Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1807

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2022
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister-President, de geannoteerde
agenda aan voor de Europese Raad en de Westelijke Balkantop van 23 en
24 juni 2022.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-21501-20-1807
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

1

GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE EUROPESE RAAD EN DE
WESTELIJKE BALKANTOP VAN 23 EN 24 JUNI 2022
Op donderdag 23 en vrijdag 24 juni vindt in Brussel een Europese Raad
(ER) plaats.1 Naar verwachting zal de ER onder het agendapunt «Wider
Europe» van gedachten wisselen over het door de Franse president
gelanceerde idee voor een Europese Politieke Gemeenschap. Daarnaast
zal de ER naar verwachting spreken over de verschillende dimensies van
de gevolgen van de Russische invasie in Oekraïne, waaronder militaire
steun, wereldwijde voedselzekerheid, de lidmaatschapsaanvragen van
Oekraïne, Moldavië en Georgië en de relatie van de EU met andere landen
in Europa. Verder staan het Europees Semester, de toetreding van Kroatië
tot de euro en de uitkomsten van de Conferentie over de Toekomst van
Europa op de agenda. Mogelijk worden, afhankelijk van ontwikkelingen,
ook andere buitenlandpolitieke onderwerpen besproken. En marge van de
ER vindt er waarschijnlijk ook een Eurozonetop plaats waar over de
voortgang met betrekking tot de bankenunie en kapitaalmarktunie zal
worden gesproken. Ook zal de economische situatie in de EU aan bod
kunnen komen. Daarnaast vindt er voor aanvang van de ER een Westelijke
Balkantop plaats. De Minister-President is voornemens deel te nemen aan
de ER, de Eurozonetop en de Westelijke Balkantop.
Europese Raad
Wider Europe
Naar verwachting zal de ER op basis van een Frans non-paper een
gedachtewisseling hebben over het door president Macron gelanceerde
idee voor een Europese Politieke Gemeenschap (EPG).2 President Macron
heeft zich hierover voor het eerst op 9 mei uitgesproken. Het plan lijkt tot
doel te hebben om een kader te bieden voor politieke, economische en
veiligheidssamenwerking Europese landen. Het kabinet verwelkomt de
agendering van dit onderwerp en vindt het van belang om de mogelijkheden en toegevoegde waarde van een dergelijk idee te verkennen. Dit
sluit in de basis aan bij de Nederlandse beleidsprioriteiten en het nader
invullen van de Europese familie, zoals besproken tijdens de informele
Europese top in Versailles.3 Ook acht het kabinet het van belang dat het
initiatief zich richt op alle Europese landen, dus niet alleen de EU-lidstaten
en de kandidaat-lidstaten. De oorlog in Oekraïne maakt duidelijk dat er
een noodzaak is voor meer samenwerking om de veiligheid op het
Europese continent te bevorderen. De Russische dreiging onderstreept
ook de noodzaak dat EU-lidstaten en niet-lidstaten nauw samen optrekken
op andere terreinen dan veiligheid, aangezien de nieuwe machtspolitiek
en de noodzaak de weerbaarheid van de EU verder te versterken verder
rijkt dan het klassieke veiligheidsdomein en ook een belangrijke economische dimensie kent. Een EPG zou hiervoor mogelijk een platform
kunnen bieden. Wel vindt het kabinet het cruciaal dat een dergelijk
initiatief niet gezien wordt als alternatief voor EU-uitbreiding. Ook moet
goed worden gekeken naar de meerwaarde ten opzichte van reeds
bestaande organisaties zoals de OVSE en de Raad van Europa.

1

Delegates Portal 8237/22.
Het non-paper is als bijlage met deze Kamerbrief meegestuurd.
3
https://www.consilium.europa.eu/media/54773/20220311-versailles-declaration-en.pdf.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

