Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 026

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2019)

Nr. 22

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 5 november 2018
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.

Inleiding
Correctie box 2-tarief
Verkorten maximale looptijd 30%-regeling
Overig

1
1
6
11

1. Inleiding
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66, de
SP, de PvdA, de ChristenUnie, 50PLUS en de SGP.
Hierna wordt bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de
volgorde van het nader verslag aangehouden, met dien verstande dat
gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen tezamen worden
beantwoord.
De leden van een aantal fracties hebben vragen gesteld over onderwerpen
die geen directe relatie hebben met het pakket Belastingplan 2019 zoals
dat nu voorligt. Voor zover die vragen in deze nota nog niet beantwoord
zijn, worden deze vragen bij afzonderlijke brief beantwoord. Het ligt voor
de hand deze brief na afronding van het parlementaire traject betreffende
het pakket Belastingplan 2019 begin 2019 aan uw Kamer te sturen.
2. Correctie box 2-tarief
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de houdbaarheid van het
principe van het globale evenwicht. Ook vragen deze leden om een reactie
op de studie van het Centraal Planbureau (CPB) «fiscaliteit en de
rechtsvorm van ondernemingen». De leden van de fractie van het CDA
vragen of het niet juist van belang is dat de behandeling van ondernemers
in de inkomstenbelasting (IB-ondernemers) en ondernemers met een

kst-35026-22
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

1

besloten vennootschap (bv) rechtsvormneutraler wordt. De leden van de
fractie van de D66 vragen of het globale evenwicht is geborgd. De leden
van de fractie van 50PLUS vragen of het klopt dat als gevolg van de
huidige belastingplannen het per saldo iets minder aantrekkelijk wordt
voor werknemers om zelfstandige zonder personeel (zzp’er) te worden.
Verder vragen deze leden om te reageren op het commentaar van
VNO-NCW inzake de belastingdruk van IB-ondernemers en directeurengrootaandeelhouders (dga’s). Tot slot vragen de leden van de fractie van
de SP of het kabinet in een aantal voorbeelden kan toelichten hoe de
wijzigingen in box 2 uitpakken voor box 2-ondernemers in verschillende
winst- en inkomensklassen. In de tweede nota van wijziging bij het
wetsvoorstel Wet bronbelasting 2020 (dat als gevolg van die nota van
wijziging nu wordt aangeduid als het wetsvoorstel Wet bedrijfsleven 2019)
heeft het kabinet de overwegingen die ten grondslag liggen aan de
besluitvorming bij de heroverweging van de afschaffing van de dividendbelasting toegelicht. Daarbij is onderkend dat een (verdere) verlaging van
de tarieven in de vennootschapsbelasting (Vpb) zonder correctie van het
box 2-tarief het globale evenwicht in principe niet ten goede komt en dat
een verstoring van het globale evenwicht economisch gezien niet de
voorkeur heeft. Het uitgangspunt voor het kabinet is dat de fiscale
behandeling van een rechtsvorm zo veel mogelijk rechtsvormneutraal is.
In de heroverweging heeft het kabinet echter de ondernemers die hun
onderneming door middel van een rechtspersoon uitoefenen tegemoet
willen komen. Om die reden is weloverwogen gekozen – ondanks de
(verdere) verlagingen van de tarieven in de Vpb – voor het niet verder
verhogen van het box 2-tarief. In het IBO-ZZP1 is aanbevolen om het
verschil in gemiddelde belasting- en premiedruk tussen de werknemer, de
dga en de IB-ondernemer te verkleinen. Het pakket Belastingplan 2019 –
inclusief het pakket heroverweging vestigingsklimaat2 – draagt hieraan bij.
De gemiddelde belasting- en premiedruk van werknemers komt dichter bij
de gemiddelde belasting- en premiedruk van IB-ondernemers en dga’s te
liggen. Ook wordt het verschil in belasting- en premiedruk tussen dga’s en
IB-ondernemers kleiner als gevolg van het pakket aan maatregelen
waardoor de fiscale factor in het maken van een keuze in ondernemingsvorm nog minder relevant wordt. Wel blijft de gemiddelde
belasting- en premiedruk van de IB-ondernemer (en bij hogere inkomens
ook de gemiddelde belasting- en premiedruk van de dga) ruim onder die
van de werknemer liggen. Dit wordt getoond in figuur 1. Daarnaast daalt
per saldo de gemiddelde belasting- en premiedruk voor circa 93% van de
IB-ondernemers. Voor de kleine groep IB-ondernemers met een brutowinst in het toptarief zal per saldo de gemiddelde belasting- en premiedruk iets hoger uitvallen, maar blijft deze druk tot een winst van circa
€ 200.000 lager dan die van de dga. Hierbij merkt het kabinet wel op dat
de dga de gemaakte winsten niet onmiddellijk en volledig hoeft uit te
laten keren. In dat geval kan de (effectieve) belasting- en premiedruk van
een dga lager uitvallen. In deze figuur is ook zichtbaar hoe de wijzigingen
in box 2 uitpakken voor dga’s in verschillende winst- en inkomensklassen.

