NOTA VAN TOELICHTING
ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
De luchthaven Schiphol heeft de afgelopen jaren een sterke groei doorgemaakt en is een
van de belangrijkste Europese (inter)continentale knooppunten van de burgerluchtvaart.
Dit uitgebreide netwerk van luchtverbindingen is van groot belang voor de
bereikbaarheid van Nederland, de werkgelegenheid en de vestiging van internationaal
opererende bedrijven in ons land. Tegelijkertijd is de capaciteit op Schiphol inmiddels
schaars.
Deze schaarse capaciteit wordt naast de grenzen op het gebied van veiligheid en de
operationele afhandeling van verkeer ook ingegeven door de bindende
milieubeperkingen van ten hoogste 500.000 vliegtuigbewegingen tot en met 2020. Op
haar beurt zet deze schaarste druk op het netwerk van verbindingen van Schiphol: als er
niet afdoende ruimte is voor zogenoemde “aanvoervluchten” (feederverkeer) kan het
leeuwendeel van de intercontinentale vluchten (die voor een groot deel bestaan uit
overstappende passagiers) niet winstgevend geëxploiteerd worden, waardoor het gevaar
bestaat dat deze verbindingen vervolgens verdwijnen. Een dergelijke achteruitgang van
de netwerkkwaliteit zal negatieve gevolgen hebben voor het Nederlandse
vestigingsklimaat en een open economie als de Nederlandse schaden.
De schaarste legt dus grote druk op de verdere ontwikkeling van Schiphol. Daarom is
een pakket aan maatregelen noodzakelijk om de schaarse capaciteit zo efficiënt mogelijk
te kunnen benutten ten behoeve van de (inter)continentale knooppuntfunctie van
Schiphol die geschraagd wordt door overstappende passagiers (transferverkeer). Dat
gebeurt onder meer door middel van het zogenoemde selectiviteitbeleid waarbij Lelystad
Airport als ‘overloopluchthaven’ voor punt-tot-punt verkeer afkomstig van Schiphol
fungeert. Hierdoor ontstaat op Schiphol ruimte voor het verkeer dat het meest bijdraagt
aan het voor Nederland zo vitale (inter)continentale netwerk.
Deze nota van toelichting heeft betrekking op het besluit dat voorziet in een
verkeersverdelingsregel tussen Schiphol en Lelystad Airport om invulling te geven aan
het selectiviteitbeleid.1 Deze verkeersverdelingsregel houdt in dat:
1. de capaciteit op Lelystad Airport met prioriteit beschikbaar wordt gesteld voor
niet-transferverkeer afkomstig van Schiphol; en
2. de hierdoor vrijkomende capaciteit op Schiphol, als gevolg van de regel,
exclusief beschikbaar wordt gesteld voor transferverkeer.
2. Kader
Het accommoderen van het verkeer dat het (inter)continentale netwerk van
verbindingen ten goede komt op Schiphol en het accommoderen van nietmainportgebonden verkeer op Lelystad Airport is onder andere vastgelegd in het
Aldersakkoord (2008)2, de Luchtvaartnota (2009)3, de Actieagenda Schiphol (2016)4 en
het Regeerakkoord (2017)5.
1

De verkeersverdelingsregel als een pijler onder het selectiviteitsbeleid staat o.a. genoemd in het Advies Selectiviteit
Schiphol van de commissie-Van der Zee uit maart 2008. Dit advies vormt de basis voor het “Convenant behoud en
versterking mainportfunctie en netwerkkwaliteit luchthaven Schiphol” dat in 2008 is ondertekend door de toenmalige
ministers van Verkeer & Waterstaat en VROM en door de Schiphol Group.
2
Aldersakkoord (Alderstafel, 2008)
3
Luchtvaartnota – concurrerende en duurzame luchtvaart voor een sterke economie”, ministerie van Verkeer & Waterstaat
en ministerie van VROM (april 2009)

1

Begin oktober 2017 heeft de Tweede Kamer bovendien de regering per motie verzocht
zich in te spannen voor (juridische) instrumenten om te voorkomen dat de capaciteit op
Lelystad Airport beschikbaar komt voor bestemmingen en/of luchtvaartmaatschappijen
die niet zijn verplaatst van Schiphol naar Lelystad Airport. Daarnaast is in het
Regeerakkoord aangegeven dat het selectiviteitsbeleid beter moet, waarbij op Schiphol
voorrang wordt gegeven aan vluchten die het (inter)continentale netwerk versterken.
3. Schiphol als mainport
Schiphol is een van de grootste hub luchthavens in de EU en voorziet niet alleen
Nederland, maar ook Noord-West Europa van een sterk ontwikkeld (inter)continentaal
verbindingennetwerk dat een pijler vormt voor de economie en connectiviteit van
Nederland en de regio. Enkele statistieken kunnen dit illustreren.
Schiphol is rechtstreeks verbonden met 195 Europese steden en 39 Europese landen. In
2017 reisden 48,6 miljoen passagiers uit Europese steden naar dan wel van Schiphol,
waarvan 31% op Schiphol overstapte. Ruim 70% van alle passagiers op Schiphol komt
uit Europa. Daarnaast reisden 19,7 miljoen passagiers uit niet-Europese bestemmingen
naar dan wel van Schiphol, bestaande uit ongeveer 60% transferpassagiers.
Deze cijfers illustreren het belang van Schiphol als hub. Schiphol vervult hiermee een
grensoverschrijdende functie en is daarmee een belangrijke pijler voor de
(inter)continentale bereikbaarheid van de EU.
De luchthaven Schiphol functioneert als een mainport en is belangrijk voor de nationale
economie. De jaarlijks toegevoegde waarde van de mainportfunctie van Schiphol voor
alleen Nederland is becijferd op ongeveer 9 miljard euro en het aantal banen dat direct
of indirect gerelateerd is aan de luchthaven bedraagt 114.000.6 De mainport bestaat uit
twee elementen. In de eerste plaats is dat de hubfunctie van de luchthaven en in de
tweede plaats is dat het grootstedelijk gebied rondom Schiphol.
Hubfunctie
Het uitgebreide netwerk van intercontinentale bestemmingen kan uitsluitend worden
bediend doordat Schiphol functioneert als een (inter)continentaal knooppunt ofwel een
hub.
Het belangrijkste kenmerk daarvan is dat passagiers vanuit allerlei, veelal Europese,
bestemmingen via Schiphol overstappen naar een intercontinentale bestemming en
andersom. Beide functies, intercontinentale bestemmingen en het daarbij passende
(Europese) netwerk van transfervluchten, vormen tezamen onlosmakelijk de
(inter)continentale knooppuntfunctie op Schiphol.
Het grote belang van Europese hubs wordt door de Europese Commissie onderschreven.
Voor de externe luchtvaartpolitiek van de EU beschouwt zij namelijk de aanwezigheid
van enkele grote hubs op het grondgebied van de EU van grote economische en
strategische betekenis,7 ook met het oog op de concurrentie van snel groeiende hubs als
Dubai. Als gevolg van de verwachte Brexit neemt de relevantie van sterke hubs in de EU
vermoedelijk alleen maar toe.
Grootstedelijk gebied
4

