Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 224

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 16 februari 2021
De vaste commissie voor Koninkrijksrelaties heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de brief van 22 december 2021 inzake het
akkoord derde tranche liquiditeitssteun Sint Maarten (Kamerstuk 35 420,
nr. 203).
De vragen en opmerkingen zijn op 21 januari 2021 aan de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorgelegd. Bij brief van
11 februari 2021 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Paternotte
De adjunct-griffier van de commissie,
De Vos

kst-35420-224
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

1

Inhoud

blz.

I
II
III

2
6
18

Vragen en opmerkingen uit de fracties
Reactie van het kabinet
Volledige agenda

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stukken over het gevangeniswezen op, de liquiditeitssteun aan en
de voortgangsrapportage over Sint Maarten. Zij hebben hierbij nog enkele
vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat Sint Maarten een autonoom
land is binnen ons koninkrijk. De gevangenis op Sint Maarten is dus een
aangelegenheid van het lokale bestuur. Echter, de situatie in de Pointe
Blanche-gevangenis en huis van bewaring op Sint-Maarten verslechtert
steeds verder. Bovendien wordt ook het Koninkrijk der Nederlanden,
daarmee dus ook Nederland, aangesproken op de zorgelijke toestanden in
de gevangenis.
De leden van de VVD-fractie willen eveneens benadrukken dat Nederland
reeds in 2019 speciale containercellen aan Sint-Maarten heeft geleverd.
Wat wordt daar op dit moment mee gedaan, zo vragen zij het kabinet.
De leden van de VVD-fractie vinden dat, ondanks de omstandigheden
waarin Sint Maarten zich momenteel bevindt als gevolg van het coronavirus en de orkanen Irma en Maria in 2017, het urgent blijft dat de
detentieomstandigheden binnen afzienbare termijn verbeteren. Zij willen
daarom nogmaals de steun uitspreken aan de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister voor Rechtsbescherming om duidelijke en heldere eisen te stellen in de verdere
gesprekken met de regering van Sint Maarten over het gevangeniswezen
en de liquiditeitssteun. Wat is de huidige stand van zaken van die
gesprekken?
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris over de stand van zaken met
betrekking tot de moties over het gevangeniswezen op Sint Maarten
(Kamerstuk 35 300 IV, nr. 73). Zij constateren dat door het opnemen van de
ontwikkeling van het gevangeniswezen in het landspakket er nieuwe
mogelijkheden lijken te ontstaan om tot verbeterende stappen te komen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Staatssecretaris over het akkoord derde tranche
liquiditeitssteun Sint Maarten (Kamerstuk 35 420, nr. 203). Deze leden
vragen aandacht voor de samenloop tussen enerzijds dit traject van de
derde tranche liquiditeitssteun – en de daarmee samenhangende Rijkswet
Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling (COHO) en het
zogeheten landspakket – en het reeds langer lopende financiële steuntraject dat na orkaan Irma via de Wereldbank tot stand is gekomen. Is de
Staatssecretaris bereid kort te schetsen wat de omvang is van beide
trajecten, waar beide trajecten zich qua aandachtspunten op richten en in
hoeverre deze door elkaar heen kunnen gaan lopen? Is er aanleiding om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

2

het Wereldbank-traject voortijdig te stoppen en onder te brengen binnen
de COHO-plannen?
Kan het kabinet aangeven welke vorm van ambtelijke ondersteuning
ingericht wordt, zowel in Nederland als op Sint Maarten, inclusief inzicht
in de ondersteuning vanuit of op kosten van Nederland aan de overheid
op Sint Maarten, daar waar het gaat om de realisatie van het landspakket
en alles wat daarmee samenhangt? Wat is de kwaliteit van die ondersteuning: puur op proces of financieel, of wordt er ook juridisch inhoudelijke – rechtsstatelijke – ondersteuning verleend? Op welke wijze wordt de
uitvoeringsvaardigheid van de overheid op Sint Maarten versterkt?
De leden van de CDA-fractie willen weten aan welke ondernemingen die
gevestigd zijn op Sint Maarten dan wel opereren vanuit Sint Maarten de
Nederlandse overheid deelneemt. Kunt u daarbij aangeven wat de
omvang van de deelneming is en op welke wijze de Nederlandse overheid
(als aandeelhouder) invloed uitoefent op die deelneming?
De leden van de CDA-fractie willen weten of de Nederlandse overheid als
deelnemer in Winair bekend is met het feit dat in 2012 sprake is geweest
van de onrechtmatige toe-eigening van een bedrag van USD 41.230,04
door een werknemer van Winair? Is het de Staatssecretaris bekend dat
deze ex-medewerker inmiddels een actief politicus is? Heeft bij de
steunverlening het terugbetalen van deze openstaande vordering een rol
gespeeld in het wel of niet toekennen van steun aan Winair? Waarom is er
voor gekozen om als extern financier van Winair op te treden, in plaats
van als kapitaal verschaffende aandeelhouder te werken aan het laten
afnemen van het (huidige) negatieve eigen vermogen van Winair?
Kunt u toelichten waaruit blijkt dat in de Staten van Sint Maarten concreet
steun is voor het huidige akkoord, nu de uitlatingen in de Staten veeleer
wijzen op steun voor de Minister-President in plaats van voor een
akkoord? Deelt u de waarneming van de leden van de CDA-fractie dat de
steun in de Staten zeer kwetsbaar is en wat betekent dit voor de noodzakelijke politieke steun op Sint Maarten om succesvol tot een consensusRijkswet te komen?
De leden van de CDA-fractie wijzen het kabinet op een artikel van
Stmaartennews.com van 20 november 2020 waarin een foto staat
afgebeeld van parlementsvoorzitter de heer Brison in een restaurant in
Cupecoy met de heer Corallo. Is de Staatssecretaris bekend met het feit
dat deze heer Corallo op 13 december 2016 door TBO en RST op verzoek
van de Italiaanse autoriteiten aangehouden is wegens verdenking van
onder meer belastingfraude en witwassen? Uw ambtsvoorganger heeft bij
brief van 21 april 2017 de Tweede Kamer daarover geïnformeerd. Uit een
op 27 november 2018 door de Hoge Raad in stand gelaten uitspraak tegen
G. Schotte is vastgesteld dat er sprake was van, kort gezegd, oneigenlijke
politieke beïnvloeding op Curaçao door deze heer Corallo. Is het kabinet
van mening dat er op dit moment voldoende waarborgen zijn op Sint
Maarten dat de politieke besluitvorming – zeker rond de financiële steun
vanuit Nederland – voldoende gevrijwaard is van oneigenlijke
beïnvloeding?
De leden van de CDA-fractie hebben met genoegen kennisgenomen van
het betrekken van de ontwikkeling van gevangenis Point Blanche bij het
landspakket, als één van de randvoorwaarden voor financiële steun. Kan
het kabinet aangeven op welke wijze de eerder – veelal door het lid van
Dam ingediende of medeondertekende – moties betrekking hebbende op
Point Blanche tot uitvoering kunnen worden gebracht? Kunt u in het
bijzonder aangeven op welke wijze (als project?) de verbetering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

