Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 752

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2014)

Nr. 73

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 3 december 2013
De vaste commissie voor Financiën heeft op 28 oktober 2013 overleg
gevoerd met Staatssecretaris Weekers van Financiën over het Belastingplan 2014 c.a.
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-33752-73
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

1

Voorzitter: Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
Griffier: Maas
Aanwezig zijn elf leden der Kamer, te weten: Bashir, Dijkgraaf, Groot,
Klein, Koolmees, Neppérus, Van Nieuwenhuizen-Wijbenga, Van Ojik,
Omtzigt, Schouten en Van Vliet,
en Staatssecretaris Weekers van Financiën.
Aan de orde is de behandeling van:
– het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en
enige andere wetten (Belastingplan 2014) (Kamerstuk 33 752);
– het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en
enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2014)
(Kamerstuk 33 753);
– het wetsvoorstel Wijziging van enkele wetten met het oog op
de bestrijding van fraude in de toeslagen en fiscaliteit (Wet
aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit) (Kamerstuk 33 754);
– het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen en van de Invorderingswet 1990 in verband
met de wijziging van de percentages belasting- en invorderingsrente (Wet wijziging percentages belasting- en invorderingsrente) (Kamerstuk 33 755).
Aanvang 10.00 uur.
De voorzitter: Goedemorgen allemaal. Van harte welkom bij dit
wetgevingsoverleg over het Belastingplan 2014, het hoogtepunt natuurlijk
voor alle belastingwoordvoerders. Er zijn indicatieve spreektijden
afgesproken, waarvan de leden kennis hebben kunnen nemen. Wij starten
met de woordvoering van de zijde van de Kamer. Ik geef als eerste het
woord aan de heer Van Vliet namens de PVV.
De heer Van Vliet (PVV): Goedemorgen iedereen. Het is weer bijzonder
druk op de publieke tribune, zogenaamd. Ik begrijp dat nooit, want dit is
toch hét debat waarin de centen van Nederland worden verdeeld. Vooral
goed opletten met zijn allen dus.
De heer Dijkgraaf (SGP): Alle belangrijke mensen zijn er!
(hilariteit)
De voorzitter: Mag ik de Kamerleden die niet het woord hebben,
verzoeken om dan ook niet het woord te nemen? Wij starten deze
vergadering gedisciplineerd, want anders komen wij er niet goed
doorheen, vrees ik. Het woord is aan de heer Van Vliet en alleen aan de
heer Van Vliet.
De heer Van Vliet (PVV): Er liggen vier wetsvoorstellen voor, waarop ik
dadelijk inhoudelijk zal ingaan. Ik heb begrepen dat de heer Groot van de
PvdA zo collegiaal was om mij een paar minuten van zijn riante spreektijd
toe te schuiven, waarvoor hartelijk dank. Ik denk dat ik ook wel wat meer
kritiek heb dan de partijen die een akkoord hebben gesloten.
Ik heb hier een alternatieve Miljoenennota. Er zit ook iets in dit kistje. Ik
maak het even open. Dan kunt u zien dat er echt geld in zit.
Mevrouw Neppérus (VVD): Namaak!
De heer Van Vliet (PVV): Ja, het is valsemunterij, maar dat is in
Nederland vaker het geval. Deze alternatieve Miljoenennota is van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

2

Duitse deelstaten Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen. Ik zou haar
graag aanbieden aan Staatssecretaris Weekers, vanwege de geraamde
meeropbrengst van de belasting in deze Duitse deelstaten door het
abominabele weglekeffect in de Nederlands accijnswetgeving. Ik reik dit,
met uw permissie, voorzitter, via de bode aan.
Ik kom straks terug op die accijnzen en het weglekken daarvan. Er zijn al
heel veel namen verzonnen voor de diverse akkoorden die de VVD en de
PvdA met andere partijen in het parlement hebben gesloten. Wij hebben
nu een nieuw akkoord, het begrotingsakkoord 2014 tussen VVD, PvdA,
D66, ChristenUnie en SGP. Ook daarvoor zijn verschillende namen
verzonnen. Ik noem het zelf alsnog «het boekhoudakkoord», want het
draait natuurlijk vooral om de boekhoudkundige trucs om de Brusselse
CFO van de bv Nederland tevreden te stellen. Over die boekhoudkundige
trucs zal ik zo dadelijk een aantal vragen stellen.
Een afgewogen totaalpakket zou naar de mening van mijn fractie eigenlijk
moeten neerkomen op een combinatie van lastenverlichting en een
gelijktijdige verkleining van de overheid. Als je dat doet, zul je zien dat de
cyclus binnen een jaar of drie, vier zal leiden tot een opwaartse spiraal van
meer koopkracht, die leidt tot meer consumentenvertrouwen, dat leidt tot
meer binnenlandse bestedingen – waarvan wij voor 70% afhankelijk zijn –
die leiden tot meer investeringen, die weer leiden tot meer werkgelegenheid en dus tot nog meer koopkracht. Uiteindelijk leidt dit tot minder
socialezekerheidsuitgaven. Hierdoor komen meer belastingen binnen en
daalt het begrotingstekort vanzelf. Dat is het pad dat wij graag zouden
bewandelen. Het is dus een kwestie van keuzes maken. Het begrotingsakkoord 2014, waarvan dit Belastingplan financieel het belangrijkste
onderdeel is, heeft een ander uitgangspunt. In plaats van met een heel
lange lijst van geschrokken burgers en bedrijven geconfronteerd te
worden, of ze nu Vewin heten of TLN of LTO of VNO-NCW of de
Woonbond of BOVAG-RAI, pomphouders et cetera, et cetera, zouden wij
met het eerder genoemde uitgangspunt juist een positieve drive kunnen
krijgen, die er wel toe bijdraagt om Nederland uit het slop – met een p – te
trekken.
Het resterende Belastingplan zit echter nog steeds vol met lastenverzwaringen en nivelleringen. Ik kan dus in ieder geval de heer Groot van de
PvdA feliciteren, want de PvdA komt behoorlijk aan haar trekken met dit
Belastingplan. Ik wil ook graag collega Bashir van de SP feliciteren, want
ik heb gehoord dat op het eerstvolgende SP-congres Staatssecretaris
Weekers tot erelid van de SP wordt benoemd, gezien de warme relatie
tussen deze Staatssecretaris en de SP. Dat vind ik wel heel bijzonder.
De heer Bashir (SP): Ik weet nergens van. De heer Van Vliet weet blijkbaar
meer dan ik.
De heer Van Vliet (PVV): Het komt door het zware nivelleringskarakter
van dit pakket en het overwegend linkse karakter ervan. Ik denk dus dat de
SP vandaag aardig in haar nopjes is met dit totaalpakket. Juist vanwege
de warme band die ik altijd zie tussen de Staatssecretaris en de heer
Bashir van de SP, gaat dat volgens mij dus helemaal goed komen.
Ik wil beginnen met het goede nieuws van de zijde van de PVV. Wij
hebben als zeer constructieve partij in dit parlement constructief gekeken
naar de onderhavige vier wetsvoorstellen. Ik begin met het wetsvoorstel
over de fiscale maatregelen 2014. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat
dit wetsvoorstel bestaat uit een aantal goede elementen en ik bekijk goede
elementen met een goed oog. Er zitten thema’s in als het mogelijk worden
van onderhandse aktes en periodieke schenkingen. We gaan ook meer
doen aan de integriteit van anbi’s en we gaan meer doen aan constructiebestrijding in de ab-sfeer, met schimmige stichtingen en trusts om
aandelen in weg te proppen. Ook gaan we de overdrachtsbelasting voor
de onroerendezaaklichamen verduidelijken. Over deze maatregelen kan ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

3

vrij kort zijn: bij dit wetsvoorstel over de fiscale maatregelen in 2014 neig
ik ernaar voor te stemmen. Daarom zeg ik: de PVV is, zoals altijd,
constructief.
De heer Dijkgraaf (SGP): De heer Van Vliet zegt «ik neig...»
De heer Van Vliet (PVV): Ik kan natuurlijk nog niet het achterste van mij
tong laten zien. Dat kan toch niet? Ik moet eerst de antwoorden van de
Staatssecretaris afwachten.
Bij de overige fiscale maatregelen 2014 ligt het voornamelijk in de
uitvoering. Collega Omtzigt is ook vaak druk in de weer met de anbi’s en
de integriteit van die anbi’s. Mijn vraag is hoe we in de praktijk de
Belastingdienst afbakenen. Waar ligt de grens om een instelling de
anbistatus te ontnemen vanwege een integriteitskwestie? Is er niet een
soort gedachtevorming geweest binnen de Belastingdienst die zou
kunnen leiden tot een lijstje met criteria waaraan men moet voldoen om
in ieder geval geen anbistatus meer over te houden? Ik zou hierover graag
wat nadere info krijgen van de Staatssecretaris.
Met betrekking tot het wetsvoorstel Wet aanpak fraudetoeslagen en
fiscaliteit 2014 heb ik de afgelopen tijd verschillende voorbeelden gezien
van fraude; fraude die naar boven komt en in de pers komt voordat het de
Tweede Kamer bereikt, maar vooral fraude die iedere keer een topje van
de ijsberg is. Ik heb nu iets gezien over drugsbaronnen die zich eenvoudigweg uitschrijven uit de burgerlijke stand en vervolgens voor de fiscus
onvindbaar zijn. Ik heb de afgelopen weken meer van deze voorbeelden
gezien. Het wetsvoorstel dat voorligt ziet er positief uit, maar voordat ik
stelling neem of wij voor of tegen dit wetsvoorstel stemmen – wij zijn een
sterk voorstander van een zeer strenge fraudeaanpak – wil ik de visie van
de Staatssecretaris horen hoe hij zichzelf ziet als voorman van de
Belastingdienst en degene die de fraudebestrijding oppakt.
Ik stel deze vraag nogmaals omdat wij er een week of twee geleden mee
werden geconfronteerd dat de vereniging van hoger financieel personeel
van de Belastingdienst opnieuw vraagtekens zet bij het voorgestelde
beleid van de eigen Staatssecretaris. De Staatssecretaris staat aan de top
van de fiscale piramide, als ik dat zo mag omschrijven, dus dan mag je
ook verwachten dat in die piramide in dit cascadestelsel van beslissingen
en overwogen beleid sprake is van eenheid in het beleid binnen de
organisatie. Dat moet wat er aan de top van de piramide is bedacht ook
gedragen worden door degenen die het moeten uitvoeren. Ik hoor nu via
de pers dat ambtenaren hier vraagtekens bij zetten, dus mijn vraag aan de
staatsecretaris is: hoe ziet hij dit zelf? Hij staat aan de top van de piramide,
maar heeft hij de Belastingdienst wel helemaal in de hand? Als dat het
geval zou zijn, dan gaat een vereniging voor hoger personeel toch niet de
pers opzoeken om kritiek te spuien? Dat doe je normaal binnen de
organisatie, zeker waar het gaat om de uitvoering van fraudebestrijding. Ik
hecht zeer grote waarde aan de fraudebestrijding, dus wil ik graag een
uitgebreid antwoord van de Staatssecretaris. Is de Belastingdienst een
eenheid waar het gaat om fraudeaanpak en wat vindt de Belastingdienst
zelf van de kritiek van de hogere ambtenaren? Leidt dat wel of niet tot een
nadere wijziging op dit wetsvoorstel?
Het verkorten van navorderingstermijnen heeft in principe ook niet mijn
sympathie. Dit is een element in fraudeaanpak dat ik niet zo geweldig
vind. Ik ben heel benieuwd of het antwoord van de Staatssecretaris mij
bevredigt. Anders overweeg ik toch een amendement om de termijnen
ongemoeid te laten. Mijn fractie neigt ernaar om voor dit wetsvoorstel te
stemmen, maar of wij dat daadwerkelijk doen, hangt af van de
antwoorden van de Staatssecretaris.
Ik kom nu bij het inhoudelijke stuk, het wetsvoorstel Belastingplan 2014.
Daarin zitten alle inhoudelijke en materiële zaken die betrekking hebben
op budgettair beslag, koopkracht, nivellering et cetera. Als je naar het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

4

verdelen van geld kijkt, is dat met afstand het belangrijkste voorstel.
Hierover ben ik aanzienlijk negatiever. De lijst van klachten en vragen
vanuit de samenleving is oneindig lang aan het worden. Ik heb hier zelf
ook de nodige vragen bij. Het leeuwendeel van dit Belastingplan draait
namelijk om lastenverzwaring en niet om lastenverlichting. Natuurlijk heb
ik ook gezien dat het tarief in de eerste schijf van box 1 voor één jaar lang
daalt, maar één jaar is slechts één jaar en zo gigantisch is die daling niet.
Ik heb grote twijfels of dit nu het stukje lastenverlichting is waarmee wij
de economie gaan vlottrekken, zeker als je het afweegt tegen de rest van
het pakket. Daar zitten namelijk aanzienlijke lastenverzwaringen in. Deze
eenjarige tariefsverlaging in de eerste schijf zal daarbij in het niet vallen.
Volgens mij gaat het Belastingplan 2014 ten diepste uit van lastenverzwaring en niet zozeer van lastenverlichting. Was er geen methode om de
mogelijkheden voor werkelijke, structurele lastenverlichting op tafel te
krijgen? Wat vindt de Staatssecretaris zelf van deze één jaar durende
marginale aftopping op de eerste schijf van box 1? Wordt dat echt het
tovermiddel om de Nederlandse economie vlot te trekken? Ik betwijfel dat
ten zeerste.
In box 2 van de inkomstenbelasting zit het aanmerkelijk belang. In het
voorliggende pakket en in de deal die met drie andere partijen is gesloten,
zie ik opnieuw een verlaging van één jaar, een verlaging van het tarief in
box 2 van 25% naar 22%. Een aantal jaren geleden is zoiets ook al eens
gebeurd in box 2. Welke berekeningen zijn er om aan te tonen dat dit
materieel iets gaat doen met investeringen in de Nederlandse economie,
met geld dat gaat vrijvallen en dat onttrokken wordt aan vennootschappen door aandeelhouders en ab-houders? Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat dit geld in de Nederlandse economie wordt
gestoken? Als dit niet voldoende is aangetoond, is dan niet gewoon
sprake van een eenjarig douceurtje voor aanmerkelijkbelanghouders?
Overigens moet je jezelf afvragen in hoeverre de staatskas daardoor op
termijn geen grote schade lijdt. Immers, als je één jaar toestaat dat alles
tegen een lager tarief uit de bv wordt getrokken en het tarief daarna weer
laat teruggaan, dan zul je zien dat daarna amper nog dividenden worden
onttrokken. Ik vraag mij af welke berekening er is van het weglekeffect
voor de staatskas op een later moment.
Overigens hoor ik kritiek van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs
en anderen. Zij stellen dat het pijnlijk wordt om geld aan je bv te
onttrekken als er een pensioenkarakter aan zit en als je wordt geconfronteerd met een uiteindelijke druk van 72%. Is dit meegewogen in dit
voorstel voor een eenjarige tariefsverlaging? Als je deze tariefsverlaging
toepast en mensen gaan geld onttrekken aan die vennootschap, terwijl de
marge op het gebruikelijk loon tegelijkertijd daalt, hoe verhouden deze
zaken zich dan tot elkaar? Wordt dat eenmalige belastingvoordeeltje niet
via de achterdeur binnen geharkt via de loonheffing op het – dan hogere –
gebruikelijk loon?
Dit wilde ik zeggen over de eenjarige verlaging in box 2. Ik twijfel of dit
serieus iets voorstelt. Ik zie het nu meer als een boekhoudkundige truc.
Het is een heel zachte maatregel. Je kunt de opbrengsten daarvan met
geen enkele zekerheid ergens inboeken. Hoe solide is het fundament
onder deze begroting en meer specifiek onder dit Belastingplan dan?
Hetzelfde geldt voor het schenkingsrecht op eigen woningen. Ook daar
weet ik niet hoeveel mensen € 100.000 op de plank hebben liggen om aan
hun kinderen te schenken, zodat die het in hun woning kunnen steken. Ik
vind het allemaal vrij zacht. Dus over solide tegenbegrotingen of
begrotingen gesproken: ik vind dit er niet zo solide uitzien. Graag krijg ik
daarop de visie van de Staatssecretaris. Vindt hij dit wel solide? Wordt ook
rekening gehouden met een mogelijke miscalculatie op dit terrein,
namelijk dat het helemaal niet zal loslopen met het onttrekken van
dividenden uit die vennootschappen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

5

Heel veel mensen zeggen dat de geraamde opbrengst van deze accijnsverhogingen per 1 januari niet gehaald zal worden, omdat de rand van de
Nederlandse grens naar het midden van Nederland om het shoppen over
de grens interessant te maken steeds breder wordt. Dat komt omdat we al
extreem hoge tarieven in de accijnzen hadden. Nu wordt er weer een
portie bovenop gedaan en het effect zal zijn dat die rand steeds verder
naar het binnenland komt te liggen. Als je in Utrecht woont, loont het
tegenwoordig de moeite om een dag in Duitsland te gaan shoppen. Dan
heb ik het niet alleen over een tank en een jerrycan benzine, maar
natuurlijk ook over tabak, sterke drank, bier – Duits bier is overigens erg
lekker – en frisdranken. We zien dat de colataks opnieuw wordt verhoogd
in plaats van afgeschaft. De boodschappentas in België en Duitsland
wordt steeds voller voor de Nederlandse shopper. Tot nu was Venlo
Einkaufshaupstadt für West-Deutschland, maar dat zal veranderen.
Duitsers komen niet meer naar Venlo, maar Nederlanders gaan naar
Mönchengladbach en naar Aken, omdat ze daar deze extreme tarieven
niet hebben. Daarom wil ik de Staatssecretaris de open vraag stellen of dit
weglekeffect, waar iedereen het over heeft, een onbespreekbaar taboe is
bij Financiën. Of is er wel degelijk ook naar gekeken? Als wij straks
evalueren hoeveel er aan meeropbrengst op accijns binnenkomt, zal dit
naar mijn stellige indruk sterk tegenvallen. In de tussentijd verliezen
ondernemers in de grensstrekken hun omzet, hun marges en heel veel
klanten. Nogmaals, de grensstreken waar ondernemers het moeilijk
hebben, worden steeds breder. Dat betekent dat uiteindelijk de werkgelegenheid kapot gaat als bedrijven failliet gaan of de deur moeten sluiten. In
hoeverre is in de accijnsberekening meegenomen dat je in de grensstreek
een heel zwaar effect hebt van ondernemers die dit niet meer trekken en
die kapot gaan?
Onlangs was ik in een sigarenzaak in het zuidoosten van het land. Ik rook
sigaren; dat weet iedereen volgens mij. De eigenaar vertelde mij dat hij de
vrijdag daarvoor klanten had die een hele baal shag kwamen kopen om
sigaretten te draaien. De hulzen kochten ze erbij. Nu kopen ze alleen nog
maar de hulzen, stukjes papier waar je 0,0001% marge op maakt. Daar
houdt hij dus niets aan over. Dit is dus een lege huls. Hij verkoopt een lege
huls omdat deze accijnsverhoging een lege huls is. Is er nu echt serieus
gekeken naar enerzijds al die weglekeffecten door het shoppen over de
grens en het feit dat je hier geen belastingopbrengst hebt en anderzijds
het weglekeffect doordat de werkgelegenheid in het grensgebied wordt
aangetast? Dat is voor ons een zeer serieuze kwestie. Vanmorgen stond
Transport en Logistiek Nederland hier op het Plein. Daar komt natuurlijk
het gouden koffertje ook van, maar het is wel een heel serieus verhaal.
Het gaat om werkgelegenheid en het gaat om belastingopbrengsten. Wat
mijn fractie betreft, kan het wel een tandje minder. De brandstofprijzen zijn
schrikbarend en behoren wel degelijk tot de absolute wereldtop. Die
wereldtop komt niet zozeer door de extreme olieprijs, maar door de
belastingen die Nederland daarover heft. Wij weten allemaal dat
autorijdend Nederland de melkkoe is. Ook daar gruw ik van, want het is
gewoon een keer genoeg geweest. We zien het nu weer aan de wegenbelasting en de bpm, ook op de oldtimers. Daar zijn ze weer. Oldtimers zitten
niet alleen in het vakje van de heer Klein, maar ze zitten ook in autorijdend
Nederland. We hadden een uitstekend werkend system. Dat is er nu nog,
maar zoals het er nu uitziet, zal het helaas op 1 januari 2014 aflopen. Dat
uitstekende systeem is gebaseerd op het amendement-Van Vliet.
Dat betekent dat je toegroeit naar een leeftijd van 30 jaar voordat je op
een auto een fiscale faciliteit geniet. In alle ons omringende landen wordt
die leeftijd acceptabel geacht om een auto een oldtimer te mogen
noemen, althans in fiscale zin. De deal die nu voorligt, is dat wij
toegroeien naar 40 jaar met een heel mager overgangsregime. De cijfers
waarop die deal is gebaseerd, klopten niet; ze waren veel te mager. Ik roep
de Staatssecretaris nog eens op om hier serieus naar te kijken, want het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

6

rijdende culturele erfgoed wordt op deze manier wel degelijk aangetast.
Dat vind ik erg cru.
Terug naar de accijnzen. Wij hebben duizenden mails gehad – ik neem aan
dat dit ook voor de collega’s geldt – over de koppeling van propaan aan
lpg. Waar ligt de crux van dit probleem? Het gaat natuurlijk over mensen
die nog propaangas gebruiken voor de verwarming van hun woning en
die er meestal ook nog op koken. Is er bij Financiën gesproken over dit
propaangas toen de accijnsverhoging op lpg ter sprake kwam. Zo ja is er
toen ook over gesproken of dit ontkoppeld kan worden? Is het voor de
berekening van de fiscale grondslag voor btw en vooral accijns mogelijk
om propaan los te koppelen van lpg? Ik overweeg op dit punt een motie
dan wel een amendement. Ik moet even kijken hoe dat het best uitpakt,
maar ik wacht wel het antwoord van de Staatssecretaris af. Ik neem al die
klachten, de duizenden mails die ik heb gehad, erg serieus. Je zult maar
afhankelijk zijn van propaan voor de verwarming van je huis. De winter
komt eraan en je bent straks in één klap letterlijk honderden euro’s meer
kwijt. Het lijkt mij niet echt verstandig in deze tijden van crisis dat je dat
ook nog voor je kiezen moet krijgen. Ik krijg graag een nadere onderbouwing van de Staatssecretaris. Is dat meegenomen? Het moge duidelijk
zijn dat ik van die koppeling af wil.
Ik vind het Belastingplan 2014 met al deze inhoudelijke maatregelen
eigenlijk bizar. Wij hebben het over belasting op leidingwater. Het tarief
gaat omhoog. Nu hoeft dat misschien in absolute zin niet zo geweldig veel
pijn te doen als ik naar het bedrag kijk, maar het is wel de enige echte
eerste levensbehoefte. Ik heb ook kritiek uit de watersector gezien. Er zat
tot nu toe een plafond van 300 kuub op de belasting op leidingwater. Dat
ken ik nog uit de tijd dat ik fiscalist was bij een energie- en waterbedrijf.
Dat plafond gaat ervan af. Als je grote hoeveelheden drinkwater afneemt
omdat je die nodig hebt in je bedrijfsvoering of anderszins, bijvoorbeeld
omdat je een verzorgingshuis hebt, zul je geconfronteerd worden met
aanzienlijk hogere lasten. Dan gaat het niet om een paar duizend euro,
maar kan het wel om een paar miljoen gaan. Dat zijn serieuze getallen
voor deze eerste levensbehoefte. Hoe ziet de Staatssecretaris dat nu zelf?
Er is toch wel nagedacht over de effecten voor de grootverbruikers, die er
vaak niets aan kunnen doen dat zij grote hoeveelheden water nodig
hebben? Ik hoorde geluiden van de Vewin, die bang is dat die grootverbruikers dan zelf aan de slag gaan met waterwinning. Hoe zij dat doen,
weet ik even niet. Ongetwijfeld komt er weer een oplossing uit de bus
waar Financiën nog niet aan gedacht had en moeten wij die ook weer
repareren. Dan kom je weer in zo’n spiraal van eeuwig achter de feiten
aanhollen. Mijn fractie is een fervent tegenstander van deze belastingverhoging op leidingwater.
Hetzelfde geldt voor de storttaks, de afvalbelasting. Ik vrees dat straks heel
wat rommel in sloten terechtkomt en dat ook deze belastingverzwaring
niet het effect heeft dat de regering voorstaat, namelijk dat een soort
vergroening optreedt. Die vergroening zie ik niet. Dat afval zal gewoon in
sloten, op straat en in bossen worden gedumpt. Ik hoor graag van de
Staatssecretaris of er ook is nagedacht over de materiële weglekeffecten:
niet financieel, maar materieel dat mensen dat afval niet meer naar de
stort brengen, maar het elders dumpen. Ik zou dat jammer vinden van ons
mooie, nog redelijk schone Nederland.
Ik wil nog even aandacht besteden aan het wetsvoorstel wijziging
percentages belasting- en invorderingsrente. Ik heb er kennis van
genomen en ik begrijp ergens wel waarom het gebeurt. Het is namelijk
een verkapte lastenverzwaring. Ik heb met gigantische verbazing gekeken
naar de 8% op de bedrijfsmatige belastingstromen in de sfeer van de
vennootschapsbelasting. Ik vind 8% een totaal absurd percentage, op alle
mogelijke manieren.
Je kunt dat wel linken aan wat men noemt wettelijke rente, maar ik vind
8% echt bizar. Dit is een extreme lastenverzwaring via rente. Dat vind ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

7

een oneigenlijke weg. Dus principieel ben ik het er niet mee eens. Dit
wetsvoorstel kan dan ook zeker niet mijn goedkeuring wegdragen. Mijn
vraag aan de Staatssecretaris op dit punt is of er ooit bij Financiën is
nagedacht over een andere manier van renteberekening. Ik begrijp wel dat
hier een budgettair beslag achter zit, maar het kan natuurlijk veel
simpeler. Je kunt je bij de renteberekening op fiscale stromen baseren op
actuele marktrentes vanaf 1 januari van het lopende belastingjaar en daar
dan het gemiddelde van pakken op het moment van verrekening. Dat kun
je gewoon in een spreadsheet gieten, zonder zware uitvoeringslasten voor
de fiscus. Ik overweeg op dit punt een amendement in te dienen. Die 8%
vind ik in ieder geval echt belachelijk. Dus ik krijg graag van de Staatssecretaris zelf zijn visie hoe hij aan 8% komt in tijden van zulke lage
rentestanden, die ook al lang zo laag zijn en misschien nog een tijd zo laag
zullen blijven. Dit wetsvoorstel vind ik dus echt helemaal niets.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik heb even gewacht tot het eerste punt voorbij
kwam waar ik het mee eens was. Dat is dit punt. Het is interessant dat de
heer Van Vliet met een amendement komt, maar is dat ook gedekt, in die
zin dat het dezelfde opbrengst heeft?
De heer Van Vliet (PVV): Als je de dekking vindt in het feit dat je rente
gebruikt als lastenverzwaring en een verkapte belastingheffing, dan denk
ik dat je principieel fout bezig bent. Als ik een dekking plak aan het
amendement, doe ik eigenlijk mee aan die principiële foute uitgangspunten. Dat ga ik dus niet doen. Als je hier verlies op gaat maken, zou je
erover kunnen nadenken in hoeverre er een balans moet zijn tussen de
rente die wordt vergoed op wat mensen hebben uitstaan bij de fiscus ten
opzichte van wat ze aan de fiscus schuldig zijn over een lange periode.
Dan zou je kunnen kijken naar de renteperiode, die op de ene stroom
langer is dan op de ander. Zelfs daar twijfel ik aan, maar een dekking voor
een amendement vind ik niet op zijn plaats als ik het uitgangspunt van het
wetsvoorstel überhaupt principieel onjuist vind.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is een vreemde redenering. Ik kan mij
voorstellen dat de heer Van Vliet het niet wil dekken binnen de rentepercentages, maar dan moet er uit een andere post op de begroting een
dekking komen. Anders kan de heer Van Vliet wel een amendement
indienen, maar dan weet hij van tevoren dat dat het niet gaat halen. Dat
zijn leuke dingen, maar daar heb je niets aan.
De heer Van Vliet (PVV): Of ik van tevoren zeker weet dat het het niet
gaat halen, dat houd ik maar even voor me. Ik probeer het natuurlijk toch,
dat is mijn vrijheid als parlementariër. Mijn dekking is een wezenlijk ander
belastingplan, namelijk een met lastenverlichting en een verkleining van
de overheid. Dat leidt in 2017 tot een veel hogere belastingopbrengsten,
zoals ook het CPB heeft doorgerekend. Dat is mijn eigenlijke echte dekking
voor voorstellen die ik doe. Ik wil het woord «dekking» eigenlijk niet
hanteren bij dit wetsvoorstel, want ik vind het principieel onjuist om rente
te gebruiken als extra belastingheffing. Dat is net zoiets als die
zogenaamde administratiekosten op verkeersboetes. Dat is een gruwel in
de ogen van 99 van de 100 Nederlanders. Dat is allemaal een verkapte
boete waar je niet onderuit kunt. Dat geldt ook voor deze rente. Als we al
iets doen met dit wetsvoorstel, dan in ieder geval niet met 8%.
De heer Groot (PvdA): Dit is toch een beetje te gemakkelijk. Als je een
amendement indient, doe je dat uiteraard omdat je het ergens niet mee
eens bent. Het is dan goed gebruik om, als je een amendement indient,
daar ook een dekking voor aan te geven. Dat zijn de spelregels. Wil de
heer Van Vliet zich daar niet gewoon aan onderwerpen? Dat zijn de
normale parlementaire mores.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

8

De heer Van Vliet (PVV): Ik begrijp wat de heer Groot zegt. Hij zegt
hetzelfde als de heer Dijkgraaf. Dit wetsvoorstel gaat echter over
rentestromen. Door er een tarief van 8% op te zetten, ga je aanzienlijk
meer geld innen dan in het verleden op geldstromen tussen de belastingplichtige en de fiscus van toepassing was. Van mij hoeft er niet meer uit
voort te komen, want rente mag geen verkapte belastingheffing zijn, zeker
niet in een tijd van crisis. Ik vind dit dus principieel onjuist. Ik zal er nog
een keer over nadenken of ik het anders vorm wil geven in dit
amendement, waardoor je in ieder geval niet met die 8% hoeft te werken,
want dat was mijn voornaamste bezwaar, naast het principiële
uitgangspunt dat ik niet juist vind. Ik zal erover nadenken.
De voorzitter: Ik zie dat u nog een halve minuut officiële spreektijd hebt.
Ik weet niet hoeveel u nog nodig hebt en ik weet niet hoeveel de heer
Groot bereid is om te doneren aan u. Hoeveel tijd hebt u nog nodig,
mijnheer Van Vliet?
De heer Van Vliet (PVV): Ik ga afronden, voorzitter. Ik gun de heer Groot
ook zijn spreektijd en ik denk dat ik er wel doorheen ben.
De voorzitter: Prima, gaat uw gang.
De heer Van Vliet (PVV): Voorzitter. De Staatssecretaris is van VVD-huize.
De VVD heeft ooit lastenverlichting en een kleinere overheid als uitgangspunten gehad. Dit Belastingplan voldoet daar niet aan. Wat is de visie van
de Staatssecretaris op dit liberale vraagstuk, dat boven de markt blijft
zweven? In hoeverre biedt het plan een solide basis om een begroting
voor het jaar 2015 in elkaar te sleutelen als er een aantal zachte punten in
zit, waarvan ook fiscalisten zeggen dat het volstrekt onzeker is dat die
centen daadwerkelijk binnenkomen? Ik heb op dit punt een aantal moties
in voorbereiding, maar het is goed gebruik om daarmee te wachten tot
een latere fase in dit debat. Volgens mij gaan we namelijk vier dagen met
elkaar om de tafel. De komende anderhalve week kom ik met moties en
eventuele amendementen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. We spreken vandaag over het
Belastingplan, maar mijn eerste opmerking is gericht aan de voorzitter.
Het doet mij namelijk goed dat vandaag een voorzitter van deze
commissie dit wetgevingsoverleg over het Belastingplan voorzit. Ik kan
mij van de afgelopen jaren herinneren dat ik de heer Omtzigt weleens een
deel heb zien voorzitten. Ook de heer Van Vliet heb ik zien voorzitten.
Vorig jaar deed ik het zelf. Ik spreek hierbij mijn waardering daarvoor uit.
De voorzitter: Ik zou het niet willen missen, mevrouw Neppérus.
Mevrouw Neppérus (VVD): Dat dacht ik al, want wij hadden beiden
gisteren een slechte zondagmiddag.
Voorzitter. Er zijn de afgelopen jaren veel akkoorden geweest, met af en
toe verschillende partijen. Hieruit blijkt dat veel partijen een stuk verantwoordelijkheid willen nemen in een tijd die moeilijk is. Ze willen
meedenken in een economisch moeilijke tijd. De ene keer kan het een
partij zijn die een andere keer weer net niet meedoet en de andere keer
een andere. Ze voelen toch een stuk betrokkenheid. Het zijn immers geen
leuke tijden, hoewel er lichtpuntjes zijn. De VVD is positief. Natuurlijk zijn
er punten die we niet zelf zouden hebben bedacht en waarvoor we niet
meteen de vlag uitsteken, maar we nemen wel verantwoordelijkheid. We
vinden het belangrijk dat werken wordt beloond. Gelukkig kan de
zelfstandigenaftrek grotendeels behouden blijven. Ik heb hier in het
verleden aan meegewerkt op het Ministerie van Financiën. Een aantal
dingen spreekt ons erg aan omdat werken daarmee wordt beloond, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

9

een aantal andere dingen zouden we niet zelf bedacht hebben. Echter, als
je dingen krijgt die je leuk vindt, moet je er rekening mee houden dat
anderen dingen krijgen die zij meer van belang vinden om hun verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Wij zijn gewoon tevreden.
Een van de eerste dingen op de lijst betreft de stamrecht-bv’s. Net als
collega’s heb ik jarenlang brieven en inmiddels veel meer mails gekregen
waarin werd gevraagd of er iets kan gebeuren aan al het vermogen
waarop een fiscale plakker zit waardoor je er niet aan kunt komen. Vorig
jaar hebben de heren Groot en Dijkgraaf en ik gezegd: kunnen we niet iets
doen aan de levensloopregeling, waarop ook zo’n plakker zit waardoor je
er niet aan kunt komen? Het is goed dat er nu iets gaat gebeuren en dat er
ruimte ontstaat, maar er moet wel worden gekeken naar het overgangsrecht. Inmiddels heeft de Staatssecretaris de datum van 15 november
geprikt. Is het dan helemaal rond? Of kunnen mensen nog aannemelijk
maken dat zij al zover waren en dat zij het wellicht altijd rond die datum
eens zijn, maar dat ze nog net een paar puntjes op de i moeten zetten? Het
zal lastig zijn, maar het is goed om hierover na te denken.
We kijken vandaag ook naar de pensioenen van dga’s. Collega Groot heeft
hierover al vragen gesteld. Het is goed als mensen een pensioen in eigen
beheer kunnen hebben, maar in de huidige economische situatie kan zo’n
waardering grote problemen geven. De Staatssecretaris heeft eerder
toegezegd dat hij met een brief zou komen over deze kwestie. We zitten
inmiddels ruim in de herfst, in de wintertijd en zelfs in de storm vandaag.
Wanneer kunnen we die brief verwachten? De Kamer moet kunnen praten
over de vraag hoe we daarmee verdergaan. Men klaagt nu dat het te laag
is. Het gaat inmiddels weer beter en er zijn lichtpuntjes. Wat is de ruimte
om er af en toe iets mee te doen?
Een positief punt is de lagere btw voor ...
De voorzitter: Voordat u verdergaat, mevrouw Neppérus: de heer Van
Vliet heeft een vraag voor u.
De heer Van Vliet (PVV): Ik wachtte even tot mevrouw Neppérus het
blokje over de stamrecht-bv’s af had. Ik heb een vraag aan haar. Ik had het
net over de zachte elementen van het Belastingplan, zoals in box 2. Nu
gaat het over de stamrecht-bv’s, waarin het stamrechtkapitaal zit opgepot.
Het zijn interessante bedragen, maar ik heb hierover nog wel een vraag
aan mevrouw Neppérus. De heren Dijkgraaf en Groot hadden het net over
de dekking onder amendementen. Is dit element als dekking van het
Belastingplan niet boterzacht? Als mensen onder een fiscaal gunstiger
regime het geld er sneller uit halen, dan zullen ze het wegzetten op
spaarrekeningen, misschien wel in het buitenland – ik weet dat niet – in
plaats van het in de economie te pompen. Waarop baseert mevrouw
Neppérus de gedachte dat het weghalen van deze fiscale plakker gunstig
is voor het aanzwengelen van de economie?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb er anders dan de heer Van Vliet, die
anders in deze wereld rondkijkt dan ik, wél vertrouwen in dat het gaat
gebeuren. Ik ga ervan uit dat het gewoon wordt uitgegeven. Dan komt bij
de overheid geld binnen en dat zal worden besteed. Er zijn ook berekeningen gemaakt. Weet je alles voor 100% zeker? Nee, maar er is niets
zeker in dit leven behalve dat er eens een einde komt aan je leven. Voor de
rest staat niets 100% vast. Ik heb er echter vertrouwen in dat het goed
gaat.
De heer Van Vliet (PVV): Het was te verwachten dat mevrouw Neppérus
dat antwoord zou geven. Ik heb er geen vertrouwen in. Ik vind het
boterzacht. Ik denk dat het geld gewoon naar de spaarrekening gaat. Is
mevrouw Neppérus wel van plan om haar eigen Staatssecretaris te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

10

vragen om een evaluatie na een bepaalde periode om te bezien wat er is
binnengekomen of hoe dat geld is besteed aan de economie?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb er vertrouwen in. Bij alle nieuwe
wetgeving bekijken we op een gegeven moment al hoe het werkt.
Tegenwoordig wordt er vaker geëvalueerd. Ook op dit punt lijkt het me
verstandig om te bekijken hoe het werkt. Daarmee heb ik geen moeite. Je
moet het een paar jaar een kans geven om te bezien hoe het werkt. Ik heb
er vertrouwen in. Ik denk dat dat ook terecht zal blijken. Het lijkt me altijd
verstandig om te bekijken hoe een wet werkt. Dat gebeurt tegenwoordig
ook al bij veel wetten, maar het kan ook hierbij.
De heer Bashir (SP): Voor ons ligt het Belastingplan, maar ik noem dat
«het goochelplan». Er wordt namelijk met belastinggeld gegoocheld. Er
zou 2,3 miljard euro worden opgehaald met de verlaging van box 2 en de
vrijval van de stamrechten. Ik vraag mevrouw Neppérus hoe zeker het is
dat die 2,3 miljard wordt binnengehaald. Als je de tarieven verlaagt en
vervolgens een vrijstelling geeft, dan kun je er toch niet automatisch van
uitgaan dat mensen het geld massaal gaan opnemen?
Mevrouw Neppérus (VVD): Zo kennen we de heer Bashir weer. Hij heeft
het weer leuk over goochelen. We zullen ook nog wel wat andere hobby’s
van hem tegenkomen. Meestal is het echter zijn partij die goochelt – daar
komen we straks wel op, wanneer hij zijn verhaal houdt – want er mag
nooit worden bezuinigd in dit land, maar als het over belastingheffing
gaat, dan is het meteen helemaal mis. Ik heb er vertrouwen in. De zaken
zijn ook doorgerekend op het Ministerie van Financiën en door het CPB.
Nogmaals, 100% zeker zijn we niet. We zullen het moeten afwachten. Ik
heb er echter voldoende vertrouwen in. Ik heb er ook vertrouwen in dat
het langzaam maar zeker weer beter gaat in dit land. Daarvoor zijn echter
wel harde maatregelen nodig.
De heer Bashir (SP): Ik hoor weinig vraagtekens van mevrouw Neppérus.
Zij is er dus heel zeker van. We zullen er achteraf nog naar kijken en erover
oordelen. Maar stel dat ze gelijk heeft, dat die 2,3 miljard wordt binnengehaald, dan gaat dat wel ten koste van de toekomstige belastinginkomsten.
Immers, wat je nu binnenhaalt, zul je in de toekomst missen. Is dat
degelijk financieel beleid? Is dat niet op de pof leven ten koste van de
toekomst?
Mevrouw Neppérus (VVD): De SP gebruikt wel weer heel grote woorden.
Maar goed, de SP-woordvoerder blijft tot nu toe tenminste nog zitten. Dat
is een duidelijk pluspunt. Er worden wel heel grote woorden gebruikt. En
straks zullen we dan horen dat een paar rijken zullen moeten betalen.
Maar goed, het brengt nu meer geld op. Dat geld zal worden geïnvesteerd
in de economie en dat leidt weer tot extra belastinginkomsten. Als
bedrijven beter gaan draaien, komt er immers meer belasting binnen. Ik
heb daar vertrouwen in. Laten we het nu doen. Dan lopen we wel ietsje
vooruit, maar dat doen we heel bewust. Zo gaat de motor van de
economie, die nu zachtjesaan weer beter gaat draaien, nog veel beter
draaien.
Voorzitter. Ik kom op een punt dat ik goed vind: de verlenging van de
lagere btw voor verbouwingen. De huizenmarkt begint immers ook weer
wat te lopen. Vanavond gaat het hierover verder met Minister Blok.
Ik denk dat de verruiming van het schenkingsrecht in dat kader ook goed
kan zijn. Het is verruimd tot een ton, maar je hoeft geen ton te geven. Ik
heb mij er ook altijd druk om gemaakt om die groep ruimer te laten zijn
dan alleen maar kinderen, hoe aardig kinderen ook kunnen zijn. Ik zie aan
de heer Koolmees dat de kleintjes Koolmees meeluisteren, of dat kan nog
komen. Het verruimen van die groep is een belangrijk aspect.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

11

Er is nog een ander punt waarvoor ik aandacht vraag bij de erfbelasting.
Die wet is een aantal jaren geleden helemaal bekeken en gemoderniseerd.
Toen zijn er ook beperkingen aangebracht met betrekking tot het aantal
mensen dat samen een huishouden kan vormen of elkaar als partner kan
beschouwen. Ik krijg hierover regelmatig brieven. Die groep mailt niet,
maar stuurt er brieven over. Het zijn bijvoorbeeld drie broers en zussen
die samen zijn blijven wonen in het huis van hun ouders. Als een van de
drie komt te overlijden, slaat de erfbelasting hard toe, want de vrijstelling
voor een broer of zus is maar heel beperkt. Juist in die gevallen zouden
mensen gedwongen worden om te verhuizen.
Ik heb uit de antwoorden van de Staatssecretaris begrepen dat het een vrij
overzichtelijke groep is, waarvan de gemiddelde leeftijd niet al te jong is.
Het kost een paar miljoen per jaar. Ik wil de dekking wel gaan zoeken uit
andere dingen, maar als de Staatssecretaris daarbij zou willen helpen, zou
ik dat toch wel prettig vinden. Het is een beperkte groep, die te overzien is,
dus het gaat om een stukje overgangsrecht.
De accijnzen vormen een gevoelig onderwerp. Hierover zijn vorig jaar
afspraken gemaakt die kraakhelder in het regeerakkoord staan, dus ik heb
dat er maar bij gepakt. Met Prinsjesdag heeft het kabinet, aangezien de
grenseffecten bij tabak duidelijk zichtbaar werden, gezegd dat we dit een
jaar uitstellen en kijken hoe het zich ontwikkelt. Daarnaast heeft er een
matiging plaatsgevonden van de accijns op bier en wijn, waarbij het
vooral gaat om Limburg.
Over andere dingen hebben wij in het nadere begrotingsoverleg gezegd:
laat het zoals het is. Dat zijn vervelende dingen, laten we daar eerlijk over
zijn, maar ik zeg erbij dat we een totaalpakket aan maatregelen moeten
nemen. Het accent ligt op het stimuleren van arbeid. Dit zit er gewoon bij.
Bij alle kabinetten in het verleden, ongeacht hun politieke kleur of naam, is
er altijd sprake geweest van dit soort zaken. Ik zeg erbij dat de SP niet in
een kabinet heeft gezeten en ook geen gedoogsteun heeft gegeven, dus zij
gaat vrijuit. Het gebeurt dus altijd, ook met de SGP.
Ik wil nog wel even kijken naar propaangas. Ik heb begrepen dat Staatssecretaris De Jager de vrijstelling een aantal jaren geleden heeft geschrapt,
omdat deze moeilijk uitvoerbaar zou zijn en er wellicht fraude was. Deze
argumenten werden toen valide gevonden om het geheel te steunen. Nu
ik het geheel overzie, vraag ik de Staatssecretaris om in te gaan op de
vraag of er een oplossing kan worden gevonden voor mensen die niet op
het aardgasnet zijn aangesloten. Deze moet wel praktisch uitvoerbaar zijn,
want anders komen we weer in de problemen.
De heer Omtzigt (CDA): Begrijp ik het goed dat mevrouw Neppérus er net
als de CDA-fractie naar streeft om lpg en propaangas eventueel los te
koppelen? Kan er een methode worden gevonden waardoor de accijnsverhoging voor mensen die propaan gebruiken voor de verwarming van hun
huis, wordt beperkt of niet doorgaat?
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Omtzigt kan heel goed luisteren. Dat
vraag ik, maar ik zeg erbij dat Staatssecretaris De Jager enkele jaren
geleden bewust heeft besloten om dat niet meer te doen, omdat er sprake
was van fraude en geknoei en omdat het moeilijk uitvoerbaar was. Ik wil
nog een ultieme poging van de Staatssecretaris zien. Als het niet
uitvoerbaar is, moeten we daar eerlijk over zijn. Ik vraag de Staatssecretaris om daar nog eens op in te gaan, want kennelijk waren er argumenten
om er juist mee te stoppen.
De heer Bashir (SP): Ik heb een vraag over de accijnzen. Mevrouw
Neppérus geeft eigenlijk iedereen de schuld van het verhogen van de
accijnzen, behalve de SP. Dat kan, maar daarmee los je het probleem van
de mensen die in de grensstreken wonen, niet op. Ik doel niet alleen op de
mensen zelf die naar Duitsland gaan en dus meer brandstof verbruiken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

