Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

722
Vragen van het lid Ortega-Martijn (ChristenUnie) aan de ministers van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Veiligheid en Justitie over
bouwregelgeving brandveiligheid voor parkeergarages en andere grote
bouwwerken (ingezonden 2 november 2010).
Antwoord van minister Donner (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 8 december
2010)
Vraag 1
Kent u het bericht «Technisch mankement auto mogelijk oorzaak brand»1 en
«Geen sprinkler in uitgebrande parkeergarage»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 3
Klopt het dat in Nederland volgens de huidige veiligheidsnormen er geen
sprinklerplicht geldt voor garages of andere grote bouwwerken en dat dit
slechts bij bouwwerken boven de zeventig meter op basis van de gemeentelijke beleidsvrijheid om gelijkwaardigheid in te vullen geadviseerd kan
worden?
Antwoord 3
In de landelijke bouwregelgeving, zoals vastgelegd in het Bouwbesluit 2003,
is er geen sprinklerplicht. Dit geldt voor alle soorten bouwwerken. Ten
behoeve van de beheersbaarheid van brand stelt het Bouwbesluit 2003 eisen
aan de maximale grootte van een brandcompartiment. Voor een nieuwe
parkeergarage is dit 1000m2. Voor een parkeergarage met een groter
compartiment moet de aanvrager van een bouwvergunning ten genoegen
van het college van burgemeester en wethouders de aan het Bouwbesluit
2003 gelijkwaardige veiligheid van dit grotere brandcompartiment aantonen.
In Nederland zijn er twee gangbare gelijkwaardige oplossingen voor
parkeergarages: (1) het toepassen van mechanische ventilatie zodat rook en
hitte worden afgevoerd en brandweer inzet mogelijk blijft, (2) het toepassen
van een automatische sprinklerinstallatie zodat een brand beperkt blijft.
1
2

ah-tk-20102011-722
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Haarlems Dagblad, «Technisch mankement auto mogelijk oorzaak brand» 27 oktober 2010.
Nos.nl, «Geen sprinkler in uitgebrande parkeergarage», 27 oktober 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Ook bij andere bouwwerken, zoals gebouwen hoger dan 70 meter, is het
toepassen van een sprinkler als gelijkwaardige oplossing mogelijk.
Vraag 4
Klopt het dat sprinklerinstallaties bij grotere compartimenten zoals in
parkeergarages pas als mogelijke oplossing in beeld komen om op een
gelijkwaardige wijze te voldoen aan de eis van brandcompartimentering?
Antwoord 4
Ja, zie het antwoord bij 3.
Vraag 5
Waarom wordt in de bouwregelgeving in Nederland alleen uitgegaan van het
bouwkundig beperken van de brand (door het toepassen van brandwerende
compartimentscheidingen) en niet, zoals in de meeste landen gebeurt bij
grotere of complexere gebouwen, uitgegaan van sprinklerinstallaties om de
brand te beperken?
Antwoord 5
Omdat met het bouwkundige beperken van brand voldoende invulling kan
worden gegeven aan de uitgangspunten van de brandveiligheidsvoorschriften
in de Nederlandse bouwregelgeving. De belangrijkste uitgangspunten hierbij
zijn dat gebruikers een gebouw veilig moeten kunnen ontvluchten en dat de
brand zodanig beheersbaar is voor de brandweer dat deze niet overslaat naar
naastgelegen gebouwen of brandcompartimenten. Het wettelijk voorschrijven
van (dure) sprinklerinstallaties is hierbij niet nodig. Het voorkomen van
materiële schade aan gebouwen en inventaris is geen doelstelling van de
bouwregelgeving. Het toepassen van sprinklers ter voorkoming van materiële
schade is een private zaak, waarbij vooral verzekeraars een rol spelen.
Vraag 6
Kunt u globaal aangeven hoe de eisen in andere Europese lidstaten zijn ten
aanzien van sprinklerinstallaties voor ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen,
parkeergarages en andere grote bouwwerken en hoe dat verschil verklaard
wordt?
Antwoord 6
In de Nederlandse bouwregelgeving is er voor gekozen om zoveel mogelijk te
werken met functionele doelvoorschriften, die waar mogelijk zijn uitgewerkt
in prestatie-eisen, terwijl in andere Europese landen nog wordt gewerkt met
middelvoorschriften. In Nederland worden niet de middelen, zoals sprinklers,
voorgeschreven maar kan de markt zelf bepalen hoe voldaan wordt aan de
gestelde doel- of prestatievoorschriften met betrekking tot brandveiligheid.
Deze keuzevrijheid wordt door marktpartijen als een belangrijke verworvenheid gezien en leidt tot efficiëntie en innovatie.
Vraag 8
Is het waar dat de Richtlijn Brandveiligheid grote brandcompartimenten,
welke thans wordt omgezet in een NEN-norm, alleen geldt voor gebouwen
met een industriefunctie en dus niet voor parkeergarages?
Antwoord 8
Nee, deze richtlijn betreft de publicatie «Beheersbaarheid van Brand» en kan
ook voor parkeergarages worden gebruikt, zij het alleen bij toepassing van
een sprinklerinstallatie.
Vraag 9
Deelt u de mening dat er daardoor onduidelijkheid is over de exacte normen
voor parkeergarages en dat de feitelijke beoordeling van de brandveiligheid
wordt overgelaten aan het overleg hierover tussen brandweer en gemeente
met gebruik van diverse modellen?
Antwoord 9
Voor parkeergarages met kleine brandcompartimenten die voldoen aan de
prestatie-eisen van het Bouwbesluit 2003 is er geen onduidelijkheid. Voor
grotere brandcompartimenten zijn er geen voorgeschreven normen, maar dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

