Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 351

Evaluatie Wet werk en zekerheid (Wwz)

Nr. 24

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2017
1. Inleiding
In mijn brief van 27 november 2015 heb ik toegezegd om uw Kamer
halfjaarlijks te informeren over de voortgang van de Wet werk en
zekerheid (Wwz).1 Hierbij ontvangt u de vierde voortgangsbrief.
Met de Wwz wordt beoogd een nieuw evenwicht tussen flexibiliteit en
zekerheid op de arbeidsmarkt te bereiken, het stelsel van flexrecht,
ontslagrecht en WW activerender te maken en werkzekerheid en
inkomenszekerheid te bevorderen. Om na te gaan of deze doelen ook
daadwerkelijk worden bereikt, is monitoring en evaluatie van essentieel
belang. Zoals toegezegd zal de Wwz in zijn geheel in 2020 worden
geëvalueerd. Tussentijds wordt u een aantal deelrapportages over
specifieke onderwerpen toegezonden, conform de tijdlijn uit bijlage 1 bij
mijn brief van 27 november 2015.
In deze brief komen, net als in de voorgaande voortgangsbrieven,
achtereenvolgens flexibele arbeid, het ontslagrecht en de Werkloosheidswet (WW) aan de orde.
2. Flexibele arbeid
Om de stand van zaken wat betreft de ontwikkeling van flexibele arbeid te
schetsen, bevat deze paragraaf in de eerste plaats de macro-economische
cijfers rondom de ontwikkeling van flexibele en vaste arbeidsovereenkomsten. Daarna geef ik aan hoe in cao’s met de ketenbepaling wordt
omgegaan.

1

kst-34351-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Kamerstuk 34 351, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

1

2.1 Cijfers ontwikkeling flexibele en vaste contracten
Door het aantrekken van de economie heeft ook de Nederlandse arbeidsmarkt in 2016 een fors herstel laten zien en is in veel opzichten de
economische crisis te boven. Sinds het omslagpunt in het eerste kwartaal
van 2014 zijn er in totaal ruim 350 duizend banen bijgekomen, de
werkloosheid daalt iedere maand verder en het aantal vacatures loopt op.
Het herstel van de arbeidsmarkt is ook zichtbaar in een stijging van zowel
het aantal werknemers met een vaste als met een flexibele arbeidsrelatie.
Voor het eerst sinds het uitbreken van de financiële crisis in 2008 nam het
aantal vaste banen in 2016 weer toe. Het eerste kwartaal van 2017 was het
vierde kwartaal op rij waarin er in vergelijking met een jaar geleden
sprake was van een stijging van het aantal werknemers met een vast
contract (figuur 1)2. Maar doordat het aantal werknemers met een flexibel
contract sterker is toegenomen dan het aantal werknemers met een vast
arbeidscontract, bedraagt het aandeel werknemers met een vast contract
73,2% in het eerste kwartaal van 2017 ten opzichte van 74,6% in dezelfde
periode vorig jaar (tabel 1). Overigens vond de groei van het aantal
flexibele contracten in de afgelopen twee kwartalen vooral plaats bij het
aantal tijdelijke werknemers met uitzicht op een vast contract.3
Tabel 1: Aantal en aandeel werknemers met een vast contract, per kwartaal
Jaar

2013

Kwartaal
Aantal
(x1000)
Jaarmutatie
aantal
(x1000)
Aandeel (%)

2014

2015

2016

2017

I

II

III

IV

I

II

III

IV

I

II

III

IV

I

II

III

IV

I

5.369

5.334

5.289

5.243

5.198

5.167

5.151

5.172

5.168

5.148

5.121

5.134

5.146

5.163

5.169

5.155

5.159

– 161

– 193

– 219

– 194

– 171

– 167

– 138

– 71

– 30

– 19

– 30

– 38

– 22

15

48

21

13

77,2

76,6

76,1

75,8

76,3

75,6

74,7

75,0

75,3

74,5

73,8

74,2

74,6

73,8

73,2

73,2

73,2

Bron: CBS Statline

Na een jarenlange daling, zien we dat nieuwe werknemers – personen die
een jaar geleden nog geen baan als werknemer hadden, bijvoorbeeld
vanwege werkloosheid of inactiviteit – in 2016 vaker een vast contract
kregen dan in 2015 (figuur 2 links)4. Daarnaast is het aandeel werknemers
met een flexibel contract5 dat een jaar later een vast contract heeft in de
periode sinds 2013 relatief stabiel (figuur 2 rechts)6.7
Zoals ik heb aangegeven in eerdere voortgangsrapportages is een
eventuele invloed van de Wwz niet direct te herleiden uit deze macroeconomische cijfers. Wel weerleggen ze de veel gehoorde stelling dat
werkgevers door de Wwz geen vaste contracten meer aangaan. Het aantal
vaste banen neemt toe, nieuwe werknemers krijgen vaker een vast
contract en de doorstroom van flexibel naar vast werk is relatief stabiel.

