2011D25889

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen
over :
− de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d.
28 maart 2011 inzake de reactie op moties en toezeggingen op het
terrein primair en voortgezet onderwijs naar aanleiding van de
begrotingsbehandeling Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Kamerstuk
32 500 VIII, nr. 152);
− de reactie van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d.
28 mei 2010 inzake over de onderzoeksvraag naar de bekostiging per
vestiging in het primair onderwijs (Kamerstuk 31 293, nr. 75).
Vragen zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie,
Janssen

nds-tk-2011D25889

1

Inhoudsopgave
I.

II.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
2. Motie Klaver c.s. over leerling-ratio en onderzoek SP
«Minder geld, grotere klassen»
3.Motie Smits en Çelik over rechtstreekse rijkssubsidie aan de
Schoolvestiging
4. Motie Ferrier c.s. over een onderzoek naar de ontwikkeling
van de kosten bij extreme toe- of afname van het aantal
leerlingen
5. Motie Voordewind en Ferrier over onderzoek naar de
gevolgen van krimp, kwaliteit en leegstand
6. Overig
Reactie van de minister

I. Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de reacties op
moties en toezeggingen op het terrein van primair en voortgezet
onderwijs naar aanleiding van de begrotingsbehandeling van het
ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de reactie van de
minister op het verzoek van de commissie OCW over de onderzoeksvraag
bekostiging per vestiging.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de reacties op moties en toezegging op het terrein van primair en
voortgezet onderwijs naar aanleiding van de begrotingsbehandeling van
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
2. Motie Klaver c.s. over leerling-ratio1 en onderzoek SP «Minder geld,
grotere klassen»

1
2

Kamerstuk 32 500 VII, nr. 31.
Via de website www.ocwduo.nl

De leden van de VVD-fractie zijn verheugd met de stelling die de minister
inneemt met betrekking tot de moties Klaver c.s. inzake de leerlingleraarratio en het onderzoek van de SP «Minder geld, grotere klassen».
Scholen moeten en kunnen zelf een afweging maken over de besteding
van de lumpsumfinanciering, zo menen de leden. Schoolleiders dragen
een eigen verantwoordelijkheid voor het goed besteden van beschikbare
middelen. De leden zijn met de minister van mening dat de financiële
deskundigheid versterkt moet worden en zien de resultaten van de
stappen die de minister op dit vlak zet, met vertrouwen tegemoet. De
leden zien aanleiding tot het stellen van de volgende vragen. De minister
stelt terecht dat de onderwijskwaliteit op scholen het meest gebaat is bij
kwalitatief goede en voldoende leraren. Volgens de minister biedt het
toezicht van de Inspectie van het Onderwijs op de onderwijskwaliteit een
indirecte waarborg voor kwalitatief voldoende leraren (leerling-leraarratio)
op de school. Uit de brief van de minister blijkt dat de Inspectie van het
Onderwijs in bepaalde gevallen expliciet naar de verhouding tussen het
aantal leerlingen en het aantal leraren kijkt. Graag vernemen de leden in
hoeveel en in welke gevallen de Inspectie van het Onderwijs naar de
leerling-leraarratio kijkt. Verder vragen de leden of de inspectie een
omslagpunt of ander ijkpunt hanteert met betrekking tot de leerlingleraarratio dat aanleiding geeft tot het vermoeden van risico’s voor de
onderwijskwaliteit. Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) biedt inzicht in de
bekostiging per school2. De minister onderzoekt op dit moment hoe de
toegang tot de reeds beschikbare informatie kan worden verbeterd. De

