Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

297
Vragen van de leden Teunissen en Van Raan (beiden PvdD) aan de Ministers
voor Klimaat en Energie, van Economische Zaken en Klimaat en van Financiën
over de roekeloze investeringsplannen van de fossiele industrie, waarmee ze
de temperatuurdoelstellingen uit het Parijsakkoord torpederen (ingezonden
18 mei 2022).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 13 oktober
2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3201.
Vraag 1
Kent u het bericht «Revealed: the «carbon bombs» set to trigger catastrophic
climate breakdown»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u de cijfers uit dit onderzoek van The Guardian bevestigen? Zo nee,
welke cijfers kloppen niet?
Antwoord 2
Ik kan de juistheid van de cijfers van het onderzoek van de Guardian niet
controleren, maar op basis van informatie van het IPCC in haar mitigatierapport de algemene boodschap wel onderschrijven. Het IPCC geeft aan dat als
we de temperatuurstijging onder de 2 graden willen houden ongeveer 80%
van de kolen, 50% van gas, en 20% van de oliereserves waarschijnlijk niet
kunnen worden gebruikt. In scenario’s voor het beperken van de temperatuurstijging tot 1,5 graden (met beperkte overshoot) is in 2030 al sprake van een
significante afname van het gebruik van olie en gas ten opzichte van het
huidige niveau.

1

ah-tk-20222023-297
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

The Guardian, 11 mei 2022, «Revealed: the «carbon bombs» set to trigger catastrophic climate
breakdown». (https://www.theguardian.com/environment/ng-interactive/2022/may/11/fossilfuel-carbon-bombs-climate-breakdown-oil-gas)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Erkent u dat de «koolstofbommen» uit de investeringsplannen van de fossiele
industrie de kans op het halen van de temperatuurdoelstellingen uit het
Parijsakkoord minimaliseren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Het is duidelijk dat, als de cijfers van The Guardian kloppen, de totale
CO2-uitstoot als gevolg van het verbranden van de beoogde winningsplannen
voor olie- en gas het resterende budget voor het beperken van de mondiale
temperatuurstijging tot 1,5 graden geheel of gedeeltelijk zou opmaken en
daarmee de 1,5 gradendoelstelling buiten bereik zou brengen. Het IPCC trekt
eenzelfde conclusie als het gaat over de totale toekomstige CO2-uitstoot van
bestaande en geplande fossiele infrastructuur (naast olie en gas ook gebruik
van kolen). Dit overstijgt het resterende koolstofbudget voor 1,5 graden. IPCC
geeft ook aan dat Carbon Capture en Storage (CCS) maar soelaas biedt om
een beperkt deel van die extra emissies te vermijden.
Vraag 4
Beseft u hoe problematisch dat is?
Antwoord 4
Zeker. Het overstijgen van 1,5 graden leidt tot onomkeerbare schade aan onze
leefomgeving en maakt het aanpassen aan dit niveau van klimaatverandering
lastiger en in sommige delen van de wereld zelfs helemaal niet meer
mogelijk.
Vraag 5
Erkent u dat de fossiele industrie met deze roekeloze investeringsplannen
aanstuurt op wereldwijde klimaatontwrichting en ecocide? Zo nee, waaruit
blijkt dat het niet zo is?
Antwoord 5
Indien de cijfers van The Guardian kloppen, dan zijn de veronderstelde
plannen van de internationale fossiele sector niet verenigbaar met de doelen
uit de Overeenkomst van Parijs en moet klimaatbeleid er voor zorgen dat die
voorraden niet allemaal worden gewonnen. Investeringen in verdere
ontginning van fossiele reserves hebben het risico dat die investeringen
stranded assets worden, zoals ook aangegeven door het IPCC. Het kabinet
heeft deze visie bevestigd met ondertekening van de COP26 verklaring over
internationale publieke steun voor de energievoorziening, waarover de Kamer
separaat geïnformeerd wordt. De sector in Nederland is zich hier ook van
bewust, ondersteunt de doelen (o.a. Parijs) en werkt aan verdere verduurzaming.
Vraag 6
Herinnert u zich het oordeel van secretaris-generaal van de Verenigde Naties
António Guterres die, in reactie op recente IPCC-rapporten, sprak van code
rood voor de mensheid, een crimineel gebrek aan leiderschap en dat het
huidige energiebeleid zal leiden tot een onleefbare wereld?2
Antwoord 6
Ja.
Vraag 7
Onderschrijft u de door Guterres op basis van het IPCC geschetste ernst van
de klimaatcrisis? Zo nee, waarom niet?