3

detentieomstandigheden worden aangepakt, welke rol Sint Maarten,
Nederland en UNOPS daarbij spelen, welk tijdpad voorzien wordt, wie
daarbij welke verantwoordelijkheid heeft? Wilt u in het bijzonder aandacht
besteden aan wie verantwoordelijkheid voor het beheer van de gevangenis op zich neemt?
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D6-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
voorliggende brieven. Zij hebben daarover nog enkele vragen.
38ste voortgangsrapportage van de voortgangscommissie Sint Maarten
De leden van de D66-fractie lezen in de generieke voorwaarden voor de
derde tranche liquiditeitssteun zoals genoemd in de brief van 10 juli dat er
geen bezuinigingen worden toegepast die de operationele uitvoeringscapaciteit binnen de meest vitale sectoren van de rechtsstaat raken,
waaronder het gevangeniswezen. Deze leden vragen zich af hoe dit zich
verhoudt tot de aanbeveling om de politieketen te reorganiseren. Ook
vragen zij wat de stand van zaken is met betrekking tot het uitvoeren van
de voorwaarden voor de tweede tranche?
De leden van de D66-fractie constateren dat het nieuwe MT van de
gevangenis ambitieuze plannen heeft gemaakt, maar nog geen overeenstemming heeft weten te bereiken met het de Minister van Justitie. Deze
leden vragen of Nederland iets kan betekenen in de bemiddeling tussen
de Minister van Justitie en het nieuwe MT van de gevangenis? Ook
vragen zij of de 11 containergevangenissen die buiten Point Blanche
stonden opgesteld in gebruik zijn genomen? Zo nee, wat staat hier nu
voor in de weg? Hoeveel verdachten wachten hun zitting nu in vrijheid af?
Hoeveel daarvan worden verdacht van zware delicten? Ook vragen deze
leden zich af in welke mate het huidige bestuur betrokken zal worden bij
de bouw van een nieuwe gevangenis.
De leden van de D66-fractie constateren dat het jeugd detentie centrum
beschadigd is geraakt door de orkaan Irma en dat hier herstelwerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Zij vragen of het jeugddetentie centrum
weer volledig operationeel is na het herstel van de schade door orkaan
Irma?.
Overboeking Derde tranche trustfonds wederopbouw Sint Maarten
De leden van de D66-fractie lezen in de beantwoording van de feitelijke
vragen over Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV)
en het BES fonds (H) voor het jaar 2020 dat er momenteel een zestal
projecten in voorbereiding zijn. Ook lezen zij dat twee lopende activiteiten
meer zullen gaan kosten.
Kan de Staatssecretaris inzicht geven in de resultaten van de lopende
projecten en toelichten waarom deze naar verwachting meer geld zullen
gaan kosten? Kan de Staatssecretaris aangeven op welke wijze in de
benodigde technische kennis zal worden voorzien? Welke stappen zijn
sinds de halfjaarlijkse rapportage uit 2020 om de wederopbouw te
versnellen? In hoeverre zijn de door de Staatssecretaris genoemde
knelpunten weggenomen?
Deze leden vragen zich ook af of de Staatssecretaris meer inzicht kan
geven in de wijze waarop de activiteiten van de COHO en het Trust Fonds
op elkaar aan zullen sluiten. Op welke wijze voorkomt dat de Staatssecre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

4

taris dat het COHO tegen dezelfde problemen aan zal lopen als het Trust
Fonds bij de realisatie van de geplande projecten?
Ook vragen deze leden wanneer zij de volgende voortgangsrapportage
over de wederopbouw kunnen verwachten.
Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling
kennisgenomen van de stukken over het gevangeniswezen op Sint
Maarten en de derde tranche van de liquiditeitssteun aan Sint Maarten.
Deze leden maken zich al langer grote zorgen over de detentieomstandigheden op Sint Maarten. Zij zijn blij dat Nederland zich inzet voor het
aanpakken van de huidige situatie, die naar het oordeel van de leden van
de GroenLinks-fractie als inhumaan voor de gedetineerden en gevaarlijk
voor het gevangenispersoneel mag worden betiteld.
De leden van de GroenLinks-fractie nemen met grote zorg kennis van de
constatering van de Voortgangscommissie Sint Maarten dat, ondanks
beloften, de autoriteiten van Sint Maarten niet op eigen kracht het
gevangeniswezen op orde zullen kunnen krijgen. De achtendertigste
voortgangsrapportage is, zo lezen deze leden, helaas wederom pessimistisch gestemd: «Helaas leidt het nog niet tot voortgang in de uitvoering
van de desbetreffende plannen van aanpak. Het voortgangsproces zou
zeer gediend zijn met continuïteit en een goede bezetting van het
Ministerie van waaruit de diensten behoren te worden ondersteund bij de
uitvoering, te beginnen met de aanstelling van een goede secretarisgeneraal. De commissie heeft al meermalen aangegeven dat een
versterking van het ministerie een randvoorwaarde is voor het kunnen
uitvoeren van de plannen van aanpak». Hoe verhoudt zich deze constatering van de Voortgangscommissie tot de beslissing om eenmalig een
bedrag van € 30 mln. beschikbaar te stellen voor het gevangeniswezen,
ten behoeve van de bouw van een nieuwe gevangenis en structurele
verbeteringen in de detentiesituatie? De leden van de GroenLinks-fractie
lezen in de brief van de Staatssecretaris een stevige inzet op het in
Nederlandse handen houden van de besteding van dit budget. Hoe wordt
de toegezegde Nederlandse regie en toezichthoudende rol precies
ingevuld? Hoe wordt voorkomen dat de door de Voortgangscommissie
Sint Maarten geconstateerde problemen (gebrekkige uitvoering van de
plannen van aanpak, het ontbreken van doortastend leiderschap op het
justitiedepartement van Sint Maarten) de voortgang van het verbeteren
van het gevangeniswezen op Sint Maarten hinderen? En hoe verhoudt de
bouw van een nieuwe gevangenis zich tot de aanbeveling van de
Voortgangscommissie om als uitgangspunt te nemen dat de hele
detentieketen wordt verbeterd, in plaats van de door Sint Maarten
gewenste bouw van een nieuwe gevangenis?
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geagendeerde voortgangsrapportages en brieven.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat er toch nog enige zorgen
leven over het gebrek aan voortgang. Hoewel er op er Ministerie van
Justitie op Sint Maarten hard gewerkt wordt om de voorwaarden te
scheppen voor een gestructureerde aanpak van de bedroevende situatie
in de gevangenis, leidt dit helaas nog niet tot voortgang in de uitvoering
van de desbetreffende plannen van aanpak. De commissie geeft aan dat
het voortgangsproces zeer gediend zou zijn met continuïteit en een goede
bezetting van het Ministerie van waaruit de diensten behoren te worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