12

om daar goedkoper te tanken, maar ook op de ondernemers in de
grensstreken, die massaal failliet gaan. Je kunt natuurlijk zaken verhogen,
maar in de loop van de tijd kom je erachter dat dit niet werkt of dat
mensen er last van hebben. Je kunt daar toch ook van leren en veranderingen aanbrengen? Hoe ver gaat de VVD erin om blind de accijnzen te
verhogen in de grensstreek en iedereen failliet te laten gaan?
Mevrouw Neppérus (VVD): De grenseffecten werden duidelijk zichtbaar
in het onderzoek. Ik heb zelf, net als collega’s, altijd gevraagd naar het
onderzoek naar de grenseffecten. Bij bier en tabak werd een en ander zeer
zichtbaar. Bij tabak is er sprake van uitstel, om zo de situatie te kunnen
bekijken. Hoe ontwikkelt een en ander zich? Bij bier en wijn is het omlaag
gebracht.
Ik blijf de verdere grenseffecten gewoon volgen. Ik woon zelf in de
Randstad. Als ik wil tanken, heb ik drie mogelijkheden. Ik kan naar een
pomp gaan waar ik bediend word, als ik daarvoor wil betalen. Ik kan ook
naar een pomp gaan waar niemand mij bedient en waar ik het zelf moet
doen. Daarnaast kan ik ook langs de snelweg tanken. Dat laatste is
duurder, maar is wel handig als ik van a naar b onderweg ben. Wandelen
heeft namelijk weinig zin en roeien kun je ook niet op de autoweg. Er zijn
nu dus al verschillen in prijs en accijnzen, bijvoorbeeld in de prijs van
benzine. Laten we dus niet doen alsof het maar om één ding gaat en niet
om andere dingen.
Wij blijven een en ander echter volgen. Uit de effecten tot nu toe is een en
ander mij niet gebleken. Benzine is gespaard. Voor lpg en diesel ligt het
anders. Diesel was bij ons goedkoop, in vergelijking met andere landen.
Die wordt inderdaad duurder. Ik blijf dit volgen. Voor tabak, wijn en bier
hebben we stappen gezet om de effecten, die zichtbaar waren, te
verminderen.
De heer Bashir (SP): Als ik wil tanken, kijk ik gewoon waar het goedkoop
is en daar ga ik heen. Als je in een grensstreek woont, tank je natuurlijk
over de grens. Kijk maar naar de verschillen bij diesel en lpg. Als de
verschillen heel klein zijn, kun je natuurlijk ook nog kijken naar drank en
tabak. Als je eenmaal over de grens bent, zul je daar ook de rest van je
boodschappen doen. Dan missen we niet alleen de accijnzen, niet alleen
de verhoging ervan maar ook de totale accijnzen, maar ook de
btw-opbrengsten. We missen ook de inkomstenbelasting die de ondernemers zullen betalen als ze winst hebben gemaakt. Het is dus een
opstapeling van belastingen die we mislopen. Het gaat nu primair om de
belastinginkomsten. Wanneer gaat de VVD zich eindelijk het lot van de
ondernemers aantrekken die het heel moeilijk hebben in de grensstreken?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik neem aan dat de heer Bashir zijn huiswerk
heeft gedaan. Dan weet hij dat de diesel tot nu toe in Nederland altijd
goedkoper was. Mensen kwamen dus ook naar Nederland toe. Er zijn
echter meer punten waarnaar je moet kijken. Zijn er grenseffecten, ja of
nee? Wij hebben gezegd dat wij dit doen. Dat hebben wij ook eerder
afgesproken. Wij hebben een en ander bij tabak gematigd. Je ziet ook
vaak dat het gebruik na een jaar langzaam maar zeker weer toeneemt. Ik
weet niet of het altijd zo aantrekkelijk is. Ik begrijp dat de heer Bashir nooit
over de autoweg rijdt. Daardoor kan hij altijd in de gemeente Zoetermeer
tanken. Dat is heel prettig voor hem. Anderen rijden echter ook weleens
en tanken wel degelijk langs de autoweg en kopen daar dingen. Wij
blijven dit volgen. Wij hebben ons vooral ingezet voor een aantal
faciliteiten voor ondernemers. Er is bijvoorbeeld wat gedaan voor de
dga’s. Voor de kleinere ondernemers wordt er gekeken naar een
verruiming van de arbeidskorting. Dat doen wij gewoon. Wij kijken ook
naar de standaardaftrek. Wij blijven een en ander wel kritisch volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

13

Nogmaals, juist vanwege de grenseffecten hebben wij gezegd dat wij het
voor tabak eerst beter willen bekijken.
De heer Omtzigt (CDA): Ik vind het heel goed dat de VVD zegt dat zij het
blijft volgen. In het antwoord van de Staatssecretaris staat dat dit jaar de
accijnsopbrengsten met 800 miljoen naar beneden zijn bijgesteld.
Vanwege de economisch tegenvallende conjunctuur zou je een vermindering van ongeveer 100 tot 200 miljoen verwachten, omdat 2% minder
groei leidt tot een vermindering van 2% accijnsopbrengst. Dan blijft er een
tegenvaller van 600 miljoen over die niet anders verklaard kan worden
dan uit het feit dat mensen over de grens gaan. Aangezien de accijnsinkomsten in België, in Nordrhein-Westfalen en in Niedersaksen meevallen,
hebben wij een goed idee waar dat zou kunnen zitten. Nu wordt de diesel
in Nederland naar aanleiding van dit Belastingplan duurder dan in
Duitsland. Denkt de VVD dat dit grenseffecten zal hebben en dat mensen
over de grens zullen gaan tanken? Ik noem de 80 miljard aan goederen die
jaarlijks per vrachtwagen en per boot van Nederland naar Duitsland wordt
vervoerd. Of denkt de VVD dat het geen grenseffecten zal hebben?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik luister geboeid. Het CDA was gelukkig
betrokken bij het Lenteakkoord en ik merk dat er nog steeds sprake is van
een grote betrokkenheid bij de accijnzen. Ik volg die ontwikkeling. Enkele
collega’s hebben gesproken over grenseffecten. Wij hebben in de
afgelopen jaren echter enorm geprofiteerd van dergelijke grenseffecten.
Toen de diesel in Duitsland duurder was, hoorde ik niemand roepen dat
het anders moest. Nu gaat het wellicht wat veranderen, nu worden de
prijzen wat meer gelijk getrokken en is het huis meteen te klein. Wij
hebben die stap genomen voor de tabak en wij hebben ook wat gedaan
met wijn en bier. Mensen kunnen zelf de keuze maken waar zij gaan
tanken. Ik waag echt te betwijfelen dat iedereen altijd zo veel kilometers
wil omrijden, maar wij zullen dat uiteraard wel volgen.
De heer Omtzigt (CDA): Mijn vraag was heel simpel: denkt de VVD dat er
grenseffecten zullen optreden? Dat is de kernvraag. Ik wijs de VVD erop
dat 80 miljard aan goederen jaarlijks de Nederlands-Duitse grens passeert.
De vrachtwagen die kan stoppen bij een Nederlands of een Duits
tankstation, hoeft niet om te rijden. Die rijdt gewoon van A naar B. Gaat
dit grenseffecten hebben en vindt de VVD het interessant om daarvan een
inschatting te hebben? Het zou immers ook nog minder kunnen
opleveren. Of maakt het niet uit voor de VVD?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ben nog steeds onder de indruk van de
betrokkenheid bij de accijnzen van de heer Omtzigt. Zijn partij is jarenlang
betrokken geweest bij accijnsverhogingen en nu klaagt hij ach en wee.
Maar goed, hij meent het natuurlijk oprecht. Hij woont in Twente, in een
grensgebied. Jarenlang was het voor het vrachtverkeer aantrekkelijker om
in Nederland te tanken. Dat was dus ook het geval voor vrachtwagens in
het buitenland. Daar heb ik indertijd geen vraag over gehoord. Ik heb al
eerder vragen gesteld over de grenseffecten. Ik zal dat blijven doen en ik
zal die ontwikkelingen blijven volgen. Dat lijkt me hoe dan ook verstandig.
Maar laten we hier nu niet meteen een complete paniek creëren. De heer
Omtzigt kan in Twente tanken. Hij pakt gelukkig ook vaak de trein. Hij kan
echter overal tanken waar hij wil. Ook in dit land is sprake van een fors
prijsverschil.
De heer Klein (50PLUS): Ik kan de redenering van mevrouw Neppérus
niet helemaal volgen. Zij zegt dat het in het verleden hier goedkoper was
dan in Duitsland en dat er toen niemand gepiept heeft. Dat is logisch. Als
het hier goedkoper is, moeten ze immers in Duitsland gaan piepen. Je
gaat hier niet zeggen dat de accijnzen omhoog moeten worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

14

geschroefd, omdat het in Duitsland duurder is. Dat is een wat
merkwaardige redenering. Mevrouw Neppérus zegt dat mensen overal
kunnen tanken. Dat maakt helemaal niets uit. De accijnzen blijven
natuurlijk hetzelfde. Het gaat erom dat de marges voor de ondernemers
extra onder druk komen te staan. Accijnsverhogingen zijn juist erg slecht
voor de ondernemers. Je krijgt wel degelijk een weglekeffect. Wil de VVD
daar rekening mee houden? Wil mevrouw Neppérus daadwerkelijk tegen
ondernemers zeggen dat het niet geeft, dat zij de broekriem maar moeten
aantrekken en dat de put pas gedempt wordt als het kalf verdronken is?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb gezegd dat er in Nederland zelf al
gigantische prijsverschillen zijn in de brandstofsector. Laten we dat
gewoon eerlijk zeggen. Het maakt dus uit waar iemand tankt. Ik blijf dat
verdedigen. Wat doen wij wel voor ondernemers? Het kabinet en de
partijen die meedoen aan het Herfstakkoord hebben gekozen voor een
totaalpakket. Daar zitten ook zaken in waar ondernemers beter van
worden. Dit is best een vervelend punt voor een aantal ondernemers,
maar de VVD kijkt naar een totaalpakket en wil dat verdedigen. Wij
houden de zelfstandigenaftrek, het tarief van de eerst schijf verandert iets
en de ondernemer heeft ook voordeel van de arbeidskorting.
Laten we dat ook even vaststellen. Er zitten minnen, maar dus ook plussen
in. Het gaat de VVD echt om het totaalpakket. Natuurlijk blijf ik gewoon
volgen wat er gebeurt. Dat blijven wij doen. Ik bleef vragen om de
grenseffecten. Ik was een van de eersten, samen met de heer Omtzigt. We
blijven het volgen, maar ik kijk naar het totale pakket. Dat is een pakket
waarmee Nederland verder kan komen en waarin juist voor ondernemers
ook plussen zitten.
De heer Klein (50PLUS): Ik luister ook naar mevrouw Neppérus. Ik begrijp
dat zij kijkt naar het totaalpakket, hetgeen betekent dat op een gegeven
ogenblik de ondernemers wat kunnen worden geholpen en dus eigenlijk
gecompenseerd. Bedoelt zij dat zij de ondernemers aan de grens, die
nadelige effecten hebben van de hogere accijnzen omdat er een weglekeffect is naar het buitenland, wil compenseren?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik vrees dat de heer Klein mij niet goed heeft
begrepen. Ik zal het daarom maar eventjes herhalen, want het kan aan mij
liggen. Wellicht was ik niet duidelijk. Ik heb gezegd dat het gaat om het
totaalpakket van maatregels dat bij Prinsjesdag kwam en nu is aangevuld
met de afspraken over de begroting. Daarin zitten ook duidelijk plussen
voor ondernemers, niet alleen in de grensstreek maar overal. Verder
blijven wij natuurlijk volgen wat er gebeurt, maar er zitten duidelijk
plussen in het pakket. Het gaat ons erom, te kijken naar het totaalpakket
dat er ligt. Compenseren in de regio wordt door de Europese Commissie
vast als staatssteun beschouwd, zo kan ik de heer Klein vertellen. Dat zeg
ik er maar eventjes bij om het nog ingewikkelder te maken.
Voorzitter. Ik kom bij de giften, een onderwerp dat wij vaker aan de orde
hebben gesteld. Ik denk dat datgene wat voorligt, een verbetering is. De
Belastingdienst zal af en toe wel moeten controleren. Ook moet een status
kunnen worden afgepakt. In de tekst staat dat er een uitspraak van de
rechter moet zijn. De heer Koolmees stelde daarover al een vraag in het
verslag. Ik zou daaraan willen toevoegen dat het een Nederlandse rechter
moet zijn. Het lijkt me toch wel ietsje zuiverder als we dat doen, want
anders kan het erg ingewikkeld worden. Dit is iets waarvan je zegt dat het
nu toch gewoon eens moet kunnen.
Ik kom te spreken over de vergroeningsmaatregel. Ik zie dat de heer Van
Ojik gaat luisteren, want hij veert helemaal op! Hij luisterde steeds, maar
veert nu extra op.
De heer Van Vliet (PVV): Mevrouw Neppérus ook! Vergroening, VVD!

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

15

Mevrouw Neppérus (VVD): Hiep hoi! Wij vinden het een goede zaak om
met vergroening bedrijven tot innovatie aan te zetten. Ook vroeger, toen ik
nog woordvoerder milieu was voor de fractie, heb ik gezegd dat het goed
is om innovatie te stimuleren. Over het leidingwater heb ik vragen gesteld
in het verslag, evenals collega’s. Daar is er een verschil tussen particulieren en bedrijven, vooral bij grote bedrijven, ook als ze gewoon
industriewater gebruiken in plaats van drinkwater. Ik heb gevraagd op
welke wijze er compensatie is voor de bedrijven. Daarop is een antwoord
gekomen. Voor bepaalde grootgebruikers zijn de effecten echter toch wel
heel groot, ook vergeleken met andere bedrijven. Ze worden toch wel veel
meer getroffen dan wat via bepaalde wetten wordt gecompenseerd. Mijn
fractie steunt het voorstel, maar vraagt de Staatssecretaris wel heel
nadrukkelijk om nog eens te kijken of voor bepaalde bedrijven een
oplossing kan worden gevonden, bijvoorbeeld door er iets van een
plafond in te zetten. De antwoorden in de stukken stelden mij wat dat
betreft nog niet echt gerust.
Ik kom bij de afvalstoffenheffing.
De voorzitter: Voordat u daarmee verdergaat, mevrouw Neppérus, is er
een vraag van de heer Van Ojik.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik wil mevrouw Neppérus niet teleurstellen, mevrouw de voorzitter! Ik wil haar toch iets vragen. Ik begrijp het
niet helemaal. Ze begint met te zeggen dat ze voor vergroening is, zolang
het innovatie bij bedrijven stimuleert. Vervolgens zegt ze iets over de
leidingwaterbelasting, waarvan het juist zo goed is dat zij nu ook voor
grootgebruikers en bedrijven geldt. De eenvoudige consument kan
namelijk niet zoveel innoveren. Hij gebruikt een bepaalde hoeveelheid
water om te douchen en voor nog wat dingen. Innovatie zie ik daar niet zo
optreden. Juist voor de grootverbruikers kan het een geweldige prikkel
zijn dat ze nu ook moeten gaan betalen voor hun gebruik. Ik proef dus een
zekere inconsistentie in de opmerkingen van mevrouw Neppérus, maar
misschien begrijp ik haar verkeerd.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik vind die prikkel goed. Je moet je alleen wel
afvragen of het wel de goede weg is als je in één keer een prikkel geeft die
de kosten met miljoenen kan verhogen bij een bedrijf. Wellicht is het beter
als je dat iets geleidelijker doet. Die prikkel vind ik dus goed. Ook die
bedrijven moeten erbij worden betrokken; laten we daar helder over zijn.
Op dit punt ben ik het geheel met de heer Van Ojik eens. Stel dat zulke
enorme klappen in één keer zouden optreden. Dan vraag ik mij af of het
niet iets gelijkmatiger kan. Daar zou ik dus over willen nadenken. In mijn
visie blijft die prikkel bestaan, maar ik zeg er wel bij dat die innovatie juist
door het bedrijfsleven zou moeten worden gerealiseerd. Ik denk dat de
heer Van Ojik en ik het daar wel over eens zijn. De klap kan nu wel
gigantisch groot zijn. Als daarmee ook de kans bestaat dat bedrijven gaan
vertrekken of zelf voor pomphouder of voor waterbedrijf gaan spelen, wil
ik er wel over nadenken of er toch niet ergens een overgangsrecht kan
gelden of iets dergelijks. Daar wil ik een reactie op horen. Dan kunnen we
er volgende keer verder over praten.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Dan ga ik ervan uit dat het niet haar
bedoeling is om de prikkel te verminderen door het allemaal wat
gelijkmatiger te doen. Mevrouw Neppérus kan dat misschien bevestigen.
Het is juist heel belangrijk dat het een forse prikkel is, want anders werkt
het niet.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik ben voor een stevige prikkel. Daarom
steunen wij dit ook. Maar als een prikkel bij heel grote bedrijven een halve
doodklap kan betekenen, dan moet je nadenken over de vraag of er niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

16

zoiets als een overgangstermijn kan worden gerealiseerd. Daar gaat het
mij om.
De heer Klein (50PLUS): Ik waardeer het dat mevrouw Neppérus zegt dat
zij juist de grote klappen wil opvangen voor grootverbruikers van water. Ik
begrijp het echter niet helemaal dat mevrouw Neppérus deze belastingverhoging wil opvangen en wil spreiden om ondernemers niet de grens
over te jagen, terwijl zij meent dat er geen compensatie mogelijk is in
andere gevallen van extra belastingverhoging voor het bedrijfsleven. Ik
noem bijvoorbeeld de verhoging van de dieselaccijns. Zo consistent is
mevrouw Neppérus dus ook weer niet.
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Klein heeft net als ik de stukken
gelezen. Daaruit blijkt dat het bij bepaalde grootverbruikers letterlijk gaat
om miljoenen per jaar bij één bedrijf. Het zal helder zijn dat ik liever wil
dat dit bedrijf in Nederland gevestigd is. Er zit echt verschil tussen.
Vandaar dat ik hierover een vraag heb gesteld, maar die prikkel en die
lastenverzwaring blijven bestaan. Wat dat betreft zeg ik kraakhelder dat
die lastenverzwaring blijft bestaan. Daar hebben bedrijven dus last van.
Maar bij het gebruik van bepaalde producten gaat het om miljoenen per
jaar. Daar wil ik uitleg over van de Staatssecretaris. Ik wil dat hij uitlegt
wat hij daaraan eventueel kan doen. Maar die basisprikkel blijft bestaan
voor particulieren en bedrijven.
De heer Klein (50PLUS): Dat betekent dat mevrouw Neppérus willekeur
wil toepassen en dat zij zegt dat het bij het ene bedrijf misschien wel zal
moeten worden toegepast en bij het andere bedrijf weer niet. Ik denk dat
innovaties veel meer moeten worden gestimuleerd via andere fiscale
maatregelen, en niet zozeer via de prikkel op het gebied van water. Maar
mevrouw Neppérus wil met betrekking tot dit onderwerp willekeur
toepassen in het belastingregime.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb er grote moeite mee als mij willekeur
wordt verweten. Dat accepteer ik niet. Ik ben zeer benieuwd naar de
inbreng van de heer Klein. Ik ben vooral benieuwd of we voor het eerst in
het debat in deze Kamer mogen horen op welke wijze 50PLUS die dekking
vindt. Ik ben zeer benieuwd of in die dekking wordt voorzien. We hebben
voorstellen die in het regeerakkoord zijn gedaan op het gebied van
bepaalde accijnsproducten aangepast. Ik zal die voorstellen niet herhalen.
Andere voorstellen gaan wel door. Dat zij zo. Er ligt een totaalpakket en
wij blijven volgen wat er is. Als er bij bepaalde grootverbruikers van
industriewater zulke extreme effecten zouden zijn, wil ik daarnaar kijken.
Dat is geen willekeur, maar dat is verstandig.
De heer Van Vliet (PVV): Ik heb mevrouw Neppérus erg hoog zitten. Dat
weet ze ook. Ik maak mij echter een beetje zorgen om het VVD-gehalte in
het verhaal. Mevrouw Neppérus zegt dat de VVD die prikkel ook zoekt,
maar dat die dan gelijkmatiger moet zijn. Maar ik kan mij herinneren
– toen was ik zelf al Kamerlid – dat de VVD samen met de PVV zei: we
gaan een aantal belachelijk kleine heffingen afschaffen, waaronder de
belasting op leidingwater. Ik heb hierover nog steeds dezelfde mening.
Onze dekking zit in ons hele Belastingplan. Maar nu hoor ik dus dat die
belasting niet wordt afgeschaft maar wordt verhoogd. Ik had het begrepen
als mevrouw Neppérus gezegd zou hebben dat dit ook in het totaalpakket
zit en dat zij dat niet zo fijn vindt. Maar nu zegt zij zelfs dat zij op het punt
van de prikkels aan de zijde van de heer Van Ojik staat.
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Van Ojik stelde mij een vraag, want er
zat een stukje gelijk gevoelen in en een stukje waarover we anders
denken. Ik zie dat hij begint te lachen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

17

Ik zeg zelf: zou je deze belasting ... We hebben het destijds geschrapt. Daar
waren we sterk voor. Ik zeg wel: we hebben totaalafspraken gemaakt en
hierin zit een stukje innovatie. Dat moet ik toegeven. Je zou het wellicht
ook op andere manieren kunnen doen, maar dan komen we terecht bij de
begroting van EZ. Je kunt zeggen: het is er. Je kunt dan wel weer zeggen:
het kan wat innovatief werken. Dat is daar ook nodig, maar wel met het
punt dat je zegt: als het bij bepaalde grootgebruikers gekke effecten heeft,
dan zet ik het gewoon stop.
De heer Van Vliet (PVV): Als de financiën in de toekomst – wanneer dat
ook wezen mag – anders liggen, zal de VVD dan wel weer streven naar het
afschaffen van de belasting op leidingwater?
Mevrouw Neppérus (VVD): Het antwoord op als-danvragen is «als, als,
als». Ik kijk er dan gewoon naar. Ik wacht het af. De partijen die gelukkig
willen samenwerken, zeggen gewoon: wij willen dit land weer op orde
brengen. Dat is voor de VVD wezenlijk.
De heer Bashir (SP): Het is niet echt mijn probleem, maar ik maak me wel
zorgen over het VVD-gehalte van het verhaal van mevrouw Neppérus.
Vroeger was de VVD tegen belastingen en belastingverhogingen, maar nu
is de VVD opeens voor een douchebelasting, een wc-doorspoelbelasting
en een drinkbelasting. Waar gaat dat naartoe? Krijgen we binnenkort ook
een praatbelasting of een luchtadembelasting?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik herinner de heer Bashir dan toch maar aan
het eerste deel van mijn verhaal, want kennelijk is dat een beetje
weggezakt. Ik betreur dat, maar ik zal het herhalen.
Wij zijn blij dat de belasting op arbeid wat omlaag gaat, dat de arbeidskorting omhoog gaat, dat er iets gebeurt in de eerste schijf en dat
ondernemers kunnen blijven bestaan. Ik hoop dat dit ook in de alternatieve begroting van de heer Bashir zit. Als dat zo is, dan verheug ik mij op
zijn bijdrage.
Dat doen we dus allemaal wel, maar we geven tegelijkertijd toe dat er ook
kleine ongemakken zijn. Ik betaal nu zelf die drinkwaterbelasting. Ik heb
€ 7,50 betaald over het laatste jaar. Ik zeg dan eventjes: wat gebeurt er als
het wat hoger wordt dan die € 7,50? Ik drink thuis zelf altijd water.
Gelukkig wordt mij hier ook water gegeven. Er zijn ook twee katten die
water in hun bakje hebben. Ze zijn bekend.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Twee?
Mevrouw Neppérus (VVD): Sjors is niet langer alleen, want Ramses is
erbij gekomen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Een kattenbelasting?
Mevrouw Neppérus (VVD): Sjors en Ramses willen er geen kattenbelasting bij! Sjors en Ramses drinken dus ook wat water. Verder wil mijn
tuin af en toe ook wat water hebben. Die heeft er het meest onder te
lijden.
Voorzitter. Wij vinden dus dat het kan. Je hebt het dan wel over een
bescheiden aantal euro’s. Laten we dat vooral ook erkennen en niet alles
gigantisch opblazen. Het gaat mij om dat totaalpakket, waarin juist
ondernemers stimulansen krijgen en waarin arbeid wordt gestimuleerd.
Dat is voor de VVD wezenlijk.
Van de afvalstoffenbelasting word ik niet echt blij, maar ik zeg er meteen
bij: we hebben het gewoon afgesproken. Ik heb de brieven gelezen en ik
vraag mij dan wel af of ... Er zijn producten. Recyclen krijgt van ons alle
tijd, want we zeggen tegen iedereen: als je producten kunt hergebruiken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

18

is dat natuurlijk het beste wat je kunt doen. Zijn er nou echt spullen die
alleen maar terechtkunnen bij een afvalstortplaats, spullen waarvoor geen
enkele andere mogelijkheid bestaat? Ik sluit mij aan bij de vraag van de
heer Van Vliet hierover, want ook ik wil weten of er misbruik van wordt
gemaakt. We willen zo veel mogelijk hergebruik van spullen. Daar zijn we
het volgens mij allemaal over eens. Dat vinden we allemaal goed, maar is
het ook mogelijk dat mensen daar maar gewoon dingen weggooien? Ik
vind dat wel even een punt van aandacht.
De heer Dijkgraaf (SGP): Pleit mevrouw Neppérus nu eigenlijk voor twee
tarieven, een tarief voor spullen die uit de recycling komen en alleen nog
maar naar de stortplaats kunnen en een tarief voor de andere spullen? Is
het ene tarief hoger dan het andere of is het eerste tarief wellicht nul?
Welke tarieven heeft zij nu precies voor ogen?
Mevrouw Neppérus (VVD): Dat is natuurlijk het punt. Als je het apart wilt
doen, bestaat de kans op misbruik. Ik zou hierop gewoon graag een
reactie horen van de Staatssecretaris. Is het denkbaar of leidt het alleen
maar tot ellende? Als dat laatste het geval is, dan moeten we het
natuurlijk niet doen. Zou een verschil tussen die tarieven hanteerbaar
kunnen zijn? Ik wil gewoon weten of er spullen zijn die je nergens kwijt
kunt en wat het risico van misbruik is. Als het allemaal gedoe geeft, dan
houden we het natuurlijk gewoon bij het voorliggende voorstel.
De heer Dijkgraaf (SGP): Wij hadden natuurlijk een stortbelasting die
veel hoger is dan de nu voorgestelde stortbelasting. Maximaal was die
€ 100, dacht ik, en deze is € 51. Daar is dus wel ruimte. Wij hebben in het
verleden ruimschoots ervaren dat er niets in de natuur verdween, wat
sommigen ook mogen beweren. Zulke grote hoeveelheden zou je ook
zien. Ik begrijp de woorden van mevrouw Neppérus zo dat zij in ieder
geval recycling niet wil ontmoedigen – dat willen wij ook niet – en aan de
Staatssecretaris de vraag voorlegt of wij kunnen komen tot een systeem
dat niet per se lineair is en voor alle stoffen geldt, maar waarin wij
onderscheid maken tussen stoffen waarbij er een prikkel moet zijn om er
iets nuttigs mee te doen en stoffen die onherroepelijk op stortplaatsen
terechtkomen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik denk dat dit een goede formulering is. Hoe
kunnen wij bereiken dat dit wordt aangepakt? Wij moeten recyclen waar
dat mogelijk is – ik ben altijd voor hergebruik – maar je moet wel nagaan
bij welke zaken dat niet kan. De formulering van de heer Dijkgraaf vind ik
een heel goede.
Ik ga over tot het internationale. Ik ben halverwege de tweede bladzijde
van mijn drie bladzijden spreektekst.
De voorzitter: Qua tijd is er nog geen probleem.
Mevrouw Neppérus (VVD): Terecht worden er door de Staatssecretaris
voorstellen gedaan voor meer uitwisseling van inlichtingen. In de
afgelopen maanden, evenals in de jaren daarvoor overigens, hebben wij
in de Kamer veel gesproken over de activiteiten van sommige bedrijven.
Stellen die wel altijd wat voor? Daartegenover staat dat hier bedrijven uit
Amerika zijn waarmee wij blij kunnen zijn, omdat ze ontzettend veel
werkgelegenheid opleveren.
In de nota van wijziging staan enkele stappen die het kabinet gaat zetten.
De VVD gaat daarmee akkoord. De kern is dat er internationaal wordt
samengewerkt en dat daarbij veel meer uitwisseling van inlichtingen
plaatsvindt. In het voorstel staan ook punten waarmee wordt beoogd om
te verruimen, in de vorm van minder kennisgevingen vooraf. Dat vind ik
goed. In de stukken las ik echter vragen van de ChristenUnie en het CDA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

19

over de rechtsbescherming. Ik wissel graag veel uit, ook acuut, maar ik
vind de vraag hoe het gaat met de rechtsbescherming wel belangrijk. Wij
zouden namelijk ook weer kunnen doorschieten. Meer doen heeft de
duidelijke voorkeur van de VVD. Wij willen graag internationaal samenwerken waar dat mogelijk is, want dat is de kern. Het punt van de
rechtsbescherming blijft daarnaast echter staan.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik ben blij dat mevrouw Neppérus nu
ook wat vragen heeft bij dit punt. Laten wij vooropstellen dat wij allemaal
vóór fraudebestrijding zijn. Een goede samenwerking lijkt mij daarvoor
ook cruciaal. Er wordt echter wel een heel principiële stap gezet door
iemand niet meer te informeren als zijn privacygevoelige gegevens
worden doorgespeeld. Hoor ik mevrouw Neppérus nu zeggen: laten wij
dat dan toch maar niet gaan doen?
Mevrouw Neppérus (VVD): Zo ver ben ik niet, want ik vind echt dat er
internationaal meer informatie moet zijn. Van de kennisgeving vooraf en
het jarenlang procederen daarna heb ik in mijn oude vak jaren hoofdpijn
gehad; dat moet ik erbij zeggen. Misschien valt te denken aan zoiets als
dit: kan iemand, als het wel wordt gedaan, vervolgens een schadeclaim
indienen of iets dergelijks? Ik vind het een lastig dilemma. De uitwisseling
van inlichtingen kon vaak enorm worden vertraagd. Dat was een
eindeloos gedoe. Wij willen dus meer doen, vooral internationaal. Voor de
VVD is juist internationaal samenwerken belangrijk. Ik vind het punt van
de rechtsbescherming echter wel een lastige kwestie. Wellicht kun je
achteraf iets doen, maar ik vind het lastig. Vooral zou ik van de Staatssecretaris willen weten hoe andere landen hiermee omgaan. Hoe doen
andere lidstaten in de EU dit? Zij moeten ook met het probleem zitten
waarmee wij nu worstelen. Wij willen namelijk fraude aanpakken door
meer uitwisseling van inlichtingen, maar er kunnen ook gevallen zijn
waarbij je je kunt afvragen of die niet beter eerst hadden kunnen worden
bekeken met het oog op de rechtsbescherming. Hoe doen andere landen
dit, binnen Europa en direct daaromheen?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Mevrouw Neppérus maakt zich er
zorgen over, maar zegt tegelijkertijd: ik wil niet oneindig procederen. Dat
laatste willen wij ook niet. Ik constateer wel dat de Staatssecretaris nu in
één keer de meest vergaande stap heeft gezet. Ik zoek wat mevrouw
Neppérus precies wil, naast internationale vergelijking en dat soort zaken.
Wij moeten hierover namelijk straks wel stemmen. Is mevrouw Neppérus
met mij van mening dat wij moeten bekijken of er bijvoorbeeld pragmatische oplossingen zijn voor het te veel procederen, maar niet meteen die
heel vergaande stap moeten zetten waarbij gegevens worden uitgewisseld zonder kennisgeving?
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorlopig wil ik die grote stappen wél zetten,
maar ik wil wel de gedachten van de Staatssecretaris hierover horen.
Op dit moment wil ik die grote stappen wel zetten. Er is jarenlang over
gesproken wat we kunnen doen, maar ik wil er wel bij hebben hoe het in
andere landen zit. Ik wil graag dat de Staatssecretaris nog een keer ingaat
op het punt van de rechtsbescherming en mogelijke schade. Ik neem aan
dat mevrouw Schouten daar in haar eigen inbreng op ingaat.
Ik zeg er een ding bij. We zijn de afgelopen maanden kritisch geweest over
de vraag of iets inhoud heeft. We noemen dat dan substance. Ik krijg van
bedrijven die zich hier graag willen vestigen de vraag om duidelijkheid. Zij
willen hier echt werkgelegenheid brengen, maar moeten lang wachten
voordat dingen duidelijk worden. Enerzijds zijn we kritisch over
oneigenlijk gebruik en fraude, maar we moeten er ook voor zorgen dat
bedrijven die aan de slag willen, geholpen worden. Daar is iedereen bij
gebaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

20

Er ligt een rapport voor van de commissie-Van Dijkhuizen over de
vereenvoudiging. Hierover is ook bij de financiële beschouwingen al een
en ander gezegd, maar bij een Belastingplan moet dat ook aan de orde
komen. Het is een goed rapport. De eerste hervorming die ik mij bewust
kan herinneren stamt uit eind jaren tachtig, toen de commissie-Oort haar
rapport uitbracht over herziening van de inkomstenbelasting. Dat werd
ook uitgevoerd. Alle beperkingen van aftrekposten zijn door de Kamerleden uit dat rapport weg geamendeerd, maar wanneer je een vereenvoudiging wilt doorvoeren, heb je geld nodig. Dat is een punt om over na te
denken. Het speelde ook net iets meer dan tien jaar later toen de heren
Vermeend en Zalm hun herziening van de inkomstenbelasting presenteerden. Als je de inkomstenbelasting eenvoudiger wilt maken – het
rapport van de commissie biedt daarvoor heel goede suggesties – dan
moet je wel bekijken of er geld is.
Ik heb begrepen dat de Staatssecretaris in het voorjaar met een reactie
komt op dit rapport. Wat mij betreft doet hij dat eerder, maar wellicht zijn
er stukjes die je al wel zou kunnen doen. We willen er wel over nadenken,
maar met de Wet uniformering loonbegrip hebben we een enorme
operatie gedaan waar mensen op vooruitliepen, maar anderen weer op
achteruit om binnen de marges te blijven. Als je een belastingherziening
wilt doorvoeren, heb je geld nodig. Maar zoals gezegd, misschien kunnen
sommige stukjes wel, dus ik wacht gespannen op de reactie van de
Staatssecretaris.
Er is al veel gesproken over fraude en gelukkig liggen er in dit plan
voorstellen om hiervoor een aantal maatregelen te nemen. Daar is de VVD
voor: fraude mag niet lonen. Dat geldt zowel voor de toeslagen als voor
de belasting. We hebben het vaak over toeslagen, maar het geldt ook voor
belastingen. Dan heb je in de wet instrumenten nodig. Er gaan verschillende dingen gebeuren en daar is de VVD blij mee. Je moet natuurlijk hoe
dan ook naar de toeslagen kijken en het kabinet gaat dat doen met de
huishoudtoeslag. Wellicht kan dat anders, want zo’n groot percentage van
de huishoudens is wat vreemd.
Er staan goede dingen in het wetsvoorstel, maar we zouden het instrumentarium van de belastinginspecteur en van de deurwaarder toch graag
wat zwaarder willen maken door de wet op bepaalde punten aan te
scherpen. Mensen die zelf frauderen of knoeien met hun belastingen
kunnen een boete krijgen en met de toeslagen kan dat ook deels. Laten we
de belastingen helpen door ook een bestuurlijke boete mogelijk te maken
voor iemand die aanzet tot fraude.
Ik zou ook willen dat mensen die eenmaal in de fout zijn gegaan,
voorlopig geen voorschot meer krijgen. Als mensen een strafrechtelijke
veroordeling of een vergrijpboete hebben gehad, vind ik het vreemd om
voorschotten van toeslagen toch te blijven uitbetalen. Dat moet je niet
willen. Ook in de inkomstenbelasting kun je voorschotten krijgen, een
voorlopige teruggave. Denk aan de hypotheekrenteaftrek. Dit zit in het
hele systeem en kan allemaal per computer geregeld worden. Dat is zeer
klantgericht, maar je zou hier wel beter naar moeten kijken. Iedereen kan
zich een keer vergissen, maar als mensen eenmaal echt een vergrijp
hebben begaan of strafrechtelijk zijn veroordeeld, moeten ze maar eens
even geen voorschot krijgen. Ik hoor graag de reactie van de Staatssecretaris hierop. Ik overweeg op dit punt een amendement, want er zitten op
dit moment onvoldoende mogelijkheden in de wet.
Zoiets geldt ook voor kwijtschelding. Natuurlijk kun je schulden kwijtschelden als mensen echt niet kunnen betalen. Daarvoor is terecht een
heel beleid opgetuigd, maar ik voel er helemaal niet voor om dit van
toepassing te laten zijn op mensen die voor fraude zijn veroordeeld. Ik zou
willen dat belastingen en toeslagen meer met elkaar kunnen worden
verrekend. Nu staan die vaak los van elkaar. Wij moeten hier veel harder
mee zijn. Daarvoor is het nodig om een aantal zaken in de wet aan te
passen. De Staatssecretaris geeft met het voorliggende wetsvoorstel een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

21

goede aanzet, maar ik wil dat er meer gebeurt. Mensen die echt fout zijn
geweest, moet je harder kunnen aanpakken. Ook mensen die helpen om
op het gebied van belastingen of toeslagen te frauderen, moet je
medeaansprakelijk kunnen stellen. Anderen mogen niet de dupe worden
van het feit dat bepaalde mensen te kwader trouw zijn en frauderen. Het
wetgevende koffertje van de Belastingdienst moet je dus wat voller
maken.
De Staatssecretaris heeft het ook over de malafide uitzendbureaus, die hij
samen met Sociale Zaken wil aanpakken. Ik lees iets over een verzuimboete terwijl wij het over de term malafide hebben. Dat vind ik een
onhandige combinatie. Ik denk dat wij het breed goed vinden als er wat
gebeurt, maar moet je hier niet meer mee doen? In de invordering hebben
wij de wet voor de ketenaansprakelijkheid. Bepaalde bedrijven die
mensen hebben ingehuurd, kunnen daarmee aansprakelijk worden
gesteld. Kun je hier niet meer mee doen? Ik wacht het antwoord van de
Staatssecretaris af, maar wat er nu ligt, moet echt meer worden. Er moet
meer gebeuren, willen wij verder kunnen komen.
De heer Van Vliet (PVV): Mevrouw Neppérus en ik zitten in dezen
grotendeels op één lijn. Wat vindt mevrouw Neppérus van de plannen om
de navorderingstermijnen in te korten en de kritiek daarop van de
vereniging van hogere ambtenaren bij Financiën?
Mevrouw Neppérus (VVD): Toen deze vereniging haar reactie nog niet
naar buiten had gebracht, had ik reeds de vraag op papier gezet waarom
deze termijn verkort ging worden. Ik had dit al geschreven voordat een
vereniging hierover vragen stelde. Misstanden en kwade trouw moeten
kunnen worden aangepakt. Ik heb in het kader van dit wetsvoorstel ook
gevraagd of de bewijslast bij bepaalde zaken niet te veel bij de Belastingdienst in plaats van bij de belastingplichtigen werd gelegd.
De heer Omtzigt (CDA): Weet mevrouw Neppérus hoeveel mensen van
de toeslagenfraude in Bulgarije uiteindelijk hun toeslag hebben terugbetaald en hoeveel veroordelingen er op dit moment zijn voor de
toeslagenfraude?
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Omtzigt brengt mij vanzelf bij mijn
volgende punt. Ik wil dat internationaal goede afspraken worden gemaakt.
Er moet ook op justitieel terrein veel meer gebeuren. Ook de mensen die
hebben aangezet tot fraude of die aan uitlokking hebben gedaan, moeten
kunnen worden aangepakt. Dat moet deels internationaal gebeuren.
Evenals de heer Omtzigt erger ik mij hieraan groen en geel. Het is veel te
weinig en moet ruimer kunnen. Daarom wil ik dat het instrumentenkoffertje voller wordt. Daar gaat het om.
De heer Omtzigt (CDA): Er zijn er nog nul opgepakt. Dat betekent dat het
verhogen van straffen in dit geval niet helpt en dat het instrumentenkoffertje moet worden aangepast. Ik hoor namelijk nu helemaal niets over
internationale bijstandsverlening of over de wijze waarop er internationaal
mee wordt omgesprongen. Ik heb zojuist binnengekregen dat van de
100.000 mensen die uit Nederland vertrekken er slechts 20.000 belastingaangifte doen. De andere 80.000 verdwijnen als sneeuw voor de zon. Dat
is heel bijzonder. Het probleem is nu juist dat mevrouw Neppérus in april
om een brief gevraagd heeft om het hele overzicht te krijgen van wat er
mis is, zodat wij actie kunnen ondernemen. Wij zien een aantal maatregelen in het wetsvoorstel. Een deel daarvan is ongetwijfeld nuttig, maar is
mevrouw Neppérus het met mij eens dat er nu een heel pakket maatregelen moet komen? Eerst moet er een analyse komen van wat te doen
met belastingnomaden, met mensen die zich gewoon uitschrijven en weg
zijn. Wat doen we met 270 miljoen afschrijving en met 1,5 miljard aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

22

toeslagen die zijn uitgekeerd voor 2010, maar die nog steeds niet zijn
vastgesteld? Daar moeten we een antwoord op vinden. Wil mevrouw
Neppérus er met mij voor zorgen dat daar nu eens een plan voor komt,
voordat we snel een of twee straffen verhogen en denken dat we daarmee
de problemen bij de toeslagen opgelost hebben?
Mevrouw Neppérus (VVD): In de eerste plaats heb ik het niet alleen over
toeslagen, maar ook over belastingen. Als ik de schriftelijke inbreng van
het CDA zo zie, valt het mij op dat men er zich zorgen over maakt dat het
weer te hard zal zijn. Dan gaat het weer om de service. Maar goed, de
heer Omtzigt spreekt nu weer op de foutentoon. Ik heb het over het geheel
van toeslagen en fouten. Daar zitten situaties bij met het buitenland. Als
mensen stiekem vertrekken – dat is het punt van de GBA – moet je kijken
of daar iets gedaan kan worden met de fictieve belastingplicht, waardoor
mensen nog aansprakelijk kunnen worden gesteld. Daarover zullen met
het buitenland afspraken moeten worden gemaakt. Ik heb daar ook vragen
over gesteld. Dat moet gebeuren en ik ben dat helemaal met de heer
Omtzigt eens. Je moet dat ook internationaal doen. Het is te gek voor
woorden dat mensen zomaar verdwijnen. Daar moeten afspraken over
worden gemaakt, maar ook in Nederland met de GBA, de basisadministratie van de gemeente waar de mensen ingeschreven staan, moeten
zeker dingen worden gedaan. Deze maatregelen komen ernaast, want ook
in Nederland zijn er mensen die frauderen. Laten we niet doen alsof het
alleen om Bulgaren gaat, want dan doen we bevolkingsgroepen tekort. Ik
heb het ook over situaties in Nederland met toeslagen en met belasting.
Het gaat op een breder terrein om meer instrumenten en daar horen zeker
internationale afspraken bij. De ergernis daarover is bij de heer Omtzigt en
mij naar mijn mening even groot.
De heer Omtzigt (CDA): Maar is mevrouw Neppérus het dan met mij
eens dat er nu eindelijk een plan moet komen dat in al deze situaties
voorziet of denkt zij dat dit wetsvoorstel daarvan onderdeel kan uitmaken?
Hierin zit bijvoorbeeld geen aanscherping van internationale uitwisseling
of een voorstel om geen paspoort meer uit te geven als iemand zijn
belastingaangifte niet heeft gedaan voordat hij emigreerde. Of is
mevrouw Neppérus tevreden met dit wetsvoorstel?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik heb eerst gezegd dat ik het goed vind dat er
nu een voorstel ligt, maar ik heb eraan toegevoegd dat er meer moest
gebeuren, juist in de wetgevingssfeer. De VVD zegt hier duidelijk dat er
meer moet gebeuren. De heer Omtzigt heeft mij dat horen zeggen, maar ik
zal het ook maar herhalen. Er moet meer gebeuren om mensen die mede
betrokken zijn aansprakelijk en ook strafbaar te kunnen stellen en ook
vooral in de portemonnee te kunnen pakken. Dat moet gebeuren.
Daarnaast moeten er internationale afspraken worden gemaakt en moet
meer informatie over belastingen worden uitgewisseld. Dat roep ik al
jaren. Dan gaat het niet alleen over toeslagen, maar ook over belastingen.
Ook dat hoort er gewoon bij. In de nationale wetten moet meer worden
gedaan, maar de internationale afspraken horen er zeker bij. Daarmee heb
ik mijn betoog afgerond.
De voorzitter: Dat is ruim binnen de tijd.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Het Belastingplan is voor de verandering
dit jaar een dik pakket geworden. Daarnaast zijn er in de nota naar
aanleiding van het verslag – het voorwerk – meer dan honderd pagina’s
aan vragen beantwoord. Daarom wil ik allereerst de Staatssecretaris en
vooral de hardwerkende ambtenaren op het Ministerie van Financiën
danken voor al het werk dat zij gedaan hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

