Nederlandse
Zorgautoriteit
Newtonlaan 1-41
3584 BX Utrecht

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
staatssecretaris drs. P. Blokhuis
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

Postbus 3017
3502 GA Utrecht
T 030 296 81 11
F 030 296 82 96
E info@nza.nl
1 www.nza.nl

Behandeld door

Telefoonnummer

E-mailadres

info@nza.nl

Onderwerp

Informatiekaart wachttijden ggz december 2019

Geachte heer Blokhuis,
Met deze brief bieden wij u de "Informatiekaart wachttijden ggz" aan.
Deze informatiekaart is vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit
(NZa) op 3 december 2019.
In de Informatiekaart geven wij inzicht in de actuele stand van de
wachttijden in de ggz. Ook schetsen we de ontwikkeling van de
wachttijden in de periode november 2018 tot en met september 2019.
Als basis dienen de door zorgaanbieders aangeleverde wachttijden zoals
beschreven in de Transparantieregeling zorgaanbieders ggz,
NR/REG-2024 1 (hierna: Transparantieregeling).
In deze brief geven wij weer wat wij vinden van de waargenomen
ontwikkeling, wat wij van betrokken partijen verwachten en wat de NZa
doet om de wachttijden tegen te gaan.
Wat zien wij?
De gemiddelde totale wachttijden zijn ten opzichte van mei 2019 voor
het merendeel ongeveer gelijk gebleven. Vergeleken met november
2018 zien we een daling van de totale wachttijden voor 5 van de 14
hoofddiagnosegroepen in de gespecialiseerde ggz. Ook bij de basis-ggz
zien we een daling. Daarnaast zijn er 5 hoofddiagnosegroepen waarvoor
de wachttijden zijn gestegen ten opzichte van november 2018.
Er zijn twee diagnosegroepen waarbij de wachttijden meer dan een week
korter zijn dan in november 2018: Alcohol gebonden stoornissen en
Somatoforme stoornissen. Voor een viertal diagnosegroepen is de totale
wachttijd nu meer dan een week langer dan in november 2018:

1 https ://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_282335_22/1/

Kenmerk

354782/564502
Datum

19 december 2019

Nederlandse Zorgautoriteit

Eetstoornissen, Persoonlijkheidsstoornissen, Pervasieve stoornissen en

de Restgroep diagnoses. We komen daarmee nu op 5 hoofddiagnosegroepen waar de totale wachttijden boven de treeknorm uitkomen. De
diagnosegroepen waar patienten het langst moeten wachten zijn net als
eerder Pervasieve stoornissen en Persoonlijkheidsstoornissen.

De gemiddelde totale wachttijd voor de basis-ggz is net als eerder
binnen de Treeknorm van 14 weken.

Voor de landelijk gemiddelde aanmeldwachttijden zien we dat de
Treeknorm van 4 weken bij alls diagnosegroepen overschreden wordt.
De gemiddelde aanmeldwachttijden zijn op dit moment het langste voor
de hoofddiagnosegroepen Pervasieve stoornissen en de Restgroep
diagnose. De aanmeldwachttijden zijn het afgelopen jaar vender
opgelopen voor veel hoofddiagnosegroepen.
VJat vinden wij hiervan?
Wij zien dat wachttijden in de ggz een hardnekkig probleem zijn. Partijen
zijn al lange tijd met elkaar aan de slag om de wachttijden in de ggz
terug te dringen. Helaas hebben de inspanningen nog niet geleid tot een
structurele daling van de wachttijden. Dit baart ons zorgen. Patienten
hebben recht op tijdige en passende zorg. Het oplossen van de
wachttijden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de
zorgaanbieders en zorgverzekeraars. We roepen alle partijen wederom

