Voorzitter
De voorzitter: Wij zullen ook dit gedeelte van het
stenogram doorgeleiden naar het kabinet.
Het woord is aan de heer Knops.
De heer Knops (CDA): Voorzitter. Ik wil graag een brief
van de minister van Economische Zaken over het zojuist
verschenen CPB-rapport waarin gereageerd wordt op het
PWC-rapport over de werkgelegenheidseffecten van de
vervanging van de F-16.
De voorzitter: Dit moet u via de commissie regelen. Wij
hebben namelijk afgesproken dat dit soort vragen niet
meer in de regeling van werkzaamheden worden gesteld.
Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van de
regeling van werkzaamheden.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter: Er staat vandaag wederom een
initiatiefwetsvoorstel op de agenda. Dat is al het derde
deze week. Dat is toch heel bijzonder. De Kamer is actief.
Ik kan dat niet vaak genoeg zeggen. Het is goed dat u
van het bijzondere recht van de Kamer om initiatieven te
nemen, zo goed gebruikmaakt. In dit geval gaat het om
het initiatief-Van Dam.
Aan de orde is de behandeling van:
- het voorstel van wet van het lid Van Dam
houdende wijziging van Boek 2 en Boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek (stilzwijgende verlenging en
opzegtermijn bij lidmaatschappen, abonnementen
en overige overeenkomsten) (30520).
De voorzitter: Ik heet de staatssecretaris van Economische Zaken van harte welkom. De minister van Justitie is
iets verlaat. Hij is nog bij een van de vele ministerraden
die op dit moment plaatsvinden.
Er zitten ook twee adviseurs in vak-K, de heren Van Rij
en De Geest. Wij zijn altijd zeer dankbaar dat er
adviseurs zijn die onze leden bijstaan bij het ontwerpen
van een wetsvoorstel.
Het tweede bijzondere is dat wij beginnen met een
maidenspeech van iemand die eergisteren is beëdigd.
Het kan sneller, maar dit is ook heel snel. Wij zullen na
de bijdrage van de heer Heemelaar even schorsen om
hem te complimenteren. Ik neem tenminste aan dat daar
alle aanleiding voor zal zijn.
Het woord is aan de heer Heemelaar. U moet allemaal
wel heel stil zijn als de heer Heemelaar spreekt.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©
De heer Heemelaar (GroenLinks): Voorzitter. Ik heb
zeven minuten spreektijd gevraagd en ik heb er tien
gekregen. Dat is echter niet nodig, want dit is een
onderwerp waar de fractie van GroenLinks erg sympathiek tegenover staat. Toch wil ik even kort uitweiden. Ik
wil vooral van de gelegenheid gebruik maken dat ik deze
enige keer niet geïnterrumpeerd kan worden.
Ik was vorige week in Andalusië, waar ik in de
prachtige bergen rondwandelde. Na die verfrissende
tochten besteedde ik elke dag een paar uur aan het lezen
van stukken die deze week en de komende weken in de

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

Kamer behandeld worden en waarover ik voor GroenLinks het woord mag voeren. Zoals u wellicht weet
vervang ik Naïma Azough vier maanden in verband met
haar zwangerschap. Ik hoop dat ik in die vier maanden
kan bijdragen aan de dingen waar GroenLinks voor staat:
groen, sociaal en diversiteit. Het lijkt mij ook belangrijk
om expliciet te melden, na alles wat de afgelopen week
door mij aangericht is in de pers, dat ik er alles aan zal
doen om dit instituut, waar ik een rotsvast vertrouwen in
heb, te versterken.
Terug naar Andalusië. Ik was in Andalusië met een
dierbare vriendin die ik al heel lang ken en met wie ik
menige reis heb gemaakt. Al die jaren was zij lid van een
befaamde boekenclub, die later mogelijk nog verder
besproken zal worden. Al die jaren hebben wij ook het
nodige leedvermaak gehad over haar gedwongen
lidmaatschap van die boekenclub. Als je het boek
immers niet op tijd bestelde, ontving je elke drie
maanden het kroonboek. Dat boek was nooit een boek
van haar smaak. Uiteindelijk zijn veel van die kroonboeken bij mijn moeder beland, want zij vond dat juist
smakelijk leesvoer tussen al die zware kost die zij ook
graag tot zich neemt. De vriendin kon nooit loskomen
van die boekenclub, zelfs niet toen zij haar abonnement
na ruim twintig jaar had opgezegd. De boekenclub bleef
haar bestoken met telefoontjes, met brieven, met
aanbiedingen, met wervende lokacties en met spotgoedkope doorstartkansen. Ze heeft standgehouden en is niet
opnieuw lid geworden.
Het initiatiefvoorstel van Martijn van Dam over de
stilzwijgende verlenging en opzegging van abonnementen, lidmaatschappen en dergelijke, maakt natuurlijk voor
veel meer mensen een eind aan deze ellende. Consumenten kunnen in Nederland rekenen op consumentenbescherming. De gedachte hierachter is dat normale
burgers in vergelijking met bedrijven een zekere
machtachterstand hebben. Wie als consument een
ondeugdelijk product of dienst geleverd krijgt, kan met
een beroep op het consumentenrecht verlangen dat hij
of zij genoegdoening krijgt. De producent of de
leverancier moet binnen de grenzen van het redelijke en
billijke redelijke verwachtingen ten aanzien van het
geleverde waarmaken.
Tot nu toe bleef die bescherming van consumenten
tegen stilzwijgende verlenging van abonnementen en
lidmaatschappen uit. Het gevolg is – ik noemde dat al –
dat heel veel mensen jarenlang vastzitten aan uiteenlopende contracten omdat zij steeds maar weer niet op tijd
hun lidmaatschap hebben opgezegd. Of het gaat over het
lidmaatschap van de sportschool of over kostbare
verzekeringen, het is en blijft een feit dat jaarlijks
miljoenen mensen zich voor het hoofd slaan omdat zij
beter op de opzeggingstermijn hadden moeten letten.
Zoals de voorzitter al opgemerkt heeft, is het een
goede traditie dat collega-Kamerleden geprezen worden
omdat zij gebruikmaken van het initiatiefrecht. Dat is
naast het Kamerwerk en naast alle verplichtingen die
daarmee samenhangen, altijd weer een prestatie. Dat
hebben mijn collega’s mij verteld en ik heb dat zelf ook
al eerder op tv mogen zien. Dat geldt nu ook weer, zeker
voor dit initiatiefwetsvoorstel. Wij vinden het een
buitengewoon sympathiek voorstel dat daadwerkelijk zal
bijdragen aan het welbevinden van heel veel burgers.
Ik ga niet uitgebreid in op alle voordelen, die iedereen
al tot zich heeft kunnen nemen. Kort gezegd komt het
erop neer dat de stilzwijgende verlenging weliswaar niet

5 maart 2009
TK 60

60-4812

Heemelaar
wordt uitgebannen, maar dat abonnees, leden en
afnemers sneller van hun contractverplichtingen af zijn.
Het standpunt van onze fractie is dat dit voorziet in een
duidelijke behoefte. Wij kunnen er dan ook van harte
mee instemmen. Toch hebben wij nog een paar kleine
punten.
Gaat dit initiatief wel ver genoeg? Verzekeringen zijn
sowieso uitgesloten van dit initiatief. Desalniettemin
speelt daarbij hetzelfde probleem als bij de stilzwijgende
verlenging van abonnementen. Daarnaast is de
aanvankelijke notificatie, de meldingsplicht voor
verenigingen, vervallen. Ik kan me daarbij iets voorstellen. Je vergt wel heel veel van een organisatie – dat zijn
vaak goedwillende amateurs die daarin tijd moeten
steken – als iedereen ruim van tevoren een bericht moet
krijgen over het verlengen van dat lidmaatschap. Valt
hier echter geen onderscheid te maken tussen ideële
verenigingen en meer commerciële verenigingen, zoals
een sportschool?
Daarnaast heeft mijn fractie gespeeld met het idee om
de termijn van dat eerste vaste contract van een jaar te
verkorten, bijvoorbeeld naar een halfjaar. Toen wij
daarover doorpraatten, bleek dat dit meer nadelen dan
voordelen opleverde. Veel organisaties en bedrijven
voeren hun bedrijfsvoering en begroting op jaarbasis.
Het effect van het hanteren van kortere periodes zou de
balans tussen wat de markt biedt en wat de consument
vraagt te veel beïnvloeden. Dat moeten wij dus maar niet
doen.
Boven alles hebben wij toch veel lof voor dit initiatief.
Het is een belangrijke verbetering voor de positie van de
consument. Ik vermoed dat het niet vaak zal gebeuren
dat zoveel Nederlanders opluchting zullen ervaren bij de
behandeling van een wetsvoorstel.
Voorzitter. Uit het oogpunt van hyperconsumentisme –
zoals u wellicht weet een van de speerpunten van onze
fractievoorzitter – is het ook een fantastische stap
voorwaarts. Sommige abonnementen zijn niet belastend
voor het klimaat, sommige wel. Het kan beslist geen
kwaad dat burgers meer grip krijgen op het opzeggen
van verplichtingen die ze zijn aangegaan. Eigenlijk is het
bij abonnementen net als bij oorlogen: je moet weten
hoe je eruit kunt stappen voor je besluit erin te stappen.
Met de wet-Van Dam wordt dat veel gemakkelijker en
hebben wij een exitstrategie.
De voorzitter: Ik heb de eer om u als eerste te
feliciteren met uw maidenspeech. Het is altijd weer goed
als de Boekenclub in herinnering wordt gebracht. Ik denk
dat iedereen daar wel een tijdje lid van geweest is. Om
de collega’s in de gelegenheid te stellen u te feliciteren,
schors ik de vergadering.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Voorzitter. In de
eerste plaats een welgemeend compliment van onze kant
voor de indiener van dit wetsvoorstel. Samen met
oud-collega Crone heeft de heer Van Dam gevoelige
snaren weten te raken. Wie is niet al eens geïrriteerd
geweest doordat hij ongevraagd en ongewild nog een
jaar vastzat aan een abonnement en er ook niet van af
kon komen als hij erachter kwam dat hij eraan vastzat.
Het moge duidelijk zijn, mijn fractie ondersteunt de