Actieagenda Schiphol, ministerie van Infrastructuur & Milieu en ministerie van Economische Zaken (april 2016)
Vertrouwen in de toekomst, Regeerakkoord 2017-2021 (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie (2017)
Direct en indirect achterwaarts; de voorwaartse effecten ofwel de bredere economische effecten zijn hierbij niet
meegerekend. Economisch belang van de mainport Schiphol. Analyse van directe en indirecte economische relaties,
Decisio (2015)
7
‘The EU's External Aviation Policy - Addressing Future Challenges’ COM (2012) 556 final van 27.09.2012.
5
6

2

De luchthaven Schiphol ligt in een verstedelijkt gebied van nationale betekenis. In dit
gebied is een grote omvang, diversiteit en kwaliteit van beschikbare voorzieningen
ontstaan. Dit betekent ook een gunstig vestigingsklimaat en een zichzelf versterkend
proces; meer bedrijvigheid versterkt namelijk de optredende schaalvoordelen en een
vergroting van deze voordelen trekt weer meer bedrijvigheid aan.
Deze twee elementen van de mainport Schiphol – de hubfunctie en het grootstedelijk
gebied - zijn met elkaar verweven. De vraag naar luchtverbindingen wordt mede
bepaald door de omvang van de bedrijvigheid en bevolking in het gebied rondom
Schiphol. Tegelijkertijd is ook in de Actieagenda Schiphol (2016) verwoord dat de
luchthaven zelf zorgt voor een aantrekkelijke omgeving voor bedrijven om zich te
vestigen. Het kantoren- en zakendistrict ‘Zuidas’ in Amsterdam als internationale
toplocatie zou zonder een sterke internationale luchthaven ondenkbaar zijn. Het
veilingcluster rond Aalsmeer en de weg- en waterverbindingen met het achterland van
Europa zijn andere voorbeelden van bedrijvigheid met een sterke verbondenheid met
Schiphol. Schiphol, het hub-netwerk en de metropoolregio Amsterdam zijn door en met
elkaar uitgegroeid tot de Mainport Schiphol. Samen zorgen zij voor een
(inter)continentaal knooppunt van stromen mensen, goederen, geld, informatie, kennis
en cultuur die van groot belang zijn voor de open Nederlandse en Europese economie en
maatschappij.
4. Ontwikkeling en schaarste
Uitgangspunt bij de ontwikkeling van Schiphol is dat deze in balans is met de
omgeving.8 Tot en met 2020 is er ruimte voor ten hoogste 500.000 vliegtuigbewegingen
per jaar.
Eind 2018 is binnen de Omgevingsraad Schiphol (ORS) gesproken over groei op
Schiphol. De betrokken partijenzijn er niet uitgekomen, ook niet voor wat betreft een
eventuele groei naar 510.000 vliegtuigbewegingen. Op basis van het verslag van de
voorzitter van de ORS zal in het kader van de Luchtvaartnota het komende jaar (2019)
duidelijkheid komen over de beschikbare capaciteit op luchthaven Schiphol.
De capaciteit is dus beperkt. Tegelijkertijd is de vraag naar vliegtuigbewegingen op
Schiphol groot. In het jaar 2015 waren er 451.000 vliegtuigbewegingen, in het jaar 2016
groeide dit aantal tot 479.000, in 2017 werden 497.000 bewegingen gerealiseerd en in
2018 is de grens van 500.000 bereikt. Al langere tijd overstijgt de vraag het aanbod op
de drukste momenten van de dag en dit surplus aan vraag legt een grote druk op de
beschikbare capaciteit. Figuren 1 en 2 illustreren de verwachte schaarste op Schiphol in
2023. Figuren 3 en 4 illustreren de verwachte schaarste in 2030.

8

Aldersakkoord (2008)

3

Figuur 1 Aankomsten versus inkomende capaciteit in 2023 9

Figuur 2 Vertrekken versus uitgaande capaciteit in 2023

10

Figuur 3 Aankomsten versus inkomende capaciteit in 203011

9

Capacity demand at Schiphol Airport 2023, SEO/To70 (2018)
Capacity demand at Schiphol Airport 2023, SEO/To70 (2018)
Capacity demand at Schiphol Airport 2030, SEO/To70 (2018)

10
11

4

Figuur 4 Vertrekken versus uitgaande capaciteit in 203012

Gezien de verwachte verkeersontwikkeling zal na 2020 de schaarste op Schiphol alleen
maar verder toenemen. Deze beperking wordt zoals aangegeven niet alleen ingegeven
door milieueisen, maar ook door de grenzen aan veiligheid en de operationele
afhandelcapaciteit van verkeersstromen op de grond en in de lucht.
Het ontwerp van de luchthaven en het systeem voor de afhandeling van het vliegverkeer
zijn complex. De inzet van banen is daarbij gereguleerd door een systeem van
preferentieel baangebruik. Vooral door wind, maar ook door wolken en beperkingen in
het zicht, is het afhankelijk van de omstandigheden nodig om steeds andere
baancombinaties te gebruiken. Door de groei in het aantal vliegtuigbewegingen op
Schiphol wordt het steeds moeilijker om onder alle omstandigheden het verkeer af te
handelen, ‘soepel’ te kunnen wisselen tussen baancombinaties en resteert er minder
ruimte voor het mitigeren van verstoringen.
Ook binnen deze context is het wenselijk dat het vliegverkeer op Schiphol zich selectief
ontwikkelt waarbij beschikbare capaciteit zoveel als mogelijk wordt gebruikt voor het
verkeer dat het meeste bijdraagt aan de huboperatie op Schiphol om zo de mondiale
connectiviteit van Nederland en de EU te waarborgen.
Deze combinatie van beperkende factoren legt hiermee een grote druk op het behoud en
de ontwikkeling van de (inter)continentale knooppuntfunctie van Schiphol.
5. Kwetsbaarheid hubfunctie Schiphol
Een (Europees) verbindingennetwerk op Schiphol om de (inter)continentale
bestemmingen te voeden, is essentieel om deze sterke EU-hub te behouden en verder te
ontwikkelen. Het behouden en versterken van de hubfunctie van Schiphol is hiermee een
essentieel te borgen publiek belang.13
Deze borging is van belang gegeven de kwetsbaarheid van de hub voor afkalving van
het (inter)continentale verbindingennetwerk. De kwetsbaarheid komt meer specifiek tot
uitdrukking in:
a. de kleine Nederlandse thuismarkt voor deze deelmarkt (d.w.z. intercontinentaalen transferverkeer) van de luchtvaart;
b. de afhankelijkheid van deze deelmarkt van de fysieke en logistieke infrastructuur
van Schiphol waarvoor geen alternatief in Nederland bestaat en;
12
13