5

ondersteund bij de uitvoering, te beginnen met de aanstelling van een
goede secretaris-generaal. Wat is de stand van zaken op dit moment bij de
aanstelling van een secretaris-generaal? Nu het Sint-Maartense lid van de
voortgangscommissie om persoonlijke redenen zijn ontslag heeft
aangeboden, is het bekend of er inmiddels een kandidaat in beeld is?
De leden van de PvdA-fractie delen ook de zorgen omtrent de vulling van
het korps. De afgelopen tien jaar is nog niet de helft van de bezetting
ingevuld en tot op de dag van vandaag tracht het korps een verdere
teruggang in de bezetting te voorkomen. Welke concrete stappen worden
er genomen om de huidige sterkte van het korps uit te breiden? Welke
mogelijkheden ziet het kabinet om hierbij ondersteunend te zijn? Hoe kan
verdere teruggang in bezetting worden voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie hebben -net als de commissie- waardering
voor de inspanningen van de waarnemend gevangenisdirecteur en het
hoofd bedrijfsvoering om binnen de schaarse mogelijkheden al wat
mogelijk is te doen om in de gevangenis de omstandigheden te verbeteren en een werkbare sfeer te bereiken. Tegelijkertijd moeten we lezen
dat in de Point Blanche gevangenis ongeveer 50 procent van de
werknemers door ziekte afwezig is. Is er een verklaring voor het hoge
ziektepercentage?
Deze leden lezen in de voortgangsrapportage dat het oplossen van
humanitaire misstanden in de gevangenis ontegenzeggelijk een eerste
verantwoordelijkheid is van de regering van Sint Maarten, doch bij het
uitblijven van de uitoefening daarvan is Nederlandse steun onontbeerlijk
om die situatie op te heffen. Daarbij draagt naar de mening van de
commissie ook de Koninkrijksregering verantwoordelijkheid om die
situatie op te heffen of te doen opheffen. Wat is de reactie van de
Staatssecretaris daarop? In de brief van september 2020 van de Staatssecretaris staat dat hij ook andere mogelijkheden onderzoekt om te komen
tot concrete vooruitgang ten aanzien van de detentiesituatie en dat hij ook
de mogelijkheid onderzoekt om op basis van de Samenwerkingsregeling
waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten
– door de Koninkrijksregering – een voorziening te treffen. De Staatssecretaris zou hierop terugkomen wanneer hij heeft gesproken met Sint
Maarten. Heeft dat gesprek inmiddels plaatsgevonden? Wat is de uitkomst
van dat gesprek? En als het gesprek nog niet heeft plaatsgevonden, op
welke termijn zal dat plaats gaan vinden?
In de laatste voortgangsrapportage adviseert de commissie om in het
ministerieel overleg concrete afspraken te maken over de spoedige
werving van de programmamanager via Nederlandse en Sint Maartense
wervingskanalen. Wat is op dit moment de stand van zaken? Zijn er
concrete afspraken gemaakt? In welke fase bevindt de werving van de
programmamanager zich?
II Reactie van het kabinet
Gevangeniswezen Sint Maarten
Algemeen
Uit de inbreng van de verschillende fracties klinken de zorgen door over
het gevangeniswezen in Sint Maarten. De Minister voor Rechtsbescherming, mede namens wie ik de vragen over het gevangeniswezen
beantwoord, en ik delen deze zorgen. Ik constateer dat het verbeteren van
de detentieomstandigheden in Sint Maarten niet langer kan wachten.
Sinds 10 oktober 2010 is Sint Maarten een autonoom land binnen het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

6

Koninkrijk der Nederlanden, en heeft Sint Maarten een eigen verantwoordelijkheid voor de rechtshandhaving gekregen, inclusief het gevangeniswezen. Het gevangeniswezen kampt echter met hardnekkige problemen
en Sint Maarten heeft de afgelopen jaren te weinig vooruitgang geboekt
als het gaat om verbetering van de omstandigheden. De signalen en
constateringen van instanties zoals de voortgangscommissie Sint
Maarten, de Raad voor de Rechtshandhaving, het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens en het College voor de Rechten van de Mens zijn
duidelijk: verbetering van het gevangeniswezen mag niet langer op zich
laten wachten. Zoals ik uw Kamer vaker heb laten weten, vraagt de
problematiek om een daadkrachtige aanpak. Het kabinet heeft zich
meerdere malen bereid getoond om hulp en bijstand te bieden.
De VVD-fractie informeert naar de gesprekken die ik met Sint Maarten
voer over het gevangeniswezen, ook in verband met het traject van de
derde tranche liquiditeitssteun, waarover een akkoord met Sint Maarten is
bereikt op 22 december 2020. Hieronder ga ik in op de afspraken die zijn
gemaakt in de gesprekken tussen Sint Maarten en Nederland in het kader
van de meerjarige liquiditeitssteun, en in het kader van het Ministerieel
Overleg van 9 november 2020.
Afspraken akkoord 22 december 2020
Met het akkoord van 22 december 2020 over de derde tranche liquiditeitssteun – en de daarmee samenhangende Rijkswet Caribisch hervormingsen ontwikkelingsorgaan (COHO) en het zogeheten landspakket – wordt
onder andere stevig ingezet op verbeteringen in het gevangeniswezen.
Hiervoor wordt eenmalig een bedrag van € 30 miljoen beschikbaar
gesteld. Dit is ten behoeve van zowel de bouw van een nieuwe gevangenis als structurele verbeteringen in de detentieomstandigheden.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben verschillende vragen gesteld
over deze eenmalige bijdrage. De leden vragen zich af hoe de toegezegde
Nederlandse regie en toezichthoudende rol precies zal worden ingevuld
en hoe er zal worden voorkomen dat de problemen die de voortgangscommissie Sint Maarten constateert (gebrekkige uitvoering van de
plannen van aanpak en het ontbreken van doortastend leiderschap op het
justitiedepartement van Sint Maarten), voortgang van het verbeteren van
het gevangeniswezen op Sint Maarten hinderen. In reactie hierop kan ik
melden dat de € 30 miljoen via de begroting en onder regie en toezicht
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) tot
besteding worden gebracht. Dit gebeurt in samenwerking met het
Ministerie van Justitie en Veiligheid en in overleg met onder andere het
Ministerie van Justitie van Sint Maarten.
Ook willen de leden van de GroenLinks-fractie weten hoe de bouw van
een nieuwe gevangenis zich verhoudt tot de aanbeveling van de voortgangscommissie om verbetering van de hele detentieketen als
uitgangspunt te nemen, in plaats van de door Sint Maarten gewenste
bouw van een nieuwe gevangenis. Daarnaast stellen zij de vraag hoe de
aanbeveling van de Voortgangscommissie, dat een versterking van het
Ministerie van Justitie van Sint Maarten een randvoorwaarde is voor het
kunnen uitvoeren van de plannen van aanpak, zich verhoudt tot de
eenmalige bijdrage van € 30 miljoen. Ik kan u melden dat dee
€ 30 miljoen substantieel zal moeten bijdragen aan de uitvoering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

7

plan van aanpak1 en daarmee het gevangeniswezen in zijn geheel.
€ 20 miljoen van deze bijdrage zal gaan naar de bouw van een nieuw
gevangenisgebouw. Het huidige gevangenisgebouw voldoet niet
vanwege de te beperkte capaciteit. Daarnaast is het dusdanig verouderd
en beschadigd door de orkanen Irma en Maria dat het bouwen van een
nieuwe inrichting de meest effectieve manier is om duurzame verbeteringen tot stand te brengen. Dit werd ook al geconstateerd door de Dienst
Justitiële Inrichtingen, die in 2018 het plan van aanpak uitbracht. De bouw
van de nieuwe gevangenis draagt dan ook voor een belangrijk deel bij aan
de uitvoering van het plan van aanpak. Sint Maarten is echter vanwege de
huidige financiële positie niet in staat om dit zelf volledig te financieren.
De resterende € 10 miljoen zal worden besteed aan andere onderdelen
van het plan van aanpak voor de komende vijf jaar, zodat de gehele
detentieketen wordt versterkt. Hiermee versterkt Nederland het Ministerie
van Justitie niet direct, dit is immers aan Sint Maarten zelf, maar
ondersteunt Nederland wel de rol die het ministerie in het plan van
aanpak heeft. Bovendien draagt Nederland ook bij aan de aanstelling van
een programmamanager, zoals hieronder wordt toegelicht. Hiermee wordt
een belangrijke aanbeveling van de voortgangscommissie opgevolgd.
In het licht van voorgaande is het ook van belang om te vermelden dat er
over het gevangeniswezen twee maatregelen in het kader van het
landspakket zijn overeengekomen. Zoals ik uw Kamer per brief van
11 september 2020 liet weten, is de eerste maatregel het gezamenlijk
opdrachtgeverschap van Nederland en Sint Maarten aan de United
Nations Office for Project Services (UNOPS) voor de bouw van een
nieuwe gevangenis2. De tweede maatregel betreft de uitvoering van de
afspraken die op 19 oktober 2018 tussen Sint Maarten en Nederland zijn
gemaakt over de meest noodzakelijke verbeteringen na de beschadigingen aan de gevangenis als gevolg van de orkanen Irma en Maria in
2017. Aan deze maatregelen in het landspakket is een einddatum
verbonden, zodat Nederland druk op de verbeteringen in het gevangeniswezen houdt.
Afspraken Ministerieel Overleg 9 november 2020
Hoewel het de verantwoordelijkheid van Sint Maarten is en blijft om het
gevangeniswezen op orde te krijgen, lukt het Sint Maarten tot op heden
niet om zelfstandig voortgang te boeken. Om deze reden heeft de Minister
van Justitie van Sint Maarten bij brief van 9 oktober 2020 mij een verzoek
gedaan tot zowel hulp en bijstand als samenwerking ten aanzien van het
gevangeniswezen. In het Ministerieel Overleg van 9 november 2020 met
de Minister-President van Sint Maarten, in het bijzijn van de Minister van
Justitie van Sint Maarten en de Nederlandse Minister voor Rechtsbescherming, is vervolgens onder meer afgesproken hoe het kabinet steun
kan bieden. Concreet is er gesproken over hulp en bijstand met financiële
middelen vanuit Nederland om op korte termijn, onder andere
bouwkundige verbeteringen te realiseren én over afspraken op de lange
termijn, zoals met een nieuw gevangenisgebouw.