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

indiener volledig bij het aanpakken van dit probleem en
onderschrijft de wens om consumenten in dit soort
situaties meer houvast te geven.
Nu wordt ervoor gekozen om de stilzwijgende
verlenging van abonnementen en lidmaatschappen te
beperken tot maximaal drie maanden, respectievelijk een
jaar. Bovendien wordt de mogelijkheid tot opzegging
voor de consumenten verruimd. Het wetsvoorstel beslaat
in mijn optiek dus twee elementen. Dat roept in onze
ogen met name de proportionaliteitsvraag op. Waren er
geen minder ingrijpende oplossingen te verzinnen om
die irritaties weg te nemen? Zo zou gedacht kunnen
worden aan een waarschuwingsplicht. Het bedrijf moet
de consument dan aangeven dat als hij van een
lidmaatschap of abonnement af wil, hij nu moet
reageren. De indiener geeft aan dat het eigenlijk te veel
gevraagd is van uitgeverijen, energiemaatschappijen en
telecomaanbieders om bij te houden wanneer een
abonnement afloopt. Die redenering volgt mijn fractie
nog niet. In tegenstelling tot particulieren beschikt het
bedrijfsleven namelijk wel over geavanceerde elektronische waarschuwingssystemen. Met één druk op de knop
zou men aan de abonnementshouders of leden een
mailtje kunnen sturen dat dit het moment is als zij
zouden willen opzeggen. Het bedrijfsleven investeert
waarschijnlijk liever niet in dit soort mogelijkheden,
omdat dat zijn wettelijke contractvrijheid zou beperken.
Wat ons betreft, verdient het de voorkeur – de heer Van
Dam zal mij dat hopelijk niet euvel duiden – als de
onderliggende problematiek door op maat gesneden
zelfregulering te verhelpen is boven nieuwe regelgeving.
Het Nederlands Uitgeversverbond heeft inmiddels een
vergaande en bindende gedragscode afgekondigd. De
heer Van Dam geeft aan dat hij meent dat die gedragscode te weinig om het lijf heeft, maar is dat wel zo? De
irritaties die bij burgers leven, hebben met name te
maken met het feit dat het zo ondoorzichtig is, en vaak
ook expres zo ondoorzichtig is gemaakt, om je aansluitingen, je lidmaatschappen en zo meer op te zeggen. Die
gedragscode biedt daarvoor natuurlijk wel soelaas.
Terecht geeft de heer Van Dam aan dat deze gedragscode alleen ziet op uitgeverijen. Het probleem dat wij
willen tackelen, is veel meer overstijgend, maar staat de
heer Van Dam eventueel open voor de suggestie om op
te nemen dat voor zover zelfregulering adequaat is
geregeld uitzonderingen toe te staan? Dat kan andere
branches namelijk prikkelen om zo’n zelfde soort
gedragscode op te stellen.
Voor energiebedrijven is in de Elektriciteitswet en de
Gaswet al vastgelegd dat een kleinverbruiker elke
leveringsovereenkomst altijd met inachtneming van een
termijn van dertig dagen kan beëindigen. Klopt dat en, zo
ja, waarom zijn dan niet ook de energiebedrijven
uitgezonderd?
De CDA-fractie is blij dat de indieners in ieder geval al
de verenigingen uit het wetsvoorstel hebben weggeschreven. Dat was echt een vervelende overkill, maar
daarmee is die hoek nog niet helemaal afgedekt. Ik denk
aan veel culturele organisaties, vaak stichtingen. Een
goed voorbeeld is het CJP. Voor € 15 per jaar krijgen
jongeren zo’n culturele kaart. Die krijgen zij opgestuurd.
Voor zo’n laag bedrag loont het toch niet de moeite om
mensen halverwege het jaar hun kaart te laten terugsturen? Dat kost alleen maar geld. Ik vraag mij af of het niet
een idee is om een ondergrens in het wetsvoorstel in te

5 maart 2009
TK 60

60-4813

Van Vroonhoven-Kok
bouwen. Ik heb daarvoor een amendement ingediend om
de ondergrens op € 25 te stellen.
De heer Van der Ham (D66): Ik heb dat amendement
gezien. Ik vind daar veel zinnigs in zitten, maar waarom
€ 25? Kunt u dat rationaliseren?
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Aanvankelijk
dacht ik aan € 50. Toen kreeg ik de suggestie dat dan
heel veel abonnementen hieronder zouden vallen. Het
gaat mij er echt om, een soort effectiviteitstoets in te
bouwen. Vandaar mijn gedachte om dit eerst maar op
€ 25 te zetten, maar dit is geen wet van Meden en
Perzen.
De heer Van der Ham (D66): Dat vermoedde ik al. Ik heb
ook wel getwijfeld aan die gedachte. Zou het een punt
zijn voor u om aan de indiener te vragen – ik zal dat ook
in mijn inbreng doen – eens te bekijken wat nu precies
de bedragen zijn waarover de meeste irritatie is en hoe
dit soort clubs, waarover u terecht spreekt, kan worden
uitgezonderd? Dan kunnen wij ook een goed evenwicht
aanbrengen tussen het bedrag waar het om gaat en de
eigen verantwoordelijkheid die ook van burgers kan
worden gevraagd. Daarover hebben wij geen gegevens,
waardoor wij een bedrag als € 25 of € 50 eigenlijk een
beetje met de natte vinger moeten gaan bepalen. Ik heb
veel sympathie voor uw amendement, maar wellicht
zouden wij dan tot een ander bedrag kunnen komen, dat
meer op de praktijk is geënt.
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Uiteraard sta ik
daarvoor open. Ik neem aan dat de heer Van Dam dit ook
heeft gehoord en dat hij dit zal meenemen in zijn
beantwoording.
Mevrouw Vos (PvdA): Ik heb uw amendement ook
gelezen. Ik heb wat minder sympathie daarvoor, omdat
dit weer de zoveelste maas in de wet zal zijn. U weet hoe
slim ondernemers zijn om hier onderuit te duiken. U hebt
eerder in uw betoog gezegd dat het heel gemakkelijk is
voor bedrijven om een mailtje te sturen, zeker de
Stichting CJP die u noemde. Ik snap niet precies wat u
wilt met dat amendement. Maakt u de zaak niet nodeloos
complex?
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Begrijp ik
mevrouw Vos goed dat zij nu pleit voor een waarschuwingsplicht en dat zij daar ook open voor staat?
Mevrouw Vos (PvdA): Nee, ik ben gewoon niet geporteerd voor dit amendement. Het is een beetje in
tegenspraak met wat u eerder zei.
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ik heb uitdrukkelijk een aantal voorbeelden genoemd waaruit blijkt op
welke manier je het wetsvoorstel een beetje kunt
terugdringen in zijn proporties. De waarschuwingsplicht
was één voorbeeld, de efficiencytoets is een ander
voorbeeld. U zegt dat u niet geporteerd bent voor dit
amendement en dat u hier in volle omvang gebruik van
wilt maken. Dat is uw goed recht. Ik denk dat ik goede
redenen heb om te zeggen dat wij de overkill die erin zit
een beetje kunnen wegsnijden.
Mevrouw Vos (PvdA): Het gaat niet alleen om het geld.

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

Het is vervelend dat je meer geld betaalt, maar in dit
wetsvoorstel gaat het vooral om de ergernis, de ellende
dat je continu moet nadenken over je contracten. Is het u
daar ook om te doen, of gaat het om dat kleine bedrag?
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Het moet ook
hout snijden. Stel dat je een abonnement hebt van € 7,50
of van € 10 per jaar. Dan moet je je afvragen of het zin
heeft om daar dit wetsvoorstel op los te laten, met alle
consequenties van dien. Het moet mijns inziens wel de
moeite waard zijn.
Dan kom ik op de juridische beletselen. Het is de vraag
of het wetsvoorstel juridisch haalbaar is. Hoe verhoudt
het wetsvoorstel zich tot het basisprincipe van de
contractvrijheid? In sommige sectoren, zoals energie en
telecom, biedt de variëteit van de contractvorm de
belangrijkste concurrentiemogelijkheid. Het inperken van
die mogelijkheid beperkt de concurrentie ook. De
indiener stelt dat zijn wetsvoorstel de concurrentie
bevordert, maar hij redeneert dan naar zichzelf toe. Het
gaat hem om de bescherming van de consument. Dat is
zijn goed recht, maar daarmee bevorder je de concurrentie nog niet. Integendeel, er kunnen redenen zijn om de
contractvrijheid ter bescherming van de consument in te
dammen, maar de heikele vraag is of er voldoende reden
is om dat hier te doen. Ik ben daar nog niet zo zeker van.
De juridische houdbaarheid is ook in het geding bij de
kansspelen. Hoe verzeker je bij loterijen dat mensen hun
opzegging per mail accepteren? Mensen hebben die niet
ondertekend. Als achteraf blijkt dat ze een enorme prijs
hebben gewonnen, moet ze aan het verstand worden
gebracht dat hun mail rechtskracht heeft. Dat moet echt
waterdicht zijn. En hoe voorkom je dat mensen hun
abonnement vlak na een verloren trekking opzeggen? Dat
zou namelijk wel heel erg gemakkelijk zijn. Kan de
indiener wat dat betreft onze zorgen wegnemen?
Een heel mooie tussenoplossing om alle problemen
weg te nemen, is de mogelijkheid om abonnees en
consumenten het recht te geven een abonnement op
korte termijn en kosteloos op te zeggen, bijvoorbeeld
nadat een abonnement stilzwijgend voor een bepaalde
termijn is verlengd. Nu wordt er enerzijds voor gekozen
om de stilzwijgende verlenging in te perken, en
anderzijds de consument het recht te geven om snel op
te zeggen, maar dat is wat ons betreft dubbelop. Ik heb
daarom een amendement ingediend om het wetsvoorstel
te beperken tot die ene flank, want dan bereik je de facto
hetzelfde. Ik hoor graag van de heer Van Dam wat hij
daarvan vindt.
Wij delen met de indiener de mening dat de irritatie
van de consumentabonnementhouder moet worden
weggenomen, maar wij zijn er vooralsnog van overtuigd
dat ook minder ingrijpende maatregelen mogelijk zijn om
die ergernis weg te nemen. De werking van dit wetsvoorstel is te breed. De regels zijn te grofmazig. Wij gaan
akkoord met het initiatief wanneer mijn amendement,
waarbij de werking van het wetsvoorstel wordt beperkt
tot het vergemakkelijken van het opzeggen, wordt
aangenomen.
Mevrouw Vos (PvdA): In het begin van haar betoog
stelde mevrouw Van Vroonhoven dat haar fractie het
wetsvoorstel volledig steunt. Ik begrijp het amendement
op stuk nr. 13 in dat kader niet helemaal. Ik heb de
indruk dat daarmee het hart van het wetsvoorstel eruit
wordt gehaald, namelijk het beperken van de stilzwij-

