Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 001

Homogene Groep Internationale Samenwerking
2015 (HGIS-nota 2015)

Nr. 5

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 juni 2016
De algemene commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de brief van
18 mei 2016 inzake het jaarverslag van de Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS) 2015 (Kamerstuk 34 001, nr. 4).
De Minister van Buitenlandse Zaken heeft deze vragen beantwoord bij
brief van 3 juni 2016. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
Adjunct-griffier van de commissie,
Wiskerke

kst-34001-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

1

1
Wat is de Nederlandse financiële bijdrage geweest aan de gewapende
gematigde partijen in Syrië?
Zoals aangegeven in de voortgangsrapportage van 7 april 2015
(Kamerstuk 27 925, nr. 534) over de Nederlandse bijdrage aan de
internationale strijd tegen ISIS heeft Nederland een bedrag van EUR 3
miljoen bijgedragen aan niet-lethale steun voor gematigde Syrische
oppositiegroepen. Dit bedrag is uitgegeven in de periode juli 2015 tot
november 2015 en werd besteed aan voedsel, dekens, kleding, basisbenodigheden en communicatieapparatuur.
2
Hoeveel geld is er in 2015 uitgegeven aan de strijd tegen ISIS gesplitst in
de verschillende onderdelen waarop Nederland ISIS bevecht, zijnde
militair, foreign terrorist fighters, financiële stromen, delegitimeren ISIS,
stabilisatie en humanitaire hulp?
Zoals ook in de voortgangsrapportage van 2 november 2015 (Kamerstuk
27 925, nr. 565) is aangegeven waren de kosten van de Nederlandse
bijdrage aan de strijd tegen ISIS in 2015, na de verlening van het mandaat
tot oktober 2016, EUR 122 miljoen, waarvan EUR 77,5 miljoen was
bestemd voor de luchtcampagne en EUR 44,5 miljoen voor de
trainingsmissie.
Op de andere sporen van de geïntegreerde benadering geeft Nederland
eveneens steun aan Irak en Syrië. De Nederlandse inzet is onder andere
gericht op ondersteuning van het politieke proces in Syrië, non-lethale
steun aan gematigde gewapende Syrische groeperingen en steun aan
burgerbevolking in door die gematigde oppositie beheerste gebieden,
ontmijning en verzoening. Over het jaar 2015 heeft Nederland EUR 172,5
miljoen aan noodhulp verstrekt aan Syrië en de directe regio en EUR 31
miljoen voor Irak. Voor Syrië heeft Nederland tevens EUR 2,9 miljoen
bijgedragen aan de burgerbescherming in oppositionele gebieden in
Syrië. Daarnaast heeft Nederland EUR 4,0 miljoen bijgedragen aan hoger
onderwijs voor Syrische vluchtelingen in de regio. In 2015 heeft
Nederland ook een bedrag van EUR 3 miljoen euro bijgedragen aan
niet-lethale steun voor gematigde Syrische oppositiegroepen. Dit werd
besteed aan voedsel, dekens, kleding, basisbenodigdheden en communicatieapparatuur. In Irak heeft Nederland in 2015 EUR 0,7 miljoen bijgedragen aan ondersteuning aan vrouwelijke vluchtelingen en internally
displaced persons. Tevens EUR 4,3 miljoen aan het werk van de Mines
Advisory Group en Handicap International voor ontmijning. Ten slotte
heeft Nederland in 2015 EUR 0.5 miljoen vrijgemaakt voor Security Sector
Reform programma’s en aan verzoeningsinspanningen.
3
Waarom is op het artikel 02.04 bijna EUR 15 miljoen minder uitgegeven?
De mutatie bestaat uit een saldo. Enerzijds is het budget toegenomen
vanwege de overheveling van middelen van het Budget Internationale
Veiligheid (BIV) op de begroting van het Ministerie van Defensie naar
Buitenlandse Zaken. Anderzijds vielen de uitgaven lager uit omdat de
Nederlandse contributie aan VN-crisisbeheersingsoperaties niet in 2015
werd betaald. De besprekingen over de eindafrekening voor 2015 waren
pas eind december afgerond. De betaling is doorgeschoven naar 2016.
4
Is de lagere uitgave op artikel 03.02 ten koste gegaan van de effectiviteit,
efficiency en coherentie van de EU?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

