Mantelzorg voor mensen met dementie is een fulltime baan
Position paper Alzheimer Nederland rondetafelgesprek mantelzorg op 28 september ’23
Op dit moment hebben 290.000 mensen dementie en verwacht wordt dat dit de komende 20 jaar
zal verdubbelen tot een half miljoen. De andere kant van de rekensom is dat er een structureel
tekort aan zorgprofessionals is en mensen met dementie steeds langer thuis wonen.
Mantelzorgers zijn dus hard nodig, maar niet vanzelfsprekend beschikbaar, zo blijkt uit de cijfers.
Het aantal beschikbare mantelzorgers per persoon met dementie zal de komende jaren afnemen.
Nederland kent nu vijf miljoen mantelzorgers en maar liefst 800.000 daarvan nemen de zorg op
zich van mensen met dementie. Zij vervullen een essentiële rol. Mensen met dementie zijn vaak
volledig afhankelijk van hun zorg, steun en aandacht, en dat is geen eenvoudige opdracht. Veel
mantelzorgers voelen zich op zichzelf aangewezen en lijden onder de enorme zorglast.
Tegelijkertijd zien ze het aantal zorgprofessionals steeds verder afnemen waardoor er nog meer
op hun bordje terecht komt.
Alzheimer Nederland voert samen met Nivel iedere twee jaar de Dementiemonitor Mantelzorg uit,
een grootschalig onderzoek onder mantelzorgers om de behoeften, belasting en gebruik van zorg
en ondersteuning van mantelzorgers in beeld te brengen. In 2022 gaven de 4.531 ondervraagde
mantelzorgers van mensen
met dementie gemiddeld 39
uur per week mantelzorg; een
full time baan. Dit is flink hoger
dan de belasting van de
gemiddelde mantelzorger, die
7,4 uur per week zorgt.
Kortom:
43%
van
de
mantelzorgers heeft dus een
dubbele baan. Zij kunnen niet
gemist worden als werknemer
op een krappe arbeidsmarkt
en als mantelzorger.
Werkende mantelzorgers: het water staat aan de lippen
Uit de binnenkort te verschijnen Factsheet ” Verschil in zorgbelasting en kwaliteit van leven tussen
werkende en niet-werkende mantelzorgers” van Alzheimer Nederland en Nivel blijkt dat 43% van
de mantelzorgers een betaalde baan heeft naast het mantelzorgen. Van hen heeft 51% een fulltime
baan, 38% een grote parttime baan en 11% een kleine parttime baan. Opvallend is dat de omvang
van de baan vrij weinig uitmaakt als het gaat om de hoeveelheid zorguren die mantelzorgers
maken. Mantelzorgers met een kleine parttime baan 17 uur per week en mantelzorgers met een
grote parttime baan 15 uur per week, maar mantelzorgers met een fulltime baan zorgen nog
steeds gemiddeld 13 uur week voor de naaste. Gemiddeld besteden werkende mantelzorgers
naast hun baan 15 uur per week aan mantelzorg. Het is dus belangrijk dat werkgevers hier
rekening mee houden. Dat laat nog te wensen over, zo laat de factsheet zien: 63% van de werkende
mantelzorgers vindt dat de werkgever voldoende begrip toont voor hun situatie. Ruim een derde
(37%) vindt van niet of weet het niet. Van collega’s (73%) krijgt men vaker begrip.
Werkende mantelzorgers waarderen hun kwaliteit van leven gemiddeld met een 7,1 terwijl nietwerkende mantelzorgers hun kwaliteit van leven waarderen met een 6,6. Ook zien we dat
werkenden vaker tevreden zijn over het sociale leven (74%) dan niet-werkende mantelzorgers

Stationsplein 121
Postbus 2077
3800 CB Amersfoort

info@alzheimer-nederland.nl
033 - 303 25 02
twitter: @alzheimernl
www.alzheimer-nederland.nl

NL25 RABO 0395 2224 19
NL13 INGB 0000 0025 02
KvK 41181369

(60%). Een verklaring hiervoor is dat niet-werkenden de contacten met en de steun van collega’s
missen die werkende mantelzorgers wel hebben. Desalniettemin geeft 45% van de werkende
mantelzorgers aan dat ze het gevoel hebben dat ze de zorg voor hun naaste niet langer dan twee
jaar vol kunnen houden.
Ondersteuning van mantelzorgers: we weten hoe!
Dit betekent dat we werkende mantelzorgers moeten ondersteunen. Op de eerste plaats met een
casemanager dementie. De onderbesteding in de wijkverpleging was de afgelopen jaren enorm.
Uit de Miljoenennota voor 2024 bleek dat dat in 2023 maar liefst 812 miljoen op de plank is blijven
liggen. Een mooi budget om de casemanager alsnog actief in te zetten, maar de zorgverzekeraar
is hierin de zwakke schakel als het gaat om inkoop en het bieden van informatie. Als alle mensen
met dementie een casemanager krijgen, worden mantelzorgers beter ondersteund, hebben
mensen met dementie een beter leven en besparen we miljarden, vooral in de Wlz.
En belangrijker: zo behouden we de
werkende mantelzorger ook voor
hun eigen baan, waar ze hard nodig
zijn. Op dit moment moeten
mantelzorgers
zich
vaker
ziekmelden of besluiten ze zelfs om
te stoppen met een betaalde baan.
Ook voor werkgevers is het dus van
groot belang dat de ondersteuning
voor hun werkende mantelzorgers
op orde is. Werkgevers hebben zelf
hierbij ook een rol. Denk aan
(h)erkenning van mantelzorgers op
de werkvloer, begeleiding en zo
mogelijk flexibiliteit in werktijden.
Daarnaast krijgen in Nederland
zo'n 12.000 mensen dementie
voordat ze 65 jaar zijn. Zij zijn vaak nog aan het werk op het moment dat de diagnose gegeven
wordt. Het is van belang dat deze werknemers zo lang mogelijk normaal blijven meedraaien in de
maatschappij en dus ook op de werkvloer. De ondersteuning van mantelzorgers is ook voor hen
zeer urgent.
Hoe Alzheimer Nederland bijdraagt
Op ons platform dementie.nl vinden mantelzorgers tips en informatie over het omgaan met
dementie en kunnen zij in contact komen met lotgenoten en experts. Voor persoonlijk contact
kunnen mensen bellen met de DementieLijn. In de buurt organiseren onze regionale afdelingen
allerlei activiteiten, zoals onze Alzheimer Cafés en Theehuizen, gespreksgroepen voor
lotgenotencontact, informatie en advies. Ook bieden we trainingen en informatie aan werkgevers
over mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid.
Meer weten? J.meerveld@alzheimer-nederland.nl of op www.alzheimer-nederland.nl

Stationsplein 121
Postbus 2077
3800 CB Amersfoort

info@alzheimer-nederland.nl
033 - 303 25 02
twitter: @alzheimernl
www.alzheimer-nederland.nl

NL25 RABO 0395 2224 19
NL13 INGB 0000 0025 02
KvK 41181369