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Het CBS definieert deze groep als werknemers met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde
tijd én een vast aantal uren per week waarbij is afgesproken dat hij/zij bij goed functioneren in
vaste dienst komt.
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5
Tot de werknemers met een flexibel dienstverband behoren: korte en langdurige tijdelijke
dienstverbanden, werknemers met uitzicht op een vast contract, oproep- en invalkrachten,
uitzendkrachten en vaste werknemers met flexibele uren.
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
7
UWV signaleert in de Arbeidsmarktprognose 2017–2018 (p. 8) dat de doorstroom van
werknemers met een flexibel contract naar een vast contract in de driejaarsperiode 2013–2016
is toegenomen ten opzichte van de periode 2012–2015, van 29% naar 31%.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

2

2.2 Cao-afspraken 2016 over flexibele arbeid
In 90 cao’s met een expiratiedatum van na 31 december 2015 (die van
toepassing zijn op ruim 4,3 miljoen werknemers, dat is 79% van alle
werknemers die in 2016 onder een cao vielen) is onderzocht of afspraken
zijn opgenomen wanneer elkaar opeenvolgende tijdelijke contracten
overgaan in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd – de
zogenoemde de ketenbepaling – en in welke mate voor bijzondere
groepen en/of functies van de ketenbepaling wordt afgeweken.8
Uit de analyse blijkt dat de ketenbepaling in ieder geval onderwerp van
gesprek is geweest in het merendeel van de cao-onderhandelingen. Van
de 90 onderzochte cao’s bevatten 70 cao’s afspraken over de ketenbepaling. In 20 van deze 90 cao’s zijn geen bepalingen over de ketenbepaling
opgenomen. Daarmee volgen deze 20 cao’s de wettelijke bepaling van
artikel 7:668a van het Burgerlijk Wetboek (BW). In 70 cao’s zijn wel
afspraken over de ketenbepaling opgenomen. Van deze 70 cao’s wordt in
30 cao’s de wettelijke bepaling van artikel 7:668a BW gevolgd. 40 cao’s
bevatten een afwijking van de wettelijke bepaling. Hierbij gaat het in drie
gevallen nog om een afwijking van de oude ketenbepaling zoals deze voor
1 juli 2015 luidde en in 37 gevallen om een afwijking op grond van de
nieuwe ketenbepaling. De meeste afwijkingen hebben betrekking op
werknemers die in het kader van een opleiding een arbeidsovereenkomst
hebben (25 cao’s). Ook afwijkingen qua aantal opvolgende tijdelijke
contracten en duur daarvan voor bepaalde functies komen voor (19 cao’s).
Het gaat hier onder meer om onderzoeksfuncties en projectmatige
werkzaamheden. Van de uitzonderingsmogelijkheid om bij cao de
tussenpoos terug te brengen tot drie maanden voor functies waarbij
sprake is van seizoenwerk is in vijf cao’s gebruik gemaakt.
Kortom: in ruim de helft van de onderzochte cao’s (53 van de 90) wordt de
wettelijke ketenbepaling gevolgd. Dit geldt inmiddels ook voor de drie
cao’s waarin op grond van het overgangsrecht nog een afwijking van de
oude ketenbepaling was opgenomen. Doordat het overgangsrecht sinds
1 juli 2016 niet meer van toepassing is, geldt voor deze cao’s immers nu
ook de wettelijke ketenbepaling zoals die sinds 1 juli 2015 luidt. In 37 van
de 90 cao’s is ervoor gekozen om gebruik te maken van de ruimte tot
afwijking van de ketenbepaling die de Wwz biedt.
3. Ontslagrecht
In deze paragraaf beschrijf ik de uitvoeringspraktijk van de ontslagwetgeving bij UWV en schets ik een beeld van de afspraken die cao-partijen in
2016 hebben gemaakt over ontslag en de transitievergoeding. Hieruit
blijkt, kort gezegd, dat UWV 90% van de ontslagaanvragen binnen de
streeftermijnen afhandelt en dat in een klein aantal cao’s afspraken zijn
gemaakt op de terreinen waarvoor de wet de ruimte biedt. Daarnaast
informeer ik u over de voor de monitoring en evaluatie van de Wwz
relevante onderzoeken en ga ik kort in op de stand van zaken van het
wetsvoorstel aanpassing transitievergoeding bij ontslag wegens
bedrijfseconomische omstandigheden of langdurige arbeidsongeschiktheid dat recentelijk door uw Kamer controversieel is verklaard.
3.1 Uitvoering door UWV
Vanaf 1 juli 2015 dient de werkgever aan UWV toestemming te verzoeken
voor opzegging van de arbeidsovereenkomst om bedrijfseconomische
redenen of wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. In de tweede
8

Zie uitgebreider: Rapportage Cao-afspraken 2016, p. 65 e.v., Kamerstuk 29 544, nr. 783.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