5 maart 2009
TK 60

60-4814

Van Vroonhoven-Kok
gende verlenging. De andere mogelijkheid is om bij
voorbeeld per e-mail op te zeggen, maar als de
stilzwijgende verlenging nog wel mogelijk is, zal het
bedrijf antwoorden dat men nog aan het abonnement
vastzit.
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ik zal het nog
een keer uitleggen. Het wetsvoorstel bestaat uit twee
onderdelen. Wij willen dat de consument zijn abonnement gemakkelijker kan opzeggen. Als zijn abonnement
verlengd is, maar hij er toch van af wil, moet hij niet tot
volgend jaar hoeven wachten. Dan moet hij nu kunnen
opzeggen, zodat hij er volgende maand of over twee
maanden van af is. Daarnaast vindt de indiener dat
stilzwijgende verlengingen ook niet kunnen. Dat wil hij
duidelijk markeren. Mijn fractie vindt dat echter
dubbelop. Wij willen het wetsvoorstel beperken tot die
ene overzichtelijke kant. Daarmee is de irritatie van
mensen weggenomen, zonder dat je het bedrijfsleven te
veel in de wielen rijdt.
Mevrouw Vos (PvdA): Toch blijft het raar. Het antwoord
zal zijn: uw abonnement is al verlengd. Volgens mij haalt
mevrouw Vroonhoven met haar amendement de kern uit
het wetsvoorstel.
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ik probeer
mevrouw Vos aan te geven dat je, ook al is je abonnement verlengt, wel de mogelijkheid hebt om snel op te
zeggen.
Mevrouw Vos (PvdA): Ik weet niet wie ...
De voorzitter: Mevrouw Vos, ik had al gezegd: tot slot.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Ik neem het stokje gewoon
even over van mevrouw Vos.
De voorzitter: Dat kan.
Mevrouw Gesthuizen (SP): In een rondetafelgesprek
hebben wij hierover nader gesproken. In eerste instantie
was ik het toen gedeeltelijk met mevrouw Van Vroonhoven eens. Even voor de helderheid, klopt het dat
mevrouw Vroonhoven zegt dat wel sprake is van een
stilzwijgende verlenging, maar dat deze niet voor een
jaar geldt maar tot het moment waarop de consument
aangeeft: het is nu mooi geweest, vanaf volgende maand
wil ik ervan af zijn?
Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Precies,
mevrouw Gesthuizen.
©
Mevrouw Ortega-Martijn (ChristenUnie): Voorzitter. De
ChristenUnie waardeert het initiatief dat collega Van Dam
neemt om de dagelijkse ergernis van stilzwijgende
verlenging van contracten en abonnementen tegen te
gaan. Consumenten zitten al snel automatisch en
onopgemerkt vast aan een nieuwe contractperiode waar
zij soms niet op zitten te wachten. Daarom is het goed
dat de indiener dit probleem via een wetswijziging wil
aanpakken.
Het stemt tevreden dat de aanpassingen in het
verenigingsrecht niet meer aan de orde zijn. Het

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

oorspronkelijke plan om hierin wijzigingen aan te
brengen zou immers voor veel verenigingen grote
gevolgen hebben gehad. De lidmaatschapsverhouding
blijft gelukkig een aparte status.
De ChristenUnie heeft echter wel wat vragen over het
wetsvoorstel. In de memorie van toelichting wordt de
mogelijkheid genoemd om op het moment dat sprake is
van verlenging alsnog op te zeggen. De initiatiefindiener
geeft aan dit te veel administratieve rompslomp gaat
geven. Ik vraag mij af of dit juist is. Men krijgt een
acceptgirokaart met de vermelding dat sprake is van
stilzwijgende verlenging. Kan dan tevens niet vermeld
worden dat men, als men het hiermee niet eens is,
binnen een bepaalde periode alsnog tot opzegging kan
overgaan?
De indiener wil het eenvoudiger maken om een
overeenkomst op te zeggen door de mogelijkheid op te
nemen om een gesloten overeenkomst op dezelfde wijze
op te zeggen. Bij telefoonverkoop wordt de overeenkomst op een bandje opgenomen, althans in bepaalde
gevallen. Moet een consument in dat geval op dezelfde
wijze kunnen opzeggen? Moet dit ook worden opgenomen? Er kan namelijk een probleem optreden met de
bewijslast. Immers, als de telefonische opzegging niet
wordt verwerkt en het abonnement tegen de wil van de
consument doorloopt, hoe valt de opzegging dan
achteraf te bewijzen?
Een consument kiest in het geval van tijdschriften en
kranten bewust voor een abonnement boven het kopen
van losse nummers. Dat biedt veel voordelen. In de
eerste plaats is het goedkoper en in de tweede plaats
wordt de krant of het tijdschrift thuisbezorgd. Bestaat er
een gevaar van verschraling van het aanbod van
meerjarige abonnementen? Sommige consumenten
profiteren juist van de kostenvoordelen van zo’n
langdurig abonnement.
De initiatiefnemer verwacht geen toename in
administratieve lasten. Het wetsvoorstel kan echter wel
leiden tot nalevingslasten voor bedrijven die vervolgens
aan de consument kunnen worden doorberekend. De
indiener geeft aan dat het verwerken van opzeggingen
en aanmeldingen deel uitmaakt van de reguliere
bedrijfsprocessen. Daar heeft hij gelijk in. Echter, is hij
het met mij eens dat in de verwerking van opzeggingen
en aanmeldingen wel een toename is te verwachten?
Tot slot. Dit is in ieder geval een initiatiefwetsvoorstel
dat zeker de goedkeuring zal wegdragen van juist de
kwetsbaren in onze samenleving, onder anderen onze
ouderen.
©
De heer De Roon (PVV): Voorzitter. Het gebeurt niet vaak
dat de Partij voor de Vrijheid een idee van de Partij van
de Arbeid van harte omhelst, of een Kamerlid van de
PvdA om zijn idee omhelst; dat ga ik ook vandaag niet
doen, mijnheer Van Dam, maakt u zich geen zorgen. Ik
wel wel uitspreken dat wij zeer content zijn met het
initiatief dat de heer Van Dam op tafel heeft gelegd. Ook
wij zijn natuurlijk van mening dat het in het belang van
de consumenten is dat zij een betere bescherming op
deze punten krijgen en er voor hen meer vrijheid
ontstaat. Wat dat betreft dus mijn complimenten; ik
spreek ook mijn dank uit aan de initiatiefnemer.
Stilzwijgende verlenging, zeker in combinatie met een
lange opzegtermijn, beperkt in de praktijk de keuze-

