Bij dat zelfde onderzoek is gebleken
dat 88 % van de VTG eigenaren van mening was dat
controle op elektronische systemen onderdeel moet
uitmaken van de APK.
Daarnaast is niet elke VTG eigenaar op de hoogte van
het feit dat elektronische systemen geen onderdeel
uitmaken van de huidige APK. Derhalve zorgt invoe-

94

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

3.1

ring van deze controle voor een vermindering van de
schijnveiligheid.
*

Relatie overige processen

) Onderzoek gehouden in GB, D en E.
Valt binnen de scope om OBD tijdens de APK te gebruiken en is in lijn met het HVR/IVR.
In Zweden start men per Maart 2009 met “eDiagnosis” voor personenauto’s. Deze controle omvat
OBD-uitlezing van “electronic restraint systems”,
waaronder airbags. Deze inspectie op vrijwillige basis
geldt voor benzineauto’s in gebruik genomen na 2000
en dieselauto’s in gebruik genomen na 2003.
De inspectie mondt uit in een advies aan de voertuigeigenaar. Zie [BILPROVNINGEN1].
In Duitsland start men in 2010 met de verplichte controle op airbags. Deze controle middels OBD uitlezing
geldt voor alle motorvoertuigen ingebruik genomen na
Maart 2006. Zie [FSD1].
In België wordt bij wijziging in de tenaamstelling een
verplichte keuring uitgevoerd waarvan het uitlezen
van het OBD een onderdeel is. De inspectie mondt uit
in een advies aan de voertuigeigenaar. Zie [GOCA1].
Let wel deze controle wordt niet uitgevoerd bij de
reguliere verplichte periodieke keuring van het voertuig.
Vooralsnog niet van toepassing

Normen, Standaarden, Referentie data

•

Visie en Strategie APK
(Inter)nationale ontwikkelingen

Internationale bestaande werkwijzen

APK-proces
Eenmalige kosten invoering

Datum: 27-11-08

1, 2 en 3:
Niet bekend
• 4:
 Stap 1):
De aanwezigheid van EPS is te controleren
door het stuurwiel in de uiterste stand te
draaien. Dan is auditief waarneembaar dat
de stuurbekrachtigingspomp de olie doorpompt. De aanwezigheid van een EPSsysteem is definitief alleen te controleren via
het uitlezen van het OBD-systeem.
 Stap 2):
Bij een af-fabriek gemonteerde EPS dient
een controlelamp (MIL) aanwezig te zijn.
De uitvoering is niet éénduidig vaak gecombineerd met andere elektronische systemen.
•
5:
Data van VTG fabrikanten is op dit moment onvoldoende beschikbaar en niet eenduidig te
interpreteren.
Het VR en onderliggende regelgeving dienen te worden aangepast.
1, 2, 3 en 4 Stap 1) en Stap 2):

95

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

Structurele kosten na invoering

3.1

De aanpassing van de regelgeving, de systemen, het
APK-register en het APK-rapport kan worden gecombineerd met HVR/IVR.
5:
Keuringsinstanties zullen, voor zover zij nog beschikken over OBD uitleesapparatuur, OBD
uitleesapparatuur moeten aanschaffen.
Leveranciers moeten OBD uitleesapparatuur dan wel
nieuwe software voor OBD uitleesapparatuur ontwikkelen.
Kosten: op dit moment niet te kwantificeren.
1, 2 en 3:
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Niet te
kwantificeren.
4. Stap 1), Stap 2) en 5:
Nalevingkosten en kosten uitvoering APK. Daarnaast
het actueel houden van systemen, data en opleidingen.
Kosten: nog niet bekend.
Er van uitgaande dat 90 % van alle keuringsplichtige
voertuigen (de “doelgroep”) is uitgerust met een
stuurbekrachtiging.
Kosten uitvoering APK voor 1, 2, 3 , 4 Stap 1) en 4
Stap 2) (zie “Gevolgen APK-keuring”):
Kosten per gebeurtenis/doelgroep:
• controle: EUR 45,- * 10/3600 = EUR 0,125.
melding: EUR 45,- * 15/3600 * 0,01 =
EUR 0,002.
Kosten op jaarbasis (90% doelgroep):
• controle: EUR 787,5K.
• melding: EUR 12.6K.
Gemiddelde kosten per APK-keuring: EUR 0,114