3

voortgangsbrief Wwz 9 heb ik de uitvoeringspraktijk van 1 juli 2015 tot
1 april 2016 geschetst. In het vervolg zal ik rapporteren over de uitvoeringspraktijk per heel kalenderjaar. Voor het jaar 2016 geldt het volgende.
In 2016 zijn in totaal 22.231 verzoeken om toestemming ingediend.
Hiervan hadden 19.101 zaken betrekking op bedrijfseconomisch ontslag
en 3.107 op ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid. De 23 overige
zaken betroffen andersoortige verzoeken, waarvan een aantal betrekking
had op een ontslaggrond die UWV sinds de inwerkingtreding van de Wwz
niet meer behandelt. Aangezien UWV niet langer bevoegd is om op deze
aanvragen te beslissen, worden deze verzoeken niet in behandeling
genomen of trekt de indiener zijn aanvraag in. UWV licht aan partijen in
zo’n geval toe waarom UWV niet bevoegd is, bijvoorbeeld omdat een
dergelijk verzoek dient te worden ingediend bij de rechter.
In 9.940 zaken is toestemming verleend. Dit betrof 7.639 toestemmingen
voor ontslag wegens een bedrijfseconomische reden en 2.301 voor
ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid. In 1.271 zaken is de
toestemming geweigerd. In 8.795 zaken is de aanvraag door de werkgever
ingetrokken, bijvoorbeeld omdat werkgever en werknemer alsnog met
wederzijds goedvinden uit elkaar gaan. 2.321 zaken zijn door UWV niet in
behandeling genomen. In deze zaken is een onvolledige aanvraag
ingediend. Als de gevraagde nadere onderbouwing niet, niet tijdig of niet
volledig wordt gegeven, bijvoorbeeld omdat partijen alsnog met
wederzijds goedvinden uit elkaar zijn gegaan maar UWV daarover niet
informeren via een intrekking, neemt UWV de aanvraag niet in behandeling.
In onderstaande tabel 2 is het aantal afgewikkelde ontslagaanvragen in
2016 nader uitgesplitst.
Tabel 2: Afgewikkelde ontslagaanvragen door UWV, januari t/m december 2016

Totaal ingediend
Totaal afgehandeld
Ingetrokken
Niet in behandeling
genomen
Verleende ontslagaanvragen
Geweigerde ontslagaanvragen

Bedrijfseconomisch

Arbeidsongeschikt

overig

totaal

19.101
19.211
8.498
1.950

3.107
3.093
292
353

23
23
5
18

22.231
22.327
8.795
2.321

7.639

2.301

9.940

1.124

147

1.271

BE 1 ronde
– OAC1
Totaal aantal verleend / geweigerd naar ronde
Afgedaan binnen streeftermijn

6.305
5.837
(92,6%)
99,4%

Percentage incl. verschoonbaar te laat
1

+OAC

BE 2 rondes
– OAC
2.458
2.004
(81,5%)
99,1%

LAO 1
ronde

LAO 2
rondes

totaal

2.232
2.170
(97,2%)
98,8%

216
138
(63,9%)
81,0%

11.211
10.149
(90,5%)
98,9%

+OAC

OAC = ontslagadviescommissie. In 2016 is in geen van de zaken een OAC ingeschakeld.

9

Kamerstuk 34 351, nr. 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

4

Voor de afhandeling van verzoeken om toestemming voor ontslag zijn
streeftermijnen gesteld.10 Zoals blijkt uit tabel 1 is in 2016 in totaal 90%
van de aanvragen binnen de streeftermijnen afgehandeld. 1.062
aanvragen zijn niet binnen de streeftermijn afgehandeld. In de meeste
gevallen is sprake van een zogenoemde verschoonbare oorzaak van een
te late afhandeling, bijvoorbeeld een verzoek om uitstel door partijen of
de noodzaak van een derde ronde van hoor- en wederhoor.
In de tweede voortgangsbrief Wwz meldde ik ook dat UWV voornemens
was om gebruik te gaan maken van zogenoemde interactieve webformulieren voor het indienen van een ontslagaanvraag. Sinds medio 2016 zijn
deze webformulieren beschikbaar voor ontslagaanvragen wegens
langdurige arbeidsongeschiktheid, en sinds eind 2016 voor ontslagaanvragen om bedrijfseconomische redenen. Zo zijn deze formulieren
klantvriendelijker dan de daarvoor gehanteerde aanvraagformulieren,
bijvoorbeeld door een heldere presentatie en online uitleg bij gestelde
vragen. De formulieren beperken het aantal onvolledige aanvragen
doordat velden bijvoorbeeld niet meer leeg gelaten kunnen worden. En de
formulieren geven werkgevers een gericht en toegankelijker overzicht van
de gevraagde informatie doordat niet-relevante vragen bijvoorbeeld
onzichtbaar blijven in het webformulier. Ook voor gemachtigden van
werkgevers is de toegang tot digitale indiening gerealiseerd. Naar
verwachting zorgen de webformulieren ervoor dat minder onvolledige
aanvragen worden ingediend en het aantal zaken dat niet in behandeling
wordt genomen dus daalt. In 2017 (tot 24 mei) was 34,0% van de
aanvragen bij het indienen niet compleet ten opzichte van 54,2% in 2016.
Het ingevoerde webformulier kan daarbij een rol hebben gespeeld. Op
basis van gebruikerservaringen blijft UWV bezig met het verbeteren en
aanpassen van het aanvraag- en indieningstraject.
Overbruggingsregeling transitievergoeding kleine werkgever
Als sprake is van bedrijfseconomisch ontslag vanwege een slechte
financiële situatie bij een kleine werkgever (gedefinieerd als gemiddeld
minder dan 25 werknemers), dan komt de werkgever mogelijk in
aanmerking voor toepassing van de overbruggingsregeling voor de
transitievergoeding. Daarvoor moet zijn voldaan aan de criteria in artikel
24 van de Ontslagregeling. Werkgevers en werknemers kunnen UWV
verzoeken om een oordeel over de vraag of aan deze criteria is voldaan. In
2016 is hier in totaal 338 keer door werkgevers om verzocht en 2 maal
door werknemers.11 Op peildatum 31 december 2016 waren 234 verklaringen afgegeven waarin is geoordeeld dat aan de criteria van artikel 24
van de Ontslagregeling is voldaan. Deze verklaringen hadden in totaal
betrekking op 607 werknemers. In 206 gevallen is geoordeeld dat niet aan
de criteria is voldaan. In 17 gevallen was dit vanwege het niet voldoen aan
het criterium van een kleine werkgever, in 158 gevallen was dit omdat niet
aan de gestelde financiële criteria is voldaan en in 31 gevallen was dit

