Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2796
Vragen van het lid Ouwehand (Partij voor de Dieren) aan de ministers van
Economische Zaken en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
dierproeven voor ruimteonderzoek (ingezonden 21 april 2010).
Antwoord van minister Van der Hoeven (Economische Zaken), mede namens
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 5 juli 2010). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2504.
Vraag 1
Hoe verklaart u dat er, zoals u in uw antwoord op eerdere vragen stelt, foto’s
van en informatie over apenexperimenten van een onderzoek dat volgens u
niets te maken heeft met Mars 500, terecht zijn gekomen op de officiële
website van het Mars 500 project? Kunt u aangeven op welke wijze u deze
kwestie heeft onderzocht en op welke informatie u zich heeft gebaseerd bij de
beantwoording van mijn vragen daarover? Zo nee, waarom kunt u dit niet
toelichten?
Antwoord 1
Het Mars500-project is een samenwerking tussen ESA en het Russische
Institute for Biomedical Problems (IBPM). Omdat Nederland hierin geen
contractpartner is, heb ik ESA verzocht om nadere informatie over het
Mars500-project. ESA heeft mij daarop per email en met kopieën van haar
correspondentie met IBPM duidelijk gemaakt dat bij het Mars500-project geen
experimenten met apen plaatsvinden. Het bericht over dergelijke experimenten was door IBMP ten onrechte op de Mars500-website geplaatst, maar is
door IBMP 1 dag later van deze website verwijderd op nadrukkelijk verzoek
van ESA. Met brief van 7 april 2010 heeft IBMP vervolgens aan ESA bevestigd
dat het Mars500-project uitsluitend onderzoek betreft naar gevolgen van
langdurige menselijk verblijf in de ruimte via een gesimuleerde vlucht van
520 dagen naar Mars.
Vraag 2
Kunt u toelichten waar u uw stelling op baseert dat ESA geen plannen noch
belangstelling heeft om te experimenteren met dieren noch de ambitie heeft
dieren te gebruiken voor ruimtevluchten? 2) Hoe verklaart u in dit opzicht de
positie die ESA hier op haar eigen website over inneemt, waar wordt
aangegeven dat de activiteiten van ESA Life Sciences alle aspecten van de
Space Life Sciences beslaan, inclusief onderzoek met dieren?

ah-tk-20092010-2796
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Mijn door u geciteerd antwoord betreft het Mars500-project. In het kader van
het ESA-programma voor Leven en Exacte Wetenschappen (ELIPS) kan wel
ruimteonderzoek plaats hebben met ongewervelde dieren of knaagdieren.
Zoals ook benadrukt in mijn eerdere beantwoording, houdt ESA zich hierbij
volledig aan de op het terrein van onderzoek met dieren van toepassing
zijnde regels en wetgeving van de Europese Unie en van COSPAR1. Naar mij
bekend zijn er thans geen Nederlandse wetenschappers betrokken bij
ruimteonderzoek met dieren.
Vraag 3
Hoe verklaart u dat door ESA letterlijk gesproken wordt over de noodzaak om
te experimenteren op kleine dieren in een ruimteomgeving waar u in uw
antwoorden stelt dat ESA daar geen belangstelling voor zou hebben? Kunt u
dit toelichten?
Antwoord 3
Zie mijn antwoord op vraag 2.
Vraag 4 en 5
Welke ruimte laat de Wet op de dierproeven in uw optiek voor dierproeven
voor ruimteonderzoek? Acht u het mogelijk dat binnen de kaders van de Wet
op de dierproeven experimenten op levende dieren worden toegestaan voor
onderzoek dat gericht is op reizen naar en/of andere ontwikkelingen in de
ruimte? Zo ja, op welke precieze gronden zou dan goedkeuring worden
gegeven voor dergelijke dierproeven en kunt u dat toelichten aan de hand
van de betreffende bepalingen in de Wet op de dierproeven? Zo nee, op
welke wijze kunt u garanderen dat dergelijke experimenten dan ook niet
plaatsvinden, en hoe moet de informatie van ESA over dierproeven in haar
onderzoek dan worden beoordeeld?
Deelt u de mening dat dierproeven voor ruimteonderzoek ethisch onacceptabel en maatschappelijk onaanvaardbaar zijn? Zo ja, welke maatregelen
kunnen we van u verwachten om dergelijke proeven uit te bannen, zowel in
Nederland als in Europa? Zo nee, kunt u toelichten waarom u experimenten
op levende dieren voor ruimteonderzoek toelaatbaar acht?
Antwoord 4 en 5
Binnen de Wet op de dierproeven is het toegestaan om dierproeven te
verrichten, mits het belang van de proef opweegt tegen het ongerief dat het
dier wordt aangedaan, en het doel niet op een andere manier kan worden
bereikt dan door middel van een dierproef. In Nederland wordt deze afweging
over de toelaatbaarheid van dierproeven gemaakt door de Dier Experimenten
Commissies (DEC’s). De DEC’s beoordelen daarmee de ethische en maatschappelijke aanvaardbaarheid van een dierproef. Deze beoordelingen
worden uitgevoerd in de lidstaat waar het onderzoek plaats vindt. Daarom
kan ik alleen spreken voor de Nederlandse situatie.

1

Committee on Space Research

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2