5 maart 2009
TK 60

60-4815

De Roon
vrijheid van de consument en wekt vaak irritaties op. Ook
zal het daardoor in onze ogen voor nieuwkomers op de
markt van aanbieders, voor innovatieve ondernemers, in
bepaalde situaties moeilijker zijn om klanten binnen te
halen of te werven. Een klant die zo’n aanbieder zou
kunnen binnenhalen, komt immers soms niet omdat de
betrokkene abusievelijk heeft vergeten om het oude
abonnement op bijvoorbeeld de krant die hij eerst had,
tijdig op te zeggen. Dan zit hij er dus weer voor een hele
periode aan vast. Die klant kan zich vaak niet twee
abonnementen tegelijk veroorloven. De mogelijkheden
die het initiatiefwetsvoorstel ons biedt, zijn dus niet
alleen in het belang van consumenten maar ook van
innovatieve en op concurrentie beluste ondernemers.
Het is vervelend voor de consument als hij of zij net te
laat is om het abonnement op een niet langer gewenste
krant of tijdschrift op te zeggen. Een flexibelere houding
van uitgevers is in onze ogen dan ook gewenst. Het is
natuurlijk ook wel een kwestie van geven en nemen. Wie
weet komt een consument bij een goede afhandeling van
een opzegging van een abonnement na een paar jaar
wat makkelijker terug als klant. Als hij het opnieuw
probeert met het tijdschrift dat hij een poos geleden
heeft opgezegd, weet hij immers dat hij er ook bij de
tweede keer, als het opnieuw niet zou bevallen, weer vrij
gemakkelijk vanaf kan.
De PVV heeft begrepen dat de uitgevers minder
gelukkig zijn met dit wetsvoorstel. Zij zijn bang dat de
continuïteit in hun bedrijfsvoering verloren gaat of in
ieder geval onder druk komt. Ook zijn zij bang dat zij
geen afspraken meer kunnen maken met drukkers,
vormgevers en andere mensen die meewerken aan het
realiseren van het dagblad of het tijdschrift. De PVV
herkent deze zorgen van de uitgevers wel, maar naar de
mening van onze fractie biedt dit wetsvoorstel tegelijkertijd een uitdaging om meer en beter te gaan concurreren
met andere bladen. Zo kan er ook geconcurreerd worden
op opzegvoorwaarden. Meer concurrentie is uiteindelijk
mede in het belang van de consumenten, en daar staan
wij voor.
Ook als het gaat om lidmaatschappen van verenigingen zijn wij van mening dat het stilzwijgend verlengen
een grote ergernis kan opleveren. Aan een dagblad of
een tijdschrift waarop je bent geabonneerd en dat je van
plan bent op te zeggen, word je in ieder geval nog
regelmatig herinnerd. Die krant komt ieder dag in de bus
en dat tijdschrift komt iedere week of iedere maand in de
bus. Je wordt er dus regelmatig aan herinnerd dat je
erop geabonneerd bent, en als je er vanaf wilt, heb je in
ieder geval een aantal reminders gehad: daar is dat
tijdschrift weer waar ik vanaf wil; laat ik het nu maar
opzeggen.
Bij lidmaatschappen van verenigingen werkt dat soms
wat anders. Er zijn op 1 januari van het jaar altijd
duizenden, misschien wel tienduizenden mensen die het
goede voornemen hebben om bijvoorbeeld te gaan
afvallen en die zich dan aanmelden bij een sportschool,
waar zij een abonnement afsluiten. Een deel van hen
maakt het jaar vol, maar een flink deel ook niet. Zij
stoppen er na bijvoorbeeld een halfjaar mee en hebben
dan geen behoefte meer aan verlenging van het
lidmaatschap. Maar omdat zij helemaal niet meer aan die
sportschool worden herinnerd in dat tweede halfjaar, is
het risico sterk aanwezig dat zij vergeten om tijdig hun
abonnement op te zeggen. Ook in dit opzicht geldt voor
ons dat het initiatief van de heer Van Dam alle steun

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

verdient. Ik heb er geen verdere vragen over; wij kunnen
ons erin vinden.
©
De heer Elias (VVD): Voorzitter. Weer een maidenspeech
en weer een initiatiefwetsvoorstel; een bijzondere dag.
Miljoenen Nederlanders, ikzelf ook, ergeren zich er
groen en geel aan als zij ineens weer voor een jaar
vastzitten aan een of ander abonnement. Dan moet je in
je agenda gaan schrijven dat je half november moet
opzeggen, daar komt het dan weer niet van en hup, weer
een jaar erbij. De VVD-fractie hecht dan ook grote
waarde aan een goede bescherming van de consument
als afnemer van verschillende producten en diensten. In
die zin verschilt ons standpunt niet veel van dat van de
voorgaande sprekers.
Tegelijkertijd hecht de VVD-fractie ook grote waarde
aan de eigen verantwoordelijkheid van de consument en
aan het belang van efficiënte marktwerking. Die twee
uitgangspunten wringen een beetje. In die afweging van
belangen – wij hebben daar goed over gediscussieerd –
kiest de VVD-fractie zo veel mogelijk de zijde van de
consument, maar zonder de belangen van het bedrijfsleven onnodig te schaden.
Ten principale zijn wij het ermee eens om het
stilzwijgend verlengen van overeenkomsten te beperken.
Dat geldt ook voor het verruimen van de mogelijkheid
om op te zeggen. Dat je niet meer voor een jaar aan een
abonnement of dienst vastzit, is beslist redelijk. Het liefst
een briefje, een sms’je of een e-mail vooraf; moderne
middelen worden te weinig ingezet. De vraag is waarom
de indiener niet heeft gekozen voor dat principe,
eventueel met noodzakelijke uitzonderingen, waarover
straks meer. Het bedrijfsleven – wij zijn niet doof –
schreeuwt soms moord en brand over de kosten van
zoiets, maar die folders en brieven dan die ik altijd in
mijn bus krijg? En al die hinderlijke telefoontjes met
marketingdoeleinden rond etenstijd dan? Dat kost toch
ook allemaal geld? Ik vraag de indiener om een reactie
hierop.
Ik kom te spreken over het voorstel zelf. De kern luidt:
meer dan drie maanden verlengen is onredelijk. Daar is
de VVD-fractie het mee eens. Overeenkomsten die langer
dan een jaar duren, telkens na één maand kunnen
opzeggen. Dat is ook beslist redelijk. Hier en daar zit
echter wel een knelpunt. Wij nodigen de indiener uit om
met ons mee te denken over de vraag in hoeverre
binnen de gemaakte hoofdkeuze ten faveure van de
consument hier en daar optredende echte knelpunten
voor het bedrijfsleven kunnen worden ondervangen.
Ik spits dit concreet toe op de uitgevers. Wil de
indiener alsnog rekening houden met verschillen tussen
sectoren en met bestaande initiatieven, zoals de
gedragscode voor de uitgevers? Hun argument dat de
productie van tijdschriften soms langer vergt dan drie
maanden, snijdt wel enigszins hout.
De kabelbedrijven vragen om ervoor te zorgen dat dit
wetsvoorstel op kleine, maar niet onbelangrijke details
de Telecommunicatiewet niet doorkruist. Gelet op de
staat van dienst van UPC en Ziggo in relatie tot de
omgang met hun klanten, vinden wij hun plotselinge
zorg om het consumentenrecht roerend. Niettemin vraag
ik uit een oogpunt van zorgvuldige wetgeving de
indiener aandacht voor hun bezwaren.

5 maart 2009
TK 60

60-4816

Elias
Een verzekering is een financieel product dat onder de
Wet op het financieel toezicht, de Wft, valt. Daarmee valt
het buiten dit initiatiefwetsvoorstel, dat immers een
wetswijziging van het Burgerlijk Wetboek betreft, als ik
het goed begrepen heb. Wat vindt de indiener ervan om
de principes van dit initiatiefwetsvoorstel ook op
bijvoorbeeld schadeverzekeringen toe te passen? In de
zomer van 2006 heeft het Verbond van Verzekeraars zijn
leden – dat zijn alle verzekeraars in Nederland – al ertoe
opgeroepen om hun klanten ruimschoots voor het
verstrijken van het vervolg van de verzekering, de
zogenaamde prolongatiedatum, erop te wijzen dat de
verzekering kan worden stopgezet. Verzekerden hebben
dan twee maanden de tijd om zich op een eventueel
alternatief te oriënteren. Hoe kijkt de indiener daartegen
aan en heeft de staatssecretaris daar ook een mening
over?
Tot slot enkele punten die ik wil checken. Hoe zit het
met elektriciteit en gas? Het is toch juist dat beide vallen
onder de Elektriciteitswet 1998 en dat dit initiatiefwetsvoorstel daaraan niets verandert? Hoe zit het met
langjarige huurovereenkomsten voor bijvoorbeeld
bedrijfsruimten? Het klopt toch ook dat dit wetsvoorstel
alleen van toepassing is op personen, en niet op
bedrijven?
Zoals u allen kunt opmaken uit mijn bijdrage, heeft het
initiatiefwetsvoorstel onze sympathie, maar wij willen
wel een reële oplossing voor de reële knelpunten. De
amendementen beoordeel ik nadat daarover door de
indiener meer duidelijkheid is verstrekt. Die indiener
wensen wij veel succes met het vervolg.
©
Mevrouw Vos (PvdA): Voorzitter, kent u de uitdrukking:
oeps, abonnement vergeten? Vergeten op te zeggen en
je sport allang niet meer. Kent u dat voornemen, zo aan
het begin van januari, om nu eens echt naar de
sportschool te gaan? Vol goede moed een hoopgevend
pakket aanschaffen, met nog meer moed drie keer de
sportschool op de agenda zetten en na een maand reeds
constateren dat het vlees toch weer zwakker was dan de
geest in de eerste paar dagen van januari.
Als het aan de heer Van Dam en zeker als het aan de
PvdA-fractie ligt, zal die uitdrukking ″oeps, abonnement
vergeten″ snel tot het verleden behoren en mogen wij
vaker ons abonnement opzeggen dan wij nu mogen van
veel bedrijven. Nu moet je in je agenda bijhouden
wanneer, op welk uur, de opzeggingsbrief, liefst
handgeschept en met echtheidszegel en lintje eromheen,
bij de betreffende neringdoende moet liggen. Ik overdrijf
een beetje, maar het is een consumentenergernis van
jewelste dat je maanden of soms jaren, als je echt
vergeetachtig bent zoals ik, geld blijft betalen voor iets
waarvan je geen gebruikmaakt.
Het heeft even geduurd voordat wij dit initiatiefwetsvoorstel in behandeling namen. Van diverse kanten
kwam er kritiek, ″haastige aanpak, goed voornemen″,
terechte kritiek, en natuurlijk kwamen er vele spoedeisende debatten tussendoor. Maar hier staan wij dan weer
een stuk van de consumentenbescherming te behandelen. Ik wil daarom de indiener en zijn collega’s van harte
feliciteren.
Mijn fractie steunt het initiatiefwetsvoorstel van harte.
Zij heeft ook goed geluisterd naar de kritiek die vooral uit
de uitgeverijsector is gekomen. Die kritiek was dat met

