Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1210
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu over het bericht dat Arriva een gevaar is op het spoor (ingezonden
9 januari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
5 februari 2013).
Vraag 1
Is het bijna-treinongeluk van vorig jaar bij Zwolle-Herfte1 direct gemeld aan
de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)? Zo ja, wanneer is dit gebeurd
en wat heeft de ILT met deze melding gedaan? Zo niet, waarom niet en hoe
kan dit?
Antwoord 1
Het incident, waarbij een trein van Arriva voorbij een stoptonend sein te
Herfte aansluiting is gereden, is direct op 14 december 2012 aan de ILT
gemeld. De ILT heeft daarop een vooronderzoek uitgevoerd. Naar aanleiding
van eerdere signalen over problemen op een aantal nieuwe lijnen van Arriva
heeft de ILT in december 2012 extra inspecties en een handhavingsaudit
uitgevoerd bij Arriva.
Vraag 2
Bent u bereid de ILT opdracht te geven om dit bijna-ongeluk te onderzoeken,
juist om rampen in de toekomst te voorkomen?
Antwoord 2
De ILT concludeert op basis van het vooronderzoek dat het incident niet
geleid heeft tot een gevaarlijke situatie. Er was geen sprake van een
bijna-aanrijding. De ILT heeft besloten geen vervolgonderzoek naar dit
incident in te stellen. Ook de resultaten van de extra uitgevoerde inspecties
en de handhavingsaudit geven geen aanleiding tot verdere handhavende
acties. Ik sluit mij bij de conclusies van de ILT aan.

1

ah-tk-20122013-1210
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Arriva gevaar op het spoor, 8 januari 2013, Telegraaf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat vindt u ervan dat de Arriva-machinist die de bewuste trein bestuurde
zegt niet optimaal wegbekend te zijn? Wat vindt u ervan dat een Arrivamachinist, die zichzelf niet voldoende wegbekend acht, van Arriva de trein
mag besturen?
Antwoord 3
Uit het vooronderzoek van de ILT blijkt dat de machinist beschikte over de
gebruikelijke hoeveelheid wegbekendheid en voldoende ervaren was voor
een beginnende machinist. De dag voorafgaand aan het incident had hij het
traject ook bereden. Arriva geeft aan dat de machinist niet gemeld heeft dat
hij zich onvoldoende wegbekend achtte om dit traject zelfstandig te berijden.
Arriva heeft naar aanleiding van het voorval besloten de machinist vooralsnog niet meer als machinist in te zetten.
Vraag 4
Hoeveel ervaring had deze bewuste machinist?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Vindt u het ook schokkend dat oud-machinisten zeggen dat Arriva wat
wegbekendheid betreft onveiliger werkt dan NS? Wat gaat u hieraan doen?
Vraag 6
Wat vindt u ervan dat oud-Arriva-machinisten zeggen dat bij Arriva de
veiligheid onderhandelbaar is?
Antwoord 5 en 6
Noch uit het regulier toezicht, de extra inspecties en handhavingsaudit die de
ILT heeft uitgevoerd, noch uit het vooronderzoek naar het incident op
14 december jl. blijkt dat Arriva onveiliger werkt dan NS, dan wel dat de
veiligheid bij Arriva onderhandelbaar is. Ik zie dan ook geen aanleiding tot
het nemen van verdere maatregelen.
Vraag 7
Wat zijn de meest recente cijfers van stop tonend sein-passages (STSpassages), in een tabel afgezet tegen het aantal treinbewegingen per
vervoerder?
Antwoord 7
De cijfers van STS-passages over 2012 worden op dit moment geverifieerd en
zijn daarom nog niet beschikbaar. Onderstaande tabel geeft het aantal
STS-passages per vervoerder in de periode 2007 – 2011 weer.

Vervoerder

Aantal STSpassages per
miljoen treinkm

Aantal STSpassages 1

Totaal aantal treinkm

Arriva
Connexxion
DB Autozug
NS Int/NS Hispeed/HSA
NSR
Syntus
Veolia Transport
Totaal( 2 )

0,97
2,83
4,52
0,56
0,83
0,68
2,20
0,89

36
18
3
13
472
17
43
604

37.194.709
6.362.531
663.946
23.281.000
567.416.971
24.827.121
19.544.632
679.901.338

1
2

Exclusief rangeerproces en herroepen seinen.
Het totaal betreft alle reizigersvervoerders, niet alleen de in de tabel genoemde vervoerders.