1

Bijlage bij Kamerstukken II 2015/16, 31 311, nr. 154: Eindrapport IBO Zelfstandigen zonder
personeel.
2
Kamerstukken II 2018/19, 35 000, nr. 72.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

2

Figuur 1: Gemiddelde belasting- en premiedruk na maatregelen Belastingplan 2019,
inclusief pakket heroverweging vestigingsklimaat

Het kabinet is het eens met het CPB dat de keuze van de rechtsvorm van
een onderneming van meer dan slechts fiscale factoren afhangt. Daarbij
merkt het kabinet op dat de fiscaliteit een van de factoren is die meespeelt
bij de keuze voor een rechtsvorm en dat een vergelijking van de gemiddelde belasting- en premiedruk relevant is. Tot slot merkt het kabinet in
reactie op het commentaar van VNO-NCW op dat de voorgestelde
statutairtariefsverlagingen in de Vpb een groter (budgettair) effect
sorteren dan de voorgestelde verbredingen van de belastbare grondslagen. Daarmee daalt de effectieve Vpb-druk, hetgeen ten goede komt
aan het bedrijfsleven en het vestigingsklimaat.
De leden van de fractie van D66 vragen tot slot om een actualisatie van de
vergelijking van het marginale toptarief voor verschillende situaties. In
tabel 2 is de gevraagde actualisatie van de vergelijking opgenomen.
Tabel 2: Vergelijking marginaal toptarief, inclusief pakket heroverweging vestigingsklimaat
Huidig

Structureel,
na maatregelen (2023)

Zonder
correctie box
2-tarief

Werknemer

51,95%

49,50%

IB-ondernemer

44,72%

44,31%

DGA winst < € 200.000

40,00%

37,87%

36,25%

DGA winst > € 200.000

43,75%

41,89%

40,38%

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen in hoeverre het
kabinet verwacht dat door het pakket aan maatregelen er meer ondernemers zullen kiezen voor het onderbrengen van een onderneming in een
rechtspersoon in plaats van ondernemen als een IB-ondernemer. Als
eerste is in dit kader van belang dat de gemiddelde belasting- en
premiedruk tot een brutowinst van circa € 200.000 voor een IB-ondernemer lager is dan die van een dga, uitgaande van een onmiddellijke en
volledige winstuitkering. De dga heeft echter de mogelijkheid om de
aanmerkelijkbelangheffing uit te stellen (door de winst niet onmiddellijk
en volledig uit te laten keren), waardoor de gemiddelde belasting- en
premiedruk van de dga in de praktijk lager kan liggen dan van de
IB-ondernemer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

3

Figuur 1 toont dat de gemiddelde belasting- en premiedruk van dga’s
dichter bij de gemiddelde belasting- en premiedruk van IB-ondernemers
komt te liggen. Als de gemiddelde belasting- en premiedruk dichter bij
elkaar ligt, zal de fiscaliteit een nog minder grote rol gaan spelen voor
ondernemers in de rechtsvormkeuze van hun ondernemingen. Het kabinet
verwacht dat de groep ondernemers die ondernemen als natuurlijk
persoon als gevolg van de maatregelen nu of in de toekomst, op grond
van louter fiscale redenen zal kiezen voor het ondernemen door middel
van een rechtspersoon, beperkt zal zijn.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen met welk percentage
de tarieven in box 1 hadden moeten worden verlaagd dan wel het tarief in
box 2 had moeten worden verhoogd teneinde geen wijziging te bewerkstelligen in het globale evenwicht in belastingdruk tussen een ondernemer als rechtspersoon dan wel een ondernemer als natuurlijk persoon
in de situatie na inwerkingtreding van het pakket maatregelen Belastingplan 2019, inclusief het pakket heroverweging vestigingsklimaat. Het
globale evenwicht kan op verschillende manieren worden berekend.
Vanuit het marginale toptarief bezien zou het toptarief na maatregelen
Belastingplan 2019 – inclusief het pakket heroverweging vestigingsklimaat
– structureel 47,1% in plaats van 49,5% moeten worden om te komen tot
eenzelfde marginale druk voor de IB-ondernemer als de dga met een
winst boven de € 200.000 (41,9%). Het huidige marginale toptarief van
een IB-ondernemer is structureel na de maatregelen van het kabinet
44,3% (49,5% verminderd met de MKB-winstvrijstelling die in de structurele situatie ten hoogste aftrekbaar zal zijn tegen het basistarief van
37,05%). Het box-2 tarief zou voor eenzelfde marginaal toptarief voor een
dga met een winst boven de € 200.000, dan moeten neerkomen op 29,9%
(uitgaande van onmiddellijke en volledige winstuitkering aan de dga).
De leden van de fractie van de VVD vragen naar het gekozen pad van de
verhoging van het box 2-tarief. Deze leden vragen hoe deze verhoging
zich verhoudt tot het pad van verlaging van het Vpb-tarief en of daar
rekening mee gehouden is.
De tarieven in de Vpb en het tarief in box 2 worden de komende jaren als
volgt in tabel 3 gewijzigd.
Tabel 3: tarieven Vpb en box 2 in de jaren 2019, 2020 en 2021

Vpb

Laag (tot
€ 200.000

Hoog (>€
200.000)

2019

2020

2021

19%
(– 1%-punt)

16,5%
(– 2,5%-punt)

15% (– 1,5%punt)

25% (–)

22,55%
(– 2,45%punt)