Doorlooptijd invoering

Kosten uitvoering APK-steekproef (zie “Gevolgen
APK-steekproef”):
Kosten per steekproef/doelgroep: EUR 0,125.
Kosten op jaarbasis: EUR 23,6K.
Gemiddelde kosten per APK-steekproef: EUR 0,113
1, 2, 3, 4. Stap1) en 4 Stap 2):
De aanpassing van de systemen en de regelgeving kan
worden gecombineerd met HVR/IVR.
De doorlooptijd van aanpassingen in het APK-register,
het APK rapport en de aanpassingen bij de Providers
kunnen indien noodzakelijk eveneens binnen drie
maanden worden uitgevoerd.
5:
Geschatte doorlooptijd: nog niet bekend; hangt samen

Datum: 27-11-08

96

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

Administratieve lasten invoering

Juridische consequenties
Gevolgen voor de APK-Keuring

3.1

met het resultaat van een nader uit te voeren onderzoek.
1, 2, 3, 4. Stap1) en 4 Stap2):
Geen.
5:
Nog niet bekend.
Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd.
1, 2, en 3:
Additionele controle werking stuurbekrachtiging vergt
10 sec.
Visuele controle is al onderdeel van de huidige APKkeuring: nihil
Bij een onvolkomenheid additionele vermelding bij
APK-afmelding: 15 sec.

Gevolgen voor de APK-Steekproef

4. Stap 1), 4 Stap 2) en 5:
Nader onderzoek vereist.
Zie gevolgen APK-keuring

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Geen

Waardering
Overweging

Een niet goed functionerende stuurbekrachtiging heeft
een nadelige invloed op de verkeersveiligheid. Een
eventuele lekkage heeft een nadelige invloed op het
milieu.
In het HVR is reeds voor 1 en 2 een voorstel gemaakt.
Aanwezigheid van EPS is niet altijd eenvoudig vast te
stellen.
Concreet is de aanwezigheid van EPS alleen via OBDuitlezing vast te stellen.

Aanbeveling / Conclusie

Gezien de complexiteit van de OBD-uitlezing en het
ontbreken van openbare referentie data wordt deze
APK-controle volgens 4 Stap 1), 4 Stap 2) en 5 voorlopig niet ingevoerd.
Voer de controles 1, 2 en 3 op korte termijn in. Bevindingen leiden tot een afkeurpunt.
Start daarnaast op korte termijn het nader onderzoek
naar 4 Stap 1), 4 Stap 2) en 5. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek en indien openbare

Datum: 27-11-08

97

Modernisering APK V06 Stuurbekrachtiging & Electronic Power Steering

3.1

Advies WG

referentie data beschikbaar komt, en daarmee een objectieve beoordeling mogelijk wordt, kunnen de 4 Stap
1), 4 Stap 2) en 5, eventueel gefaseerd, worden ingevoerd.
Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

Bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Datum: 27-11-08

98

Modernisering APK

Onderwerpdossier V16
Draairichting Banden

Dossier eigenaar:

RDW

Datum:
Versie:

22-09-2008
3.1

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

2.2

Versie informatie
Versie
0.1
0.2
0.3
0.4
3.0

Datum
14-04-2008
27-03-2008
21-08-2008
01-09-2008
12-09-2008

3.1

22-09-2008

Bijzonderheden
Eerste conceptversie
1e werkversie
Redactionele aanpassingen
Waardering toegevoegd
Aanpassingen n.a.v. PG/WG
vergadering 08-09-2008
Vastgesteld door Stuurgroep