2

leden van de fractie zijn groot voorstander van transparantie waar het
aankomt op de besteding van onderwijsgeld. Graag vernemen de leden
wanneer de minister het onderzoek denkt af te ronden en aan de Kamer
denkt toe te zenden. Voorts vernemen de leden graag of de minister
inmiddels haar voornemen de PO-Raad, de VO-Raad en diverse schoolbesturen bij het onderzoek te betrekken, heeft waargemaakt.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de reactie op de motie Klaver c.s. inzake leerling-leraarratio. De leden
hebben enkele vragen inzake het via «Vensters voor Verantwoording»
openbaar beschikbaar maken van schoolresultaten door alle scholen. Op
welke termijn zullen deze schoolresultaten beschikbaar zijn? Zijn de
scholen verplicht deze gegevens beschikbaar te maken? Zo ja, welke
mogelijke sancties ziet de minister als scholen hier niet aan voldoen, zo
vragen de leden. Via Vensters voor Verantwoording zal ook informatie
over de leerling-leraarratio beschikbaar worden gemaakt. Deze zal
getoond worden voor het totale personeel, maar ook uitgesplitst naar
diverse groepen medewerkers. In met name het mbo komt het voor dat er
zich een grote uitval voordoet tijdens en na het eerste jaar. In sommige
gevallen zullen er dus grote verschillen zijn tussen de ratio’s in de
eerstejaarsklassen en latere leerjaren. Sommige docenten geven les aan
zowel eerstejaarsklassen als klassen in een later leerjaar. Indien de
gegevens zich beperken tot een gemiddeld leerling-leraarratio per docent
kan dit een vertekend beeld opleveren. De leden vragen of bij de
verstrekte gegevens met betrekking tot de ratio van onderwijzend
personeel wordt uitgegaan van een opsplitsing per docent per klas. De
leden hebben met belangstelling kennisgenomen van de reactie op het
onderzoek van de SP «Minder geld, grotere klassen». De leden betreuren
het dat de minister geen onderzoek zal instellen naar een percentage van
het budget van scholen dat maximaal buiten het primaire proces besteed
mag worden.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn teleurgesteld over de reactie op de
motie over leerling-leraarratio. De reactie bevat, naar de mening van de
leden, twee tegenstrijdige elementen. Enerzijds geeft de minister aan dat
de hoeveelheid leraren per leerling door scholen zelf bepaald moet
worden in het kader van de lumpsumgedachte. Anderzijds stelt de
minister dat de Inspectie van het Onderwijs bij scholen waar zij risico’s
ziet wel degelijk op een leerling-leraarratio controleert. Klopt het dat,
ondanks de lumpsumgedachte, scholen wel degelijk gehouden zijn aan
een bepaalde ratio? Zo ja, wat is deze ratio? Welke normen hanteert de
inspectie, in de gevallen dat zij expliciet kijkt naar de indicator leerlingen
per medewerker, zo vragen de leden. Kan de minister aangeven in
hoeveel gevallen de inspectie kijkt naar de ratio? De minister schrijft dat
het aantal leerlingen grotendeels bepalend is voor de hoeveelheid
formatie waarop de personele bekostiging is gebaseerd. Wat is precies de
relatie tussen het aantal leerlingen en de hoeveelheid formatie waarop de
personele bekostiging is gebaseerd, zo vragen de leden.
3. Motie Smits en Çelik over rechtstreekse rijkssubsidie aan de
schoolvestiging1

1

Kamerstuk 32 500 VII, nr. 19.

De leden van de VVD-fractie lezen in de reactie op de motie Smits en Çelik
over rechtstreekse rijkssubsidie aan schoolvestigingen dat de minister een
voorbeeld bekend is waarbij scholen een begroting opstellen, die indienen
bij het bestuur en daarover vervolgens in gesprek gaan met het schoolbestuur. De leden vernemen graag of de minister meer van deze
voorbeelden kan geven van de wijze waarbij op lokaal niveau op een
goede wijze de bekostigingsrelatie wordt vormgegeven tussen schoolbesturen en de bij hun aangesloten scholen.

3

De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de reactie op de motie Smits en Çelik over rechtstreekse rijkssubsidie
aan de schoolvestiging. De leden betreuren het dat de minister geen
mogelijkheid ziet deze motie uit te voeren.

1

Kamerstuk 31 293, nr. 75.