is inherent aan het gelijkwaardigheidsprincipe in de bouwregelgeving. De
keuze voor en motivering van een bepaalde gelijkwaardige oplossing is in
beginsel aan de aanvrager van een bouwvergunning. De aanvrager moet
hierbij wel ten genoegen van burgemeester en wethouders aantonen dat er
sprake is van een oplossing die gelijkwaardig is aan het in het Bouwbesluit
2003 beoogde veiligheidsniveau. Hoewel juridisch niet verplicht, is het in de
praktijk gangbaar dat een aanvrager de gelijkwaardigheid baseert op
bepaalde richtlijnen of normen. De twee belangrijkste hiervan zijn de
publicatie «Beheersbaarheid van Brand» en de concept NVBR-praktijkrichtlijn
«Mechanisch geventileerde parkeergarages». Ook gemeenten maken bij de
beoordeling van de gelijkwaardigheid gebruik maken van deze documenten.
Een aantal gemeenten heeft hiervoor specifieke beleidsdocumenten. Een
gemeente mag deze documenten echter niet generiek toepassen, maar moet,
uitgaande van het Bouwbesluit 2003, bij iedere bouwaanvraag specifiek
motiveren waarom een aangedragen gelijkwaardige oplossing niet voldoet.
In de praktijk vindt er veelal overleg plaats tussen de gemeente en de
aanvrager vóór het indienen van de bouwvergunningaanvraag. Bij dit overleg
geeft de gemeente, meestal via de brandweer, richting de aanvrager aan of zij
akkoord gaat met de gekozen gelijkwaardige oplossing. Hierdoor heeft de
aanvrager vooraf duidelijkheid over de haalbaarheid van zijn bouwplan.
Hoewel in de praktijk er zodoende op gemeentelijk niveau veelal voldoende
duidelijkheid is over de te hanteren richtlijnen en normen, ben ik van mening
dat landelijke regelgeving ook voor grote brandcompartimenten wenselijk is.
Er zijn door mij al diverse acties in gaan gezet. Zo wordt op verzoek van mij
de bij vraag 8 genoemde NEN-norm voor grote brandcompartimenten
opgesteld. Ook de bij vraag 14 genoemde risicogerichte regelgeving zal
betrekking hebben op grote brandcompartimenten.
Vraag 11
Klopt het dat in de NVBR-richtlijn (Nederlandse Vereniging voor Brandweerzorg en Rampenbestrijding) de minimale doorzoektijd bij brand in parkeergarages één uur is terwijl de bouwregelgeving uitgaat van een doorzoektijd van
30 minuten? Deelt u de mening dat aanpassing van de normen voor
doorzoektijd nodig is zodat er een duidelijke norm is?
Antwoord 11
Het klopt niet dat de bouwregelgeving (Bouwbesluit 2003)) de doorzoektijd in
parkeergarages in alle gevallen beperkt tot 30 minuten. De doorzoektijd is in
het Bouwbesluit 2003 gewaarborgd met een eis aan de sterkte van een
bouwconstructie bij brand. Een gebouw moet een redelijke tijd kunnen
worden doorzocht zonder dat er gevaar is voor instorting, waarvoor in het
algemeen 60 minuten wordt aangehouden. Voor gebouwen waarbij de kans
gering is dat gebruikers niet tijdig zelfstandig kunnen vluchten, is deze eis
beperkt tot 30 minuten voor de belangrijkste vluchtroutes. Het gaat hierbij
onder andere om lage parkeergarages. Als sprake is van een parkeergarage
met een groot brandcompartiment, wat veelal het geval is, kunnen gemeenten echter in het kader van de beoordeling van de gelijkwaardigheid (zie bij
antwoord 3) wel gemotiveerd een algemene sterkte bij brand van 60 minuten
eisen. De bij antwoord 9 genoemde concept NVBR-praktijkrichtlijn «Mechanisch geventileerde parkeergarages» gaat ook uit van een doorzoektijd van 60
minuten. Omdat deze richtlijn alleen betrekking heeft op grote brandcompartimenten is dit eveneens niet in tegenspraak met de genoemde 30 minuten eis
uit het Bouwbesluit. Aanpassing van de regelgeving is daarom niet nodig.
Vraag 10
Is het waar dat het CFD model (Computational Fluid Dynamics), dat wordt
gebruikt om rook- en hitteverspreiding in garages te simuleren, uitgaat van
het brandvermogen van slechts drie auto’s die gelijktijdig in brand staan? Is
dit aantal voldoende, gezien de brand in de Haarlemse garage waar
zesentwintig auto’s zijn uitgebrand?
Antwoord 10
Het toepassen van CFD-berekening is niet voorgeschreven vanuit de
bouwregelgeving, maar kan worden toegepast bij het toepassen van
gelijkwaardige oplossingen voor grote brandcompartimenten. Voor parkeergarages wordt bij deze berekeningen uitgegaan van maximaal vier auto’s die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