Auteur
R. Spuijbroek
R. Spuijbroek
RDW
RDW
RDW

Rol/ Functie
Project manager
Vz. Werkgroep Milieu
Vz. Werkgroep Veiligheid

Versie
0.4
0.4
0.4
0.4
0.4
3.0

RDW

Verzendlijst
Naam
Roderick de Roo
André Nijboer
Piet Schäfer
Leden Werkgroepen
Leden Projectgroep
Leden Stuurgroep

100

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

2.2

Algemeen
Doelstelling

Voertuigcategorie

Banden die zijn voorzien van een richtingsgebonden
profiel, dan wel met een voorgeschreven buitenzijde
dienen juist gemonteerd te zijn. Een juiste montage
heeft een positieve invloed op de verkeersveiligheid
en het milieu.
Alle categorieën.

APK-categorie

APK I, APK II.

Keuringseis

De op de band aangegeven draairichting moet overeenkomen met de draairichting van de band in
voorwaartse rijrichting van het voertuig.
De montage van banden met een markering, bijvoorbeeld “INNER SIDE” en/of “OUTSIDE” of een
soortgelijke benaming in een andere taal moet hiermee
overeenstemmen.
Visuele controle.
Wanneer hier niet aan voldaan is dient het voertuig
afgekeurd te worden.
Het VR en onderliggende regelingen moeten worden
aangepast.
Het APK-rapport moeten worden aangepast en het
software-interface van Providers worden aangepast.
Daarnaast dient ook de gradatielijst te worden gewijzigd.
[HVR].
[ECE4] ECE-reglement nr. 30.
[ECE5] ECE-reglement nr. 54.
[ECE6] ECE-reglement nr. 64.
[ECE7] ECE-reglement nr. 108.
[ECE8] ECE-reglement nr. 109.
ETRTO recommandations.

Wijze van keuren

Aanpassing

Bronnen

Impact analyse
Gevolgen voor de verkeersveiligheid

Banden zijn ontworpen om optimale tractie en beremming te realiseren. Banden die niet conform de
voorschriften zijn gemonteerd, zullen minder presteren. Indien op één as banden tegengesteld gemonteerd
zijn, kunnen gevaarlijke situaties optreden. Belangrijke verschillen bij zowel tractie als beremming kunnen
het gevolg zijn, hetgeen zich uit in scheeftrekken van
het voertuig. Bijzondere aandacht moet gevraagd worden voor de montagevoorschriften van winterbanden
en banden voorzien van ‘OUTSIDE’ of INNER SIDE’

101

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

Gevolgen voor het milieu

2.2

of een soortgelijke benaming in een andere taal.
Een onjuiste montage leidt tot een hogere rolweerstand en daarmee gepaard gaande hoger
brandstofgebruik en een hoge mate van slijtage. Daarnaast leidt een onjuiste montage tot een hoger
geluidsniveau.
De exacte opbrengst (van naleving) is niet eenvoudig
te kwantificeren.

Maatschappelijke consequenties
(Inter)nationale ontwikkelingen

Internationale bestaande werkwijzen

Relatie overige processen
Normen, Standaarden, Referentie data

Steeds vaker worden banden met een richtingsgebonden profiel ontwikkeld. De oorzaak ligt vooral in
aangescherpte regelgeving van afrolgeluid en een stijgende vraag naar winterbanden.
Het controleren op draairichting van banden wordt
vrijwel in geheel Europa uitgevoerd tijdens de periodieke keuring.
HVR/IVR.

Eenmalige kosten invoering

[HVR].
[ECE4] ECE-reglement nr. 30.
[ECE5] ECE-reglement nr. 54.
[ECE6] ECE-reglement nr. 64.
[ECE7] ECE-reglement nr. 108.
[ECE8] ECE-reglement nr. 109.
ETRTO recommandations.
Het VR en onderliggende regelgeving dienen te worden aangepast.
Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.

Structurele kosten na invoering

Kan worden gecombineerd met HVR/IVR.

Doorlooptijd invoering

De invoering van deze maatregelen kunnen gelijktijdig
met de introductie van HVR/IVR plaats vinden.
Niet van toepassing.