20,5%
(– 1,75%-punt)

25% (–)

26,25%
(+ 1,25%punt)

26,9%
(+ 0,65%-punt)

Box 2

De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het kabinet omgaat met al
bestaande winstreserves in box 2 en hoe wordt voorkomen dat dga’s erop
achteruitgaan. De leden van de fractie van het CDA vragen het kabinet de
verhoging van het box 2-tarief te rechtvaardigen en vragen waarom er
niet voor gekozen is om te compartimenteren. De aanmerkelijkbelanghouder kan in 2019 de winsten van zijn bv tegen het huidige box 2-tarief
laten uitkeren of van de mogelijkheid gebruikmaken box 2-heffing over
winstreserves (langdurig) uit te stellen en de reserves te gebruiken om te
herinvesteren binnen de onderneming. De herinvestering van deze
reserves zal vervolgens renderen tegen het verlaagde Vpb-tarief, wat in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

4

beginsel uiteindelijk leidt tot een verlaagde belastingdruk. De aanmerkelijkbelanghouder heeft dus een handelingsperspectief. Bovendien is het
compartimenteren van winstreserves zeer complex in de uitvoering voor
de Belastingdienst. Zo vergt het een ingrijpende structuurwijziging in de
systemen van de Belastingdienst en een onevenredige investering in
toezichtcapaciteit. Dit maakt compartimenteren onwenselijk. Ook vergt het
maken van overgangsrecht budgettaire dekking. Vanuit deze gedachten is
besloten geen overgangsrecht te maken voor winsten die gemaakt zijn
onder de «oude» tarieven. Verder is door de matiging – ten opzichte van
het regeerakkoord – van de verhoging van het box 2-tarief – dat nu
uitkomt op 26,9% – het maken van regelgeving voor compartimentering
minder voor de hand liggend. Overigens komt de dga er als gevolg van
het totaal aan maatregelen na de heroverweging nog beter vanaf dan
aanvankelijk voorzien in het pakket Belastingplan 2019. In figuur 2 is de
mutatie van de belasting- en premiedruk zichtbaar, waaruit blijkt dat de
belasting- en premiedruk voor de dga na de maatregelen van het kabinet
inclusief pakket heroverweging vestigingsklimaat zal dalen als gevolg van
de maatregelen.
Figuur 2: mutatie gemiddelde belasting- en premiedruk in 2023 als gevolg van de
maatregelen in het pakket Belastingplan 2019 en heroverweging vestigingsklimaat

De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen een overzicht van de
verhouding in belasting- en premiedruk tussen de IB-ondernemer en de
dga sinds de introductie van het huidige belastingstelsel (vanaf 2001),
zowel in algemene zin als met specifieke voorbeelden. De methode die in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Belastingplan 2019 is
gebruikt om de verschillen in belasting- en premiedruk weer te geven, is
gebaseerd op de methode van het IBO-ZZP.3 Op basis van deze methode
was het goed mogelijk om een inschatting te maken van het effect van
wetswijzigingen op de belasting- en premiedruk van de IB-ondernemer, de
dga en de werknemer. In deze vergelijking in belasting- en premiedruk is
rekening gehouden met een groot aantal uitgangspunten. Een overzicht
waarin de belasting- en premiedruk van alle jaren vanaf de stelselwijziging in 2001 is opgenomen, is niet beschikbaar en niet zonder een grote
hoeveelheid aan aannames te maken, hetgeen het nut van vergelijking
niet ten goede komt. In het verlengde hiervan wijst het kabinet op het
IBO-ZZP, waarin een vergelijking in belasting- en premiedruk tussen de
IB-ondernemer, de dga en de werknemer is opgenomen voor het jaar
2015. Daarnaast is in de nota naar aanleiding van het verslag bij het
wetsvoorstel Belastingplan 2019 een aantal concrete voorbeelden
opgenomen ten behoeve van de verschillen in belasting- en premiedruk
tussen IB-ondernemers en dga’s voor de jaren 2018, 2019 en 2020.
3

Bijlage bij Kamerstukken II 2015/16, 31 311, nr. 154: Eindrapport IBO Zelfstandigen zonder
personeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