gelijktijdig in brand staan. Dit is gebaseerd op TNO-onderzoek. Dat in
Haarlem 26 auto’s zijn uitgebrand hoeft niet te betekenen dat deze allemaal
gelijktijdig hebben gebrand. In het algemeen wordt een brand na 60 minuten
geblust, dat is in Haarlem niet mogelijk gebleken. Hierdoor zijn veel meer
auto’s uitgebrand dan gebruikelijk is bij een parkeergaragebrand. Er vindt nog
onderzoek plaats naar de brand. Hieruit moet blijken waarom er geen
brandweerinzet in de parkeergarage (een zogenaamde binnenaanval) kon
plaats vinden.
Vraag 12
Deelt u de mening dat parkeergarages, mede doordat deze steeds vaker
geïntegreerd zijn in andere bouwwerken en (gedeeltelijk) ondergronds
worden gerealiseerd, niet goed passen in de huidige functiecategorieën van
het Bouwbesluit?
Antwoord 12
Nee, de systematiek van het Bouwbesluit maakt het juist mogelijk om
gebouwen met meerdere gebruiksfuncties eenduidig te beoordelen. Een
parkeergarage is volgens het Bouwbesluit «een overige gebruiksfunctie voor
het stallen van motorvoertuigen». Deze gebruiksfunctie is binnen één gebouw
goed te combineren met de andere gebruiksfuncties die het Bouwbesluit
onderscheidt zoals een winkelfunctie of woonfunctie.
Vraag 13
Bent u bekend met het feit dat in Zweden reeds enkele jaren wordt gewerkt
met een risicogerichte benadering in de regelgeving waarbij in aanvulling
daarop een aantal verplichte standaardoplossingen is bepaald?
Antwoord 13
In het kader van de ontwikkeling van een risicogerichte regelgeving is ook
gekeken naar buitenlandse voorbeelden. Hierbij is geconstateerd dat geen
enkel land al een sluitend stelsel hiervoor heeft. Ook Zweden niet. De
bouwregelgeving van Zweden bestaat uit algemene functionele doelvoorschriften. Bij het aantonen dat aan deze voorschriften wordt voldaan, wordt
bij complexe en grotere bouwwerken gebruik gemaakt van zogenaamde «fire
safety» berekeningen die ook in Nederland gangbaar zijn bij gelijkwaardige
oplossingen. Een voorbeeld hiervan zijn de bij vraag 11 genoemde CFDberekeningen. Voor zover bekend, zijn er in Zweden ook standaardoplossingen die kunnen worden gebruikt zodat niet voor ieder gebouw complexe en
dure «fire safety» berekeningen hoeven te worden gemaakt, maar zijn deze
niet verplicht.
Vraag 14
Wat is de reden dat u verwacht dat in Nederland pas over vijf tot acht jaar
een dergelijke regelgeving kan worden geïntroduceerd?3
Antwoord 14
Deze vraag is door mij eerder beantwoord als volgt (kamerstuk 32 500 XVIII,
VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN,
Vastgesteld 15 oktober 2010):
Risicogerichte regelgeving houdt rekening met de kans op brand, de wijze
waarop een brand zich ontwikkelt en het effect van maatregelen om (de
gevolgen van) een brand binnen de perken te houden. Om dit op een
adequate wijze in een rekenmethode en regelgeving op te nemen is kennis
nodig van het effect van preventieve maatregelen op de kans op brand, het
effect van repressieve maatregelen op de ontwikkeling van brand en van het
(vlucht)gedrag van mensen. Alhoewel er de afgelopen jaar veel nationaal en
internationaal onderzoek gedaan is naar deze onderwerpen ontbreekt de
kennis om nu al een sluitende stelsel voor te schrijven. De in de begroting
genoemde 5–8 jaar is een inschatting van de tijd benodigd om ook over de
andere onderwerpen voldoende kennis op te bouwen. Het is niet zo dat pas
na 5–8 jaar de resultaten bruikbaar zijn. Daar waar eerder al informatie
beschikbaar is zal dit worden meegenomen in regelgeving, normen en
handreikingen.
3