2

De lagere uitgave op artikel 03.02 komt voort uit een verlaging van de
jaarlijkse bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EOF) over 2015.
Dit is het gevolg van de late inwerkingtreding van het Intern Akkoord
vanwege vertraagde ratificatieprocedures in de lidstaten. De omvang van
het elfde EOF over de gehele looptijd is echter niet gewijzigd.
5
Heeft het kabinet de gevolgen van het Transatlantic Trade and Investment
Partnership tussen de EU en de VS (TTIP) voor Nederland, het Nederlandse bedrijfsleven en de Nederlandse burgers onderzocht, aangezien
het ook de impact van TTIP op lage inkomenslanden heeft onderzocht?
Ja, het kabinet heeft in 2012 voorafgaand aan de onderhandelingen een
onderzoek laten uitvoeren door Ecorys naar de gevolgen van een EU-VS
handelsakkoord op Nederland. Daarnaast heeft het kabinet een onderzoek
laten uitvoeren naar de impact van de opname van een investor state
dispute settlement (ISDS) in TTIP in 2014 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1397).
Dat onderzoek heeft er mede toe geleid dat het kabinet zich succesvol
heeft ingezet voor een alternatief mechanisme, het Investment Court
System.
6
Hoeveel heeft Nederland bijgedragen aan het Dutch Good Growth Fund?
Voor het DGGF is in totaal EUR 700 miljoen meerjarig beschikbaar op de
BHOS begroting. Hiervan is EUR 625 miljoen juridisch verplicht aan de
uitvoerders van de drie onderdelen van het DGGF. In 2014 en 2015
betroffen de uitgaven aan het DGGF respectievelijk EUR 82 en EUR 92
miljoen.
7
Kunt u nadere inlichtingen verschaffen over het functioneren en de reeds
behaalde resultaten van de nieuwe instrumenten voor infrastructuurprojecten Develop2Build en DRIVE die ter vervanging van ORIO zijn opgezet?
DRIVE en Develop2Build (D2B) zijn op 16 juni 2015 gelanceerd als
opvolgers van het ORIO programma. Uw Kamer werd hierover per brief
geïnformeerd (Kamerstuk 33 625, nr. 168).
Sinds de lancering van beide programma’s hebben veel oriënterende
gesprekken plaatsgevonden met geïnteresseerde bedrijven, overheden en
andere stakeholders. Tot op heden ontving de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) 79 projectideeën voor DRIVE (zogeheten
quickscans) en 45 projectideeën voor Develop2Build (D2B). Met acht
indieners van DRIVE quickscans worden de mogelijkheden voor financiering momenteel verder besproken. Het is de verwachting dat deze
gesprekken voor het einde van 2016 tot de eerste committeringen zullen
leiden. In het kader van D2B is RVO.nl in gesprek met negen lokale
autoriteiten over het opstellen van een nadere projectomschrijving die
nodig is voor het aanbesteden van de projectontwikkeling. Het betreft
projecten op het terrein van havenontwikkeling, drinkwatervoorzieningen,
gezondheidszorg, kustbescherming en veiligheid en rechtsorde.
8
Hoe gaat u het overgebleven bedrag van het flexibel inzetbare budget van
de DGGF over de drie onderdelen verdelen?
De resterende EUR 75 miljoen niet-gecommitteerde middelen zal op een
later moment worden verdeeld op basis van vraagontwikkeling en
financieringsbehoeften van ondernemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

