Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 326

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 maart 2021
De fiets is een Nederlands vervoermiddel bij uitstek. Er zijn meer fietsen
dan mensen in ons land. Nederlanders fietsen jaarlijks 440.000 maal de
wereld rond en fietsen uit Nederland worden wereldwijd geëxporteerd. In
coronatijd heeft een nog grotere groep Nederlanders de fiets ontdekt.
Mensen fietsen meer. Fietsers zijn minder vaak ziek, nemen weinig ruimte
in op de weg en houden de lucht schoon. Door de opmars van de
elektrische fiets worden grotere afstanden op de fiets bereikbaar. Dat alles
biedt kansen. Kansen voor onze gezondheid, onze economie, de luchtkwaliteit, de drukte op de weg en voor het klimaat. Zeker als de mobiliteitsbehoefte na corona weer fors aantrekt, zoals de verwachting is.
Ik heb mij de afgelopen jaren, samen met provincies, vervoerregio’s,
gemeenten en de partijen verenigd in de Tour de Force, ingezet voor meer
fietsers naar het werk. Ook een netwerk van werkgevers en fietsambassadeurs werkt mee aan meer zakelijke fietskilometers. Tot de coronacrisis
uitbrak lagen we goed op koers om het vooraf gestelde doel 200.000 extra
fietsforenzen deze kabinetsperiode te halen. Provincies, vervoerregio’s,
gemeenten en Rijk hebben de afgelopen jaren ruim een half miljard euro
geïnvesteerd in extra en innovatieve fietsparkeerplekken bij stations, zodat
de fiets makkelijker onderdeel wordt van de reis naar het werk. Ook is op
tal van plekken de schop in de grond voor betere fietsroutes, waar fietsers
veilig en snel kunnen doorfietsen. Van deze investering is 100 miljoen (uit
hoofde van het regeerakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34))
afkomstig van het Rijk. Dit conform de geldende verantwoordelijkheidsverdeling tussen decentrale overheden – waar de primaire verantwoordelijkheid ligt – en het Rijk.
Om de kansen die de fiets biedt ook de komende jaren te verzilveren, heb
ik met provincies, vervoerregio’s en de betrokken gemeenten afgesproken
een Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF) op te stellen. Ik heb u hierover in
november 2020 geïnformeerd via de BO MIRT brief. In het Nationaal
Toekomstbeeld Fiets brengen Rijk en decentrale overheden gezamenlijk
de potentie voor zowel de korte als de langere termijn in beeld. Het gaat

kst-31305-326
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 305, nr. 326

1

zowel om nieuwe fietsinfrastructuur (inclusief stallingen) als om het
wegnemen van capaciteits- en verkeersveiligheid knelpunten van
bestaande fietsinfrastructuur.
Als het gaat om de verantwoordelijkheidsverdeling voor fietsinfrastructuur geldt dat deze primair bij provincies, vervoerregio’s en
gemeenten ligt. Het Rijk is medeverantwoordelijk voor fietsparkeren bij
treinstations en fietsroutes lopend over areaal van Rijkswaterstaat. Zoals
aangegeven in de MIRT-brief1 van 27 november 2020 hebben Rijk en regio
gezamenlijk de ambitie uitgesproken om de potentie van de fiets, als
volwaardige modaliteit en oplossing voor een aantal maatschappelijke
opgaven, meer structureel onderdeel te maken van bestuurlijke en
financiële afspraken zowel binnen de eigen bestuurslaag als ook tussen de
verschillende bestuurslagen.
Hierbij stuur ik u, mede namens de provincies, vervoerregio’s en de
betrokken gemeenten het Nationaal Toekomstbeeld Fiets op hoofdlijnen
toe2. Dit kon onder andere tot stand komen dankzij de inzet van de
betrokken partijen van Tour de Force. Het streven is dit toekomstbeeld
verder uit te werken richting het najaar.
Investeren in ruimte voor de fiets
Doel van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets is het groeiende aantal
fietsers veilig de ruimte te geven. En meer mensen te stimuleren de fiets
te pakken naar het werk. In het Nationaal Toekomstbeeld Fiets staan
daarom drie thema’s centraal:
1. Vlot en veilig doorfietsen
Een landelijk dekkend netwerk van hoofdfietsroutes waarop vlot en
veilig doorgefietst kan worden. Het zijn de hoofdfietsroutes in stad en
regio, binnen en buiten de bebouwde kom waarmee snel op werk,
school, station of andere belangrijke bestemmingen gekomen kan
worden.
2. Moeiteloos en veilig je fiets stallen
Op knooppunten, in binnensteden en andere drukke plekken waar veel
extra huizen (bij)gebouwd worden. Zodat de fiets makkelijk onderdeel
wordt van de reis.
3. Benutten van de potentie
Iedereen die fietst, draagt bij aan de betere doorstroming op de weg,
en minder drukte in het OV. Gezien de grote mobiliteitsopgave waar
NL voor staat, is flankerend beleid, gericht op het benutten van de
potentie van de fiets, van belang. Daarom wordt bijvoorbeeld ingezet
op meer fietsers, het fietsen van langere afstanden aantrekkelijker
maken en langer doortrappen.
Nationaal Toekomstbeeld Fiets als agenda
Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets helpt om de fiets als volwaardige optie
mee te nemen bij investeringsbeslissingen, lokaal, regionaal en landelijk.
Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets op hoofdlijnen, dat is bijgevoegd, is
het product van een inventarisatie die de afgelopen drie maanden in alle
provincies en de twee vervoerregio’s heeft plaatsgevonden. Zij hebben op
basis van expert judgement bekeken wat er in hun regio nodig is om een
dekkend netwerk van fietsroutes te realiseren waar fietsers vlot en veilig
kunnen doorfietsen. En waar zij op knooppunten moeiteloos en veilig hun
fiets kunnen stallen.