Rijksbegroting 2011 Wonen, Wijken en Integratie 2011, 32 500 XVIII nr. 2, blz. 37.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4

Vraag 7
Is het waar dat bouwkundige scheidingen bij een brand in meer gevallen niet
goed functioneren dan dat sprinklerinstallaties falen?
Antwoord 7
Het in kaart brengen van de faalkansen van de diverse brandbeveiligingsvoorzieningen is één van de opgaven bij de ontwikkeling van een risicogerichte
regelgeving. In het algemeen kan worden gesteld dat de faalkans van
sprinklers laag is als sprake is een verplichte certificering en periodieke
keuring. Bouwkundige scheidingen die goed zijn gebouwd en die in de
gebruiksfase goed in stand worden gehouden, hebben echter ook een lage
faalkans bij dikwijls lagere exploitatiekosten.
Vraag 15
Deelt u de mening dat net als bij tunnelveiligheid ook voor brandveiligheid in
bouwwerken zoals parkeergarages meer standaardisatie in aanvulling op het
consequent doorvoeren van een risicobenadering vereist is?
Antwoord 15
De tunnelregelgeving wordt op dit moment geëvalueerd zoals aan de Kamer
is gemeld door de voormalige minister van V&W (nu I&M) in maart 2010 (TK
32 123 A , nr. 101). In de tunnelregelgeving wordt al jarenlang gewerkt met
een voor tunnels specifieke risicobenadering. De uitkomsten van de evaluatie
zijn wellicht nuttig voor het opstellen van een risicogerichte bouwregelgeving. De uitkomsten van deze evaluatie zullen daarom door mij in het licht
hiervan worden beschouwd. Zie verder bij antwoord 16.
Vraag 16
Bent u bereid als onderdeel van deze standaardisatie de bouwregelgeving
aan te passen zodat in complexere gebouwen waar het optreden door de
hulpdiensten uiterst risicovol is en in gebouwen waar mensen verblijven die
minder zelfredzaam zijn zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen,
parkeergarages en andere grote bouwwerken sprinklers verplicht worden?
Antwoord 16
Nee, standaardisatie in de vorm van verplichte voorzieningen zoals sprinklers
is namelijk in tegenspraak met de voorziene risicogerichte bouwregelgeving.
Bij een risicogerichte regelgeving wordt de eis op een hoog abstractieniveau
gesteld. In ultieme vorm als een maximale kans op overlijden als gevolg van
een brand in een gebouw. Een gebouw moet dan zo worden gebouwd en
gebruikt dat voldaan wordt aan deze eis. Hoe en met welke voorzieningen dit
gebeurt, is dan aan de eigenaar en gebruiker, en ter beoordeling van het
bevoegd gezag. Bij deze risicobenadering wordt rekening gehouden met het
optreden van de brandweer Als onderdeel van een risicogerichte regelgeving
zal wel standaardisatie plaatsvinden van effecten en faalkansen van veel
voorkomende voorzieningen zoals sprinklers. Bij het ontwerp kan dan worden
uitgegaan van deze standaardwaarden. Zodoende wordt voorkomen dat bij
ieder bouwplan discussie kan ontstaan met het bevoegd gezag over de aan te
houden waarden.
Vraag 2
Kent u het TNO-Efectis rapport «Onderzoek brand parkeergarage Lloydstraat
Rotterdam» naar aanleiding van de brand op 1 oktober 2007?4 Kunt u
aangeven of alle aanbevelingen uit dit rapport, zoals het verplichten van
branddetectie in parkeergarages onder gebouwen, inmiddels zijn uitgevoerd
en indien dit niet het geval is, wat hiervoor de reden is?
Antwoord 2
Ja, dit rapport ken ik. In dit rapport worden door Efectis vier aanbevelingen
gedaan richting VROM (nu BZK) en BZK (nu V&J):