5

De leden van de fractie van de SP vragen of het box 2-tarief van invloed is
op het vestigingsklimaat. In algemene zin geldt dat belastingheffing een
belangrijke factor kan zijn voor een ondernemer of onderneming om zich
ergens te (blijven) vestigen.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of het kabinet erkent dat het
verzachten van (de verhoging van) het box 2-tarief enkel voordeel oplevert
voor zelfstandige ondernemers met een vennootschap. Het box 2-tarief is
relevant voor de natuurlijk persoon als aandeelhouder met een aanmerkelijk belang in een vennootschap.
De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel ondernemers voor de IB,
zoals een vennootschap onder firma of een maatschap, personeel in
loondienst hebben. De cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) laten zien dat er in 2015 (de laatst beschikbare cijfers) 213.800
zelfstandige ondernemers waren die personeel in dienst hadden.
3. Verkorten maximale looptijd 30%-regeling
In het wetsvoorstel Belastingplan 2019 is voorgesteld om de verkorting
van de looptijd van de 30%-regeling per 1 januari 2019 met drie jaar te laten gelden voor zowel de nieuwe
als de bestaande gevallen. Bij de vraag of overgangsrecht moet worden
getroffen is een afweging gemaakt tussen de belangen van degenen die
(mogelijk) geraakt worden door de nieuwe wetgeving en de belangen van
andere inhoudingsplichtigen en belastingplichtigen die niet een dergelijke
tegemoetkoming krijgen. Het kabinet acht het juridisch houdbaar om de
looptijd van de 30%-regeling voor bestaande gevallen te verkorten. Dit
geldt ook als op de beschikking niet staat dat de beschikking geldig is
onder voorbehoud van wijzigingen in wet- en regelgeving. Het is immers
algemeen bekend dat belastingwetten kunnen wijzigen. Belanghebbenden
mogen er daarom niet op vertrouwen dat de beschikking ook na een
wetswijziging onverkort zal blijven gelden. Desalniettemin heeft het
kabinet er in het kader van de heroverweging voor gekozen om alsnog
overgangsrecht op te nemen voor ingekomen werknemers voor wie de
looptijd van de 30%-regeling door de voorgestelde verkorting zou
eindigen in de periode van 1 januari 2019 tot en met 31 december 2020.
Op deze manier hebben de betrokken partijen meer tijd om te anticiperen
op de voorgestelde verkorting van de looptijd van de 30%-regeling.
De leden van de fracties van de VVD en D66 vragen hoe groot de groep is
die voordeel heeft van het overgangsrecht bij de verkorting van de
looptijd van de 30%-regeling. Zij vragen ook of er nog gevallen zijn die
gedurende de looptijd door de verkorting worden geraakt en zo ja, hoe de
effecten hiervan worden geminimaliseerd. De leden van de fracties van
D66 en de SGP vragen naar de precieze vormgeving van het overgangsrecht. De leden van de fractie van de SGP vragen hoe het overgangsrecht
uitpakt voor degenen die de regeling al toegekend hebben gekregen. Met
de tweede nota van wijziging is in het wetsvoorstel Belastingplan 2019
een specifieke overgangsbepaling opgenomen voor ingekomen
werknemers voor wie de looptijd van de 30%-regeling door de voorgestelde verkorting van de looptijd van de regeling zou eindigen in de
periode van 1 januari 2019 tot en met 31 december 2020. Zij hebben tot
uiterlijk 31 december 2020 recht op toepassing van de 30%-regeling. In
juni 2018 zijn de werkgevers en werknemers die het betreft per brief
geïnformeerd over de voorgenomen verkorting van de looptijd van de
30%-regeling. De Belastingdienst zal de betrokkenen in een nieuwe brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

6

informeren over het overgangsrecht. Voor de verschillende groepen
werknemers geldt het volgende:4
1. als de huidige einddatum valt in 2019 of 2020: voor deze werknemers
zorgt het overgangsrecht ervoor dat zij niet uit de 30%-regeling vallen
per 1 januari 2019, maar dat zij die huidige einddatum kunnen
aanhouden;
2. als de huidige einddatum valt in 2021, 2022 of 2023: voor deze
werknemers eindigt de looptijd door het overgangsrecht op
31 december 2020;
3. als de huidige einddatum valt in of na 2024: voor deze werknemers
wordt de looptijd verkort met drie jaar.
De groepen 1 en 2 kunnen profijt hebben van het overgangsrecht. De
gezamenlijke omvang van deze groepen wordt geraamd op 31.000
werknemers. Ongeveer de helft van deze groep zal meteen op 1 januari
2019 van het overgangsrecht gebruik kunnen maken. De andere helft kan
daarvoor in de loop van 2019 of 2020 in
aanmerking komen.
De leden van de fractie van het CDA vragen het kabinet te bevestigen dat
het overgangsrecht voor de verkorting van de looptijd van de
30%-regeling ook geldt als de werkgever niet het forfait toepast, maar de
werkelijke extraterritoriale kosten vergoedt. Dat is het geval. Deze leden
vragen verder hoe de verkorting van de termijn voor het vergoeden van
de werkelijke extraterritoriale kosten wetstechnisch is geregeld. Voor het
onbelast kunnen vergoeden of verstrekken van de werkelijke extraterritoriale kosten geldt dat de werknemer tijdelijk buiten zijn land van herkomst
moet zijn in het kader van de dienstbetrekking. Die tijdelijkheid wordt
ingevuld met dezelfde termijn als die geldt voor de 30%-regeling voor
ingekomen werknemers.5 In het evaluatierapport heeft Dialogic geconstateerd dat circa 80% van de werknemers met een beschikking 30%-regeling
deze niet langer gebruikt dan vijf jaar.6 Daarbij wordt opgemerkt dat van
de circa 20% van de gebruikers die de 30%-regeling langer dan vijf jaar
gebruikt, een substantieel aandeel zich niet tijdelijk, maar langdurig in
Nederland vestigt.7 Voor het kabinet is het uitgangspunt voor de
verkorting van de looptijd van de 30%-regeling dat na een verblijf van vijf
jaar geen sprake meer is van tijdelijk verblijf. Per 1 januari 2019 wordt
deze termijn van vijf jaar voor de 30%-regeling voor ingekomen
werknemers wettelijk vastgelegd. De Belastingdienst zal bij de uitleg van
de vraag of een werknemer tijdelijk in Nederland verblijft in het kader van
zijn dienstbetrekking voor de mogelijkheid de werkelijke extraterritoriale
kosten onbelast te vergoeden zijn huidige beleid continueren, maar
daarbij uitgaan van de nieuwe, kortere maximale looptijd van de
30%-regeling. In dezelfde lijn zal het voorgestelde overgangsrecht bij de
verkorting van de looptijd van de 30%-regeling voor ingekomen
werknemers doorwerken naar deze groep, zodat voor deze groep
eenzelfde overgangstermijn zal gelden. Overigens kan in de door de NOB
beschreven situatie dat een in Nederland gevestigde werkgever in het