2

Oekraïne
Wapenleveranties
De ER zal naar verwachting spreken over de wapenleveranties aan
Oekraïne. Het kabinet onderstreept de oproep van de ER voor verdere
leveranties vanwege het verloop van de oorlog. Nederland blijft zelf
wapenleveranties aan Oekraïne voortzetten, waaronder zwaarder
materieel, conform de motie van het lid Sjoerdsma c.s. d.d. 15 juni jl.
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 2499). Het kabinet staat daarbij, net als andere
lidstaten, voor het dilemma dat de Nederlandse defensievoorraden niet
oneindig zijn en verdere leveranties impact hebben op de eigen gereedstelling. Tegelijkertijd blijft de Oekraïense behoefte urgent en zijn
leveranties aan Oekraïne ook in het belang van onze eigen veiligheid. Het
kabinet onderschrijft daarom deze oproep van de ER en staat open voor
alle vormen van samenwerking om Oekraïne maximaal militair te kunnen
steunen.
Mogelijk zal de ER ook spreken over het voortzetten van de steun aan
Oekraïne vanuit de Europese Vredesfaciliteit (EPF). Gezien het verloop van
de oorlog kan het kabinet dit steunen. Momenteel is 2 miljard euro uit
deze faciliteit beschikbaar gesteld voor lethale en niet-lethale steun aan
Oekraïne.
Voedselzekerheid
Tevens zal tijdens de ER worden stilgestaan bij de gevolgen van de
Russische inval in Oekraïne op de wereldwijde voedselzekerheid. Het
kabinet steunt de inspanningen van de Secretaris-Generaal van de
Verenigde Naties om export van graan vanuit Oekraïne over zee (vanuit
Zwarte Zee, oorspronkelijke route) mogelijk te maken alsmede de
inspanning van de Europese Commissie om met de Solidarity Lanes langs
een alternatieve route en export via trein en vrachtwagen te vergemakkelijken4. Daarnaast ondersteunt het kabinet een krachtig Europees
antwoord met betrekking tot de wereldwijde voedselzekerheid langs de
volgende vier actielijnen: noodhulp en steun aan kwetsbare groepen; het
bevorderen van duurzame productie en weerbare voedselsystemen; het
openhouden van handel in voedsel en kunstmest; en effectieve multilaterale coördinatie.
EU-lidmaatschapsaanvragen Oekraïne, Moldavië en Georgië
De aanvragen voor EU-lidmaatschap van Oekraïne, Moldavië en Georgië
staan op de agenda van deze ER. De opinies van de Europese Commissie
hierover zijn op 17 juni gepresenteerd. Duidelijk is dat Oekraïne, Moldavië
en Georgië onderdeel uitmaken van de grotere Europese familie. Het
kabinet benadrukt dat de focus moet liggen op het bieden van concrete
steun aan Oekraïne, Georgië en Moldavië en het vergroten van de
weerbaarheid van deze landen. Het kabinet zal de opinies met een open
blik bekijken en een appreciatie ervan voorafgaand aan het plenaire debat
ter voorbereiding op de ER met uw Kamer delen.
Economische onderwerpen
Europees semester
Op maandag 23 mei jl. heeft de Europese Commissie haar voorstellen
voor landspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees
4

Kamerstuk 36 045, nr. 85.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

3

Semester gepubliceerd. Het Europees Semester is het jaarlijkse proces
waarin EU-lidstaten hun economisch en budgettair beleid coördineren. De
Kamer heeft op 7 juni jl. een kabinetsappreciatie van het lentepakket
ontvangen.5 Nadat de Semestercyclus in de afgelopen twee jaar tijdelijk
was aangepast om deze complementair te maken aan de implementatie
van de Recovery and Resilience Facility (RRF), is in de huidige cyclus
zoveel mogelijk teruggekeerd naar een volledige toepassing van het
Semester. Het kabinet verwelkomt dat. Ondertussen heeft de inval in
Oekraïne geleid tot nieuwe uitdagingen door de verlaagde groeiverwachtingen en hogere inflatie. Om dit aan te pakken worden de RRF en
REPowerEU aan het Europees Semester verbonden. Hierbij is de RRF als
onderdeel van het Semester samen met REPowerEU een belangrijk
instrument om EU-beleidsprioriteiten uit te voeren en nieuwe uitdagingen
te aan te pakken.
Nadat de Ecofinraad van 17 juni a.s. de landspecifieke aanbevelingen
bespreekt en goedkeurt, zal de ER deze formeel bekrachtigen. Het is
vervolgens de bedoelding dat de landspecifieke aanbevelingen formeel
worden aangenomen tijdens de Ecofinraad van 12 juli 2022.
Toetreding Kroatië tot de euro
De ER zal het voorstel van de Commissie over toetreding van Kroatië tot
de euro bekrachtigen. Op basis van de convergentierapporten van de
Commissie en de Europese Centrale Bank (ECB) en het oordeel dat Kroatië
aan de toezeggingen heeft voldaan die bij toetreding tot het ERM-II
wisselkoersmechanisme zijn gedaan, ziet het kabinet voldoende reden om
in te stemmen met de toetreding van Kroatië tot de euro per 1 januari
2023.6 Het kabinet is daarom voornemens in te stemmen met de
aanbeveling van de eurolanden aan de Ecofinraad van 17 juni en met de
brief van de voorzitter van de Raad aan de voorzitter van de ER hierover.
Na bekrachtiging door de ER en na consultatie met het Europees
Parlement zal de Ecofinraad van 12 juli formeel besluiten over toetreding
van Kroatië tot de euro en de conversiekoers van de Kroatische kuna naar
de euro.
Conferentie over de Toekomst van Europa
Tijdens de ER zal tevens worden gesproken over de Conferentie over de
Toekomst van Europa, die op 9 mei jl. is afgerond. Naar verwachting zal
de discussie gaan over de uitkomst van de Conferentie, zoals gepresenteerd in het eindverslag7, en hoe daar opvolging aan te geven. Het
eindverslag bestaat uit 49 voorstellen, met meer dan 300 onderliggende
maatregelen. Deze zijn geformuleerd op basis van de aanbevelingen van
Europese en nationale burgerpanels, en bespreking daarvan in de
Conferentie. Het Raadssecretariaat heeft op 10 juni een analyse over de
uitvoerbaarheid van de voorstellen en maatregelen gedeeld.8 Die analyse
bevestigt het beeld dat het merendeel van de voorstellen en maatregelen
in lijn zijn met huidig beleid of mogelijk zijn om uit te voeren binnen de
kaders van de huidige EU-verdragen. Slechts een beperkt aantal maatregelen vergt verdragswijziging. Het kabinet acht het van belang dat
effectief opvolging wordt gegeven aan de door burgers ingebrachte
aanbevelingen, op basis van de analyse van het Raadssecretariaat naar de
uitvoerbaarheid. Daarbij heeft het kabinet de voorkeur te beginnen met
het uitvoeren van maatregelen die op korte termijn kunnen worden
5