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

het recht om eerder een abonnement op te zeggen, de
bedrijfsmodellen in de soep lopen. De redactie van een
krant of tijdschrift wil immers weten hoe groot de oplage
moet zijn en bepaalt dan het aantal vaste en tijdelijke
medewerkers dat in dienst moet worden genomen. Met
andere woorden: hoe meer flexibiliteit voor de consument, hoe meer onzekerheid voor de werkgever en op
den duur dus ook voor de werknemer. Daarin zit iets
dubbels. Wij zijn natuurlijk allemaal dubbel als consument en als werknemer: wij willen op elk moment af van
ons contract, maar als werknemer willen wij het liefst
alle zekerheid. Het is echter vreemd dat het onderdeel
moet zijn van het bedrijfsbeleid dat een aantal mensen
ongewenst aan een abonnement moet vastzitten. Ook al
leven wij nu erg mee met de geplaagde kranten- en
tijdschriftensector, toch vinden wij niet dat het moeilijk
van abonnementen afkomen een van de manieren moet
zijn om de sector overeind te houden. Het is aan de
werkgevers en dus ook aan de werknemers van die
bladen om de consument tevreden te houden met goede
bladen, artikelen en boeken. In die zin kunnen wij ons
ook goed scharen achter het argument van de indiener,
dat het wetsvoorstel de concurrentie en dus ook de
prijs/kwaliteitverhouding bevordert. Uiteindelijk zijn het
nu vooral de advertentie-inkomsten die de kranten en
tijdschriften in zwaar weer hebben gebracht. Daar gaat
het voorstel niet over.
Ik heb nog wel een aantal vragen. Er is een onduidelijkheid over onderdeel II.B.1. Is het de bedoeling dat bij
meerjarige contracten pas na het eerste jaar kan worden
opgezegd? Ik neem aan dat dat de bedoeling is. De tekst
van het wetsvoorstel zou zo gelezen kunnen worden dat
al direct na een maand kan worden opgezegd. Dan is een
nota van wijziging denkbaar waarin in onderdeel B.1
″telkens na een maand″ vervangen wordt door ″na het
eerste jaar, telkens na een maand″. Hoe ziet de indiener
dit? Ik krijg graag daarop een reactie.
Ik heb ook nog een vraag over stilzwijgende verlenging met drie maanden nadat het jaarcontract is
verstreken, wat dus nog wel mag. Waarom nog drie
maanden? Kan dat niet helemaal vervallen? Automatisch
verlengen na een jaar is prima en handig, maar ik zie
niet in waarom je er dan na drie maanden niet alsnog
vanaf kunt. Als wij het doen, laten we het dan ook goed
doen.
Volgens het wetsvoorstel kun je per brief en per e-mail
opzeggen. Waarom kan het niet ook telefonisch?
Tenslotte worden heel veel contracten via de telefoon
verkocht. Dat kan allemaal. Dan zie je ook de ellende
waar wij in deze Kamer vaak over spreken, over Pretium
Telecom, waar heel veel ouderen last van hebben. Hun
wordt telefonisch iets verkocht en zij zouden dan niet
telefonisch kunnen opzeggen? Dat is raar. Dat is typisch
een machtsonevenwichtigheid tussen het bedrijfsleven
aan de ene kant en de consument, ik denk vooral aan de
oudere consument, aan de andere kant. Dat moeten wij
niet willen. Het is toch eenvoudig te regelen, beste
indiener, dat je een contract telefonisch kunt opzeggen
als het je telefonisch is aangesmeerd? Dat is voor mijn
fractie erg belangrijk. Mijn fractie wil een gelijk speelveld
voor de consument en de aanbieder.
Ik heb echt de smaak te pakken gekregen bij consumentenbescherming, zozeer zelfs dat ik door deze
indiener geïnspireerd ben om eens in een ander deel van
mijn portefeuille te duiken, namelijk de verzekeringsmarkt. Daar doet zich hetzelfde probleem voor. Een

5 maart 2009
TK 60

60-4817

Vos
aantal collega’s heeft dat al gezegd. Ik heb zelf al
aangegeven hoe het initiatiefwetsvoorstel eruit zou
kunnen zien, aan welk stukje in de Wft ik zou moeten
sleutelen. Ik wil echter eerst een reactie van de staatssecretaris. Je zit vaak heel lang vast aan allerlei verzekeringen, bijvoorbeeld een inboedelverzekering, terwijl je veel
armer bent geworden – ik denk aan al die arme
gescheiden mannen – of veel rijker. Verzekeringen zijn
vaak voor vijf jaar afgesloten. Er is inderdaad een
gedragsregel, waarover ook de heer Elias gesproken
heeft, waarmee volgens het Verbond van Verzekeraars
zelf eigenlijk de hand wordt gelicht. Die gedragsregel
houdt in dat een verzekeraar de verzekeringnemer moet
waarschuwen als het contract ten einde loopt. Dat
gebeurt dus niet.
Je zou er dan aan kunnen denken om de gedragsregel
wettelijk te regelen, of je zou een artikel in de Wft
kunnen veranderen waardoor men, net als in dit
wetsvoorstel, vaker van een verzekering afkan en kan
switchen. In de Zorgverzekeringswet is dat netjes
geregeld. Wij willen niet dat mensen onverzekerd
rondlopen, maar volgens die wet mag je twee maanden
na het aflopen van het contract alsnog overstappen. Dat
is prima, maar voor een aantal andere verzekeringen
geldt het niet, dus ik ben benieuwd naar de reactie van
het kabinet. De staatssecretaris heeft waarschijnlijk tijd
om met zijn collega van Financiën in overleg te treden
om hierop een goede reactie te geven. Wij willen die
reactie graag snel hebben. Als wij daarmee niet helemaal
gelukkig zijn, kan de PvdA weer een initiatiefwetsvoorstel
indienen.
Dan rest mij nog de indiener en zijn voorganger, de
heer Crone, en ook zijn medewerkers van harte te
complimenteren met deze volgende stap in het verbeteren van de rechten van consumenten.
De heer Elias (VVD): Ik ben het eens met veel van wat
mevrouw Vos heeft gezegd, maar over één punt wil ik
haar een nadere vraag stellen. Mevrouw Vos doet in haar
bijdrage alsof inwoners van Nederland onmondige
kinderen zijn die helemaal niets meer zelf kunnen
beslissen. Ik vind dat zij daarin een beetje doorslaat. Zij
zegt dat wij de consument moeten beschermen en dat
het verschrikkelijk is hoe je zomaar weer ergens aan vast
kunt zitten. Ik ben het daarmee op hoofdlijnen wel eens,
maar het gemak waarmee mevrouw Vos alle verantwoordelijkheid bij de bedrijven legt en niet ook nog enigszins
bij het eigen handelen van de consument, gaat mij toch
iets te ver.
Mevrouw Vos (PvdA): Ik heb mijzelf dat niet horen
zeggen en ik ben benieuwd of iemand anders deze
ondertoon heeft gehoord. Het blijft natuurlijk de
verantwoordelijkheid van de consument om het contract
op te zeggen en het aan te gaan. De heer Elias is wellicht
niet bekend met het geval Pretium Telecom. Wat daar
gebeurt met oudere, zwakkere consumenten is ongelooflijk. Ik zeg niet dat ouderen per se zwak zijn, maar dit
gaat om een eerlijk speelveld tussen consument en
aanbieder. Daarvan moet de heer Elias als liberaal toch
geporteerd zijn. Wij hebben het allemaal over dat gelijke
speelveld.
De heer Elias (VVD): Daar ben ik het mee eens, maar
mevrouw Vos haalt nu een draconisch voorbeeld aan,

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

waarvan wij ook vinden dat het belachelijk is. Wij hebben
ons ook aangesloten bij vragen van de SP daarover.
Mevrouw Vos (PvdA): En van mij.
De heer Elias (VVD): Ik vind echter dat er enige
aanleiding moet zijn om ook de eigen verantwoordelijkheid van de consument nog enigszins in beeld te
houden, ook al zijn wij het eens met de strekking van het
initiatief.
Mevrouw Vos (PvdA): Als ik de heer Elias goed heb
beluisterd, staat hij er ongeveer hetzelfde in als de PvdA.
De verantwoordelijkheid van de consument is natuurlijk
om op te letten, om goed te kijken naar een abonnement
en om het op te zeggen als hij er vanaf wil. Ik zie niet
precies het verschil tussen mijnheer Elias’ benadering
van de consument en die van mij.
De voorzitter: Het is een ontzettend verleidelijk
onderwerp om allerlei eigen ervaringen bij te halen.
De heer Van der Ham (D66): Nou, wij zitten toch zo
gezellig bij elkaar. Hebt u er een?
De voorzitter: Genoeg.
©
De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Ook ik begin
graag met het uitspreken van mijn waardering voor het
initiatief van de indiener, die duidelijk veel moeite heeft
gedaan om een voorstel te formuleren om een door hem
gesignaleerd probleem op te lossen. Ik dank hem voor
de uitgebreide beantwoording in de schriftelijke fase van
de behandeling. Ik ben benieuwd hoe hij het gaat doen
en hoe staatssecretariabel hij blijkt te zijn.
Ik ken de frustraties die aan dit voorstel ten grondslag
liggen goed. Ik heb ook zo mijn abonnementen die
steeds verlengd worden. Ik heb nog steeds een NS-kortingskaart terwijl ik toch een ander NS-abonnement heb.
Ik vergeet het steeds op te zeggen. Ook wordt elke
maand weer een bedrag van mijn rekening afgeschreven
door de sportschool, waar ik al een jaar niet geweest
ben. Voorzitter, u zegt dat u dat niet kunt zien, maar ik
weet beter. Onder dit hippe Paul Smith-jasje welt wel
degelijk een klein buikje. Sommige mensen vinden dat
lief; ik vind het een teken van een quarterlifecrisis. Ik vind
het dus heel prettig dat de sportschool mij er elke maand
aan herinnert dat ik toch werkelijk een keer moet komen.
Voorzitter, uw compliment aan mijn adres vind ik heel
aardig, maar ik weet, nogmaals, beter.
Niet alleen vanuit persoonlijke ervaring vind ik dit
wetsvoorstel van belang. Ook spreekt het argument mij
aan dat de voorgestelde veranderingen de innovatie en
de efficiëntie in de betrokken markten zouden verhogen.
Ook de heer De Roon sprak daarover. Misschien
verwacht de indiener daarvan overigens wel iets te veel,
maar het kan in ieder geval een bijdrage leveren aan een
efficiënter werkende markt.
Ik ga om te beginnen in op een paar principiële punten
van het wetsvoorstel, gevolgd door een paar praktische
vragen. Een van de belangrijkste argumenten waarmee
de indiener zijn voorstel onderbouwt is dat consumenten
opzegtermijnen niet kunnen bijhouden omdat hun leven