op in gezamenlijkheid te zorgen dat de wachttijden gaan dalen.
Wij blijven toezicht houden hierop. Eerder zagen we toe op de
inspanningen van de zorgverzekeraars om de wachttijden in het
algemeen terug te brengen. De regionale inzichten zijn nieuw en bieden
een logische vervolgstap voor ons toezicht. De komende tijd richten we
ons in het toezicht op de regio s en diagnosegroepen met de hoogste
wachttijden. We zullen daarbij kijken hoe zorgverzekeraars en
zorgaanbieders samenwerken om de wachttijden terug te brengen en
welke verbeteringen hierin mogelijk zijn. We richten ons hierbij op
aspecten binnen de wachttijden waar wij als NZa alleen en gezamenlijk
met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) op kunnen sturen. De
oorzaken van de wachttijden liggen deels echter breder dan onze invloed
reikt. Denk daarbij aan de arbeidsmarktproblematiek, issues rond
instroom in de ggz en moeilijke uitstroom in samenhang met het sociale
domein.

Wat doet de NZa?
Binnen de NZa werken we op verschillende manieren aan het vergroten
van inzichten rond de wachttijden en het terugdringen van de
achttijden in de ggz.
Toezicht op verzekeraars met betrekking tot wachttijden
Naast de informatiekaart wachttijden in de ggz publiceren wij in
december 2019 ook de rapportage 'Controles zorgverzekeraars naar

aanpak wachttijden . In deze rapportage zijn onze bevindingen over de
inspanningen van zorgverzekeraars om de wachttijden terug te dringen
te vinden. Ook beschrijven we onze vervolgaanpak.

Kenmerk

354782/564502
Pagina

2 van 4

Nederlandse Zorgautoriteit

Dit jaar hebben we opnieuw controlebezoeken afgelegd waarin we
hebben getoetst in hoeverre de aandachtspunten, geconstateerd bij de
onderzoeken in 2018, zijn gerealiseerd. Het rapport hierover verschijnt
binnenkort.

Vervolgaanpak toezicht samen met IGJ
Als vervolgstap richt de NZa zich specifiek op de regionale aanpak van
wachttijden door veldpartijen. Op basis van de regionale wachttijddata
hebben we zicht op de regionale verschillen en knelpunten. We richten
onze inspanningen op de grootste probleemgebieden. Zo kijken we,
samen met de IGJ, in de regio s waar de wachttijden het langst zijn naar
de wijze waarop aanbieders en zorgverzekeraars en andere partijen
samenwerken om de wachttijden terug te brengen en naar de
verbeteringen die hierin mogelijk zijn. Dit doen we sinds kort voor de ggz
en we verkennen de mogelijkheden om ook voor de msz en voor

casemanagement dementie een passende gezamenlijke regionale aanpak
uit te rollen. Met deze regionale aanpak stellen we vast of de
inspanningen van zorgverzekeraars om de wachttijden terug te dringen,
ook daadwerkelijk leiden tot daling van de wachttijden. Waar dit
structure niet het geval is, gaan we gericht het gesprek aan.
Monitoren en ontsluiten van wachttijden
We blijven de wachttijden monitoren. De NZa vindt het ook belangrijk
dat alle betrokken partijen structureel actueel inzicht hebben in de
wachttijden. Zij zijn immers degenen die continu moeten acteren op
eventuele trends in de wachttijden. Daarom werkt de NZa er samen met
het RIV aan om de, door de NZa vastgestelde, wachttijden, op landelijk
en regionaal niveau zichtbaar te maken. Dit gaat via het platform dat
daar in eerste instantie voor bedoeld is: de website van het RIV
(www.volksgezondheidenzorg.info). Dit platform is expliciet bedoeld voor
het ontsluiten van dit soort informatie over de zorg en biedt meer
mogelijkheden dan een informatiekaart. Zo is het op deze site mogelijk
om voor elke regio, over een specifieke tijdsperiode, de wachttijden te
bekijken. De NZa en het RIVM streven ernaar om de wachttijdinformatie
begin 2020 structureel te publiceren op volksgezondheidenzorg.info. De
wachttijden van individuele zorgaanbieders blijft beschikbaar via
www.kiezenindeggz.nl.