Capacity demand at Schiphol Airport 2030, SEO/To70 (2018)
Actieagenda Schiphol (2016)

5

c.

het zeer beperkte herstelvermogen van deze deelmarkt: daar waar de
hubfunctie van een luchthaven is weggevallen, blijft de negatieve impact hiervan
op de stoelcapaciteit en frequentieniveaus vanaf de betreffende luchthaven jaren
na-ijlen.

Ad a. Kleine thuismarkt
De noodzaak van een (Europees) verbindingennetwerk is specifiek voor Schiphol van
extra groot belang in verband met de kleine thuismarkt. Beide functies, intercontinentale
bestemmingen en het daarbij passende (Europese) netwerk van overstappende
passagiers (transferverkeer), vormen tezamen de (inter)continentale knooppuntfunctie
op Schiphol. Indien er niet afdoende ruimte is voor het zogenoemde transferverkeer kan
het leeuwendeel van de intercontinentale vluchten (die voor een groot deel bestaan uit
overstappende passagiers) niet winstgevend geëxploiteerd worden, waardoor het gevaar
bestaat dat deze verbindingen verdwijnen.
Ad b. Specifieke infrastructuur
Luchtvaartmaatschappijen die intercontinentale bestemmingen - of het hiermee
samenhangende transferverkeer – bedienen, zijn gebonden aan specifieke
luchthaveninfrastructuur – zowel fysiek (baanlengte) als logistiek (bijvoorbeeld de
terminal en het bagage afhandelingssysteem) - die in Nederland alleen op Schiphol kan
worden aangeboden. Intercontinentaal en transferverkeer zijn hierdoor gebonden aan
Schiphol zonder redelijk alternatief op een andere Nederlandse luchthaven. Voor het
overige verkeer geldt deze gebondenheid niet of veel minder sterk, waardoor ook bij een
gerichte keuze voor spreiding van luchtverkeer het transferverkeer op Schiphol zal
dienen te blijven.
Ad c. Beperkt herstelvermogen
Door de schaarste op Schiphol en de beperkte mogelijkheden voor groei op de
luchthaven – ingegeven door zowel fysieke als maatschappelijke begrenzingen – staat er
druk op het behoud en de verdere ontwikkeling van het netwerk van verbindingen.
Onderzoeksresultaten van SEO (2015) geven weer dat indien de hub-operatie van
Schiphol zou komen te vervallen een groot deel van het verbindingennetwerk zal
verdwijnen.14 Het verdwijnen van de hub-operatie op andere luchthavens is in het
verleden niet denkbeeldig gebleken.15 Uit onderzoek met een wereldwijde analyse van
luchthavens waar ‘de-hubbing’ heeft plaatsgevonden blijkt dat 5 jaar na het wegvallen
van de hubfunctie de stoelcapaciteit vanaf deze luchthavens gemiddeld nog altijd 20%
beneden het niveau van vóór de-hubbing ligt.16 De hubfunctie van Schiphol is derhalve
geen vanzelfsprekendheid. Schiphol is een van de belangrijkste hubs van Europa; druk
op de ontwikkeling van de huboperatie kan, gezien het extensieve wereldwijde netwerk
van bestemmingen vanaf Schiphol, daardoor niet alleen de mondiale connectiviteit van
Nederland negatief beïnvloeden, maar van de Europese Unie als geheel.

6. Pakket aan maatregelen
Politiek en maatschappelijk draagvlak en de technische mogelijkheid van groeiruimte –
van circa 440.000 naar 500.000 – is in het afgelopen decennium tot stand gekomen als
onderdeel van een totaalpakket aan maatregelen dat beschouwd kan worden als de
invulling van de ‘balanced approach’ zoals bedoeld in EU verordening 598/2014. Dit
betekent dat er vorm en inhoud gegeven wordt aan de verdere ontwikkeling van

14
15

16

Economisch belang van de hubfunctie van Schiphol. SEO-report 2015-22, SEO (2015)
Capacity demand at Schiphol Airport in 2023 (SEO, 2018)

Economisch belang van de hub-functie van Schiphol. SEO-report 2015-22, SEO (2015)

6

Schiphol, waarbij een balans bestaat tussen groei van de sector en leefbaarheid en
veiligheid in de omgeving. Deze maatregelen vinden hun oorsprong in het Aldersakkoord
uit 2008 en zijn herbevestigd in de Luchtvaartnota (2009), Actieagenda Schiphol (2016)
en het Regeerakkoord (2017). De maatregelen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden
en dienen in onderlinge samenhang te worden uitgevoerd. Dit pakket aan maatregelen is
overeengekomen tussen de betrokken partijen bestaande uit vertegenwoordigers
namens de bewoners, de sector, koepelorganisaties en overheden.
Reeds geïmplementeerde maatregelen bestaan onder meer uit een nieuw normen- en
handhavingsstelsel dat minder complex en meer inzichtelijk is en dat bescherming biedt
aan de bewoners in de omgeving van Schiphol. Er wordt ook gewerkt met een
operationeel concept dat als kenmerk een strikt geluidspreferentieel baangebruik heeft.
Bovendien zijn er omgevingsvriendelijkere vliegprocedures en vaste vliegroutes
geïmplementeerd. Verder zijn grote investeringen gedaan in hinderbeperking en
versterking van de leefbaarheid in de omgeving van Schiphol.
Tot slot is van belang dat ten behoeve van de versterking van de netwerkkwaliteit van
de luchthaven Schiphol extra regionale capaciteit gecreëerd is voor Lelystad Airport
(45.000 vliegtuigbewegingen) en voor Eindhoven Airport (extra capaciteit van 25.000
vliegtuigbewegingen).
Aangezien de grens van 500.000 vliegtuigbewegingen op Schiphol in 2018 is bereikt, is
het noodzakelijk het geïdentificeerde pakket aan maatregelen – gebaseerd op het
Aldersakkoord uit 2008 - verder te implementeren en door te ontwikkelen. Dit wordt
langs een aantal lijnen vormgegeven, te weten:
a. Langetermijnvisie luchtvaart (Luchtvaartnota 2020-2050).
b. Veiligheidsmaatregelen (o.a. implementatie van aanbevelingen van de OVV).
c. Luchtruimmaatregelen (o.a. luchtruimherziening).
d. Operationele maatregelen (o.a. efficiënter gebruik van start- en landingsbanen).
e. Hinderbeperkende maatregelen (o.a. door geluidswinst voor de helft te doen
toekomen aan de omgeving).
f. Duurzaamheidsmaatregelen (o.a. via tarieven, heffingen en subsidies).
g. Selectiviteitsmaatregelen (o.a. via een verkeersverdelingsregel).