4

De datum vanaf wanneer de 30%-regeling voor een bepaalde werknemer mag worden
toegepast geeft geen correct beeld van de looptijd van de 30%-regeling na de verkorting en
met inachtneming van het overgangsrecht. Ten eerste is die looptijd niet alleen afhankelijk van
het jaar, maar ook van de maand waarin met de toepassing van de 30%-regeling mag worden
gestart. Ten tweede kan sprake zijn van perioden van eerdere tewerkstelling en verblijf
waarmee de maximale looptijd wordt verkort. En dat komt niet tot uitdrukking in de datum
vanaf wanneer de 30%-regeling mag worden toegepast.
5
Besluit van de Staatssecretaris van Financiën van 23 augustus 2013, nr. DGB 2013/70M, vraag 9
en antwoord daarop (St.crt. 2013, 25663). Dit besluit zal overigens na de verkorting van de
looptijd van de 30%-regeling worden geactualiseerd.
6
De «Evaluatie 30%-regeling» van onderzoeksbureau Dialogic is opgenomen als bijlage bij
Kamerstukken II 2016/17, 34 552, nr. 84.
7
Evaluatierapport Dialogic, p. 110.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

7

buitenland wonende werknemers in dienst heeft die af en toe in
Nederland werken, anders dan de NOB veronderstelt – voor die
werknemers ook buiten deze overgangstermijn na vijf jaar sprake zijn van
extraterritoriale kosten die onbelast kunnen worden vergoed.
De leden van de fractie van D66 vragen op welke wijze betrokkenen
geconsulteerd zijn bij de uitwerking van het overgangsrecht. Ten tijde van
de heroverweging zijn betrokkenen niet geconsulteerd. Wel hebben in de
maanden juni en juli van 2018 op ambtelijk niveau sessies plaatsgevonden met vertegenwoordigers van werknemers, werkgevers, belastingadviseurs, (semi-)overheid, buitenlandse kamers van koophandel, een
ambassade en individuele bedrijven.
De leden van de fractie van D66 vragen nader te specificeren in welke
sectoren met name gebruik wordt gemaakt van de 30%-regeling. In het
evaluatierapport van Dialogic is de volgende verdeling gebruikers van de
30%-regeling over de sectoren getoond.
Tabel 4: Verdeling van de gebruikers van de 30%-regeling over de sectoren (Dialogic,
2017)
Sector

Aandeel
30%-gebruikers

Aandeel
Nederlandse
beroepsbevolking

Universitair hoger onderwijs

7,5%

0,7%

Ontwikkelen, produceren en uitgeven van software

6,3%

1,3%

Financiële holdings

4,3%

0,8%

Holdings (geen financiële)

3,9%

0,4%

Concerndiensten binnen eigen concern

3,5%

0,4%

Advisering op het gebied van informatietechnologie

3,1%

0,7%

Ingenieurs en overig technisch ontwerp en advies

2,9%

1,3%

Organisatieadviesbureaus

2,5%

1,5%

Uitleenbureaus

2,5%

1,0%

Universitair medische centra

2,1%

0,8%

Groothandel in computers, randapparatuur en
software

1,9%

0,4%

Arbeidsbemiddeling

1,8%

0,3%

Algemene banken

1,8%

0,9%

Overige

56,0%

89,5%

De getoonde verdeling is opgesteld aan de hand van de gegevens van de
gebruikers van de 30%-regeling in 2015, ongeacht de looptijd van de
beschikking. Uit de rapportage van Dialogic blijkt dat er in vergelijking tot
de Nederlandse beroepsbevolking relatief veel gebruikers van de
30%-regeling werkzaam zijn in de academische sector en de ICT-sector.8
De leden van de fractie van de SP geven aan dat het voordeel van de
30%-regeling voor een deel naar werkgevers gaat en voor een groot deel
bij werknemers met hoge inkomens terechtkomt. Ook geven zij aan dat de
8

Kamerstukken II 2017/18, 34 785, nr. 101, p. 11–12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

