Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 490

Vernieuwing van de rijksdienst

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 254

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2019
Tijdens de Regeling van Werkzaamheden op 5 juni 2019 (Handelingen II
2018/19, nr. 89, item 6) heeft uw Kamer verzocht om een brief over de
toegenomen externe inhuur van (ICT-)personeel en het overschrijden van
de norm voor uitgaven aan externen bij zes ministeries, naar aanleiding
van een artikel in het Algemeen Dagblad1. Dat artikel baseert zich op
cijfers uit de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2018 die ik u op 15 mei
2019 heb toegestuurd2.
Ik ben me bewust van de toegenomen uitgaven voor externe inhuur van
(ICT) personeel. In de voorliggende brief ga ik in op de context van deze
(toegenomen) uitgaven en wat ik hierop vanuit mijn positie (reeds)
onderneem.
Context (toegenomen) uitgaven aan extern personeel
Roemernorm
De uitgaven aan externe inhuur zijn genormeerd op 10% van de totale
personeelsuitgaven. Dit is de zogeheten Roemernorm. In het geval dat
deze norm op departementaal niveau wordt overschreden, is het
uitgangspunt «comply-or-explain». Er zijn immers redenen denkbaar
waarom de norm niet behaald kan worden. De primaire verantwoordelijkheid voor het beheersen van externe inhuur ligt bij de afzonderlijke
departementen.

1

Sander van Mersbergen en Peter Winterman, «Nauwelijks rem op inhuur dure ICT’ers»,
Algemeen Dagblad 5 juni 2019
2
Kamerstuk 31 490, nr. 249

kst-31490-254
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 490, nr. 254

1

Toegenomen uitgaven externe inhuur
Zoals gerapporteerd in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2018 is er
sprake van toegenomen uitgaven aan externe inhuur. De toename heeft
meerdere oorzaken, die ik hieronder in hoofdlijnen zal schetsen. Een
uitgebreide toelichting is te vinden in de departementale jaarverslagen.
Ten eerste heeft een aantal departementen te maken met (beleids)intensiveringen en personele tekorten. In combinatie met arbeidsmarktkrapte is
inhuur, in dergelijke gevallen een oplossing geweest om het werk uit te
kunnen voeren. Het gaat dan veelal om uitvoerend personeel. Ten tweede
kent de rijksoverheid een grote vraag naar specialistisch en/of tijdelijk
inzetbaar personeel, bijvoorbeeld ter voorbereiding op organisatorische
transities of voor grote complexe projecten. Die vraag is niet altijd vooraf
te voorspellen en kan soms beter en goedkoper door extern personeel
ingevuld worden. Bij deze tijdelijke opdrachten geldt doorgaans dus dat
uit doelmatigheidsoverwegingen gebruik wordt gemaakt van externen.
Ook hier geldt dat het vooral gaat om de inhuur van uitzendkrachten voor
uitvoerend werk. Ten derde kent de toename van de uitgaven voor externe
inhuur deels een technische oorsprong. Alleen al de stijging van het
prijspeil zal bij gelijkblijvende inzet een toename van de inhuurkosten
laten zien.
Hoezeer ik ook vind dat we kritisch moeten zijn en blijven op het totaal
aan externe inhuur bij het Rijk wil ik de doelmatigheidsoverweging niet uit
het oog verliezen. Het Rijk dient goede en snelle kwaliteit te leveren, tegen
de juiste prijs. Als dit doel het beste bereikt wordt met inhuur van
externen, dan wil ik dat departementen en hun uitvoeringsorganisaties
ook de flexibiliteit hebben om dit te kunnen doen. Omdat het grootste
deel – 38% – van de externe inhuur bestaat uit ICT-personeel, ga ik daar
specifieker op in.
Toenemende vraag naar (externe) ICT kennis en kunde
Het Rijk wordt steeds ICT-intensiever. Dat leidt tot een toenemende
(flexibele) vraag naar ICT-capaciteit. Een deel van die vraag wordt door
externen ingevuld. De genoemde redenen voor externe inhuur gelden
ook, zo niet sterker, voor ICT-inhuur.
– Juist in het vakgebied ICT is veel sprake is van tijdelijke projecten,
piekbelastingen en/ of specifieke benodigde expertise, waarbij externe
inhuur de meest doelmatige oplossing biedt. Zonder externe ICT’ers
zou het Rijk minder flexibel zijn, oftewel minder taken tijdig kunnen
uitvoeren, minder kwaliteit kunnen bieden en minder snel kunnen
omgaan met veranderende behoeften.
– Er is in algemene zin sprake van een krappe arbeidsmarkt voor
ICT-personeel op dit moment. Als gevolg daarvan is het op bepaalde
ICT-expertisegebieden moeilijk om de juiste eigen capaciteit aan te
trekken voor het Rijk, zoals ik reeds heb aangegeven in de aanbiedingsbrief bij de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2018. Een deel
van de externe inhuur van ICT-personeel komt voort uit deze schaarste.
De huidige totale uitgaven aan externe inhuur ICT-personeel3 binnen het
Rijk bedragen 531 miljoen in 2018. De meeste externe ICT’ers worden
ingezet op bbra4 schaal 11 en 12 tegen marktconforme tarieven; met
name op het gebied van «ICT bouw5».
3

Uitgaven onder categorie: «advisering opdrachtgevers automatisering» in Jaarrapportage
Bedrijfsvoering 2018
4
Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren
5
Zoals applicatieontwikkeling, systeemontwikkeling, testen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 490, nr. 254

2

Rijksbrede maatregelen
De verantwoordelijkheid en afwegingen om uitgaven voor externe inhuur
onder de norm van 10% te houden, liggen bij de departementen zelf. Bij
diverse ministeries lopen reeds projecten om ingehuurd (ICT-)personeel in
vaste dienst te nemen. Wel heb ik mijn rol als systeemverantwoordelijke
voor een professionele inkoop- en inhuurorganisatie en zet ik in op
versterking van ICT-kennis en kunde.
Versterken ICT-kennis en kunde
Ik hecht veel waarde aan het versterken van de «eigen» ICT-kennis en
kunde binnen het Rijk. Mede daarom heb ik dit onderwerp opgenomen als
één van de vier belangrijkste pijlers van de Strategische I-agenda
Rijksdienst 2019–2021 die ik uw kamer op 5 februari heb doen toekomen6.
Via het programma «Versterking HR ICT Rijksdienst 2018–2021», waarover
ik u eind 2017 heb geïnformeerd7, wil ik voorzien in de rijksbrede
groeiende vraag naar goed ICT-personeel. Binnen dit programma lopen
diverse initiatieven zoals I-traineeships, wervingscampagnes en een
aanpak voor betere samenwerking met het Hoger Onderwijs, waardoor de
noodzaak voor externe inhuur op termijn wordt verkleind.
Categoriemanagement
Al enige jaren maakt het Rijk voor de inkoop van goederen en diensten
gebruik van rijksbreed categoriemanagement, zo ook voor de inhuur van
(ICT-)personeel. Het bundelen van kennis, ervaring en de inkoop zelf in
deze inkoopcategorieën draagt bij aan een efficiënte rijksoverheid, die
haar inkoopkracht optimaal benut. Voor de categorie ICT-inhuur geldt dat
het Rijk hiermee een sterkere inkooppositie heeft richting de markt.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Daarnaast
blijf ik u uiteraard informeren over externe inhuur via de Jaarrapportage
Bedrijfsvoering.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

6
7

Kamerstuk 26 643, nr. 591
Kamerstukken 31 490 en 26 643, nr. 235

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 490, nr. 254

3