1

Voor de taken die Sint Maarten nog niet zelfstandig kon vervullen op 10-10-10 is destijds een
plan van aanpak vastgesteld, zo ook voor detentie. De Algemene Maatregel van Rijksbestuur
Samenwerkingsregeling waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten
ligt hieraan ten grondslag. In 2018 een herzien plan van aanpak opgesteld ter vervanging van
het plan uit 2010: «Een veilige samenleving: Bouwen aan een verantwoorde en duurzame
sanctie uitvoering op Sint Maarten (2018–2023)».
2
Kamerstuk 35 300 IV, nr. 73.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

8

De middelen voor deze hulp en bijstand voor de korte termijn komen uit
de directe steun in het kader van de wederopbouw. Deze worden besteed
aan de volgende afspraken:
– Programmamanager
Naar advies van de Voortgangscommissie Sint Maarten zal er een
programmamanager worden ingezet met de opdracht de planning en
de uitvoering van het plan van aanpak voor het gevangeniswezen op
zich te nemen. De werving voor de programmanager zal dit voorjaar
aanvangen.
– Opleidingen
Al langer ontbeert het gevangenispersoneel van de Point Blanche
gevangenis Sint Maarten de benodigde (up-to-date) kennis en
expertise om hun taak naar behoren uit te kunnen voeren. Sint
Maarten heeft onvoldoende opleidingsmogelijkheden om het
personeel zelf op te leiden. Daarom bezie ik met de Minister voor
Rechtsbescherming en het opleidingsinstituut van de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) welke opleidingsmogelijkheden Sint Maarten kunnen
worden geboden.
– HR-adviseur
De voortgangscommissie heeft in meerdere rapportages geconstateerd dat de personeelsbezetting in de gevangenis Point Blanche op
Sint Maarten niet op orde is. Om het capaciteitstekort terug te brengen
en de hoge mate van ziekteverzuim aan te pakken zal Nederland
voorzien in een HR-adviseur. In een Ministerieel Overleg met Sint
Maarten zullen de vervolgstappen worden besproken waar Sint
Maarten opvolging aan zal geven. Zo kan Nederland nauwlettend
volgen of het HR-beleid op orde komt.
– Bouwkundige verbeteringen
De orkanen Irma en Maria in 2017 hebben de gevangenis zwaar
getroffen. Nederland zal financieel bijdragen aan diverse bouwkundige
verbeteringen van de afsprakenlijst verbetermaatregelen 2018, zoals
het compleet vernieuwen van de bliksembeveiliging en het op orde
brengen van de brandmeldinstallatie.
– UNOPS vooronderzoek
Het voornemen van Sint Maarten is om op korte termijn UNOPS een
vooronderzoek uit te laten voeren naar het bouwen van een nieuwe
gevangenis. In het Ministerieel Overleg van 23 april 2020 heb ik mij
namens het kabinet bereid getoond een deel van het vooronderzoek te
financieren. Voorwaarde hiervoor is een gedeeld opdrachtgeverschap
met Sint Maarten richting UNOPS. Dit laat overigens onverlet dat Sint
Maarten structureel financiële middelen in de begroting zal moeten
vrijmaken ten behoeve van het gevangeniswezen, hetgeen aan de orde
is geweest in het Ministerieel Overleg van 9 november 2020.
Door de combinatie van de inzet van Sint Maarten, de hierboven
genoemde hulp en bijstand en de middelen die het kabinet beschikbaar
stelt voor een nieuwe justitiële inrichting ontstaat een win-win situatie.
Nederland zal – net als met de eenmalige bijdrage van € 30 miljoen – via
hulp en bijstand richting kunnen geven aan de uitvoering van het plan van
aanpak en op deze manier verbeteringen bespoedigen.
Moties over het gevangeniswezen
De CDA- en GroenLinks-fracties vragen naar de rol en verantwoordelijkheidsverdeling ten aanzien van de verbeteringen in het gevangeniswezen,
waarbij de CDA-fractie in het bijzonder vraagt naar de stand van zaken
rondom de moties. Ik ga hieronder nader in op de uitvoering van deze
moties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

9

De vragen van beide fracties hebben betrekking op de opvolging die het
kabinet heeft gegeven aan de motie-Van Dam/Bosman3 van 22 juni 2020
over het laten overnemen van het gevangeniswezen in Sint Maarten door
de Rijksministerraad en de motie-Van Dam c.s.4 van 10 oktober 2019 over
een scheiding van beheer en gezag in de handhaving van de rechtsorde.
De PvdA-fractie vraagt daarbij naar een reactie op de opmerking van de
voortgangscommissie dat de Koninkrijksregering verantwoordelijkheid
draagt om de situatie rondom humanitaire misstanden in de gevangenis
op te lossen.
Mijn standpunt in dezen is dat voorop blijft staan dat Nederland kan
bijdragen aan de verbetering van het gevangeniswezen, maar dat het
zorgdragen voor de verwezenlijking van mensenrechten ingevolge
artikel 43, eerste lid, van het Statuut, een aangelegenheid is van het land
zelf. Het Koninkrijk is daarnaast, op grond van het tweede lid van artikel 43
Statuut, wel verantwoordelijk voor het waarborgen van deze rechten.
De leden van de PvdA-fractie vragen ook of tussen Nederland en Sint
Maarten is gesproken over de mogelijkheid tot het treffen van een
voorziening op basis van de Samenwerkingsregeling waarborging
plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten – door de
Koninkrijksregering.
Het kabinet is er niet van overtuigd dat het treffen van een voorziening of
ingrijpen door het Koninkrijk, door het overnemen van het gevangeniswezen of anderszins, op dit moment de beste keuze is. Er zijn zoals
hierboven beschreven nog andere keuzes mogelijk, die samenwerking
tussen Sint Maarten en Nederland als uitgangspunt nemen. Een scheiding
maken tussen beheer en gezag, in het kader van zulke samenwerking,
waartoe de motie Van Dam c.s. oproept, voert volgens het kabinet
evenwel te ver en zou te zeer raken aan de autonomie van Sint Maarten.
De wil van Sint Maarten om nu stappen te zetten ten aanzien van het
gevangeniswezen in combinatie met bovengenoemde hulp en bijstand, de
maatregelen in het kader van het landspakket en de eenmalige bijdrage
van € 30 miljoen voor het gevangeniswezen zie ik als de aangewezen weg
om te komen tot de lang gewenste verbetering van de detentieomstandigheden. Dit sluit aan bij de gedachte achter de moties en de breed
bestaande zorgen. Voor het kabinet gaat het immers niet om de vorm van
of grondslag voor de verbetering, maar om het bereiken van het doel: de
verbetering van de detentieomstandigheden. Ik constateer dat ik hiermee
invulling heb gegeven aan de moties van de Tweede Kamer.
Overige vragen gevangeniswezen
Ik benadruk nogmaals dat het gevangeniswezen in Sint Maarten onder de
verantwoordelijkheid van Sint Maarten zelf valt, alsmede het bestuur en
beleid van de detentiefaciliteiten van Point Blanche. Vragen die betrekking
hebben op landsaangelegenheden van Sint Maarten, beantwoord ik
hieronder. Zo vragen de leden van de D66-fractie of Nederland iets kan
betekenen in de bemiddeling tussen de Minister van Justitie en het
nieuwe management van de gevangenis. Een bemiddelende rol van
Nederland in de relatie tussen de Minister van Justitie en het gevangenisbestuur, zou echter gelet op voorgaande niet op zijn plaats zijn. Op de
vraag van de leden van de D66-fractie in welke mate het huidige bestuur
van de gevangenis betrokken zal worden bij de bouw van een nieuwe
gevangenis, kan ik zeggen dat bij dit vanzelfsprekend alle stakeholders
worden betrokken.
3
4

