Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

769
Vragen van de leden Van Gerven en Leijten (beiden SP) aan de Ministers van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over de
uitzending van Rambam met als onderwerp dokteronline.nl (ingezonden
15 november 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 15 december 2016. Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 616.
Vraag 1
Heeft u de uitzending van Rambam gezien, waarin dokteronline.nl centraal
staat; een site die opereert vanuit Curaçao, waar men zonder doktersbezoek
medicijnen kan bestellen?1
Antwoord 1
Ja, ik heb de uitzending gezien. Het gaat overigens om Dokteronline.com.
Vraag 2
Staat u nog steeds achter uw uitspraak uit 2010 dat de verkoop van receptgeneesmiddelen, anders dan via internetsites die aan de hiervoor geldende
eisen voldoen, «een groot risico voor de volksgezondheid» vormt?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Welke concrete maatregelen heeft u de afgelopen zes jaar getroffen om dit
grote risico voor de volksgezondheid aan te pakken?
Antwoord 3
Om malafide aanbieders van geneesmiddelen beter aan te kunnen pakken is
in 2011 de Geneesmiddelenwet gewijzigd3. Door middel van deze wijziging is
het rechtstreeks te koop aanbieden van geneesmiddelen aan eindgebruikers
(patiënten) door mensen die daar niet toe bevoegd zijn verboden. Handha-

1

http://www.npo.nl/rambam/10-11-2016/VARA_101381135
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 507
3
http://www.npo.nl/rambam/10-11-2016/VARA_101381135
2

ah-tk-20162017-769
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

ving wordt hiermee vergemakkelijkt omdat de handeling eenvoudig te
bewijzen is.
Tevens is het mogelijk gemaakt om een overtreding van artikel 67 Geneesmiddelenwet (voorschrijven aan iemand die de voorschrijver nog nooit heeft
ontmoet) bestuursrechtelijk en strafrechtelijk te sanctioneren.
Voorts is in Nederland met bona fide internetproviders een gedragscode
«Notice and take down» afgesproken. Aan de internetprovider kan worden
gemeld dat deze een website faciliteert met een illegale inhoud (bijvoorbeeld
een website waarop geneesmiddelen te koop worden aangeboden door een
aanbieder die dat niet mag). Na die melding kan de internetprovider ervoor
zorgen dat de gewraakte inhoud van de website wordt verwijderd.
Daarnaast heb ik in overleg met veldpartijen sinds 2011 een Beleidsagenda
vervalste geneesmiddelen opgesteld om tot een brede en samenhangende
aanpak van het probleem te komen. Op 5 april 2016 heb ik u door middel van
een brief4 de stand van zaken over deze beleidsagenda gestuurd.
In het kader van de richtlijn (2011/62/EU) om te verhinderen dat vervalste
geneesmiddelen in de legale distributieketen van geneesmiddelen terechtkomen gelden, sinds 1 juli 2015, extra wettelijke verplichtingen voor het online
aanbieden van geneesmiddelen. In Nederland moeten aanbieders van
geneesmiddelen via het internet zich aanmelden bij het CIBG-Farmatec,
alvorens zij een EU-logo op hun website kunnen plaatsen. De consument kan
controleren welke categorie geneesmiddelen de aanbieder mag verkopen.
Het EU-logo is onder de aandacht gebracht bij het brede publiek en ook in de
meest recente publiekscampagne (Echt-of-nep.nl) is aandacht besteed aan dit
logo. Deze publiekscampagne is gericht op mensen die overwegen om
geneesmiddelen online aan te schaffen en krijgt een vervolg in 2017.
De afgelopen jaren zijn er meerdere publiekscampagnes gevoerd. Ter
vergroting van de bewustwording bij professionals is door het Instituut voor
Verantwoord Medicijngebruik (IVM)een module voor Farmaceutisch Therapeutisch Overleg (FTO) betreffende vervalste geneesmiddelen ontwikkeld.
In het verleden heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) specifiek
gehandhaafd op betrokkenheid van artsen en apothekers die vanuit Nederland meewerkten aan Dokteronline.com. Zover bekend bij de IGZ, zijn er bij
Dokteronline.com geen artsen of apothekers meer werkzaam die BIGgeregistreerd zijn en vanuit Nederland werken. De IGZ wordt beperkt in haar
mogelijkheden om handhavend op te treden, omdat de exploitant van de
website zelf is gevestigd op Curaçao. Naar aanleiding van de tv-uitzending
van Rambam onderzoekt de IGZ opnieuw of de Nederlandse wetgeving wordt
overtreden en of zij mogelijk handhavend kan optreden. De IGZ zal contact
opnemen met de inspectie op Curaçao om deze casus aan de orde te stellen.
Tevens zal de IGZ de autoriteiten in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk
actief informeren over de uitzending vanwege de betrokkenheid van
apotheken en artsen die onder hun toezicht staan.
Vraag 4
Erkent u dat, gelet op het feit dat alleen al de site dokteronline.nl circa 4.000
orders voor receptgeneesmiddelen per week uit Nederland verwerkt, uw
aanpak is mislukt? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Nee, ik ben van mening dat mijn aanpak niet is mislukt. Zoals beschreven in
mijn antwoord op vraag 3, zijn er de nodige acties ondernomen. Daarbij
hebben consumenten ook een eigen verantwoordelijkheid en moeten zich
bewust zijn van de gevaren die het kopen van geneesmiddelen op internet
met zich mee kunnen brengen.
Vraag 5
Ziet u nog steeds geen reden om onderzoek te laten doen naar het toenemend aantal drogistensites, en andere sites, die receptgeneesmiddelen
aanbieden via internet en hiertegen op te laten treden? Zo nee, waarom niet?