Bron: STS-passages 2011, Analyse en resultaten over de periode 2007 – 2011, 18 juni 2012, ILT.
Kamerstuk 29 893, nr.135 d.d. 9 juli 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 8
Denkt u dat we hier de eerste gevolgen van het vermarkten van het spoor
zien, nu geld verdienen belangrijker lijkt te worden dan de veiligheid op het
spoor? Op welke manieren heeft u laten inventariseren welke risico’s voor de
veiligheid ontstaan door het vermarkten van het spoor en de decentralisatie?
Wat waren hier de uitkomsten van?
Antwoord 8
Uit het aangegeven voorbeeld kunnen geen algemene conclusies worden
getrokken. De veiligheid staat altijd voorop. De overheid speelt een belangrijke rol in de spoormarkt. Zij stelt de randvoorwaarden voor de markt in de
vorm van wetgeving en regelt de toetreding tot die markt. Alvorens een
spoorvervoerder op het spoor wordt toegelaten, moet hij in het bezit zijn van
een veiligheidscertificaat. Het veiligheidscertificaat toont aan dat de spoorwegonderneming beschikt over een adequaat veiligheidsbeheersysteem en
dat de spoorwegonderneming door toepassing van haar veiligheidsbeheersysteem een veilig gebruik kan maken van de spoorweg en daarbij kan
voldoen aan de Gemeenschapswetgeving en de bij of krachtens de Spoorwegwet gestelde voorschriften voor risicobeheersing en veilige exploitatie
van het spoornet. Alle vervoerders zijn gehouden aan deze wet- en regelgeving. Door het vermarkten van het spoor of decentralisatie ontstaan geen
risico’s voor de veiligheid.
De Inspectie Leefomgeving en Transport is de handhavende instantie. De
NMa toetst de toegang tot de markt.
Vraag 9
Hoe staat het met het invoeren van een alternatieve manier van attendering
van rood-geel naderingen (als alternatief voor afschaffing van de ATBkwiteerfunctie)?
Antwoord 9
In mijn brief van 11 december 2012 (Kamerstuk 29 893, nr. 137) heb ik
aangegeven dat NS investeert in de invoering van een waarschuwingssysteem om machinisten voor een rood sein te waarschuwen. De voorbereidingen voor een pilot met dit systeem zijn inmiddels gestart. De pilot zal in het
eerste kwartaal van 2013 gestart worden en zal tot de zomer 2013 duren. Op
basis van de resultaten van deze pilot zal na de zomer 2013 helder zijn hoe
landelijke invoering gaat plaatsvinden, inclusief de doorlooptijd. NS neemt
ook maatregelen om de afleiding van machinisten tijdens het rijden door gele
seinen en in 40 km/u gebieden verder te beperken. Ook is aangegeven dat NS
het Handboek machinist zal aanscherpen en hierover via de reguliere kanalen
met de machinisten zal communiceren. Verder onderzoekt NS op welke wijze
er extra aandacht geschonken kan worden aan (het voorkomen van) afleiding
bij de herinstructie van machinisten.
Vraag 10
Hoe staat het met de uitvoering van de motie Koopmans, Samsom en Cramer
over het reserveren van 160 miljoen euro voor de spoordriehoek in NoordNederland4 om de capaciteitsproblemen bij Herfte aan te pakken? Wat is er
met dat geld precies gedaan voor Herfte? Bent u bereid om de capaciteitsproblemen bij Herfte met prioriteit aan te pakken, nu ook ProRail erkent dat er
een capaciteitsprobleem is en het spoorvak Zwolle-Herfte overbelast is
verklaard?
Antwoord 10
De motie Koopmans heeft de regering eind 2007 verzocht € 160 miljoen te
reserveren voor de sporendriehoek in Noord Nederland, binnen het voor de
Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse (LMCA) Spoor aangekondigde pakket
van € 4 500 miljoen voor de periode 2020, het tegenwoordige PHS. Daarbij
werd gedacht aan maatregelen om intensivering van de treindienst mogelijk
te maken, zoals de aansluiting bij Herfte en kosteneffectieve maatregelen om
de rijtijden van en naar de Randstad te verbeteren, zoals wachtsporen en het
optimaliseren van bogen. De middelen maken onderdeel uit van het
4

Kamerstuk 27 658, nr. 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

convenant Regiospecifiek Pakket (RSP) Zuiderzeelijn uit juni 2008. De
uitvoering van deze motie is met als titel Sporendriehoek Noord Nederland
opgenomen in het MIRT projectenboek 2013. Uit dit projectenboek is op te
maken dat het om meer maatregelen gaat dan alleen Herfte.
Zo is naast lopende studies als seinoptimalisatie Zwolle-Meppel en aanpassing boog Hoogeveen inmiddels € 4 miljoen bijgedragen aan het voorbereiden van een viersporige halte Groningen Europapark. Deze halte is eind
december 2012 geopend. Daarnaast is € 46 miljoen bijgedragen aan het
project ZwolleSpoort voor het verbeteren van de rijtijden van en naar de
Randstad. Dit deel van ZwolleSpoort wordt momenteel bestudeerd in
combinatie met het capaciteitsprobleem bij Herfte. De alternatievenstudie zal
naar verwachting eind april 2013 gereed zijn inclusief een kosteninschatting.
Besluitvorming over de middelen is weliswaar voorbehouden aan IenM, maar
in lijn met de motie Cramer en Roefs (TK 27 658, nr. 40) is het aan de regio
om binnen de beschikbare middelen de capaciteitsproblemen bij Herfte met
prioriteit aan te pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4