Kamerstuk 35 300 IV, nr.62.
Kamerstuk 35 300 IV, nr.22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

10

Zowel de VVD-fractie als de fractie van D66 vragen naar de plaatsing en
ingebruikname van de containercellen die Nederland in 2019 aan Sint
Maarten heeft geleverd. De autoriteiten van Sint Maarten hebben mij laten
weten dat de containercellen nog niet in gebruik zijn genomen. Als reden
hiervoor geeft Sint Maarten de hoge kosten die gemoeid zijn met de
plaatsing en installatie, alsmede de zorgen over de geschiktheid van de
containercellen voor Sint Maarten, gelet op omgevingsfactoren zoals het
orkaanseizoen. In het voorstel van UNOPS zal worden meegenomen of
inzet van de containers alsnog tot de mogelijkheden behoort voor
tijdelijke verhoging van de celcapaciteit.
Wat betreft de vraag van de D66-fractie over het aantal verdachten dat
hun zitting nu in vrijheid afwacht en hoeveel daarvan worden verdacht
van zware delicten was dit bij de autoriteiten van Sint Maarten ten tijde
van de verzending van deze brief nog onbekend. Ten aanzien van de vraag
van de D66-fractie over Miss Lalie Centre hebben de Sint Maartense
autoriteiten mij laten weten dat het jeugddetentiecentrum volledig
operationeel is en op dit moment acht cliënten heeft. Over de vraag van
de PvdA-fractie naar de stand van zaken omtrent de Sint Maartense
kandidaat als lid van de voortgangscommissie, hebben de autoriteiten van
Sint Maarten mij desgevraagd geïnformeerd dat er binnenkort een nieuw
lid ter benoeming in de voortgangscommissie zal worden voorgedragen
aan de Rijksministerraad. Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie of
er een verklaring is voor het hoge ziektepercentage onder de werknemers
van de gevangenis Point Blanche is. De voortgangscommissie constateert
in hun 28ste rapportage dat ongeveer 50% van de personeelsleden door
ziekte afwezig is. De autoriteiten van Sint Maarten hebben hier mij geen
verklaring voor kunnen geven. Het kabinet acht het van belang dat het
HR-beleid snel op orde wordt gesteld door Sint Maarten. Ook op dit
terrein verleent het kabinet daarom zoals gezegd hulp en bijstand, in de
vorm van een HR-adviseur.
Wederopbouw en liquiditeitssteun
Ik ga hieronder verder met het per fractie beantwoorden van de vragen
over de wederopbouw en de liquiditeitssteun in relatie tot het COHO.
Waarbij ik begin met de vraag naar de samenhang tussen beide trajecten.
Zowel de leden van de CDA-fractie als de leden van de D66-fractie hebben
hier vragen over gesteld.
De leden van de CDA-fractie vragen aandacht voor de samenloop tussen
enerzijds het traject van de derde tranche liquiditeitssteun – en de
daarmee samenhangende Rijkswet COHO en het zogeheten landspakket –
en het reeds langer lopende financiële steuntraject dat na orkaan Irma via
de Wereldbank tot stand is gekomen. Ook de leden van de D66-fractie
informeren hiernaar. In het verlengde hiervan vragen de leden van de
CDA-fractie wat de omvang is van beide trajecten, waar beide trajecten
zich qua aandachtspunten op richten en in hoeverre deze door elkaar heen
kunnen gaan lopen. Ik kan de leden van beide fracties melden dat de
steun van maximaal € 550 miljoen (waarvan maximaal € 470 miljoen
voor het trustfonds) die Nederland in het kader van de wederopbouw Sint
Maarten heeft toegezegd betrekking heeft op herstel van de gevolgen van
de orkanen Irma en Maria, die in september 2017 het land voor een flink
deel hebben verwoest. De liquiditeitssteun die in tranches aan Sint
Maarten wordt verstrekt is noodzakelijk als gevolg van de Covid-19
pandemie. Om de weerbaarheid van het land tegen de gevolgen van
dergelijke crises in de toekomst te vergroten, zijn de landspakketten
overeengekomen en wordt het COHO opgericht. Dit traject ziet op het
bevorderen dat hervormingen van bestuurlijke aard worden doorgevoerd,
duurzaam houdbare overheidsfinanciën worden gerealiseerd en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

11

weerbaarheid van de economie wordt versterkt, met inbegrip van de
rechtsstatelijke inbedding die daarvoor nodig is. Het belangrijkste
raakpunt tussen beide trajecten is het bevorderen van goed bestuur als
voorwaarde voor succesvolle implementatie.
De hervormingen die zijn overeengekomen in het landspakket zijn
complementair aan de wederopbouwprojecten die reeds worden
uitgevoerd in het kader van het trustfonds bij de Wereldbank. Hoewel de
beide trajecten van elkaar gescheiden zullen blijven, moeten deze elkaar
wel gaan versterken. Ter illustratie hiervan noem ik het herstel van de
luchthaventerminal via het trustfonds, in combinatie met de in het
landspakket opgenomen noodzakelijke verbeteringen van de corporate
governance van de luchthaven en van andere overheidsentiteiten. In het
kader van Building Back Better is een investering in de «stenen» van de
luchthaven niet voldoende; ook de wijze waarop de luchthaven bestuurd
wordt en de bijbehorende «checks & balances» moeten onder handen
genomen worden. Met deze verbetering van de corporate governance
was in het kader van de wederopbouw reeds een start gemaakt als
voorwaarde voor het vrijgeven van de middelen voor het herstel van de
luchthaventerminal. Hiervoor had Sint Maarten een Taskforce Corporate
Governance ingesteld. De plannen die zij hebben opgeleverd zijn echter
sindsdien nog nauwelijks verder gebracht door de overheid van Sint
Maarten. In het landspakket is nu afgesproken dat de overheid van Sint
Maarten deze plannen actief gaat uitvoeren. Nederland kan daar
bovendien via de Tijdelijke Werkorganisatie/het COHO ondersteuning bij
bieden. Bij de beantwoording van de vragen van de CDA-fractie ga ik
nader in op de rol en functie van de Tijdelijke Werkorganisatie (TWO).
Een ander voorbeeld waar de beide trajecten elkaar kunnen versterken is
het Wereldbank-project dat ziet op de digitalisering van de overheid.
Digitalisering is een belangrijke basis voor het functioneren van de
overheid en een noodzakelijke randvoorwaarde voor veel van de
maatregelen in het landspakket. Via het trustfonds wordt hiermee reeds
een start gemaakt. Het project heeft drie hoofdcomponenten: (1) het
versterken van het beleid en de institutionele omgeving, (2) het bouwen
van digitale platforms om dienstverlening mogelijk te maken, en (3) het
verbeteren van gebruikersgerichte openbare diensten.
Ik zie geen aanleiding om het Wereldbank-traject voortijdig te stoppen en
onder te brengen binnen de COHO-plannen. Voor het wederopbouw
traject is indertijd de Wereldbank gevraagd dit uit te voeren, mede
vanwege hun expertise op dit onderwerp en de kennis en ervaring met
small island states. Voor de implementatie van de landspakketten is zoals
gezegd andere expertise nodig. Dat de wederopbouw vertraging oploopt,
deels veroorzaakt door de Covid-19 crisis, betekent niet dat er andere
expertise nodig is voor het wederopbouw traject met de Wereldbank. Het
is wel belangrijk dat eventuele projecten van de wederopbouw en de
landspakketten elkaar aanvullen en versterken.
CDA-fractie
Hieronder ga ik in op vragen van de CDA-fractie over vorm en kwaliteit
van de ambtelijke ondersteuning, de uitvoeringsvaardigheid van de
overheid op Sint-Maarten, deelnemingen, de financiële steun aan Winair,
integriteit van bestuurders en de mate van steun in de Staten voor de
consensus-Rijkswet.
De leden van de CDA-fractie willen weten welke vorm van ambtelijke
ondersteuning ingericht wordt, zowel in Nederland als op Sint Maarten,
inclusief inzicht in de ondersteuning vanuit (of op kosten van) Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