23

In dit Belastingplan staan goede maatregelen, maatregelen die passen in
een belastingplan dat de SP zelf ook zou voorstellen.
De heer Van Vliet (PVV): Zie je wel!
De heer Bashir (SP): Zo worden stimuleringsmaatregelen voorgesteld,
worden de arbeidskorting en de algemene heffingskorting verhoogd,
wordt het gebruik van duurzaam opgewekte energie gestimuleerd,
verdwijnt de btw-integratieheffing en komt er een verhoogde schenkingsvrijstelling.
Gelukkig is de bezuiniging op zzp’ers door het afschaffen van de startersaftrek en het versoberen van de zelfstandigenaftrek van de baan. Daarom
ook aan de partijen die daarvoor hebben gezorgd een compliment.
Uiteraard blijven wij kritisch en zullen wij zo ook kijken naar de maatregelen om schijnzelfstandigheid te bestrijden.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik wil zeker niets afdoen aan de positieve
waarderende woorden van de SP voor dit Belastingplan. Begrijp ik het
echter goed dat de SP ook blij is met de verruiming van de algemene
heffingskorting? Dat verbaasde mij een beetje. Mijn fractie heeft daarover
altijd gezegd dat die ten goede komt aan mensen met een inkomen boven
de € 55.000. Ik vind het prima, want iedereen heeft natuurlijk recht op zijn
eigen waardering, maar ik vond het voor de SP een opvallend geluid.
De heer Bashir (SP): De SP is blij met de verhoging van de algemene
heffingskorting. Wij zijn blij met de verhoging van de arbeidskorting. Ik
kom straks terug op de afbouw en de wijze waarop die plaatsvindt. Ik
wilde beginnen met complimenten, maar na die complimenten wil ik ook
een beetje kritiek geven.
De heer Van Ojik (GroenLinks): De verhoging van de algemene heffingskorting heeft betrekking op de vierde schijf, de 15% van de huishoudens in
Nederland die meer verdient dan € 55.000. In een tijd dat wij allemaal
zeggen dat er crisis is en dat de sterkste schouders de zwaarste lasten
moeten dragen, vind ik dat zonde van het geld. Ik dacht dat ik de SP hierin
aan mijn kant zou vinden, maar zij denkt er kennelijk anders over. Dat kan
uiteraard.
De heer Bashir (SP): Het is niet aan mij om de heer Van Ojik uit te leggen
hoe het allemaal in elkaar zit, maar wat hij zegt klopt niet helemaal. De
algemene heffingskorting wordt verhoogd en vervolgens afgebouwd.
Door de wijzigingen die het kabinet met de drie partijen heeft
afgesproken, stopt de afbouw vanaf de vierde schijf. Ik ben daar ook heel
kritisch over, maar ik kom er zo op terug.
Tegenover de complimenten staan wel veel maatregelen waarin de SP
zich niet kan vinden. Voorbeelden zijn de afbouw van de algemene
heffingskorting voor mensen met een laag tot middeninkomen, het
halveren van het budget voor leerwerkplekken door de afschaffing
afdrachtsvermindering onderwijs en de forse verhoging van verschillende
indirecte belastingen, ditmaal de accijnzen en de belasting op leidingwater.
Dit Belastingplan mist een aantal fundamentele wijzigingen, bijvoorbeeld
een progressievere vermogensrendementsheffing zodat miljonairs niet
alleen procentueel, maar ook naar verhouding meer belasting betalen. Wij
missen de belofte van een van de twee regeringspartijen, een extra
tariefschijf in de inkomstenbelasting voor de inkomens vanaf € 150.000,
en wij missen de versobering van de 30%-regeling voor de expats.
Mijn fractie heeft moeite met de afbouw van de algemene heffingskorting,
omdat deze al bij een inkomen van minder dan € 30.000 een financieel
nadeel oplevert. Dat zijn niet de hoge inkomens, maar de gewone modale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

24

inkomens. Dat er iets gedaan zou moeten worden aan de inkomensongelijkheid, juicht de SP uiteraard toe. Maar door op deze wijze de algemene
heffingskorting af te bouwen, worden de echt hoge inkomens uit de wind
gehouden terwijl de mensen met een laag en een modaal inkomen gepakt
worden. Wat vindt de Staatssecretaris ervan dat mensen al bij een
inkomen van € 30.000 minder heffingskorting krijgen? Ik had dit al eerder
gevraagd, maar in de nota naar aanleiding van het verslag lees ik slechts
dat volgens het kabinet de maatregelen in samenhang moeten worden
bezien. Maar juist de wijze waarop deze maatregel is vormgegeven, zorgt
voor veel vragen. De marginale belastingdruk stijgt voor mensen met een
middeninkomen en zij worden daardoor dan ook getroffen. Graag krijg ik
een reactie.
Verder maak ik mij zorgen over de afbouw van de algemene heffingskorting voor de minstverdienende partner. Ik dacht juist dat zowel de
ChristenUnie als de SGP zich hiervoor zou inzetten, maar ik begrijp nu dat
zij dit prima vinden en zich erbij hebben neergelegd in het akkoord. Het
afschaffen van de algemene heffingskorting voor de niet werkende vrouw
of niet werkende man gaat gewoon door en het interesseert beide partijen
blijkbaar niet meer.
De voorzitter: Dit is wel heel erg uitlokking. Mevrouw Schouten van de
ChristenUnie.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): We hebben het hier over de
afschaffing van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting
op de minstverdienende partner. De heer Bashir suggereert nu dat dit
opeens dit jaar ingevoerd wordt. Ik kan hem vertellen dat het al sinds 2007
het geval is. Om nu net te doen alsof wij er de oorzaak van zijn dat het is
afgeschaft, klopt dus niet. In ons verkiezingsprogramma staat inderdaad
ons ideaal dat die overdraagbaarheid zou worden heringevoerd voor de
ouders met kleine kinderen, tot en met vijf jaar. Dat staat ook in onze
tegenbegroting. Dat is helaas niet gelukt. Tegelijkertijd zie ik ook – dat kan
de heer Bashir niet ontkennen – dat er voor gezinnen heel wezenlijke
stappen vooruit zijn gezet met dit begrotingsakkoord. Het zou hem sieren
als hij dat ook onderkent.
De heer Bashir (SP): Mevrouw Schouten is akkoord gegaan met dit pakket
en uiteindelijk wordt de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting afgeschaft. Dus blijkbaar was het niet belangrijk genoeg om zich
hiervoor in te zetten, want ze is ermee akkoord gegaan. Ik kan het niet
mooier maken, het is zoals het is.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Dat is de waardering die de heer
Bashir hieraan geeft. Ik heb het bij de financiële beschouwingen ook al
gezegd, want daar begon de SP ook een behoorlijk nummertje te maken
over alle ouders met kinderen, maar wat heeft de SP zelf aan bezuinigingen opgenomen op de kindregelingen in hun verkiezingsprogramma?
Weet de heer Bashir dat?
De voorzitter: Dit is uitlokking over en weer.
De heer Bashir (SP): Ik heb het hier over de overdraagbaarheid van de
algemene heffingskorting. Mevrouw Schouten is ermee akkoord gegaan
dat die op termijn afgeschaft wordt. Daar heeft de ChristenUnie voor
getekend. Ik kan het niet mooier maken dan het is. De ChristenUnie is
daarmee akkoord gegaan. Mevrouw Schouten kan mij nu wel verwijten
dat wij ook allemaal bezuinigingen in ons verkiezingsprogramma hebben
staan, maar het gaat er nu om dat de afschaffing van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting een grote slag gaat betekenen
voor veel mensen. Dat is juist de achterban van de ChristenUnie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

25

Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik zeg dan nogmaals dat die
afschaffing al eerder is ingezet. Dat is niet van nu. Ons ideaal is inderdaad
dat het voor mensen met jonge kinderen in stand zou blijven, maar dat is
helaas niet gelukt. Dat zeg ik er ook bij. Maar als ik dan zie dat de SP zelf in
haar verkiezingsprogramma 1 miljard bezuinigt op gezinnen met kinderen,
dan vind ik echt dat de SP een grote broek aantrekt door hier nu heel hard
op te gaan tamboeren. Ik heb dat twee weken geleden ook gezegd.
1 miljard, dat raakt die gezinnen ook allemaal. En dat nog bovenop die
afschaffing van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting,
want die draaide de SP ook niet terug.
De heer Bashir (SP): Ik merk dat ik een gevoelige snaar heb aangeraakt bij
de ChristenUnie. In 2007 is inderdaad begonnen met de afbouw van de
algemene heffingskorting. Wie zat toen in het kabinet? De ChristenUnie.
Het is zoals het is en ik kan het niet mooier maken. Mevrouw Schouten
kan er dan wel op wijzen dat wij ook bezuinigingen hebben opgenomen,
maar dit punt heeft zij gewoon laten lopen.
De voorzitter: U hebt geluk dat de SGP op dit moment even niet
aanwezig is. U vervolgt nu uw betoog.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Belastinginkomsten die eigenlijk voor
latere jaren zijn, worden door het kabinet naar voren gehaald door het
tarief in box 2 te verlagen en een belastingkorting te geven op opnames
uit stamrecht-bv’s. Een belangrijk deel van het 6-miljardpakket moet op
deze manier worden binnengehaald. Het is volgens de SP een slechte zaak
dat het in de toekomst verboden wordt om een ontslagvergoeding in een
stamrecht-bv te stoppen. Een stamrecht kan dienen als een aanvulling op
je inkomen en veel mensen gebruiken dat geld om een onderneming te
starten. Ondanks de onderbouwing van het kabinet blijft het koffiedik
kijken of de bedragen binnengehaald worden. In dit kader wijs ik op
KPMG die ook stelt dat het uiterst onzeker is dat de opbrengsten worden
gehaald. Is dit niet gewoon creatief goochelen met belastinggeld?
Daarnaast vraag ik of de Staatssecretaris oog heeft voor de mogelijke
nadelen die dit voorstel heeft, zowel voor mensen die een periode tussen
werk en pensioen willen overbruggen als, en dat is zeker ook voor een
VVD-bewindsman toch belangrijk, voor mensen die hun stamrecht
aanwenden voor het starten van een onderneming. Is de Staatssecretaris
het met mij eens dat het beëindigen van de stamrechtconstructie het
opstarten van een onderneming onaantrekkelijker maakt?
Net als de SP zal ook de Staatssecretaris hopelijk niet willen dat de
bedrijvigheid wordt afgeremd. Wat zijn de effecten van het afschaffen van
de stamrechten op de bedrijvigheid? Als de Staatssecretaris dat niet weet,
wil hij dat dan laten onderzoeken?
Een ander aspect is dat er een ongelijke behandeling ontstaat van mensen
die hun baan verliezen. Bij reorganisaties kan het goed zijn dat een deel
van het personeel al voor en een ander deel pas na de jaarwisseling wordt
ontslagen. Vindt de Staatssecretaris het terecht dat het eerste deel wel en
het tweede deel niet meer gebruik kan maken van de stamrechtvrijstelling? De SP krijgt veel ongeruste e-mails hierover en de Staatssecretaris vast ook.
Bij mij heeft zich een mijnheer gemeld die aandacht vraagt voor de
situatie in zijn bedrijf. Dit bedrijf gaat sluiten en de werknemers zijn
daarover al twee jaar geleden geïnformeerd. Een deel van deze
werknemers heeft alle voorbereidingen getroffen om de ontslagvergoeding in een stamrecht onder te brengen om als aanvulling op de WW
te gebruiken. Zij krijgen hun ontslagvergoeding echter pas in 2014 gestort.
Mag ik ervan uitgaan dat zij al hun werk en al die moeite niet voor niets
hebben gedaan? Wat gaat de Staatssecretaris voor deze mensen
betekenen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

26

Tot slot. Waarom moet opeens een werkgever de ontslagvergoeding voor
15 november 2013 overgemaakt hebben? Als het de bedoeling is om zo
veel mogelijk stamrechtbezitters te bewegen het gehele bedrag uit te laten
betalen in 2014, is het toch heel raar dat er opeens een rem op komt
omdat mensen vanaf 15 november hun stamrecht niet meer in een keer
kunnen opnemen?
De uitbreiding van het maximaal onbelaste bedrag aan schenkingen klinkt
positief, maar de vraag is hoeveel effect deze maatregel nu echt heeft. Zo
zijn er niet erg veel mensen met € 100.000 aan vermogen. Het gemiddelde
vermogen van een Nederlands huishouden is slechts een derde hiervan.
Slechts 8% van de huishoudens heeft een vermogen van meer dan
€ 100.000. En als je dan € 100.000 hebt, lijkt het mij niet logisch om
meteen alles te schenken en niets te bewaren als een appel voor de dorst.
Veel mensen kunnen dus niet eens gebruikmaken van deze regeling,
waardoor ik geen wonderen verwacht voor de huizenmarkt. Ik vraag de
Staatssecretaris waarom deze maatregel niet binnen de schenkbelasting
zelf gefinancierd wordt door een hogere schenk- en erfbelasting voor zeer
grote schenkingen en erfenissen.
Het schrappen van de afdrachtvermindering onderwijs heeft de SP-fractie
verbaasd. Ik heb er begrip voor dat frauduleus gebruik ervan moet
worden aangepakt. Ook ben ik niet tegen een subsidieregeling als
daarmee oneigenlijk gebruik wordt voorkomen. Leerwerkplekken of
stageplekken mogen dan echter niet in de knel komen. Toen naar buiten
kwam dat er veel misbruik van de regeling wordt gemaakt, heb ik daar
samen met collega’s Jasper van Dijk en Paul Ulenbelt vragen over
gesteld. Het mag niet zo zijn dat er op grote schaal misbruik van
regelingen wordt gemaakt. Goedwillenden zijn daardoor namelijk de klos.
Dat dreigt bij het voorstel om de afdrachtsvermindering onderwijs om te
zetten in een subsidieregeling echter wel te gebeuren, omdat deze
gepaard gaat met een halvering van het budget. Zeker in een tijd van
oplopende jeugdwerkloosheid en een tekort aan leerwerkplekken en
stageplekken lijkt me dat geen goed idee. Als je niet kunt aangeven voor
hoeveel geld er onjuist gebruik wordt gemaakt van de regeling, hoe kun je
dan weten dat een fors bedrag van 200 miljoen het juiste bedrag is om te
bezuinigen? Uit de branche van opleidingsbedrijven krijgen wij signalen
dat velen van hen het loodje zullen leggen omdat ze in liquiditeitsproblemen komen. Heeft de Staatssecretaris deze signalen ook ontvangen?
Hoe gaat het kabinet voorkomen dat dit gebeurt?
Het continueren van de werkgeversheffing op hoge lonen kan mijn fractie
steunen. Dat de hoogste inkomens bijdragen aan het op orde brengen van
de financiële situatie van het land, lijkt mij niet meer dan logisch. Ik zie
echter niet in waarom deze werkgeversheffing altijd moet worden
benoemd als iets eenmaligs, of, zoals nu, iets tweemaligs. Wat de SP
betreft zou deze heffing rustig kunnen worden gecontinueerd, zeker
zolang het overheidstekort aan de hoge kant is. Ik heb gevraagd waarom
deze heffing wel twee keer maar niet structureel zou kunnen worden
geheven. Daarop heb ik helaas nog geen antwoord gekregen. Graag zou ik
dat alsnog krijgen.
Een duidelijk nadeel van de heffing bij werkgevers is dat alleen de
topinkomens van werknemers eronder vallen en niet alle topinkomens in
Nederland. Het is dus een oneerlijke maatregel. Het zou een stuk eerlijker
zijn en bovendien een extra belastingopbrengst met zich brengen als er
een toptarief komt voor alle inkomens vanaf € 150.000.
Ik kom bij de accijnsverhogingen. In 2014 worden opnieuw accijnzen
verhoogd met als doel het op orde krijgen van de overheidsfinanciën. En
ik had nog wel gedacht dat de Staatssecretaris had geleerd van de
onlangs aangeboden grenseffectenrapportage, waarin onder andere staat
dat er een flinke afname van de opbrengsten van tabaksaccijnzen is
opgetreden sinds begin 2013. Zonder een echte onderbouwing te geven,
zegt de Staatssecretaris dat de gedragseffecten van een accijnsverhoging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

27

op alcohol beperkt zullen zijn. Gelukkig hebben we dan nog het CBS, dat
dit vakkundig onderuithaalt: «De consumenten laten de «dure» Nederlandse slijterijen duidelijk links liggen.» De slijterijen verkochten in het
eerste halfjaar ruim 8% minder. Welke reden ziet de Staatssecretaris
daarvoor, buiten de accijns- en btw-verhoging? Zijn Nederlanders opeens
zo veel minder gaan drinken? Of gaan ze toch in groten getale naar het
buitenland voor alcoholhoudende producten, om vervolgens ook de
andere boodschappen en brandstof maar meteen daar te halen, met alle
gevolgen van dien voor de Nederlandse ondernemers in de grensstreken
en voor de belastinginkomsten? Je mist daardoor namelijk niet alleen de
extra belastinginkomsten die waren begroot, maar zelfs ook de totale
belastingopbrengsten.
Het is eigenlijk ook vreemd dat de Staatssecretaris zegt dat de gedragseffecten beperkt zullen blijven. In de grenseffectenrapportage staat toch
echt dat de opbrengst van accijns op tabak in 2013 met 150 miljoen is
gedaald door grenseffecten. En recentelijk heeft de Staatssecretaris
gerapporteerd dat het totaal aan gemiste belastinginkomsten uitkomt op
800 miljoen euro. Hoe moet ik dit zien? De Staatssecretaris zegt dat de
effecten beperkt zullen blijven. Is 800 miljoen opeens geen groot geld
meer? Ik krijg hierover graag uitleg.
De accijnzen op brandstof lopen echt uit de hand. Ik begrijp ook niet dat
de Staatssecretaris zo laconiek daarover kan doen. De accijns op lpg
bedraagt straks inclusief btw in Nederland iets meer dan 21 cent, terwijl
dat in Duitsland de helft is en in België zelfs 0 cent. Dit heeft toch
gigantische effecten voor ondernemers? Hoe kan de Staatssecretaris deze
gevolgen volkomen negeren? Dit is toch gewoon werkgelegenheid
kapotmaken? Ik begrijp dat niet van een Staatssecretaris van VVD-huize. Ik
krijg hierop graag een reactie. Ik vraag de Staatssecretaris ook om de
koppeling met propaangas los te laten. Huishoudens moeten door die
koppeling opeens honderden euro’s meer gaan betalen. Je moet hen
ontzien in plaats van hen kapot belasten.
Ik kom op de accijns die van Europa geen accijns mag heten: de
zogenaamde verbruiksbelasting op frisdrank. Volgens de beantwoording
in de nota naar aanleiding van het verslag heffen verschillende landen een
belasting op frisdranken. Kan de Staatssecretaris aangeven of de tarieven
vergelijkbaar zijn met het tarief dat Nederland vanaf 2014 zal heffen? Als
reden voor de verhoging van deze zogenaamde verbruiksbelasting geeft
de regering aan dat deze belasting al tien jaar niet is verhoogd. Dat lijkt
mij niet de werkelijke reden. Zo is de vennootschapsbelasting al jaren niet
verhoogd. Gaat de Staatssecretaris deze dan ook verhogen? Voor de
goede orde, de accijns op frisdrank wordt met 38% verhoogd. Wat heeft
de Staatssecretaris tegen frisdrank?
Het kabinet gaat vanaf 2014 ook nog een forse belasting heffen op
leidingwater. Om op de vorige vraag door te gaan: wat heeft de Staatssecretaris tegen mensen die douchen, hun kleren wassen of de wc
doortrekken? Wat is er mis met het drinken van water? Klopt het dat het
kabinet op deze manier belastingontwijking aan wil pakken nadat heel
veel mensen overschakelden van drank naar water? Ook wil ik van de
Staatssecretaris weten waarom er niet een belastingvrije voet is geïntroduceerd voor de leidingwaterbelasting. Voor gas en elektriciteit geldt een
heffingskorting en het argument daarvoor is dat gas en elektriciteit voor
iedereen een basisbehoefte is en de overheid deze basisbehoefte daarom
niet belast. Kunnen we die heffingskorting, of in ieder geval een belastingvrije voet, niet ook bij de leidingwaterbelasting introduceren? Ik krijg
hierop graag een reactie.
De oldtimers zijn een belangrijk onderwerp voor mijn fractie. Ik heb al een
motie ingediend om de bezitters van oldtimers te redden, zodat wie de
oldtimer hobbymatig gebruikt, ontzien wordt bij de wegenbelasting. Deze
motie is een beetje uitgevoerd, namelijk voor oldtimers ouder dan 40 jaar.
Helaas geldt de overgangsregeling, met een kwart van het tarief voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

28

auto’s ouder dan 25 jaar, alleen voor benzineauto’s. De SP had ook graag
een overgangsregeling gezien om de liefhebbers van oldtimers die op lpg
of diesel rijden, te ontzien. De moties die ik over lpg- en dieselrijders heb
ingediend, zijn helaas verworpen, zelfs nadat de liefhebbers van deze
auto’s duizenden mailtjes hadden geschreven naar de Tweede Kamerleden. Ik constateer dat de SP en het kabinet het hierover niet eens
worden. Het zou een klein gebaar zijn van het kabinet als auto’s die onder
de overgangsregeling vallen, in de wintermaanden gewoon op de weg
geparkeerd kunnen blijven. Kan de Staatssecretaris daarover een
toezegging doen?
De heer Van Vliet (PVV): Suggereert de heer Bashir hiermee dat hij
instemt met het door de Staatssecretaris voorgestelde pakket maatregelen
voor oldtimers?
De heer Bashir (SP): Het is niet mijn pakket, dus ik stem er niet mee in. Ik
heb hierover moties ingediend. Er zijn duizenden mailtjes met steun
gekomen, maar die moties zijn helaas verworpen. We hadden graag een
overgangsregeling voor alle autobezitters gezien.
Voorzitter. Dan kom ik op de overige fiscale maatregelen. Het lijkt alsof er
niet al te belangrijke wijzigingen in staan, maar dat is volgens de
SP-fractie niet het geval. Zo wordt de integriteitsbepaling voor anbi’s
uitgebreid. Hoewel de huidige wetgeving inderdaad tekortschiet, mag het
niet zo zijn dat de anbi-status per definitie wordt ontnomen wanneer er
een misdrijf wordt gepleegd. In het verleden zijn er mensen bestraft voor
het gooien van eieren of het dichtplakken van een deur. Hoewel ik
dergelijke acties uiteraard niet goedkeur, moet het ontnemen van de
anbi-status wel proportioneel zijn ten opzichte van de gedragingen.
Volgens mij kan de strafrechter dat het beste beoordelen. Daarom kom ik
met een amendement om het intrekken van de anbi-status bij de
strafrechter neer te leggen. Ik hoor graag wat de Staatssecretaris hiervan
vindt.
Samen met collega Van Bommel heb ik een amendement ingediend om
organisaties die in strijd met het internationale recht handelen, uit te
sluiten van de anbi-status, dit als uitwerking van een artikel in de
Grondwet. Dit amendement hebben wij ingetrokken, na de toezegging van
de Staatssecretaris dat hij hierop terug zou komen. In de brief van
17 september 2013 over de toezeggingen gaat de Staatssecretaris echter
niet in op ons amendement. Hij heeft het over terroristische organisaties,
maar daar gaat het amendement helemaal niet over. Zou de Staatssecretaris nog even rustig naar dat ingetrokken amendement kunnen kijken en
zijn toezegging willen nakomen om daarop terug te komen?
De SP is een groot voorstander van het stellen van substance-eisen om
onbedoeld gebruik van verdragen te voorkomen en ervoor te zorgen dat
er reële economische activiteiten worden ontwikkeld in plaats van alleen
maar brievenbusbedrijven in Nederland te vestigen om belasting te
ontwijken. Het is winst dat de Staatssecretaris na vele moties van collega
Merkies en mij bereid is om substance-eisen op te nemen. Daarvoor een
welgemeend compliment aan de Staatssecretaris. Helaas worden deze
substance-eisen niet in de wet vastgelegd, zodat de Kamer er niet over
kan meepraten. Ik vermoed dat de Kamer er wel een standpunt over heeft.
Dat geldt in ieder geval wel voor de SP-fractie. Waarom wordt het niet bij
wet geregeld? Is de Staatssecretaris bereid om een voorhangprocedure in
de wet op te nemen, zodat de Kamer erover kan spreken?
Met de Wet aanpak fraude toeslagen en fiscaliteit wordt beoogd om
fraude aan de poort te bestrijden. Volgens ons mag dit nooit ten koste
gaan van de dienstverlening door de Belastingdienst. Belastingplichtigen
moeten zo snel en zo klantvriendelijk mogelijk worden behandeld. De
goeden mogen niet de dupe worden van de fraudebestrijding. De
SP-fractie is blij dat de Staatssecretaris eindelijk stappen heeft gezet om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

29

de fraudegevoeligheid van het toeslagensysteem aan te pakken. Ik ben
alleen bang dat hij ook enkele stappen in de verkeerde richting heeft
gezet.
De SP-fractie is ervan overtuigd dat dienstbaarheid van de Belastingdienst
samen kan gaan met effectieve fraudebestrijding. Ik ben blij dat de
Staatssecretaris deze mening onderschrijft. In de nota naar aanleiding van
het verslag staat echter ook dat «enige uitruil» tussen fraudebestrijding en
dienstverlening niet uit te sluiten is. Deze verslechtering van de dienstverlening met de gemaskeerde term «uitruil» is betreurenswaardig en wat
mij betreft ook onnodig.
Deze wet vult het bestaande kader en instrumentarium van de Belastingdienst aan, en zorgt ervoor dat fraudesignalen beter opgepakt kunnen
worden door zogenaamde fraudeteams, zo maak ik op uit de nota naar
aanleiding van het verslag. De Belastingdienst heeft dus werknemers in
dienst die zich gericht met fraudebestrijding bezig houden. Op welke
manier wordt de samenwerking met de nieuw opgerichte rijksbrede
expertisegroep fraudebestrijding en het Combinatieteam Aanpak
Facilitators vormgegeven? In hoeverre zijn de getroffen maatregelen
eigenlijk doordacht, als er in de hele wet en in de nota naar aanleiding van
het verslag niets staat over de samenwerking en over de vraag of de
nieuwe structuren goed op elkaar aansluiten? Goede communicatie en
informatie-uitwisseling zijn hier namelijk de sleutel. Graag een reactie.
De consequenties van de wet zijn veelal gestoeld op verwachtingen en
vermoedens. Zo wordt er «verwacht» dat de Belastingdienst vanwege de
extra capaciteit het overgrote deel van de aanvragen binnen acht weken
zal kunnen afhandelen. Maar gezien het brede takenpakket van de
Belastingdienst, dat met dit wetsvoorstel behoorlijk wordt geïntensiveerd,
is het zeer de vraag of deze versterking voldoende zal blijken. Juist tijdens
de piekmomenten, wanneer veel mensen aanvragen doen of mutaties
doorgeven, zullen belanghebbenden mogelijk langer dan 13 weken
moeten wachten op een beslissing, in het ergste geval zelfs 26 weken!
Met name voor mensen met een laag inkomen kan dit heel slecht
uitpakken.
De SP-fractie wil ook graag ambities zien. Maximaal 13 weken moet
voldoende zijn om een aanvraag te verwerken. Anders zijn er toch
gewoon meer mensen nodig bij de Belastingdienst? Graag een reactie op
de gevolgen als de Kamer de termijn van maximaal 26 weken terugbrengt
naar maximaal 13 weken. Wat gaat er dan gebeuren?
De Staatssecretaris stelt voor om een vergrijpboete in te stellen voor
burgers die hun aanvraag voor een voorlopige teruggave onjuist invullen.
De SP-fractie vindt het belangrijk dat 99% van de mensen niet gaat lijden
onder de fraude van 1%. De SP-fractie heeft gevraagd hoe de Staatssecretaris gaat voorkomen dat goedwillende burgers een boete krijgen,
wanneer deze hun aanvraag per ongeluk onjuist invullen. De Staatssecretaris heeft deze vragen helaas niet beantwoord. Dit is natuurlijk niet
netjes, maar is waarschijnlijk per ongeluk gebeurd. De hamvraag is dan
ook: zou de Staatssecretaris nu een vergrijpboete krijgen als dit een
aanvraag tot voorlopige teruggave zou zijn geweest? Ik geloof in een
tweede kans en dat zou de Belastingdienst ook moeten doen. De
Staatssecretaris krijgt een tweede kans om mijn vraag te beantwoorden
hoe de regering de 99% van de 1% gaat scheiden, los van het feit dat er
een verschil bestaat tussen een foutje en opzettelijk handelen.
De SP-fractie heeft de Staatssecretaris ook vragen gesteld over de
aanvraag voor een voorschot op een toeslag. Zo vroeg onze fractie of de
Belastingdienst momenteel al mogelijkheden heeft om contra-informatie
op te vragen om de verlenging van een beslistermijn in toom te houden.
Helaas heeft de Staatssecretaris deze vraag beantwoord alsof deze over
de vergrijpboete zou gaan. Deze vraag is verkeerd beantwoord. De
Staatssecretaris krijgt dus wederom een herkansing. Een tweede maal kan
gebeuren, maar pas op, bij slag drie is de Staatssecretaris uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

30

De SP-fractie zet een aantal vraagtekens bij de effectiviteit van een aantal
maatregelen. Er is veel te doen om incorrecte of ontbrekende adresgegevens, maar tegelijkertijd lees ik in de nota naar aanleiding van het
verslag dat er bij een toeslagenaanvraag niet wordt gevraagd om
adresgegevens. Ik ben verbaasd dat het invullen van je adresgegevens
niet nodig is bij een aanvraag voor een toeslag. Als je wilt controleren of
een aanvraag terecht is, moet de aanvrager toch zijn of haar adresgegevens opgeven? Dat lijkt me een boerenwijsheid. De Belastingdienst kan
deze dan meteen controleren met de gegevens uit bijvoorbeeld de
gemeentelijke basisadministratie. Ik vraag de Staatssecretaris of dit niet
gewoon in orde gemaakt kan worden. Nog vreemder is het dat de
adresgegevens die verkregen zijn via de gemeentelijke basisadministratie,
niet gecontroleerd worden door de Belastingdienst. Bij twijfel of
onjuistheid wordt er wel een terugmelding aan de gemeente gedaan,
aldus de nota naar aanleiding van het verslag.
Er wordt niet gecontroleerd en toch kan er twijfel over de juistheid
geconstateerd worden. Ik begrijp hier dus echt helemaal niets meer van. Ik
hoor graag een heldere reactie hierop.
De SP heeft ook vragen gesteld over de doelmatigheid van het huidige
toeslagensysteem. Zij heeft gevraagd of een inkomensafhankelijke
zorgpremie de fraude rondom zorgtoeslagen niet flink zou kunnen
verminderen. Deze vragen zijn helaas niet bevredigend beantwoord. Zo
geeft het kabinet aan dat de maatregelen die door deze wet genomen
worden, fraudebestrijding binnen het huidige systeem zullen bevorderen,
maar dat fraude nooit uitgesloten kan worden. Dit laatste zal iedereen
beamen, maar dat neemt toch niet weg dat het huidige zorgtoeslagensysteem meer fraudegevoelig is dan bijvoorbeeld een inkomensafhankelijke zorgpremie. En dat neemt ook niet weg dat het soms nodig is om een
ingeslagen weg weer te verlaten als er betere alternatieven voorhanden
zijn. Ik hoor ook op dit punt graag een reactie.
Voorzitter. Ik ben toe aan mijn laatste punten. Daarna zal er een einde zijn
gekomen aan mijn indicatieve spreektijd.
De voorzitter: Omdat de spreektijden indicatief zijn, wil ik de vergadering
niet superstrak voorzitten. Ik wil u vragen om uw betoog in een paar
minuten af te ronden en kijk even naar de collega’s of zij een minuutje
spreektijd zouden willen doneren. Ik zie dat er consensus is over twee
minuten.
De heer Bashir (SP): Dan wil ik tot slot spreken over fraude. De SP-fractie
moest via RTL Nieuws vernemen dat de Belastingdienst meer dan
270 miljoen aan onterecht betaalde toeslagen niet meer terug kan krijgen.
Onze fractie heeft zich hier in de afgelopen dagen echt flink boos over
gemaakt. Wederom moet de Kamer via de media vernemen dat meer dan
270 miljoen verdwenen is. Tevens is het de vraag of er nog eens
200 miljoen aan onterecht betaalde toeslagen terug te krijgen is. Ik zou
hierover graag een uitgebreide toelichting willen. Er staat in totaal
namelijk 1,5 miljard aan onterecht betaalde toeslagen uit. Ook willen we
de toezegging dat er extra capaciteit wordt vrijgemaakt om dit geld terug
te krijgen. We willen graag dat maandelijks gerapporteerd wordt hoe het
hiermee staat, want dit kan echt niet langer zo. De Kamer wordt onvoldoende geïnformeerd en kan er niet bovenop zitten. We willen op dit punt
een duidelijke verbetering zien.
Dat is ook de belofte van de Staatssecretaris geweest na de Bulgarenfraudegate. Hij zou beter zijn best doen om het vertrouwen van de Kamer
terug te winnen. Dan willen we ook dat hier werk van gemaakt wordt. Een
maandelijkse brief is al een stap in de goede richting.
Mijn laatste punt betreft de belastingrente. Wij vinden het een heel rare
zaak dat de Staatssecretaris een belastingrente als instrument wil
gebruiken om gaten in de begroting te dichten. Dat moet niet de inzet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

31

Als de Belastingdienst een bepaald bedrag niet heeft binnengehaald,
moeten de lagere opbrengsten uit de belastingrente gewoon worden
beschouwd als gemiste inkomsten. Ik zie dat de Staatssecretaris nu zelfs
een rente van minimaal 8% wil hebben van bijvoorbeeld de vennootschappen om zijn gaten in de begroting te kunnen dichten. Wij zijn heel
kritisch over dit voorstel van de Staatssecretaris. Wij willen graag dat hij
hier nog eens goed naar kijkt. Het kan immers niet zo zijn dat de belastingrente wordt gebruikt als instrument om de gaten in de begroting te
dichten.
De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Ook ik bedank de Staatssecretaris voor
het grote aantal overuren dat door de ambtelijke staf van de Staatssecretaris en wellicht ook door hemzelf is gemaakt. Ik begrijp dat het inclusief
de tweede nota van wijziging gaat om meer dan 1000 vragen. Het is wel
de moeite waard, want de antwoorden geven heel veel toelichting en
opheldering.
Er is al veel gras voor onze voeten weggemaaid als gevolg van de
begrotingsafspraken voor 2014. Deze afspraken bevatten immers ook heel
veel fiscale maatregelen. Dat debat is al gevoerd. Ik wil niettemin van de
gelegenheid gebruikmaken om mijn dank uit te spreken aan het adres van
de ChristenUnie, D66 en de SGP voor de bijdrage die zij daaraan hebben
geleverd. Ik doe dat vooral met het oog op de stabiliteit in het land. Ik
verwijs naar de woorden van Klaas Knot, de president van de Nederlandsche Bank, die in de politieke instabiliteit een belangrijke hindernis
zag voor het economisch herstel. Ik denk dat hij in ieder geval tevreden
kan zijn.
Er bestaat in grote lijnen steun voor het Belastingplan. Dat neemt niet weg
dat ook ik wat kritische opmerkingen heb. Ik wil eerst enkele opmerkingen
maken over de autobelasting en de accijnsverhogingen. Ik heb een wat
langere bijdrage over de anbi-regeling, ik wil iets zeggen over de
toeslagen en ik wil ten slotte nog ingaan op de stamrechten en de relatie
met de beklemde vermogens en het rapport van de commissie-Van
Dijkhuizen. Ik zal echter ruim binnen de tijd blijven.
Ik maak eerst een paar algemene opmerkingen. Ik stel met mijn collega
van de PVV in het verslag vast dat dit Belastingplan toch enige sporen
draagt van fiscaal instrumentalisme. Anders dan de PVV en wellicht ook
de Staatssecretaris zelf ben ik daar niet ongelukkig mee. Een slimme inzet
van fiscale instrumenten is heel belangrijk voor de economische doelmatigheid. Fiscale vergroening is bijvoorbeeld dienstbaar aan duurzaamheid
en kan tegelijkertijd helpen om de lasten op arbeid te verlagen. De
accijnzen op tabak dienen het vullen van de schatkist en hebben als
bijeffect dat ongezonde gewoonten worden ontmoedigd. De Partij van de
Arbeid heeft de afschaffing van de kleine belastingen, zoals in de vorige
kabinetsperiode is gebeurd, dan ook nooit gesteund. Het gaat om
belastingen met in het algemeen lage uitvoeringskosten. Ik denk dus dat
het een vergissing is om fiscaal instrumentalisme te verwarren met een
ingewikkeld belastingstelsel.
Wat het belastingstelsel wel ingewikkeld maakt, is het grote aantal
aftrekposten. Aftrekposten leiden tot ondoelmatigheid en fraudegevoeligheid en maken een stelsel ingewikkeld. Wat dat betreft is de kwetsbaarste maatregel in de begrotingsafspraken de wet tegemoetkoming
specifieke zorgkosten. Ik begrijp dat een versobering in de maak is. Het
behoud van deze wet wordt overigens breed gesteund, dus daarover
maak ik geen opmerkingen, maar ik vraag de Staatssecretaris of hij bij de
versobering nadrukkelijk ook wil kijken naar de mogelijkheden van
gelijktijdige vereenvoudiging, dus of versobering en vereenvoudiging
hand in hand kunnen gaan.
Daarnaast heb ook ik een vraag over de belasting op leidingwater. Het
gaat om ruim drie dubbeltjes per 1.000 liter water. Ik begrijp dat er in deze
maatregel een overdekking zit voor bedrijven die heel veel water

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

32

gebruiken. VNO-NCW heeft het zelfs over bedrijven die miljoenen kuubs
water gebruiken. Het loopt dan flink in de papieren. De Staatssecretaris
heeft aangegeven dat er overdekking zit in deze maatregel. Hoe groot is
die overdekking precies? De Staatssecretaris heeft gesuggereerd om een
onderscheid te maken tussen simpel gefilterd industriewater en leidingwater. Is dat te maken? Kan er eventueel een tariefdifferentiatie worden
doorgevoerd, zodat bedrijven die heel erg afhankelijk zijn van water niet
zodanig worden belast dat het mogelijk schade aan de economische
bedrijvigheid veroorzaakt? Dat lijkt mij niet de bedoeling.
De heer Van Vliet (PVV): Ik hoor nu zowel VVD als PvdA vragen stellen bij
dit onzalige plan. In het kader van dit Belastingplan, dat ik niet ondersteun, moet het natuurlijk wel worden gedekt als hieraan iets wordt
gedaan. Hoe ziet de heer Groot dit verhaal? Het is natuurlijk een «Grote»
kwestie. We kunnen hem klein en groot maken, want de heren Klein en
Groot zijn weer aanwezig, maar je moet gaan lappen. Als je gaat
differentiëren – dat is gewoon een belastingverzwaring van Rutte II – wie
moet het dan betalen?
De heer Groot (PvdA): Mijn opmerking zopas was dat er overdekking is in
deze maatregel. Er is een opbrengst begroot van 205 miljoen. Ik begrijp
echter uit het nader verslag en de antwoorden van de Staatssecretaris dat
die opbrengst, als de tariefsverhoging wordt doorgevoerd, veel groter zal
worden dan 205 miljoen. Dan ben je dus bezig met overkill. Mijn voorstel
zou zijn dat 205 miljoen genoeg is. Als op die manier het bedrijfsleven kan
worden ontzien, heb ik daar geen problemen mee. Het lijkt me niet nodig
om een overdekking te dekken.
De heer Van Vliet (PVV): Weet de heer Groot dan hoeveel van de
205 miljoen – die blijkbaar sowieso al is ingeboekt – drukt op huishoudens
en hoeveel op de bedrijven/grootgebruikers?
De heer Groot (PvdA): Ik heb de cijfers over het aandeel niet precies in
mijn hoofd. Ik heb daar wel naar gevraagd in het schriftelijk verslag, maar
ik heb de antwoorden niet meer helemaal paraat. Ik heb begrepen dat een
flink aandeel van bedrijven komt.
De rekening voor huishouden is zeer bescheiden. Mevrouw Neppérus
heeft daar ook al opmerkingen over gemaakt. Het gaat over 3 cent per
honderd liter. Voor particulieren gaat het om een paar tientjes per jaar,
maar een substantieel deel zal wel van grootverbruikers afkomstig zijn.
Daar lijkt mij ook niets mis mee.
De heer Van Vliet (PVV): De heer Groot heeft het over een paar tientjes.
Maar voor mensen die van een socialezekerheidsuitkering leven, zijn die
tientjes toch wel een behoorlijk bedrag. Hoe gaan die mensen dat dan
betalen?
De heer Groot (PvdA): Je hebt ook te maken met algemene inflatie. Gelet
op het totale budget van gezinnen, denk ik dat dit nauwelijks een post is.
Om in de sfeer van de tabaksaccijns te blijven: we hebben het over drie
pakjes sigaretten per jaar. Het lijkt mij dat dit toch wel op te vangen moet
zijn. Je kunt altijd nog wel iets besparen op je leidingwaterverbruik. Enige
vergroeningsprikkel komt hierbij ook om de hoek kijken.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Mevrouw Neppérus en ik waren het er in
ieder geval nog over eens dat de waterbesparingsprikkel vooral bij de
grootverbruikers zit. Ik ben nu toch een beetje in verwarring. Als ik de heer
Groot goed begrijp, zegt hij: als er inderdaad sprake is van overdekking,
moeten we dat compenseren bij de grootverbruiker. Dat zou betekenen
dat hij nu al zegt dat die prikkel wat hem betreft wel wat minder mag zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

33

Ik zou bijna denken dat ik dat niet goed begrepen heb, maar misschien
vergis ik mij.
De heer Groot (PvdA): Voor de duidelijkheid, ik vind het prima dat die cap
op 300 kuub waterverbruik per jaar eraf gaat en dat bedrijven maar
bijvoorbeeld ook ziekenhuizen meer zullen betalen voor water. Maar ik
heb het nu over een beperkt aantal bedrijven dat te maken heeft met
enorme hoeveelheden. Dan gaat het niet over gezuiverd leidingwater of
gezuiverd drinkwater, maar dan gaat het over eenvoudig gefilterd
industriewater. Als je dit soort bedrijven gaat belasten met zo’n hoog
tarief, kunnen ze omvallen. Ik denk dat je dat niet moet willen. Misschien
lopen de meningen van GroenLinks en de Partij van de Arbeid hierover
wel vaker uiteen. Wij vinden ook niet dat je aan bedrijven als Hoogovens
een kleinverbruikerstarief voor energie kunt opleggen. Dat is misschien
een enorme prikkel om te innoveren, maar het zal in de praktijk betekenen
dat Hoogovens morgen zijn deuren kan sluiten. Ik denk dat dit niet de
bedoeling kan zijn.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik ben toevallig zelf pas bij Hoogovens
geweest. Hoogovens is juist een prachtig voorbeeld van een bedrijf dat
verschrikkelijk veel kan besparen op energie op het moment dat de
energieprijs daartoe noopt en de investering die daarvoor nodig is,
rendabel wordt gemaakt. De heer Groot komt zelf met dit voorbeeld. Ik
nodig hem uit om dezelfde redenering toe te passen op bedrijven die
kennelijk heel veel water gebruiken. Vanochtend lazen we naar aanleiding
van de reactie van VNO-NCW in Het Financieele Dagblad dat bedrijven die
nu € 50 betalen straks 5 miljoen euro gaan betalen. Als dat waar is, is er
kennelijk sprake van een zo verschrikkelijk groot watergebruik, om niet te
zeggen «watermisbruik», dat het hoog tijd wordt dat daar eens wat aan
gebeurt. Het gaat dus niet om het laten omvallen van bedrijven. Anders
dan de heer Groot suggereert, is er op dat punt geen enkel verschil van
mening tussen de Partij van de Arbeid en GroenLinks. Het gaat juist om
het maximaal inzetten van die fiscale prikkel, om ervoor te zorgen dat in
dit geval water wordt bespaard door de grootverbruikers.
De heer Groot (PvdA): Ik merk dat we toch bij elkaar komen als we
gezamenlijk vaststellen dat het niet de bedoeling is dat die bedrijven
omvallen. Ik ben het er ook helemaal mee eens dat er een vergroeningsprikkel van uit zou moeten gaan. Ik bepleit geen nultarief voor dat soort
grote bedrijven. Ik zeg ook dat die cap op 300 kuub eraf moet. Maar het
lijkt erop dat er op het gebied van industriewater toch wat overkill zit in
deze maatregel. Kan met behoud van die vergroeningsprikkel niet beter
worden gekeken naar de effecten, om te voorkomen dat bedrijven
omvallen? Ik denk dat wij elkaar op dit punt goed kunnen vinden, maar ik
wacht ook de antwoorden van de Staatssecretaris af op de vraag hoe hij
hierin staat en waar het optimale tarief ligt, opdat je een maximale
vergroeningsprikkel kunt geven, zonder dat je onevenredige schade
toebrengt aan die bedrijven.
De heer Klein (50PLUS): Ik vind het jammer dat de heer Groot wel heel
makkelijk aan de gevolgen voor de consumenten voorbijgaat. Hij zegt
eigenlijk: het gaat om drie pakjes sigaretten en dat moet iedereen op
kunnen vangen. Je zou bij deze berekening echter de stapeling moeten
betrekken van al die maatregelen die tot een lastenverhoging leiden voor
mensen met alleen AOW. Als je de lasten verhoogt, kun je dus niet
zeggen: ach, het gaat maar om € 17 per jaar. Het gaat namelijk om die
€ 17 plus de stijging van de frisdrankaccijns, plus de andere belastingverhogingen, plus de koopkrachteffecten van andere maatregelen. Zou de
heer Groot niet moeten zeggen dat de Partij van de Arbeid een sociaal
beleid wil en dat zijn fractie daarom de stapeling van alle maatregelen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