5 maart 2009
TK 60

60-4818

Van der Ham
te ingewikkeld is. Ik zeg het wat gechargeerd, maar
uiteraard, consumenten moeten worden beschermd
tegen oneerlijke praktijken en hebben het recht goed
geïnformeerd te worden. Maar het gaat hier toch om
overeenkomsten die consumenten bewust zijn aangegaan, en zij hebben hun eigen verantwoordelijkheid. In
de memorie van toelichting kwam de erkenning van deze
spanning eigenlijk niet naar voren, in de nota naar
aanleiding van het verslag naar aanleiding van de vragen
die wij hebben gesteld komt het dilemma wel wat beter
naar voren. Maar volstaan met de constatering dat een
wet moet aansluiten bij de werkelijkheid en niet bij een
zuiver theoretisch mensbeeld, zoals de indiener
omschreef, is mij iets te mager. Daarom vraag ik de
indiener in zijn eerste termijn wat dieper in te gaan op
die vraag. Wat mogen wij eigenlijk in de 21ste eeuw van
de consument verwachten? De indiener schrijft zelfs in
zijn beantwoording dat het consumenten niet kwalijk
genomen kan worden dat zij in alle toegenomen drukte
wel eens vergeten wanneer zij een contract moeten
opzeggen. Trekken wij deze redenering door dan wordt
het wel heel erg gek. Er zijn wel meer problemen.
Video’s te laat terugbrengen bij de videotheek? Ja, wij
hebben zo’n druk leven. Belastingaangifte te laat doen?
Ja, wij hebben het zo druk. Hoever moet die redenering
gaan?
De voorgestelde wijziging beoogt de consument te
beschermen door de termijn in te korten. Ziet de indiener
ook mogelijkheden of opties om aan de kant van de
consumenten iets meer te doen en consumenten
weerbaarder te maken? Daarbij zouden digitale hulpmiddelen die in vrijwel elk huishouden beschikbaar zijn
dienstig kunnen zijn. Sms’en en jezelf via je eigen
computer herinneringsmails laten sturen zijn mogelijkheden om jezelf los van het bedrijfsleven te informeren. De
waarschuwingsplicht vanuit het bedrijfsleven begrijp ik,
maar de administratieve lasten die daaraan kunnen
kleven worden door de indiener wel heel makkelijk
weggewoven. Hij zegt dat daarmee weinig problemen
zullen zijn, maar dat vind ik ook iets te mager. Ik wil iets
meer inzicht hebben van indiener en staatssecretaris in
de consequenties daarvan, en in de eventuele marktverstorende werking ervan.
Het introduceren van een bepaling om abonnementen
op dezelfde manier te kunnen opzeggen als waarop ze
zijn afgesloten vinden wij een verbetering. Maar ik sluit
mij aan bij de woorden van mevrouw Vos dat de
telefonische opzegging daar ook bij past. Ik weet dat een
van de bezwaren daarbij is dat het dan nergens vastligt –
je hebt immers niets ondertekend, wat zeker een
probleem is – maar zijn er geen manieren te bedenken
om toch iets te codificeren, zodat dat toch enige
rechtskracht heeft? Elektronisch bankieren is immers ook
mogelijk. In de memorie van toelichting wordt een
gedragscode aangekondigd, waarmee het mogelijk wordt
per e-mail en telefonisch op te zeggen. Wat zijn de
resultaten daarvan?
Mevrouw Gesthuizen (SP): Wij dubben als SP over de
mogelijkheid om überhaupt voor alle soorten producten
telefonische beëindiging mogelijk te maken, maar dat
terzijde. Ik zie wel een soort praktisch bezwaar tegen
telefonisch opzeggen. Als je in eerste instantie telefonisch een contract aangaat word je gebeld, zodat
duidelijk is met wie je te maken hebt, terwijl het niet
altijd even makkelijk vast te stellen is of degene die belt

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

ook degene is die het abonnement in zijn bezit heeft.
Deelt u die analyse met mij?
De heer Van der Ham (D66): Jazeker. Ik zie dat bezwaar
wel, maar er zijn natuurlijk ook mogelijkheden om je te
identificeren via de telefoon. Dat kan immers ook bij
telefonisch bankieren.
In de wet is een uitzondering gemaakt voor verenigingen, wat enigszins gekunsteld overkomt, want er wordt
gesproken over het belang van goed functionerende
sportverenigingen. Maar is dat niet wat te selectief? Hoe
zit het met andere verenigingen? De wet houdt rekening
met verenigingen, maar heel veel culturele organisaties
zijn stichtingen. Hoe wordt daarmee rekening gehouden?
Hoe om te gaan met stichtingen zonder winstoogmerk?
Bevoordeelt deze wet de verenigingsstructuur nu boven
de stichtingsstructuur?
Wij hebben heel veel vragen. Een van die vragen is
ook of het middel het werkelijke financiële probleem van
de consumenten wel dekt. Heeft de indiener een
ondergrens van abonnementsgeld overwogen? Het
amendement van collega Van Vroonhoven vinden wij
interessant, zoals ik al bij interruptie heb gezegd. Het
gaat daarbij om een grens van € 25. Maar is die niet te
laag of veel te hoog? Kan de indiener, of misschien ook
de staatssecretaris, aangeven over welke bedragen wij
het nu precies hebben waarover de meeste ergernis is en
welke bedragen nu het meest voorkomen, zodat wij een
mogelijke ondergrens kunnen rationaliseren? Dan weten
wij tenminste waar wij het over hebben en kunnen wij de
dingen waarvan wij vinden dat ze alle moeite niet waard
zijn, daar onderbrengen en kunnen wij daarboven de
wettelijke bepalingen gaan organiseren zoals de indiener
wil. Zijn met een ondergrens van bijvoorbeeld € 50
bepaalde praktische problemen rond organisaties
misschien al opgelost? Dat soort kwesties leg ik graag bij
de indiener en de staatssecretaris neer. Zo’n bedrag zou
wat ons betreft ook een beetje in evenwicht moeten zijn
met de eigen verantwoordelijkheid van consumenten. Bij
heel grote bedragen kan ik mij voorstellen dat je daar
een regeling voor maakt. Bij kleine bedragen moet je
mijns inziens de mogelijkheid hebben om mensen op
hun eigen verantwoordelijkheid te wijzen, omdat de
bepaling in de wet zich niet verhoudt tot de omvang van
het probleem. Ik zie graag een beschouwing tegemoet
over het idee van een ondergrens en de hoogte ervan.
Hoe zit het overigens met de belangen van de
dagbladjournalistiek? Heeft die ook niet belang bij een
goede planning? Ook de bedrijven in deze sector plannen
een jaar vooruit. Nog niet zo lang geleden hebben wij in
deze Kamer gesproken over het belang van de dagbladen, onder andere ook voor de werking van onze
democratie. Een commissie is nu onderzoek aan het
doen naar de mogelijkheden om deze tak innovatief en
gezond te houden. Het zware weer waarin dagbladen
verkeren door de economische conjunctuur, de nieuwe
media en de concurrentie van publieke instellingen laat
zijn sporen na. Hoe verhoudt deze discussie zich tot het
onderhavige wetsvoorstel dat mogelijk meer onzekerheid
voor dagbladen met zich mee kan brengen? Zal het risico
dat de dagbladen nu extra lopen, niet in de prijs worden
meegenomen? Welk effect denkt de indiener dat dit gaat
hebben op de prijs van producten voor consumenten?
Overigens kan je ook hierbij zeggen dat de eigen
verantwoordelijkheid van consumenten meer bij henzelf
kan worden neergelegd. Dan gebruik ik ook het