3

9
Wat was de «aanpassing op lopende activiteiten» waardoor het budget
voor het DGGF neerwaarts is bijgesteld?
Het meerjarig budget voor het DGGF is bij de eerste suppletoire begroting
2016 (Kamerstuk 34 485 XVII, nrs. 1 en 2) aangepast om beter aan te
sluiten bij de werking en liquiditeitsbehoefte van het fonds na de periode
2014–2017. De aanpassing in 2015 betrof een neerwaartse bijstelling van
de oorspronkelijk begrote EUR 150 miljoen naar de gerealiseerde EUR 92
miljoen. De resterende middelen schuiven door naar latere jaren om ook
in die jaren in de vraag naar financiering te kunnen voorzien.
10
Kunt u een toelichting geven bij de mutatie ten aanzien van artikel 2.01
Toename van voedselzekerheid en daarbij onder andere aangeven of deze
projecten vertraagd zijn of niet door gaan?
Gezien lagere liquiditeitsbehoefte binnen diverse landenprogramma’s
(Benin, Oeganda, Rwanda) zijn enkele betalingen op lopende
programma’s doorgeschoven naar 2016. Dit heeft geen gevolgen voor de
voortzetting van de projecten.
11
Kan gepreciseerd worden waarom er een capaciteitsafname was op een
post in de Grote Merenregio en waarom dit vervolgens leidde tot
vertraging in de uitvoering van programma’s op het gebied van Seksuele
en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR)? Zo nee, waarom niet?
De capaciteit op het thema seksuele en reproductieve gezondheid en
rechten in de Grote Merenregio is in 2015 niet afgenomen. De capaciteit
op de posten Bujumbura en Kigali bleef gelijk en in Kampala vond een
intensivering plaats met een lokale beleidsmedewerker. De vertraging in
de uitvoering van de programma’s was het gevolg van de politieke en
veiligheidsontwikkelingen in Burundi.
12
Kunt u een specificering geven van alle kosten die in 2015 zijn gemaakt
voor eerstejaarsopvang van asielzoekers en zijn toegerekend aan het
budget voor Official Development Assistance (ODA)? Zou u bij de
specificering onder andere in kunnen gaan op eventuele kosten gemaakt
voor voeding, verblijf, vervoer, (gedwongen) terugkeer en hervestiging,
veiligheid, economische en maatschappelijke integratie, onderwijs,
taallessen, medische verzorging, administratie, salariskosten en uitgaven
gedaan buiten Nederland?
Voor het begrotingsjaar 2015 is voor de eerstejaarsopvang van asielzoekers in totaal circa EUR 1,2 miljard aan uitgaven toegerekend aan het
budget voor Official Development Assistance (ODA). Dit betreft grotendeels uitgaven aan het COA en Nidos. Deze organisaties besteden dit
onder meer aan voeding, verblijf, vervoer en medische verzorging. Voor
een specificering van de kosten verwijst het kabinet u graag naar de
Financiële verantwoording 2015 van het COA. Kosten voor gedwongen
terugkeer vallen niet onder het ODA-budget. Dat geldt ook voor kosten
voor economische en maatschappelijke integratie. Uitgaven ten behoeve
van vrijwillige terugkeer kunnen wel aan ODA toegerekend worden. Voor
vrijwillige terugkeer is de REAN-regeling beschikbaar, hieraan is in 2015
vanuit het ODA-budget EUR 4,3 miljoen besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

4

13
Welke interne criteria en richtlijnen gebruiken de verschillende ministeries
bij het aan ODA toerekenen van de kosten voor eerstejaarsopvang?
Binnen de OESO-DAC is afgesproken dat donorlanden die binnen eigen
landsgrenzen asielzoekers uit ontwikkelingslanden opvangen, de hiervoor
gemaakte kosten gedurende de eerste twaalf maanden van hun verblijf als
ODA-uitgaven kunnen meetellen. Het kabinet rekent conform deze
richtlijnen aan ODA toe.
14
Hoeveel asielzoekers zijn er in 2015 afgewezen en wat zijn de aan ODA
toegerekende gespecificeerde kosten vanaf het moment van aankomst tot
en met de repatriatie?
In 2015 zijn 5.480 eerste asielaanvragen afgewezen. Er vindt geen separate
registratie plaats van kosten van afgewezen asielzoekers. De toerekening
is gebaseerd op onder meer het aantal ingestroomde asielzoekers, de
gemiddelde verblijfsduur en de kostprijs van het COA.
15
Kunt u het feit verklaren dat Nederland in 2014 van alle leden van het
Development Assistance Committee (DAC) van de OESO gemiddeld de
meeste ODA-middelen uitgeeft per eerstejaars asielzoeker (http://
www.oecd.org/dac/stats/RefugeeCostsMethodologicalNote.pdf)? Hoe
berekent u het benodigde bedrag per persoon? Rekent u in vergelijking
met andere DAC-leden ongebruikelijk veel en/of hogere kosten voor
eerstejaars asielzoekers toe aan ODA?
Het kabinet rekent – conform de aangegeven kaders van de OESO – de
totale kosten van het COA per persoon voor de verblijfsduur bij het COA
met een maximum van 12 maanden toe. Hierbij spelen onder meer het
prijsniveau en de geleverde kwaliteit van de asielopvang in verschillende
landen een rol. Daarnaast maken landen verschillende afwegingen voor
wat betreft de ODA-toerekening van deze kosten.
16
Hoe monitort u uitgaven voor eerstejaars asielopvang die worden gedaan
op centraal en decentraal niveau en toegerekend aan ODA?
De monitoring voor de uitgaven voor eerstejaarsopvang van asielzoekers
is onderdeel van de begrotingscyclus. De uitgaven voor de eerstejaarsopvang die worden toegerekend aan ODA worden gemaakt ten tijde van
het verblijf bij het COA of Nidos (zie ook het antwoord op vraag 13). Dat is
op centraal niveau. Wanneer vergunninghouders regulier gehuisvest
worden in gemeenten stromen ze uit het COA en vanaf dat moment
worden er geen kosten toegerekend aan ODA.
17
Wat doet u om meer transparantie en eenduidigheid te krijgen over wat
DAC-leden van de eerstejaars asielkosten (kunnen) rapporteren als ODA?
Binnen de OESO-DAC is afgesproken dat donorlanden die binnen eigen
landsgrenzen asielzoekers uit ontwikkelingslanden opvangen, de hiervoor
gemaakte kosten gedurende de eerste twaalf maanden van hun verblijf als
ODA-uitgaven kunnen meetellen. Ten behoeve van transparantie en
vergelijkbaarheid rapporteert Nederland deze eerstejaarsopvangkosten
daarom aan de OESO-DAC. Tijdens de DAC High Level Meeting in februari
2016 is door de DAC-leden, waaronder Nederland, afgesproken om de
consistentie, vergelijkbaarheid en transparantie van deze rapportages te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