7. Selectiviteitsbeleid
De luchtvaart kent onderscheiden deelmarkten (zoals met name het transferverkeer en
het punt-tot-punt-verkeer). Elk van die deelmarkten heeft zijn eigen operationele
randvoorwaarden en faciliteiten om te kunnen functioneren. Vanwege de fysieke
vereisten (zoals baanlengte) en logistieke vereisten (overstapmogelijkheid, maar ook
bagagesysteem) kan het intercontinentale verkeer – met het daarbij behorende
transferverkeer – in Nederland alleen afgewikkeld worden op Schiphol.
Deze voor de Nederlandse en Europese economie cruciale deelmarkt staat als gevolg van
schaarste op Schiphol onder druk. De enige mogelijkheid om aan de verschillende
deelmarkten capaciteitsruimte te bieden is om – in lijn met het externe luchtvaartbeleid
van de EU - de bestaande schaarse capaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten en extra
capaciteit elders te creëren ten behoeve van een selectieve verdeling van verkeer. Dit
wordt ook wel het selectiviteitsbeleid genoemd. Daarom is er voor het verkeer dat niet
per se gebonden is aan de randvoorwaarden en faciliteiten van Schiphol – hierbij valt te
denken aan het verkeer dat uitgevoerd wordt met vliegtuigen met één gangpad

7

(zogenaamde narrow body vliegtuigen) en zonder transferpassagiers – de voorbije jaren
extra regionale capaciteit gecreëerd.
Onlosmakelijk onderdeel van de afspraken die in 2008 zijn gemaakt over de
ontwikkeling van Schiphol is de afspraak dat Lelystad Airport wordt ontwikkeld als
overloopluchthaven met een maximale capaciteit van 45.000 vliegtuigbewegingen.
Lelystad Airport zal open zijn tussen 06:00 en 23:00 uur lokale tijd, met een
extensieregeling tot 24:00 uur. Er is op deze luchthaven geen infrastructuur voor de
afhandeling van vrachtvluchten. Lelystad Airport zal ook geen zogenaamde ‘widebody’
vliegtuigen kunnen accommoderen, noch zullen vluchten vanuit bestemmingen waarvoor
een 100% grenscontrole geldt op de luchthaven uitgevoerd kunnen worden.
Ook is een additionele capaciteit van 25.000 vliegtuigbewegingen voor Eindhoven Airport
afgesproken. Deze capaciteit is op Eindhoven Airport inmiddels bijna volledig in gebruik
genomen. Op de luchthavens Maastricht Aachen Airport en Groningen Eelde Airport is
nog enige ruimte beschikbaar voor het accommoderen van marktvraag naar groot
handelsverkeer. Over de vraag of en zo ja onder welke voorwaarden na 2020
aanvullende capaciteit voor groot handelsverkeer op de luchthavens Eindhoven Airport
en Rotterdam The Hague Airport beschikbaar komt, zal worden besloten in het kader
van de Luchtvaartnota 2020-2050.
Het stimuleringsbeleid van de Schiphol Group dient er voor te zorgen dat
passagiersvluchten met punt-tot-punt-bestemmingen afkomstig van Schiphol gebruik
gaan maken van de regionale luchthavens door middel van een aantrekkelijk
productaanbod en goede voorzieningen en faciliteiten. Eindhoven Airport kan niet aan de
juridische vereisten (bediening van dezelfde agglomeratie en bereikbaarheid binnen een
bepaald tijdsbestek) voldoen om met Schiphol een verkeersverdelingssysteem te
vormen. Daarmee is alleen Lelystad Airport een alternatief als overloopluchthaven van
Schiphol. De afgelopen vijf jaar is bovendien gebleken dat het stimuleringsbeleid van de
Schiphol Group onvoldoende effectief is gebleken om niet-transferverkeer van Schiphol
te verplaatsen naar Eindhoven. De extra capaciteit op Eindhoven Airport is grotendeels
in gebruik genomen voor vluchten die niet zijn overgeplaatst vanaf Schiphol. Dit is
enerzijds het gevolg van de grote marktvraag naar vliegverkeer waardoor extra
capaciteit op Eindhoven Airport snel is geabsorbeerd door luchtvaartmaatschappijen om
extra vluchten uit te voeren en anderzijds doordat marktpartijen onvoldoende prikkel
hebben gevoeld om hun waardevolle historische slots op Schiphol uit eigen beweging
terug te geven aan de slotcoördinator. Er was daarbij ook onvoldoende prikkel om zuinig
te zijn met de capaciteit op Schiphol en om deze in te zetten voor transferverkeer omdat
er destijds volop groeiruimte op Schiphol was. Vanwege het bereiken van het plafond op
Schiphol is dit nu anders. Voor Lelystad Airport geldt dat de luchthaven expliciet wordt
ontwikkeld om Schiphol te ontlasten van passagiersverkeer dat niet strikt gebonden is
aan laatstgenoemde luchthaven.
8. Verkeersverdelingsregel
Tegen bovengeschetste achtergrond is de inzet van een verkeersverdelingsregel tussen
Schiphol en Lelystad Airport van belang om te waarborgen dat Lelystad Airport
daadwerkelijk wordt benut als overloopluchthaven van Schiphol. Dat is immers de reden
dat Lelystad Airport wordt omgebouwd tot luchthaven voor handelsverkeer. De
verkeersverdelingsregel is een van de instrumenten van het totaalpakket aan
maatregelen om effectief invulling te kunnen geven aan het selectiviteitsbeleid.
Een verkeersverdelingsregel beoogt in zijn algemeenheid vliegverkeer te verdelen tussen
twee of meer vliegvelden die dezelfde agglomeratie bedienen. Voor het specifieke geval
van verdeling van vluchten tussen Schiphol en Lelystad Airport bestaat deze regel uit de
volgende twee elementen:
8