34

ogenschouw neemt? Daar zit onder meer die verhoging van de leidingwaterbelasting bij. Alleen als het effect van die stapeling in beeld is, kan de
heer Groot zeggen of het wel of niet meevalt.
De heer Groot (PvdA): Die stapeling komt in beeld bij de jaarlijkse
augustusbesluitvorming over het koopkrachtbeeld voor het komende jaar.
Dan zien we de gevolgen van alle kabinetsmaatregelen voor de
koopkracht. Ik ben blij dat dat beeld vooralsnog evenwichtig is en dat de
lage inkomens worden ontzien en de hoge inkomens relatief meer
bijdragen.
De heer Klein (50PLUS): De koopkrachtplaatjes moeten volgens mij nog
worden bijgesteld naar aanleiding van het begrotingsakkoord, want dat
akkoord wordt nog uitgewerkt. We zien nu echter al dat met name mensen
met AOW en mensen met AOW en een klein pensioen te maken zullen
krijgen met een verhoudingsgewijs forse koopkrachtdaling. Mijn stelling is
dus dat de heer Groot het niet mag bagatelliseren door te zeggen dat het
maar drie pakjes sigaretten zijn. Het gaat erom dat mensen meer kosten
moeten maken en meer geld kwijt zijn aan hun belastingen. De gevolgen
van alle maatregelen moeten bij elkaar worden opgeteld, want alleen dan
kun je aangeven wat het daadwerkelijke effect op de koopkracht is. Hij
mag niet zeggen dat het maar een klein beetje is, want als je alleen maar
naar die kleine beetjes kijkt, valt het misschien wel mee per klein
onderdeeltje, terwijl het in totaal wel heel groot is. En daarmee heb je toch
een klein groot verschil.
De voorzitter: Een klein groot verschil.
De heer Groot (PvdA): Natuurlijk werkt een stapeling van maatregelen
door in de koopkracht. Ik houd echter vol dat de belasting op leidingwater
in vergelijking met die stapeling maar een heel klein onderdeeltje is. Ik
denk dat deze belasting dan ook niet het grootste probleem is van de
begrotingsafspraken. Daar staat bovendien tegenover dat bedrijven een
aanzienlijk deel van de rekening zullen betalen en dat betekent dat er
sprake is van een vergroeningsaspect.
De heer Bashir (SP): Bij gas en elektriciteit werken we met een belastingvrije voet, bijvoorbeeld in de vorm van een heffingskorting. Hoe beoordeelt de PvdA-fractie de mogelijkheid om een vrije voet te introduceren bij
leidingwater? Ik vraag dat, omdat het principe hetzelfde is, namelijk dat je
een basisbehoefte niet belast.
De heer Groot (PvdA): Nogmaals: het gaat om een zeer beperkte
belasting. Bovendien maakt een heffingsvrije voet deze belasting een stuk
ingewikkelder. Een van de voordelen van kleine belastingen is dat het
relatief simpele belastingen zijn die bij een beperkt aantal inhoudingsplichtigen op een relatief simpele manier kunnen worden opgehaald. We
zouden dus zeker ook moeten kijken naar wat het betekent voor de
uitvoeringskosten. Misschien dat de Staatssecretaris hierover nog iets
meer kan zeggen, maar de charme van de leidingwaterbelasting is dus
juist dat het een simpele belasting is.
De heer Bashir (SP): Stel dat mensen gemiddeld 100 kuub gebruiken, dan
betalen mensen gemiddeld nog steeds evenveel belasting als je een
belastingvrijevoet van 50% invoert. Tegelijkertijd stimuleer je mensen nog
steeds om minder water te gebruiken doordat de belasting over die
tweede 50 kuub hoger is. Is de heer Groot ook tegen een belastingvrije
voet als het vergroeningseffect dat PvdA en VVD zeggen te beogen, zo
toch wordt bereikt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

35

De heer Groot (PvdA): Ik zeg niet dat ik ertegen ben. Het is wellicht een
interessant idee, maar ik zou aan de Staatssecretaris de vraag willen
doorgeleiden wat dit betekent voor de uitvoeringskosten en voor de
robuustheid van deze belasting.
Voorzitter. Het volgende punt betreft de autobelasting en de accijnsverhogingen. De Partij van de Arbeid kan zich goed vinden in de keuze voor een
extra schijf in de CO2-belasting voor auto’s. Ik begrijp heel goed dat de
autobranche hier niet blij mee is, maar de belastingopbrengsten van de
bpm zijn nog steeds een stuk lager dan vijf jaar geleden. In de reacties van
de autofabrikanten merk ik op dat er op zich instemming bestaat met de
maatregel om de fiscale voordelen voor semi-elektrische auto’s wat te
verminderen, omdat die toch enigszins buitensporige trekken begonnen te
krijgen. Er is wel kritiek op de lastenverzwaring als zodanig, maar er zijn
ook complimenten voor de manier waarop deze is vormgegeven. Ik ben
benieuwd naar de verdere uitwerking van de maatregel in het tweede deel
van de Autobrief. Vooruitlopend daarop heb ik nog wel een vraag. Door
de indeling in klassen voor de CO2-uitstoot worden nu bepaalde automodellen sterk bevoordeeld en andere modellen sterk benadeeld. Het lijkt mij
toch niet zo moeilijk om de CO2-uitstoot volgens een meer vloeiende
curve te belasten. Het lijkt mij een kwestie van een tabelletje opzetten en
dat aflezen. Dat zou minder concurrentieverstorend werken. Zo ben je
tegelijk af van al die geforceerde pogingen bij autofabrikanten om net
onder een bepaalde CO2-grens uit te komen. Graag krijg ik hierop een
reactie van de Staatssecretaris. Acht hij zo’n meer vloeiende curve voor de
belasting op CO2 van auto’s mogelijk?
De verhoging van het tarief op lpg heeft als bijeffect dat mensen die op
propaan hun huis verwarmen, relatief fors worden aangeslagen. De Partij
van de Arbeid is nog niet helemaal overtuigd door het antwoord van de
regering dat een onderscheid tussen lpg voor het wegverkeer en propaan
voor huishoudens zal leiden tot hoge uitvoeringskosten en de terugkeer
van misbruik. De situatie is namelijk wel veranderd. Vroeger was lpg voor
het wegverkeer goedkoper dan propaan. Daardoor was het lonend om lpg
bij de pomp te tanken en dat thuis te verstoken. Straks wordt het echter
andersom. Bovendien kunnen auto’s, naar ik heb begrepen, niet tanken bij
het beperkte aantal depots dat propaan levert voor stookdoeleinden thuis.
Hoe groot is de kans op misbruik en hoge uitvoeringskosten nu echt? Ziet
de Staatssecretaris alsnog mogelijkheden om voor propaan voor
stookdoeleinden een tarief te hanteren dat vergelijkbaar is met de
energiebelasting op aardgas?
De Partij van de Arbeid heeft zeer gemengde gevoelens bij het niet
doorgaan van de accijnsverhoging op tabak. Wat ons betreft, komt van
uitstel in ieder geval geen afstel. Tegelijkertijd zijn wij ons ervan bewust
dat grenseffecten en smokkel hierbij een beduidend grotere rol spelen dan
bij bier en autobrandstoffen. Van tabak kun je in een auto een heleboel
meenemen. Met een tank en met kratjes bier gaat dat wat moeilijker.
Anders dan het kabinet ziet de Partij van de Arbeid de accijns op tabak
niet primair als een middel om de schatkist te vullen maar vooral als een
manier om gezondheidswinst te bereiken.
Uit de grenseffectrapportage komt naar voren dat naast voorraadvorming
ook substitutie-effecten een grote rol spelen bij de accijnsverhoging op
tabak. Als wij het over substitutie hebben, gaat het, naar ik aanneem,
vooral om substitutie van sigaretten door shag. Is de Staatssecretaris
bereid om de accijnsdruk op shag gelijk te trekken met die op sigaretten?
Zo ja, hoeveel levert dat op?
Uit de antwoorden in het schriftelijk verslag maak ik verder op dat
Duitsland en België zouden overwegen om de accijns op tabak verder te
verhogen. Is de Staatssecretaris bereid om hiervoor ook in Europees
verband te pleiten, en zo Duitsland en België te helpen om die afweging
naar de goede kant te laten doorslaan?
Ik heb nog een klein puntje over de zogenoemde walstroom.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

36

De heer Van Vliet (PVV): Ik begrijp dat de heer Groot het accijnsgedeelte
van zijn betoog heeft afgesloten, maar ik heb daar nog wel een vraag
over. Ik heb de heer Groot horen zeggen dat hij alles onderschrijft wat hier
gebeurt en dat hij zelfs de accijns op tabakwaren nog wil opschroeven.
Laten we met elkaar geen mistgordijn creëren: het Belastingplan bevat
heel expliciet ook nog eens een btw-tarief van 21% en een assurantietaks
van 21%. Wij weten dat de btw wordt geheven over een grondslag
inclusief andere kostprijsverhogende belastingen zoals accijns, dus dat
werkt dubbel door. Ik heb de PvdA-fractie eerder horen verkondigen dat
men de btw-verhoging naar 21% rampzalig vindt voor de Nederlandse
economie. Nu is er een stapeling op deze accijnsproducten waar die
extreem hoge btw ook nog eens op rust. Hoe kijkt de heer Groot daar nu
tegenaan?
De heer Groot (PvdA): De btw over accijns is een punt dat de heer Van
Vliet al een jaar lang maakt. Het lijkt mij niet zo productief om dat nu te
herhalen. De btw-verhoging naar 21% is een uitvloeisel van het Kunduzakkoord geweest. Ik zou nu niet willen pleiten voor verlaging van het
btw-tarief, zeker niet als er ook opbrengsten gehaald moeten worden om
bijvoorbeeld belasting op arbeid te verhogen. Dat lijkt mij geen goede
weg.
De heer Van Vliet (PVV): Ik dank de heer Groot voor zijn duidelijkheid in
dezen. De PvdA heeft definitief afscheid genomen van haar standpunt en
wil het btw-tarief gewoon handhaven. Dat heeft altijd een beetje in de
mist gehangen. Het zit wel degelijk als basis in het belastingplanpakket.
Laten wij vooral niet vergeten dat de btw gewoon 21% blijft en extreem
doorwerkt in de accijnsproducten.
De heer Bashir (SP): Ik vroeg mij af of bij de laatste onderhandelingen is
geprobeerd om de btw te verlagen. Of heeft de PvdA zich hierbij
neergelegd?
De heer Groot (PvdA): Ik heb die onderhandelingen niet zelf gevoerd, dat
heeft collega Henk Nijboer gedaan. Wellicht kunnen mijn collega’s ter
linkerzijde daar meer over zeggen, maar ik kan mij zomaar voorstellen dat
verlaging van de btw niet aan de orde is geweest. Niet voor zover mij
bekend en zoals ik net heb gezegd, zou ik daar ook niet voor willen pleiten.
De heer Bashir (SP): De heer Groot zegt dat hij daar niet voor wil pleiten.
Het was echter een belangrijk onderdeel van de verkiezingscampagne van
de PvdA om de btw voor de gezinnen niet te verhogen. Er is dus niet eens
geprobeerd om die btw weer te verlagen naar 19%! Ik vind dat een raar
verhaal. Je gaat de verkiezingen in met een belofte en vervolgens probeer
je het niet eens waar te maken.
De heer Groot (PvdA): De btw-kwestie en de lastenverzwaring in zijn
algemeenheid in de verkiezingscampagne hadden te maken met wat heet
het sprintje trekken naar 3%. Dat is niet gebeurd. We hebben nu een
regeerakkoord waarin een beter evenwicht is bereikt. We hebben
afgelopen jaar die 3% niet gehaald en zullen dat ook komend jaar
misschien net niet doen. De fixatie op die 3% is van tafel. Dat neemt niet
weg dat we op de langere termijn wel degelijk de begroting op orde
moeten brengen en in de richting van een structureel evenwicht moeten
gaan. Daar zijn wij nooit voor weggelopen.
De voorzitter: Ik dank u wel. U kunt verder met de problematiek van de
walstroom.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

37

De heer Groot (PvdA): Ik was het bijna vergeten. De walstroom is een
klein puntje, maar ik wil het toch even maken. Schepen die nu in
Rotterdam of in andere havens aanmeren, draaien op zelf opgewekte
elektriciteit. Dat betekent dat de dieselmotoren in de haven blijven draaien
en daar CO2 uitstoten. Schepen zouden ook energie kunnen afnemen van
het net, maar dat is met een energieheffing op elektriciteit heel onaantrekkelijk. Ik vraag de Staatssecretaris of het niet mogelijk is om een speciaal
laag tarief voor de energiebelasting te heffen voor schepen die aangemeerd liggen. Het voordeel daarvan is dat per saldo minder vervuiling
plaatsvindt in de Nederlandse havens, terwijl de overcapaciteit van ons
stroomnet iets vermindert en we tegelijkertijd enige belastinginkomsten
binnenhalen die we anders niet zouden krijgen. Graag krijg ik een reactie
van de Staatssecretaris op dit punt. Nogmaals, het is een klein puntje,
maar ik krijg er graag aandacht voor.
Een wat groter punt gaat over de anbi’s. Wij zijn het allemaal met elkaar
eens dat overtreding van de wet niet bijdraagt aan het algemeen nut, laat
staan dat het gebruik van geweld dat zou doen. Dat is niets nieuws. Het is
vaste jurisprudentie van de Hoge Raad dat instellingen die geweld
gebruiken om hun doelen te bereiken, geen anbistatus mogen hebben. Ik
denk dat de vele anbi’s die Nederland telt, deze uitspraak van de Hoge
Raad niet eens nodig hebben. In deze tijd van snelle media en internet
weten anbi’s dat ze afhankelijk zijn van de sympathie van het publiek. Wie
geweld gebruikt of aanzet tot haat, zet zijn bestaansrecht op het spel.
anbi’s, waaronder ook milieuorganisaties, kiezen hun actiemiddelen
zorgvuldig. De tijd van al te wilde vormen van actievoeren, die wij soms in
het verleden hebben gezien, is echt wel voorbij.
De PvdA ziet nut en noodzaak van de aanscherping die nu wordt
voorgesteld, dan ook niet in. Als ik het goed lees, is het voorstel dat een
veroordeling door de rechtbank op grond van het in gevaar brengen van
de veiligheid van personen of goederen, min of meer automatisch leidt tot
intrekking van de anbistatus. Afgezien van de overbodigheid van die
maatregel zie ik hiermee twee problemen.
Ten eerste is er het probleem van de selectiviteit: waarom zou je alleen de
anbistatus intrekken als de algemene veiligheid van goederen en
personen in gevaar wordt gebracht? Waarom zou dit niet gelden als
bijvoorbeeld belastingfraude of valsheid in geschrifte plaatsvindt door
gezichtsbepalende personen van een maatschappelijke instelling of
politieke partij? Dan heb ik het nog niet eens over bijvoorbeeld seksueel
misbruik in kerkgenootschappen of andere misdrijven. Waarom worden
zulke zaken niet gekoppeld aan de anbistatus? Deze anbibepaling riekt een
beetje naar eenzijdig aan banden leggen van milieuorganisaties dan wel
vakbonden.
Ten tweede hoort de beslissing om een anbistatus in te trekken, niet thuis
bij de belastinginspecteur, zoals de heer Bashir al zei. Die hoort thuis bij
de strafrechter. Deze kan bij een veroordeling beoordelen of intrekking
van de anbistatus proportioneel is of niet. Zoals de heer Bashir ook al
opmerkte, kan onder het begrip «geweld» ook het gooien met een paar
tomaten of eieren vallen. Ik kan mij voorstellen dat daaruit een veroordeling volgt, maar nu moet dan automatisch de anbistatus worden
ingetrokken omdat de belastinginspecteur dit moet afvinken. Dat lijkt mij
niet de bedoeling. Ik begrijp deze route niet geheel. Laat het liever aan de
strafrechter. Die wordt ook geadviseerd door de Raad van State. De
vereniging van goede doelen, de VFI, heeft hierover een goed betoog
gehouden.
Kortom, ik verzoek de Staatssecretaris om deze contraproductieve en
overbodige aanscherping in te trekken. Kan hij toezeggen dat de regering
het sanctie-instrument van het intrekken van de anbistatus gewoon via de
strafrechter laat lopen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

38

De heer Van Vliet (PVV): Een interessant betoog van collega Groot. Ik ben
het principieel met hem oneens, want de fiscale faciliteit hoort uitsluitend
bij de belastinginspecteur te liggen, en eventueel bij een belastingrechter
als je hierover vragen hebt. Het argument dat de Raad van State een
adviesrol heeft, vind ik interessant. De Raad van State heeft behoorlijk
negatief geadviseerd over het Belastingplan 2014: de fiscale impact op de
economie is slecht en er is geen sprake van een bestendige gedragslijn.
Wat vindt de heer Groot op dit punt van de Raad van State?
De heer Groot (PvdA): De Raad van State maakt heel veel opmerkingen.
Je moet altijd aandacht geven aan advies van de Raad van State. Je moet
naar het hele begrotingsbeeld kijken. Het kabinet kiest voor een aanpak
met maatregelen op korte termijn die zo min mogelijk schade toebrengen
aan de economie, terwijl op langer termijn maatregelen worden uitgezet
om de begroting op orde te krijgen. Dat lijkt mij een heel goede mix. Op
dit punt steun ik het kabinetsbeleid en denk ik dat wij op de goede weg
zijn.
De heer Van Vliet (PVV): Ik wil nog even terugkomen op de anbi’s en de
strafrechter. Als er duidelijk omschreven criteria zouden zijn wanneer je
integriteit schendt of veiligheid in gevaar brengt, is dat toch een mooi
handvat om de fiscale faciliteit ook door een inspecteur te kunnen laten
herbeoordelen?
De heer Groot (PvdA): Dat heb ik nagekeken, maar dan moet je gaan
werken aan een heel lange en per definitie nooit uitputtende lijst criteria.
Dat lijkt mij niet het werk van een belastinginspecteur. Daar hebben we nu
juist een strafrechter voor die de wetsovertreding kan bestraffen. De
strafrechter kan de afweging maken welke straf daarbij past nadat hij het
verweer van de verdediging heeft gehoord. Daarbij kan ook gekeken
worden of het intrekken van de anbi-status proportioneel is. Als er een
ernstig geweldsmisdrijf is gepleegd en een bestuurder daar geen afstand
van neemt, kan ik mij voorstellen dat de strafrechter de gevolgtrekking
maakt dat het geen anbi meer kan zijn. Als het echter gaat om het gooien
van een paar tomaten of het blokkeren van een hek, zal de strafrechter wel
tot een veroordeling komen, maar het intrekken van de anbi-status niet
proportioneel achten.
Ik dank de Staatssecretaris voor de voortvarende uitwerking van de
wettelijke maatregelen om de fraude met toeslagen drastisch in te
dammen. Zoals eerder aangekondigd, zullen die stappen onvermijdelijk
leiden tot een zekere spanning met de snelheid van de dienstverlening.
Toch – en dat compliment wil ik de regering ook maken – zal het overgrote
deel van de goedwillende burgers in dit land weinig merken van deze
aanscherpingen.
Strengere regels zijn mooi, maar ze moeten ook daadwerkelijk worden
gehandhaafd. De PvdA-fractie is er blij mee dat meer mensen bij de
Belastingdienst worden vrijgemaakt voor de controles op de toeslagen.
Uit de antwoorden begrijp ik dat het om 154 fte gaat. Dat klinkt indrukwekkend, maar kan de Staatssecretaris toch wat meer beeld en geluid
geven van wat dat in de praktijk betekent? Hoeveel extra controles kan je
met 150 man doen? Kunnen alle verdachte aanvragen – dat zijn er
ongeveer 30.000 per jaar – ook echt met die 150 man extra worden
uitgepluisd of moet een bepaald percentage van die 30.000 worden weg
gestempeld, zoals het in kringen van belastingambtenaren eufemistisch
heet?
De PvdA blijft bezorgd over de capaciteit van de Belastingdienst. Ik heb al
vaker gezegd dat steekproefcontroles in combinatie met milde straffen
alleen werken in een samenleving waar de belastingmoraal hoog is en
fraude tot de zeldzaamheden behoort. Wat we de laatste jaren echter zien,
is de opkomst van een nieuw soort fraude van georganiseerde netwerken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

39

en soms van goed geïnformeerde malafide oud-belastingadviseurs, die
kijken naar een lage pakkans en milde straffen, die met elkaar vermenigvuldigen en dan de conclusie trekken dat fraude in Nederland lonend is.
Wat dat betreft, staat die Bulgarenfraude niet op zichzelf. Om die geest in
de fles te krijgen, moeten de pakkans en de strafmaat omhoog.
In dit verband heb ik nog een vraag over malafide uitzendbureaus die hun
depot- of stortingsplicht verzaken. Die kunnen, zo lees ik in het Belastingplan, worden beboet met maximaal € 4.920. Dat lijkt mij een lachertje,
vergeleken met de bedragen aan ontweken loonbelasting en sociale
premies waar het in deze branche al gauw om kan gaan. Het kabinet stelt
in antwoord op onze vragen – de VVD had er ook vragen over gesteld –
dat die bestuurlijke boete adequaat is, omdat die aansluit bij de boetes in
de Algemene wet rijksbelastingen en de Invorderingswet. Het is maar net
wat je adequaat noemt. Blijkt hieruit niet dat die boetes in de AWR en de
Invorderingswet veel te laag zijn vastgesteld? Is het kabinet van plan er
iets aan te doen?
Dan kom ik bij de stamrechten, box 2 en de commissie-Dijkhuizen. De
PvdA steunt van harte de inspanningen van het kabinet om beklemde
vermogens vrij te spelen ten behoeve van het economisch herstel. In de
begroting voor volgend jaar worden daarvoor forse bedragen ingezet:
1,2 miljard voor de stamrechten en 1 miljard voor de eenmalige verlaging
van het tarief in box 2. Wij moeten natuurlijk afwachten of die bedragen
worden gehaald, maar de antwoorden in het nader verslag geven toch
enig vertrouwen. Ook ik stel vast dat er twijfel was of de 1 miljard die voor
de levensloopkorting werd ingezet wel zou worden gehaald. Ik begrijp nu
uit de antwoorden dat inmiddels de helft van de levenslooptegoeden al is
opgenomen. Wij zijn nog maar in oktober en er zijn nog een paar
maanden te gaan. Als ik het goed begrijp, zal die 1 miljard aan extra
belastingopbrengsten uit het ontklemmen van de levensloopregelingen
worden gehaald. Dat geeft ook enig vertrouwen in de ramingen die het
Ministerie van Financiën maakt.
Ik dank de Staatssecretaris voor de toezegging in het nader verslag dat er
binnenkort een brief komt over de mogelijkheden van ontklemming van
pensioen-bv’s. Die pensioen-bv’s zijn echt een molensteen voor vele
ondernemers. Wanneer kunnen wij de brief daarover verwachten?
Ik heb nog een vraag over de revisierente en de problematiek rondom
koopsompolissen. Ik krijg heel veel mails van mensen die van die polis af
willen om daarmee de eigenwoningschuld te verminderen. Vaak wil de
verzekeraar dan ook nog meewerken, maar is de revisierente een
sta-in-de-weg. Is de Staatssecretaris bereid om in ieder geval kleinere
koopsompolissen te ontklemmen op dezelfde manier als bij levensloop en
nu ook stamrechten?
Het kabinet komt voor april met een reactie op het rapport van de
commissie-Dijkhuizen. Dank voor de toezegging in de antwoorden dat in
die reactie een vergelijking zal worden opgenomen van de belastingdruk
op ondernemers in de ib en de Vpb en ook van de belastingdruk op
werknemers. Ik had die integrale vergelijking van belastingdruk graag nu
al in het nader verslag gezien, maar ik begrijp dat dit gezien de drukte bij
Financiën wat al te veel gevraagd was. Ik wil nog wel weten om welke
totaalbedragen het gaat. Hoeveel belasting wordt er opgehaald in box 2?
Wat is de grondslag in box 2? En hoeveel belasting bij elkaar betalen de
950.000 ib-ondernemers die dit land inmiddels telt?
Wat moeten wij van de kabinetsreactie op het rapport-Dijkhuizen precies
verwachten? Gaat het alleen om een inhoudelijke beoordeling van de
voors en tegens van het rapport? Of is het de bedoeling om in die
kabinetsreactie al meteen lijnen uit te zetten naar een nieuwe fiscale
agenda? Daar wil ik wat meer helderheid over hebben, maar dat hoor ik
dan graag volgende week.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

40

De heer Dijkgraaf (SGP): Ik vind dat een interessante vraag; die had ik
zelf ook. Begrijp ik het goed dat de heer Groot eigenlijk ook vindt dat er
binnen de kabinetsperiode stappen zouden moeten worden gezet met dit
rapport?
De heer Groot (PvdA): Een van de sterke punten in het rapport van de
commissie-Van Dijkhuizen vond ik de grote nadruk die wordt gelegd op de
mogelijkheden om de last op arbeid te verlagen. Ik denk dat dat ook heel
belangrijk is voor de werkgelegenheid in het land. Als dat spoor
bewandeld zou kunnen worden, zou ik ervoor pleiten om zo mogelijk al
deze kabinetsperiode stappen te zetten.
De heer Klein (50PLUS): Ik krijg de indruk dat de heer Groot nu vraagt om
een integrale visie. Dat zou ik ook willen bepleiten: een integraal
antwoord, een integrale reactie op het rapport van de commissie-Van
Dijkhuizen. Maar betekent dat dan ook dat de heer Groot niet meer
selectief gaat winkelen? Ik constateer namelijk dat er op dit moment toch
wel selectief gewinkeld wordt, dingetjes die leuk worden gevonden,
worden naar voren gehaald en dingetjes die minder worden gevonden,
worden even geparkeerd. Dus als de heer Groot zo’n pleidooi wil houden,
zou hij moeten zeggen: eigenlijk moeten we een integrale visie afwachten
en niet meer selectief winkelen in de voorstellen die er nu al liggen.
De heer Groot (PvdA): Je moet natuurlijk altijd goed kijken naar de
samenhang van de voorstellen. Ik denk dat de commissie-Van Dijkhuizen
niet als voorwaarde heeft gesteld dat alles wordt overgenomen of niets.
Dat zou ook onzinnig zijn. Er is ook een rapport geweest van, ik meen, de
commissie-Stevens, dat heette «Graag of niet». Die commissie benadrukte
heel erg dat alles over moest worden genomen of niet. Toen werd het
natuurlijk niets. Ik denk dat er ook afzonderlijk heel veel goede voorstellen
in het rapport van de commissie-Van Dijkhuizen zitten, maar we zijn
politieke partijen en we moeten altijd zelf onze politieke afwegingen
maken. Maar het is evident dat er altijd oog moet zijn voor de samenhang
in de voorstellen.
De heer Klein (50PLUS): Dat betekent dus eigenlijk dat er nu geen
maatregelen moeten worden genomen die in feite ook al door de
commissie-Van Dijkhuizen zijn aangegeven en die nu naar voren worden
gehaald. Dan zou je die samenhang ook moeten handhaven. Het gaat er
niet zozeer om of de commissie-Van Dijkhuizen selectief winkelt, maar het
gaat erom dat de Partij van de Arbeid en dat het kabinet niet selectief
moeten winkelen door er alvast dingetjes uit te gaan halen. Een integrale
behandeling betekent dat er ook dan pas daadwerkelijk maatregelen
worden overgenomen en niet nu alvast wat dingen worden gedaan.
De heer Groot (PvdA): De heer Van Dijkhuizen deed zelfs zelf een oproep
om selectief te winkelen. Hij zei: er zijn een paar maatregelen die je er zo
uit kunt pikken en die kun je morgen invoeren. De voorwaarde is dus niet
gesteld om alles of niets te doen. Sterker nog, er staan in het rapport
goede en minder goede voorstellen. De hoofdlijn is het verlagen van de
lasten van arbeid. Die hoofdrichting lijkt mij goed. Als het kabinet al in
deze periode stappen in die richting kan zetten, lijkt mij dat alleen maar
goed. Ik kan mij ook voorstellen dat sommige maatregelen een langere
voorbereidingstijd nodig hebben. De ene maatregel kun je snel invoeren
en de andere niet. Ik wacht wat dat betreft de reactie van het kabinet af.
De voorzitter: Dit lijkt mij een goed moment om te schorsen voor de
lunchpauze.
De vergadering wordt van 12.50 uur tot 13.30 uur geschorst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

41

De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. Ik sluit mij aan bij de dankzegging van
de collega’s voor het snelle werk. Het begrotingsakkoord was wat laat. Ik
ben mij er zeer wel bewust van dat dit betekende dat op het Ministerie van
Financiën overuren gedraaid zijn om al onze vragen te beantwoorden. Er
zijn een aantal aandachtspunten, maar de meeste vragen zijn helder
beantwoord.
Het Belastingplan zelf kan eenvoudig worden samengevat: de Staatssecretaris regelt met dit Belastingplan een enorme hoeveelheid belastingverhogingen. Het is ongehoord dat de burgers door het herfstakkoord – dat is
nu ook echt een herfstakkoord – 2,2 miljard extra aan belastingen moeten
betalen terwijl de overheid zelf een stuk minder snijdt. Mensen thuis
moeten aan de keukentafel bekijken waarop nog kan worden bespaard,
want er komt nogal wat op hen af. Ze moeten meer belasting betalen door
de afbouw van de algemene heffingskorting en de afbouw van de
arbeidskorting. Ook vindt er geen inflatiecorrectie plaats, wat een miljard
extra belastingen per jaar is. De accijnzen op alcohol en brandstoffen
worden fors verhoogd. Er komt een heffing over stamrechten. De
werkgeversheffing, die eenmalig was, wordt verlengd. De leidingwaterbelasting wordt meer dan verdubbeld. De autobelasting wordt verhoogd. De
afvalstoffenbelasting wordt geherintroduceerd, net nadat deze was
afgeschaft. Ook wordt de belastingrente verhoogd, zeg maar de creditcard
van de Belastingdienst. Al deze belastingenverhogingen maken dat
mensen minder loon overhouden op hun loonstrookje na een maand
werken. Dat is zelfs nog erger na wat overwerk. De marginale druk stijgt
voor grote groepen Nederlanders immers naar 56%. De belastingverhogingen zorgen ervoor dat ondernemers hun winsten nog verder zien
verdampen of hun activiteiten zelfs moeten staken.
Werk en ondernemen moeten juist lonen; dat is de weg uit de crisis. Er
moet niet verder worden genivelleerd. We moeten toe naar een vereenvoudiging en verlaging van belastingen, naar een sociale vlaktaks, die in
het CDA-programma en in het rapport van de commissie-Van Dijkhuizen
wordt voorgesteld. Dat levert 142.000 banen op. De plannen van dit
kabinet leiden tot een ambitie van 50.000 banen, wat een heel stuk minder
is. Het verhogen van belastingen of het verlagen van toeslagen moet dus
eigenlijk gekoppeld worden aan lastenverlichting. Ik geef één voorbeeld.
In de antwoorden van de Staatssecretaris staat dat de afbouw van de
arbeidskorting 0,2% van het aantal banen in Nederland kost. Dat zijn
15.000 banen, 15.000 banen door één maatregel. Is dat de bedoeling?
Vindt de regering het gepast om 15.000 banen verloren te laten gaan om
een hobby, zeg maar het feestje van Spekman, te financieren?
Wij wachten de reactie op het rapport van de commissie-Van Dijkhuizen
af. We vinden het jammer dat er enigszins selectief uit het rapport
gewinkeld is, zoals de structurele bezuiniging van 1,2 miljard door de
invoering van de huishoudtoeslag, zonder de bijbehorende lastenverlichting. In het verleden zijn hervormingen van toeslagen nog al eens
gepaard gegaan met enige problemen, ook wanneer wij in de regering
zaten. De invoering van de huishoudtoeslag heeft zeer veel potentie in
dezen. De definitie van een huishouden is namelijk helemaal niet zo heel
duidelijk. Dit betekent dat we andere units gaan vormen die dat uitbetaald
gaan krijgen. De plannen zijn niet ons idee, maar als ze worden ingevoerd,
moet dat zorgvuldig gebeuren. Ik krijg van de regering graag een
tijdsplanning wanneer de wetgeving hier is, zodat die zorgvuldig kan
worden behandeld en we fouten zo veel mogelijk aan de voorkant kunnen
wegnemen in plaats van aan de achterkant.
Wat het CDA betreft, is het onverantwoord om belastinginkomsten naar
voren te halen. Denk daarbij aan de stamrechtvrijstelling en de verlaging
van het box 2-tarief. Daarmee haal je alleen belasting naar voren en
verhoog je de belasting niet. Het vervallen van de stamrechtvrijstelling
kost veel geld later. Het tijdelijk verlagen van het box 2-tarief kost ook veel
geld omdat je geld naar voren haalt. Doet het de VVD-Staatssecretaris dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

42

geen pijn om in verkiezingstijd posters te plakken met «Niet doorschuiven
maar aanpakken» om vervolgens in begrotingstijd een Belastingplan in te
dienen waarvan de titel «Niet aanpakken maar doorschuiven van de
lasten» zou kunnen zijn?
Bovendien dient de overheid zich als een goede koopman en verantwoorde huisvader op te stellen door bij de raming realistisch en zo nodig
voorzichtig te zijn. Vergeet niet dat in de afgelopen drie jaar iedere keer
ongeveer 10 miljard minder aan belastingen is binnengekomen dan was
geraamd. Ook nu zien we bepaalde posten waarvan we vermoeden dat de
geraamde bedragen niet zullen binnenkomen. We zullen het straks nog
hebben over de naar het buitenland weglekkende accijnzen. De opbrengst
van de werkgeversheffing wordt aangevochten. De nieuwe afvalstoffenheffing kan ertoe leiden dat afvalstoffen, met name gevaarlijke afvalstoffen, vooral in Duitse mijnen zullen worden gestort. De opbrengst van
de stamrechten wordt veel te hoog ingeschat. De Staatssecretaris heeft
zelf aangegeven dat moet worden uitgegaan van de commerciële waarde,
maar veel stamrecht-bv’s zullen onder water komen te staan door de lage
rentestand en de hoge rentes waarmee de afkoopsommen zijn opgerent.
Tot slot is ook de geraamde opbrengst van het box 2-tarief niet haalbaar,
nog afgezien van de vraag of het verstandig is om in een crisis die juist
wordt gekenmerkt door te weinig eigen vermogen bij bedrijven, bedrijven
aan te moedigen om het eigen vermogen uit het bedrijf te halen en naar
de aandeelhouders over te maken. Dat is niet echt de meest logische stap.
Bezuinigingen die wel zullen worden gehaald, zijn bijvoorbeeld de
bedragen die binnenkomen door het korten op chronisch zieken. Wij
vinden die wat te ver gaan. We willen wel graag weten wat het tijdpad
daarvoor is. Nu is een gedeelte uit het wetsvoorstel van VWS gehaald en
in het wetsvoorstel van Financiën gezet. Wanneer kunnen de koopkrachtplaatjes van de hele operatie integraal worden behandeld? Ik heb het dan
over de operatie inclusief de belastingen, waarin wel degelijk veranderingen plaatsvinden, inclusief de compensatie van het eigen risico en
inclusief de WTCG-toeslag. We vragen om in ieder geval de koopkrachtplaatjes die we bij de behandeling van de WTCG hebben gevraagd, naar
de Kamer te sturen.
Ik kom nu op de afzonderlijke onderdelen, allereerst de bijbetalingsplicht ...
De voorzitter: Daar wacht u nog heel even mee, want de heer Koolmees
heeft een vraag.
De heer Koolmees (D66): Ik heb even gewacht tot het einde van de
inleiding. Ik sloeg een beetje aan op de opmerking van de heer Omtzigt
dat het onverantwoord is om belastingen naar voren te halen. Als ik het
mij goed herinner, stond in de tegenbegroting van het CDA dat de
stamrechtconstructie door het CDA werd overgenomen. Hoe verhoudt het
een zich tot het ander?
De heer Omtzigt (CDA): Wij halen een stuk minder zaken naar voren. Wij
hebben niet in een week alle andere zaken eruit kunnen halen. Maar
inderdaad, de stamrechtconstructie staat in onze tegenbegroting.
De heer Koolmees (D66): Mag ik concluderen dat het argument van de
heer Omtzigt op dit punt dus niet heel sterk was?
De heer Omtzigt (CDA): Ik spreek de heer Koolmees graag volgend jaar.
Het is sowieso een plezier om met hem te spreken. We vermoeden
namelijk dat de wijze waarop het is uitgewerkt, grote problemen zal
geven. Dat zullen we zo ook aantonen in onze inbreng. Ik denk dat het tot
heel onbillijke situaties zal leiden. Dat heeft niets te maken met het laten
vrijvallen van beklemd vermogen. Het is namelijk geen beklemd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

43

vermogen omdat het beklemd is. Het is beklemd, voor een aantal mensen
en niet voor alle stamrechten, omdat die mensen drie jaar lang geen
inkomen hebben, zodat ze het drie jaar lang in drie porties kunnen
opdelen. Als je dan in één keer tegen 52% mag aftikken in plaats van dat
je elk jaar een stuk in het lagere tarief kunt binnenhalen, dan kun je het
een vrijval van beklemd vermogen noemen, maar door de mensen die nu
worden ontslagen, wordt dat absoluut niet beleefd als een fijne vrijval van
het beklemd vermogen. Voor die groep is het een lastenverhoging die
20% tot 30% koopkracht kan kosten. Je moet er wel eerlijk in zijn dat dat
de consequentie ervan is.
De voorzitter: Een heel korte slotvraag.
De heer Koolmees (D66): Heel kort, inderdaad. Ik hoop de heer Omtzigt
eerder te spreken, namelijk in het voorjaar, wanneer het gaat over de
Voorjaarsnota, met misschien wel een doorkijkje naar de begroting voor
2015.
De heer Van Vliet (PVV): Na de verkiezingen dus!
De heer Koolmees (D66): Inderdaad, na de gemeenteraadsverkiezingen.
Dat klopt, mijnheer Van Vliet.
Het is nu, in de huidige constructie, nog steeds mogelijk om het over drie
jaar te middelen. Het enige punt waarop ik aansloeg, was dat de heer
Omtzigt het onverantwoord vindt om belastingopbrengsten naar voren te
halen, terwijl dat in de tegenbegroting van het CDA ook stond. Er zijn een
heleboel inhoudelijke discussies mogelijk – die zullen we zeker ook
voeren – maar dit punt vond ik dus niet heel sterk.
De heer Omtzigt (CDA): De andere door mij opgesomde maatregelen
hebben wij wel degelijk eruit gehaald. Het is een heel complex, waarmee
een behoorlijke verschuiving plaatsvindt. Het middelen over drie jaar kan
alleen achteraf en biedt verdraaid weinig soelaas. De heer Koolmees
brengt dit nu naar voren en dat biedt mij de gelegenheid om de Staatssecretaris te vragen hoe hij verwacht dat dit behulpzaam zal zijn in een
standaardgeval. Iemand die een uitkering krijgt van € 70.000 of € 80.000
om vier jaar te overbruggen, wat dus € 20.000 per jaar is, heeft meer dan
drie jaar waarover hij kan middelen. Klopt het dat hij alleen aan het eind
kan terug middelen? Is de regering bereid om maatregelen te nemen,
zodat die mensen eerder kunnen gaan middelen? Dan hebben zij er iets
aan in de tijd dat zij dat geld nodig hebben. Dat zou een kleine pleister op
deze wonde zijn.
Wij zijn tegen de afbouw van heffingskortingen, daarover ben ik duidelijk
geweest. Een vrij groot probleem is dat een groot aantal belastingplichtigen door de afbouw van deze heffingskortingen aan het eind van het jaar
een fors bedrag zal moeten terugbetalen. Het gaat al snel om enkele
honderden euro’s, maar het kan ook om wat meer gaan.
Er zijn vier nadelen:
1. het is een nare verrassing aan het eind van het jaar;
2. meer mensen moeten aangifte doen;
3. dat betekent meer werk voor de Belastingdienst;
4. de Belastingdienst int de inkomstenbelasting na afloop van de
aangiftetermijn. Dat is vervelend want men wilde juist zo veel mogelijk
cash naar voren halen en men mist daarop de rente.
Ik hoor graag een reactie van de Staatssecretaris op deze vier punten.
Waarom heeft hij niet het bijzondere tarief verhoogd naar 56%? Dat is het
marginale tarief waartegen veel mensen belasting betalen, hoe pijnlijk het
ook is om dat te moeten constateren.
Hoe werkt de samenloop van het afbouwen van de overdraagbaarheid
van de algemene heffingskorting met de afbouw van die algemene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

44

heffingskorting uit? Levert deze niet al te veel problemen op, wanneer het
inkomen van de partner nihil is? Ik vrees dat dit technisch lastig gaat
worden.
Het tweede onderdeel is dat in het begrotingsakkoord is besloten om
iedereen € 140 of € 150 extra te geven door het tarief van de eerste schijf
te verlagen. Die belastingkorting is een betere maatregel in de ogen van
de CDA-fractie dan de armoedemaatregel van € 100 voor elke groep
onder een bepaald inkomensniveau. Maar er is één probleem. In het
antwoord van de Staatssecretaris staat dat de belastingkorting voor
iedereen is, behalve voor mensen die getrouwd zijn en alleen een
AOW-uitkering hebben, omdat zij uit de belastingheffing getrokken zijn.
Weliswaar is er een bescheiden verhoging van de AOW door de netto/
netto-korting, maar het is toch wel heel zuur dat precies deze groep geen
gebruik zou kunnen maken van iets wat iedereen in Nederland krijgt, zeg
ik vooral tegen mijn collega van de Partij van de Arbeid. Werkloos of
werkend, met een minimuminkomen of een inkomen van twee ton, dat
maakt niet uit; iedereen krijgt die € 150, behalve de getrouwde AOW’er
die alleen AOW heeft of een heel klein aanvullend pensioen. Deelt de
Staatssecretaris de opvatting dat dit niet de bedoeling is? Is de regering
bereid om met een nota van wijziging te komen, om ervoor te zorgen dat
deze groep, van circa honderdduizend personen, ook aanspraak kan
maken op de volledige korting?
Over de accijnzen is al veel gezegd, vooral in het debat dat ik met
mevrouw Neppérus had. Volgens de Staatssecretaris is er dit jaar sprake
van een tegenvaller van 800 miljoen euro; voor de helft bij de brandstofaccijnzen en voor de helft bij tabaksaccijnzen. Het verhogen van de accijnzen
heeft dus geleid tot een stagnerende en zelfs iets dalende accijnsopbrengst in het afgelopen jaar. De redenen daarvan zijn volgens de
regering nog onduidelijk, maar volgens mij vrij duidelijk. Als grensstreekbewoner wil ik het geheim best verklappen. Door mijn buren word ik voor
gek aangezien dat ik in Nederland tank met mijn benzineauto. Ik heb vaak
haast, dus ik ga geen rondjes rijden, maar ik heb de omzetgegevens van
de tankstations kunnen bekijken en er wordt geen benzine meer getankt in
de grensstreek. Ik woon in Enschede.
Als we de diesel ook nog duurder gaan maken dan in Duitsland, terwijl wij
voor 80 miljard handel hebben met Duitsland, zodat die vrachtwagens
toch al heen en weer rijden, met een tank van 1.000 liter eronder, dan
weten wij toch waar zij gaan tanken? Het zijn Nederlandse transportbedrijven, dus als het over de grens 2 cent goedkoper is, dan weet men heel
goed waar zij tanken, zeker in een business waar de winstmarges onder
zeer grote druk staan, maar dat is een ander debat, dat wij met Minister
Asscher kunnen voeren.
Denkt de regering echt 300 miljoen extra op te halen of zitten we hier
gewoon een spelletje voor de heer Rehn op te voeren? We moeten er een
hogere raming in doen. Dat kan. Iedereen moet meer betalen.
Ondertussen tanken we in Duitsland en moeten we eigenlijk gewoon een
bloemetje krijgen van mevrouw Merkel en van de Belgische regering,
omdat we hun kas spekken. Daar stijgen de accijnsopbrengsten, bij ons
dalen of stagneren ze.
De Staatssecretaris heeft de externe studies naar de gedragseffecten aan
de Kamer laten zien, maar waar zijn de studies die de regering zelf gedaan
heeft? Waar zijn de memo’s? Is er echt geen interne memo of mail te
vinden over de grenseffecten van alle accijnzen, behalve dan de autobrief
en die over de rode diesel? Daar hebben we Kamervragen over gesteld.
Wordt er bij de Belastingdienst en het ministerie niet uitgezocht wat er
gebeurt als zich een tegenvaller voordoet van maar liefst 800 miljoen?
Vindt de Staatssecretaris het verhogen van de accijnzen een betrouwbare
inkomstenpost, gezien dit alles?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

