Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 IV

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2011

Nr. 33

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2011
Tijdens de begrotingsbehandeling 2010 van hoofdstuk IV (Koninkrijksrelaties) is door staatssecretaris Bijleveld-Schouten het volgende
toegezegd:
Onderzocht zal worden of het instrument van bestuurskrachtonderzoeken
voor gemeenten zodanig aangepast kan worden dat het toepasbaar is op
de Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Kamerstukken II
2009–2010, 32 123 IV, nr. 2). Hierbij bericht ik u over de wijze waarop ik
invulling heb gegeven aan deze toezegging.
Bestuurskracht
Bij bestuurskracht gaat het om het vermogen van een overheidsorgaan
om de wettelijke en autonome taken adequaat uit te voeren. Het bestuurskrachtonderzoek is een instrument voor een overheidsorganisatie om een
goed beeld te krijgen van de kwaliteit van het eigen functioneren. Het
onderzoek heeft betrekking op het functioneren van het bestuur én de
ambtelijke organisatie. Een bestuurskrachtonderzoek laat zien hoe de
organisatie de taken uitvoert en of zij de doelstellingen behaalt.
Verschillen in bestuurscultuur
De Nederlandse bestuurlijke cultuur, normen en tradities en die van de
Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba verschillen
aanzienlijk van elkaar. De te overbruggen afstand is groot. Tot 10 oktober
2010 was de bestuurspraktijk in de Nederlandse Antillen monistisch. Met
de Wet Openbare Lichamen BES heeft de duale bestuurspraktijk zijn
intrede gedaan; deze zal met ingang van de verkiezingen voor de
eilandsraad op 2 maart aanstaande volledig geëffectueerd zijn. Voor
Nederlandse gemeenten bestaat de duale praktijk sinds 2002 en is nu een
bekend fenomeen.

kst-32500-IV-33
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 IV, nr. 33

1

Ondersteuning
Om een invoering van de duale bestuurspraktijk succesvol te laten
verlopen is een omvangrijk ondersteuningsprogramma opgezet in
samenwerking met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten; het
«Actieprogramma Bonaire, Sint Eustatius en Saba». Er is een substantieel
budget vrijgemaakt om deze ondersteuning op een kwalitatief
hoogwaardige manier aan te bieden. Er wordt ondersteuning geboden bij
het inrichten van een griffie, het realiseren van de rekenkamerfunctie en
van de ombudsfunctie. Daarnaast wordt gewerkt aan het bekend raken
met de nieuwe bestuurscultuur: onderdelen van het instrumentarium hierbij zijn het simulatiespel, het rollenspel, panels, inzet van
consulenten, handreikingen (publieksvriendelijk en vakmatig), nieuwsbrieven, modelverordeningen en permanente publieksvoorlichting. De
eerste tijd kunnen de Openbare Lichamen terugvallen op een helpdesk die
samen met de VNG wordt ingericht.
Daarnaast wordt ondersteuning geboden bij het verbeteren van de
ambtelijke organisatie en het daaruit voortvloeiende personeelsplan.
Toepasbaarheid van bestuurskrachtonderzoek op de eilanden
Bestuurskrachtonderzoek in de Nederlandse bestuurspraktijk is
logischerwijs geënt op de duale bestuurspraktijk en op een over het
algemeen goed ontwikkelde en goed functionerende ambtelijke organisatie. Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn bestuurskrachtonderzoeken, die zijn geschoeid op de duale bestuurlijke uitgangspunten en een
in principe hoogwaardige ambtelijke organisatie, op dit moment niet
mogelijk. De overgang van monisme naar dualisme vraagt, net als in
Nederland, een aantal jaren van gewenning. Daarnaast wordt er hard
gewerkt aan verbetering van de ambtelijke organisatie op de drie
eilanden. In deze opbouwfase is het niet opportuun om tussentijds
bestuurskrachtonderzoeken, geschoeid op Nederlandse leest, te
verrichten op de Openbare Lichamen.
Tot slot
Mijn conclusie is dat het instrument «bestuurskrachtonderzoek» op dit
moment niet toepasbaar is op de drie Openbare Lichamen. De komende
jaren worden de eilanden intensief ondersteund om de bestuurspraktijk
op grond van de WolBES in te voeren en de ambtelijke organisatie te
verbeteren. Bij de evaluatie van de wetgeving (2015) zal de kwaliteit van
de gedualiseerde bestuurspraktijk en de ambtelijke organisatie mee
worden genomen.
Ná deze evaluatie kan worden bezien óf en hoe er gebruik kan worden
gemaakt van het bestuurskrachtonderzoek zoals dat in Nederland is
ontwikkeld en toegepast.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 IV, nr. 33

2