12

aan de overheid op Sint Maarten, daar waar het gaat om de realisatie van
het landspakket en alles wat daarmee samenhangt. Tevens zijn zij
geïnteresseerd in de kwaliteit van die ondersteuning en of dit puur op
proces of financieel gebied is, of dat er ook juridisch inhoudelijke
– rechtsstatelijke – ondersteuning wordt verleend.
Het COHO zal enerzijds toezicht houden op de uitvoering van de hervormingen en anderzijds zal zij op benodigde manieren hieraan ondersteuning bieden. Zolang het COHO nog niet is opgericht, is binnen mijn
ministerie een TWO belast met de ondersteuning van de uitvoering van
het landspakket. Over de exacte inrichting en de werking van het
voorgenomen COHO zal ik de inhoudelijke gesprekken met uw Kamer
voeren op het moment nadat het wetsvoorstel is ingediend bij de Kamer.
Sint Maarten is primair zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de
maatregelen die zijn overeengekomen in het landspakket. Hierbij is het
uitgangspunt dat het een samenwerking betreft tussen het COHO, Sint
Maarten en de Nederlandse vakdepartementen. Welke ambtelijke
ondersteuning hiertoe aan Sint Maartense zijde wordt ingericht, is
uiteraard aan het land zelf. De Minister-President heeft mij tijdens mijn
bezoek in januari 2021 geïnformeerd dat het SG-platform, waaraan de
secretarissen-generaal van alle Sint Maartense ministeries deelnemen, de
hervormingsopgave gaat uitvoeren. Tevens heeft zij mij geïnformeerd dat
een Monitoring Committee is ingesteld die verantwoordelijk is voor het
monitoren van de voortgang.
In reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de wijze
waarop de uitvoeringsvaardigheid van de overheid op Sint Maarten wordt
versterkt kan ik melden dat de maatregelen die zijn geformuleerd in het
landspakket er op zijn gericht om economische, financiële, sociale en
institutionele hervormingen door te voeren die nodig zijn om de uitvoeringskracht van Sint Maarten te vergroten en het land weerbaar en
veerkrachtig te maken. Hierbij is het expliciet van belang dat deze
ontwikkelingen toekomstgericht zijn en dat duurzame borging centraal
staat zodat de ontwikkelingen standhouden op de lange termijn. Dit sluit
aan bij de uitgangspunten die zijn geformuleerd ten aanzien van de
werkwijze van de TWO en het COHO.
De leden van de CDA-fractie willen graag weten aan welke ondernemingen die gevestigd zijn op Sint Maarten dan wel opereren vanuit Sint
Maarten de Nederlandse overheid deelneemt, wat de omvang is van de
deelneming en op welke wijze de Nederlandse overheid (als aandeelhouder) invloed uitoefent op die deelneming.
De Nederlandse Staat is aandeelhouder in één onderneming die op Sint
Maarten gevestigd is. De Staat neemt voor 7,95% deel in de luchtvaartmaatschappij Winair. De Minister van Infrastructuur en Waterstaat vervult
namens de Nederlandse Staat de aandeelhoudersrol. Winair voert vanaf
de thuisbasis op Sint Maarten vluchten uit op diverse bestemmingen in
het Caribisch gebied. Saba en Sint Eustatius zijn voor hun bereikbaarheid
afhankelijk van de luchtverbinding met Sint Maarten.
De Nota Deelnemingenbeleid5 beschrijft op welke wijze de Nederlandse
Staat invulling geeft aan haar aandeelhoudersrol. Dat is door continu te
beoordelen of de bedrijfsstrategie congruent is met het publieke belang
dat de staatsdeelneming dient, door actief investeringen te beoordelen en
door het beloningsbeleid van de raden van bestuur en commissarissen
vast te stellen. De Staat stuurt bovendien door middel van normren5

Kamerstuk 28 165, nr. 165.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

13

dement en het streven naar gezonde vermogensverhoudingen ook
waardebehoud na. Tot slot stuurt de Staat als aandeelhouder op good
governance van een staatsdeelneming. Uw Kamer wordt jaarlijks
geïnformeerd over de actuele invulling van de aandeelhoudersrol in het
Jaarverslag beheer Staatsdeelnemingen6.
In reactie op de vragen van de leden van de CDA-fractie kan ik melden dat
de Nederlandse overheid als deelnemer in Winair bekend is met het feit
dat in 2012 sprake was van onrechtmatige toe-eigening van een bedrag
van USD 41.230,04 door een werknemer van Winair. Tevens ben ik op de
hoogte van het feit dat deze ex-medewerker nu een actief politicus is.
Deze zaak uit het verleden heeft geen rol gespeeld bij de besluitvorming
rond het toekennen van steun aan Winair. De persoon in kwestie is niet
langer in dienst van Winair en het bedrag van USD 41.230,04 is volledig
terugbetaald. Vanuit de aandeelhoudersrol zet het Rijk in op good
governance bij de staatsdeelnemingen.
De Minister-President van Sint Maarten heeft begin december een urgent
verzoek gedaan om directe steun aan Winair. Het ligt voor de hand om de
kosten voor de belastingbetaler en het risico voor de staat te minimaliseren. Door het afsluiten van een hypothecaire lening wordt daaraan
invulling gegeven. Het geleende geld moet worden terugbetaald en het
luchthavengebouw dient als onderpand, en het bedrijf mag totdat de
lening is terugbetaald geen bonussen, dividenden of winsten uitkeren. Het
bedrijf Winair heeft eerder ook zelf een verzoek tot financiële steun
ingediend bij de rijksoverheid. Dit verzoek wordt behandeld volgens het
Afwegingskader bij steunverzoeken van individuele bedrijven7. Het kan
zijn dat daaruit naar voren komt dat aanvullende steun in een andere
vorm nodig is. Hiermee is de vraag beantwoord waarom er voor is
gekozen om als extern financier van Winair op te treden, in plaats van als
kapitaal verschaffende aandeelhouder te werken aan het laten afnemen
van het (huidige) negatieve eigen vermogen van Winair. Het geleende
geld moet worden terugbetaald, en het luchthavengebouw dient als
onderpand. Met deze lening is Winair voor de korte termijn uit de
problemen.
De leden van de CDA-fractie vragen waaruit blijkt dat in de Staten van Sint
Maarten concreet steun is voor het huidige akkoord, nu de uitlatingen in
de Staten veeleer wijzen op steun voor de Minister-President in plaats van
voor een akkoord. De leden van de CDA-fractie vragen of ik hun beeld deel
dat de steun in de Staten zeer kwetsbaar is. Deze leden vragen daarbij wat
dit betekent voor de noodzakelijke politieke steun op Sint Maarten om
succesvol tot een consensus-Rijkswet te komen.
Met het akkoord dat de Minister-President van Sint Maarten en ik op
22 december 2020 hebben ondertekend, zijn onze landen een samenwerkingstraject aangegaan dat alleen kans van slagen heeft als beide landen
zich hieraan volledig committeren. Voldoende politieke steun, niet alleen
in het kabinet maar ook in het parlement, is daarbij cruciaal. Dat geldt niet
alleen voor de consensus-Rijkswet, maar ook voor het doorvoeren van de
in het landspakket opgenomen noodzakelijke hervormingen.
Gezien de uitlatingen en de woordkeuze van verschillende Statenleden,
begrijp ik de zorg dat de steun van deze leden kwetsbaar is. Toch moet dit
niet afleiden van het feit dat een zeer ruime meerderheid van de Statenleden expliciet steun heeft uitgesproken voor een akkoord en dat deze
steun bovendien schriftelijk is bevestigd door de voorzitter van de Staten.
6
7