1. de capaciteit op Lelystad Airport wordt tot 25.000 slots met prioriteit
beschikbaar gesteld voor verkeer afkomstig van Schiphol. Binnen drie jaar zal
een evaluatie van de werking van de verkeersverdelingsregel plaatsvinden. Op
basis hiervan en na akkoord van de Europese Commissie zullen ook de slots
tussen 10.000 en 25.000 op Lelystad Airport met prioriteit beschikbaar komen
voor verkeer dat afkomstig is van Schiphol;
2. de vrijgekomen capaciteit op Schiphol, als gevolg van de regel, wordt exclusief
beschikbaar gesteld voor transferverkeer.
Hiermee draagt de verkeersverdelingsregel bij aan de specialisatie van de beide
luchthavens in het accommoderen van deelmarkten.
Lelystad Airport fungeert als ‘overloopluchthaven’ van Schiphol en accommodeert punttot-punt-verkeer – dat het minst en niet per definitie met Schiphol is verweven en de
hubfunctie niet ondersteunt - afkomstig van Schiphol, zodat op Schiphol ruimte ontstaat
voor het verkeer dat het meest bijdraagt aan de (inter)continentale connectiviteit.
Bovendien versterkt de verkeersverdelingsregel de hubfunctie van Schiphol door op
laatstgenoemde luchthaven zoveel mogelijk capaciteit beschikbaar te stellen voor het
transferverkeer.
Na intensief overleg tussen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en
belanghebbende partijen is een verkeersverdelingsregel opgesteld met de volgende
onderdelen:

17

-

De verkeersverdelingsregel gaat uit van Lelystad Airport als overloopluchthaven
van Schiphol, maar dwingt luchtvaartmaatschappijen niet om van Schiphol te
vertrekken. Hiermee laat de verkeersverdelingsregel ruimte voor een eigen
afweging van luchtvaartmaatschappijen.

-

De verkeersverdelingsregel gaat uit van Lelystad Airport als een
slotgecoördineerde luchthaven, waarmee de Europese slotverordening17 zal
gelden.

-

De capaciteit op Lelystad Airport wordt tot 25.000 slots met prioriteit
beschikbaar gesteld voor verkeer afkomstig van Schiphol. Binnen drie jaar zal
een evaluatie van de werking van de verkeersverdelingsregel plaatsvinden. Op
basis hiervan en na akkoord van de Europese Commissie zullen ook de slots
tussen 10.000 en 25.000 op Lelystad Airport met prioriteit beschikbaar komen
voor verkeer dat afkomstig is van Schiphol;

-

Een evaluatie van de werking van de verkeersverdelingsregel zal binnen drie jaar
na inwerkingtreding plaatsvinden. Deze evaluatie dient aan de Tweede Kamer en
de Europese Commissie te rapporteren over de effectiviteit, impact en
proportionaliteit van de verkeersverdelingsregel in de praktijk. Het rapport zal
tevens de resultaten van een consultatie over eerdergenoemde onderdelen
bevatten. Hierbij zal speciale aandacht uitgaan naar de beschikbare
marktcapaciteit en de mogelijkheid voor nieuwe toetreders om de Nederlandse
luchtvaartmarkt te betreden en Lelystad Airport en Schiphol in het bijzonder.

-

Zonder afbreuk te doen aan de slotverordening zal een luchtvaartmaatschappij
prioriteit krijgen om slots op Lelystad Airport te gebruiken voor zover de

Verordening (EEG) Nr. 95/93.

9

betreffende luchtvaartmaatschappij historische slots op Schiphol heeft
overgedragen aan een andere maatschappij of aan de slotcoördinator of als de
betreffende luchtvaartmaatschappij voortaan historische slots op Schiphol
gebruikt voor transfervluchten.
-

De onder de verkeersverdelingsregel vrijkomende capaciteit op Schiphol zal
exclusief beschikbaar worden gesteld aan transferverkeer.

-

Voor Lelystad Airport zal geen bestemmingenlijst worden gehanteerd.

-

De verkeersverdelingsregel bevat een anti-misbruikclausule om zeker te stellen
dat een slot dat eenmaal is aangemerkt als een transferslot (“geoormerkt” is op
basis van de regel), niet een slot kan vervangen dat tot dan toe werd gebruikt
voor transfervluchten om vervolgens dat vervangen slot te gebruiken voor een
punt-tot-puntbestemming. De antimisbruikbepaling regelt dat dit vervangen slot
voortaan gebruikt moet worden voor transfervluchten.

Het is van belang om te benadrukken dat de verkeersverdelingsregel
luchtvaartmaatschappijen niet dwingt om vluchten te verplaatsen vanaf Schiphol. De
verkeersverdelingsregel creëert de juridische randvoorwaarden, maar het is aan de
markt om hier invulling aan te geven door middel van stimuleringsbeleid. Vrijwilligheid
en marktconformiteit blijven hiermee zoveel als mogelijk gehandhaafd.
Wat betreft nieuwe toetreders tot Lelystad Airport werkt het voorrangsprincipe in de
verkeersverdelingsregel aanvullend op de bepalingen in de slotverordening en vervangt
deze niet en gaat er ook niet tegenin. Aanvullend op de regels uit de slotverordening zal
bij de toekenning van slots, ook in het geval van nieuwe toetreders, prioriteit worden
gegeven aan een luchtvaartmaatschappij die historische slots op luchthaven Schiphol
overdraagt of voortaan gebruikt voor transfervluchten. De voorrangsregel respecteert
hiermee de elementen van de slotverordening.
Indien de verkeersverdelingsregel niet wordt ingezet om capaciteit te creëren voor
transferverkeer op Schiphol bestaat het risico dat de ontwikkeling van deze belangrijke
deelmarkt stopt en dat daarmee aan internationaal concurrerend vermogen wordt
ingeboet. Dit zou haaks staan op de doelstellingen van het nationale en Europese
luchtvaartbeleid. De enige manier om op een proportionele wijze ruimte voor deze
deelmarkt te scheppen, is het op een non-discriminatoire wijze bestemmen van de
schaarse capaciteit van Schiphol voor aanbieders van vervoer binnen het
(inter)continentale verbindingennetwerk. Dit zal gebeuren in combinatie met mitigatie
van de nadelen voor het verkeer dat ruimte moet maken door voor dit laatstgenoemde
verkeer ruimte te scheppen op de regionale velden, aangezien dit type verkeer – in
tegenstelling tot het transferverkeer – fysiek en logistiek ook vanaf deze vliegvelden kan
opereren.