4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 507.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik zie geen reden onderzoek te doen naar het toenemend aantal Nederlandse
drogisten- en apothekerssites. Legale aanbieders mogen hun producten
immers via internet verkopen.
De IGZ doet onderzoek naar websites die geneesmiddelen te koop aanbieden
op basis van meldingen en treedt op waar dat nodig en mogelijk is. Tevens
biedt de IGZ ondersteuning aan andere diensten (bijvoorbeeld Douane en
Politie) bij de aanpak van illegaal aanbod van en handel in geneesmiddelen
via het internet.
Vraag 6
Klopt het dat de dubieuze werkwijze van dokteronline.nl strikt formeel gezien
niet illegaal is? Zijn er apothekers of artsen, werkzaam in Nederland, die hun
diensten verlenen aan dokteronline.nl? Is hier geen sprake van een strafbaar
feit, conform artikel 67 van de Geneesmiddelenwet? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 6
In Nederland gelden vanuit de Geneesmiddelenwet strenge eisen voor het te
koop aanbieden, het voorschrijven en het terhandstellen van geneesmiddelen. Het is in Nederland verboden via internet geneesmiddelen voor te
schrijven aan personen die de voorschrijver nog nooit persoonlijk heeft
ontmoet, of die de voorschrijver niet kent of van wie de voorschrijver de
medicatiehistorie niet beschikbaar heeft (artikel 67). Het is niet mogelijk de
werking van deze nationale wetgeving uit te breiden tot andere landen. Op
het moment dat de voorschrijvende arts of de terhandstellende apotheker
niet gevestigd is op Nederlands grondgebied, kan de IGZ niet handhaven op
de voorschriften uit de Geneesmiddelenwet die zich richten tot die voorschrijvende arts of ter hand stellende apotheker. De IGZ kan dan alleen de
inspectiediensten van de landen benaderen waar deze arts of apotheker
gevestigd is, maar dan geldt wel de wetgeving van dat land van vestiging.
Dokteronline.com biedt onbevoegd geneesmiddelen te koop aan en dat is in
Nederland verboden. Zoals ik in het antwoord op vraag 3 heb aangegeven
werken er momenteel (voor zover bekend) vanuit Nederland geen artsen of
apothekers die BIG- geregistreerd zijn bij of in opdracht van Dokteronline.com.
Vraag 7, 8 en 9
Is de bewering uit de uitzending waar dat dokteronline.nl alleen levert aan
landen in Europa waar dat is toegestaan?
Kunt u een overzicht geven van Europese landen waar dokteronline.nl, of
andere online leveranciers van receptgeneesmiddelen wel en niet mogen
leveren?
Als het in andere landen wel mogelijk is om dergelijke praktijken tegen te
gaan, waarom lukt dit in Nederland dan niet, ondanks de erkenning dat het
een groot risico voor de volksgezondheid betreft?
Antwoord 7, 8 en 9
Ik beschik niet over die informatie. Zie ook het antwoord op vraag 3, 5 en 6.
Vraag 10
Wat gaat u doen om per direct de levering van receptgeneesmiddelen aan
mensen die niet onder toezicht staan van een arts aan te pakken?
Antwoord 10
Zoals ik ook heb geantwoord op eerdere vragen ter zake van het lid Vermue
(PvdA), ingezonden 10 november 2016 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 770), zie antwoord op vraag 2 en 3 en bij de onderhavige
vragen bij het antwoord op vraag 3,5 en 6, gelden in Nederland vanuit de
Geneesmiddelenwet strenge eisen voor de terhandstelling van geneesmiddelen en het voorschrijven daarvan.
Toelichting: Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake
van het lid Vermue (PvdA), ingezonden 10 november 2016 (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 770).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3