De leden van de SP-fractie vinden het onacceptabel dat de minister
aangenomen de motie Smits en Celik weigert uit te voeren. Hoe ziet zij de
verhouding tussen kabinet en Tweede Kamer der Staten-Generaal? Wat is
volgens haar de rol van het kabinet wanneer de Tweede Kamer der
Staten-Generaal in meerderheid een motie aanneemt, zo vragen de leden.
In haar brief beschrijft de minister vele praktische problemen. De leden
betreuren het dat de minister vooral op zoek is gegaan naar redenen
waarom zij de motie niet hoeft uit te voeren. Waarom heeft zij voor haar
onderzoek naar de mogelijkheden om de motie uit te voeren niet gekozen
voor een positievere insteek, zo vragen zij. Deelt de minister de mening
van deze leden dat het kijken naar mogelijkheden om een aangenomen
motie uit te voeren beter past bij ons democratische rechtssysteem, dan
de negatieve lijn die zij in haar brief volgt? De leden vragen in hoeverre is
overlegd met scholen, schoolleiders, schoolbesturen en de sectorvertegenwoordiging over de mogelijkheden tot uitvoering van de motie. In
haar brief somt de minister de redenen op waarom een pilot om per
schoollocatie te bekostigen in plaats van per schoolbestuur leidt tot
uitvoeringslasten, in de eerste plaats voor DUO, maar ook voor scholen.
Hoeveel geld mag een pilot kosten volgens de minister? Maakt het voor
haar verschil of het gaat om een pilot die is bedacht door haar ministerie
of die door een meerderheid in de Tweede Kamer der Staten-Generaal is
aangevraagd? Hoeveel geld is in 2010 door het ministerie van OCW aan
pilots besteed? Het is de leden van de eerder genoemde fractie onduidelijk waarom de tweede variant in de brief van 28 mei 2010 wordt
afgewezen1. Waar bij andere varianten strijdigheid wordt gevonden met
de Grondwet, is dit bij variant twee niet aan de orde. In hoeverre is deze
variant, waarbij de bekostiging die een bestuur voor een school ontvangt,
volledig ten behoeve van die school moet worden besteed, serieus
onderzocht naar aanleiding van de aangenomen motie? Is het mogelijk
een pilot uit te voeren op basis van deze variant zonder de wet te
wijzigen? In hoeverre kan, wanneer nodig, gebruik worden gemaakt van
een experimenteerartikel, zo vragen de leden. In hoeverre verschillen de
mogelijkheden tussen openbare en bijzondere scholen? In hoeverre is
overlegd met scholen, schoolleiders, schoolbesturen en de sectorvertegenwoordiging over deze variant, zo vragen de leden. Het is de leden
tevens onduidelijk waarom de vierde variant in de brief van 28 mei 2010
wordt afgewezen. In deze variant krijgt de medezeggenschapsraad
instemmingsrecht in plaats van adviesrecht over het financieel beleid. De
minister schrijft dat hierdoor een zo grote inbreuk op de bevoegdheid van
het schoolbestuur wordt gemaakt, dat deze de verantwoordelijkheid voor
het onderwijs en het financieel beleid van de rechtspersoon niet langer
waar kan maken. De leden vragen waarop de minister deze stelling
baseert. In hoeverre zijn hier ervaringen mee en hoe zijn deze ervaringen
geëvalueerd? Of speelt koudwatervrees hier een rol? De wetgever legt een
schoolbestuur verschillende kaders op, waarbinnen deze moet opereren.
Wanneer de redenering van de minister zou worden doorgevoerd, zijn
überhaupt geen kaders te stellen aan het financieel beleid van een
schoolbestuur, omdat deze de eigen verantwoordelijkheid ondermijnt van
het schoolbestuur. Welk principieel verschil zit er tussen kaders die de
wetgever stelt en kaders die eventueel worden opgelegd door een
medezeggenschapsraad? Is het mogelijk een pilot uit te voeren op basis
van deze variant zonder de wet te wijzigen? In hoeverre kan, wanneer
nodig, gebruik worden gemaakt van een experimenteerartikel? In
hoeverre verschillen de mogelijkheden tussen openbare en bijzondere
scholen? In hoeverre is overlegd met scholen, schoolleiders, schoolbe-