Kamerstuk 28 165, nr. 326.
Kamerstuk 35 420, nr. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

14

Als land binnen ons Koninkrijk verdient Sint Maarten dan ook het
voordeel van de twijfel. Dit kabinet zal zich maximaal inzetten om samen
met Sint Maarten de noodzakelijke hervormingen te realiseren, zolang
Sint Maarten de gemaakte afspraken nakomt. Onderdeel van die
afspraken is de totstandkoming van de Rijkswet COHO. Indien de hiertoe
vereiste consensus ontbreekt of aan het voorstel komt te ontvallen, zal het
reeds gesloten landspakket van rechtswege ophouden te bestaan.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de aanhouding van de heer
Corallo op 13 december 2016 door Team Bestrijding Ondermijning (TBO)
en het Recherchesamenwerkingsteam (RST) op verzoek van de Italiaanse
autoriteiten wegens verdenking van onder meer belastingfraude en
witwassen en of het kabinet van mening is dat er op dit moment
voldoende waarborgen zijn op Sint Maarten dat de politieke besluitvorming – zeker rond de financiële steun vanuit Nederland – voldoende
gevrijwaard is van oneigenlijke beïnvloeding.
Naast de door u genoemde brief van 21 april 2017 waarin mijn ambtsvoorganger de Tweede Kamer heeft geïnformeerd, heb ik u ook in reactie op
gewezen op de aanhouding van de heer Corallo8. Waar sprake is van
(verdenkingen van) criminele activiteiten is een rol weggelegd voor het
Openbaar Ministerie van Sint Maarten. Nederland ondersteunt Sint
Maarten bij de ondermijningsaanpak die vanaf 2022 zal worden omgezet
naar een structurele versterking van de betrokken organisaties (het RST,
Openbaar Ministerie en het Gemeenschappelijk Hof van Justitie) waarover
ik uw Kamer 6 oktober 2020 heb ingelicht9. In mijn brief van 7 oktober
201910 heb ik reeds gerapporteerd over de resultaten van de projectaanpak 2016–2019 waarin is gebleken dat de aanpak succesvol corruptie,
belastingfraude, witwassen, valsheid in geschrifte, oplichting en verduistering door politically exposed persons en private ondernemingen aan het
licht heeft gebracht. In dezelfde brief heb ik uw Kamer bovendien gemeld
dat als bijeffect van de ondermijningsaanpak de weerstand in de
samenleving tegen corruptie toeneemt. Dit versterkt de informatiepositie
van de politiediensten, hetgeen kansen biedt om in gevallen van
gesignaleerde oneigenlijke beïnvloeding tijdig en adequaat op te treden.
D66-fractie
Hieronder ga ik in op de vragen over reorganisatie van de politieketen, de
stand van zaken van uitvoering voorwaarden tweede tranche liquiditeitssteun en derde tranche trustfonds wederopbouw, gesteld door de leden
van D66.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de generieke voorwaarde uit de
derde tranche dat er geen bezuinigingen worden toegepast die de
operationele uitvoeringscapaciteit binnen de meest vitale sectoren van de
rechtsstaat raken, zich verhoudt tot de aanbeveling om de politieketen te
reorganiseren.
Deze voorwaarde is afgesproken in het kader van de liquiditeitssteun en
houdt in dat tot nader orde geen bezuinigingen mogen worden toegepast
die de operationele uitvoeringscapaciteit binnen de meest vitale sectoren
van de rechtsstaat raken, waaronder de politieketen. Het doel van deze
voorwaarde is om er zorg voor te dragen dat de basis van de rechtsstaat
niet zodanig wordt aangetast dat de openbare orde en veiligheid in het
geding komt. Het efficiënter en effectiever (re)organiseren van organi8

Aanhangsel Handelingen II, 2017/18, nr. 1511.
Kamerstuk 35 570 IV, nr. 13.
10
Kamerstuk 35 300 IV, nr. 14.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

15

saties, hoeft niet tot een beperking van de operationele uitvoeringscapaciteit te leiden. In het kader van de maatregelen moet wel worden bewaakt
dat de uitvoeringscapaciteit niet in het gedrang komt en daarmee in strijd
is met de voorwaarde. Conform het bepaalde in de Samenwerkingsregeling waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint
Maarten zendt de Minister die het aangaat onverwijld na de vaststelling
van een gewijzigd plan van aanpak (waaronder het formatieplan) dit
gewijzigde plan ter bekrachtiging aan het Ministerieel Overleg, bestaande
uit de Minister-President van Sint Maarten en mijzelf.
De leden van de D66-fractie informeren naar de stand van zaken met
betrekking tot het uitvoeren van de voorwaarden voor de tweede tranche.
Toen Nederland en Sint Maarten op 22 december jl. een akkoord
overeenkwamen ten aanzien van het Landspakket, had Sint Maarten reeds
voldaan aan een groot deel van de voorwaarden die waren gesteld om in
aanmerking te komen voor de tweede tranche. Aan drie voorwaarden was
niet voldaan, namelijk het vaststellen van drie landsverordeningen die
zien op de verlaging van 25% op het totale pakket arbeidsvoorwaarden
van Statenleden, de korting van 12,5% op het totale pakket arbeidsvoorwaarden voor medewerkers in de (semi)publieke sector en een
maximering van topsalarissen. Om in aanmerking te komen voor de derde
tranche liquiditeitssteun zijn Nederland en Sint Maarten overeengekomen
dat Sint Maarten uiterlijk 25 januari 2021 uitvoering geeft aan het
vaststellen van de genoemde landsverordeningen waaraan met terugwerkende kracht per 1 juli 2020 invulling gegeven dient te worden. Enkele
dagen voor het verstrijken van deze deadline ontving ik van de MinisterPresident van Sint Maarten een schriftelijk verzoek om uitstel. Uit deze
brief kwam naar voren dat de landsverordeningen bij het parlement
liggen ter vaststelling en dat de Minister-President verwachtte dat de
parlementaire behandeling die strekt tot deze vaststelling op 29 januari
a.s. zou zijn afgerond. Daaruit bleek mij dat Sint Maarten serieuze stappen
aan het zetten was om te komen tot vaststelling van voormelde landsverordeningen. Omdat ik de ruimte wilde bieden voor een gedegen parlementaire behandeling heb ik uitstel verleend tot 31 januari 2021. De
landsverordeningen zijn uiteindelijk op 3 februari jl. door de Staten
vastgesteld.
De bekrachtiging van de voorwaarden van de tweede tranche en de wijze
waarop invulling is gegeven aan de uitvoering daarvan vormt één van de
variabelen in de besluitvorming ten aanzien van de toekenning van de
vierde tranche. Deze besluitvorming is voorzien in de Rijksministerraad
van 26 februari a.s.
De leden van de D66-fractie vragen om inzicht in de resultaten van de
lopende projecten en willen graag een toelichting waarom deze naar
verwachting meer geld gaan kosten. Ook vraagt de D66-fractie naar
stappen die sinds de halfjaarlijkse rapportage uit 2020 zijn genomen om
de wederopbouw te versnellen en de mate waarin knelpunten zijn
weggenomen. Conform mijn toezegging11 informeer ik uw Kamer
periodiek over de voortgang van de wederopbouw. Op 25 september jl.
informeerde ik uw Kamer over de laatste stand van zaken gebaseerd op
de tweede voortgangsrapportage12. Van de Wereldbank verwacht ik
medio februari 2021 de Jaarrapportage 2020, welke ik uiteraard met uw
Kamer zal delen.