2

UN, 9 augustus 2021, «IPCC report: «Code red» for human driven global heating, warns UN
chief». (https://news.un.org/en/story/2021/08/1097362); UN, 28 februari 2022, «IPCC adaptation
report «a damning indictment of failed global leadership on climate»». (https://news.un.org/en/
story/2022/02/1112852); UN, 4 april 2022, «Secretary-General’s video message on the launch of
the third IPCC report». (https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2022-04-04/secretarygenerals-video-message-the-launch-of-the-third-ipcc-report-scroll-down-for-languages)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Ik erken de ernst van de klimaatcrisis en de noodzaak voor het direct omlaag
brengen van de mondiale uitstoot. Het kabinet onderschrijft daarnaast de
conclusies van het IPCC volledig, zoals ook aangegeven in de kabinetsappreciatie van beide recente IPCC-rapporten3. Nederland zet zich daarom
nationaal in voor meer emissiereductie, en pleit daarnaast internationaal voor
ambitieuzere klimaatdoelen van landen, met name bij landen met een hoge
CO2-uitstoot.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de investeringsplannen van de fossiele industrie
illustratief zijn voor het door Guterres benoemde criminele gebrek aan
leiderschap? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals aangegeven in het antwoord bij vraag 5 is het van belang dat de door
The Guardian veronderstelde investeringsplannen in de internationale
fossiele industrie niet allemaal tot uitvoer worden gebracht. Dit zou het halen
van de Parijs doelen onhaalbaar maken. Het is echter niet duidelijk in
hoeverre deze plannen ook daadwerkelijk uitgevoerd zullen worden. Voor het
halen van de klimaatdoelen moet financiering zoveel mogelijk stromen
richting hernieuwbare energieopwek en emissiereductie in plaats van naar
het ontwikkelen van nieuwe bronnen van CO2-uitstoot. Het kabinet deelt de
mening dat er in de hele samenleving doortastend leiderschap nodig is voor
de energietransitie, niet alleen binnen de energiesector zelf, maar ook bij
overheden en multilaterale banken, en roept daar ook internationaal toe op.
Vraag 9
Beseft u dat deze fossiele bedrijven klaarblijkelijk niet van plan zijn om
zelfstandig de juiste keuzes te maken voor het klimaat en dat ze liever hun
ontwrichtende verdienmodel zo lang mogelijk in stand willen houden? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, wat betekent dit voor u en uw beleid?
Antwoord 9
Het kabinet is van mening dat de energietransitie van fossiel naar hernieuwbare energie een actieve rol van de overheid vraagt. U kunt de doorvertaling
hiervan breed zien in het klimaat- en energiebeleid van het kabinet, zowel
nationaal als internationaal. De sector in Nederland werkt hard aan verduurzaming en is bereid hierin te investeren. Het kabinet stimuleert en borgt deze
beweging, bijvoorbeeld door het maken van (wederkerige) maatwerkafspraken, de aanleg van infrastructuur en het beprijzen van fossiele energie en
CO2-uitstoot.
Vraag 10
Deelt u de mening dat regeringsleiders wereldwijd moeten optreden tegen de
ontwrichtende investeringsplannen van de fossiele industrie? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
Zoals aangegeven bij vraag 9 is het kabinet van mening dat de overheid
actief beleid moet voeren voor de energietransitie. Het kabinet doet dit ook,
evenals de Europese Commissie en diverse andere landen buiten de EU. Dit
beleid moet het aantrekkelijk maken om te investeren in hernieuwbare
energiebronnen, emissiereductie en circulair gebruik van grondstoffen.
Vraag 11
Wat gaat u, op het internationale toneel, concreet doen om deze gevaarlijke
investeringsplannen te stoppen?
Antwoord 11
Nederland is aangesloten bij allerlei internationale coalities en verklaringen
waarin bijvoorbeeld wordt gewerkt aan het vergroenen van financieringsstromen en het bewegen van landen om internationale kolenfinanciering te
3