10

Zie Kamerstuk 33 818, nr. 7, p. 66. In geval van ontslag wegens bedrijfseconomische redenen
is de streeftermijn 4 weken wanneer één ronde van verzoek en verweer voldoende is om een
beslissing te kunnen nemen. De termijn is 5 weken indien de OAC wordt geraadpleegd
(wanneer onduidelijkheid bestaat over de toepassing van de regels bij de beslissing die
genomen moet worden of wanneer (sector)specifieke kennis noodzakelijk is voor het kunnen
beoordelen van het verzoek). Wanneer een extra ronde van hoor- en wederhoor nodig is, is de
streeftermijn 7 weken. Bij ontslag na langdurige arbeidsongeschiktheid is de streeftermijn 4
weken wanneer één ronde van verzoek en verweer voldoende is om een beslissing te kunnen
nemen en 8 weken wanneer een tweede ronde van hoor- en wederhoor nodig is.
11
Een werknemer kan een dergelijk verzoek bijvoorbeeld indienen omdat hij wil weten hoe UWV
dit beoordeelt en zo een goede afweging kan maken om al dan niet de zaak aan de rechter
voor te leggen als werkgever niet de volledige transitievergoeding betaalt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

5

vanwege het ontbreken van benodigde documenten. Het restant betreft
de openstaande werkvoorraad en het aantal ingetrokken aanvragen.
3.2 Cao-afspraken 2016 over ontslagrecht en transitievergoeding
Op basis van een steekproef onder 98 cao’s die van toepassing zijn op
bijna 4,8 miljoen werknemers (87% van alle werknemers onder een cao),
is onderzocht in hoeveel cao’s gebruik is gemaakt van de ruimte die de
wet op het terrein van het ontslagrecht en de transitievergoeding biedt
om maatwerkafspraken te maken.
In drie van de onderzochte cao’s is een commissie ingesteld die een
voorgenomen bedrijfseconomisch ontslag toetst in plaats van UWV
(hierna: cao-commissie). In het reglement van deze commissies zijn
bepalingen opgenomen over de werkwijze, bijvoorbeeld over hoor- en
wederhoor. Als er een cao-commissie is ingesteld dan kunnen bij cao ook
afwijkende regels voor het bepalen van de ontslagvolgorde worden
afgesproken. In deze drie cao’s is dat ook het geval en wordt afgeweken
van het afspiegelingsbeginsel. Als er geen cao-commissie is ingesteld,
toetst UWV voorgenomen ontslagen om bedrijfseconomische redenen.
Daarbij is het afspiegelingsbeginsel van toepassing, zoals opgenomen in
de Ontslagregeling. In dat geval kan bij cao wel gebruik worden gemaakt
van de mogelijkheid om maximaal 10% van de werknemers buiten de
afspiegeling te houden op grond van bovengemiddeld functioneren (op
grond van artikel 16 van de Ontslagregeling). In een van de onderzochte
cao’s wordt van deze mogelijkheid gebruik gemaakt.
Zeven van de onderzochte cao’s kennen een gelijkwaardige voorziening
die in de plaats komt van de transitievergoeding.
3.3 Relevante onderzoeken
Recent is het onderzoek naar de kosten voor werkgevers bij ontslag met
wederzijds goedvinden aan uw Kamer aangeboden.12 Zoals in de
bijbehorende brief is aangegeven, betreft het een periodieke meting van
de kosten van ontslag en zijn op basis van dit onderzoek geen conclusies
te trekken over de werking van de Wwz. In het kader van de evaluatie van
de Wwz worden te zijner tijd ook de kosten van andere ontslagroutes in
beeld gebracht, en wordt onderzocht wat de invloed van de Wwz hierop is
geweest.
Conform de tijdlijn die als bijlage is gevoegd bij de eerste voortgangsbrief
Wwz van 27 november 2015 laat ik twee onderzoeken uitvoeren. Het
eerste onderzoek ziet op de overbruggingsregeling transitievergoeding
voor kleine werkgevers.13 Op grond van deze regeling mogen werkgevers
met gemiddeld minder dan 25 werknemers de maanden die gelegen zijn
voor 1 mei 2013 buiten beschouwing laten bij de berekening van de
omvang van de transitievergoeding, wanneer sprake is van een ontslag
wegens bedrijfseconomische omstandigheden die het gevolg zijn van een
slechte financiële situatie van de werkgever. Op grond van de toelichting
bij het amendement dat de overbruggingsregeling transitievergoeding
regelt14, wordt de effectiviteit van deze regeling tussentijds geëvalueerd.
Op basis van deze tussentijdse evaluatie moet worden besloten of de
regeling, die afloopt op 1 januari 2020, mogelijk moet worden bekort of
verlengd. Het tweede onderzoek ziet op het zogenoemde muizengaatje.
12