45

Mevrouw Neppérus (VVD): Ik zit geboeid te luisteren, maar tot wanneer
zat het CDA ook alweer in het kabinet?
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter, voor zover ...
Mevrouw Neppérus (VVD): Mag ik mijn vraag afmaken?
De heer Omtzigt (CDA): Oké.
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Omtzigt staat te springen. Dat mag
hij doen. Dan springt hij bijna naar Duitsland toe. Laat ik even serieus zijn.
Het CDA zat in het kabinet-Rutte I. Het CDA was zeer betrokken bij het
Lenteakkoord, waarin ook sprake was van accijnsverhogingen. Nu worden
er allemaal vraagtekens gezet bij de verhogingen van toen. Ik heb die toen
in het Kamerdebat echter niet gehoord. Ik vind dat men kritisch mag zijn
en dat men zeker vragen mag stellen over grenseffecten. Ik heb het echter
eerder, in mei, gehad over een klontje boter. Ik denk dat ik dat klontje weer
moet noemen. Op welke wijze gaat de heer Omtzigt zijn eigen positie van
destijds hierbij betrekken? In de tegenbegroting staat volgens mij ook nog
het een en ander. Laat ik me echter op het eerste concentreren.
De heer Omtzigt (CDA): Over de tegenbegroting kan ik heel helder zijn:
hierin draaien wij de verhoging op lpg en diesel terug. Laat daar geen
enkel misverstand over bestaan. Die verhoging wordt teruggedraaid.
Mevrouw Neppérus (VVD): Die andere dus niet?
De heer Omtzigt (CDA): Welke niet?
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter, ik stel vast ...
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter, ik heb hierover ...
De voorzitter: Ho, het gaat hier wel gestructureerd. Mevrouw Neppérus
heeft een vraag gesteld en dan mag de heer Omtzigt antwoorden. Wil hij
ondertussen zijn microfoon even uitzetten? Het woord is aan mevrouw
Neppérus.
Mevrouw Neppérus (VVD): Dank u voorzitter. Ik stel vast dat de heer
Omtzigt in zijn betoog net enorme woorden sprak over de accijnsverhogingen die er zijn geweest en die al gelden, met steun van de VVD – daar
doe ik niet ingewikkeld over – maar ook met steun van de partij van de
heer Omtzigt. Die worden in zijn stukken niet teruggedraaid. Ik vraag hem
om het verleden ook hierbij te betrekken.
De heer Omtzigt (CDA): Het lukt ons niet om naast de verhoging, ook nog
de verhoging van vorig jaar terug te draaien. Dat is volstrekt helder.
Degene die nu denkt dat wij posters in het land zullen plakken waarop
staat «u krijgt allemaal € 1.000 belasting terug», moet zich even bij een
andere partij melden in deze Kamer. Ik kan wel een adres geven.
Dan wil ik nog iets zeggen over het tweede ...
De voorzitter: Mevrouw Neppérus, laatste instantie.
De heer Omtzigt (CDA): Mag ik even uitpraten, voorzitter?
De voorzitter: Excuus, ik dacht dat u klaar was en dat u met een ander
punt begon.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

46

De heer Omtzigt (CDA): Nee. In het debat over het Lenteakkoord heeft de
CDA-fractie helder aangegeven dat er wat haar betreft een andere dekking
geweest zou zijn dan de 250 miljoen extra die binnengehaald zou worden
door het afschaffen van de rode diesel. Wij zijn er klip-en-klaar over
geweest dat dit onderdeel was van een pakket. Dat gedeelte was voor ons
de prijs van het pakket, maar wij waren het er niet mee eens. Nu zien wij
ook dat het niets oplevert. Bij ons bestaat dan wel dat voortschrijdende
inzicht dat het wellicht verstandig is om de accijnzen dit jaar niet verder te
verhogen en om al helemaal niet de prijs van diesel te brengen boven het
niveau van Duitsland. Van alle accijnsmaatregelen die ik zie, vind ik die
misschien de meest verbazingwekkende. Je kunt namelijk op je klompen
aanvoelen dat die niets zal opleveren.
Mevrouw Neppérus (VVD): Mijn verbazing neemt hier alleen maar toe. Ik
zeg nogmaals dat het CDA bij alles betrokken was. Ik mis een voorstel om
de verhogingen waar het toen voor was, terug te draaien. Wellicht vond
het CDA de maatregel van de rode diesel toen niet leuk, maar op de rest
van de voorstellen heeft het toen geen kritiek gegeven. Dat er nu zorgen
zijn, begrijp ik. Ik vind wel dat je enige terughoudendheid mag betrachten
als je verder, even los van de verhoging, geen voorstellen voor aanpassingen doet.
De heer Omtzigt (CDA): Ik vind dat onze begroting getuigt van veel meer
realiteitszin dan de huidige. Ik zal eens bekijken wat de belastingverhogingen die door deze coalitie worden voorgesteld, opleveren. Het is
werkelijk een grote zorg van de CDA-fractie. Het gaat ons erom dat de
begroting echt sluitend wordt.
Wij maken dus niet alleen een inschatting of het de juiste maatregelen
zijn. Er zijn ook maatregelen waarmee je het misschien niet eens bent,
maar waarvan je je wel kunt voorstellen dat die worden genomen. Maar
over deze maatregel denkt de CDA-fractie oprecht dat die uiteindelijk ook
niets zal opleveren. Het is immers geen milieumaatregel, maar een
maatregel om extra belastinginkomsten te genereren. Ook wij wilden dat
het tekort teruggebracht zou worden tot 3%. Daarover kan geen misverstand bestaan. Dan zal ik ook beoordelen of deze maatregel in onze ogen
daartoe een bijdrage levert. En dat doet die niet. Dat is een behoorlijk
groot probleem.
De heer Groot (PvdA): Er zullen ongetwijfeld grenseffecten zijn voor de
brandstofsector, maar ik probeer nu even het belang te duiden van de
heer Omtzigt als vertegenwoordiger van de grensregio’s. Je kunt zeggen
dat die accijnsverhoging toch vooral zal moeten worden opgebracht door
mensen uit de Randstad. Mensen die in de grensstreken wonen, kunnen
immers goedkoper tanken dan mensen die in de Randstad wonen. Het
alternatief is dat andere belastingen omhoog zouden moeten, waardoor
mensen in de grensstreken meer zouden moeten gaan betalen. Welke
belangen dient de heer Omtzigt nu dus uiteindelijk? Volgens mij is het
immers een maatregel waarmee de bewoners van de grensstreken er
relatief op vooruitgaan.
De heer Omtzigt (CDA): Dat klopt. De mensen die aan of op de grens
wonen, hebben hier geen last van. Ik ben hier echter niet alleen gekozen
voor de mensen die precies op 100 meter van de grens wonen. Ik ben er
als belastingwoordvoerder verantwoordelijk voor dat de essentiële
diensten, die ook deze regering wil betalen, ook daadwerkelijk betaald
kunnen worden, of het nu onderwijs, wegen, defensie of politie is. Het is
mijn sterke vermoeden dat volgend jaar de opbrengsten uit dieselaccijnzen in dit land zullen dalen. Dat geef ik de heer Groot mee. Als hij met
deze maatregel instemt, zal hij nu een tegenvaller moeten inboeken. Ik zal
hierop terugkomen in april en bij de voorjaarsnota in juni. Ik zal erop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

47

terugkomen bij de bijstelling in de ramingen die we zullen krijgen. Dit kan
worden voorzien. Dan is het dus anders dan bij andere belastingverhogingen, waarbij zich wel eens wat effecten voordoen die we hier niet
voorzien hadden. Daarom waarschuw ik daarvoor. Ik hoop dat de collega’s
dat ook gewoon willen zien. Als u bij mij langskomt, ziet u dat er op de A1
twee rijstroken ...
De voorzitter: Ik geloof dat u de heer Groot langs wilt hebben, en niet
mij.
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. De hele Kamercommissie is welkom!
De A1 heeft één grote rijstrook met vrachtwagens en één met auto’s. Er
zijn zo veel vrachtwagens omdat Nederland en Duitsland zeer grote
handelspartners zijn. De grens tussen Nederland en Duitsland is één van
de drukste grenzen ter wereld. Al die vrachtwagens tanken op dit moment
in Nederland. Na de invoering van deze maatregel gaan ze allemaal in
Duitsland tanken. Het maakt hun helemaal niet uit of ze vijf kilometer voor
of vijf kilometer na de grens stoppen. En wie is daar het slachtoffer van?
De Staatssecretaris van Financiën die zijn geld moet ophalen. Dat probeer
ik hier te voorkomen. Niets anders!
De heer Bashir (SP): Ik ben het helemaal eens met de heer Omtzigt. Niet
alleen de Staatssecretaris en de schatkist zullen hier slachtoffer van zijn,
maar ook de ondernemers in de grensregio’s. De heer Omtzigt komt ook
uit een grensregio. Zal het inderdaad ook een probleem opleveren voor de
ondernemers? Het zal immers een kaalslag in de regio’s betekenen. Als de
lokale onderneming weggaat, waar heel veel mensen terechtkunnen voor
de boodschappen, zal ook de leefbaarheid achteruitgaan. Hoe kijkt het
CDA daartegen aan?
De heer Omtzigt (CDA): Ik moet toegeven dat ik het met de SP eens ben,
in die zin dat ik nu al in de grensregio merk dat hele stromen van
bezoekers zich aan het verleggen zijn als gevolg van een combinatie van
een aantal zaken die goedkoper zijn in Duitsland. Een aantal steden in de
grensregio, zoals Roermond, Venlo en Enschede, had tot nu toe te maken
met vrij grote groepen Duitsers die inkopen deden in Nederland, omdat er
bijvoorbeeld een aantrekkelijk winkelcentrum is en een aantal zaken in
Nederland goedkoper is. Ik noem de koffie waarop de Duitsers een
belasting heffen die wij niet hebben. Ook de Duitsers doen wel eens dat
soort dingen. Je ziet dat het nu wel eens zou kunnen veranderen. Als je op
een zaterdag over de grens gaat winkelen, bijvoorbeeld in Gronau, dan zie
je op een parkeerplaats van een Aldi of een Lidl meer Nederlandse dan
Duitse kentekens. Dan weet je precies waar de btw en de accijnzen
terechtkomen.
Voorzitter. Mijn volgende onderwerp is propaangas. Wij vroegen naar een
vergelijking; niet van de accijnsdruk op propaangas en lpg maar van de
belastingdruk. Die zouden we graag voor de tweede termijn krijgen.
Propaangas valt onder 21% en aardgas valt onder 6%. Het zou dus prettig
zijn om een vergelijking te hebben tussen mensen die aardgas gebruiken
en mensen die propaangas gebruiken. Mijn fractie zou het prettig vinden
als die twee niet al te ver uit elkaar lopen. Ik krijg graag een vergelijking
van landen in Zuid-Europa, waar propaangas nog wat meer voor
verwarming wordt gebruikt dan in Nederland, omdat er meer bergregio’s
en onherbergzame regio’s zijn. Wordt in landen zoals Spanje en Italië één
accijnstarief gehanteerd of hanteert men daar twee accijnstarieven, dus
voor propaangas en voor lpg? Dan weten we ook iets over de uitvoerbaarheid. Ik druk de Staatssecretaris op het hart om daar goed op te letten
en om te bekijken of deze verhoging gedeeltelijk dan wel geheel
ongedaan kan worden gemaakt. Ik ben het eens met een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

48

voorgaande sprekers dat het best onredelijk is dat je veel meer kwijt bent
als je niets anders kunt dan op propaangas te verwarmen.
Ik ga door naar de stamrechtvrijstelling. De Kamer is het daar min of meer
over eens, maar het idee wordt niet echt goed uitgevoerd. Vorig jaar
vroegen verschillende partijen om te kijken naar beklemd vermogen. Door
regels te laten vervallen, krijgen mensen de vrijheid om bestedingen naar
voren te halen. Het CDA juicht de regeling voor oude stamrechten dan ook
van harte toe. De belastingplichtige is vrij om het stamrecht ineens of in
delen te laten uitkeren. Bij een uitbetaling ineens geldt een tarief van 80%
van het reguliere tarief. Dan leg je de verantwoordelijkheid en de vrijheid
terug bij de belastingplichtige. Vanaf 2014 slaat de Staatssecretaris echter
compleet door. Dan wordt zelfs de hele stamrechtvrijstelling afgeschaft
terwijl het huidige systeem, waarin niet het stamrecht zelf maar de
uiteindelijke uitkering wordt belast, is gebaseerd op rechtvaardigheid en
een heffing naar draagkracht. Het volgende stuk sla ik even over, want dat
heb ik in een interruptie van de heer Koolmees gebruikt.
In grensoverschrijdende situaties kan het nog veel erger zijn. Inwoners
van België of Duitsland met een Nederlands stamrecht betalen nu geen
premies, omdat ze immers niet in aanmerking komen voor een Nederlandse uitkering. Door het vervallen van de stamrechtvrijstelling moeten
zij wel premies volksverzekering in Nederland gaan betalen. Heeft de
Staatssecretaris dit wel beoogd? Verder verwijs ik naar de vragen die
VNO-NCW heeft gesteld over het overgangsrecht en naar een vraag die
het CNV heeft ingebracht, die als volgt luidt. Als je op dit moment al een
vastgesteld sociaal plan hebt waarbij stamrechtuitkeringen normaal in
januari of februari kunnen worden gestort, is er dan een mogelijkheid om
deze binnen het overgangsrecht te brengen? Of verwacht de Staatssecretaris dat al deze mensen de zaak nog in no-time gaan bijstellen? Ik denk
dat zaken die per heden – dus niet zoals het CNV voorstelt per
15 november – zijn aangemeld bij het Ministerie van Sociale Zaken, intact
moeten worden gelaten. Alles wat vanaf morgen wordt aangemeld is dan
jammer.
Ik kom te spreken over de vrijstelling van de schenkbelasting. Op zich is
dat een goed voorstel, maar wij vinden de verhoging van € 50.000 naar
€ 100.000 toch niet het meest prangende. Er zijn weinig mensen die elk
van hun kinderen vrij € 100.000 kunnen en willen schenken. Dan zijn er
ook nog banken die soms boeterente in rekening brengen. Geldt dat nu
voor alle banken? Wij stellen de Staatssecretaris voor om ons oorspronkelijke amendement bij de wet, waarover ik vandaag al een discussie heb
gevoerd met mevrouw Neppérus, te bekijken. Daarmee kan de schenking
over vier jaar worden gespreid. Dat is voor veel mensen een veel betere
oplossing, ook voor mensen die een wat normaler inkomen hebben. Tot
slot zijn er de restschulden die eronder vallen. Als wij het goed zien, vallen
de restschulden eronder als je naar een ander koophuis gaat. Als je naar
een huurwoning gaat terwijl je nog een restschuld hebt, vallen ze echter
niet meer onder de aftrekbaarheid en dus ook niet meer onder deze
schenkingvrijstelling. Dit betreft niet zo’n heel grote groep, maar het zou
wel fijn zijn als deze groep er ook voor in aanmerking komt. Iemand zou
dan geen belasting hoeven te betalen als een ander hem uit de schulden
wil helpen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is een goed punt. De heer Omtzigt stelt voor
om het over vier jaar te spreiden. Je zou ook kunnen zeggen ...
De voorzitter: Ik verzoek de heer Omtzigt nog een keer om de microfoon
uit te doen. Ik doe dat niet om flauw te zijn, maar vanwege de camera’s.
Degene van wie de microfoon aanstaat, is voor de mensen thuis in beeld.
Het is wel zo handig als dat dan de spreker is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

49

De heer Dijkgraaf (SGP): Het gaat over de spreiding over vier jaar. Stel
dat mensen een kind hebben van bijvoorbeeld achttien jaar en dat dit kind
nog geen huis heeft, maar wel van plan is om volgend jaar een huis te
kopen. Zou het bedrag dan ook mogen worden gespreid over die periode,
zodat je kinderen die je in 2014 nog niet kunt helpen, later kunt helpen,
aangezien ze dan wel een huis hebben?
De heer Omtzigt (CDA): Ja. Wij vinden ook dat bouwsparen moet worden
geïntroduceerd. Daar zullen we het later een keer over hebben. Ik kan mij
voorstellen dat je, als je bouwsparen introduceert, er ook een soort
schenkingsfaciliteit in stopt. Maar inderdaad biedt het ook soelaas als je er
drie jaar gebruik van kunt maken en een en ander over die drie jaar kunt
spreiden. Ik zou de technische uitwerking daarvan even moeten bestuderen. Ik vind het jammer dat we het hier hebben over een beleidsbesluit,
want we kunnen zo’n beleidsbesluit best lastig terugdraaien. Die spreiding
is hierbij wel heel belangrijk, omdat dan ook middeninkomens er gebruik
van kunnen maken. Maar van alle brieven die wij kregen, vonden wij de
grens van € 50.000 niet de meest knellende; laten we het zo maar
voorzichtig uitdrukken. Wij vonden het wel prettig dat deze regeling door
iedereen kan worden gebruikt, dus ook door bijvoorbeeld een tante met of
zonder kinderen die iets voor haar neefjes of nichtjes wil doen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Stel dat ouders al een ton geleend hebben aan
hun kinderen, opdat die kinderen een huis kunnen kopen. Dan is het de
vraag of ze gebruik mogen maken van deze regeling als ze die ton
kwijtschelden. Volgens mij hangt dat af van de interpretatie van de
regelgeving. Als je datgene wat er nu staat, letterlijk interpreteert, zou je
eerst een ton moeten overmaken en zouden die kinderen dat bedrag dan
weer als aflossing moeten boeken. Maar dan moet je wel een ton cash
hebben. Valt kwijtschelding van een huidige lening volgens de heer
Omtzigt ook eronder?
De heer Omtzigt (CDA): Wij hebben die vraag in het verslag reeds
gesteld. Als ik die antwoorden goed heb gelezen en goed heb herinnerd,
dan valt dat eronder. Wat dat betreft, is het prima als de kwijtschelding
van leningen die onderhands zijn aangegaan, ook eronder valt. Dat is wel
zo logisch. Ik overweeg overigens om op dit punt opnieuw een
amendement in te dienen tijdens de plenaire behandeling.
Voorzitter. Ik kom op duurzame energie. Het is positief dat de regering
duurzame energie wil stimuleren, maar zij doet dit wel met een buitengewoon ingewikkelde regeling met buitengewoon weinig geld.
Windenergie wordt in de SDE-plus al met 4 cent gesubsidieerd. Een
nieuwe regeling geeft 7,5 cent meer dan nodig is, en dat vind ik niet
wenselijk. Waarom is de fiscale korting niet beperkt tot zonne-energie,
aangezien windenergie genoeg wordt gesubsidieerd?
De «postcoderoos» is een nieuw begrip voor de Belastingdienst. Op dit
punt kunnen we weer een leuke training opzetten voor de BelastingTelefoon, zo van: waar woont u, dan kan ik uw postcoderoos meedelen. We
hebben de postcoderoos binnenkort niet meer nodig voor de postbezorging, want die schaffen we af op maandag en andere dagen, maar dan
kunnen we hem toch nog ergens voor gebruiken. Het is wel een bedenksel
uit Den Haag. Is een gemeentegrens niet makkelijker? Zijn andere zaken
daar niet wat makkelijker onder te brengen?
Het CDA wil projecten ook op lange termijn zekerheid geven en vraagt
zich af hoe hard die toezegging is. De regering heeft al bij de introductie
hiervan gezegd: als er te veel gebruik van gemaakt is, zullen wij het op
een verantwoorde manier afschaffen. Dat is wel erg kort door de bocht.
Kan de Staatssecretaris hierop een langeretermijnvisie geven?
Wat ons betreft had de regeling ook dichtgeschroeid mogen worden,
zowel voor installaties die een landelijke subsidie genoten hebben als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

50

voor installaties die een provinciale subsidie genoten hebben. Het wordt
nu immers wel heel interessant om zonnepanelen die met forse provinciale subsidies zijn aangeschaft, onder te brengen in een vve of te
verkopen aan een vve en dan te zeggen: leuk, dit is een lokaal initiatief,
dus we krijgen er nog een keer belasting over. Het hele idee hiervan was
het stimuleren van nieuwe installaties en niet het herlabelen van gebruikte
installaties om die opnieuw onder een soort subsidieregeling te brengen.
Dat laatste lijkt mij niet zo prettig.
Op het punt van de autobelastingen sluit ik mij aan bij de heren Van Vliet
en Bashir. Ik wil hierover ook een voorstel doen. Ik kan mij vinden in de
overgangsregeling voor oldtimers die op benzine rijden, maar ik heb
moeite met de overgangsregeling voor diesel en lpg. Ik heb ook
ingestemd met de motie van de heer Bashir. Het probleem doet zich voor
bij de dieselauto’s tussen de 25 en 30 jaar oud. Het gaat hierbij om
Mercedessen met een verchroomde plaat, die nog prima rijden en die
geweerd zijn uit Duitsland.
Is er een overgangsregeling mogelijk voor diesel- en lpg-auto’s die tussen
de 30 en 40 jaar oud zijn? Als dat mogelijk is, zouden we volgens mij een
hoop kou uit de lucht halen bij bijvoorbeeld de club van landroverrijders.
Deze mensen hebben meestal een traditionele landrover en, geloof mij,
een landrover van 35 jaar oud gebruik je niet om mee naar je werk te
rijden, tenzij het heel hard stormt natuurlijk.
De leidingwaterbelasting schijnt een voor Nederland cruciale belasting te
zijn. Het is verder ook cruciaal dat we deze belasting verdubbelen en dat
we het maximum ervan afhalen. Ik zou eigenlijk wel willen weten wie dit
bedacht heeft. De onderhandelingsstukken daarover intrigeren mij echt. In
welke tegenbegroting staat dit, mijnheer Koolmees? We gaan op
leidingwater meer belasting heffen dan op gokken, want de gokbelasting
is 29% en de leidingwaterbelasting straks een procent of 40 en in een
aantal andere gevallen zelfs nog hoger. En, oh ja, de onlinegokbelasting
gaat omlaag naar 20%! Het levert ook nog eens grote problemen op voor
de industrie.
In het schriftelijk overleg kwam niet naar voren welke andere landen ook
een leidingwaterbelasting heffen. Ik ben heel benieuwd welke landen dat
zijn en welk milieuprobleem ermee wordt opgelost. Het leidt tot grote
problemen voor de landbouw, de voedselverwerkende industrie die graag
met schoon leidingwater werkt, de ziekenhuizen en de recreatiesector. Het
gaat om miljoenen en nog eens miljoenen aan extra lasten. Is de
Staatssecretaris bereid om in overleg te gaan met de waterleidingbedrijven en de sectoren om te kijken of er een heffing mogelijk is die
ongeveer oplevert wat hij wil, maar die ongewenste effecten voorkomt? Ik
denk dan bijvoorbeeld aan bedrijven die zich ergens anders vestigen en
aan ziekenhuizen die iets moeten gaan doen.
Ik sprak tot nu toe over het Belastingplan, maar het is ook belangrijk om
de OFM erbij te nemen. In de OFM staat een mooi voorstel, namelijk dat
een waterleidingbedrijf met maximaal 1.000 aansluitingen geen waterleidingbelasting hoeft te betalen. Dat biedt natuurlijk geweldige kansen aan
Hoogovens, Tata Steel. Als je op grond van dit voorstel je eigen waterleidingbedrijf opricht met één aansluiting, hoef je namelijk in het geheel
geen belasting te betalen. Die mogelijkheid zit op dit moment in het
Belastingplan. Voor de grote bedrijven zit de loophole dus al in het
Belastingplan! Was dat de bedoeling? Zo niet, was het dan niet logischer
geweest om met een voet dan wel met een drempelvrijstelling te werken?
Als we zo doorgaan, drukt deze belasting alleen op het mkb en de grote
zorginstellingen.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik zeg toch ook nu maar weer iets over de
leidingwaterbelasting, want klaarblijkelijk houdt het de gemoederen echt
bezig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

51

Ik hoor de heer Omtzigt zeggen dat hij niet snapt welk milieuprobleem
hiermee wordt opgelost. Ik kan me voorstellen dat je heel veel bezwaren
hebt tegen die belasting, ook al zijn het de mijne niet, maar ik neem toch
ook aan dat de heer Omtzigt weet welk milieuprobleem met zo’n belasting
kan worden opgelost. Dat we met een fiscale prikkel de waterschaarste
proberen aan te pakken lijkt me evident. Of denkt de heer Omtzigt wellicht
dat fiscale prikkels sowieso een ineffectief middel zijn om dergelijke
doelen te bereiken?
De heer Omtzigt (CDA): Je kunt hiervoor natuurlijk best een fiscale
prikkel inzetten. Tot een paar jaar geleden kenden we de grondwaterbelasting. Die hebben we echter afgeschaft, omdat de milieudoelstelling, het
tegengaan van verdroging, in de verste verte niet werd gehaald. Er is
verder in Nederland niet een enorm tekort aan leidingwater. Voor
bepaalde sectoren is het zelfs fijn dat er leidingwater beschikbaar is. Zo
stel ik het zeer op prijs dat de voedselverwerkende industrie en de
agrarische sector voor reinigingsdoelen grondig gereinigd leidingwater
gebruiken in plaats van oppervlaktewater. Het gaat dan immers om
voedsel dat wij later eten. Ik vrees al met al dat het problemen veroorzaakt
en geen problemen zal oplossen.
Ik heb overigens nog niet gezien dat wij net als in andere delen van de
wereld een gebrek hebben aan water. Als de heer Van Ojik mij aangeeft
waar dat gebrek zich voordoet, dan wil ik best met hem meedenken over
regulatie van het watergebruik, ook door middel van belastingmaatregelen. Voorlopig moeten we in dit land vooral pompen om onze voeten
droog te houden en dit probleem is dan ook zeker niet zo groot dat het
een belasting van 40% rechtvaardigt. Dow Chemical in Terneuzen zou
hierdoor straks wel eens een miljoen of vijf kunnen gaan betalen en dat
bedrijf zou daarom best eens kunnen besluiten om in Antwerpen te gaan
zitten. Dat is de reactie die je dan zult zien.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Over dit laatste punt hebben wij het
eerder gehad in de discussie met de heer Groot. Niemand is erop uit om
bedrijven te laten omvallen. Als bedrijven die nu kennelijk € 50 belasting
betalen – als ik Het Financieele Dagblad mag geloven – straks 5 miljoen
euro gaan betalen, zegt dat naar mijn idee vooral iets over het excessieve
gebruik van water door die bedrijven. Wij verschillen echt van mening
over de stelling dat waterschaarste in Nederland geen probleem is.
Waterschaarste is inderdaad een mondiaal probleem, dat zich eveneens in
Nederland voordoet. De VVD vindt dat wij prikkels moeten inbouwen om
zuinig te zijn met water. Ook de Partij van de Arbeid is daarvoor. Het zou
toch normaal zijn dat ook het CDA erkent dat met dit soort fiscale prikkels
schaarste te lijf kan worden gegaan?
De heer Omtzigt (CDA): Je zou dat kunnen doen, als het Europees wordt
aangepakt. Ik denk dat dit er ten eerste toe zou leiden dat er een heleboel
waterleidingbedrijven opgezet worden om deze belasting te ontlopen en
ten tweede dat bedrijven zich gaan verplaatsen. Het zou misschien minder
gebruik als klein neveneffect hebben, maar voor de huishoudens is de
prikkel misschien net nog niet hoog genoeg, zeg ik in alle eerlijkheid. Gaat
men voor die € 0,30 echt kijken of men een liter minder uit de kraan kan
laten lopen? Dat is een bijkomend probleem. Het is daarmee net als met
het bier. Ik denk niet dat door de verhoging van de accijns op bier, het feit
dat er 1 cent extra op een glas bier wordt gezet, het alcoholisme in
Nederland bestreden zal worden. Als je dat wilt doen, moet je de bierprijs
echt verdubbelen of verdrievoudigen én grenscontrole invoeren. Datzelfde
probleem speelt hierbij een beetje. Ik zie het dus als een vrij ordinaire
lastenverhoging, waar grote bedrijven onderuit kunnen komen. Ik ben
heel benieuwd wat precies de bedoeling ervan is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

52

De voorzitter: Ik geef de heer Omtzigt mee dat hij nog ongeveer drie
minuten spreektijd heeft.
De heer Omtzigt (CDA): Ik had wat meer aan de interrupties toegerekend.
De voorzitter: Onze griffier is daar buitengewoon strikt in, en drukt
meteen op het knopje wanneer er een interruptie wordt geplaatst. Dat
kunt u allemaal checken.
De heer Omtzigt (CDA): Kan de Staatssecretaris nog reageren op het
aanvullend commentaar van het Register Belastingadviseurs op de nota
naar aanleiding van het verslag bij het Belastingplan?
Ik ga over tot de OFM, het punt van de vergoedingsrechten tussen
echtgenoten. Kan de Staatssecretaris reageren op de vragen van de heer
Vos in zijn artikel over het Belastingplan 2014? Het gaat om het volgende.
Een echtgenoot krijgt een schenking van een ton, met een uitsluitingsclausule, en gebruikt deze voor de aflossing van de hypotheekschuld op
de gemeenschappelijke eigen woning. De echtgenoot krijgt een vergoedingsrecht op de andere echtgenoot. Is de vergoedingsplichtige dan in
eigenwoningschuld? Zo nee, hoe zit het dan in het geval dat de echtgenoten bij overeenkomst afwijken van de wettelijke regeling voor vergoedingsrechten? Wat zijn de gevolgen bij echtscheiding en bij het aflossen
van de eigenwoningreserve?
Het volgende punt betreft het partnercriterium en de uitzondering voor
familierelaties. Het is goed dat dit eindelijk wordt rechtgezet. Wij vragen
ons af hoe de Staatssecretaris ervoor zorgt dat met terugwerkende kracht
deze mensen alsnog de kinderopvangtoeslag kunnen ontvangen. Wij
vinden het jammer dat het inkomen van de ouder, of van de broer of zus,
meegenomen wordt. Als de Staatssecretaris dit dan toch terugdraait,
vragen wij hem om meteen even te kijken naar een paar schrijnende
gevallen waarbij een van de twee partners in een AWBZ-instelling verblijft
en de ander werkt. Degene die werkt krijgt dan geen kinderopvangtoeslag
van de Belastingdienst Toeslagen, omdat degene die in de
AWBZ-instelling verblijft – vaak gaat het om iemand die helemaal verlamd
is; ik zal de aanwezigen de casussen besparen – geacht wordt voor de
kinderen te zorgen. Maar je verblijft in Nederland niet zomaar in een
AWBZ-instelling.
Kan de Staatssecretaris reageren op de vraag van mevrouw Engelbertink
en de heer Schoenmaker in het Fiscaal Praktijkblad over de erfrechtelijke
vruchtgebruiker? Heeft die door de verplichte annuïtaire aflossing geen
hypotheekrenteaftrek meer? Mogen erfgenamen bij een vruchtgebruiktestament de schulden van een nalatenschap aftrekken, terwijl de bezittingen
gedefiscaliseerd zijn?
Wat betreft de anbi-status sluit ik me aan bij de vraag van de heer Groot.
De Wet aanpak toeslagen en fiscaliteit had ik graag op een ander moment
behandeld. Dit is eigenlijk veel te veel, en dat geeft de Raad van State ook
aan. Met alle schandalen die nu bijna wekelijks naar buiten komen, is het
toch wel duidelijk dat er eerst een analyse moet liggen en dan pas een
wetsvoorstel. Die analyse wil ik graag zien. Wat is er namelijk mis met
toeslagen? Dat er 217 miljoen euro wordt afgeschreven. Dat 2 miljard is
uitgekeerd, maar dat niet duidelijk is hoe die uitgave gecontroleerd zal
worden. Dat er nog steeds geen VECOZO-controle is. Is er contact
geweest met VECOZO of niet? Op die vraag zou ik toch antwoord willen
hebben. Dat 100.000 mensen emigreren en er maar 20.000 aangifte doen.
Mijn vraag aan de Staatssecretaris is of hij een uitgebreide analyse kan
geven van de rechtsbescherming van de burger onder de huidige
wetgeving. Ik vraag met de heer Bashir: moet iemand zomaar 26 weken
wachten op de eerste kinderopvangtoeslag? Dat kunnen veel ouders niet!
Ik heb het dan niet zoals de heer Van Vliet over mensen die een
overtreding begaan hebben. Nee, elke burger moet nu tot 26 weken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

53

wachten. Dat kan voor bepaalde gevallen gewoon niet. Wij willen graag
een analyse van de huidige verhouding tussen de middelen van de
Belastingdienst en de rechten van de burger, van alle uitbreidingen die in
het wetsvoorstel zijn opgenomen van de middelen van de Belastingdienst,
per maatregel de rechtvaardiging van deze uitbreiding en waarom dit
geen uitbreiding van de rechten van de burger rechtvaardigt als alternatief
voor de uitbreiding van de middelen van de Belastingdienst.
Daarnaast wil ik graag weten of de Belastingdienst zelf ook iets gaat doen.
Elke maand moeten alle werkgevers van Nederland alle inkomensgegevens toeleveren aan de Belastingdienst. Die inkomensgegevens worden
daarna niet gebruikt om vast te stellen of iemand te veel of te weinig
toeslagen krijgt. Gebruik de gegevens die in huis zijn! We hebben er meer
dan 1 miljard voor uitgegeven in dit land.
Omdat ik geen tijd meer heb, wil ik bij de kritiek op het laatste
wetsvoorstel, de wijziging percentage belasting- en invorderingsrente, zeg
maar de creditcard van Staatssecretaris Weekers, de Staatssecretaris de
vraag stellen of hij een bankvergunning dan wel een vergunning voor een
creditcard heeft aangevraagd. Als je 8% rente in rekening brengt en je
betaalt maar 3%, dan ben je volgens mij een bank of een creditcardmaatschappij, maar geen Belastingdienst. Vindt hij dit eerlijk? Ik doel hierbij
vooral op die situaties waarin het belastingplichtige bedrijf met reële
redenen betwist of er belastingheffing plaats moet vinden.
Mevrouw Neppérus (VVD): we hebben de afgelopen maanden de heer
Omtzigt voortdurend horen praten over fraude met toeslagen. Er was te
weinig gekeken naar fraude. Hij had daar zeker een punt, dat zeg ik er ook
bij. Maar nu staat het woord service weer voorop en speelt fraude een
tweede rol. Begrijp ik het goed dat hij het voorstel om een aantal
maatregelen te nemen vandaag niet wil behandelen? Kan dat dan uitstel
dulden? Is het nu service of is het fraudeaanpak? Graag helderheid.
De heer Omtzigt (CDA): Het is service aan de belastingplichtige en de
toeslaggerechtigde die niets fout gedaan heeft. Op dit moment heeft de
Belastingdienst – het is goed om dat eens recht te zetten – 9 weken de tijd
om een toeslag toe te kennen of niet. Binnen een paar minuten kun je via
het VECOZO-systeem bekijken of iemand een zorgverzekering heeft
afgesloten. Dat is meer dan genoeg, maar dat wordt met dit wetsvoorstel
opgerekt tot 26 weken! Wij vinden dat een uitstel met 13 weken een met
redenen omkleed besluit moet zijn waartegen bezwaar gemaakt kan
worden. Als je de gegevens niet aanlevert, dan heeft de Belastingdienst
alle recht om een toeslag niet uit te keren. Maar als een burger alle
gegevens aanlevert, dan mag het niet zo zijn dat hij er 26 weken op moet
wachten. Daarom vind ik dat dat wel goed moet zijn.
Het tweede punt is dat een groot deel van deze maatregelen niet eens per
1 januari kan worden ingevoerd, dat blijkt ook uit het wetsvoorstel zelf.
Sterker nog, wij wachten nog steeds op de invoering van het ene
rekeningnummer waar wij hier twee jaar geleden al toe besloten hebben.
De uitvoering van de moties om dat via de woningbouwcorporaties te
laten lopen dan wel via de kinderopvanginstelling, loopt nog steeds vast
in het overleg. Kunnen wij dat even regelen?
Fraude mag aangepakt worden, maar pak dan ook fraude aan bij burgers
die frauderen en controleer een stuk meer aan de voorkant. Hier is het
gewoon het vullen van een gereedschapskistje met straffen, maar niet
goed opletten wanneer je uitkeert. Alle schandalen die we de afgelopen
weken gezien hebben, zoals de afschrijving van 270 miljoen en die
2 miljard van voor 2010 die wel is uitgekeerd maar niet gecontroleerd,
laten zien dat we dat moeten aanpakken bij de Belastingdiensttoeslagen
zelf. Je kunt dat de individuele belastingplichtige nauwelijks kwalijk
nemen, tenzij hij zijn belastingaangifte niet heeft gedaan. In dat geval zou
het CDA er voorstander van zijn dat iemand die jarenlang geen belasting-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

54

aangifte doet, uitgesloten wordt van toeslagen. Als je de belastingaangifte
niet doet die je wel had moeten doen, dan vraag je om ellende. Daarom
willen wij eerst een analyse en dan pas een verdere uitwerking van het
plan. Wij denken dat er in dit wetsvoorstel onderdelen vergeten worden.
Mevrouw Neppérus (VVD): De heer Omtzigt heeft heel veel woorden
nodig, maar ik concludeer dat de service en uitstel bij hem heersen over
maatregelen.
De heer Omtzigt (CDA): Ik stel dan maar droogjes vast dat de VVD geen
enkele interesse heeft om te bekijken hoe wij ervoor kunnen zorgen dat
niet nogmaals honderden miljoenen worden afgeschreven, hoe wij ervoor
kunnen zorgen – de antwoorden op de Kamervragen van vanmorgen – dat
niet elk jaar 100.000 mensen uit Nederland vertrekken met onbekende
bestemming. Onder hen bevindt zich de top van de henneptelers van
Nederland. Slechts 20.000 van die 100.000 mensen doet belastingaangifte.
Van geen van die 100.000 vragen wij naar het sofinummer in het nieuwe
land. Dat betekent dat wij grote poorten van fraude laten openstaan. Ik
heb niet de illusie dat het voorliggende wetsvoorstel daarop antwoorden
biedt, terwijl dit probleem al jaren bekend was bij de overheid. De memo’s
liggen er. Wij mogen die memo’s niet eens toegestuurd krijgen! Wij
mogen ze alleen vertrouwelijk inzien. Wij mogen er niet uit quoten omdat
het te erg is om te lezen! Ik zou ze graag lezen en ik zou er graag wat aan
doen. Dat is de insteek van het CDA, en dat is die constant bij het
aanpakken van fraude. Dan zou ook wat minder belastingverhoging nodig
zijn dan onder dit kabinet, hoewel niet alle belastingverhoging kan
worden voorkomen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik stel vast dat bij alle maatregelen die zijn
genomen, het CDA jarenlang alleen maar over snelheid en service sprak,
terwijl de heer Omtzigt nu hij echt iets kan doen, kennelijk nog nader
studeert. Maar als het CDA goede ideeën heeft, staat de VVD daar altijd
voor open. Wel willen wij zaken aanpakken, ook nu.
De heer Omtzigt (CDA): Ik stel vast dat de VVD met mij deelt dat er een
wetsvoorstel zonder probleemanalyse ligt. Dat is heel bijzonder. Ik zou
graag willen dat er een quote was waar ik nu op vastgepind word. Ik geef
aan dat er negen weken waren om toe te kennen, maar dat er niet eens
een straf op zit als de belastingtoeslag er langer over doet. Ik wil dat de
problemen voor eens en altijd goed worden aangepakt. Als wij dit
wetsvoorstel aannemen, hebben wij over een paar maanden weer een
nieuw wetsvoorstel nodig om toeslagenfraude aan te pakken. Dat had in
één keer gekund en daarvoor was hier de gelegenheid.
De heer Dijkgraaf (SGP): Wij zijn nog niet in de fase beland waarin wij
definitieve conclusies kunnen trekken, maar gezien de positie van het
CDA, dat nog nooit tegen een belastingplan heeft gestemd, en de wording
van het akkoord, ben ik erg benieuwd hoe dit bij het CDA voelt. Wat is
men van plan om uiteindelijk bij de stemmingen te gaan doen? Natuurlijk
zullen er amendementen en moties worden ingediend en natuurlijk zal het
CDA proberen om daar steun voor te krijgen, maar ik vind dit wel een
mooi moment om te horen wat het CDA uiteindelijk met het Belastingplan
gaat doen.
De heer Omtzigt (CDA): Wij hebben grote moeite met het Belastingplan
dat er nu ligt. Dat heeft te maken met het feit dat er maatregelen in zitten
waarvan het kabinet zelf toegeeft dat die 15.000 banen kosten. Wij denken
dat de belastingen die hier worden voorgesteld, niet zullen worden
opgehaald. In onze tegenbegroting doen wij voorstellen om dit verbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

55

teren. Als daar grote concessies aan worden gedaan, valt er met ons te
praten, maar wij hebben zeer grote vraagtekens bij het huidige plan.
De heer Dijkgraaf (SGP): Zeker in het akkoord zitten grote concessies aan
het plan van het CDA. Ik denk aan het terugdraaien van de afbouw van de
algemene heffingskorting in de vierde schijf en het verlagen van de
belastingtarieven in 2014: 1,5 miljard, dus drie keer zo veel als in de
CDA-tegenbegroting, die voor 0,5 miljard deed in de tweede schijf.
Natuurlijk zitten er ook dingen niet in: de 1 miljard aan inflatiecorrectie zit
niet in het akkoord. Toch zitten er in het akkoord heel wat dingen die in de
richting van het CDA-plan gaan. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat een
constructieve partij als het CDA tegen het Belastingplan gaat stemmen
terwijl die dat nog nooit heeft gedaan en terwijl een beweging in de
richting van de CDA-tegenbegroting is gemaakt.
De heer Omtzigt (CDA): Met de afbouw van de heffingskortingen is
3,9 miljard gemoeid vanaf 2017. Dat heeft niets te maken met het huidige
plan, maar met de ombouw. Daarvan wordt 0,5 miljard teruggedraaid. Er
blijft dus 3,4 miljard overeind. Nog geen 15% wordt teruggedraaid. Dat is
een stukje in de goede richting, maar de heer Dijkgraaf kan toch
onmogelijk zeggen dat dit een heel grote stap in die richting is. Dat is in
de doorberekening te zien. Behalve een lastenverlichting stellen wij ook
bijvoorbeeld een vrij forse verlaging van de WW-premies voor. De lasten
op arbeid worden ook bij ons fors verlaagd en inderdaad passen wij de
inflatiecorrectie wel toe. Ook bij ons wordt dat stuk dus verschoven, maar
de heer Dijkgraaf heeft gezien dat mijn grootste kritiek op de verlaging
van de eerste schijf ook het weglaten van de AOW was en niet zozeer dat
je hem verlaagt. Het is op zichzelf een prima maatregel, anders hadden wij
die ook niet voorgelegd. Maar dat soort verschillen van 3 à 4 miljard die
voor de komende vier tot vijf jaar worden vastgelegd, hebben er niets
mee te maken om uit deze crisis te komen. Wij hebben er moeite mee dat
voor mensen met een inkomen van € 40.000 het marginale belastingtarief
straks 49% is. Daar hebben wij grote moeite mee. Daar boeken wij
wereldrecords mee.
De heer Dijkgraaf (SGP): Wij delen die ergernis over de marginale
tarieven, maar ik constateer wel dat in de tegenbegroting van het CDA
niet meer gedaan wordt om die marginale tarieven te verlagen dan in het
akkoord. Ook ik heb voor de lange termijn nog veel meer wensen dan in
dit akkoord zitten. Dat zal ik straks wel aangeven en dat deel ik met de
heer Omtzigt. Maar dit zet een stap in de goede richting. Ik zou het CDA
dan ook wel willen uitnodigen om hom of kuit te geven over wat nu de
insteek is, met alle kritiek die er is. Wat gaat het CDA uiteindelijk doen als
de handen omhoog gaan of beneden blijven?
De heer Omtzigt (CDA): Ik moet een misverstand uit de weg ruimen. In
onze tegenbegroting laten wij wel degelijk de stappen in 2015, 2016 en
2017 in de afbouw van de algemene heffingskorting en de arbeidskorting
niet doorgaan. Dat betekent dat wij een groot gedeelte van die operatie
niet laten plaatsvinden. Dat staat natuurlijk niet in het beeld van 2014,
want dat is het enige wat doorgerekend is. Maar ook daar zal van ons een
amendement op komen om dat niet door te laten gaan. Ik hoop dat de
SGP-fractie en de andere fracties in deze Kamer dat serieus overwegen,
want het heeft niets te maken met het uit de crisis komen of nu naar 3%
proberen te komen. Dat heeft te maken met een bepaalde ophoging van
de marginale tarieven die wij in het kader van het ook wat overhouden
van je werk onwenselijk vinden.
De heer Klein (50PLUS): Voorzitter. Het is een Belastingplan in twee
stappen. De eerste is het Belastingplan met de aanvullingen naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