5

verbeteren. Een tijdelijke OESO-DAC werkgroep zal daarom de rapportageregels voor eerstejaarsopvangkosten verduidelijken.
18
Kunt u de laatste stand van zaken geven betreffende de hoeveelheid
eerstejaars asielzoekers die het kabinet in de komende jaren (2016–2020)
verwacht en de kosten die daarvoor geraamd zijn?
Bij Najaarsnota is de instroomraming voor 2015 en 2016 verhoogd naar
58.000 asielzoekers. De instroomraming voor de jaren 2017 en verder is
niet gewijzigd. Voor de ontwerpbegroting 2017 zal, op basis van de
actualiteit, beoordeeld worden of de instroomverwachting bijgesteld moet
worden. De aan ODA toe te rekenen kosten die voor de eerstejaarsopvang
van asielzoekers in 2016 zijn geraamd zijn EUR 713 miljoen en EUR 720
miljoen in 2017. Hierbij de opmerking dat per 2016 het ritme van de
toerekening wordt gewijzigd. Vanaf 2016 geldt dat 63% van de kosten voor
de instroom van asielzoekers in het lopende jaar worden toegerekend aan
ODA en 37% in het daaropvolgende jaar. Daarvoor was dit 100% in het
lopende jaar. De reden voor het veranderde ritme is dat de een gedeelte
van de instroom laat in het kalenderjaar plaatsvindt, waardoor de kosten
voor de eerstejaarsopvang van die groep veelal doorlopen naar het
daaropvolgende jaar.
19
Is de volledige budgettaire ruimte benut die is ontstaan vanuit de
begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking als
gevolg van de BNP-groei in 2015–2020? Of is er nog budget beschikbaar in
de komende jaren uit de BNP-groei?
Er is tot en met 2020 nog EUR 17 miljoen budgettaire ruimte als gevolg
van de BNP-groei van het BHOS-budget beschikbaar.
20
Kunt u een uitsplitsing maken van de EUR 23 miljoen «resterende
middelen binnen de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van 2015»?
Het betreffen middelen die in 2014 niet zijn uitgegeven op het terrein van
handels- in investeringsinstrumenten, zoals ook toegelicht in het
BHOS-jaarverslag over 2014 (Kamerstuk 34 200 XVII, nr. 1) en die
vervolgens via de eindejaarsmarge in 2015 zijn toegevoegd aan de
begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
21
Tot welke ODA-prestatie over 2015 leidt het buiten beschouwing nemen
van respectievelijk de toerekening van eerstejaars asielopvang en
klimaatfinanciering?
De toerekening aan eerstejaars asielopvang en klimaatfinanciering is
onderdeel van ODA, in lijn met de OESO/DAC criteria. De ODA prestatie
2015 is uitgekomen op 0,75%.
22
Welk deel van de ODA-prestatie 2015 is in Nederland uitgegeven en welk
deel in het buitenland?
Van de totale ODA-prestatie 2015 van EUR 5,2 miljard is in Nederland circa
EUR 1,2 miljard uitgegeven aan de eerstejaarsopvang van asielzoekers.
Daarnaast is een deel van de toegerekende apparaatskosten in Nederland
gemaakt. Ook vindt een deel van de programma-uitgaven in Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

6

plaats (bijvoorbeeld uitgaven via maatschappelijke organisaties en
bedrijfsleven).
23
Kunt u een actueel overzicht geven voor de geraamde ODA-percentages
(prestaties) voor de komende jaren?
2016: 0,69%
2017: 0,54%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 001, nr. 5

7