5 maart 2009
TK 60

60-4819

Van der Ham
argument van collega De Roon dat je eigenlijk elke dag
en elke maand wordt herinnerd aan dat abonnement;
mag je dan niet iets meer verwachten van consumenten
dat ze zelf actie ondernemen? Dat vind ik een goed
argument.
Het Nederlands Uitgeversverbond heeft suggesties
gedaan om de huidige stilzwijgende verlenging aan te
passen. Hoe oordelen de indiener en de staatssecretaris
over deze suggesties? Wat is het oordeel van de indiener
en het kabinet over de suggestie van het NUV om het
wetsvoorstel aan te houden en om eerst per branche tot
zelfregulering te komen?
Wij hebben sympathie voor het wetsvoorstel. Meestal
betekent dit dan dat je voornemens bent om ermee in te
stemmen. Ik wil die indruk in eerste termijn echter nog
niet wekken. Wij erkennen weliswaar de problematiek en
bepaalde delen van het wetsvoorstel staan ons zeker
aan, maar er zitten nog te veel haken en ogen aan het
wetsvoorstel om ermee te kunnen instemmen. Wij
moeten meer informatie krijgen over de bedragen en de
uitwerking op de verschillende sectoren om te kunnen
zien of dit wetsvoorstel onze goedkeuring kan krijgen. Op
grond van een meer uitgebreid feitenrelaas van de
indiener en mogelijk ook de staatssecretaris sluiten wij
niet uit dat wij met een aantal amendementen komen om
het wetsvoorstel aan te passen. Zoals het wetsvoorstel er
nu ligt, kan het ons nog niet voldoende overtuigen. Ik
hoop dat het de indiener lukt om met de Kamer tot een
vergelijk te komen en wij wensen hem daarbij heel veel
succes.
©
De heer Van der Staaij (SGP): Mevrouw de voorzitter.
Allereerst ook namens mijn fractie de complimenten en
de waardering voor de oorspronkelijke initiatiefnemers
en voor de initiatiefnemer, de heer Van Dam, die hun
werk heeft voortgezet. Het wetsvoorstel wil een
oplossing bieden voor een voor velen herkenbaar
probleem. Het kan veel irritatie, ergernis oproepen als je
ongewild met de gevolgen van een stilzwijgende
verlenging van abonnementen en andere contracten
wordt geconfronteerd. Er zijn vanmiddag allerlei eigen
ervaringen bij genoemd. Ik moet bekennen dat ik ook
hoor tot degenen die meer abonnementen in huis
hebben dan ze eigenlijk zouden willen. Ik zeg er meteen
wel bij dat dit ook aan mijzelf ligt. Dan had ik netjes in
mijn Outlookagenda staan om in oktober op te zeggen,
maar toen dat moment voor opzegging er was, dacht ik:
ja, het was toch eigenlijk net wel weer een mooi nummer
geweest, moet ik dat nu wel doen? Die twijfelende
consument tot wie ik dan kennelijk behoor, heeft dus ook
last van de huidige mogelijkheden voor het opzeggen.
De vraag is namelijk of je het aan zo’n beperkte tijd moet
binden.
Blijkens de memorie van toelichting heeft de indiener
zich de vraag gesteld of hij niet langs een andere weg
dan via een wettelijke regeling, een meer bevredigende
oplossing bereikbaar kan maken dan de huidige
wettelijke regeling biedt, bijvoorbeeld door een
waarschuwingsplicht of zelfregulering. Daar was ook
reden toe. Wij vinden het van belang deze vragen eerst
nadrukkelijk te stellen. Het is wel de wetgever die
uitdrukkelijk ruimte heeft geboden voor het belangrijke
rechtsbeginsel van de contractvrijheid. Wij hebben via
twee lijsten met vernietigbare bedingen – een grijze en

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

een zwarte – een bepaalde ondergrens in de algemene
voorwaarden ingebouwd, vooral ter bescherming van de
consument tegenover de gebruiker van de algemene
voorwaarden. De legitimatie van die ondergrens is het
voorkomen van onbillijke voorwaarden die het evenwicht
verstoren ten nadele van de consument. Het gaat wel om
een evenwicht tussen belangen van bedrijven enerzijds
en van consumenten anderzijds.
Het beginsel van de contractvrijheid, dat het uitgangspunt van het wettelijk systeem is, mag niet uitgewisseld
worden tegen het beginsel van de maximale keuzevrijheid van de consument. Het blijkt echter wel dat
praktisch alle bedrijven de ruimte die de wet biedt,
maximaal benutten. Stilzwijgende verlenging, zeker in
combinatie met een lange opzegtermijn, beperkt in de
praktijk de mogelijkheid om overeenkomsten op te
zeggen en over te stappen naar een andere aanbieder.
Wij hebben ook het gevoel dat de manier waarop het
huidige wettelijk kader in de praktijk wordt ingevuld ten
nadele van de consument uitpakt. Het bedoelde
evenwicht is in de praktijk niet altijd herkenbaar.
Wij herkennen het probleem dat de initiatiefnemer ter
hand heeft genomen met dit wetsvoorstel. Wij zullen er
tegelijkertijd oog voor moeten hebben dat de automatische verlenging van de contractverhouding niet door
iedere consument als bezwarend wordt ervaren. Er zijn
ook mensen die er geen zin in hebben elke keer actie te
moeten ondernemen om een abonnement voort te
zetten. Zij ervaren een stilzwijgende verlenging juist als
een zeker gemak. Wij vinden het van belang dat
wetgeving daar ook recht aan doet en geen belemmering
opwerpt voor deze categorie consumenten. Graag een
reactie van de initiatiefnemer op dit uitgangspunt.
Wij vinden de probleemstelling herkenbaar. Ook wij
hebben het gevoel dat het evenwicht wat verstoord is.
Dat wil niet zeggen dat ik de argumentatie helemaal kan
overnemen. Soms vond ik de stukken een beetje
suggestief klinken als het ging om de ″uitbuiting van de
vergeetachtigheid″ en de ″beperkte span of control van
de hedendaagse drukbezette consument″. Wij vinden dat
er best een beroep mag worden gedaan op een stukje
gezonde eigen verantwoordelijkheid. Men is niet
helemaal het slachtoffer van alleen maar de drukke
omstandigheden.
De maatvoering van de hier gehanteerde oplossing
bepaalt natuurlijk wel in belangrijke mate of er voldoende wordt tegemoetgekomen aan het evenwicht
tussen belangen van het bedrijfsleven en het
consumentenbelang. Het is duidelijk geworden dat
bepaalde branches in het bedrijfsleven de stilzwijgende
verlenging graag beperkt zouden zien tot zes maanden
en een opzegtermijn op drie maanden zouden willen
handhaven. Zij vinden dat er best iets mag gebeuren,
maar vragen zich af of dit niet wat te ver gaat. Ik nodig
de initiatiefnemer graag uit om beargumenteerd uiteen
te zetten waarom hij vindt dat de gekozen maatvoering
de voorkeur verdient boven alternatieve voorstellen,
zoals die nu ook in amendementen voorliggen.
Naar aanleiding van het amendement-Van Vroonhoven
vraag ik me af of er niet een bepaald bedrag als
ondergrens genoemd moet worden waaronder dit
wettelijk systeem weer niet zou gelden. Ik begrijp de
gedachte en heb er ook wel sympathie voor, maar ik
vraag me af of het daarmee niet ingewikkelder wordt.
Krijgen wij dan twee regimes voor verschillende
bedragen? Ik vraag me af of de consument daar in de

5 maart 2009
TK 60

60-4820

Van der Staaij
praktijk iets mee opschiet. Dat nadeel zie ik aan deze
constructie en ik hoor daar graag een reactie van de
initiatiefnemer op.
Wat betreft verenigingen is het wetsvoorstel terecht
ingeperkt ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen. Er wordt nu aan de ene kant voorgesteld om te
bepalen dat elke vereniging er zorg voor moet dragen
dat leden de voor de opzegging van het lidmaatschap
noodzakelijke informatie eenvoudig kunnen raadplegen.
Daar zijn wij het mee eens. Ik denk dat het ook goed is
dat dat expliciet wordt vastgelegd. Ik vroeg mij wel af of
het wel echt nodig is om in de wet vast te leggen dat de
informatie opvallend gemeld moet worden op de
hoofdpagina van de website en op bladzijde 1, 2 of 3 van
het ledenblad. Slaat dat niet een beetje door? Is die
precisering wel nodig?
Uit mijn bijdrage mag duidelijk zijn dat wij de
bedoeling herkennen en steunen. Wij vinden ook dat er
wettelijk wat moet gebeuren nu zelfregulering onvoldoende effect heeft gehad. Er is voldoende tijd geweest
om die zelfregulering een kans te geven. Er wordt ook al
lange tijd gesproken over dit voorstel van wet. Hoewel
zelfregulering in beginsel onze voorkeur zou hebben, is
nu toch het moment gekomen om dit wettelijk te gaan
bepalen. Wij hebben kritische vragen gesteld over de
precieze vormgeving. Daar horen wij de initiatiefnemer
graag nader over.
©
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Elke maand ploft
er weer een catalogus op de mat en de eerste gedachte
is dan: ach ja, dat had ik op willen zeggen. Het spreekt
voor zich dat dit in principe een onwenselijke situatie is,
zeker wanneer mensen wel verplicht worden om iets te
bestellen, zoals gebeurt bij de in dit geval exemplarische
boekenclubs. De SP wil dan ook waardering uitspreken
voor de heer Van Dam, en zijn collega Crone, voor de
moeite die hij heeft genomen om deze initiatiefwet te
maken.
Een stilzwijgende verlenging lijkt volgens de heer Van
Dam voor 40% van de Nederlanders een belemmering te
zijn om een nieuw abonnement af te sluiten. Dit lijkt
genoeg rechtvaardiging om deze wet in te dienen.
Concurrentie lijkt dan immers met deze aanpassing meer
op kwaliteit en prijs plaats te gaan vinden, en wordt dan
niet langer belemmerd doordat mensen tegen wil en
dank vastzitten aan een contract. De aanvulling van de
zijde van het CDA vind ik echter ook zeer waardevol. Ik
ben erg benieuwd naar de reactie uit het vak van het
kabinet.
Aangezien het voorstel van wet meerdere zaken
behandelt – maximumlengte van contracten, stilzwijgende verlenging en de manier waarop opgezegd kan
worden – is het lastig om een eensluidend oordeel te
geven. Wij zijn het namelijk helemaal eens met de wens
van de indiener om het opzeggen van een abonnement
gemakkelijker te maken. Het is gewoon een heel nare
situatie dat wanneer je tijdens een telefoongesprek een
keer in de telefoon kucht, je een abonnement voor twee
jaar hebt, maar dat je een paars papier met een gouden
randje en een telegram moet sturen, in drievoud en liefst
ook nog in braille, voordat je van je contract af bent.
Daarom en zeker nu verenigingen van deze verplichting
zijn uitgezonderd, kunnen wij dit gedeelte van het
wetsvoorstel van harte steunen. De commissie voor