8

Nederlandse regeling ruimer is dan regelingen in andere landen. Verder
stellen zij dat de 30%-regeling meer zou vergoeden dan aan werkelijke
kosten wordt gemaakt en dat zij het vreemd vinden dat een jaarloon van
€ 37.296 leidt tot specifieke deskundigheid die schaars is op de Nederlandse arbeidsmarkt. Zij vragen het kabinet hierop in te gaan. Dat het
voordeel in bepaalde gevallen voor een deel bij de werkgever terechtkomt, past bij de doelen van de 30%-regeling, met name bij het leveren
van een bijdrage aan het aantrekkelijk en competitief houden van het
Nederlandse vestigingsklimaat. Dialogic constateert in het evaluatierapport dat gemiddeld genomen de hoogte van het forfait passend is bij
de werkelijke extraterritoriale kosten. Het feit dat het forfait voor een
groep te ruim is en voor een andere groep te krap, is een inherent gevolg
van het hanteren van een generiek forfait van 30%. Uit het evaluatierapport blijkt ook dat het gebruik van een forfait eenvoudig, transparant
en voorspelbaar is voor zowel werkgevers als werknemers. Dialogic heeft
verder aangegeven dat de maximale looptijd van de regeling van acht jaar
ruimer was dan in veel andere landen. Met de verkorting van de looptijd is
dit niet langer het geval. De salarisnorm is geïntroduceerd om duidelijkheid te scheppen en eenvoud te bereiken en leidt daar ook toe, zo
concludeert Dialogic. Zoals dat voor iedere absolute norm geldt, kent ook
de salarisnorm een zekere grofmazigheid. In de meeste gevallen is het
salaris volgens Dialogic echter een goede indicatie voor specifieke
deskundigheid.
De leden van de fractie van de SP vragen in hoeverre het overgangsrecht
het vestigingsklimaat verbetert, aangezien de betreffende werknemers al
in Nederland zijn. Verder vragen deze leden of bedrijven wilden vertrekken
vanwege het versoberen van de 30%-regeling en of het voorgestelde
overgangsrecht hierin verandering brengt. Het overgangsrecht zorgt
ervoor dat tot 1 januari 2021 niemand wordt geconfronteerd met de
verkorting van de looptijd. Het biedt aan bestaande gevallen tot twee jaar
extra tijd om te anticiperen op de verkorting van de looptijd. Deze
tegemoetkoming geeft werkgevers en werknemers lucht, hetgeen positief
is voor het Nederlandse vestigingsklimaat. Het kabinet heeft geen
concrete signalen ontvangen dat werkgevers vanwege de verkorting van
de looptijd uit Nederland zouden vertrekken. Wel werden signalen
ontvangen van werkgevers die aangaven met ingang van 2019 een
grotere uitloop van werknemers te verwachten en dat ze weinig tijd
hadden om daarop te anticiperen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of onderzocht is wat het effect
is van de 30%-regeling op de huurprijzen en de toegankelijkheid tot de
vrije sector in de grote steden voor mensen die deze regeling niet
genieten. Ook vragen zij of dit alsnog kan worden gedaan indien dit niet
het geval is. De 30%-regeling voor ingekomen werknemers is een regeling
die op een administratief eenvoudige wijze tegemoetkomt aan het
onbelast vergoeden of verstrekken van de extra kosten die bepaalde
werknemers uit het buitenland hebben omdat ze in het kader van hun
dienstbetrekking tijdelijk in Nederland verblijven. Nederlandse werknemers hebben deze extra kosten niet. Uit de evaluatie uit 2017 blijkt dat
de hoogte van het forfait gemiddeld genomen passend is bij de extra
kosten die deze ingekomen werknemers maken. Het kabinet ziet dan ook
geen aanleiding om een relatie van deze fiscale regeling met de toegankelijkheid van de huursector te onderzoeken. Wel maakt het kabinet de
30%-regeling nog doelmatiger door de looptijd van de regeling te
verkorten van acht jaar naar vijf jaar. Het kabinet is zich er verder wel van
bewust dat sommige groepen, zoals starters en gezinnen, in gebieden met
een zeer krappe woningmarkt moeite hebben om een betaalbare woning
te vinden. Daarom geeft het kabinet in het regeerakkoord prioriteit aan
meer en passende woningbouw. Om het aanbod middenhuurwoningen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