4

TNO-Efectis rapport «Onderzoek brand parkeergarage Lloydstraat Rotterdam», december
2007.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

5

Het onderzoeksteam raadt de NVBR en de ministerie van BZK en VROM aan
om te onderzoeken op welke wijze de veiligheid van brandweerpersoneel in
natuurlijke geventileerde parkeergarages verbeterd kan worden.
Bij een natuurlijk geventileerde parkeergarage gaat de brandweer uit van een
binnenaanval om de brand te bestrijden. De veiligheid bij een binnenaanval is
de afgelopen jaren vaker ter discussie gesteld (o.a. bij de brand van de
scheepwerf in De Punt waarbij drie brandweerlieden omkwamen). Bij de
brandweeropleidingen en -oefeningen wordt hier tegenwoordig meer
aandacht aan geschonken.
Het onderzoeksteam raadt het ministerie van VROM en BZK aan om
onderzoek te laten uitvoeren naar praktijkbranden in parkeergarages en op
basis van dit onderzoek zo nodig de regelgeving en richtlijnen aan te (laten)
passen.
De afgelopen jaren hebben diverse samenwerkende veiligheidsregio’s onder
auspiciën van de NVBR, met een financiële bijdrage van BZK (nu V&J),
brandonderzoeksteams opgestart. Deze voeren onderzoek uit bij een deel van
de branden bij bouwwerken. De brand in de Haarlemse parkeergarage wordt
momenteel ook in dit kader onderzocht. Zodra de resultaten hiervan bekend
zijn, zal ik nagaan of er consequenties zijn voor de regelgeving.
Het onderzoeksteam raadt het ministerie van VROM en BZK aan om te
onderzoeken of het toepassen van branddetectie in parkeergarages onder
(woon)gebouwen verplicht gesteld moet worden.
In 2008 zijn de eisen voor brandmeldinstallaties landelijk geüniformeerd in
het Besluit Brandveilig Gebruik Bouwwerken (Gebruiksbesluit). Besloten
parkeergarages onder een woongebouw dienen op basis hiervan een
brandmeld-installatie te hebben.
Momenteel werk ik aan een herziening van de bouwregelgeving, waarover
mijn ambtsvoorganger u heeft geïnformeerd, meest recent op 11 mei 2010
tijdens het algemeen overleg Bouwregelgeving (TK 28 325, nr. 126). Hierbij
zal ook de regelgeving ten aanzien van brandmeldinstallaties worden herzien.
Dit gebeurt in overleg met onder andere de NVBR.
Het onderzoeksteam raadt het ministerie van VROM aan om in overleg met
de NVBR te onderzoeken of aanpassing van het Bouwbesluit met betrekking
tot de aanwezigheid van voorportalen voor trappenhuizen die een hoogte van
meer dan 20m overbruggen noodzakelijk is.Bij de hiervoor genoemde
herziening van de bouwregelgeving ben ik voornemens om voorportalen
verplicht te stellen bij trappenhuizen die meer dan 20 meter overbruggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

6