9. Noodzaak tot overheidsingrijpen
Een formele overheidsmaatregel is vereist. De capaciteit van Lelystad Airport zou zonder
de formele overheidsmaatregel immers op gelijke wijze beschikbaar zijn voor een ieder
en daarmee ook op gelijke wijze voor verkeer dat niet afkomstig is van Schiphol. Dan
dreigt eenzelfde scenario zich te voltrekken als voor Eindhoven Airport het geval was.
Namelijk, dat er voornamelijk sprake is van zogeheten autonome groei en de luchthaven
geen bijdrage levert aan het selectiviteitsbeleid.

10

Aan de zijde van Schiphol geldt hetzelfde. Indien niet een formele overheidsmaatregel
voorziet in een zeker gebruik van de capaciteit die vrijvalt ten gevolge van een beweging
naar Lelystad Airport, is de exploitant niet bij machte om dit gebruik voor te schrijven.
Gevolg hiervan zou zijn dat de vrijgevallen capaciteit op Schiphol benut zou kunnen
worden door verkeer dat niet bijdraagt aan de hubfunctie van Schiphol. Dit staat haaks
op het selectiviteitsbeleid.
10. Verhouding tot Europees recht
Het uitgangspunt van het Europese recht is vrije toegang tot de markt. Dat wil zeggen
dat luchtvaartmaatschappijen in beginsel zelf moeten kunnen kiezen op welke
luchthaven ze hun diensten aanbieden. Dit beginsel is ook tot uitdrukking gebracht in
verordening nr. 1008/2008 (hierna: de verordening).
De verordening biedt echter eveneens ruimte voor lidstaten om de verdeling van
luchtverkeer tussen luchthavens te regelen. Daarbij staat het een lidstaat vrij om een
actief luchthavenbeleid te voeren, waarbij rekening mag worden gehouden met een
grote verscheidenheid aan factoren die volgens de bevoegde autoriteiten prioriteit
verdienen. Het versterken van de (inter)continentale knooppuntfunctie van Schiphol is
een gerechtvaardigde doelstelling.
Desalniettemin moet de verkeersverdelingsregel voldoen aan de vereisten zoals die in de
verordening zijn neergelegd. In het navolgende worden deze vereisten afzonderlijk
besproken.
Raadpleging
Het eerste ontwerp van de verkeersverdelingsregel is openbaar gemaakt door middel
van een internetconsultatie in de periode van 8 november 2017 tot en met 6 december
2017, gevolgd door een nieuwe internetconsultatie van het onderhavige voorstel tussen
17 januari en 7 februari 2019. Alle belanghebbende partijen zijn hierop geattendeerd en
hun is gevraagd om op deze openbare consultatie te reageren. Het was mogelijk voor
belanghebbenden om hun reactie openbaar of besloten in te dienen. Onder meer
luchtvaartmaatschappijen en luchthavens hebben van deze gelegenheid gebruik
gemaakt.
Consultatie november-december 2017
De voornaamste zorgen met betrekking tot de verkeersverdelingsregel die uit de
consultatie eind 2017 naar voren zijn gekomen betreffen: 1) de proportionaliteit van de
verkeersverdelingsregel in relatie tot de beperkte capaciteit op Lelystad Airport waardoor
de commerciële kansen van luchtvaartmaatschappijen te veel zouden worden beperkt 2)
het mogelijk discriminatoire effect van de verkeersverdelingsregel ten aanzien van het
type verkeer en de identiteit van de luchtvaartmaatschappij en 3) inbreuk op de vrije
marktwerking.
Consultatie januari-februari 2019
Tijdens de publieke consultatie van het nu voorliggende ontwerp van de
verkeersverdelingsregel hebben partijen haar input gegeven op het herziene ontwerp
van de regel. Op basis van deze input zijn diverse aanpassingen doorgevoerd in de
verkeersverdelingsregel om daarmee tegemoet te komen aan de wensen van partijen.
Dit resulteerde in de volgende aanpassingen en verduidelijkingen:
o

De toevoeging van een antimisbruikbepaling (toegelicht in onderdeel 8).

11

o

o

Vluchten vanaf bepaalde bestemmingen vereisen een 100%-grenscontrole bij
aankomst in Nederland. Dit zijn zogenoemde "risicovluchten" en worden aangewezen
door de minister van Justitie en Veiligheid. Het is ook in de Nederlandse wetgeving
bepaald dat de vluchten vanaf deze bestemmingen op Schiphol moeten worden
geaccommodeerd. Daarom kunnen vluchten naar deze bestemmingen ook worden
aangeboden op de vrijgevallen slots op Schiphol (ook als deze bestemmingen de
drempel van 10% niet halen). Voor een afwijkingsmogelijkheid voor dergelijke
vluchten is voorzien in het besluit en wordt verder nader uitgewerkt in de regeling.
Verduidelijkt is dat luchtvaartmaatschappijen om het transfergehalte van een nieuwe
bestemming aan te tonen, kunnen volstaan met informatie die betrekking heeft op
de luchtvaartmaatschappij zelf (in plaats van het gebruik van alle maatschappijen
gezamenlijk).

Randvoorwaarden aan de luchthavens
De verordening stelt een aantal eisen aan de luchthavens waartussen verkeer wordt
verdeeld:
a.
b.

c.
d.

de luchthavens bedienen dezelfde stad of agglomeratie;
de luchthavens worden bediend door adequate vervoersinfrastructuur die, voor
zover mogelijk, een directe verbinding verschaft waardoor de luchthaven binnen
negentig minuten kan worden bereikt;
de luchthavens zijn via frequent, betrouwbaar en efficiënt openbaar vervoer
verbonden met elkaar en met de stad of agglomeratie die ze bedienen;
de luchthavens bieden de luchtvaartmaatschappijen de nodige diensten en doen
niet onnodig afbreuk aan hun commerciële kansen.