4

sturen en de sectorvertegenwoordiging over deze variant, zo vragen de
leden. Wat is precies het verschil tussen de informatie over bekostiging
per school zoals die via Dienst Uitvoering Onderwijs is op te vragen en
bekostiging op vestigingsniveau? Welke ontbrekende parameters worden
bedoeld in de brief van 28 mei 2010?1 In hoeverre is het mogelijk deze
parameters wel te berekenen voor een beperkt aantal scholen in verband
met de door een meerderheid van de Kamer gevraagde pilot? In hoeverre
is het mogelijk om een beperkt aantal vestigingen te verwittigen van de
bekostiging die voor hen gereserveerd is binnen de lumpsum? Zou dit
makkelijker zijn wanneer in overleg met de medezeggenschapsraad is
afgesproken welke taken worden uitgevoerd door een overkoepelend
bestuur, zodat alleen voor de rest van de taken een bekostiging per
vestiging hoeft te worden berekend? De leden vragen in hoeverre deze
variant serieus is besproken op het ministerie? Wat was de uitkomst van
deze bespreking? Is het mogelijk om medezeggenschapsraden de
informatie waarop medezeggenschapsraden recht hebben met betrekking
tot de bekostiging per school actief toe te zenden, zo vragen de leden.
4. Motie Ferrier c.s. over een onderzoek naar de ontwikkeling van de
kosten bij extreme toe- of afname van het aantal leerlingen2
De leden van de VVD-fractie wachten met belangstelling op de resultaten
van de onderzoeken naar de (financiële) gevolgen van demografische
krimp voor het onderwijs.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de reactie op de motie Ferrier c.s. over een onderzoek naar de
ontwikkeling van de kosten bij extreme toe- of afname van het aantal
leerlingen. De leden wachten de uitkomsten van het lopende onderzoek
met belangstelling af.
5. Motie Voordewind en Ferrier over onderzoek naar de gevolgen van
krimp, kwaliteit en leegstand3
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de reactie op de motie Voordewind en Ferrier over onderzoek naar de
gevolgen van krimp, kwaliteit en leegstand. De leden hebben een vraag
naar aanleiding van het onderzoek van Parkstad Limburg naar samenwerkingsmogelijkheden tussen regionale vmbo’s, mbo’s en hbo’s. Worden
hierbij ook mogelijkheden tot eventuele fusies, al dan niet tussen
verschillende schoolsoorten onderzocht, zo vragen de leden.
6. Overig

1

Kamerstuk 31 293, nr. 75, pagina 1.
Kamerstuk 32 500 VII, nr. 21.
3
Kamerstuk 32 500 VII, nr. 35.
4
Kamerstuk 32 500 VIII, nr. 39.
5
Kamerstuk 31 332, nr. 15.
2

De leden van de SGP-fractie vragen op welke wijze de regering uitvoering
geeft aan motie Dijkgraaf en Van der Ham over de lat hoger leggen voor
het onderdeel spelling4. Deze leden constateren dat voor de uitvoering
van deze motie verwezen wordt naar een brief die verstuurd is voordat de
motie is aangenomen5. Zij constateren dat ten onrechte de suggestie
wordt gewekt dat door het uitvoeren van deze motie het systeem van de
referentieniveaus op de schop zou gaan. Volgens deze leden is het
referentiekader niet bedoeld als een star en statisch model, maar als een
natuurlijk groeimodel waarin op concrete onderdelen aanpassingen
kunnen worden verricht. De evaluatie van het systeem van referentieniveaus op zich dient naar hun mening dus los te staan van de inhoud van
concrete onderdelen. Graag ontvangen zij een reactie op deze constateringen en op de verwachtingen die bij de expertgroep bij het opstellen
van de referentieniveaus daaromtrent bestonden. Het zou naar de mening
van deze leden merkwaardig zijn dat de lat voor een concreet onderdeel
bewust te laag gehouden wordt, omdat de evaluatie van het systeem als

5

geheel voorlopig nog op zich laat wachten. Zij vragen of het referentiekader op deze manier niet eerder belemmerend dan stimulerend werkt
voor kwaliteitsverbetering.
II. Reactie van de minister

6