Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1219

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2014
Door middel van uw brief van 18 november jl. (Handelingen II 2014/15, nr.
25, item 9) bracht u mij het verzoek over van enkele leden van Uw Kamer
om nadere informatie over de scenario’s die door de Nederlandse
regering zijn gemaakt ten tijde van het dieptepunt van de eurocrisis.
Ik kan bevestigen dat de regering zich eind 2011/begin 2012 inderdaad
heeft voorbereid op een range van eventualiteiten die uit de crisis van dat
moment zouden kunnen voortkomen, waaronder het uiteenvallen van de
Europese muntunie en een herinvoering van een Nederlandse munt. Dat
lijkt mij ook verstandig gegeven de ernst van de crisis op dat moment.
Tegelijk wil ik daarbij benadrukken dat tijdens de hele crisis de Nederlandse regering altijd heeft beoogd en zich maximaal heeft ingezet om de
eurozone bijeen te houden en de euro te behouden.
Anders dan in sommige media is gesuggereerd, lag er geen concreet
stappenplan om weer een eigen Nederlandse munt in te voeren. Er is een
brede verkenning uitgevoerd, waarbij is gekeken naar de mogelijke
extreme scenario’s. Daarbij werd de vraag gesteld met welke zaken
allemaal rekening moest worden gehouden (continuering betalingsverkeer, gevolgen voor financiële instellingen, financiering staatsschuld
etc.) en hoe daar in een noodsituatie het best mee om zou kunnen worden
gegaan. De voorbereidingen hadden echter niet een dusdanige vorm dat
er een kant-en-klaar plan lag met een concrete planning om weer een
nationale munt in te voeren, laat staan dat er bijvoorbeeld al nieuwe
bankbiljetten gedrukt zouden zijn. Het herinvoeren van een nationale
munt is ook op geen enkel moment als gewenst gezien.
Verder bleek bij de verkenning dat herinvoering van een eigen Nederlandse munt erg complex zou zijn en dat het uiteenvallen van de eurozone
met zeer hoge kosten gepaard zou gaan, zonder dat dit precies kwantificeerbaar is. Dit laatste komt mede doordat de scenario’s met grote
onzekerheden zijn omgegeven. »Er moeten dan noodzakelijkerwijs
aannames worden gemaakt over wat andere overheden en financiële

kst-21501-07-1219
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1219

1

instellingen zouden doen. Deze zijn, gegeven de aard van de zaak, te allen
tijde speculatief, zeer onzeker en raken direct aan de buitenlandse
betrekkingen.
Tijdens de bespreking van het nadere verzoek om informatie van Uw
Kamer merkten enkele leden reeds op dat het niet wenselijk is dat
scenarioschetsen zoals die zijn gemaakt tijdens de eurocrisis, mede door
voorgenoemde aspecten, in detail openbaar gemaakt worden. Ik kan wel
het volgende toelichten. Er is niet zozeer één scenario gemaakt, maar een
spectrum van mogelijkheden met als uiterste het uiteenvallen van de
muntunie. Hierbij werd duidelijk, zoals ook meerdere wetenschappers en
analisten uiteen hebben gezet, dat problemen in nationale bankensectoren waarschijnlijk de aanleiding zouden vormen voor of in elk geval een
belangrijke rol zouden spelen bij een eventueel uiteenvallen van de
eurozone.
Dat komt door de gebleken link tussen banken en overheden. Immers bij
banken in zware financiële problemen moesten gedurende de crisis
overheden vaak garant staan. Dit geldt ook omgekeerd: als de overheid in
financiële problemen komt, zijn nationale banken vaak als eerste getroffen
door hun blootstelling op staatsobligaties van hun eigen overheid. Niet
alle overheden zijn echter in staat voor hun banken garant te staan,
waardoor het gevaar zou dreigen dat zij zich gedwongen zien de muntunie
te verlaten.
Mede tegen de achtergrond van dit probleem is er de afgelopen twee jaar
hard gewerkt aan de totstandkoming van een Europese bankenunie, met
op 4 november jl. het van start gaan van het Europese toezicht door de
ECB, voorafgegaan door een grondige doorlichting van de Europese
bankbalansen (de «comprehensive assessment»).1 Door de bankenunie
wordt de hiervoor genoemde link tussen banken en overheden aanmerkelijk beperkt. Implementatie van de richtlijn voor herstel- en afwikkeling
van banken (Bank Recovery and Resolution Directive, BRRD) en de start
van het Europees Afwikkelmechanisme (Single Resolution Mechanism,
SRM)2 zorgen ervoor dat banken zoveel mogelijk op private wijze worden
afgewikkeld, indien nodig in uitzonderlijke situaties deels met behulp van
middelen uit het privaat gefinancierde Europese afwikkelfonds (Single
Resolution Fund, SRF).
Door de oprichting van de bankenunie – en andere versterkingen van de
muntunie die parallel hebben plaatsgevonden – wordt de kans dat de
eurozone ooit weer in dergelijk grote problemen zal komen als ten tijde
van het dieptepunt van de eurocrisis duidelijk verkleind.
Ik hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

1
2

Brief met Kamerstuk 21 501-07, nr. 1177 van 26 oktober jl.
Het SRM zal gefaseerd in werking treden. Vanaf 1 januari 2015 zal de Single Resolution Board
operationeel zijn en is zij verantwoordelijk voor het opstellen van afwikkelplannen. Vanaf
1 januari 2016 zal zij ook verantwoordelijk zijn voor de afwikkeling van banken en op hetzelfde
moment zal ook het Single Resolution Fund van start gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1219

2