Kamerstuk 29 544, nr. 784.
De regeling is uitgewerkt in artikel 7:673d BW, artikel 24 van de Ontslagregeling en artikel 8
van de Regeling UWV ontslagprocedure.
14
Kamerstuk 33 818, nr. 24.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

6

Als sprake is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de
werkgever kan de rechter naast de transitievergoeding een additionele
billijke vergoeding toekennen bij ontslag. Andersom kan de werknemer bij
ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van zijn kant zijn recht op
transitievergoeding verliezen. Het onderzoek ziet op de vraag of met de
formulering «ernstig verwijtbaar handelen of nalaten» wordt bereikt dat
slechts in zeer uitzonderlijke gevallen sprake is van een billijke vergoeding
of verlies van de transitievergoeding. De resultaten van deze onderzoeken
zijn naar verwachting aan het eind van dit jaar beschikbaar.
3.4 Wetsvoorstel aanpassing transitievergoeding bij bedrijfseconomische
redenen of langdurige arbeidsongeschiktheid
Het wetsvoorstel op grond waarvan mogelijk wordt gemaakt dat
werkgevers worden gecompenseerd voor de kosten die gemoeid zijn met
ontslag van een langdurig arbeidsongeschikte werknemer en cao-partijen
meer ruimte krijgen om af te wijken van de transitievergoeding die
verschuldigd is bij een ontslag om bedrijfseconomische redenen15, is
onlangs door uw Kamer controversieel verklaard. Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 7 april 201716 heeft dit tot gevolg dat het
wetsvoorstel niet op de beoogde datum in werking kan treden. De
compensatieregeling, uit te voeren door UWV, kan dus wanneer het
wetsvoorstel op een later moment toch aangenomen wordt, niet per
1 januari 2019 in werking treden. Dit in verband met de voorbereidingstijd
die nodig is, vooral vanwege aanpassing van ICT systemen.
4. WW
In deze paragraaf wil ik verdere toelichting geven op de stand van zaken
rondom de wijzigingen in de WW die voortkomen uit de Wwz. In deze
voortgangsbrief ga ik specifiek in op het Dagloonbesluit werknemersverzekeringen (hierna: Dagloonbesluit), beschrijf ik de stand van zaken
met betrekking tot de in het Sociaal Akkoord afgesproken mogelijkheid tot
reparatie van het zogenoemde «derde WW-jaar» en informeer ik u over de
conversie van «oude» WW-uitkeringen.
4.1 Dagloonbesluit werknemersverzekeringen
Met betrekking tot het Dagloonbesluit is een aantal punten van belang:
– de wijziging van het Dagloonbesluit per 1 december 201617 en de
uitbetaling van de eenmalige tegemoetkoming in april van dit jaar;
– de voorbereiding van een wijziging van het Dagloonbesluit en de
eenmalige tegemoetkoming voor zogenoemde herlevers en WW’ers
die minder dan 104 weken ziek waren;
– uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) over het Dagloonbesluit zoals dat luidde per 1 juli 2015.
In de vorige voortgangsbrief Wwz18 heb ik aangekondigd dat het
gewijzigde Dagloonbesluit per 1 december 2016 in werking zou treden en
dat het UWV vanaf april 2017 de eenmalige tegemoetkoming zou
uitbetalen. Beide maatregelen zijn conform planning uitgevoerd.
In januari 2017 heeft de groep WW-gerechtigden die recht had op een
tegemoetkoming een aankondiging van UWV ontvangen. In de eerste
week van april 2017 zijn betrokkenen met een brief geïnformeerd over de
hoogte van hun tegemoetkoming. Vervolgens is de tegemoetkoming
15

Kamerstuk 34 699, nr. 2.
Kamerstuk 34 707, nr. 2.
17
Stb. 2016, nr. 390.
18
Kamerstuk 34 351, nr. 22.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

7

betaald. Het ging om bijna 78.000 betalingen met een bruto totaalbedrag
van ruim € 86 mln. De tegemoetkoming bedroeg gemiddeld circa € 1.100.
Met de brief van 19 april 2017 heb ik met de Staatssecretaris van
Financiën uw Kamer over dit onderwerp geïnformeerd.19 De 54.000
WW-gerechtigden die naast een tegemoetkoming van het UWV ook een
toeslag van de Belastingdienst/Toeslagen ontvangen, zijn, zoals vermeld
in de brief van 19 april jl., conform de maatwerkaanpak tijdig geïnformeerd over de eventuele gevolgen voor het recht op toeslag. In gevallen
waarin de tegemoetkoming een significant effect op de hoogte van de
toeslag zou hebben, heeft de Belastingdienst/Toeslagen, in overleg met de
ontvanger, het toetsingsinkomen voor de toeslag(en) aangepast.
Bij UWV zijn ruim 950 betalingen teruggekomen vanwege een onjuist of
niet bestaand rekeningnummer. Deze zaken zijn direct ter hand genomen
om het juiste rekeningnummer te achterhalen en zo spoedig mogelijk
alsnog te betalen. Ruim 100 uitkeringsgerechtigden hebben aan UWV
aangegeven af te willen zien van de tegemoetkoming, naar aanleiding van
de genoemde brief van de Belastingdienst over mogelijke effecten van de
tegemoetkoming op hun toeslag. In een beperkt aantal gevallen is het
voor UWV niet mogelijk om te onderkennen of aanspraak bestaat op een
tegemoetkoming. Betrokkenen moeten deze zelf aanvragen. Tot en met
april zijn er 251 spontane aanvragen voor een tegemoetkoming
ontvangen waarvan er 64 zijn toegekend. Los van de verstrekking van de
tegemoetkoming in april kon – indien sprake was van een schrijnende
situatie – al eerder om een voorschot gevraagd worden. UWV heeft tot op
heden 55 voorschotverzoeken ontvangen. Hiervan zijn er 16 toegekend en
betaald.
Met bovengenoemde informatie heb ik tevens invulling gegeven aan het
verzoek in de motie Vermeij20 om de uitvoering van de eenmalige
tegemoetkoming te monitoren en uw Kamer daarover te informeren.
De wijziging van het Dagloonbesluit per 1 december 2016 en de
eenmalige tegemoetkoming die in april door het UWV is verstrekt, hadden
geen betrekking op herlevers of WW’ers die minder dan 104 weken ziek
zijn geweest. Een aparte wijziging van het Dagloonbesluit en de Tijdelijke
regeling eenmalige tegemoetkoming Dagloonbesluit voor deze groepen is
in voorbereiding. Beoogd is dat voor de herlevers per 1 januari 2018 het
dagloon wordt aangepast en dat zij na het eerste kwartaal van 2018 een
eenmalige tegemoetkoming ontvangen. Voor de wijzigingen met
betrekking tot de groep WW-gerechtigden die minder dan 104 weken ziek
zijn geweest, voert het UWV een uitvoeringstoets uit.
Op 26 april jl. heeft de CRvB uitspraak gedaan in een drietal zaken21 over
de toepassing van het Dagloonbesluit zoals dat luidde vanaf 1 juli 2015
(hierna: Dagloonbesluit 2015). De CRvB overweegt dat aan de inhoud van
het Dagloonbesluit 2015 en de wijze van totstandkoming zodanige
ernstige gebreken kleven dat dit voorschrift om die reden niet als
grondslag kan dienen voor daarop in concrete gevallen te baseren
besluiten. De CRvB oordeelt daarom dat het UWV bij de berekening van
het dagloon artikel 5 van het Dagloonbesluit 2015 (dat ertoe leidt dat lege
aangiftetijdvakken wel worden meegeteld) buiten toepassing had moeten
laten en de regels had moeten toepassen zoals ze zijn opgenomen in het
Dagloonbesluit dat van kracht is vanaf 1 december 2016.

19

Kamerstuk 34 351, nr. 23.
Kamerstuk 34 351, nr. 7.
21
ECLI:NL:CRVB:2017, zaken 1474, 1475 en 1476.
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