Toezicht op naleving transparantieregeling en herziening
transparantieregeling
We zien dat de meerderheid van de ggz-aanbieders, verantwoordelijk
voor het grootste deel van de omzet, de Transparantieregeling naleeft.
Gemiddeld over de eerste 9 maanden van dit jaar vertegenwoordigden
de aangeleverde wachttijden 92% van het volume. Op basis van de
huidige aanleverpercentages kunnen we betrouwbare uitspraken doen
over de lengte en de ontwikkeling van de wachttijden. Op de ggzaanbieders die de Transparantieregeling nog niet naleeft, passen wij
maatwerkinterventies toe. Formele handhaving is hierin het sluitstuk en
kan worden toegepast op aanbieders die structureel niet naleven.

De toepassing van de Transparantieregeling is door de NZa onderzocht.
Het bleek dat een deel van de zorgaanbieders de berekeningsmethode
van de wachttijden als complex ervaart. Het berekenen van wachttijden
kon eenvoudiger. Vandaar dat wij de Transparantieregeling hebben
herzien en de zorgaanbieders de keuze hebben gegeven te kiezen tussen

Kenmerk

354782/564502
Pagina

3 van 4

Nederlandse Zorgautoriteit

twee berekeningsmethodes, in plaats van er een voor te schrijven. Vanaf Kenmerk
354782/564502
1 augustus 2019 hebben zorgaanbieders de mogelijkheid naast de
retrospectieve manier van het berekenen van de wachttijden te kiezen
Pagina
voor een prospectieve benadering. Hierbij maakt de aanbieder gebruik
4 van 4
van de derde beschikbare mogelijkheid in de agenda. De nieuwe
berekeningsmethode bleek uit onderzoek een betere weergave van de
wachttijd voor met name de vrijgevestigde zorgaanbieders2•
Monitoring contractering ggz
Met de monitor contractering volgen we de ontwikkelingen in het
contracteerproces en brengen we de verbeterpunten rond de
contractering in de ggz in kaart. In de monitor contractering ggz 2020
stellen we een aantal vragen over de wachttijden. Bijvoorbeeld of
zorgverzekeraars en zorgaanbieders in de contractering voor 2020
afspraken gemaakt hebben over het terugdringen van de
aanmeldwachttijden of behandelwachttijden. Daarnaast vragen we aan
zorgverzekeraars en zorgaanbieders of ze de gespreksleidraad voor
afspraken in de contractering 2020 over het terugdringen van de
wachttijden kennen en hebben gebruikt bij de contractering.
In mei 2019 heeft de NZa de eerste monitor contractering ggz 2019
gepubliceerd. Naar aanleiding van de aanbevelingen in deze monitor
richten wij ons onder andere op de bijcontractering. Bijcontractering is
een belangrijk onderwerp in de contractering en heeft effecten op
patiëntenstops, wachttijden, maar ook de beheersing van het macro­
kader. We hebben samen met partijen uit het HLA de gemaakte
afspraken over de bijcontractering in het HLA ggz verder kwantitatief en
kwalitatief ingevuld. Wij zijn een onderzoek gestart dat in maart 2020
wordt gepubliceerd. Met dit onderzoek krijgen we zicht op hoe de
bijcontractering in de praktijk verloopt en op cijfers over de
bijcontractering (aantal aanvragen en bedragen en de gehonoreerde
bijcontractering). Door uiterlijk half maart 2020 de resultaten te
publiceren, kunnen partijen de aanbevelingen direct meenemen, de
bijcontractering verbeteren en nog in 2020 verbeterstappen zetten.

Bijlage

Informatiekaart wachttijden ggz december 2019

2 Onderzoeksrapport 'motivaties en barrières voor transparantie wachttijden', pagina 910, https ://puc.overheid. nl/nza/doc/PUC282335_22/ 1/: