Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 379

CITES handhaving

Nr. 21

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2018
Met deze brief stel ik uw Kamer op de hoogte van de nationale maatregelen die ik neem om illegale handel in ivoor verder tegen te gaan en ga
ik in op de internationale inzet van Nederland op dat gebied. Daarnaast
informeer ik uw Kamer over de Landelijke Actie CITES1 2018 die in het
kader van het «EU Action Plan against wildlife trafficking» is uitgevoerd.
Maatregelen gericht op de ivoorhandel in Nederland
In mijn beantwoording van de vragen over de Europese ivoormarkt en
-regelgeving van 20 augustus jl. (Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr.
3001) gaf ik aan dat gezien het open karakter van de interne EU-markt
aanvullende maatregelen tegen illegale handel in ivoor het beste op
Europees niveau genomen kunnen worden. Bespreking en besluitvorming
over aanvullende EU-brede maatregelen zijn opportuun en Nederland zet
zich daarvoor in, maar dergelijke besluitvorming vergt tijd.
Vooruitlopend hierop tref ik daarom de volgende nationale maatregelen:
1. Een nationaal verkoopverbod voor ruw ivoor
Op dit moment is binnen de EU de verkoop van ruw ivoor toegestaan
met een EU-certificaat. Het betreft ruw ivoor van olifantensoorten dat
vóór het verkrijgen van de hoogste beschermingsstatus van CITES op
legale wijze de EU is binnengebracht. Vanaf 1 maart 2019 geef ik voor
de verkoop hiervan geen EU-certificaat meer af.
Ik maak gebruik van de ruimte die de EU-verordening daarvoor biedt.
Verkoop in en vanuit Nederland is dan niet meer mogelijk. De reden
voor deze maatregel is dat bij ruw ivoor moeilijker onderscheid te
maken is tussen oud en recent ivoor. Dit kan illegale praktijken in de
hand werken.
2. Het inrichten van inleverpunten voor ivoor en andere wildlife-items of
-producten
1

kst-31379-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 379, nr. 21

1

Deze inleverpunten bieden burgers de mogelijkheid vrijwillig afstand
te doen van ivoren voorwerpen of andere producten van beschermde
plant- en diersoorten. Naar een dergelijke mogelijkheid wordt
regelmatig geïnformeerd. Hiermee wordt voorkomen dat onbedoeld
een voorwerp illegaal op de markt wordt gebracht. Ik streef ernaar om
voor de zomer 2019 de inleverpunten te hebben gerealiseerd.
Aanvullend op deze twee maatregelen organiseren de Nederlandse CITES
overheidsinstanties een voorlichtingsdag over de regelgeving van CITES
op het gebied van ivoor en antiek. De voorlichtingsdag is bedoeld voor
onder meer taxateurs en veilinghuizen.
Internationale inzet
Naast de intensieve samenwerking met de internationale en Europese
handhavingsinstanties steunt Nederland ook internationale initiatieven
om illegale handel in beschermde soorten tegen te gaan. Specifiek om de
stroperij van olifanten en de illegale ivoorhandel tegen te gaan steunt
Nederland het volgende:
• Sinds de oprichting steunt Nederland het CITES African Elephant Fund
voor de financiering van lokale projecten vanuit de betreffende
Afrikaanse landen. Nederland stelt hiervoor jaarlijks een bedrag van
€ 120.000 ter beschikking. De projecten richten zich op onder meer het
tegengaan van het stropen van olifanten en de illegale handel in ivoor,
instandhouding van de leefgebieden en het terugdringen van HumanElephant Conficts.
• Nederland stelt dit jaar bovendien een financiële bijdrage van € 71.000
beschikbaar voor het verbeteren van het CITES Elephant Trade
Information System (ETIS). Dit systeem monitort wereldwijd de illegale
handel in ivoor en rapporteert aan CITES hierover zodat landen de
juiste en adequate maatregelen kunnen nemen. Alle landen die lid zijn
van CITES rapporteren aan ETIS.
Landelijke Actie CITES 2018: Operatie Toekan
Net als in 2017 hebben de betrokken Nederlandse overheidsinstanties op
het gebied van CITES (LNV, NVWA, RVO.nl, Openbaar Ministerie, douane
en de politie) een gezamenlijke onaangekondigde actie uitgevoerd in het
kader van het «EU Action Plan against wildlife trafficking»: Operatie
Toekan. Operatie Toekan is de opvolger van Operatie Pangolin, die
verleden jaar vanuit zowel binnen- als buitenland veel waardering kreeg.
Het doel van Operatie Toekan is drieledig:
1. Het versterken van de onderlinge samenwerking op handhaving en
uitvoering van de CITES-regelgeving.
2. Het vergroten van inzicht in illegale handelsroutes met als focus
Nederland (EU) als bestemming.
3. Via voorlichting en publiciteit de bewustwording vergroten over de
realiteit van illegale handel in beschermde planten en dieren of
producten daarvan.
Vanaf 1 september zijn er diverse voorlichtings- en handhavingsacties
uitgevoerd in Nederland, inclusief Caribisch Nederland. De verzamelaarsjaarbeurs in Utrecht van 17-18 november jongstleden markeert het eind
van de landelijke actie.
Nieuw dit jaar is een Meld Misdaad Anoniem (MMA) campagne gericht op
de illegale handel in wildlife2. Het is de eerste keer dat MMA voor wildlife
crime wordt ingezet. Het Openbaar Ministerie, de NVWA en de politie zijn
2

https://www.meldmisdaadanoniem.nl/wildlifecrime

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 379, nr. 21

2

betrokken bij de opzet en er wordt samenwerkt met het Wereld Natuur
Fonds. De ervaringen tot nu toe zijn positief. Er zijn momenteel diverse
meldingen gemaakt over illegaal bezit of handel in bedreigde dieren, die
worden onderzocht.
De handhavingsacties hebben geleid tot diverse inbeslagnames van
omvangrijke aantallen planten of producten waarin beschermde plantensoorten zijn verwerkt. Het gaat dan bijvoorbeeld om grote hoeveelheden
gekweekte cactussen uit Panama en Peru die zonder de benodigde
CITES-vergunningen werden ingevoerd. Dit geldt ook voor een grote
hoeveelheid wandpanelen van dalbergia-hout. Een ander voorbeeld
betreft cosmeticaproducten zoals gezichtsmaskers uit Zuid-Korea waarin
bedreigde Aloë-soorten zijn verwerkt. Opmerkelijk is een postpakket uit de
Verenigde Staten met zes levende driestreepboa’s (slangen) en twee dode
toekans die vanuit Uruguay naar Nederland zijn verzonden. Op Bonaire is
dood koraal in beslaggenomen van toeristen, die dat mee naar huis
wilden nemen. Ook zijn na een tip twee levende aapjes in beslag
genomen die als huisdier werden gehouden. Dit is – net als de handel – in
Nederland verboden. Op de laatste dag van de actie is er door de NVWA
en de Politie 7 kg ivoor in beslag genomen op de verzamelaarsjaarbeurs
in Utrecht.
De uitkomsten en ervaringen zullen in Europees en CITES-verband
worden gedeeld. In 2019 zullen de Nederlandse overheidsinstanties
betrokken bij CITES wederom gezamenlijke activiteiten ontplooien in het
kader van het Europese actieplan.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 379, nr. 21

3