8

Ik onderschrijf de strekking van de uitspraak van de CRvB, namelijk dat
lege aangiftetijdvakken (anders dan door verlof) niet zouden dienen mee
te tellen bij de berekening van het dagloon. Met de eerste voortgangsbrief
Wwz van 27 november 201522 heb ik eerder aangegeven het Dagloonbesluit op dit punt te zullen aanpassen. Deze aanpassing is gerealiseerd met
ingang van 1 december 2016. In de zaken waarover de CRvB uitspraak
heeft gedaan, wordt het UWV opgedragen om een nieuwe beslissing te
nemen met toepassing van het Dagloonbesluit zoals dat luidt met ingang
van 1 december 2016. Dit bevestigt naar mijn mening dat de per
1 december 2016 doorgevoerde wijzigingen in het Dagloonbesluit een
passende basis vormen voor de toekomstige toepassing.
De uitspraak van de CRvB is niet zonder gevolgen. Het UWV zal gevolg
moeten gaan geven aan de uitspraak van de CRvB in de lopende bezwaaren beroepszaken. In deze zaken treft het UWV een nieuwe beslissing in lijn
met de uitspraak van de CRvB. De eventuele nabetaling van WW-uitkering
die hieruit volgt, wordt in die gevallen verrekend met de tegemoetkoming
die reeds in april aan betrokkenen is verstrekt.
In één van de zaken waarover de CRvB uitspraak heeft gedaan was sprake
van een herlever. Eerder heb ik – mede naar aanleiding van vragen van
uw Kamer – toegezegd ook voor deze groep het Dagloonbesluit aan te
passen en via de Tijdelijke regeling deze groep te compenseren.23
4.2 Reparatie beperking duur en opbouw WW
Met de Wwz zijn de maximale duur en opbouw van de WW geleidelijk
beperkt.24 De eerste effecten van deze maatregelen zijn merkbaar vanaf
het najaar 2017. In het Sociaal Akkoord is afgesproken dat sociale partners
dit in cao’s kunnen repareren en dat deze afspraken in beginsel algemeen
verbindend worden verklaard. De Stichting van de Arbeid heeft met een
brief van 10 mei jl.25 de decentrale cao-partijen geïnformeerd over
overeenstemming die sociale partners binnen de Stichting hebben bereikt
over de uitgangspunten op basis waarvan die reparatie in cao’s kan
worden vormgegeven. Er gaat gewerkt worden met een beperkt aantal
zogenoemde «verzamel-cao’s». Cao-partijen kunnen zich vrijwillig
aansluiten bij een van de verzamel-cao’s. Het voortouw hierbij ligt bij
sociale partners. Mijn rol is beperkt tot een aanpassing van het Besluit
fondsen en spaarregelingen en daarna tot het beoordelen van verzoeken
tot algemeen verbindend verklaren van de genoemde verzamel-cao’s.
Verder stimuleer ik dat tussen de beoogde uitvoerder van de
cao-afspraken en het UWV afspraken worden gemaakt over de uitwisseling van gegevens waarover het UWV beschikt (en die UWV kan en mag
ontsluiten) die nodig zijn voor de uitvoering van de cao-afspraken. Deze
gegevensuitwisseling draagt eraan bij dat de administratieve lasten voor
werkgevers en werknemers zo beperkt mogelijk worden gehouden.

22

Kamerstuk 34 351, nr. 1.
Kamerstuk 34 351, nrs. 20 en 23.
De maximale duur van de WW-uitkering was 38 maanden. Vanaf 1 januari 2016 tot 1 april 2019
wordt dit stapsgewijs verlaagd tot maximaal 24 maanden. Ook de opbouw van WW-rechten is
aangepast. Tot en met 10 jaar arbeidsverleden geldt dat een werknemer recht heeft op een
maand WW per jaar arbeidsverleden. Vanaf het 11e jaar arbeidsverleden geldt dat er recht
bestaat op de opbouw van een halve maand WW.
25
http://www.stvda.nl/nl/publicaties/nota/2010–2019/2017/20170510-uitvoering-derde-wwjaar.aspx
23
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

9

Het actuele beeld ten aanzien van afspraken in cao’s over reparatie is als
volgt. Van de 98 in 2016 onderzochte cao’s is in 74 cao’s een afspraak
gemaakt over reparatie.26 In 2015 betrof het nog 39 cao’s waarin dergelijke
afspraken waren gemaakt. In 43 van de 98 cao’s gaat het om een
procesafspraak, waarbij partijen aangeven nog nader onderzoek te
plegen, overleg te voeren, een werkgroep in te stellen en/of aanvullende
afspraken te zullen maken. In 18 van de 98 cao’s is een concrete afspraak
aangetroffen, op basis waarvan het 3e WW-jaar zal worden gerepareerd,
of die reparatie overbodig maakt omdat er al sprake is van een bovenwettelijke aanvulling. In 13 van de 98 cao’s hebben partijen het onderwerp
wel op de agenda, maar heeft dat nog niet geleid tot een concrete
afspraak of een procesafspraak of gaat het om verkenning dan wel
aanpassing van een bestaande bovenwettelijke regeling aan de nieuwe
wetgeving.
4.3 Conversie WW-uitkeringen
In de WW is in de mogelijkheid voorzien dat op enig moment uitkeringsrechten waarop nog de WW-systematiek van toepassing is die gold voor
de Wwz (weeksystematiek en urenverrekening) worden omgezet naar de
Wwz-systematiek (kalendermaandsystematiek en inkomstenverrekening)
(artikel 130z van de WW). In de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel Wwz is hierover het volgende opgenomen:
«Van deze mogelijkheid tot conversie kan eventueel op een later moment
gebruik gemaakt worden, echter niet eerder dan zes maanden na
inwerkingtreding van de bepalingen inzake inkomensverrekening zoals die
in dit wetsvoorstel zijn vervat. De mogelijkheid om lopende WW-rechten
om te zetten is met name gecreëerd zodat de WW voor UWV goed
uitvoerbaar blijft. Pas wanneer er sprake is van een gering aantal lopende
uitkeringen op basis van de systematiek van urenverrekening zal van
omzetting gebruik worden gemaakt.»27
Het voornemen bestaat om per 1 oktober 2018 van deze mogelijkheid
gebruik te maken. Op dat moment zijn 39 maanden verstreken sinds de
wijziging van de WW per 1 juli 2015. Vanwege de maximale WW-duur van
38 maanden die deze uitkeringen kunnen hebben, is veruit het grootste
deel van de oude WW-uitkeringen dan beëindigd of is bij samenloop met
een nieuw recht reeds eerder omgezet naar de nieuwe systematiek. De
dan nog lopende uitkeringen betreffen uitkeringsrechten met (nagenoeg)
maximale opbouw van arbeidsverleden, waarbij de uitkering tussentijds
wegens bijvoorbeeld tijdelijke werkhervatting of ziekte is geëindigd en het
recht later weer is herleefd. Dit betreft enkele duizenden uitkeringen.
Daarnaast is van belang dat het UWV werkt aan de realisatie van één
uniforme betaalstraat (ook wel 1 UBO genoemd). Wanneer nog lopende
oude WW-uitkeringen per 1 oktober 2018 worden omgezet naar de nieuwe
systematiek, heeft dit als voordeel dat maar één systematiek hoeft te
worden ingebouwd in het 1 UBO.
Ten slotte is van belang dat 1 oktober 2018 op een maandag valt. Dat
betekent dat het zowel voor de oude weeksystematiek als de nieuwe
maandsystematiek de eerst dag van een tijdvak is. Dat voorkomt dat
sprake is van gebroken tijdvakken. Bij de omzetting worden geen
negatieve gevolgen voor lopende uitkeringsrechten toegestaan. Dat
26