APK-proces

Administratieve lasten invoering
Juridische consequenties

Gevolgen voor de APK-Steekproef

Alle genoemde aanpassingen zijn binnen de RDW
juridisch afgestemd.
Deze controle wordt geïntroduceerd door HVR. Het
geheel aan wijzigingen van de APK-regelgeving in het
kader van HVR heeft geen noemenswaardige wijziging van de duur van een APK-keuring tot gevolg.
Zie “Gevolgen voor de APK-keuring”.

Gevolgen voor de APK-Herkeuring

Geen.

Gevolgen voor de APK-Herschouwing

Geen.

Gevolgen voor de APK-Keuring

102

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

2.2

Waardering
Overweging

Advies WG

De opbrengst van deze maatregel is evident, doch niet
eenvoudig te kwantificeren. Deze controle maakt deel
uit van HVR/IVR. Het geheel aan wijzigingen van de
APK-regelgeving in het kader van HVR/IVR heeft
geen noemenswaardige wijziging van de duur van een
APK-keuring tot gevolg. De kosten/baten analyse valt
daarmee positief uit.
Op basis van bovenstaande overweging wordt geadviseerd de voorgestelde aanpassingen op korte termijn in
te voeren. Het wordt aanbevolen om de introductie
van deze aanpassingen te combineren met de introductie van HVR/IVR,
De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies PG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Advies SG

De bovenstaande aanbeveling wordt overgenomen.

Aanbeveling / Conclusie

103

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

D.APK-onderwerpen

Code
A01
A02
A03

Omschrijving
Vereenvoudiging APK-proces
Vereenvoudiging APK-regelgeving
Informatiepunten

MOD APK 1.0
9
9
U

MOD APK 2.0
9
9
9

M01
M03
M04
M05
M06
M07
M08
M11

HC-meting
EOBD-controle Milieu
Bandenspanning
Roetfilters
Aanscherping Roetmeting
Aanscherping Benzine-emissies
Fijnstof meten bij diesels
Airco

U
9
9
U
U
U
U
U

U
9
9
9
9
9
9
9

V01
V02
V03
V04
V05
V06
V07
V09
V10
V11
V12
V13
V14
V15
V16
V19
V20
V21

Airbag controle
Gordelspanners
ESP
ABS
EBS
Stuurbekrachtiging & EPS
Snelheidsbegrenzer
Hoofdsteunen
Remvloeistof
OBD-gebruik veiligheid
Verlichting
Schokdempers
ACC
Bandenprofiel
Draairichting banden
Snelheidscodering / maatvoering banden
Remtestprocedures
Brake assist

9
9
9
9
U
9
U
U
U
U
U
U
U
U
9
U
U
U

9
9
9
9
9
9
9
9
U
9
9
9
9
9
U
9
9
9

104

Modernisering APK

Modernisering APK 1.0

3.1

E. Opdracht Modernisering APK
De navolgende brief van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, gericht aan de Algemeen
directeur van de RDW, ligt ten grondslag aan het project Modernisering APK.

105

De Algemeen Directeur van de RDW
Drs. J.G. Hakkenberg
Europaweg 205
2711 ER Zoetermeer
Onderwerp