1
2

Kamerstuk 35 570 A, nr. 45
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 305, nr. 326

2

Uit deze eerste inventarisatie vanuit provincies en gemeenten blijkt dat de
opgave voor fietsmaatregelen, verspreid over alle delen van Nederland,
groot is. Het gaat zowel om nieuwe fietsinfrastructuur als om het
wegnemen van capaciteits- en verkeersveiligheid knelpunten van
bestaande fietsinfrastructuur. Deze eerste inventarisatie levert investeringskansen voor de fiets op met een totale waarde van enkele miljarden
euro (t/m 2025), waarbij ook de zojuist beschreven verantwoordelijkheidsverdeling tussen provincies, vervoerregio’s, gemeenten en Rijk geldt. De
aanleg van ontbrekend schakels van hoofdfietsroutes is onderdeel van
betreffende inventarisatie, en telt in deze eerste inventarisatie op tot
ongeveer 1 miljard euro voor de periode t/m 2025. Een deel van de
maatregelen is reeds gedekt zoals voor fietsparkeren binnen het kader van
het Bestuursakkoord Fietsparkeren.
Maatschappelijke baten
De aanleg van fietsinfrastructuur draagt eraan bij dat meer mensen voor
ritten tot circa 15 kilometer de fiets pakken in plaats van de auto. In
stedelijke gebieden draagt dit bij aan het verminderen van congestie. Bij
de grote binnenstedelijke bouwopgaven zijn investeringen in de fiets en
OV vaak aangeduid als primaire vormen van binnenstedelijk vervoer, wat
komende jaren op veel plaatsen investeringen in fietsinfrastructuur zal
betekenen, gekoppeld aan de ontsluiting van die woningen. In drukke
regio’s is investeren in extra fietsinfra van belang voor de verkeersveiligheid. De overstap naar fietsen zorgt ervoor dat het aantal mensen dat
voldoet aan de beweegnorm toeneemt en dit is goed voor de gezondheid.
Deze overstap is ook goed voor het klimaat en het milieu. Investeringen in
fietsinfrastructuur geven een impuls aan de (regionale) economie en
zorgen ervoor dat de groei van het fietsgebruik veilig kan worden
opgevangen.
Vervolg
Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets gaat ons helpen om in de komende
jaren de fiets als een gelijkwaardige modaliteit (naast auto en OV) mee te
nemen in landelijke en regionale afwegingen rond mobiliteit en ruimtelijke inrichting. Het bijgevoegde Nationaal Toekomstbeeld Fiets op
hoofdlijnen is een eerste stap vanuit provincies, vervoerregio’s en
gemeenten en schets de contouren van de omvang van de Nederlandse
fietsinfrastructuur kansen. Het is nadrukkelijk geen blauwdruk.
Er is nog een aantal vervolgstappen en keuzes te maken, op weg naar een
meer concrete uitvoeringsagenda. Deze stappen worden de komende
maanden in een gezamenlijk proces verder uitgewerkt. Nieuwe investeringsbeslissingen zijn uiteraard aan een nieuw kabinet.
Het Nationaal Toekomstbeeld Fiets op hoofdlijnen schetst de opgave voor
de komende jaren en verder. Het biedt de basis om het oplossend
vermogen van de fiets beter te benutten. En nog meer mensen vanzelfsprekend op de fiets te laten stappen om lekker vlot en veilig door te
kunnen trappen naar hun bestemming.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 305, nr. 326

3