11
12

Kamerstuk 34 773, nr.9.
Kamerstuk 34 773, nr. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

16

Vooruitlopend daarop kan ik uw Kamer melden dat er ondanks de
negatieve impact van Covid-19, voortgang is geboekt. Zo zijn er diverse
reparaties afgerond of goed op gang gekomen. Het betreft onder andere
de politiekantoren, de belangrijkste schuilplaatslocaties en het herstel van
particuliere woningen. Ook is het herstel van de luchthaven terminal in
uitvoering genomen, evenals de nieuwbouw van het ziekenhuis.
Daarnaast is het – juist in deze tijd zo belangrijke – Enterprise Support
Project succesvol gelanceerd. Met dit project worden aantrekkelijke
financieringsopties geboden aan ondernemers, zodat zij hun onderneming een verantwoorde (her)start kunnen geven. Daarnaast is onder
leiding van VNG international in samenspraak met lokale partners het
project Recources for Community Resilience (R4CR) gelanceerd, waarmee
de trustfonds middelen ook toegankelijk zijn geworden voor lokale
non-gouvernementele organisaties (NGO’s). Desalniettemin is er
structureel aandacht nodig omdat voortgang en concrete resultaten soms
te lang uitblijven. Ik noem daarbij alvast het afvalproject, dat complex is
en waarbij zich telkens nieuwe dilemma’s voordoen. Het is daar van
belang dat in het komende half jaar significante stappen worden gezet.
Naast het (aan)bieden van technische assistentie, heb ik bij zowel de
Wereldbank als Sint Maarten herhaaldelijk aangedrongen op een
daadkrachtige, effectieve en pragmatische aanpak. Deze lijn draag ik
zowel mondeling als schriftelijk uit en krijgt opvolging door concrete
afspraken te maken en toe te zien op de uitvoering daarvan.
Het is inderdaad de verwachting dat voor een aantal projecten meer
budget nodig zal zijn. Besluiten over additioneel budget voor projecten
worden genomen in de stuurgroep, waar Nederland in is vertegenwoordigd. Uiteraard zal ik uw Kamer informeren over deze besluiten, ik
verwacht dat met de volgende (Jaar)rapportage te kunnen doen.
Waar het gaat om de wijze waarop in de benodigde technische kennis zal
worden voorzien merk ik op dat de uitvoering van de wederopbouwprojecten allereerst primair de verantwoordelijkheid is van Sint Maarten,
daarbij ondersteund door de Wereldbank. De Wereldbank is op verzoek
van Nederland als partner betrokken juist vanwege de kennis en expertise
met wederopbouw trajecten op small island states. In de verschillende
trustfonds projecten is voorzien in een component voor de inzet van
technische assistentie (kennis en expertise). Daarnaast is er vanuit
Nederland een budget voor directe steun, wat onder andere aangewend
kan worden om rechtstreeks bij te dragen in de vorm van technische
assistentie. Zo is reeds actief bijgedragen aan het verrichten van
onderzoek naar de luchtkwaliteit naar aanleiding van de branden op de
dump (door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in 2019),
wordt ondersteuning geleverd aan de luchthaven (door de Royal Schiphol
Group, vanaf 2019) en ondersteunt het Nederlandse Ministerie van
Financiën bij de herziening van de belastingwetgeving (2020–2021).
In reactie op de vraag hoe te voorkomen dat het COHO tegen dezelfde
problemen aan zal lopen als het trustfonds bij de realisatie van de
geplande projecten, merk ik op dat de ervaringen rond de wederopbouw
leren dat een politiek akkoord met Sint Maarten geen garantie is voor een
soepele samenwerking. Doordat Nederland nu via de TWO/het COHO
gericht ondersteuning en capaciteit levert en stuurt op de voortgang denkt
het kabinet een goede basis te hebben voor het doorvoeren van noodzakelijke hervormingen in het belang van de burgers van Sint Maarten.
Indien hervormingen niet worden doorgevoerd conform afspraak, voorziet
het voorstel van Rijkswet COHO in een aantal mechanismen. Over deze
mechanismen ga ik desgewenst in gesprek tijdens de parlementaire
behandeling van het voorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

17

PvdA-fractie
Hieronder ga ik in op vragen van de PvdA-fractie over de sterkte en
ondersteuning vanuit Nederland van het Korps Politie Sint-Maarten.
De leden van de PvdA-fractie uiten hun zorgen omtrent de vulling van het
politiekorps. Zij willen weten welke concrete stappen worden genomen
om de huidige sterkte van het korps uit te breiden en welke mogelijkheden het kabinet ziet om hierbij ondersteunend te zijn.
De Nederlandse Politie heeft de afgelopen jaren het Korps Politie
Sint-Maarten (KPSM) ondersteund en bijgestaan. De inzet van de
Nederlandse politie is tweeledig: het leveren van capaciteit om capaciteitsverlies op te vangen en de inzet van de Politieacademie voor het
opleiden. In totaal zullen vier klassen basispolitie onderwijs (BPO) worden
opgeleid, gefinancierd door Nederland. Alle klassen worden in 2021
afgerond. KPSM probeert daarnaast ook zij-instromers te werven voor
meer capaciteit.
Bovendien zal de Nederlandse Politie de komende twee jaar het KPSM op
verzoek bijstand verlenen op strategisch niveau (2 fte) en op het gebied
van beleidsondersteuning (1 fte). Hiermee kan het management van het
KPSM de komende periode ondersteund worden in de verdere opbouw en
ontwikkeling van het korps en het management.
III Volledige agenda
Stand van zaken moties gevangeniswezen Sint Maarten
Kamerstuk 35300-IV-73 – Brief regering d.d. 11-09-2020, Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
37e Voortgangsrapportage Sint Maarten
Kamerstuk 35570-IV-6 – Brief regering d.d. 02-10-2020, Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
38ste voortgangsrapportage van de voortgangscommissie Sint
Maarten
Kamerstuk 35570-IV-22 – Brief regering d.d. 04-12-2020, Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Overboeking Derde tranche trustfonds wederopbouw Sint
Maarten
Kamerstuk 34773-22 – Brief regering d.d. 07-12-2020, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops
Akkoord derde tranche liquiditeitssteun Sint Maarten
Kamerstuk 35420-203 – Brief regering d.d. 22-12-2020, Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 224

18