Tweede Kamer

Stilzwijgende verlenging lidmaatschappen

Economische Zaken ontving vandaag de antwoorden op
commissievragen aan de staatssecretaris over het bedrijf
Pretium, misschien wel het bedrijf dat het ergst misbruik
maakt van deze situatie door eerst mensen in een
telefoongesprek zo gewiekst mogelijk om de tuin te
leiden en het dan onmogelijk te maken om het contract
op te zeggen. De hele commissie wil dat er zo snel
mogelijk een eind komt aan dit gedonder. Wij zullen het
daar dinsdag in een procedurevergadering over hebben.
Voor mij geldt dat ik ontevreden ben over de antwoorden
van de staatssecretaris, aangezien wij nu nog steeds
geen millimeter verder zijn en nog steeds niets weten.
Dit even ter illustratie waarom het gemakkelijker gemaakt
moet worden om een contract op te zeggen.
Ook het uitgangspunt van een maximumtermijn voor
een abonnement van één jaar kunnen wij enigszins
onderschrijven. Een van de problemen hiermee is alleen
dat deze maatregel van consumentenbescherming als
een boemerang terug kan komen in het gezicht van de
consument. In dit geval is het meest sprekende
voorbeeld de markt voor mobiele telefonie. Als je op
zoek bent naar een nieuwe telefoon met een abonnement vliegen de gratis toestellen je om de oren. Iedereen
snapt dat telefonieaanbieders geen welzijnsorganisaties
zijn. De investeringen zullen dan ook terugverdiend
moeten worden. Het probleem is dat dat niet in één jaar
kan zonder dat de prijs van abonnementen fors omhoog
moet. Het zou zuur zijn als, wanneer de consument nu
een gratis telefoon krijgt, hij daar straks een paar
honderd euro voor moet betalen, los van zijn
abonnementskosten. Zou het dan niet de voorkeur
verdienen dat consumenten duidelijk de keuze krijgen
tussen een abonnement voor één of voor twee jaar?
Zolang de kosten goed inzichtelijk zijn, kan iedereen zijn
eigen keuzes maken. Wij moeten dan wel in de gaten
houden dat de kosten die de providers rekenen voor een
eenjarig abonnement niet dusdanig hoog zijn dat
consumenten alsnog gedwongen worden om een
tweejarig abonnement af te sluiten, aangezien dat relatief
gezien veel goedkoper is. Wij zien nu in de praktijk echter
al dat veel mensen kiezen voor een tweejarig abonnement. Wat vindt de indiener hiervan? Wil hij deze
mogelijkheid helemaal afsluiten? Wat is volgens hem dan
het gevolg voor de consument?
De initiatiefnemer heeft er bewust voor gekozen om
niet aan de sluiten bij de Belgische wet. Daarin wordt
gesproken over een billijke termijn. Het oordeel daarover
laat hij over aan de rechter. Wij zijn tevreden over die
keuze van de initiatiefnemer, omdat de rechtspositie van
de consument bij voorkeur niet pas voor de rechter
bepaald moet worden. Verder blijkt dat iemand niet zo
snel de stap naar de rechter maakt en dan liever zijn
verlies neemt. Ik vraag mij dan wel af waarom de
initiatiefnemer ervoor heeft gekozen om dit niet te doen
op het punt van de redelijkheid bij meerjarige abonnementen. Op kritische vragen over de mobiele telefonie
zegt Van Dam dat de tweejarige abonnementen niet
zomaar zullen verdwijnen. De rechter zal echter gaan
beoordelen of de kosten die een aanbieder moest maken
om een klant binnen te halen, hoog genoeg zijn om een
abonnement van langer dan één jaar te rechtvaardigen.
Hierdoor kunnen gekke situaties ontstaan. Ten eerste
kunnen providers na één verloren zaak massaal besluiten
om van de tweejarige abonnementen af te zien. Ons
inziens wordt de consument daarvan de dupe. Ten
tweede kan het gebeuren dat een consument in de

5 maart 2009
TK 60

60-4821

Gesthuizen
veronderstelling leeft dat hij na een jaar maandelijks kan
opzeggen, terwijl de aanbieder dit weigert en de rechter
de aanbieder daarin gelijk geeft. Leidt dit niet juist tot
een ongewenste onzekere positie van zowel consument
als aanbieder?
De indiener meent dat het consumenten niet kwalijk
genomen kan worden dat zij in alle drukte wel eens
vergeten wanneer zij ook al weer het contract hadden
moeten opzeggen. Mede gezien de massaal voorkomende irritatie en de allocatie-inefficiëntie slaat de
balans nu te veel door naar de aanbieders en te weinig
naar de consument, zo meent de indiener. De SP kan
voor een goed deel met deze redenering meegaan, maar
wil het kind niet met het badwater weggooien. De SP
vindt dat er meer ruimte moet blijven voor consumenten
en aanbieders die wat meer willen. De allocatieinefficiëntie, de hindernissen voor het opzeggen van
abonnementen, lange verbintenissen en een informatieachterstand voor de consument zijn voor de SP goede
argumenten, maar tegen irritaties smeer je een crème en
maak je geen wet.
Tot slot wil ik wijzen op de bezwaren die zijn geuit
door dagbladen, jeugdbladen, magazines et cetera. Hoe
kijkt de initiatiefnemer hiertegen aan? De SP heeft begrip
voor bijvoorbeeld de noodlijdende krantensector.
Verwacht de heer Van Dam dat zij terecht bang zijn voor
de gevolgen van zijn initiatief? Het is duidelijk dat hij met
zijn initiatief de consument wil beschermen en de
concurrentie wil bevorderen. Wij vinden dat wij op dat
laatste punt uiterst behoedzaam te werk moeten gaan.
©
De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan het eind
van de eerste termijn van de Kamer. Vandaag zouden wij
alleen deze termijn doen. De beraadslaging over dit
onderwerp zal op een nader te bepalen moment worden
vervolgd. Ik wens de indieners veel succes met de
voorbereiding van het antwoord.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De vergadering wordt van 14.18 uur tot 15.00 uur
geschorst.
Voorzitter: Van Gent
Regeling van werkzaamheden
De voorzitter: Ik heropen de vergadering met een extra
regeling van werkzaamheden.
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Ik verzoek u,
het verslag van het algemeen overleg dat zojuist in
aanwezigheid van de vervanger van de minister van
Financiën, de staatssecretaris van Financiën, heeft
plaatsgevonden over de eerstkomende Ecofinraad, zo
snel mogelijk aan de plenaire agenda toe te voegen.
De voorzitter: Wij zullen dat proberen. Het is wel de
vraag welke bewindspersoon daarbij aanwezig kan zijn.
Daar moeten wij nog het een en ander voor regelen en
daar zijn wij op dit moment mee bezig. Dit VAO zal in
principe gepland worden na het VAO dat straks zal
plaatsvinden over diverse energieonderwerpen, zodat

Tweede Kamer

Energie

over de motie die de heer Vendrik eventueel inbrengt,
vanmiddag nog gestemd kan worden.
De heer Zijlstra (VVD): Voorzitter. De stemmingen die nu
gepland staan aanvullend op dit VAO, worden dus
uitgesteld tot er duidelijkheid is over het VAO over de
Ecofinraad.
De voorzitter: Dat klopt. Het is sowieso de bedoeling
dat de stemmingen die aanvankelijk rond 16.30 uur
gepland waren, om 17.00 zullen plaatsvinden. Daar kunt
u dus alvast rekening mee houden. Wij zullen dat op
deze manier doen. Tot zover de extra regeling van
werkzaamheden.
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 3 maart 2009 over diverse
energieonderwerpen.
©
De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter. Ik zou uren
kunnen spreken over duurzame energie, maar dat wilt u
niet. Ik beperk me dan ook tot een opmerking en twee
moties.
De opmerking is dat de minister tijdens het debat in
zekere mate gevoelig leek voor klachten vanuit het veld
dat er bij het op te stellen vermogen van Wind op land
wel eens problemen kunnen zijn op locaties die minder
renderend zijn omdat het daar niet maximaal waait, om
het huiselijk uit te drukken. Ik weet niet precies wat ik
aan die welwillendheid van de minister heb. Ik houd het
er voorlopig op dat de minister, met alle klachten uit het
veld, zich met de nieuwe SDE 2009 committeert om 830
megawatt vermogen aan Wind op land in 2009 op te
stellen. Ik nodig haar ertoe uit om alles te doen en te
laten om dat voor elkaar te krijgen. Als het nodig is om
in de loop van de komende maanden toch opnieuw te
kijken naar een zekere tariefdifferentiatie om de minder
gunstige locaties toch een kans te geven, nodig ik haar
daartoe van harte uit. Ik zie hierop graag een positieve
reactie; dan kan ik op dat punt een motie achterwege
laten.
Op twee andere punten dien ik wel een motie in. Het
eerste punt betreft de aanhoudende discussie over wkk.
Ik heb in het debat al gesteld dat wkk geen duurzame
energievariant is, maar wel een heel energiezuinige
variant van het huidige fossiele brandstoffenpark. Dat
mogen wij niet verloren laten gaan. Energiebesparing is
ook in de transitie naar een duurzame energievoorziening een bijzonder belangrijk aspect van het energiebeleid. Omdat er nog steeds onenigheid bestaat tussen
veld en ministerie over de vraag hoe rendabel wkk nu
wel of niet is, vraag ik bij de volgende motie een second
opinion aanvragen via de Algemene Rekenkamer.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat vanuit de sector veel kritiek is op het
ECN-rapport en de brief van het kabinet over de

5 maart 2009
TK 60

60-4822