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1806.
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1857.
7
Het verslag is te raadplegen via: https://futureu.europa.eu/pages/reporting.
8
ST 10033/22.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

4

gerealiseerd, om snel en zichtbaar opvolging te geven richting burgers die
hebben deelgenomen. Maatregelen die overeenkomen met de uitkomst
van de nationale burgerconsultaties Kijk op Europa hebben wat het
kabinet betreft prioriteit: klimaat, veiligheid en economie. Ook gaat de
aandacht uit naar het vergroten van transparantie en het beter betrekken
van burgers. Daarbij staat het kabinet open voor verdragswijzigingen naar
aanleiding van de Conferentie, mits dit in het Nederlands en Europees
belang is. Op 9 juni jongstleden heeft het Europees Parlement een
resolutie aangenomen over het starten van een conventie in de zin van
artikel 48 (2) EU-verdrag.9 Deze resolutie kan aan de orde komen tijdens
de ER. Hierover is geen besluitvorming voorzien.
Externe betrekkingen
In het licht van ontwikkelingen kunnen ook andere buitenlandpolitieke
onderwerpen besproken worden op de ER.
Westelijke Balkantop
Op 23 juni, voor aanvang van de ER, zijn de leiders van de Westelijke
Balkanlanden door het Franse Voorzitterschap en de voorzitter van de ER
uitgenodigd voor een Leaders Meeting waarbij de volgende thema’s
centraal staan: cyberveiligheid, jongeren, economische voortuitgang en
energie. Er is geen gezamenlijke verklaring of formele besluitvorming
voorzien. Mogelijk zal er wel een verwijzing naar de Top komen in de
ER-conclusies. Daarnaast is de verwachting dat gesproken zal worden
over de gevolgen van de Russische inval in Oekraïne voor de stabiliteit op
de Westelijke Balkan. De relatieve stabiliteit op de Westelijke Balkan en het
verloop van het EU-toetredingsproces is al enige tijd precair. De gebeurtenissen in Oekraïne kunnen, aangewakkerd door de pro-Russische retoriek
van politieke leiders in Servië en de Bosnische deelstaat Republika Srpska,
tot extra spanningen in de regio leiden.
Het kabinet steunt het initiatief van het Frans Voorzitterschap en ER
Voorzitter Michel om de dialoog te versterken met leiders van de
Westelijke Balkan landen over belangrijke Europese vraagstukken, zoals
rechtsstaatopbouw, energiezekerheid, cyberveiligheid en de groene en
digitale transitie. De bijeenkomst dient in de ogen van het kabinet gezien
te worden als boodschap richting de Westelijke Balkan dat de EU
betrokken is en blijft bij de regio en om eventuele zorgen over het
mogelijk verleggen van de aandacht te ontkrachten. Behoud van stabiliteit
en ondersteuning van de hervormingsagenda in het kader van het
EU-toetredingsproces staan centraal in het beleid ten aanzien van de
Westelijke Balkan, conform het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk
35 788, nr. 77).
Eurozonetop
En marge van de ER zal waarschijnlijk een Eurozonetop plaats vinden.
Tijdens de vorige Eurozonetop op 16 december 2021 is gesproken over
het economisch herstel in het kader van de COVID-19-crisis en de
voortgang op het gebied van versterking van de Economische en
Monetaire Unie (EMU), specifiek de bankenunie en de kapitaalmarktunie.10 Toen is de Eurogroep verzocht om in inclusieve samenstelling een werkplan af te ronden om stapsgewijs alle openstaande
9

P9TA(2022)0244 «The call for a Convention for the revision of the Treaties European Parliament
resolution of 9 June 2022 on the call for a Convention for the revision of the Treaties»
(2022/2705(RSP)).
10
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1757.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

5

punten die nodig zijn om de Bankenunie te voltooien aan te pakken en is
opgeroepen tot snelle voortgang bij de verdieping van de kapitaalmarktunie. De voorzitter van de Eurogroep zal bij de Eurozonetop van juni
de ER informeren over de voortgang op deze dossiers. Daarnaast zal naar
verwachting tijdens de Eurozonetop ook worden stilgestaan bij de
economische situatie in de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1807

6