modernisering APK
Geachte heer Hakkenberg,

Tijdens het overleg bij de minister over de frequentieverandering van de APK in april
vorig jaar is met de RDW en maatschappelijke organisaties afgesproken dat onderzocht
gaat worden op welke wijze de APK kan worden gemoderniseerd. Ook het AUTOFORE
rapport beveelt de aanpassing van de APK aan de technische ontwikkelingen van voertuigen aan. De toepassing van steeds meer elektronica is bij uitstek een voorbeeld van deze
technische ontwikkelingen.
Sinds de invoering van de APK in de jaren 80 zijn de APK-eisen en APKonderzoektechnieken nagenoeg niet aangepast aan de technische ontwikkeling van voertuigen. De verwachting is daarom dat nieuwe veiligheidssystemen in voertuigen ook een
aanpassing van de APK-controlepunten vereisen; en ook dat b.v. als gevolg van On
Board Diagnostic (OBD) Systemen de APK-onderzoektechniek kan worden aangepast.
Hierbij denk ik in het bijzonder aan twee ontwikkelingen. Ten eerste zitten er steeds meer
(veiligheids)systemen in auto’s die bij de APK niet worden getest. Het uitrusten van de
auto’s hiermee is een goede zaak; dan zou het een toegevoegde waarde kunnen hebben
als tijdens de APK de goede werking wordt gecontroleerd.
Ten tweede de OBD. Dit levert mogelijkheden voor efficiëntie en controleren van systemen dat op andere wijze nauwelijks mogelijk is.
Deze ontwikkelingen zijn aanleiding voor mij u te vragen een voorstel te doen voor modernisering van de APK. Uiteindelijk doel is de APK aan te passen aan de huidige stand
van voertuigtechniek om hiermee de effectiviteit van de APK te vergroten. Hierbij is het
gewenst waar mogelijk aan te sluiten bij de Europese ontwikkelingen en die in andere
lidstaten. Concreet betekent dit dat u aangeeft op welke punten de APK naar uw mening
moet worden aangepast.
U dient hierbij rekening te houden met de volgende randvoorwaarden:
• De APK lasten mogen niet hoger worden, tenzij er daadwerkelijk een substantiële verbetering van verkeersveiligheid wordt gerealiseerd of een
substantieel positief milieueffect wordt bereikt.
• U dient inzicht te geven in het effect van de aanpassingen van de APK op het
gebied van verkeersveiligheid in het algemeen dan wel de veiligheid van inzittenden van het voertuig.
• U dient inzicht te geven in het effect van de aanpassingen van de APK op het
gebied van leefbaarheid.

1

•

De aanpassingen moeten zoveel mogelijk internationaal worden afgestemd
met als doel de (toekomstige) harmonisering keuringsregimes van de verschillende lidstaten niet in de weg te staan..

Tot de scope behoren alle APK-plichtige voertuigen.
• Motorrijtuigen met een toegestane maximum massa van meer dan 3500 kg
(APK 1)
• Aanhangwagens met een toegestane maximum massa van meer dan 3500 kg
( APK 1)
• Motorrijtuigen met een toegestane massa van niet meer dan 3500 kg ( APK 2
)
Ik verzoek u bij de modernisering van de APK ook de eventuele aanscherping van de
roetmeting of van de uitstoot van auto’s die op benzine rijden, mee te nemen. Tevens
vraag ik bij deze modernisering aandacht voor de bandenspanning.
Het onderzoek naar de mogelijkheid van een controle op de geluidsprestatie van uitlaatsystemen als onderdeel van de APK behoort niet tot de scope van de modernisering. Dit
onderwerp komt op de agenda van een ander overleggremium waar de RDW overigens
ook bij betrokken zal worden.
Om de voortgang te waarborgen en eventuele geschilpunten te bespreken, stel ik voor dat
u een stuurgroep samenstelt waaraan de betrokken partijen deelnemen. Dat zijn de RDW,
de BOVAG, de RAI, de ANWB, TLN en Verkeer en Waterstaat.
Bij de verdere opzet dient de inbreng van de diverse partijen op basis van gelijkwaardigheid plaats te vinden en dient u het SO-APK vanwege de daar aanwezige specifieke
deskundigheid bij de besluitvorming te betrekken.
Tenslotte verzoek ik u de tijdsplanning zo in te vullen dat u mij in september 2008 op de
hoogte brengt van de aanpassingen die kunnen worden ingevoerd per 1 januari 2009, een
termijn die ik ook aan de Tweede Kamer heb toegezegd.
Tegelijkertijd informeert u mij over meer complexe zaken die nog verdere uitwerking
behoeven dan wel een langere invoeringstermijn noodzakelijk maken.
Met vriendelijke groet,
DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT,
Namens deze,
DE DIRECTEUR-GENERAAL PERSONENVERVOER,

Drs. S. Riedstra

2