56

aanleiding van het begrotingstekort. Wat ons opvalt, is dat het om
belastingverzwaringen gaat, hoe je het ook wendt of keert. Belastingverzwaringen moeten ergens toe leiden: bereik je daarmee een maatschappelijk doel? Belastingen hebben een maatschappelijk doel dat je wilt
realiseren.
Een van de doelstellingen voor ons zou zijn dat daarmee de economie en
het consumentenvertrouwen een oppepper zouden krijgen en dat er
herstel in Nederland zou komen. Kan de Staatssecretaris aangeven of dat
nu daadwerkelijk het geval is? Ons beeld is dat het eigenlijk alleen maar
belastingverzwaringen zijn die gericht zijn op het terugdringen van de
overheidsschuld, terwijl we toch heel nadrukkelijk ook het pleidooi van
Nobelprijswinnaar Robert Shiller hebben gehoord dat juist een verhoging
van de overheidsschuld een extra stimulans kan geven aan de economie,
waarmee de economie versterkt kan worden en Nederland uit de crisis
kan worden geholpen. Daarna is de economische situatie beter en kunnen
de belastingopbrengsten worden verhoogd, waarmee de extra overheidsschuld kan worden afgebouwd.
Een andere ontwikkeling is de participatiemaatschappij. Dat betekent dat
meer financiële verantwoordelijkheid wordt neergelegd bij de burger. Ik
wijs in dit verband op eigen risico’s. De burger moet echter wel in staat
worden gesteld om die verantwoordelijkheid op zich te nemen. Dat
betekent niet dat lasten verzwaard moeten worden, maar dat de
grondslag moet worden verbeterd en dat lagere tarieven gehanteerd
moeten worden. Hiermee wordt fiscale ruimte geboden, zodat de burger
daadwerkelijk meer zijn eigen financiële afwegingen kan maken. Dat zien
we in dit Belastingplan en de maatregelen tot nu toe van dit kabinet
nauwelijks terug. Hoe gaat de regering dit broodnodige proces intensiveren? Hoe kan de Staatssecretaris richting aangeven om daadwerkelijk te
komen tot meer verantwoordelijkheid en lagere lasten?
Het baart 50Plus ook zorgen dat de vereenvoudiging van de fiscale
wetgeving nog steeds niet goed op gang komt. De resultaten van Van
Dijkhuizen worden steeds meer vooruitgeschoven: misschien ergens in
april. Zoals de Raad van State heeft opgemerkt, moet het echt veel sneller.
Dit kan ook veel sneller. Daarom roepen wij de Staatssecretaris op om zo
snel mogelijk in actie te komen.
Vereenvoudiging is natuurlijk mooi. Maar als je gaat vereenvoudigen,
moet je tevens een budget vaststellen om onbedoelde effecten te kunnen
opvangen die zich naderhand kunnen voordoen. Je moet een soort
reserve inbouwen, wil je dergelijke vereenvoudigingen gaan uitvoeren.
Mochten die onbedoelde effecten zich naderhand niet voordoen, dan is
dat budget weer beschikbaar voor andere dingen die wij nodig vinden.
In de voorstellen zie je nog steeds dat de koopkracht blijft dalen. Juist de
minima, de gepensioneerden en de AOW’ers met een klein aanvullend
pensioen moeten opnieuw inleveren, meer nog dan in het scenario van de
Miljoenennota. 50Plus vindt dat de lastenverlichting te veel gericht is op
de hogere inkomens. Het niet doorgaan van de beperking van de
algemene heffingskorting voor de vierde schijf is een voordeel voor de
inkomens tot rond tweemaal modaal en daarboven. Het verlagen van het
belastingtarief in box 2, het aanmerkelijk belang naar 22%, zou moeten
leiden tot substantiële extra opbrengsten. Onduidelijk is echter waarop
deze aanname is gebaseerd. Kan de Staatssecretaris een onderbouwing
daarvan geven?
Een van de doelstellingen zou zijn dat de werkgelegenheid wordt
bevorderd. Het verder structureel verlagen van de lasten op arbeid is dan
ook nodig. Het verlagen van de eerste schijf is een eerste stap, maar dat
lijkt een tijdelijke stap te zijn. Hoe ziet de Staatssecretaris dat in
perspectief?
50Plus blijft van mening dat de verschuivingen van de bezuinigingen en
lastenverzwaringen als gevolg van het begrotingsakkoord niet structureel
zullen leiden tot betere koopkracht en betere vooruitzichten voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

57

werkgelegenheid. Er zijn ook ronduit desastreuze voorgenomen maatregelen. Onbegrijpelijk is het schrappen van de werkbonus. Dat zou een
structurele opbrengst opleveren van 210 miljoen, maar hiermee breekt het
kabinet de belofte dat mensen met lagere inkomens met veelal een zwaar
beroep compensatie zouden ontvangen voor het plotseling verhogen van
de AOW-leeftijd. Wij vonden en vinden dit met de FNV een nuttige
maatregel in het beleid om langer doorwerken te stimuleren. Is de
Staatssecretaris bereid om de arbeidsmarktpositie van deze kwetsbare
groep van 61- tot 64-jarigen te verbeteren door de afschaffing van de
werkbonus te heroverwegen?
De andere sprekers hebben het ook gehad over de afschaffing van de
stamrechtvrijstelling. Eigenlijk is dat een bijzonder slechte en ondoordachte maatregel. Het levert niets op, alleen maar tijdelijk doordat je iets
naar voren weet te halen, maar op termijn gaat het je uiteindelijk geld
kosten. Veel erger is dat er wordt geconstateerd dat door het afschaffen
van de stamrechtvrijstelling een ontslaguitkering nog maar beperkt kan
worden gebruikt voor het vullen van pensioengaten. Ook de mogelijkheid
voor oudere ontslagen werknemers om een eigen bedrijf te beginnen met
deze stamrechtvrijstelling als achtervang, wordt slechter. Hoezo bevorderen van werkgelegenheid en economische zelfstandigheid? Afschaffing
van de stamrechtvrijstelling betekent, zoals de Raad van State terecht
opmerkt, een aanzienlijke lastenverzwaring voor ontslaguitkeringen. Kan
de Staatssecretaris alle onduidelijkheden, zoals ook genoemd in het
commentaar van VNO-NCW van 25 oktober, wegnemen?
Het afschaffen van de stamrechtvrijstelling heeft ook tot gevolg dat vanaf
1 januari ontvangen vergoedingen in box 1 zullen vallen, dus gewoon
onder de inkomstenbelasting. Dit kan leiden tot pensioengaten als gevolg
van ontslag. Mensen van wie nu al bekend is dat het ontslag na 1 januari
2014 plaatsvindt, zijn uiteraard bezorgd. Dit gebeurt nu individueel, maar
ook in reorganisaties met meerdere ontslagrondes. Deze groep wordt nu
geconfronteerd met een onevenredige achteruitgang ten opzichte van de
directe collega’s. 50Plus ondersteunt het pleidooi van de FNV in de brief
van 21 en 23 oktober om een fatsoenlijk overgangsrecht voor deze
specifieke groep te regelen.
50Plus vindt het overigens ook getuigen van behoorlijk onbehoorlijk
bestuur dat werkgevers die nog voor 1 januari willen reorganiseren om de
werknemers het fiscale voordeel bij een gouden handdruk te gunnen, de
pas wordt afgesneden. De nieuwe regels rondom de gouden handdruk
worden immers zo aangepast dat de eenmalige ontslagvergoeding voor
15 november moet zijn overgemaakt. Daarvoor is het in vrijwel alle
gevallen nu te laat. Dit is totaal niet te rijmen met het streven van het
kabinet om mensen soepel van werk naar werk te begeleiden.
In dat opzicht is er ook nog een vraag – de heer Omtzigt had het er ook
over – over de discriminatie van de Nederlandse ingezetenen in het
buitenland die op een gegeven moment extra zullen moeten betalen
omdat de verrekening van de 31,15% premies volksverzekering uit de
ontslagvergoeding betaalt gaat worden. Dat is een discriminatie in
vergelijking met de gewone Nederlanders die een ontslagvergoeding
krijgen.
Bovendien vindt de fractie van 50PLUS het uitermate onrechtvaardig dat
de ontslagvergoedingen door het wegvallen van die stamrechtregeling
onder de ib kunnen vallen. Dat kan ertoe leiden dat de betrokkene door de
werkgeversheffing getroffen gaat worden, de zogenaamde crisisheffing,
omdat ze eenmalig door de ontslagvergoeding een veel hoger inkomen
hebben. Hoe kan de Staatssecretaris dit onbedoelde neveneffect
tegengaan? Dit betekent dat als je inkomen ineens hoger is, je werkgever
een extra belasting kan gaan betalen, wanneer ze boven die 150 komen.
Mocht dat niet het geval zijn, dan hoor ik dat graag en hoor ik ook graag
dat de bedrijven niet op extra kosten worden gejaagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

58

De fractie van 50PLUS kan weinig begrip opbrengen voor de accijnsverhogingen op brandstoffen, met name voor die op lpg en propaangas.
Hiermee wordt het milieu nadrukkelijk niet gediend. Propaangas zal nu
zwaarder belast gaan worden dan aardgas. Wij vinden dat niet te
rechtvaardigen, zeker omdat propaangas voor de mensen die niet
aangesloten zijn op het aardgasnet essentieel is als een eerste levensbehoefte. Wij sluiten ons graag aan bij de vragen die zijn gesteld om een
onderscheid te maken. Je zou zelfs kunnen zeggen dat ook een accijnsverhoging voor lpg onzinnig is, omdat dat juist milieuvriendelijker is dan
benzine of diesel.
In het Belastingplan zitten twee maatregelen die de autobranche en de
autorijder hard raken: de bpm-verhoging per 2015 en het afzien van de
mrb-compensatie voor het vervallen van de vrijstelling voor de zeer
zuinige auto’s. Deze komen bovenop de fikse accijnsverhoging op diesel
en lpg die al eerder was aangekondigd. De BOVAG, RAI Vereniging en de
VNA doen naar onze mening terecht een beroep op de afspraken die in
2011 in de Autobrief 1 zijn vastgelegd en zijn goedgekeurd door de
Tweede Kamer. Of hecht de Staatssecretaris niet aan een overheid als
betrouwbare partner? Kan de Staatssecretaris de afspraken zo aanpassen
dat ze in lijn komen te liggen met deze Autobrief 1? Hierin werden
afspraken gemaakt over de autofiscaliteit over de periode 2012–1015.
50PLUS pleit voor een gefundeerde discussie over autofiscaliteit.
Nederland kent de hoogste belastingdruk op de auto in vergelijking met
de ons omringende landen. Volgens de Stichting Natuur en Milieu echter
bedragen de maatschappelijke kosten van de automobiliteit 15 miljard en
daarmee toch meer dan de auto aan belasting en accijnzen oplevert. Hoe
ziet de Staatssecretaris dit? Bestaat er überhaupt een betrouwbaar beeld
van de kosten en baten van de automobiliteit in Nederland? Kan de
Staatssecretaris met een visie hierover naar de Tweede Kamer komen?
Dan een korte opmerking over de motorijtuigenbelasting voor de
oldtimers. Er komt een betere overgangsregeling. Maar 50PLUS heeft
weinig begrip voor het feit dat voor de diesel- en lpg-voertuigen niet
wordt voorzien in een goede overgangsregeling, net als voor de benzinevoertuigen. Dat is vooral een nadeel voor lpg en lpg vinden we toch een
heel milieuvriendelijke brandstof.
De fractie van 50PLUS kan wat betreft de andere accijnzen geen enkel
begrip opbrengen voor de exorbitante verhoging van 40% van de
verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken. Waarom heeft de regering
gemeend deze belastingverhoging toch te moeten doorvoeren? Welk doel
wordt hiermee gediend? Nederland kan toch niet sterker uit de crisis
komen door cola met een 40% hogere accijns te belasten?
Datzelfde bezwaar hebben wij tegen de belastingverhoging op drinkwater.
50PLUS constateert dat de burger door deze belastingverdubbeling zo’n
€ 30 extra lasten krijgt. Hoe kan de Staatssecretaris deze verhoging op
een eerste levensbehoefte rechtvaardigen? Niet alleen de consument,
maar zeker ook de waterafhankelijke en waterintensieve industrie worden
onevenredig getroffen. Dan hebben we het niet alleen over de industrie
die water gebruikt, maar met name ook over de voedings- en genotmiddelenindustrie en over de zorginstellingen, waar innovatie niet zozeer aan de
orde is, want het is gewoon een basisgrondstof voor hun productie.
Daarmee worden ook weer extra kosten opgevoerd.
Het opheffen van de grens gaat de met name die industrie zwaar treffen.
Het betekent een lastenverzwaring van rond de 80 miljoen euro. Wil het
kabinet het bedrijfsleven de nek omdraaien, dan moet het vooral zo
doorgaan.
50PLUS is van mening dat het kabinet ook de nadelige effecten, zoals
aankopen over de grens en vraaguitval, veel te rooskeurig weergeeft. We
wijzen naar het commentaar van VNO-NCW in dit verband. Het gaat er
ons niet zozeer om dat mensen in de grensstreek naar het buitenland
gaan om daar goedkoper in te kopen, maar veel meer om de slachtoffers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

59

die er onder ondernemers zullen zijn in de grensstreek en om de
slachtoffers in de Randstad, de mensen die deze mogelijkheid niet hebben
en die dus wel de extra kosten door de accijnsverhogingen voor de kiezen
krijgen.
Ik kom te spreken over lokaal opgewekte duurzame energie. 50PLUS vindt
dat het uitermate goed is voor volgende generaties om alternatieve
energie op te wekken, met name decentraal. Dat wordt gestimuleerd door
de particuliere kleinverbruikers fiscaal te stimuleren door de invoering van
een verlaagd tarief. 50PLUS is van mening dat we het breder zouden
moeten doen. Het geldt nu alleen voor collectieve corporaties van
particulieren, maar je zou het ook bijvoorbeeld kunnen doen voor
sportclubs en verenigingen die ruimte hebben om zonnepanelen neer te
zetten en vervolgens de energie terug leveren aan de postcoderoos.
Geconstateerd wordt dat collectieve opwekking vormgegeven moet
worden via een rechtspersoon en dat daarvoor slechts de vve of corporaties met alleen leden in aanmerking komen. Sportverenigingen vallen
hierbuiten. Wij vinden het wenselijk dat ze wel hieronder vallen. Ook
bijvoorbeeld zorginstellingen moeten gebruik kunnen maken van deze
regeling. Kan de Staatssecretaris hierop ingaan?
Een ander raar punt bij deze regeling is dat zij alleen geldt voor zonnepanelen op of aan het gebouw. Je zou je toch ook heel goed kunnen
voorstellen dat er installaties naast een gebouw worden gezet. Die zouden
wat ons betreft ook betrokken kunnen worden bij deze regeling. Kan de
Staatssecretaris hierop nader ingaan? Ik vraag de Staatssecretaris extra in
te gaan op het commentaar van e-Decentraal in de brief van 24 oktober.
50PLUS heeft met instemming kennisgenomen van de aangekondigde
eenmalige verhoging van de schenkingsvrijstelling. Die hadden wij zelf
ook al eerder bedacht. Het is mooi dat het kabinet dit heeft opgepakt,
maar waarom is ervoor gekozen om het maar één jaartje te doen? Het is
toch niet echt een stimulans als je het maar een keer doet. Er zou veel
meer een structurele oplossing moeten worden gezocht. In dat opzicht is
het overigens goed dat de 180 dagenregeling niet van toepassing zal zijn
in verband met de eigen woning, die onder de voorgestelde tijdelijke
verhoging zal vallen.
De erfbelasting zelf is een merkwaardige belasting die ...
De voorzitter: U hebt nog één minuut, mijnheer Klein. U moet echt tot
een afronding komen.
De heer Klein (50PLUS): De spreektijd was indicatief. Begrijp mij goed.
De voorzitter: Ik meld het u even, dan kunt u rekening mee houden in de
opbouw van uw betoog.
De heer Klein (50PLUS): Ik ben op pagina 7 van 8. Ik ben er dus bijna
doorheen.
De voorzitter: Dan komt het goed. Gaat u verder.
De heer Klein (50PLUS): Voorzitter. Heel merkwaardig aan de erfbelasting
is dat zij discriminatoir is. Alleen de erfgenaam die niet een ouder, een
kind of een kleinkind van de erflater is, komt in aanmerking voor de heel
lage vrijstelling. Met name alleenstaande kinderlozen kunnen dus tegen
die belachelijk lage vrijstelling vererven. Wij zijn van mening dat dit veel
meer gelijkgetrokken moet worden. In feite moet hetzelfde gelden als bij
de nieuwe regeling voor de schenkingsvrijstelling: die geldt voor
iedereen. Is de Staatssecretaris bereid, deze onrechtvaardige verschillen
in de vrijstellingsbedragen te wijzigen?
De uitkering voor de pensioenvoorziening voor een ondernemer kan
leiden tot een verschuldigde belasting van 72%. 50PLUS vindt het van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

60

groot belang dat de Staatssecretaris heeft toegezegd bereid te zijn om in
het kader van een eerdere toezegging over pensioen in eigen beheer te
bezien of er mogelijkheden zijn om flexibeler om te gaan met de pensioenvoorziening van ondernemers. Kan de Staatssecretaris een toelichting
geven op zijn toelichting in de Eerste Kamer?
Ik ga in op de fiscale aftrekbaarheid van de specifieke zorgkosten. 50PLUS
constateert dat onder meer aanpassingen aan auto’s en woningen voor
mensen met een lichamelijke beperking minder bereikbaar zullen worden
door de beperking van de fiscale aftrekbaarheid van specifieke zorgkosten.
Hierdoor raken steeds meer mensen aangewezen op collectieve voorzieningen, bijvoorbeeld vanuit de Wmo, en worden hun zelfredzaamheid en
zelfstandigheid ingeperkt.
Er ontstaat bovendien oneerlijke concurrentie tussen collectieve vervoervoorzieningen, met een laag btw-tarief, en de individuele voertuigaanpassingen, met een hoog btw-tarief. Wij vinden dit een ongewenste ontwikkeling. Ik krijg hierop graag een reactie van de Staatssecretaris.
Tot slot zeg ik nog iets over de aanpak van de fraudetoeslagen en de
fiscaliteit. Het is belangrijk dat het wordt aangepakt. De richting is goed.
De redenering is echter belachelijk: we kunnen 273 miljoen niet ophalen,
dat is pech en dan houdt het gewoon op. Nee, het moet wel degelijk
doorgaan. Het moet wel degelijk worden aangepakt. In dit verband staat
in het wetsvoorstel dat de fiscaliteit regelt, dat mensen die hun belasting
opzettelijk niet betalen, strafrechtelijk kunnen worden vervolgd. We wijzen
erop dat de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen een aanslag, leidt
tot het opzettelijk niet betalen als er sprake is van een dispuut met de
Belastingdienst. Dergelijke situaties zouden niet onder de wet moeten
kunnen vallen. Gaat de Staatssecretaris dat laten vervallen? Hoe denkt de
Staatssecretaris bovendien om te gaan met de vele ondernemers die
bijvoorbeeld om liquiditeitsredenen even wachten met betalen? Gaat de
Staatssecretaris hen allemaal aanmelden bij het Openbaar Ministerie? Dat
lijkt me een rare zaak.
Tot slot een klein maar niet onbelangrijk punt. Hoe gaat de Staatssecretaris de problematiek rond het banknummer oplossen? Wij hebben
begrepen dat de Belastingdienst niet controleert of het banknummer dat
wordt gebruikt voor de teruggave, wel bij de juiste betrokkene hoort. Hoe
kun je er veel beter voor zorgen dat het gebruikte banknummer daadwerkelijk het banknummer is waarmee de belastingplichtige het geld terug
kan krijgen waarop hij recht heeft, opdat het niet frauduleus is?
Mijn allerlaatste opmerking betreft ...
De heer Van Vliet (PVV): Alweer een slot!
De heer Klein (50PLUS): Ja, maar het betreft nu een andere wet. Het gaat
over de invorderingsrente en de belastinginvorderingsrente.
De voorzitter: Een heel korte slotzin dan, mijnheer Klein.
De heer Klein (50PLUS): Het uitgangspunt moet niet zijn de vraag of je de
hoogte wel of niet aan de handelsrente weet te koppelen. Als je dat doet,
dan moet je «gelijke monniken, gelijke kappen» hebben. Als de Belastingdienst zelf dus te laat betaalt, dan moet hij daarover rente betalen en geen
drie maanden wachttijd hanteren. Je moet dan dezelfde situatie creëren
als voor de belastingplichtige die te laat betaalt. Als hij rente moet
betalen, moet ook de Belastingdienst de rente betalen aan degene die
geld terugkrijgt. Ik krijg hierop graag een reactie van de Staatssecretaris
op dit punt. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter: Ik stel vast dat we niet dezelfde definitie van «een korte
slotzin» hanteren, maar vooruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

61

De heer Klein (50PLUS): «Dank u wel, voorzitter.» Dat was kort!
De voorzitter: Dat was niet de zin waarop ik doelde. Dat weet u heel
goed. We gaan verder met de inbreng van GroenLinks.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Ik heb een korte
openingszin, zoals u hoort.
Terwijl wij hier in de komende weken het Belastingplan bespreken, hoopt
mijn collega Jesse Klaver vader te worden. Daarom vervang ik hem hier.
Hij heeft daarvoor wat extra tijd nodig. Ja, je bent een gezinspartij of je
bent het niet! Vandaar dat ik hier zit. Ik hoor op dit moment veel
instemming, vooral aan mijn linkerzijde, waar de vertegenwoordigers van
de SGP en de ChristenUnie zitten.
Aangezien ik me een beetje in de problematiek van het Belastingplan
moest inwerken, ben ik begonnen met het lezen van het stenogram van
het wetgevingsoverleg van vorig jaar. Ik las daar onder andere: «de
afschaffing van de thincapregeling heeft een onderlinge samenhang met
het repareren van het bosalgat». Niemand sprak dat op dat moment
tegen. Het was overigens de heer Van Vliet die die zin uitsprak, terwijl juist
hij altijd pleit voor vereenvoudiging van het taalgebruik, om het voor
iedereen begrijpelijk te maken. Het verbaasde me dus wel enigszins dat
juist hij dit soort dingen zei. In ieder geval werd die opmerking niet
tegengesproken, zo begreep ik uit het stenogram. Dat stelde mij niet echt
gerust.
Ik heb geprobeerd om te kijken naar de hoofdlijnen in het Belastingplan.
Wat probeert het kabinet met het Belastingplan te bereiken? Al aan het
begin, op blz. 5, staan twee dingen die mij opvielen. Daar komt het begrip
evenwichtige inkomensontwikkeling naar voren. Dat speelt ook vaak in
wat algemenere debatten een rol. Vroeger ging het over nivelleren of
denivelleren, maar die woorden zijn politiek een beetje explosief
geworden, heb ik de indruk. Tegenwoordig gaat het over een
evenwichtige inkomensverdeling of een evenwichtige ontwikkeling van de
koopkracht. Dat was de eerste hoofdlijn die mij opviel. Er stond bij: met
als uitgangspunt dat werk moet lonen. Ik zie dat de Staatssecretaris knikt,
dus ik heb de indruk dat hij het met mij eens is dat dit de hoofdlijnen zijn
in het Belastingplan.
Ik heb daar nog wel wat vragen over. Ik heb ook heel goed gekeken naar
de effecten van het Herfstakkoord op de inkomensontwikkeling. Wat is nu
precies evenwichtig? Tien dagen geleden hebben wij de doorrekening van
het CPB gekregen, waaruit bleek dat het akkoord niet zo heel veel effect
heeft, maar je ziet wel dat mensen die vijf keer het wettelijk minimumloon
verdienen, er aanmerkelijk beter vanaf komen dan mensen die op het
wettelijk minimumloon zitten of vlak daarboven. In 2014 gaat iedereen er
een beetje op vooruit. Ik moet heel erg uitkijken wat ik zeg, want ik zie
mijn buurman al kijken. Als je kijkt naar de wat langere termijn, zie je dat
het ongedaan maken van de afschaffing van de algemene heffingskorting
in de vierde schijf juist voor de hogere inkomens een belangrijk effect
heeft. Dat lazen wij ook al in de brief van Minister Dijsselbloem over het
Herfstakkoord. Is dat wat de Staatssecretaris verstaat onder een
evenwichtige inkomensontwikkeling? Naarmate mensen meer verdienen,
komen zij er op wat langere termijn toch wat beter uit dan mensen die
minder verdienen. Zo simpel is het. Ik kan uit de cijfers niets anders
opmaken. Ik hoor hierop graag een toelichting van de Staatssecretaris.
Hetzelfde geldt voor de tweede hoofdlijn, dat werken wel moet lonen. De
arbeidskorting is een goed instrument dat daarbij hoort. In de commissie
voor Sociale Zaken voer ik weleens discussies met Minister Asscher over
de oplopende werkloosheid en het beeld is toch dat het probleem niet
zozeer is dat er te weinig mensen zijn die willen werken omdat werken
niet loont. Integendeel. De werkloosheid liep in eerste instantie juist heel
erg op omdat steeds meer mensen zich op de arbeidsmarkt meldden. Nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

62

loopt deze vooral op omdat er geen vacatures zijn. Er is geen vraag naar
arbeid. Er zit wel iets in het Belastingplan en in het akkoord om de lasten
voor werkgevers te verlagen, maar ik stel vast dat het lonender maken van
werk op dit moment weinig soelaas biedt voor mensen die willen werken,
maar die constateren dat er steeds minder vacatures zijn. Ik vraag de
Staatssecretaris om nog eens te reageren op dit andere hoofdpunt van het
Belastingplan.
De fractie van GroenLinks ziet ook goede dingen in het Belastingplan. Ik
noem als voorbeeld de lastenverlichting in de eerste schijf, die in 2014 een
positief koopkrachteffect heeft voor de lage inkomens. Het herstellen van
de zelfstandigenaftrek voor zzp’ers vinden wij ook een heel goede zaak. Ik
noemde al de lagere werkgeverspremies die de vraag naar personeel
stimuleren. Daarnaast is het belangrijk dat er in het Belastingplan en de
amendering daarop door het Herfstakkoord nieuwe stappen worden gezet
in de richting van fiscale vergroening. Dat zijn zaken waar GroenLinks een
warm voorstander van is.
Ik zal straks in de mij resterende tijd voorstellen doen om nog wat stappen
vooruit te zetten naar die vergroening, maar ik zal eerst ingaan op de
andere maatregelen. Veel collega’s hebben al gesproken over de
ontklemming van het geld in de stamrecht-bv’s en de tweede schijf.
Ik wil daar toch nog één specifieke vraag over stellen. We kunnen heel
lang erover speculeren of die twee maatregelen in combinatie met elkaar
meer dan 2 miljard zullen opleveren. Stel nu dat dit niet het geval is. Mijn
fractie is geen voorstander van het ombuigen of bezuinigen van 6 miljard.
Ik hoop dat iedereen dat inmiddels weet. Stel dat halverwege volgend jaar
blijkt dat die 2,3 miljard erg optimistisch is geweest, dan ben ik bang dat
we weer een nieuwe discussie krijgen over de vraag hoe we dan aan die
6 miljard komen. Of is dat niet aan de orde en calculeren we dan ons
verlies in? Kan de Staatssecretaris hier helder over zijn? Soms hebben we
ook een kleine meevaller. Ik las vandaag dat de crisisheffing 128 miljoen
meer heeft opgebracht dan oorspronkelijk gepland was. Dat belooft veel
goeds voor het verlengen van die maatregel die in de plannen staat. Als
de Staatssecretaris op mijn vraag reageert, kan hij en passant misschien
ook vertellen wat hij met die extra 128 miljoen gaat doen die dit jaar door
de crisisheffing is opgebracht.
Als je het hebt over de sterkste schouders die in tijden van crisis de
zwaarste lasten moeten dragen, is het in de visie van mijn fractie een
slecht idee om bijna 0,5 miljard te besteden aan het terugdraaien van de
afbouw van de algemene heffingskorting voor huishoudens die meer dan
€ 53.000 verdienen. Dan hebben we het over 15% van de huishoudens in
Nederland. Ik denk dat dit zonde van het geld is, om het maar heel simpel
te zeggen. Misschien kan de Staatssecretaris in zijn beantwoording nog
eens uitleggen wat er zo verantwoord is aan het op die manier besteden
van het schaarse geld.
Ik kondigde het al aan: ik zal nu een aantal opmerkingen maken over de
fiscale vergroening. Het is goed dat er op dit gebied het een en ander
gebeurt. Ik meen dat in de Miljoenennota staat dat wij 45 miljard belasting
ophalen door heffingen op arbeid en 5 miljard door heffingen op
milieuvervuiling. Dat is nog steeds een heel onevenwichtige situatie die je
uiteindelijk alleen maar kunt opheffen door de grootverbruikers aan te
pakken. Mijn fractie zegt dit al heel lang en het zal u niet verbazen dat ik
dit hier herhaal. Dat is mijn fundamentele kritiek op de vergroeningsvoorstellen in het nu voorliggende geamendeerde plan. We zien al hoe lastig
het is om het grootverbruik van water een beetje aan te pakken. Grootverbruik van energie en grondstoffen kunnen op lange termijn niet buiten
beschouwing blijven.
Ik zeg bewust «op lange termijn» omdat ik zomaar de indruk heb dat dit
via amendering van dit Belastingplan niet zal lukken. Dat zal ik dan ook
niet proberen. Ik zal proberen in de amendering van dit Belastingplan
voorstellen te doen die minder vergaand zijn, maar die de noodzakelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

63

vergroening wellicht nog ietsje verder kunnen helpen dan nu in het
voorliggende plan het geval is.
Ik geef een paar concrete voorbeelden. Het eerste voorbeeld betreft de
bijtelling voor elektrische auto’s. In het Belastingplan wordt het tarief voor
bijtelling voor volledig elektrische auto’s verlaagd van 7% naar 4%. Mijn
fractie zal voorstellen om dit tarief naar 0 te brengen. Dat kost ongeveer
10 miljoen, zeg ik er maar meteen bij. Zo wordt goed gedrag echt beloond
en wordt de overgang naar elektrisch rijden daadwerkelijk gestimuleerd.
Dat moet ook, want er is een motie aangenomen van de heer Vendrik en
de heer De Krom (31 700-XII, nr. 27) – overigens een mooie combinatie
van partijen – naar aanleiding van het Plan van aanpak elektrisch rijden.
De motie is aangenomen om te komen tot 200.000 elektrische auto’s in
2020. Ik heb het vanochtend nog even nagevraagd: we zitten nu op
ongeveer 12.000. Als we zo doorgaan, halen we die 200.000 dus echt niet,
tenzij er een wonder gebeurt.
Een bijstelling van de bijtelling, dus niet van 7 naar 4 maar van 7 naar 0,
zou in de visie van mijn fractie het bereiken van die doelstelling in ieder
geval weer een stukje dichterbij brengen. Ik ben heel benieuwd naar de
reactie van de Staatssecretaris hierop.
De heer Groot (PvdA): Als je de jaarlijkse stijgingspercentages van
elektrische auto’s doortrekt naar 2020 kom je volgens mij ver boven de
200.000 uit. Die stijgingen zijn immers enorm. Er is nu sprake van een
bijtelling van 0 en niet van 7. Er is dus een tijdelijke vrijstelling doorgevoerd. Die gaat iets omhoog, omdat ook elektrische auto’s gebruikmaken
van de weg. Er blijft echter sprake van een aanzienlijke fiscale stimulering
van elektrische auto’s. Ik neem toch aan dat de heer Van Ojik daar blij mee
is.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Sterker nog, ik ben er zo blij mee dat ik ga
voorstellen om die fiscale stimulering nog wat extra wind in de rug te
geven. Ik ben dus inderdaad blij met elke fiscale vrijstelling of bevoordeling van elektrische auto’s. Ik vind alleen dat het nog sneller kan. Ik
hoop dat het optimisme van de heer Groot gerechtvaardigd is, maar ik
ben er nog niet onmiddellijk van overtuigd dat het aantal van 200.000
gehaald zal worden zonder extra maatregelen. Maar goed, op het punt
van de fiscale bevoordeling van elektrische auto’s zijn we het kennelijk
eens. Ik wil voorstellen om daar nog een schepje bovenop te doen. Er
moet uiteraard sprake zijn van een goede dekking. Ik weet dat dat in deze
commissie zeer belangrijk is. Ik heb me ook daarop voorbereid. Ik hoop
derhalve op brede steun voor mijn voorstel.
De heer Van Vliet (PVV): Ik begrijp het betoog van de heer Van Ojik heel
goed. Het is immers een GroenLinks-betoog. Als staatsman in dit
gezelschap zou ik toch even graag vragen naar de dekking. Wordt die
dekking gezocht in een van de andere vergroeningsmaatregelen waar de
heer van Ojik dadelijk nog voorbeelden van gaat geven? Ik ben daar heel
benieuwd naar.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik zit even over de kwalificatie
«staatsman» na te denken. Zegt de heer Van Vliet dat over zichzelf of zegt
hij dat over mij? Misschien is het goed om dat eerst te weten. Ik vrees dat
ik hem op dit punt niet geheel gerust kan stellen. Het zou zomaar kunnen
dat de dekking die wij daarvoor gaan aandragen, uit een extra stapje in de
energiebelasting of in de belasting op vervuilende auto’s wordt gezocht.
Dat zou zomaar kunnen. Ik kan hem op dat punt dus niet op voorhand
geruststellen. Maar hij kan erop rekenen dat die dekking er komt en dat
die consistent is met de gedachte dat je schoon rijden fiscaal moet
stimuleren en dat je daarvoor vies rijden extra moet belasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

64

De heer Van Vliet (PVV): Dat is prima. Ieder zijn eigen dekking! Ik vreesde
even dat de heer Van Ojik hier aan tafel het idee van de gehaktballenaccijns zou lanceren. Die wordt ook wel vleestaks genoemd. Dat is nu
typisch een voorstel waarvan ik zeg dat het vooral de onderkant van de
maatschappij raakt. Ik ben het er ook principieel mee oneens, want ik
maak gehakt van dat voorstel. Als dat voorstel hier gedaan wordt, draai ik
dat direct door de gehaktmolen. Ik ben heel benieuwd of GroenLinks
opnieuw met die gehaktballenaccijns wil komen.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Als ik dat in dit debat van plan ben, dan
zijn de heer Van Vliet en zijn collega’s hier aan tafel de eersten die het
horen. Ik heb al gezegd dat ik ervan overtuigd ben dat er een aantal veel
fundamentelere vergroeningsmaatregelen nodig is om de echte omslag
naar een duurzame economie in Nederland tot stand te brengen. Het gaat
mij daarbij vooral om de verhouding tussen klein- en grootverbruik. Vlees
is een belangrijke opslurper van energie, grondstoffen en water. Zelfs de
heer Omtzigt weet dat! Dat is ook een van de redenen waarom een
vleestaks wat GroenLinks betreft zeer wel denkbaar en ook wenselijk is. Er
is echter veel meer nodig. Dan zullen wij ongetwijfeld tegenover elkaar
staan. Ik zal dat in dit debat niet gaan voorstellen om de reden die ik net al
aangegeven heb.
Ik heb het gevoel dat er in de komende drie, vier dagen waarin we dit
Belastingplan bespreken misschien een aantal kleine stapjes naar
vergroening kunnen worden gezet, maar dat er voor in mijn visie echt
fundamentele stappen op dit moment geen meerderheid en draagvlak is,
ook niet nu er een akkoord is met een groot deel van de oppositie.
Voorzitter. Een aantal collega’s heeft al gesproken over het opwekken van
energie in coöperatief verband. Ook ik denk dat het idee van een
postcoderoos, waarover de twee voorgaande sprekers het al hadden, niet
zo’n productief idee is. De gemeentegrens zou veel beter zijn. Als je de
postcoderoos zou nemen, heb ik begrepen dat het westen van Vlieland
bijvoorbeeld geen stroom mag krijgen van het oosten van Vlieland, omdat
het verschillende postcoderozen zijn. Ik vrees toch dat dit in de uitvoering
niet goed gaat. Daarnaast brengt het een onnodige beperking met zich
mee. Ook een onnodige beperking is dat in het Belastingplan wordt
gesteld dat de productie-installatie die nodig is voor het zelf opwekken
van energie, juridisch en economisch eigendom moet zijn van de
coöperatie. Daardoor zou het bijvoorbeeld wel eens heel lastig kunnen zijn
om externe financiering te vinden, iets waarvoor een bv soms wel een
goed instrument kan zijn. Juist als je wilt dat mensen die minder
vermogend zijn en mensen die zelf geen potje hebben om erin te
investeren, ook in de gelegenheid komen om zonnepanelen te leggen, is
het heel belangrijk dat de mogelijkheden om daarbij externe financiering
te vinden niet onnodig worden beperkt. Vier jaar zekerheid voor de
investering en daarna een evaluatie is in de visie van mijn fractie echt te
weinig voor zo’n investering. Ik vraag de Staatssecretaris of hij dat met
mij eens is en of hij, als dat zo is, bereid is om stappen te zetten om ook
voor de langere termijn, dus langer dan vier jaar, investeringszekerheid te
borgen.
Ik maak tot slot een aantal opmerkingen over belastingontwijking. Vorig
jaar is het daar in het debat uitgebreid over gegaan; dit jaar tot nu toe wat
minder. We weten door discussies van de afgelopen maanden hoe serieus
dit probleem is en hoe ruim Nederland – ik geloof dat we officieel niet
mogen zeggen dat het een belastingparadijs is – gastvrijheid biedt aan
wat we postbusfirma’s zijn gaan noemen. Eind augustus heeft de
Staatssecretaris samen met Minister Ploumen een notitie gepresenteerd
waarin de visie van het kabinet op belastingontwijking is weergegeven.
Nu, zou ik willen zeggen, is het tijd voor concrete actie. Het kabinet zegt
dat dit internationaal gecoördineerd moet gebeuren met bindende
afspraken. Ik vraag de Staatssecretaris om eens duidelijk te maken wat bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

65

het maken van die internationale afspraken precies de inzet van het
kabinet is. Het gaat dan om zaken zoals de aanscherping van de
substance-eisen, al eerder ter sprake gekomen, maar ook om de vraag
waar we naartoe willen met de externe verrekenprijzen die binnen
multinationale ondernemingen worden gehanteerd. Mijn collega Klaver
heeft samen met de heer Koolmees een motie ingediend over het
einddoel van het kabinet bij het plegen van de Europese inzet. Ik weet niet
of de heer Koolmees daar zelf nog iets over zal zeggen – ik zie hem nee
schudden – maar ik wil het verder hierbij laten en het kabinet in de
persoon van de Staatssecretaris vragen om duidelijk te maken wat het
einddoel precies is.
Op hetzelfde punt speelt de kwestie van de transparantie. Ik heb nog een
minuut of twee, klopt dat, voorzitter?
De voorzitter: Perfect ingeschat, mijnheer Van Ojik!
De heer Van Ojik (GroenLinks): Dan kan ik in alle rust mijn laatste
opmerking maken. De initiatieven van het kabinet om de transparantie te
vergroten vormen een heel belangrijk punt.
De Staatssecretaris heeft eerder aangegeven dat hij zich aansluit bij het
initiatief om «land bij land rapporteren» in te voeren voor multinationaal
opererende bedrijven. In het Engels heet dat «country-by-country
reporting». Er zijn geluiden dat de Nederlandse inzet achter gesloten
deuren een heel andere inzet is. Wij willen daar ook schriftelijke vragen
over stellen, maar misschien kan de Staatssecretaris een eventueel
misverstand uit de weg ruimen. De Süddeutsche Zeitung meldt dat
Nederland in de Raad woordenrijke bezwaren aanvoert tegen de EU-brede
verplichting om land bij land te rapporteren. Ik zeg er heel eerlijk bij dat ik
die krant niet elke dag lees, maar toevallig viel mijn oog hierop. Ik vraag
de Staatssecretaris om hier opheldering over te geven.
Mijn laatste punt in mijn laatste minuut gaat ook over transparantie. Ik
kreeg vorige week antwoord op schriftelijke vragen die de heer Klaver en
ik hebben gesteld naar aanleiding van een iets ouder bericht in de
Volkskrant. Daarin stond dat meer 3.500 postbusfirma’s in Nederland de
wet overtreden. 20% van de ruim 18.000 postbusfirma’s in Nederland
levert namelijk niet tijdig een jaarrekening in. Ik heb die vragen gesteld
aan collega’s van Staatssecretaris Weekers, namelijk Minister Opstelten
en Minister Dijsselbloem. Het antwoord van 25 oktober is zeer onbevredigend. De bewindspersonen zeggen dat zij op basis van het artikel uit de
Volkskrant niet kunnen vaststellen of alle rechtspersonen die volgens het
onderzoek van de Volkskrant hun jaarrekening niet tijdig zouden hebben
gepubliceerd, ook daadwerkelijk die verplichting hebben. Het probleem
lijkt mij juist dat er ondernemingen zijn die hier een postbus hebben,
waarvan wij niet weten of zij volgens de vigerende wetgeving de
verplichting hebben om een jaarrekening in te leveren. Met het oog op
transparantie, kom je dan natuurlijk niet zo ver. Ik ben dus heel erg
ongelukkig met dit antwoord. Ik kan ook zeggen dat dit antwoord alleen
maar heel veel vervolgvragen oproept. Die vervolgvragen zal ik niet
onmiddellijk schriftelijk stellen. Ik hoop dat de Staatssecretaris in zijn
beantwoording op dit punt iets meer helderheid kan verschaffen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Mevrouw de voorzitter. Ik had boven mijn tekst
geschreven «terugblik akkoord», maar luisterend naar de collega’s heb ik
er met pen boven gezet: met één akkoord repareer je niet 20 jaar of 30 jaar
verkeerd beleid. Ik ga hier niet beweren dat het akkoord ideaal is en dat
daar allemaal perfecte maatregelen in zitten. De discussie met collega’s
tot nu toe heeft dat al duidelijk gemaakt. Er valt best wat op af te dingen,
bijvoorbeeld op het gebied van de leidingwaterbelasting. We hadden hier
al een discussie over de vraag waar die belasting precies vandaan kwam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

66

In mijn beleving kwam die van GroenLinks en zijn wij zo fijn geweest om
die te laten staan. Dat is een detail.
De voorzitter: Dat is een beetje uitlokking. De heer Van Ojik wil daar
graag op reageren.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Dat kan natuurlijk nooit een excuus zijn. Ik
snap dat dit half grappig bedoeld is. Ik zal over de onderhandelingen
uiteraard niet uit de school klappen, maar dit kan natuurlijk nooit een
reden zijn om er nu een beetje afstand van te nemen. Dat bedoelt collega
Dijkgraaf toch ook niet, hoop ik.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat was zeker niet de bedoeling. Het geeft
alleen maar aan wat de totstandkoming van zo’n akkoord is. Maatregelen
waar een meerderheid van de partijen die zijn blijven zitten voor is,
moeten gewoon blijven staan. Het is niet meer en het is niet minder. In
zo’n akkoord of in zo’n Belastingplan zitten in het kader van al die
achterliggende dingen echter wel altijd maatregelen die we niet zouden
nemen als we het zelf voor het zeggen hadden. Dat geldt niet alleen voor
het akkoord, maar ook voor het Belastingplan. Als we het zelf voor het
zeggen hadden, zouden we immers het verkiezingsprogramma van de
SGP uitvoeren. Ik kan u garanderen, mevrouw de voorzitter, dat daar heel
andere dingen in staan. Als het kabinet met een reactie komt op de
Commissie-Van Dijkhuizen, zullen wij toetsen hoe dit zich verhoudt tot een
aantal hoofdpunten.
Wat voor ons wel van belang was, is dat er stabiliteit zou komen. De heer
Groot gaf het al aan: stabiliteit, zekerheid, duidelijkheid. Het was voor het
eerst in de geschiedenis dat wij serieus overwogen om tegen het
Belastingplan te stemmen. Dat is nogal wat, want dat doe je niet zomaar
als politieke partij. Je zegt dan immers eigenlijk tegen de regering: aan die
hele belastinggrondslag doen wij niet mee, omdat er te veel verkeerde
dingen in zitten. Dat was voor ons een belangrijk punt. Er zijn altijd
individuele maatregelen waarvoor je zelf niet zou hebben gekozen, maar
de stapeling van maatregelen ging ons te ver. Ik denk dan aan de stijging
van de marginale lasten, de afbouw van de inkomensafhankelijkheid van
de arbeidskorting en de inkomensafhankelijkheid van de algemene
heffingskorting. Maar niet alleen dat, want daar bovenop kwamen de
maatregelen voor de kinderbijslag en de gratis schoolboeken.
De heer Omtzigt en ik hebben nog wel eens wat getwitterd over de
marginale druk in Nederland, zeker voor uitzonderlijke gevallen. Als je een
aantal van die regelingen bij elkaar optelde, kwam je voor het akkoord in
het meest extreme geval uit op 97,44%. Dat is echt een extreem geval,
want dan tel je ongeveer alle inkomensafhankelijke regelingen bij elkaar
op. Maar hoe dan ook: het geeft wel aan dat er in Nederland echt wat
moet gebeuren.
Ik hoop dat het kabinet snel met zijn reactie op het rapport van de
commissie-Van Dijkhuizen komt. Ik vraag de Staatssecretaris om dat snel
te doen en het liefst begin 2014, want dan kunnen we daar rekening mee
houden terwijl we werken aan het nieuwe Belastingplan. De heer Groot
heeft daar terecht ook wat over gezegd, want het zou inderdaad mooi zijn
als we er nog in deze kabinetsperiode wat mee kunnen doen.
Aan welke drie punten toetsen wij? Dat is ten eerste de ongelijke
behandeling van alleenstaanden en alleenverdieners enerzijds en
tweeverdieners anderzijds. De heer Bashir vroeg terecht waarom we de
afschaffing van de overdraagbaarheid van de heffingskorting niet
terugdraaien. Dat zouden wij natuurlijk het liefst doen, want dat staat niet
voor niets in ons verkiezingsprogramma. Zo zouden we het dus idealiter
doen, maar we moeten ook constateren dat daarvoor geen meerderheid is
te vinden. Ik vraag de Staatssecretaris niet alleen om deze reden, maar
ook omdat het leidt tot lagere marginale lasten, of een sociale vlaktaks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