9

de vrije sector te stimuleren, heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties het wetsvoorstel Wet maatregelen middenhuur aan uw
Kamer aangeboden.9
De leden van de fractie van de PvdA vragen verder waarom ervoor is
gekozen de 30%-regeling niet te maximeren. Deze leden vragen of het
kabinet bereid is om een dergelijke beperking van de 30%-regeling op te
nemen en de opbrengst te besteden aan bijvoorbeeld betere arbeidsomstandigheden in de publieke sector. Voor het vestigingsklimaat lijkt het
beter te kiezen voor een optie waarbij de looptijd wordt beperkt dan voor
een optie waarbij een maximum met betrekking tot de onbelaste
vergoeding per jaar wordt aangebracht. Het invoeren van een plafond
voor hogere inkomens kan wringen met de eerste doelstelling van de
regeling, namelijk het aantrekken van werknemers met een specifieke
deskundigheid die op de Nederlandse arbeidsmarkt niet of schaars
aanwezig is. Uit het evaluatierapport van Dialogic blijkt hiernaast dat de
kracht van de 30%-regeling voor een belangrijk deel zit in de eenvoud en
de begrijpelijkheid van de regeling. Een aanpassing van de regeling door
het invoeren van een plafond zou leiden tot complexere en lastiger
uitvoerbare regelgeving, hogere administratieve lasten en hogere
uitvoeringskosten. Om deze redenen is het kabinet geen voorstander van
een maximering van het forfait. Anders dan de leden van de fractie van de
PvdA lijken te veronderstellen, voldoet overigens lang niet iedereen die
werkzaam is in de top van het bedrijfsleven aan de voorwaarden voor de
30%-regeling. Niet valt in te zien dat – zoals deze leden stellen – specifiek
door de 30%-regeling de kloof tussen de beloning van gewone mensen op
de werkvloer en de top van het bedrijfsleven steeds groter wordt.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of de te verwachten gedragseffecten van de verkorting van de looptijd van de 30%-regeling noemenswaardig veranderd zijn als gevolg van het overgangsrecht. Bij de raming
van de opbrengst van de verkorting van de looptijd van de 30%-regeling
zonder overgangsrecht is verondersteld dat er geen sprake is van
significante gedragseffecten. De verwachting van het kabinet is dat dit
met het overgangsrecht niet anders zal zijn. De leden van de fractie van
50PLUS vragen daarnaast of het denkbaar is dat beperking van de
mogelijkheid om extraterritoriale kosten onbelast te vergoeden of te
verstrekken leidt tot meer private initiatieven waarbij grote bedrijven
gezamenlijk optrekken om hooggekwalificeerd personeel naar Nederland
te halen, of dit effect meetbaar is en zo ja, of daar al onderzoek naar is
gedaan. Indien het voor bedrijven – om welke reden dan ook – moeilijk is
om hooggekwalificeerd personeel naar Nederland te halen of om dat
personeel vast te houden, is het mogelijk dat bedrijven (extra) initiatieven
gaan nemen. Of, en zo ja in welke mate, deze initiatieven genomen gaan
worden als gevolg van een beperking van de fiscale regeling zal bijzonder
moeilijk meetbaar zijn. Zo wordt bijvoorbeeld de in- en uitstroom van
gebruikers van de 30%-regeling beïnvloed door vele factoren zoals de
economische situatie, het aanbod van Nederlands personeel en
regelingen in andere landen, waarbij het effect van genoemde initiatieven
zeer waarschijnlijk niet te onderscheiden is.
De leden van de fractie van de SGP vragen waarom de overgangsregeling
structureel geld oplevert. Dit hangt samen met ramingsregels. Door de
overgangsregeling heeft de verkorting van de looptijd van de 30%-rege9

Het bij koninklijke boodschap van 18 september 2018 ingediende voorstel van tot wijziging van
de Huisvestingswet 2014 ter verduidelijking van woonruimteverdeling van middenhuurwoningen en van de Woningwet ter vereenvoudiging van de goedkeuringsprocedure voor
werkzaamheden die niet behoren tot diensten van algemeen economisch belang (Wet
maatregelen middenhuur) (Kamerstukken 36 036).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

10

ling pas effect in 2021. De basis voor de raming van de kosten van de
verkorting zijn dan de kosten van de 30%-regeling in 2021 wanneer de
huidige regeling ongewijzigd zou voortbestaan. Door de verwachte
endogene groei zijn deze kosten hoger dan in 2019. Dit heeft tot gevolg
dat het aangepaste wetsvoorstel meer opbrengt dan het oorspronkelijke
wetsvoorstel. De budgettaire gevolgen blijken uit de onderstaande tabel.
Tabel 5: Budgettaire gevolgen overgangsrecht bij verkorting maximale looptijd
30%-regeling

1

2

3

4

(Bedragen in mln. euro)

2019

2020

2021

Struc.

Overgangsrecht bij
verkorting maximale looptijd
30%-regeling

– 369

– 337

56

54

Overgangsrecht bij
doorwerking 30%-regeling
naar ETK-regeling

–5

–5

1

1

Overgangsrecht bij
doorwerking wijziging
30%-regeling naar keuzeregeling partiële buitenlandse
belastingplicht

– 19

– 17

3

3

Vervallen overgangsrecht
schoolgelden voor internationale scholen

1

0

0

0

– 392

-359

60

58

Totaal

De overgangsregeling leidt dus niet alleen tot een budgettaire derving van
€ 392 miljoen in 2019 en € 359 miljoen in 2020, maar aanvullend tot een
budgettaire opbrengst van € 60 miljoen in 2021 en structureel € 58
miljoen.
4. Overig
De leden van de fractie van 50PLUS vragen aandacht voor de maatregel
waarin het tarief waartegen de MKB-winstvrijstelling en de terbeschikkingstellingsvrijstelling in aftrek worden gebracht wordt beperkt. Deze leden
vragen met voorbeelden te verduidelijken wat de uitwerking is van deze
maatregel indien er sprake is van een negatieve winst uit onderneming of
een negatief resultaat uit werkzaamheden. De tariefmaatregel is voor de
MKB-winstvrijstelling en de terbeschikkingstellingsvrijstelling alleen van
toepassing indien het gezamenlijke bedrag van de met de ondernemersaftrek verminderde winst, onderscheidenlijk het gezamenlijke bedrag van
het resultaat uit werkzaamheden, positief is. In verliessituaties, waarin de
MKB-winstvrijstelling en de terbeschikkingstellingsvrijstelling niet het
karakter hebben van een grondslagverminderende post, maar juist van
een grondslagvermeerderende post, wordt de tariefmaatregel dus niet op
die twee posten toegepast. Daardoor wordt voorkomen dat de tariefcorrectie voor die posten in voorkomende gevallen leidt tot een vermindering
van verschuldigde belasting ten opzichte van de huidige situatie. Dat
laatste zou zich dan overigens alleen kunnen voordoen indien er ook
sprake zou zijn van ander (niet winst-)inkomen in box 1 en het totale box
1-inkomen, zonder rekening te houden met de grondslagverminderende
posten waar de tariefmaatregel op ziet, hoger zou zijn dan de grens van
€ 68.507. Een voorbeeld is een belastingplichtige met een looninkomen
van € 100.000 en een negatieve winst die de belastingplichtige als
ondernemer geniet van € 20.000. De MKB-winstvrijstelling heeft in dat
geval een grondslagvermeerderend karakter en bedraagt € 2.800 (14%
van € 20.000). De negatieve winst uit onderneming leidt per saldo tot een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