Bereikbaarheid en infrastructuur
Voor wat betreft de eisen aan de ligging en de bereikbaarheid geldt dat de luchthavens
Schiphol en Lelystad Airport beiden Amsterdam en de Randstad bedienen. Via de
snelweg (A6) bedraagt de afstand vanuit Amsterdam naar Lelystad Airport 57 kilometer.
Die afstand kan ruimschoots worden overbrugd binnen het in de verordening gestelde
maximum van negentig minuten. Lelystad Airport en Schiphol zijn voorts zowel met
elkaar als met Amsterdam verbonden door middel van het openbaar vervoer. De
reisduur per trein tussen Lelystad Centraal Station en Amsterdam Centraal Station
bedraagt 38 minuten en tussen Lelystad Centraal Station en Schiphol 42 minuten. De
reisduur van de busverbinding tussen Lelystad Centraal Station en Lelystad Airport
bedraagt 15 minuten. De reisduur van de shuttlebusverbinding tussen Lelystad Centraal
station en de luchthaven - die er zal zijn bij de opening van Lelystad Airport - bedraagt
10 minuten. De geplande frequentie is dat deze shuttlebus ieder half uur zal rijden.
In dit verband kan er tevens op gewezen worden dat reeds het besluit is genomen om
vanaf 2021 de snelweg (A6) naar Lelystad Airport te verbreden van twee naar drie
rijstroken en een afslag voor de luchthaven toe te voegen.
Lelystad Airport zal in overleg treden met openbaar vervoermaatschappijen, Schiphol en
eventueel luchtvaartmaatschappijen om te waarborgen dat de luchthaven per openbaar
vervoer bereikbaar is om de eerste vlucht op een dag te halen. Het ministerie van
Infrastructuur zal hierbij helpen. In ieder geval zullen bij de opening van Lelystad Airport
voor handelsverkeer en de inwerkingtreding van de verkeersverdelingsregel adequate
infrastructuur en verbindingen aanwezig zijn zodat passagiers zowel met het openbaar
als met eigen vervoer het vliegveld tijdig voor de eerste vertrekkende vlucht kunnen
bereiken.

12

De nodige diensten
Eveneens is essentieel dat de luchthavens de nodige diensten aanbieden. Op Lelystad
Airport wordt voorzien in luchtverkeersleiding door Luchtverkeersleiding Nederland
(LVNL), grondafhandeling en passagiersafhandeling.
De baanlengte bedraagt 2700 meter (inclusief Runway End Safety Area). Hiervan is op
grond van het Luchthavenbesluit Lelystad voor het starten van vliegtuigen (take-off
runway) 2400 meter beschikbaar en voor landingen (landing runway) 2100 meter.
Daarbij is deze baan 45 meter breed. Daarmee is de luchthaven geschikt voor het
afhandelen van ICAO/EASA CAT C traffic, en in het bijzonder vliegtuigen zoals de Boeing
737, Airbus A320 en A321. Ook zijn voor de genoemde luchtvaartuigen vier
standplaatsen beschikbaar. Hierdoor is het mogelijk voor luchtvaartmaatschappijen om
hun luchtdiensten vanaf Lelystad Airport aan te bieden. Lelystad Airport zal niet open
zijn voor nachtvluchten. Er zal geen operatie zijn met vrachtvluchten en langeafstand
intercontinentale vluchten door zogenoemde ‘wide body’ vliegtuigen aangezien Lelystad
Airport hiervoor geen faciliteiten heeft. Ook vluchten waarvoor 100% douanecontrole is
vereist bij aankomst in Nederland zullen niet op Lelystad Airport kunnen worden
afgehandeld.
Geen onnodige afbreuk aan commerciële kansen
In de eerste plaats is het voor luchtvaartmaatschappijen niet verplicht om hun operatie
te verplaatsen van Schiphol naar Lelystad Airport. Luchtvaartmaatschappijen kunnen
zelf die afweging maken en bezien of het past binnen hun commerciële plannen.
Om de bedrijfsvoering van luchtvaartmaatschappijen niet onnodig te belemmeren, is –
in tegenstelling tot hetgeen in een eerder ontwerp van de verkeersverdelingsregel was
opgenomen - het toegestaan om vanaf Lelystad Airport alle bestemmingen te bedienen;
er is op Lelystad geen (limitatieve) lijst van bestemmingen. Een maatschappij mag vanaf
luchthaven Lelystad naar iedere bestemming vliegen. Daarbij kan gebruik worden
gemaakt van de gehele openingstijd van luchthaven Lelystad Airport. Dat betreft de
periode van 06.00 tot 23.00 uur lokale tijd met een extensiemogelijkheid tot 24:00 uur
als dit nodig is vanwege onvoorziene omstandigheden.
Hierboven is reeds toegelicht dat in de verkeersverdelingsregel de mogelijkheid is
opgenomen voor luchtvaartmaatschappijen om nieuwe routes te ontwikkelen. Indien een
luchtvaartmaatschappij kan aantonen dat vanaf Schiphol door die
luchtvaartmaatschappij een (nieuwe) bestemming zal worden bediend door vluchten met
ten minste 10% transferpassagiers, dan zal deze bestemming geacht worden onderdeel
uit te maken van de lijst met transferbestemmingen. Hiermee worden de commerciële
kansen van de luchtvaartmaatschappij gerespecteerd, zonder afbreuk te doen aan het
doel van de maatregel.
Het selectiviteitsbeleid heeft vorm gekregen binnen de ruimte die lidstaten hebben om
binnen de gestelde prioriteiten een actief planningsbeleid voor luchthavens te voeren.
Gelet op de tekst in de verordening, die alleen betrekking heeft op onnodige afbreuk aan
commerciële kansen, is de beperking daarmee verenigbaar. Voorts kan erop worden
gewezen, zoals de Commissie in beschikkingen reeds uiteen heeft gezet, dat
verkeersverdelingsregels altijd een zekere beperking van toegang tot de markt met zich
mee zullen brengen.18
Ten aanzien van de nieuwe toetreders kan voorts worden vermeld dat de
slotverordening, die zal gelden op Lelystad Airport vanaf de opening voor
handelsverkeer, zekere waarborgen met zich meebrengt voor de positie van nieuwe
18

Zie bijvoorbeeld de beschikking van de Commissie van 14 maart 1995 (95/259/EG), L 162/25.