67

een mogelijkheid is. En, zo ja, hoe beoordeelt de regering die
mogelijkheid dan?
Ten tweede toetsen wij het aan het criterium dat meer werken moet lonen.
De heer Van Ojik zei daarover zojuist dat het niet het probleem is dat er te
weinig werkgelegenheid is. Ik spreek echter wel eens met ondernemers
die onder die belastingtarieven vallen en die creëren dus werkgelegenheid
door te groeien. Zij zijn heel gemotiveerd om hun bedrijf te laten groeien
van een eenmanszaak naar een tweemanszaak enzovoort. En dan maakt
het natuurlijk wel uit hoe die ondernemers worden geprikkeld. Bovendien
blijkt hieruit dat er wel degelijk een relatie is met de werkgelegenheid.
Sterker nog: er is ook een relatie met wat eerlijk en fair is. Ik vraag de
Staatssecretaris daarom of hij bereid is om werk te maken van minder
inkomensafhankelijke regelingen.
Het derde punt waaraan wij toetsen, is de verhouding betaalde/
onbetaalde zorg. Het belastingstelsel wordt steeds meer zo ingericht dat
betaalde zorg fiscaal gefaciliteerd wordt en onbetaalde zorg niet. De
Staatssecretaris van Volksgezondheid rekent er tegelijkertijd echter steeds
meer op dat mantelzorgers mensen in probleemsituaties ondersteunen.
Wij zijn daarvoor! Het is prachtig dat mensen in hun eigen omgeving
worden geholpen. Dat bereik je echter niet als je tegelijkertijd mensen
hiervoor fiscaal straft. Is de Staatssecretaris bereid om onbetaalde zorg
voor elkaar minder af te straffen? Is de Staatssecretaris verder bereid om
te onderzoeken wat voor instrumenten daarvoor kunnen worden ingezet?
Ik denk zelf aan de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Als je die
korting waarin miljarden omgaan, afschaft en teruggeeft via een verlaging
van de tarieven, stimuleert dat de arbeidsparticipatie volgens mij meer
dan de huidige regeling. Is de Staatssecretaris bereid om de Kamer
daarvan een analyse te doen toekomen?
De aftrekposten van het toetsingsinkomen. Ook wij kijken naar de
tegenbegrotingen van andere partijen. Het CDA heeft hierover het een en
ander gezegd. Bij de financiële beschouwingen hebben we hierover ook
gediscussieerd en toen zei de regering dat zij bereid is om te kijken naar
de huishoudentoeslag in verband met het inkomensbegrip. Van welk
inkomen moet je uitgaan? Het bruto inkomen of het inkomen na de aftrek
van de aftrekposten? Is de Staatssecretaris bereid om ook te kijken naar
andere inkomensafhankelijke regelingen om te zien wat er gebeurt als je
daar met het bruto inkomen rekening houdt? Je hebt dan minder
toeslagen en in eerste instantie denk je natuurlijk dat het een gigantisch
effect op de koopkracht zal hebben. Dat zal in sommige gevallen ook zo
zijn, maar tegelijkertijd kunnen we dan wel de tarieven in de belasting
verlagen waardoor de marginale druk wederom naar beneden gaat. En
dat heeft natuurlijk weer een gunstig effect op de koopkracht van deze
groep.
Ik zou in ieder geval weleens de analyse willen zien. Ook ten aanzien van
de huishoudentoeslag hebben wij niet gezegd: wij willen dat per se. Maar
wij zijn wel altijd aan het kijken naar mogelijkheden om minder geld rond
te pompen, waardoor de marginale tarieven verder naar beneden kunnen
worden gebracht. Dat is goed voor de portemonnee van mensen en goed
voor de werkgelegenheid.
De heer Bashir (SP): De SGP-fractie heeft het akkoord dat nu op tafel ligt,
gesteund. Maar als ik nu naar de heer Dijkgraaf luister, kan ik hem
absoluut niet meer volgen. Het gaat om de huidige situatie, de wijze
waarop de belastingen nu geregeld zijn, ten opzichte van de manier
waarop de belastingen straks geregeld zullen zijn, wanneer het akkoord
eenmaal uitgevoerd wordt. Wat zie ik dan? Er wordt een leidingwaterbelasting ingevoerd. De marginale belastingdruk, waartegen de heer
Dijkgraaf nu actie voert, gaat dus gewoon omhoog. Dat kan hij niet
ontkennen. De algemene heffingskorting wordt verder afgebouwd. Ook de
overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting, waarvan heel veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

68

mensen uit de achterban van de SGP gebruikmaken, zal in volgende jaren
nog minder zijn dan dit jaar. Daarom vraag ik me af waarom de heer
Dijkgraaf dit akkoord steunt. Hij voert op dit moment actie voor iets,
terwijl tegelijkertijd de situatie helemaal de andere kant op gaat.
De heer Dijkgraaf (SGP): Idealiter trekken wij samen op. Daarbij moet ik
constateren dat de heer Bashir dit ook niet doet in zijn tegenbegroting. De
SP heeft de afschaffing van de overdraagbaarheid van de heffingskorting
niet teruggedraaid in haar tegenbegroting, of liever gezegd in haar
verkiezingsprogramma; de SP heeft geen tegenbegroting. De heer Bashir
kan hier wel allerlei heel kritische vragen stellen aan de SGP, maar wij
hebben dat wel in ons programma staan en hijzelf niet. Ik zou dan zeggen:
laten wij in de toekomst samen optrekken. Dan zie ik graag in de volgende
tegenbegroting of het volgende verkiezingsprogramma van de SP het
plan van de SGP staan. Dan zijn wij ergens. De tweede vraag van de heer
Bashir is terecht. Zetten wij dan geen stap vooruit? Jawel, zeg ik daarop.
Kijk maar naar de koopkrachtplaatjes. Wie komen er met stip het beste af
op de lange termijn, mijnheer Bashir? Gezinnen met kinderen en
alleenverdieners. Zij gaan er met 2,75% op vooruit. Hoe kan de heer
Bashir dan zeggen dat het daarmee de verkeerde kant op gaat? Het is voor
het eerst in de geschiedenis dat deze groep, die stelselmatig, jaar op jaar,
het zwaarst in koopkracht inleverde, erop vooruitgaat. Dat was voor ons
het belangrijkste punt.
De voorzitter: De heer Bashir in tweede instantie.
De heer Bashir (SP): De heer Dijkgraaf heeft het over de stijging van de
marginale belastingdruk. Als ik kijk naar de maatregelen die voor ons
liggen, zie ik dat de marginale belastingdruk stijgt. Ook de algemene
heffingskorting wordt afgebouwd, met op termijn alle gevolgen van dien
voor bijvoorbeeld mensen met middeninkomens. Uiteraard, er zijn
maatregelen genomen om de mensen met kinderen te sparen, maar
tegelijkertijd constateer ik dat er helemaal niets gebeurt met de punten
waarvoor de heer Dijkgraaf zich de afgelopen jaren heeft ingezet. Wat
wordt er bijvoorbeeld gedaan aan het verschil in belastingdruk tussen
kostwinnersgezinnen en tweeverdieners? Daaraan wordt helemaal niets
gedaan. De heer Dijkgraaf kan wel zeggen dat er iets wordt gedaan voor
gezinnen met kinderen, maar de marginale belastingdruk stijgt, de
algemene heffingskorting wordt afgebouwd en op termijn zal de
overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting niet meer bestaan.
De heer Dijkgraaf (SGP): Er zitten zo veel feitelijke onjuistheden in het
betoog van de heer Bashir dat ik me afvraag waar ik moet beginnen. Laat
ik aan het eind beginnen, het eindplaatje van het akkoord. Laat de heer
Bashir naar de tabellen kijken, en gewoon constateren dat de eenverdiener, voor wie wij hier jaar op jaar op jaar een punt hebben gemaakt van
de onterechte afschaffing van de overdraagbaarheid van de heffingskorting, er eindelijk beter afkomt: 2,75%. Dat kan de heer Bashir met geen
mogelijkheid ontkennen. Het is een feit. Het is doorgerekend en staat
zwart op wit. Zeg ik daarmee dat mijn ideaal is bereikt? Nee. Daarom stel
ik hier deze vragen. Ik kan de heer Bashir garanderen: als wij jaar op jaar
zo’n akkoord met de regering kunnen sluiten, zijn wij uiteindelijk, over tien
jaar, waar wij wezen willen. Dan heeft de SP nog steeds commentaar,
maar hebben wij bereikt wat wij willen.
De voorzitter: Tot slot, mijnheer Bashir.
De heer Bashir (SP): Er wordt nu net gedaan alsof ik de feiten verdraai,
maar de heer Dijkgraaf kan toch niet ontkennen dat dankzij het akkoord
dat op tafel ligt de marginale belastingdruk stijgt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

69

De heer Dijkgraaf (SGP): Maar dat geldt voor de middeninkomens.
De voorzitter: De heer Bashir mag zijn laatste reactie afmaken.
De heer Bashir (SP): De algemene heffingskorting wordt gewoon
afgebouwd. In vergelijking met dit jaar krijgen mensen met 30.000 of meer
volgend jaar minder algemene heffingskorting dan nu het geval is. Dat
kunt u toch niet ontkennen? Dat zijn zaken waar u altijd tegen hebt
gevochten.
De heer Dijkgraaf (SGP): Het is een feit dat de marginale lastendruk voor
inkomens vanaf 55.000 door het akkoord daalt met 3%. Tot 55.000 daalt de
marginale lastendruk door het akkoord met 5%. Dat staat gewoon in de
stukken, dat zijn de feiten.
De voorzitter: Wij gaan deze discussie tussen de heren nu niet
beslechten, vrees ik. Er zijn nog andere vragen.
De heer Omtzigt (CDA): Ik hoor nu dat de marginale druk tot 55.000 daalt
door dit akkoord. Door welke maatregel zou die voor die inkomens dalen
ten opzichte van wat de regering van plan was?
De heer Dijkgraaf (SGP): Door het tarief eerste schijf volgend jaar en
structureel doordat door de huishoudentoeslag, als je daarvan de
hellingshoek bekijkt, de inkomensafhankelijkheid minder is dan de
samenstellende delen waaruit deze gevormd wordt.
De heer Omtzigt (CDA): De eerste is inderdaad een afname van een half
procent voor één jaar. Helaas, zeg ik erbij, geldt dat maar voor een jaar.
Voor die 5% wil ik graag nog een keer de cijfers zien, maar ik houd u eraan
dat dit 5% is. Dat zou een heel mooi uitgangspunt zijn. Ik reken erop dat
als dat geen 5% is, wij het er weer over kunnen hebben.
De heer Dijkgraaf (SGP): Die uitdaging ga ik heel graag aan, want het is
voor ons een belangrijk punt dat de marginale lastendruk daalt. Wat
betreft het punt van de heer Omtzigt van 0,5%, volgens mij gaat het
volgend jaar met 0,75% naar beneden. Daarom zeg ik ook dat we er met
dit akkoord niet zijn. We moeten elk jaar zo’n akkoord zien te sluiten, want
dan wordt het structureel. Iedereen is daarbij uiteraard weer welkom.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Dat is goed om te horen!
De voorzitter: U vervolgt uw betoog.
De heer Dijkgraaf (SGP): Over de aftrek van de specifieke zorgkosten
heeft de Staatssecretaris in zijn schriftelijke beantwoording aangegeven
dat er ook rekening gehouden zal worden met gemoedsbezwaarden. Mijn
dank daarvoor. Ik zou de Staatssecretaris willen vragen hoe hij daar
precies mee omgaat. In de brief staat een vage formulering die
ongetwijfeld te maken heeft met de wettelijke uitwerking van een en
ander, maar ik zou graag willen horen wat de Staatssecretaris precies
bedoelt met deze toezegging. Ik ben dankbaar dat de groep gemoedsbezwaarden die niet verzekerd is de totale aftrek op de een of andere wijze
blijft behouden, zodat men materieel niet geraakt wordt door deze
maatregel.
Dan kom ik bij het vrijspelen van private vermogens. Er zijn gelukkig veel
mensen in Nederland met veel vermogen. In tegenstelling tot sommige
andere partijen zijn wij daar blij mee, als zij daar ook goede dingen mee
doen. Vermogen is geweldig belangrijk, maar het moet wel goed benut
worden. Wij constateren dat een groot deel van die vermogens niet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

70

Nederland benut wordt, maar in het buitenland. Daar kunnen goede
redenen voor zijn, maar er kunnen ook verkeerde redenen voor zijn. Wij
zien in de fiscale vormgeving nogal eens redenen voor mensen om hun
geld helemaal over de grens te brengen, dan wel over de grens beleggen.
Ik zou willen dat de Staatssecretaris een aanvalsplan maakt en vraag hem
of hij bereid is om meer vermogen in Nederland te benutten om bedrijven
te helpen hun bedrijven te financieren. Dat is ook van belang omdat
banken het steeds meer laten zitten. Soms moeten ze het laten zitten,
maar wat mij betreft doen ze dat weleens te vaak. Vermogende Nederlanders zouden in dat gat kunnen stappen. Dat helpt niet alleen bij
financiering, maar bedrijven kunnen dan ook gebruikmaken van de kennis
die bij die Nederlanders aanwezig is. Zij hebben bewezen dat zij kunnen
ondernemen, want anders waren ze in het algemeen gesproken niet
vermogend geworden.
Ik wil graag op de volgende punten een reactie. Ten eerste. Kan de
Belastingdienst meer duidelijkheid geven over de bedrijfsopvolgingsregeling? Wij merken dat er veel onduidelijkheid is over de zeer terughoudende wijze waarop de Belastingdienst acteert, waardoor vermogenden
vaak de veilige kant kiezen. Dat leidt ertoe dat er minder geld in Nederland
wordt geïnvesteerd.
Ten tweede: destijds is ervoor gekozen om de bedrijfsopvolgingsregeling
(BOR) niet te laten gelden voor beleggingsvermogen. Als je dat combineert met de beperkte uitleg die de Belastingdienst aan het begrip
«ondernemingsvermogen» geeft, is dat wat mij betreft een gemiste kans.
Juist als de BOR ruimhartig geldt voor investeringen in bedrijven, kan het
bedrijfsleven hiervan veel meer profiteren. Natuurlijk moet dit wel gaan
om een soort eigen vermogen. Dat moet je goed definiëren, anders ben je
gewoon beleggingen aan het financieren. Dat is niet de bedoeling. Het
moet echt gaan om investeringen in andere bedrijven.
Ten derde: voor de BOR moet je minimaal een belang van 5% hebben,
want anders geldt de hele regeling niet. Kan deze grens lager worden
gelegd, zodat die werking breder is?
Ten vierde: binnen Binnenlandse Zaken wordt gekeken naar social impact
bonds. Kan de Staatssecretaris aangeven of er op dit terrein binnen
afzienbare termijn mogelijkheden komen? Schriftelijk heeft hij aangegeven dat hier positief naar gekeken wordt, maar ik zou graag ook een
duiding van het tijdpad krijgen.
Ten vijfde: er bestaat behoefte aan het voor een gelimiteerde periode
beschikbaar stellen van vermogen voor goede doelen en maatschappelijk
gewenste investeringen. Nu moet je voor altijd het vermogen afstaan of
slechts het vruchtgebruik hiervoor bestemmen. Wij begrijpen dat bij de
Belastingdienst de tendens bestaat dat steeds strenger wordt toegezien
op het afstaan van het vermogen. Kan de Staatssecretaris aangeven of
zo’n nieuwe vorm – ik noem het een impact investment fund – mogelijk
is? Het kan nu al voor instandhouding van erfgoed in het kader van de
Natuurschoonwet. Wij hebben dus een basis om op terug te vallen. Het
zou helpen als dit verbreed werd naar maatschappelijk gewenste
investeringen.
Tot slot op dit punt: de durfkapitaalregeling is recent afgeschaft na een
zonder meer negatieve evaluatie, maar de tijden zijn wel veranderd. Meer
dan in het verleden is het van belang om vermogende Nederlanders te
verleiden om een alternatieve financieringsbron te bieden voor banken.
Kan de Staatssecretaris inventariseren welke opties er zijn om dit fiscaal te
faciliteren? Dat zou kunnen via box 3, maar mogelijk ook via box 1 als niet
langer inbare leningen op het inkomen in mindering mogen worden
gebracht.
De heer Van Vliet (PVV): Hier wordt een behoorlijk instrumenteel pakket
op tafel gelegd. Welke dekking ligt hieronder?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

71

De heer Dijkgraaf (SGP): Ik ben blij te constateren dat mijn interruptie
aan het begin er in ieder geval toe heeft geleid dat de heer Van Vliet gelijk
naar de dekking vraagt zodra een van ons een voorstel doet. Dat is
positief.
Bij de algemene financiële beschouwingen heeft de regering de
toezegging gedaan om te kijken naar dingen die nu mogelijk zijn binnen
de budgettaire randvoorwaarden, dus zaken die geen geld kosten.
Sommige van onze voorstellen kosten inderdaad helemaal geen geld.
Eind van dit jaar, begin van het nieuwe jaar komt de regering met een
brief voor dingen die wel geld kosten. Dan gaan wij natuurlijk praten over
de dekking, want ik doe geen voorstellen die niet gedekt zijn.
De heer Van Vliet (PVV): Ik ken de SGP als een partij die in de Kamer
vaak gezagsgetrouw opereert en vaak de regering ondersteunt in
Belastingplannen et cetera. Nu heeft de Raad van State behoorlijke kritiek
op dit herfstakkoord, zoals ik het maar even noem. Hoe ziet de SGP dat? Is
die kritiek minder relevant geworden omdat er een handtekening van de
SGP onder het akkoord staat?
De heer Dijkgraaf (SGP): Nee. Ik ken geen advies over «het akkoord»,
maar wel over het Belastingplan. Daar zitten inderdaad kritische kanttekeningen bij, die overigens elk jaar terugkomen. Ik neem die kanttekeningen
zonder meer serieus, want wij nemen de Raad van State altijd serieus. In
deze tijden van onzekerheid moet je echter bereid zijn om maatregelen te
nemen. Als er gaten vallen, moet je bereid zijn om opnieuw om tafel te
gaan om te bekijken of die gaten kunnen worden gedekt. Wij zijn daartoe
bereid. Dit betekent verantwoordelijkheid nemen en niet weglopen. Ik
weet wel wat het advies van de Raad van State zou zijn als wij als politiek
zouden zeggen: regering, zoek het maar uit en schrijf maar nieuwe
verkiezingen uit! Een ding is zeker: dan zouden de belastinginkomsten
nog vele malen onzekerder zijn.
De heer Van Vliet (PVV): Met het Belastingplan wordt een zogenaamde
zekerheid geboden. Als ik «het akkoord» zeg, bedoel ik uiteraard «het
Belastingplan», want het Belastingplan vormt de hoofdmoot van het
akkoord. De financiële aspecten van het akkoord staan in het Belastingplan. Dit woordspelletje zullen wij dus maar even overslaan. De
zekerheid die de Nederlandse burger wordt geboden, is dat hij aan de
keukentafel wordt geconfronteerd met immense lastenverzwaringen. De
Raad van State heeft wel degelijk iets gezegd over het Belastingplan,
namelijk dat veel elementen in het plan niet getuigen van een bestendig
overheidsbeleid. Vindt de SGP-fractie het nog relevant wat de Raad van
State hierover zegt of is gewoon de handtekening bij het kruisje gezet?
De heer Dijkgraaf (SGP): Het akkoord heeft ervoor gezorgd dat er minder
lastenverhogingen komen dan er zouden komen. Dat is grote winst en dat
was ook hard nodig wat ons betreft, omdat wij met de heer Van Vliet die
verhogingen inderdaad te hoog vonden. In de tweede plaats is het
akkoord nu precies voor de bestendigheid gesloten. Die helderheid en
zekerheid voor de toekomst moest worden gegeven. Hadden we die niet
gegeven, dan was er pas onzekerheid geweest.
Over het vrijspelen van beklemde vermogens rondom pensioenen hebben
andere collega’s voldoende gezegd. Ook mijn vraag is wanneer de brief
over de pensioen-bv’s komt en wanneer we daarover kunnen spreken.
Een wens die niet gedekt is – zo zeg ik tegen de heer Van Vliet – en die ook
alleen geldt als de economie weer aantrekt, is het verlagen van de
vermogensrendementsheffing. Hoe kijkt de Staatssecretaris daar
tegenaan? Dat kan natuurlijk nu niet, want daar hebben we het geld niet
voor. Maar stel dat de economie aantrekt, wordt het dan niet tijd om dat
als een van de eerste dingen te doen? Nu rekenen wij tegen een tarief van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

72

4% af, dat door bijna niemand wordt gehaald, in ieder geval door heel
veel mensen niet.
Over de belasting op storten heb ik twee vragen. De eerste heeft
betrekking op het gereduceerde tarief voor afval dat geen kant anders kan
opgaan dan naar de stortplaats, bijvoorbeeld uit recycling of uit energieopwekking. Kunnen die minder belast worden dan stromen waarvoor juist
een stimulans moet worden gegeven om wel te worden herverwerkt
omdat ze nu naar de stortplaats gaan, terwijl dat eigenlijk niet nodig is?
De tweede vraag is of de Staatssecretaris kan kijken naar de wijze waarop
wij omgaan met stromen die naar het buitenland gaan. De heer Omtzigt
merkte al op dat dit kan leiden tot export van stromen, bijvoorbeeld naar
mijnen in Duitsland. Volgens de wetgeving heet dat dan «hergebruik»,
omdat mijnen daarmee opgevuld worden, maar eigenlijk is het inhoudelijk storten. Kunnen we die stortbelasting ook niet voor dat soort
stromen laten gelden?
Wat betreft de invorderingsrente sluit ik me aan bij mijn collega’s en dat
brengt mij op het laatste punt, namelijk de schenking van € 100.000 vrij
van belasting. Misschien staat in de stukken hoe daarmee precies wordt
omgegaan, maar dan heb ik dat gemist. Ik krijg graag de bevestiging van
de Staatssecretaris dat het kwijtschelden van een bestaande lening ook tot
deze maatregel behoort. Hoe wordt ermee omgegaan als je volgend jaar
geen plan hebt om een huis te kopen of mee te financieren voor je kind,
maar het jaar daarop? Geldt de regeling dan helemaal niet? Kun je het
bijvoorbeeld apart vastzetten voor dit doel? Kortom, kunnen we de
werking van de regeling breder maken dan zij nu is?
De heer Klein (50PLUS): Ik heb een vraag over de vraag van de heer
Dijkgraaf aan de Staatssecretaris over de commissie-Van Dijkhuizen en de
grondslag van 4% voor de vermogensrendementsheffing. De heer
Dijkgraaf wil die graag wijzigen, maar zou hij ook bereid zijn om dan
meteen maar het andere voorstel van Van Dijkhuizen over het afschaffen
van de giftenaftrek mee te nemen, als we toch selectief aan het winkelen
zijn?
De heer Dijkgraaf (SGP): Nee, want dat is het domste wat je kunt doen.
De heer Klein (50PLUS): Dus toch selectief winkelen, want het is natuurlijk
heel verstandig om die giftenaftrek inderdaad te wijzigen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dan moet de heer Klein nog eens even de
internationale literatuur tot zich nemen. Daarin wordt aangetoond dat de
aftrek zo effectief is als die maar zijn kan. Juist als je verantwoordelijkheid
teruglegt in de samenleving is het heel goed om een fiscale faciliteit te
hebben om dat soort gedrag te stimuleren, waarvan de 50-plussers ook
zwaar profiteren omdat er allerlei zorg, hulp en aandacht voor wordt
georganiseerd. Die is keihard nodig, maar die wordt wel vaak door
mensen gewoon gefinancierd. Dus neen, mijnheer Klein, dat gaan we niet
doen. Natuurlijk doen wij aan selectief winkelen. Ik zou het zeer onverstandig vinden als een politicus in dit huis blind en zomaar een plan van
de commissie overneemt. Ik zie een Kamerlid nog altijd als iemand die
met eigen ervaring en kennis en in discussie met zijn collega’s tot de
beste oplossing komt. Dan neemt hij het ene over en het andere niet.
De heer Groot (PvdA): De heer Dijkgraaf heeft een heel interessant
betoog gehouden over de bedrijfsopvolgingsregelingen. Ik onderschrijf
het belang van het stimuleren van reële investeringen in Nederland. Ik wil
niet in de techniek vervallen, maar er zijn ook nogal wat fiscale artikelen
geschreven waarin wordt betoogd dat de bedrijfsopvolgingsregelingen in
de praktijk niet gericht zijn op de continuïteit van de onderneming, maar
op het effectief verlagen van de erfbelasting. Als wij opnieuw naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

73

bedrijfsopvolgingsregelingen kijken, is dan voor de heer Dijkgraaf leidend
wat de consequenties zijn voor reële investeringen, ook als er eventueel
consequenties zijn voor de erfbelasting? Met andere woorden, hoe staat
hij daarin? Hoe serieus is de heer Dijkgraaf over het daadwerkelijk
stimuleren van reële investeringen in Nederland, als het gaat om de
hervorming van die bedrijfsopvolgingsregelingen?
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik kan mij dat punt goed voorstellen. Ik zou mij
zelfs kunnen voorstellen – ik heb dat niet in mijn betoog genoemd, maar ik
haak even in op de vraag van de heer Van Vliet over de dekking – dat je de
huidige vrijstellingen wat vermindert, ook in het kader van lopende
juridische procedures. Feitelijk wordt er dan meer belasting betaald, maar
de werking wordt verbreed, waardoor je met hetzelfde geld meer doet.
Voor mij staat voorop dat bedrijven goed worden overgenomen en dat
met het vermogen van die Nederlanders zo veel mogelijk andere
bedrijven en andere activiteiten worden gesteund.
De heer Groot (PvdA): Dan denk ik dat wij een basis hebben voor een
goede discussie.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Voorzitter. Een aantal weken geleden
tijdens de algemene politieke beschouwingen heeft mijn fractievoorzitter
al aangegeven wat zijn hoofdpunten van kritiek waren op maatregelen die
voor een deel ook terugsloegen op het Belastingplan zoals het door het
kabinet was gepresenteerd. Wij wilden dat de lasten op arbeid omlaag
zouden gaan, dat de gezinnen er financieel beter van af zouden komen en
dat er meer werk van vergroening zou worden gemaakt. Wij zijn nu een
goede maand verder en constateren dat wij met de begrotingsafspraken
op al die drie punten resultaten hebben geboekt. Dat is voor ons ook de
reden geweest waarom wij konden instemmen met de begrotingsafspraken en daarmee met de wijzigingen die in het Belastingplan zijn
aangebracht. Concrete punten zijn bijvoorbeeld het terugdraaien van de
inkomensafhankelijke afbouw van de algemene heffingskorting, de
verlaging van het tarief in de eerste schijf volgend jaar, het behoud van
een generieke regeling voor de compensatie voor chronisch zieken en het
behoud van het verlaagde btw-tarief in de bouw voor volgend jaar, wat
erg nodig is voor al die bedrijven die het nog steeds erg zwaar hebben in
deze tijden van economische neergang.
Daarmee is het nog niet ons verkiezingsprogramma; ik meen dat de heer
Dijkgraaf dat ook zei. Er zijn nog heel veel discussies nodig om verder te
komen op een weg die hiermee wel is ingeslagen. Een principieel punt is
dat wij in ieder geval bekijken hoe wij de lasten op arbeid daadwerkelijk
omlaag krijgen. Voor ons geldt dan het adagium dat je beter de lasten op
consumptie kunt verhogen en de lasten op arbeid kunt verlagen. De
commissie-Van Dijkhuizen heeft zelf al allerlei voorstellen gedaan om naar
dat soort aspecten te kijken. Op het rapport van de commissie is nog geen
kabinetsreactie gekomen. Er worden inderdaad wel onderdelen uit
overgenomen. Wat ons betreft, worden de goede plannen overgenomen,
maar wij zijn wel erg benieuwd naar de kabinetsreactie. Ik ben ook
benieuwd wanneer die komt. De kern van dat rapport was natuurlijk: hoe
krijgen we een zo leefvormneutraal mogelijk belastingstelsel? Ik ben wel
benieuwd of de Staatssecretaris in zijn reactie dat aspect nog steeds
voorop zal stellen. Ook wij constateren dat het verschil tussen alleenverdieners en tweeverdieners nog steeds aanwezig is. De situatie is wel
verbeterd door dit begrotingsakkoord, maar er kunnen best wat meer
stappen worden gezet. Ik ben benieuwd of de Staatssecretaris bereid is
om er serieus verder naar te kijken.
Een tweede punt wat, denk ik, ook nog heel veel voeten in aarde gaat
krijgen, is het invoeren van de huishoudtoeslag. We hebben bij de Wet
uniformering loonbegrip gezien dat wijzigingen, die allemaal heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

74

technisch lijken, in de praktijk tot een uitwerking hebben geleid die we op
onderdelen weer moeten gaan repareren, omdat die ongewenste effecten
had. Dat is altijd bijzonder lastig met dat soort grote hervormingen van
delen van het belastingstelsel. Daarom is zorgvuldigheid ook het
allerbelangrijkste in een dergelijk traject. Ik vraag de Staatssecretaris dan
ook of hij ten aanzien van het vormgeven van die huishoudtoeslag ook
echt een wat bredere consultatie wil gaan invoeren. Dit om te voorkomen
dat wij straks achteraf weer allerlei negatieve effecten moeten repareren
en om van tevoren een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de effecten
van al die wijzigingen. Voor mijn fractie is vooral van belang dat ook
wordt gekeken wat de gevolgen zijn voor de laagste inkomens. Daar leven
zorgen en ik denk dat het belangrijk is dat we daar zo snel mogelijk meer
duidelijkheid over kunnen geven en een zorgvuldige afweging kunnen
maken.
De heer Klein (50PLUS): Ik hoor het betoog van mevrouw Schouten met
instemming aan. Zij zegt dat als er negatieve effecten zijn, je moet gaan
repareren en dat je van tevoren moet weten wat er aan de hand is. Zij
verwijst daarbij naar de Wet uniformering loonbegrip als een voorbeeld
waar sprake was van nogal wat negatieve effecten. Zij zou die graag
herstellen. Begrijp ik goed dat zij daadwerkelijk met voorstellen wil gaan
komen om de wet te gaan herstellen en te compenseren? Tot nu toe heb ik
van het kabinet begrepen dat het helemaal niets wil.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): De heer Klein heeft mijn woorden
niet goed gehoord, maar misschien moet ik duidelijker zijn. Laat ik het bij
mezelf houden. Ik heb gezegd: ik constateer dat na de invoering van de
Wet uniformering loonbegrip heel veel commotie is ontstaan over de
regelingen en dat het heel lastig is om dat achteraf allemaal weer vlot te
trekken. Daarom is het van belang dat je van tevoren goed inzicht hebt in
wat precies de effecten zijn. Als het gaat om de groep waar de heer Klein
op duidt, denk ik dat die in de jaren voordat de wet werd ingevoerd, er
juist heel goed van afkwamen of veel beter dan alle anderen. Je moet dan
wegen hoe ze er per saldo, dus met wat daarvoor gebeurde en wat daarna
gebeurde, uit zijn gekomen.
Ik wil voorkomen dat we weer al dat soort best gecompliceerde discussies
gaan krijgen. We moeten daarom een heel goed overzicht krijgen van wat
we precies aan het doen zijn, wat de effecten zijn en hoe we die met zijn
allen wegen. We moeten dus in ieder geval van tevoren weten hoe we die
effecten goed kunnen inschatten en we moeten dan met elkaar afwegen
wat we daarvan vinden. Dat vraag ik aan de Staatssecretaris om als het
gaat om de invoering van de huishoudtoeslag.
De heer Klein (50PLUS): Dat is mooi en dat is bij de Wet uniformering
loonbegrip ook gebeurd. Vooraf is van alles en nog wat bekeken. Vooraf is
ook een bandbreedte afgesproken van –1,5% en +1,5% aan effecten. Het
vervelende is echter dat er vaak naderhand ineens allemaal onbedoelde
effecten optreden, bijvoorbeeld een verslechtering van de situatie van de
vroeggepensioneerden. Het gaat erom dat je achteraf moet kunnen
zeggen: ik moet dus ruimte creëren om die negatieve onbedoelde effecten
te kunnen corrigeren. Is mevrouw Schouten bereid om daar dan ook aan
mee te werken?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Sterker nog, ik vraag zelf aan de
Staatssecretaris om goed te gaan kijken wat de effecten zijn van het
invoeren van een huishoudtoeslag. Ik wil dus graag weten wat de effecten
daarvan zijn en ik wil weten hoe we kunnen voorkomen dat we straks met
allerlei effecten te maken krijgen, die we niet hadden willen zien. Dat is
mijn oproep aan de Staatssecretaris. Ik ben benieuwd naar wat hij daarop
te zeggen heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

75

De heer Bashir (SP): Ik hoor allemaal mooie woorden van mevrouw
Schouten. Maar ik pak gewoon de feiten erbij en die staan op pagina 12
van de nota naar aanleiding van het verslag. Iemand met een inkomen
van € 20.000 heeft nu een marginale belastingdruk van 42%. Straks wordt
dat 45%, dankzij het akkoord waar de ChristenUnie, maar ook de SGP voor
hebben getekend. Mevrouw Schouten zegt dat werken lonender moet
worden, maar ik zie de marginale belastingdruk stijgen. Ontkent mevrouw
Schouten deze cijfers ook, zoals haar buurman net ook heeft gedaan? Of
heeft zij een andere verdedigingslijn?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Moet ik nu eerst gaan reageren op
wat de heer Dijkgraaf heeft gezegd? Ik denk dat de heer Bashir die vraag
beter aan de heer Dijkgraaf zelf had kunnen stellen, maar die kans heeft hij
voorbij laten gaan.
Ik wil dat werken sowieso lonender wordt en dat de belastingdruk nog
verder omlaag gaat. Als de SP de volgende keer daaraan wil meedoen,
graag. Kom erbij! Hoe sneller we die stappen kunnen zetten, hoe beter.
Daarmee ben ik ook begonnen. Wat ons betreft gaan de lasten op arbeid
nog verder omlaag. Ik zie hier een soort open sollicitatie van de SP. Mijn
reactie daarop is: heel graag, doe mee.
De heer Bashir (SP): Ik weet niet waarover mevrouw Schouten het heeft.
Zij heeft het over nog lagere lasten op arbeid, maar ik zie alleen hogere
lasten. Op dit moment is er een marginale belastingdruk van 42% voor
mensen met een inkomen van € 20.000. Die wordt 45% en stijgt dus met
3%. Kan mevrouw Schouten verklaren hoe de lasten lager worden? Ik zie
het namelijk niet. Of lees ik het verkeerd?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Volgend jaar verlagen we de tarieven
in de eerste schijf met 1,5 miljard. Dat slaat vooral neer bij de laagste
inkomens. We hebben wel degelijk rekening gehouden met die groep,
zoals ook uit de koopkrachtplaatjes blijkt. We kunnen allerlei discussies
voeren over «hier en daar een procent meer», maar er zijn in dat kader
gewoon allerlei zaken aan de orde, zoals zorgtoeslag en allerlei inkomensafhankelijke regelingen. Ik constateer dat er ten opzichte van de kabinetsplannen een vooruitgang in zit voor de koopkracht van de laagste
inkomens. Ik zie ook dat in de eerste schijf voor 1,5 miljard aan lastenverlichting wordt gegeven. Dat slaat terug op die groep.
De heer Bashir (SP): Ik vind het heel moeilijk om op basis van de cijfers
die voor mij liggen andere conclusies te trekken. Ik kijk gewoon naar de
nota naar aanleiding van het verslag, die de Staatssecretaris heeft
geschreven. Daarin wordt de situatie van nu vergeleken met die van 2017.
De ChristenUnie en de SGP zeggen beide lagere lasten te willen, maar ik
zie dat de lasten worden verhoogd. Mevrouw Schouten kan niet zeggen
dat de lasten lager worden op het moment dat ze hoger worden.
Mevrouw Schouten, legt u mij nu eens uit wie erop vooruitgaat in 2017
dankzij de ChristenUnie en de SGP.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): In 2017? We hebben het nu over het
Belastingplan 2014, maar goed, ik wil nog wel alle koopkrachtplaatjes
voor 2017 erbij halen. Ook dan zult u zien dat er wel lastenverlichting in
zit. En ja, die lastenverlichting had groter kunnen zijn. Dat had ik ook
graag gewild. Als de SP ons daarin steunt, vraag ik haar om daar goede
voorstellen voor te doen. We gaan er dan echt serieus naar kijken. Ik zie
dat er structureel voor bijna 900 miljoen aan lastenverlichting op arbeid
plaatsvindt. Als de heer Bashir daar nog meer van kan maken, heel graag.
Nogmaals, wij zijn niet tegen lastenverlichting op arbeid. Sterker nog,
daarvoor hebben wij aan tafel gezeten. Ik zie dat daar wel sprake van is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

76

De heer Omtzigt (CDA): In het Belastingplan staat niet alleen wat er in
2014 gebeurt. Er staat ook in dat in 2015, 2016 en 2017 de marginale druk
stapsgewijs wordt verhoogd met de 3,9 miljard waarover ik net sprak.
Daarbij wordt de arbeidskorting een stukje verhoogd. Er wordt 3,9 miljard
op de marginale druk gestapeld. Ik geloof dat ik samen met de heer
Dijkgraaf en mevrouw Schouten vind dat dit onwenselijk is. Ik zie ook de
heer Koolmees knikken. Jullie hebben een handtekening gezet voor 2014.
Dat begrijp ik, want voor dat jaar moest de begroting worden opgesteld.
Maar zou het dan niet logisch zijn om 2015, 2016 en 2017 eruit te slopen
en volgend jaar te kijken of de verhoging van de marginale druk nodig is?
Dan zijn we eerlijk. Nu worden voor de komende jaren de miljardenverhogingen op arbeid vastgelegd, terwijl dat op dit moment niet nodig is. Is
mevrouw Schouten akkoord als ik een amendement indien om dat eruit te
halen?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Als u aangeeft hoe u dat wilt doen,
dan wil ik daar serieus naar kijken. Ik zeg niet dat ik mij tot en met 2017
exact heb vastgelegd op elke letter en punt die hierin staan. Wij stellen elk
jaar opnieuw een Belastingplan vast. Elk jaar opnieuw vinden daar
amenderingen op plaats. Sterker nog, het Belastingplan was nog niet bij
de drukker vandaan toen we het al amendeerden. Als wij betere
voorstellen kunnen doen, heel graag. Wij kwamen nu tot dit plaatje,
waarin er ten opzichte van het kabinetsbeleid dingen worden gewijzigd.
Dat is met elk amendement dat u maakt ook zo. Volgend jaar verlichten
we de lasten op arbeid met 1,8 miljard. Vervolgens gebeurt dat met
structureel bijna 900 miljoen. Als dat meer kan worden, heel graag. Doe
alstublieft mee.
De heer Omtzigt (CDA): Het is geven en nemen, want aan de andere kant
is niet-indexering een verhoging van een miljard. Daarover gaat het
volgend jaar echter niet. Dat mevrouw Schouten zich voor volgend jaar
heeft vastgelegd, met alle plussen en minnen, begrijp ik. Ze heeft geen
76 Kamerzetels, dus ik begrijp dat ze niet het hele ChristenUnieverkiezingsprogramma kan doorvoeren. Mijn vraag ligt dan ook niet op
dat punt, want ik snap dat. Ik snap echter niet waarom de drie partijen
akkoord zijn gegaan met wat er in dit Belastingplan geregeld wordt voor
2015, 2016 en 2017. Het was onnodig om dat in dit Belastingplan vast te
leggen. Daar zit die verhoging van de marginale druk. Daarmee gaat
mevrouw Schouten dus akkoord. Of is er de mogelijkheid om te zeggen:
weet je wat, we doen dat niet en we bekijken het in het volgende rondje
onderhandelingen volgend jaar?
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik constateer dat we ook een aantal
maatregelen ten goede hebben genomen die structureel doorwerken. Ik
noem het niet verlagen van de zelfstandigenaftrek, iets waarmee de heer
Omtzigt volgens mij heel blij is. Dat gaat pas in vanaf 2015. Ik noem aan
de uitgavenkant bijvoorbeeld het niet verlagen van de kinderbijslag, iets
waarmee de heer Omtzigt volgens mij heel blij is. Dan ontkom je er niet
aan om voor al die punten die niet in 2014 neerslaan maar wel belangrijk
zijn om nu te regelen en om zekerheid aan die groepen te geven, aan te
geven hoe je die in het totaalpakket verwerkt. Betekent dit dat we voor de
rest helemaal geen mogelijkheden meer hebben om zaken te wijzigen?
Wat mij betreft niet. Ik ben geen lid van een regeringspartij. Ik zit niet in de
regering en ik ben ook niet van plan om dat te gaan doen met deze
regeringspartners, met alle respect voor de VVD en de PvdA. Als we,
mogelijk met de heer Omtzigt, dus volgend jaar betere ideeën hebben om
de lasten op arbeid nog verder te verlagen, dan ga ik mij daarvoor keihard
inzetten. Daar kan hij mij aan houden.
De voorzitter: De heer Omtzigt, tot slot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

77

De heer Omtzigt (CDA): Ik concludeer dat mevrouw Schouten het
eigenlijk niet eens is met de verhoging van de marginale druk in 2015,
2016 en 2017: de verhoging, effectief, naar 49% voor de middeninkomens
en naar 56% voor de groep van boven twee keer modaal. Dat wordt er in
de latere jaren immers in gefietst. De heer Bashir zei daar ook iets over.
Slechts de inkomens boven de € 110.000 houden de marginalebelastingdruk, maar alles daarvóór krijgt een hogere marginalelastendruk, dus
meer belastingdruk voor elk extra gewerkt uur. De ChristenUnie is niet
bereid om dat dit jaar terug te draaien, want dat zit in de gemaakte
package deal. Dit jaar gaan de belastingen dus omhoog, omhoog,
omhoog. Ze gaan niet minder omlaag. Ze gaan minder omhoog dan het
kabinet had bedoeld. Dat is wat er gebeurt. Ze gaan dus omhoog. Ik
concludeer echter dat er bij de ChristenUnie en andere partijen wel de
bereidheid en de wil is om volgend jaar weer terug te draaien wat dit jaar
is besloten.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Als het ons lukt en als daar dekking
voor is, dan ben ik daartoe absoluut bereid. Daarvan kan de heer Omtzigt
op aan. Het is voor ons namelijk geen doel om de marginale druk te
verhogen. De suggestie wordt nu een beetje gewekt dat dat het geval is.
Aan het begin van mijn betoog heb ik gezegd dat wat mij betreft de lasten
op arbeid verder omlaaggaan dan we in het begrotingsakkoord hebben
kunnen regelen. Wij zoeken naar mogelijkheden om dat te realiseren. Ik
wil graag dat het CDA met ons en met heel veel andere partijen meedenkt.
Ik ken maar weinig partijen die er juist voorstander van zijn om die lasten
allemaal wel te verhogen. Er wordt nu gewezen op de heer Groot. Oké,
dan hebben we er één gevonden. Als er goede ideeën voor zijn en als de
dekking daarvan klopt, dan ben ik er altijd toe bereid. We zeggen dus niet
dat het helemaal vastligt tot 2017. Als we het verder kunnen verlagen, dan
heel graag.
De voorzitter: U kunt verder met uw inbreng.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ten aanzien van de vergroening zijn
er een aantal maatregelen genomen. Op twee punten heeft mijn fractie
nog wel vragen en die gaan over de uitwerking ervan. De collega’s voor
mij hebben die ook al gesteld. Het gaat, om te beginnen, over de
leidingwaterbelasting. Zoals ook de heer Groot al uitvoerig betoogde, lijkt
het erop dat er nu een te hoge opbrengst zal worden gegenereerd, met
name doordat er niet alleen rekening is gehouden met industriewater. Ik
hoor graag van de Staatssecretaris wat we binnen de mogelijke opbrengst
nog kunnen doen om geen heel extreme effecten te krijgen. De Staatssecretaris zal ongetwijfeld goed inzicht hebben in de mogelijke verdeling. Ik
hoor graag de mogelijke varianten. Wat ons betreft hoeft er op dit punt
echter niet meer te worden opgehaald dan nodig is. Ik zie de voorstellen
graag tegemoet.
Met betrekking tot de afvalstoffenbelasting sluit ik mij ook aan bij wat
enkele collega’s eerder hebben gezegd. Ik vraag mij af waarom er is
gekozen voor een lineair tarief in plaats van een hoog en een laag tarief,
zoals wij vroeger hadden. Ik snap wel dat dit te maken heeft met de
administratieve lasten, maar daardoor kunnen negatieve effecten
ontstaan, bijvoorbeeld dat recyclebaar afval niet meer wordt gerecycled,
omdat het goedkoper is om het elders te brengen, en dan schieten wij ons
doel voorbij. Ik hoor graag wat de voor- en nadelen zijn van het hoge en
lage tarief. We moeten vooral voorkomen dat er negatieve effecten
ontstaan, zoals dat het elders wordt gestort, bijvoorbeeld in de mijnen in
Duitsland, of dat het niet meer gerecycled wordt, terwijl daarvoor wel heel
veel mogelijkheden zijn.
Het kabinet maakt 10 miljoen euro vrij om de energiebelasting op lokaal
opgewekte duurzame energie te verlagen. Ik heb begrepen dat dit niet zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