11

vermindering van het box 1-inkomen met (het saldo van € 20.000
verminderd met de ondernemersaftrek (stel nihil) en de MKB-winstvrijstelling ten bedrage van € 2.800, ofwel € 17.200. De tariefmaatregel is
in dit geval niet op de MKB-winstvrijstelling van toepassing. Voor de
terbeschikkingstellingsvrijstelling werkt de tariefmaatregel op eenzelfde
wijze uit ingeval er sprake is van een negatief resultaat uit werkzaamheden (waarop de terbeschikkingstellingsvrijstelling ziet).
De leden van de fractie van 50PLUS vragen hoeveel extra belasting over
de toegevoegde waarde (btw) wordt opgehaald met kraanwater als
gevolg van de verhoging van het verlaagde btw-tarief. Deze generieke
tariefsverhoging heeft op het gebied van kraanwater een opbrengst van
bijna € 40 miljoen.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen of het klopt dat de belasting
op leidingwater meer invloed heeft op de prijs van kraanwater dan de
voorgestelde btw-verhoging. Dat is inderdaad het geval. De prijs van
leidingwater wordt in rekening gebracht per kubieke meter (1.000 liter),
waarbij de prijs per regio kan verschillen. De btw wordt berekend over de
door het waterbedrijf in rekening gebrachte vergoeding, inclusief het
vastrecht en de door het waterbedrijf doorberekende overige belastingen
en rechten. Bij een vergoeding van in totaal € 1,75 per m3bedraagt de btw
op dit moment € 0,105. Bij een btw-tarief van 9% wordt dat € 0,1575, een
verhoging met 5,25 cent per m3. Bij een gemiddeld verbruik van 100
m3per jaar betekent dit op jaarbasis een verhoging met € 5,25. Het totale
btw-bedrag per jaar is dan € 15,75. Bij een lagere waterprijs zijn deze
bedragen lager. De belasting op leidingwater wordt per kubieke meter in
rekening gebracht, maar hier geldt een vast tarief, onafhankelijk van de
prijs. In 2019 is het tarief € 0,343 per m3. Bij een verbruik van 100 m3 per
jaar bedraagt deze belasting in 2019 € 34,30.
De leden van de fractie van 50PLUS vragen daarnaast of het klopt dat de
belasting op leidingwater een degressieve belasting is waar de grootste
verbruikers relatief minder belasting betalen. Deze leden vragen of het
kabinet het met deze leden eens is dat belastingen in de milieusfeer waar
mogelijk progressief zouden moeten zijn. Ook vragen zij of het draagvlak
voor de btw-verhoging zal toenemen als naast de verlaging van belastingtarieven de dubbele belasting op kraanwater wordt afgeschaft. Het tarief
van de belasting op leidingwater is op zichzelf een vast tarief per kubieke
meter, maar de belasting wordt alleen geheven voor het verbruik tot en
met 300 m3 per aansluiting per jaar. Bij een groter verbruik per aansluiting
is over het meerdere geen belasting verschuldigd. Het antwoord op de
vraag hoe de tariefstructuur van een milieubelasting het beste kan worden
vormgegeven zal per milieubelasting verschillen en is onder meer
afhankelijk van de aard en opzet van de belasting en de beoogde
opbrengst. Voor de belasting op leidingwater is in de periode 2013–2014
onderzocht wat de gevolgen waren van de afschaffing van het heffingsplafond van 300 m3 Deze maatregel in het Belastingplan 2014 vloeide
voort uit de begrotingsafspraken 2014. De conclusie van het onderzoek
luidde dat het vervallen van het heffingsplafond leidde tot een groot
aantal niet beoogde gevolgen, zoals negatieve milieueffecten, ontmoediging van innovatie en willekeurig ogende gevolgen voor een beperkt
aantal bedrijven. Voor een nadere toelichting verwijs ik u naar de brief van
de toenmalige Staatssecretaris van Financiën aan uw Kamer van 4 juni
2014, waarin hierop uitgebreid wordt ingegaan.10 Bij het Belastingplan
2015 is vervolgens de afschaffing van het heffingsplafond met terugwerkende kracht ongedaan gemaakt. Het kabinet is niet voornemens op dit

10

Kamerstukken II 2013/14, 33 752, nr. 95.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

12

moment een maatregel te treffen in de sfeer van de belasting op
leidingwater en ziet daartoe ook geen aanleiding in de verhoging van het
verlaagde btw-tarief.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 026, nr. 22

13