Zie ook Kamerstuk 31793–207

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

stoppen. Nederland heeft zich tijdens de afgelopen klimaattop van de
Verenigde Naties (COP26) in Glasgow aangesloten bij en actief ingespannen
voor de verklaring4 om het geven van nieuwe directe publieke steun voor de
fossiele energiesector te beëindigen per 1 januari 2023. Uw Kamer wordt
hierover apart geïnformeerd.
Vraag 12
Welke barrières komt u hierbij tegen en hoe kunnen die barrières worden
weggenomen?
Antwoord 12
De internationale vergroeningsambitie vraagt om doorvertaling naar beleid
op verschillende overheidsniveaus. Bij bilaterale instrumenten kan het kabinet
de beleidsregels zelf opstellen en vraagt dit proces vooral om zorgvuldige
omgang met de betrokken belanghebbenden. Daarbij kan Nederland een
koplopersrol spelen maar wil het kabinet nadrukkelijk ook oog houden op wat
anderen doen om zo het gelijk speelveld voor het Nederlands bedrijfsleven in
stand te houden. In multilaterale fora zoals bij de Verenigde Naties, de EU of
de multilaterale banken heeft Nederland het niet alleen voor het zeggen en
probeert Nederland in overleg en samenwerking met andere bestuurders tot
aanscherping van het beleid te komen. Dat hier nog stappen te nemen zijn,
blijkt bijvoorbeeld uit de recent verschenen analyse door de OESO en IEA van
de publieke steun voor productie en consumptie van fossiele energiebronnen.
In 2021 bedroeg die steun bijna 700 mld. US dollar. In verband met sterk
gestegen energiekosten voor bedrijven en huishoudens is de verwachting dat
deze steun in 2022 verder oploopt5.
Vraag 13
Kunt u een overzicht verschaffen van alle aan Nederland en/of Nederlands
beleid gerelateerde investeringsplannen van bedrijven die geld verdienen aan
fossiele producten?
Antwoord 13
Nee, die data zijn niet openbaar en houdt het kabinet dus ook niet bij.
Vraag 14
Hoe gaat u deze investeringsplannen stoppen?
Antwoord 14
In Europa zet het kabinet er stevig op in om de emissies van broeikasgassen
in hoog tempo te verminderen. Onder meer dankzij een aanscherping van het
Europese Emissiehandelsysteem weten bedrijven ook dat het huidige
verdienmodel met verbranding van fossiele energiedragers een zeer kostbare
aangelegenheid wordt. Energieopwek uit hernieuwbare bronnen kost
daarentegen steeds minder en zal naar verwachting fossiele energiedragers
uit de markt prijzen. De opkomst van elektrisch rijden zal ook de behoefte aan
fossiele brandstoffen voor mobiliteit sterk verminderen. Financiële partijen
weten dat ook. Het vooruitzicht van grote productieoverschotten maakt deze
projecten onaantrekkelijk en zodoende is er tegelijkertijd een opmars van
investeringen in hernieuwbare energie gaande. Fossiele bronnen kunnen
echter ook op lange termijn nodig zijn voor het leveren van grondstoffen voor
bijvoorbeeld plastics, medicijnen, bouwmateriaal, medicijnen. Van deze
producten wordt verwacht dat de mondiale vraag zal blijven stijgen. Zolang
die na winning gerecycled worden is dit in overeenstemming met een
scenario van volledige circulariteit, hoewel het ook dan de voorkeur heeft om
geen nieuwe olie en gas te winnen.
In het artikel van The Guardian wordt aangegeven dat met name zeer grote
staatsbedrijven de gevreesde fossiele investeringen doen. Deze partijen
opereren in landen die niet of nauwelijks klimaatbeleid voeren en die grote
belangen hebben in de fossiele sector. Het is onzeker of het Europese

4

Zie ook Statement on International Public Support for the Clean Energy Transition – UN Climate
Change Conference (COP26) at the SEC – Glasgow 2021 (ukcop26.org)
5
Support for fossil fuels almost doubled in 2021, slowing progress toward international climate
goals, according to new analysis from OECD and IEA – OECD

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

klimaatbeleid ook invloed zal hebben op investeringen in deze landen.
Nederland zal zich in ieder geval blijven inzetten, onder meer op bijeenkomsten van de G20 en bij klimaattoppen van de Verenigde Naties, om ook deze
landen mee te krijgen.
Vraag 15
Bent u bereid om op de aankomende VN-klimaatconferentie in Sharm-elSheikh (COP27) een koploperspositie in te nemen door actief verzet te
organiseren tegen nieuwe fossiele investeringsplannen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 15
Nederland blijft zich als koploper, met de andere ondertekenaars, inzetten
voor versterking en uitbreiding van de coalitie van ondertekenaars van de
COP26 verklaring en de effectieve doorvertaling daarvan in beleid, en zal dat
ook doen in aanloop naar en tijdens COP27.
Vraag 16
Bent u bereid om alsnog namens Nederland een handtekening te zetten
onder de «Beyond Oil and Gas Alliance»? Zo nee, waarom niet? (zie:
https://beyondoilandgasalliance.com/)
Antwoord 16
Het kabinet onderschrijft het overkoepelend doel van de verklaring van de
Beyond Oil and Gas Alliance om minder fossiele brandstoffen te gebruiken en
steunt het doel om internationale overheidssteun voor fossiele brandstoffen
te beëindigen. De Beyond Oil and Gas Alliance legt daarnaast echter de
nadruk op het niet meer uitgeven van nieuwe exploratievergunningen voor
olie- en gaswinning. Hoewel Nederland de gaswinning in het Groningenveld
al versneld aan het afbouwen is, geeft het kabinet er de voorkeur aan gas te
winnen uit de Nederlandse kleine velden op land en op zee, zolang en voor
zover dit nodig is voor de Nederlandse gasvraag. Hierbij zal niet meer
worden gewonnen dan nodig is voor de binnenlandse consumptie. Dit is
beter voor het klimaat dan import en daarnaast remt productie in eigen land
de toenemende importafhankelijkheid van andere landen. Bovendien heeft
Nederland het gas uit de Nederlandse kleine velden en Noordzee momenteel
nodig ten behoeve van gasleveringszekerheid en de afbouw van energieimport vanuit Rusland. Het direct afbouwen van gasproductie uit kleine
velden in Nederland is daarom niet verstandig.
Omdat de Beyond Oil and Gas Alliance onvoldoende aansluit op het
nationale beleid, is het kabinet nu niet voornemens om bij dit initiatief aan te
sluiten. Vanuit de verschillende initiatieven die het kabinet wel steunt, blijven
we internationaal samen optrekken met andere landen om de energietransitie
te versnellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5