In 26 van de 74 cao’s met een afspraak over reparatie van het 3e WW-jaar is tevens
afgesproken om de opbouw van de duur van de loongerelateerde WGA-uitkering te repareren
conform de afspraak in het Sociaal Akkoord van 2013.
27
Kamerstuk 33 818, nr. 3, p. 142.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

10

betekent dat de uitkeringsduur ongewijzigd blijft en de hoogte van de
WW-uitkering, bij ongewijzigde omstandigheden, na conversie niet lager
is dan voor conversie. In individuele gevallen kan de uitkering na
conversie hoger uitkomen.
De wijze waarop oude uitkeringen naar de nieuwe systematiek worden
omgezet, wordt de komende tijd uitgewerkt in een algemene maatregel
van bestuur. Naar verwachting zal deze na de zomer voor advies aan de
Afdeling advisering van de Raad van State kunnen worden voorgelegd.
5. Tot slot
De Wwz is een ingrijpende wijziging in het stelsel van flexibele arbeid,
ontslagrecht en WW. Het kost, begrijpelijkerwijs, tijd voordat werknemers,
werkgevers en andere betrokkenen daaraan gewend zijn. Bovendien zijn,
gezien het overgangsrecht, de ketenbepaling en de transitievergoeding
pas op 1 juli 2016 volledig in werking getreden. De duurverkorting van de
WW wordt stapsgewijs ingevoerd in de periode tot medio 2019. Dat maakt
het lastig om nu al causale verbanden te leggen tussen de huidige
ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de Wwz.
In deze brief kwamen achtereenvolgens flexibele arbeid, het ontslagrecht
en de WW aan de orde. Het aantal vaste contracten stijgt weer voor het
eerst sinds het uitbreken van de financiële crisis, maar het aantal flexibele
contracten stijgt sneller. In het merendeel van de onderzochte cao’s wordt
de wettelijke ketenbepaling gevolgd; in een minderheid van de cao’s is
gekozen voor het gebruik maken van de ruimte tot afwijking van de
ketenbepaling die de Wwz biedt. Wat betreft het ontslagrecht doet UWV
90% van de ontslagaanvragen binnen de streeftermijnen af. Tot slot
worden verdere aanpassingen met betrekking tot de WW, zoals het
Dagloonbesluit en de conversie van de WW, zorgvuldig voorbereid,
uitgevoerd en gemonitord.
Inmiddels is de Wwz nu bijna een jaar min of meer volledig in werking.
Het blijft voorbarig om zo snel na de volledige inwerkingtreding van een
stelselwijziging conclusies te trekken over de effecten daarvan. Geduld is
dus geboden. De stijging van het aantal flexibele contracten is een
langdurige trend die al vijftien jaar zichtbaar is en die zijn oorspong vindt
in meer dan de regels rondom flexibele arbeid, het ontslagrecht en de
WW alleen. Bovendien beïnvloedt de conjuncturele situatie de cijfers
sterk. De volledige wet wordt in 2020 geëvalueerd. Dan kan in zijn geheel
worden bezien wat het gezamenlijke effect is van de stelselwijzigingen op
het terrein van flexibele arbeid, ontslagrecht en de WW op arbeidsrelaties
op de lange termijn.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 351, nr. 24

11