13

gegadigden. Op basis van deze verkeersverdelingsregel worden eerst de regels van de
slotverordening toegepast en bij gelijke prioriteit op basis van de slotverordening, wordt
de prioriteit voor verkeer afkomstig van Schiphol toegepast.
Tot slot is vermeldenswaardig dat eventuele extra capaciteit die op Schiphol beschikbaar
komt bovenop de 500.000 vliegtuigbewegingen per jaar, hoewel de mogelijkheden
daartoe zoals beschreven beperkt zijn, niet door de verkeersverdelingsregel wordt
bestreken. Aan het verkrijgen van deze capaciteit zit geen beperking, en ook hiervoor
geldt dat de slotverordening voorziet in een positie voor nieuwe gegadigden.
Ook capaciteit die anderszins beschikbaar komt, doordat maatschappijen hun positie
opgeven zonder naar Lelystad Airport te gaan, is beschikbaar voor nieuwe toetreders.
Over de breedte genomen is de toegang voor nieuwe toetreders tot de Nederlandse
markt aldus geborgd.
Non-discriminatie
De verkeersverdelingsregel mag geen discriminatie tussen nationaliteit en identiteit van
luchtvaartmaatschappijen of tussen bestemmingen inhouden.
Met betrekking tot de discriminatie tussen luchtvaartmaatschappijen geldt dat de
voorgestelde verkeersverdelingsregel uitgaat van objectieve criteria, die niet zijn
gerelateerd aan de identiteit of nationaliteit van luchtvaartmaatschappijen. Met andere
woorden: de criteria gelden gelijkelijk voor iedere luchtvaartmaatschappij, ongeacht
diens nationaliteit of identiteit. Er zijn voorts geen (categorieën van)
luchtvaartmaatschappijen uitgezonderd van de werking van deze regel.
Daarmee is er in ieder geval geen sprake van een direct onderscheid. Zoals uit de
beschikkingenpraktijk van de Commissie blijkt19, is ook relevant of de
verkeersverdelingsregel in de praktijk discriminerend werkt, met andere woorden: of er
sprake is van indirecte discriminatie.
Ook dat is niet het geval. Het onderscheid wordt in de eerste plaats gemaakt op
bestemmingenniveau op basis van het gemiddelde transferpercentage op vluchten naar
een bestemming. Alle vluchten naar een bepaalde bestemming zullen worden
aangemerkt als een punt-tot-punt-vlucht of een transfervlucht, ongeacht de
maatschappij die deze vlucht uitvoert. Dit betekent dat maatschappijen voor het
bedienen van een bepaalde bestemming in een gelijke positie verkeren.
In de tweede plaats heeft de verkeersverdelingsregel voor wat betreft de beweging van
luchthaven Schiphol naar luchthaven Lelystad Airport een vrijwillig karakter.
Maatschappijen worden aldus niet gedwongen om hun operatie te verplaatsen. Dat is
een eigen afweging voor partijen, waardoor ook op dit punt de verkeersverdelingsregel
niet bepaalde maatschappijen gedwongen in een nadeliger positie brengt dan andere
maatschappijen.
Ten aanzien van de bestemmingen geldt dat een onderscheid wordt gemaakt op basis
van objectieve criteria die rechtstreeks gerelateerd zijn aan het behartigen van de
hubfunctie van luchthaven Schiphol. Deze criteria worden op iedere bestemming op
gelijke wijze toegepast. Dit wordt gedaan ter behartiging van een legitiem doel: de
hubfunctie en netwerkkwaliteit van luchthaven Schiphol, waaraan eerder in deze brief
uitvoerig aandacht is besteed. Voorts is van belang dat de verkeersverdelingsregel geen
absoluut verbod inhoudt om bepaalde bestemmingen te bedienen vanaf luchthaven
Schiphol. Iedere bestemming kan haar connectie met luchthaven Schiphol aldus

19

Zie bijvoorbeeld overweging 49 uit de Beschikking van de Commissie van 21 december 2000
(2001/163/EG), L 58/29.

14

behouden.
Dit onderscheid op basis van objectieve criteria houdt aldus geen discriminatie in.
Goedkeuring Europese Commissie
Naast de materiële eisen geldt als formeel vereiste dat de Europese Commissie in kennis
wordt gesteld van een voornemen tot het instellen van een verkeersverdelingsregel. De
Europese Commissie toetst of aan de voorwaarden die in de verordening gesteld zijn, is
voldaan en besluit, als dat het geval is, tot goedkeuring. Dit besluit wordt in het
Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd en daarna is het mogelijk om de
verkeersverdelingsregel toe te passen.
Financiële gevolgen, administratieve lasten en nalevingskosten
Het Besluit verkeersverdeling tussen de luchthavens Schiphol en Lelystad en de
bijbehorende regeling zijn in een eerder stadium voorgelegd aan het Adviescollege
toetsing regeldruk (ATR) voor toetsing. De uit deze toetsing naar voren gekomen
adviezen van het ATR zijn verwerkt in de documentatie met betrekking tot de
verkeersverdelingsregel.
In 2018 waren er 25 luchtvaartmaatschappijen actief op Schiphol die op basis van de
verkeersverdelingsregel in aanmerking zouden kunnen komen voor operatie vanaf
Lelystad Airport (marktpartijen die in heel 2018 minder dan 10 vluchten hadden die
eventueel op Lelystad zouden kunnen worden uitgevoerd, zijn niet meegeteld).
De ontwikkeling van de verplaatsing van punt-tot-punt-vluchten naar Lelystad Airport en
van het transferverkeer op Schiphol zal zorgvuldig worden gemonitord. Bij het bereiken
van 10.000 vliegbewegingen zal een evaluatie plaatsvinden van de werking van de
verkeersverdelingsregel.
Het ATR adviseert om de regeldrukkosten uit te werken conform de Rijksbrede
methodiek voor regeldrukeffecten. Parallel aan de notificatie bij de Europese Commissie
zullen deze effecten verder in kaart worden gebracht.
Toezicht en handhaving
Op grond van artikel 11.15 van de Wet luchtvaart is de minister bevoegd tot het
opleggen van een last onder bestuursdwang ter handhaving van de bij of krachtens de
wet gestelde verplichtingen.
De Algemene wet bestuursrecht maakt het mogelijk dat eveneens een last onder
dwangsom wordt opgelegd. Indien wordt geconstateerd dat een vlucht is uitgevoerd in
strijd met de verkeersverdelingsregel, kan een last onder dwangsom worden opgelegd
waarin wordt bepaald dat bij iedere daaropvolgende overtreding een nader te betalen
bedrag wordt verbeurd. Bij het opleggen van de dwangsom zal worden afgewogen wat
een passende hoogte is.
Een eerder concept van onderhavig besluit is voorgelegd aan de ILT. De ILT heeft
aangegeven dat het besluit uitvoerbaar en handhaafbaar is, onder voorbehoud van
voldoende personele capaciteit. Over het toezicht en de handhaving zullen parallel aan
de notificatie bij de Europese Commissie nadere afspraken met de ILT worden gemaakt.
Advies en consultatie
Zoals reeds toegelicht, is het eerste ontwerpbesluit openbaar gemaakt door middel van
internetconsultatie in de periode 8 november tot en met 6 december 2017, waarbij het
meest recente ontwerp van de verkeersverdelingsregel openbaar geconsulteerd is tussen
17 januari en 7 februari 2019.

15

Inwerkingtreding
Voor de inwerkingtreding wordt verwezen naar het artikelsgewijze deel van de
toelichting.

16