78

veel effect gaat hebben als de ambitie die in het energieakkoord is
geformuleerd om decentrale duurzame energie verder te stimuleren. Uit
de schriftelijke beantwoording maak ik op dat er veel eisen en randvoorwaarden zijn verbonden aan de regeling voor de energiecoöperaties.
De vraag is of we de opwekking van lokale energie hiermee een impuls
geven. De regeling lijkt vooral bedoeld voor een selecte groep particulieren, die zich de investering in een duurzame energieopwekkingsinstallatie kunnen veroorloven. Als ook lease- en huurconstructies en grootschalige constructies zich hiervoor kunnen kwalificeren, kan de regeling
een veel grotere impuls krijgen. We hebben in Nederland 300 energiecoöperaties, is mij verteld, maar de vraag is of deze voldoen aan de strikte
eisen in de regeling. Kan de Staatssecretaris het mogelijk maken dat deze
energiecorporaties in de geest van het energieakkoord daadwerkelijk in
aanmerking komen voor de korting? In het energieakkoord staat dat die
coöperaties ruim baan moeten krijgen. Ik hoor hierover graag een
toelichting van de Staatssecretaris.
Ik sluit mij aan bij de vragen van heel veel partijen over de accijns op
propaangas. Het gaat vaak om huishoudens die geen alternatief hebben,
die in het buitengebied wonen en straks worden geconfronteerd met een
behoorlijke verhoging, omdat de accijns wordt gekoppeld aan die op lpg.
Ik begrijp dat de Staatssecretaris bang is voor misbruik en hoge uitvoeringskosten, maar het lijkt mij dat daar toch wel een mouw aan te passen
moet zijn. Desnoods bekijken we of het mogelijk is om dat niet via de
huishoudens te doen, maar via de toeleveranciers, want dat zijn er veel
minder. Nogmaals, als de Staatssecretaris andere ideeën heeft, hoor ik dat
graag. Volgens mij moet daarvoor wel een praktische oplossing te vinden
zijn. Is de Staatssecretaris daartoe bereid?
Bij de financiële beschouwingen hebben we het ook al gehad over
beklemde vermogens. Dank voor de toezegging van de Staatssecretaris
dat hij ook gaat kijken naar de pensioenvermogens van ondernemers. Ik
ben benieuwd wanneer wij daarover wat meer informatie zullen krijgen,
om die discussie aan te gaan.
Bij het stamrecht hebben wij van verschillende kanten vragen gekregen
van mensen die zeggen dat er een sociaal akkoord in de maak is of is
afgesloten. Er is toch wat onzekerheid over wanneer het stamrecht nog
voldoet aan de eisen en mag worden opgericht. Is dat het moment van
aanmelding bij het ministerie of het moment waarop er een overeenkomst
is, die nog niet is aangemeld? Ik denk dat het goed is als daarover meer
duidelijkheid komt.
De vraag is ook wat er gebeurt als die sociale plannen zijn opgesteld en
als blijkt dat deze er net niet meer aan voldoen. Die sociale plannen zijn
vaak een totaalpakket, waarbij het ontslag gedeeltelijk via het stamrecht
wordt geregeld en er geld beschikbaar is voor het van werk naar werk
helpen van andere deelnemers. Het kan zijn dat andere plannen, bijvoorbeeld voor het van werk naar werk helpen, in de knel komen als de
stamrechtroute opeens niet meer mogelijk is. Ik ben wel benieuwd hoe de
Staatssecretaris daarmee omgaat, om te voorkomen dat het sociaal
akkoord dat net is afgesloten, weer helemaal overhoop moet worden
getrokken, omdat het geld anders verdeeld moet worden. Het is van
belang om er snel duidelijkheid over te hebben hoe de Staatssecretaris
daarmee omgaat.
Als die sociale plannen al zo ver zijn, moeten we wat ons betreft niet nu in
één keer de deur dichtgooien. Dat lijkt me niet heel productief voor
degenen die zich hier maanden over gebogen hebben. Ik hoor graag de
reactie van de Staatssecretaris hierop.
Dan kom ik op de schenkbelasting. Het is goed dat er nu een verruiming
komt, zo zeg ik andere partijen na, voor het aankopen van een woning
maar ook voor het aflossen van restschulden. Dat is ook een erg
belangrijk thema. Ik denk echter dat de regeling in de praktijk misschien
een beetje rigide is. Is het mogelijk om het bedrag over meerdere jaren uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

79

te smeren? De heer Omtzigt noemde een termijn van vier jaar. Ik weet zelf
niet om hoeveel jaar het zou moeten gaan, maar ik kan me wel voorstellen
dat je niet in één keer € 100.000 op tafel kunt gooien. Een termijn van
meerdere jaren zou dan soelaas kunnen bieden. Dat zou ook een grotere
impuls kunnen geven aan de woningmarkt. Is het mogelijk dat er
verschillende schenkers zijn om tot dat bedrag te komen? Is het bijvoorbeeld een mogelijkheid dat drie partijen elk € 30.000 aan je lenen? Kom je
dan niet in de problemen als je daarmee je huis financiert? Als dit al kan,
is het prima, maar er bestond wat onduidelijkheid over.
Je kunt een bedrag van maximaal € 100.000 gebruiken om je restschuld af
te lossen. Begrijp ik het goed dat je huis dan niet voor 29 oktober 2012
verkocht mag zijn? Begrijp ik het goed dat die schenkingsvrijstelling niet
gebruikt mag worden als je een restschuld hebt en je huis voor die datum
verkocht is? Waar komt die datum vandaan? Hoe zal dit in de praktijk
uitwerken? Er is misschien een groep die hier heel grote problemen mee
heeft. Is het waar dat deze maatregel maar tot 1 januari 2015 geldt, als je
dus in 2014 je huis met verlies verkoopt? Ik denk dat het belangrijk is om
hier meer duidelijkheid over te hebben. In de praktijk roept dit namelijk
wat vragen op.
De periodieke giften aan de anbi’s hoeven voortaan niet meer per se via
de notaris, maar kunnen ook via een onderhandse akte. Mijn dank
daarvoor. Ik denk dat heel veel anbi’s hiermee gediend zijn, net als heel
veel mensen die willen schenken. Hoe bekend is dit bij de anbi’s? Wil de
Staatssecretaris hierover nog meer duidelijkheid verschaffen? Ik krijg
namelijk de indruk dat bijna iedereen denkt dat het via de notaris moet.
Het zou goed zijn om daar meer aandacht voor te hebben.
We hebben net een discussie gehad over anbi’s waarbij strafrechtelijke
zaken aan de orde zijn. Ik krijg juist heel veel signalen dat anbi’s die
helemaal niet in dat circuit zitten en waarbij geen sprake is van strafrechtelijke vervolging van een bestuurder of iets dergelijks, hun anbi-status
verliezen. Ik heb voorbeelden van anbi’s die al 25 jaar in aanmerking
komen voor een giftenaftrek, maar nu niet meer, omdat ze ineens niet
meer van algemeen nut worden geacht. Over willekeur gesproken. Die
organisaties krijgen al 25 jaar te horen dat ze van algemeen nut zijn, maar
nu zijn ze dat opeens niet meer. Ik vind dat nogal bijzonder. Ik wil weten
van de Staatssecretaris waarom daar nu opeens zo naar wordt gekeken.
Dit heeft een behoorlijke impact voor de rechtszekerheid en de rechtsgelijkheid. Ik wil meer duidelijkheid hebben over de motivatie en de redenen
hiervoor, zodat we hier ook kunnen spreken over de vraag wat we hiervan
vinden.
De heer Groot (PvdA): Ik ben benieuwd welke anbi’s hun status
kwijtraken.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik kan u de namen noemen. Ik weet
niet of u daarin geïnteresseerd bent. Het zijn vooral anbi’s die zich
bezighouden met specifieke scholing. Voorbeelden zijn De Wittenberg en
het Evangelisch College. Dat zijn opleidingen die mensen voor een
specifieke taak opleiden. Zij hebben al 20 of 25 jaar recht op giftenaftrek
maar nu opeens niet meer. Dat heeft wel impact op hun bedrijfsvoering.
Ik kom bij het afschaffen van de kennisgeving van het verstrekken van
inlichtingen aan buitenlandse belastingdiensten. Ik heb daar met
mevrouw Neppérus al een interruptiedebatje over gevoerd. Wij zijn daar
kritisch over. Wij snappen dat ervoor moet worden gezorgd dat fraude
wordt tegengegaan. Daar zijn wij ook niet tegen. Dan moet je dus ook
goed kijken welke maatregelen daar heel effectief voor zijn. Er wordt nu
echter best wel een grote stap gezet. Het gaat wel ver om belastinggegevens, dus privacygevoelige gegevens, uit te wisselen met het
buitenland terwijl iemand dat niet eens weet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

80

Ook ik wil weten hoe het zit met de rechtsbescherming. Kan dit allemaal
zomaar? Hoe kan dit worden geduid in het geheel van het uitwisselen van
gegevens en de privacygevoeligheid daarvan? Hoe heeft de Staatssecretaris dat gewogen? Ik snap wel dat hij het nodig heeft om snel te kunnen
handelen en ervoor te zorgen dat hij niet in allerlei langdurige trajecten
terechtkomt, maar ook dan denk ik: hoeveel verzoeken zijn er al en
hoelang lopen die gemiddeld? Je zet nu toch een deur behoorlijk wijd
open terwijl het aantal gevallen waarin het echt een probleem oplevert
misschien heel beperkt is. Dan zetten we nogal een principiële stap. Ik wil
dus wel weten hoe de Staatssecretaris dat zelf gewogen heeft. Verwacht
hij dat dit juridisch echt houdbaar is? Heeft hij dat wellicht ook getoetst?
Wij zijn er in ieder geval nog niet van overtuigd dat dit het geval is. Ik
hoop dat de Staatssecretaris ons daarvan kan overtuigen.
Ik heb nog een vraag over het partnercriterium in de kinderopvangtoeslag.
Door een uitzondering te maken op de arbeidseis voor familierelaties
hebben alleenstaande ouders met een inwonende, hulpbehoevende vader
of moeder wel recht op kinderopvangtoeslag. Dat is een goede stap.
Volgens mij was het ook een wens van de Kamer. De vraag is of het
meetellen van het toetsingsinkomen van de inwonende, hulpbehoevende
grootouder niet alsnog een drempel opwerpt om hulpbehoevende ouders
in huis te nemen. Daarmee kan de hoogte van de kinderopvangtoeslag
wel behoorlijk naar beneden worden bijgesteld. De heer Dijkgraaf heeft
net al gesproken over mantelzorg en al dat soort zaken. Ik denk dat we
ervoor moeten waken dat juist mensen die de zorg voor ouders of
grootouders op zich nemen, niet getroffen worden doordat dat inkomen
meegerekend gaat worden voor bijvoorbeeld het vaststellen van de
kinderopvangtoeslag. Is het mogelijk om dan ook een extra uitzondering
te maken en het toetsingsinkomen van de grootouders niet mee te laten
wegen? Dat is nu wel geregeld voor de arbeidseis.
Ik sluit mij met het oog op de tijd aan bij de vragen van de heer Van Vliet
over de invorderingsrente. Wij zijn er ook vrij kritisch over. Het verbaast
ons dat de rechtsvorm ook nog bepalend is voor de soort rente die moet
worden betaald. Dat krijgen wij ook niet uitgelegd. Ik hoop dat de
Staatssecretaris daar iets meer inzicht in kan geven.
Hiermee heb ik mijn belangrijkste punten besproken.
De voorzitter: Het is een wonder. U bent precies op de seconde af door
uw spreektijd heen. Mijn complimenten daarvoor!
Het woord is ten slotte aan de heer Koolmees van de fractie van D66.
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. Het Belastingplan van dit kabinet
bleek een belastingconcept, want sinds de begrotingsafspraken over 2014
is het Belastingplan op een aantal onderdelen wezenlijk aangepast. Mijn
fractie is uiteraard tevreden over deze aanpassingen: minder belasting,
meer koopkracht, minder nivellering en meer vergroening. Dat is goed
voor de werkgelegenheid, dat is goed voor de economie en dat is goed
voor duurzaam Nederland. Ik noem een aantal belangrijke wijzigingen in
de zelfstandigenaftrek, de algemene heffingskorting in de vierde schijf, de
lastenverlichting op arbeid, anderhalf miljard in de eerste schijf,
vergroening en de btw in de bouw. Ook ik gebruik de woorden: nog
steeds is het niet mijn verkiezingsprogramma. De fractie van D66 heeft
nog steeds een aantal wensen als het gaat om de toekomst van de
fiscaliteit. Die ga ik vandaag met de Staatssecretaris doorlopen.
Ik wil in mijn inbreng eerst ingaan op de fiscale agenda en de reactie op
het rapport van de commissie-Van Dijkhuizen. Ik heb vervolgens vragen
over het Belastingplan en de nota’s van wijziging. Ik heb ten slotte vragen
over de OFM en een aantal overige onderwerpen. In deze inleiding wil ik
ook mijn dank aan de Staatssecretaris en zijn ambtenaren overbrengen
voor de uitermate snelle en deskundige beantwoording van alle vragen
die in een korte tijd zijn gesteld op alle wijzigingen die ook op korte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

81

termijn door de vijf partijen op het Belastingplan zijn aangebracht. Dank
daarvoor!
Ik begin met de toekomst van de fiscale agenda. De commissie-Van
Dijkhuizen toonde aan dat we door belastinghervormingen de werkgelegenheid kunnen stimuleren. Niet alleen de lastenverlichting levert banen
op; ook het slimmer inrichten van het belastingstelsel is goed voor de
economie. Volgens het CPB leveren de voorstellen van Van Dijkhuizen op
termijn 140.000 banen op. Mijn fractie is zeer tevreden met de toezegging
tijdens de algemene financiële beschouwingen van twee weken geleden
dat het kabinet voor 1 april met een reactie op dit onderzoek komt,
alsmede met een agenda met een aantal bouwstenen om in de toekomst
verder te gaan met het uitwerken van de fiscale agenda. Zoals tijdens de
financiële beschouwingen is gezegd, hanteert D66 daarvoor vier uitgangspunten: werken moet lonen, de vervuiler of de gebruiker betaalt, een
evenwichtiger inkomensverdeling en een zo eenvoudig mogelijk stelsel.
De Staatssecretaris heeft daaraan toen toegevoegd een robuust en
fraudebestendig stelsel. Dat steunt mijn fractie ook, dus het zijn eigenlijk
vijf punten.
In dit Belastingplan zit één uitwerking van een concreet plan van de
commissie-Van Dijkhuizen, namelijk de huishoudtoeslag. Kunnen we in de
reactie nog meer van dit soort ontwikkelingen verwachten? Ik sluit me een
beetje aan bij een opmerking van de heer Groot: is het nu een nieuwe
fiscale agenda van de Staatssecretaris of zit het er een beetje tussenin?
We hebben in 2011 een fiscale agenda gekregen, waarin wat mijn fractie
betreft een hoop interessante bouwstenen zaten voor de toekomst van de
fiscaliteit. Nu hebben we het advies van de commissie-Van Dijkhuizen
erbij gekregen, waarin ook een aantal heel interessante bouwblokken
zitten. Het zou mijn fractie een lief ding waard zijn als de reactie wat
breder is, bijvoorbeeld als het gaat om een simpeler en minder fraudegevoelig btw-systeem. Ook dat is een onderdeel van een toekomstbestendig,
robuust fiscaal systeem, dat ook weer kan worden gebruikt om de lasten
op arbeid te verlichten. Ook in de oorspronkelijke fiscale agenda was dat
een belangrijke bouwsteen.
Speciale aandacht vraag ik nog even voor de behandeling van vreemd en
eigen vermogen. Ik weet dat de Staatssecretaris dat niet apprecieert, maar
ik doe het toch. Dit is mijn vierde Belastingplan, zo zeg ik uit mijn hoofd.
Met de heer Groot heb ik iedere keer aandacht gevraagd voor de fiscale
behandeling van vreemd en eigen vermogen. Dit onderwerp is niet
expliciet meegenomen in het advies van de commissie-Van Dijkhuizen,
want dat was gericht op de inkomstenbelasting en niet op de vennootschapsbelasting. In de Kamerbrief van 20 maart over de fiscale moties en
toezeggingen lees ik dat de Staatssecretaris geen verdere stappen wil
nemen om vreemd en eigen vermogen gelijk te behandelen. 20 maart was
mijn verjaardag en het was teleurstellend dat ik geen cadeautje kreeg van
de Staatssecretaris. Ik vind het ook onverstandig om het niet te doen,
omdat het een onderwerp is dat echt op de agenda moet blijven staan.
Investeren in Nederland en meer gebruikmaken van eigen vermogen in
tegenstelling tot vreemd vermogen is een belangrijk onderwerp voor de
toekomst van ons belastingstelsel. Ook de studiecommissie belastingstelsel van de heer Van Weeghel uit 2010 deed een belangrijke aanbeveling op dat punt. De Staatssecretaris schreef in de brief dat indien
slechts onderzoek zou worden gedaan, dit tot grote onzekerheid bij het
bedrijfsleven zou leiden. Dat is eenzelfde redenatie als de redenatie die
altijd voor de hypotheekrenteaftrek werd gehanteerd. Iedereen wist dat
het op de langere termijn moest wijzigen, maar niemand wilde erover
praten. Laten we een keer door de zure appel heen bijten en dit toch op de
agenda krijgen.
De Staatssecretaris noemt in zijn brief ook 1,5 miljard euro aan kosten
voor een stelselwijziging betreffende eigen en vreemd vermogen. Juist bij
zo’n fundamentelere herziening, waar verschillende bouwstenen bij elkaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

82

kunnen komen, kan er echter ook wat geld worden gevonden om er echt
een stap in te zetten. Daarom stel ik toch een paar concrete vragen. Kan
de Staatssecretaris toezeggen om toch onderzoek te doen naar de gelijke
behandeling van vreemd en eigen vermogen? Wil hij de uitkomsten van
zo’n onderzoek meenemen in zijn reactie op het advies van de
commissie-Van Dijkhuizen/de nieuwe fiscale agenda?
Mijn laatste punt in deze introductie is dat de commissie-Van Dijkhuizen
heel duidelijk pleit voor een lager belastingtarief. Het Belastingplan
maakte een valse start door het inkomensafhankelijk maken van een
aantal heffingskortingen: de algemene heffingskorting en de arbeidskorting. We hebben in de begrotingsafspraken een deel kunnen terugdraaien, maar niet alles. Via de aanbevelingen van de commissie-Van
Dijkhuizen zie ik ruimte ontstaan om bouwstenen te selecteren waarmee
we lastenverlichting op arbeid wel mogelijk kunnen maken. Ik hoop dat de
kabinetsreactie die bouwstenen zal bevatten. Ik krijg graag een reactie op
mijn inleiding.
Mijn tweede blok betreft het Belastingplan. Ik ga verder door op de
lastenverlichting op arbeid, want een evenwichtig inkomensbeleid is ook
voor mijn fractie van groot belang. Meer werkgelegenheid is echter een
topprioriteit. Nivelleren, zo hebben we geleerd, kost banen.
Bij mijn fractie dringt zich ook de vraag op waarom er zo bewust is
gekozen voor een nivelleringsagenda, zeker omdat vorige week het CBS
naar buiten kwam met een analyse van de inkomensverschillen in
Nederland waaruit bleek dat die verschillen sinds het begin van deze
eeuw niet wezenlijk zijn veranderd. Waarom is er gekozen voor een
nivelleringsagenda als daardoor banen worden vernietigd? Mijn fractie
begrijpt ook dat een evenwichtige inkomensverdeling in deze tijd
belangrijk is.
Ik zie dat er een interruptie is.
De voorzitter: Maar u mag wel even uw zin afmaken. Als u wilt, kan de
heer Groot ook meteen zijn vraag stellen.
De heer Koolmees (D66): Laat de heer Groot eerst maar zijn vraag stellen,
want ik ben even de draad kwijt.
De heer Groot (PvdA): We hebben inderdaad een redelijk stabiele en
gelijke inkomensverdeling. Tegelijkertijd zijn de werkgelegenheidsprestaties van Nederland in de laatste twintig jaar best goed. We zitten nu in
een economische crisis. Daaruit concludeer ik dat een meer gelijke
inkomensverdeling helemaal niet haaks staat op het creëren van
werkgelegenheid. Sterker nog, Noord-Europese landen met een
evenwichtige inkomensverdeling scoren in het algemeen heel goed op het
gebied van een lage werkloosheid en werkgelegenheid. Ik kan de
tegenstelling die de heer Koolmees nu creëert, echter niet goed plaatsen.
De heer Koolmees (D66): De heer Groot heeft gelijk dat een evenwichtige
inkomensverdeling in een land over het algemeen een teken is dat het
goed gaat en dat het een stabiel land is, waarin de economische groei
hoog kan zijn. Tegelijkertijd blijkt uit de doorrekening van de plannen die
bij het Belastingplan zijn gepresenteerd op het gebied van het inkomensafhankelijker maken van bijvoorbeeld de algemene heffingskorting of de
arbeidskorting, dat je daarmee wel een heel hoge marginale druk neerlegt
over een brede inkomenscategorie, waardoor je extra arbeid ontmoedigt.
Dat lijkt mij heel onverstandig, aangezien we naar een vergrijzende
samenleving gaan waarin we in de toekomst alle mensen nodig zullen
hebben. Mijn kritiekpunt betreft het volgende. We hebben in Nederland al
een heel evenwichtige inkomensverdeling. Daar is mijn fractie tevreden
mee. Waarom zou je dus dit soort stappen zetten om banen en arbeidsaanbod te vernietigen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

83

De heer Groot (PvdA): Ik wijs op een artikel in Het Financieele Dagblad
van een voormalig collega van de heer Omtzigt, Bert de Vries. Hij wijst
erop dat die nivelleringsdiscussies vaak nogal eenzijdig worden aangevlogen. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de stijging van de marginale
druk bij de hoge inkomens. Partieel geredeneerd leidt die stijging tot
negatieve effecten op de werkgelegenheid, maar je kunt ook bekijken wat
er met dat geld gebeurt. Je kunt ook ergens anders de marginale druk
voor lage inkomens verlagen. Dat stimuleert de werkgelegenheid. Mijn
stelling is dat deze discussies altijd heel erg selectief worden aangevlogen. Je kunt ook heel goed redeneren dat het helemaal niet ten koste
hoeft te gaan van de werkgelegenheid als een land zorg draagt voor een
wat meer gelijke inkomensverdeling.
De heer Koolmees (D66): Dat zou zo zijn als je wat meer – ik kom nu op
een wat technisch onderwerp – in de richting zou gaan van een releaseachtige review over de ontwikkelingen van de marginale druk. Mijn
constatering is wel dat er over de hele brede linie een heel hoge
marginale belastingdruk is. De vraag is dus gerechtvaardigd of we niet
juist de belasting op arbeid kunnen verlagen, waarmee we extra arbeidsaanbod stimuleren, door op een andere manier de belastingheffing vorm
te geven. Nogmaals, ik denk aan meer belasting op consumptie en meer
belasting op milieuvervuiling. Dat geld kun je gebruiken om de belasting
op arbeid te verlagen. Dan heb je dit soort verhogingen van de marginale
druk voor bepaalde inkomensgroepen dus niet nodig om over een brede
linie die belastingtarieven te laten dalen.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Ik heb een vraag over hetzelfde punt.
Anders dan de heer Koolmees kennelijk uit mijn woorden opmaakt, ben ik
juist een groot voorstander van het gebruik van woorden als «nivelleren»
en «denivelleren», want die zijn namelijk veel concreter en helderder dan
het begrip «evenwichtige inkomensverdeling», wat van alles kan
betekenen. Dat blijkt ook uit de stukken. Daar heb ik de Staatssecretaris al
een aantal vragen over gesteld.
Dit kabinet is begonnen met het adagium dat in tijden van crisis de
sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Voor mijn gevoel
betekent dit dat je nivelleert als het slecht gaat. Het zijn toch twee kanten
van dezelfde medaille? Als de heer Koolmees zegt dat nivelleren banen
kost en dat we dus juist moeten denivelleren, dan onderstreept dat mijn
punt dat het heel verwarrend is wat uiteindelijk met een evenwichtige
inkomensverdeling wordt bedoeld. Het is een van beiden. Of je zegt dat de
sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. In tijden dat het
slecht gaat, kan dat naar mijn smaak maar één ding betekenen, namelijk
dat je nivelleert. Of je zegt: nivelleren kost banen en dat moeten we niet
doen; we gaan denivelleren. Wat is het nou?
De heer Koolmees (D66): Ik ga deze vraag in tweeën beantwoorden. Ten
eerste is de vraag wat evenwichtig is, een politieke vraag. Alle partijen aan
deze tafel zullen daar anders tegen aankijken. Bij de algemene financiële
beschouwingen vroeg de heer Merkies de Minister van Financiën naar de
inkomensongelijkheid in Nederland. In de discussie die daarop volgde,
verwees de Minister naar de ginicoëfficiënt, de maatstaf voor inkomensongelijkheid. Daaruit blijkt dat de inkomensongelijkheid de laatste tien tot
twintig jaar redelijk stabiel is gebleven. In ieder geval is de inkomensongelijkheid niet toegenomen. Dat was althans het antwoord van de Minister
van Financiën en ik neem aan dat hij een verstandig en eerlijk antwoord
gaf. Het is dus een politieke vraag wat evenwichtig is.
Ten tweede moet je hierbij ook efficiëntiecriteria in ogenschouw nemen. Ik
kan dat het beste illustreren aan de hand van onderzoek door het Centraal
Planbureau. Uit dat onderzoek blijkt namelijk dat een toptarief van 49%
optimaal is. Een hoger toptarief zou meer belastinggeld kosten dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

84

opleveren, puur vanwege allerlei gedragsreacties. Mensen gaan belasting
ontwijken, minder werken of naar het buitenland: al dat soort zaken gaat
dan een rol spelen. Er is dus zeker ook kritiek mogelijk op het verhogen
van de marginale druk op grond van efficiëntiecriteria. Mijn kritiek richt
zich vooral op die criteria, want ik ben het ermee eens dat te hoge
marginale druk per saldo slecht is voor de belastinginkomsten in
Nederland.
De voorzitter: Ik vraag de heer Van Ojik en andere vragenstellers om hun
vragen zo compact mogelijk te formuleren. We hebben met elkaar
afgesproken dat we dit overleg uiterlijk 16.45 uur zullen afronden en dat
halen we alleen als de heer Koolmees de resterende tijd kan benutten
voor zijn eigen bijdrage en niet voor interrupties.
De heer Van Ojik (GroenLinks): Het is natuurlijk mogelijk om te beredeneren dat het als gevolg van efficiencygevolgen banen kost. Daar zijn
boekenkasten over vol geschreven. Mijn punt was echter dat als je uit
sociaal oogpunt stelt dat in tijden van crisis de sterkste schouders de
zwaarste lasten moeten dragen, je met andere woorden zegt dat je wilt
nivelleren. Als je zegt dat nivelleren banen kost, dan is dat een andere
insteek.
Ik heb niet voor niets de cijfers uit het akkoord genoemd, want daaruit
blijkt dat in 2017 iemand met vijf keer het wettelijk minimumloon in de
plus zit, terwijl iedereen daaronder op de nul of in een lichte min zit. Ik
noem dat denivelleren. Als dat is wat je wilt, moet je dat gewoon zeggen.
Maar dat is dus niet de sterkste schouders de zwaarste lasten laten
dragen. Het kan niet allebei waar zijn.
De heer Koolmees (D66): Ik zou zelf niet snel de uitdrukking «de sterkste
schouders, de zwaarste lasten» gebruiken. Een aantal andere partijen in
dit huis doet dat wel. De PvdA gebruikt het bijvoorbeeld altijd in haar
campagnes.
Ik heb zelf wel altijd het Nederlandse progressieve belastingstelsel
verdedigd. Naar mate je meer inkomen hebt, betaal je in dat stelsel zowel
absoluut als procentueel meer belasting. Ik vind dat nog steeds een
verstandig uitgangspunt voor ons belastingsysteem, maar dat laat
onverlet dat ik tegelijkertijd kritiek heb op de uitwerking van dat
uitgangspunt. Dat is de reden waarom ik zeg dat we moeten oppassen dat
de marginale druk, de extra belastingdruk op de extra verdiende euro, niet
te groot wordt omdat dat er per saldo toe leidt dat we ons in onze eigen
voet schieten. Dan is het niet langer «de sterkste schouders, de zwaarste
lasten», maar gewoon geld wegdragen.
Dergelijke kritiek op het steeds maar laten stijgen van de marginale druk is
overigens ook geuit door andere economen in de discussie over een
toekomstbestendig belastingstelsel. Ik zie dan ook liever dat we het
belastinggeld dat we nodig hebben, op een andere manier ophalen en
deels gebruiken om de marginale druk te verlagen. Dat leidt er namelijk
toe dat meer werken ook echt meer loont. Nivelleren is dus zeker niet per
se hetzelfde als «de sterkste schouders, de zwaarste lasten». Daarin zijn
allerlei gradaties mogelijk!
De voorzitter: Ik stel voor dat u verder gaat met uw betoog.
De heer Koolmees (D66): Een aantal punten uit mijn tekst heb ik
inmiddels behandeld, voorzitter.
Ik ga verder met de CPB-analyse van het optimale marginale tarief. In een
brief aan de Eerste Kamer heeft de Staatssecretaris geprobeerd om deze
CPB-studie te nuanceren en in zijn context te plaatsen. Het zou bijvoorbeeld een verouderd rapport zijn, omdat het betrekking heeft op 2001.
Daarnaast zou het omgegeven zijn door grote onzekerheidsmarges. Dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

85

klopt natuurlijk, want zo’n puntschatting is nu eenmaal ingewikkeld. Ik
vraag de Staatssecretaris toch om in zijn reactie volgende week op het
CPB-onderzoek in te gaan op de vraag hoe het zich verhoudt tot het
Belastingplan. Ik denk dan vooral aan het punt dat ik maakte over de
effecten van de steeds hogere marginale druk op het arbeidsaanbod en de
werkgelegenheid. Wat vindt hij zelf een acceptabel maximaal marginaal
tarief? En bij welk percentage ligt volgens hem het opbrengstmaximaliserende toptarief?
Bij de budgettaire consequenties van het inkomensafhankelijk maken van
de arbeidskorting en de algemene heffingskorting wordt niet gerekend
met gedragseffecten. Dat is op zich gebruikelijk, en ik snap de regel dat
niet alles inclusief gedragseffecten kan worden gedaan. De Staatssecretaris hanteert echter de criteria «nieuw» en/of «substantieel» voor
maatregelen waarbij dit wel wordt gedaan. Ik vraag me hardop af: is de
4 miljard euro die wij nu verschuiven via de heffingskorting niet substantieel genoeg om daarbij naar de gedragseffecten te kijken? Kan de
Staatssecretaris alsnog een inschatting van de gedragseffecten geven, en
kan hij toezeggen dat hij in het vervolg bij dergelijke grote verschuivingen
– nogmaals, er wordt een bedrag van 4 miljard euro verschoven – ook een
ex-postberekening in het Belastingplan toevoegt, niet vanuit de budgettaire analyse maar vanuit de gedragseffecten op de economie?
Bij dit punt maak ik tot slot een opmerking over de uitvoeringsaspecten,
waarnaar ook de heer Omtzigt heeft gevraagd. In de nota naar aanleiding
van het verslag staat: in de uitvoering gaat dit goed komen. Toch bereiken
mij nog steeds andere signalen. Zo moeten mensen aan het eind van het
jaar toch nog gaan bijbetalen omdat ten gevolge van het inkomensafhankelijk maken van de arbeidskorting en de algemene heffingskorting
bijvoorbeeld een dertiende maand of een extra gratificatie leidt tot het
terugbetalen van belastingkortingen die al vergeven zijn aangezien ze elke
maand worden verrekend met de loon- en inkomstenbelasting. Kan de
Staatssecretaris hierop volgende week nog eens ingaan en ons op dit
punt geruststellen?
Een belangrijk punt voor mijn partij is de vergroening. Ik ga alle vier de
maatregelen langs. De eerste betreft de bpm. Bij de begrotingsafspraken
is besloten om de lasten op arbeid fors te verlagen. Een deel daarvan
wordt gefinancierd door de verhoging van de bpm met 200 miljoen euro.
De Staatssecretaris heeft in de nota van wijziging een invulling daarvan
gegeven. Ik snap dat bij de invulling van de 200 miljoen euro ook naar de
vrijstelling van de eerste schijf wordt gekeken, omdat daarin natuurlijk een
grote uitholling van de belastinggrondslag zit. In het tweede kwartaal van
2013 viel zo’n 85% van de auto’s in die categorie; daar zal dus ook een
deel vandaan moeten komen. De prikkel om verder te verduurzamen
ontbreekt echter bij auto’s die net boven die grens vallen. Het volledig uit
de wind houden van de meest vervuilende auto’s bij de invulling van de
200 miljoen snappen wij dan ook niet helemaal. Wil de Staatssecretaris
daarom ook de meest vervuilende auto’s laten meebetalen, en wil hij
kijken naar een aantal alternatieve mogelijkheden met betrekking tot de
200 miljoen euro? Op dit punt sluit ik me aan bij de heer Groot. Wij
hebben nu aantal schijven, zei hij, maar kan er niet een curve komen? Wat
zijn daarvan de praktische uitvoeringsproblemen? Die zullen er vast zijn,
maar het heeft wel iets eerlijks: hoe meer CO2 je uitstoot, hoe meer bpm
je betaalt. Ik zie de Staatssecretaris verontrust kijken. Ik ben dus zeer
benieuwd naar zijn reactie volgende week.
De volgende maatregel betreft het tarief voor lokaal duurzaam opgewekte
energie. Het is goed dat er een regeling komt om lokaal opgewekte
duurzame energie te stimuleren. Ik heb daarbij vragen op vier punten:
1. de dekking uit het eerste tarief; 2. het uitsluiten van individuele
particulieren en ondernemers; 3. het verbieden van operational lease;
4. de investeringszekerheid of de horizonbepaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

86

Ik begin met het eerste punt. De kosten van deze regeling worden gedekt
door de verhoging van het eerste tarief, terwijl juist dat tarief al erg hoog
is. Huishoudens betalen immers een hoog tarief voor de energiebelasting,
veel meer dan de grootverbruikers en de grote industrie. Dat is niet alleen
onrechtvaardig maar het vormt ook een perverse financiële prikkel om
veel te vervuilen. Hiervoor hebben wij een aantal keer aandacht gevraagd,
ook in onze tegenbegroting. Wij zijn ervoor om de energiebelasting voor
de hogere schijven te verhogen, niet in één klap maar geleidelijk. Het zou
daarom beter zijn om de begunstiging van het tarief voor lokaal duurzaam
opgewekte energie niet te financieren uit het eerste tarief maar om breder
te kijken over meerdere schijven. Waarom is daarvoor niet gekozen, zo
vraag ik de Staatssecretaris. Wat zijn daarbij de overwegingen?
Het tweede punt is het volgende. Alleen corporaties en vve’s maken
aanspraak op de regeling voor lokale duurzame energie. Ik snap de
achtergronden van deze keuze, met name de budgettaire beheersbaarheid, maar het gevolg van deze keuze is dat individuele particulieren
worden uitgesloten. Ook ondernemers maken geen aanspraak op de
regeling, ook niet als zij lid zijn van een coöperatie. Door deze beperkte
invulling worden grote groepen uitgesloten van deze regeling, terwijl heel
Nederland ervan profiteert als ook zij gaan inzetten op lokale duurzame
energie. Ook mevrouw Schouten heeft hierover een vraag gesteld, waarbij
ik me aansluit. Ik vraag concreet aan de Staatssecretaris of hij een
delegatiebepaling aan het wetsvoorstel kan toevoegen. Met die delegatiebepaling krijgt de regering de bevoegdheid om via nadere regelgeving
ook individuele particulieren en ondernemers aanspraak te laten maken
op deze regeling. De regering zou daarover een knoop kunnen
doorhakken, bijvoorbeeld bij de evaluatie na vier jaar. Ik ben benieuwd of
de Staatssecretaris hiervoor openstaat.
Het derde punt gaat over operational lease en ook daarover heeft
mevrouw Schouten vragen gesteld. De operational lease is in deze
regeling uitgesloten. Het gaat vaak om grote investeringsbedragen.
Banken proberen hun balansen te herstellen waardoor ze toch wat
terughoudend zijn met kredieten. Operational lease zou een oplossing
kunnen zijn. Waarom is dat eigenlijk niet mogelijk? Graag hoor ik ook op
dit punt een reactie van de Staatssecretaris. Waarom is dit uitgesloten en
wat zijn de budgettaire consequenties als dit toch wordt toegestaan?
De heer Klein (50PLUS): U hebt een vraag gesteld over de uitbreiding
naar particulieren en ondernemers. Kan dat wat u betreft ook gelden voor
sportverenigingen en sportcomplexen die ruimte bieden om zonnepanelen te plaatsen op trainingsaccommodaties?
De heer Koolmees (D66): Er zijn verschillende invalshoeken. Bij de
vereniging speelde een discussie of de juridische positie van zo’n
vereniging wel handhaafbaar was. Naar aanleiding van het verslag zijn
daar veel vragen over gesteld en daar is antwoord op gegeven. Dit gaat
vooral over het aansluiten van ondernemers bij zo’n lokaal initiatief, maar
ook over de 300 initiatieven die al bestaan en onderdeel zijn van het
energieakkoord en er ook gebruik van zouden willen maken. Deze lijken
nu buiten de boot te vallen. Daar zijn mijn vragen op gericht.
De heer Klein (50PLUS): U zou er geen bezwaar tegen hebben als de
Staatssecretaris de andere elementen ook zou meenemen?
De heer Koolmees (D66): Ik was wel overtuigd van de uitvoerbaarheidsdiscussie. Het is de vraag of zo’n vereniging zich kan aansluiten bij zo’n
coöperatie. Dat is een terechte vraag en die leggen we ook bij de
Staatssecretaris neer.
Het vierde punt is de evaluatiebepaling na vier jaar. Is dat voldoende
investeringszekerheid voor partijen die nu beginnen? Je hebt toch te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

87

maken met een terugverdientijd van zes of zeven jaar. Ook de heer Van
Ojik en de heer Omtzigt hebben daarover vragen gesteld. Kan de
Staatssecretaris toezeggen dat de horizon sowieso zes of zeven jaar is, los
van de evaluatie van de mensen die nu gebruikmaken van deze regeling?
Dan kom ik op de leidingwaterbelasting. Ik heb gisterenavond nog naar
het waterverbruik van de afgelopen tien jaar gekeken en zag dat gezinnen
de afgelopen tien jaar zuiniger zijn omgegaan met water, terwijl bedrijven
nauwelijks zuiniger zijn omgegaan met water. De introductie van een
leidingwaterbelasting kan dus wel degelijk een prikkel zijn om zuiniger om
te gaan met iets belangrijks als schoon drinkwater. Zo’n prikkel tot
innovatie en zuiniger omgaan met water is heel goed om ook voor
bedrijven van toepassing te verklaren.
In de nota naar aanleiding van het verslag van de schriftelijke vragenronde viel mij een passage op. Daarin stond het volgende. «De beoogde
budgettaire opbrengst voor het laten vervallen van de 300 m3-grens, die
wordt gedragen door grootverbruikers, is circa € 80 miljoen. Naar
verwachting zal de opbrengst hoger zijn omdat in de leidingwaterbelasting geen onderscheid wordt gemaakt tussen drinkwater en overig
leidingwater (zogenoemd industriewater). Zoals ook wordt aangegeven in
de toelichting op de tweede nota van wijziging op het wetsvoorstel
Belastingplan 2014 wordt de mogelijkheid nog onderzocht om wel een
onderscheid te maken tussen drinkwater en overig leidingwater. «Ik ben
zeer benieuwd waar de Staatssecretaris mee komt.
Wat betekent deze laatste zin? Voor mijn fractie is het belangrijk dat er
geen onvoorziene effecten optreden, maar dat er wel een prikkel blijft
bestaan om zuinig om te gaan met water en dat die marginale prikkel
aanwezig blijft. Als er onvoorziene gevolgen zijn, dan hoor ik dat graag
van de Staatssecretaris.
De heer Van Vliet (PVV): Ik haak nog even in op dit verhaal van de heer
Koolmees. Ik heb een aantal collega’s horen spreken over overdekking of
hoe dat begrotingstechnisch heet, namelijk dat er meer opbrengst
geboekt gaat worden dan is ingeboekt. Ik ken de heer Koolmees als een
begrotingsspecialist. Zit er niet ook een weglekeffect in dit verhaal waar
het gaat om bedrijven in de winstsfeer? Een kostprijsverhogende
belasting is een kostenpost die je normaal aftrekt in de winstsfeer. Daar zit
ongetwijfeld een weglekeffect in. Doet dat de overdekking niet teniet?
De heer Koolmees (D66): Dat zou ik eerlijk gezegd niet weten. Wat de
heer Van Vliet zegt, klinkt plausibel. Je moet natuurlijk extra kosten maken
die je ook weer kunt aftrekken van je belastbare winst.
Tegelijkertijd gaat het over 80 miljoen per jaar voor heel Nederland, dus
alle bedrijven. Er zijn een paar uitschieters, zoals wij vandaag al gehoord
hebben. Een paar chemische concerns die per jaar heel veel water
gebruiken, worden hard geraakt door deze heffing. Vandaar dat ik de
Staatssecretaris vraag hoe wij hiermee moeten omgaan, maar over de
brede linie gaat het om relatief lage bedragen: 35 cent of 33 cent per kuub.
Als je ervan uitgaat dat het gemiddelde huishouden zo’n 180 kuub
gebruikt, zijn dat niet de allergrootste bedragen. Ik kan mij dus niet
voorstellen dat dit een heel groot effect heeft, maar het feit dat industriewater wordt meegenomen en dat een aantal grote bedrijven die miljarden
liters water per jaar gebruiken, hierdoor heel hard worden geraakt, is een
aspect waar wij goed naar moeten kijken.
De heer Van Vliet (PVV): Ik ben hier zelf in eerste termijn niet op
teruggekomen, maar de vraag kwam naar boven doordat verschillende
mensen over die bedragen begonnen. Ik wil hier zelf duidelijkheid over
krijgen om hierover een oordeel te kunnen vellen. Het is een beetje een
ongebruikelijk verzoek, maar misschien wil de heer Koolmees zo
vriendelijk zijn om deze vraag naar de Staatssecretaris door te geleiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

88

De heer Koolmees (D66): Ik kijk de Staatssecretaris vriendelijk aan. Hij
heeft meegeluisterd en hij kijkt vriendelijk terug. Ik neem dus aan dat hij
het meeneemt. Dit lijkt mij in de belastingraming een effect van de tweede
orde, maar de Staatssecretaris kan dit beter uitleggen dan ik.
Tot slot op het gebied van vergroening ga ik in op de stortbelasting. Ik
sluit mij aan bij de vragen die de heer Dijkgraaf en mevrouw Schouten
hebben gesteld: waarom is gekozen voor één tarief en niet voor twee
tarieven, zoals onder de vroegere afvalstortbelasting? Je wilt bereiken dat
stoffen die nog recyclebaar zijn, worden hergebruikt. Daarvoor kan dan
een hogere stortbelasting gelden, terwijl het tarief lager kan zijn voor
stoffen die niet recyclebaar zijn en waar je dus niets meer mee kunt.
Waarom is niet voor twee tarieven gekozen?
Hoelang heb ik nog, voorzitter?
De voorzitter: U hebt eigenlijk geen tijd meer, maar dat is niet helemaal
eerlijk. U hebt nog wat spreektijd tegoed omdat de anderen wat uitgebreid
aan het interrumperen zijn geweest. U krijgt nog een paar minuten, maar
om 17.00 uur moet deze zaal leeg zijn voor de volgende groep.
De heer Koolmees (D66): Ik ga snel door een paar punten heen.
De heer Klein heeft een belangrijk punt gemaakt over de erf- en schenkbelasting. Ik sluit mij daarbij aan. Vorige week waren de heer Klein en ik bij
eenzelfde seminar over alleenstaanden in Nederland. In de huidige erf- en
schenkbelasting zitten veel onrechtvaardigheden. Alleenstaanden die
geen partner of kinderen hebben, kunnen bijvoorbeeld niet profiteren van
de vrijstellingen die er wel voor kinderen en partners zijn. Dit sluit een
beetje aan bij de vraag die mevrouw Neppérus in een iets andere context
stelde. Kan de Staatssecretaris inzichtelijk maken of er een vrijstelling
voor alleenstaanden kan komen? Ik heb vorige week beloofd dat ik ook de
term «social singles» zou noemen; de heer Klein weet waarover ik het
heb. Zouden die mensen zonder kinderen ook gebruik kunnen maken van
een aantrekkelijk tarief voor een x-aantal mensen, een beperkt aantal
mensen dat zij vooraf kunnen aanwijzen en dat in aanmerking kan komen
voor een laag erfbelastingtarief?
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik vind die gedachte best aantrekkelijk klinken,
maar als je dit op een grotere groep wilt betrekken, moeten wij ook over
een dekking gaan nadenken. Heeft de heer Koolmees daarbij al
gedachten?
De heer Koolmees (D66): Ik heb de vorige week hard gewerkt aan een
amendement op dit punt, waarbij de dekking zou komen binnen de
successiewetgeving voor de erfbelasting zelf. Eerlijk gezegd, kwam ik daar
niet helemaal uit omdat ik niet weet over hoeveel mensen het gaat. In
deze fase wil ik graag van de Staatssecretaris weten over hoeveel mensen
het gaat en of het technisch überhaupt mogelijk is. Ik kan me voorstellen
dat je in de situatie terechtkomt dat een alleenstaande een testament
moet opmaken of iets moet vastleggen om in aanmerking te komen voor
zo’n laag tarief. Dan zou het wat mij betreft opgelost kunnen worden
binnen de erfbelasting, maar er zijn vast ook nog andere creatieve ideeën
om dat mogelijk te maken. Ik constateer echter dat het verschil in
vrijstelling voor partners – ruim zes ton – en kinderen – € 20.000 – en een
10% effectief tarief versus een veel hoger tarief voor neven en nichten,
heel groot is en dat daarin misschien een deel van de oplossing zit, ook
voor het punt dat mevrouw Neppérus naar voren bracht.
Kortheidshalve sluit ik mij wat betreft de anbi’s aan bij de kritische vragen
door onder anderen de heer Bashir en de heer Groot. Wat is eigenlijk het
bezwaar om de rechter te laten beslissen over het al dan niet intrekken
van de anbi-status? Heeft de rechter nu al de bevoegdheid om daarover te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

89

beslissen? Wil de Staatssecretaris deze bevoegdheid volledig bij de
rechter leggen?
De voorzitter: Dan is hiermee een einde gekomen aan de inbreng van de
Kamer in dit wetgevingsoverleg. Voor degenen die dit met interesse
volgen, meld ik dat wij volgende week maandag verder gaan. Degenen
die dan om 10.00 uur weer inschakelen, zullen zwaar teleurgesteld zijn
want wij starten dan een uur later. Om 11.00 uur gaat het van start en het
is gepland van 11.00 uur tot 23.00 uur. Graag tot dan.
Sluiting 16.45 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 752, nr. 73

90