Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 066

Belastingdienst

Nr. 1139

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2022
Bijgaand treft u de antwoorden op de lijst van feitelijke vragen over de 11e
en 12e Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen (Kamerstuk
31 066, nr. 1140). Daarnaast wil ik, mede ten behoeve van het commissiedebat op 8 december aanstaande en conform diverse toezeggingen, nog
nader ingaan op een aantal aspecten rondom de hersteloperatie.
Kindregeling
Met het inwerkingtreden van de Wet hersteloperatie toeslagen is ook de
kindregeling van start gegaan. Met de kindregeling wordt erkend dat ook
kinderen zijn getroffen door de toeslagenproblematiek. In samenspraak
met kinderen en jongeren is de kindregeling vormgegeven in een
financiële tegemoetkoming als steuntje in de rug. Medio november en
eind november zijn in twee batches in totaal 7.500 brieven aan een groep
meerderjarigen verzonden. In december zullen de eerste betalingen door
de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) worden verricht op de
daartoe aangewezen rekeningnummers. Vanwege de uitvoering van de
motie van het lid Kat c.s.1 die het kabinet vroeg bij inwerkingtreding van
de Wet hersteloperatie toeslagen direct van start te gaan met de uitbetaling aan kinderen van wie de bankrekeningnummers reeds bekend zijn,
worden meerderjarigen als eerste aangeschreven. Vanaf januari zal ook
worden gestart met het groepsgewijs aanschrijven van minderjarige
kinderen en hun ouders. Hierbij wordt de volgorde van de eerste toets
aangehouden. Het streven is hiermee om voor de zomer van 2023 de
grootste groep kinderen te hebben bereikt. UHT voert de financiële
regeling uit. Op locatie in Almere heeft UHT een eigen team voor de
nieuwe regelingen, waaronder de kindregeling, ingericht. Omdat de
organisatie al was voorbereid kon het team direct na inwerkingtreding van
de wet op 5 november 2022 van start. De frequentie en de aard van de
vragen aan het serviceteam voor de kindregeling is in lijn met de
verwachting. De meest gestelde vraag is wanneer de tegemoetkoming
1

kst-31066-1139
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 066, nr. 1034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1139

1

wordt overgemaakt. Op de website van UHT komt de basale planning van
UHT te staan. Ook de website www.kindregelingvoorjou.nl is live gegaan.
Daarop is specifieke informatie over de kindregeling terug te vinden. De
reacties tot dusver zijn gematigd positief.
Stand van zaken praktijktest vaststellingsovereenkomsten
In de zomer van 2022 is de praktijktest voor de vaststellingsovereenkomst
(VSO) gestart bij 15 ouders. Doel van deze test is om een alternatieve
route te ontwikkelen voor ouders om met meer eigen regie, op een meer
gelijkwaardige en mogelijk ook snellere manier het (financieel) herstel af
te ronden, zodat een ouder het verleden kan afsluiten, tevreden is en
bezwaar en beroep voorkomen kan worden. Er zijn inmiddels vijf
concept-schadeoverzichten van de vijftien aangeleverd. Bij één van de
schadeoverzichten kan op korte termijn een aanbod worden gedaan om
tot overeenstemming te komen. Naar verwachting volgen er binnenkort
meer concept-schadeoverzichten. Wanneer voldoende deelnemende
ouders weten welke uitkomst de pilot voor hen heeft, kan de eerste
evaluatie plaatsvinden. Als dit inzicht geeft of het werken met een VSO
voor gevolgschade uitvoerbaar en wenselijk is, kan besloten worden over
vervolgstappen en mogelijke opschaling. Inmiddels is met alle ouders
minstens één tussentijds evaluatiegesprek gevoerd waaruit blijkt dat
ouders tevreden zijn over onder andere de informatieavond en de
kennismakingsgesprekken. Aan de ouders wordt niet gevraagd om de
complete schade onomstotelijk te bewijzen door middel van bewijsstukken. Per onderdeel wordt beoordeeld of aannemelijk is dat sprake is
van schade als gevolg het stopzetten en/of terugvorderen van kinderopvangtoeslag en in welke omvang. Daarbij is er oog voor alle door de
ouder genoemde persoonlijke omstandigheden. In de beoordeling van de
schadeposten sluit de praktijktest zoveel mogelijk aan op de kaders van de
Commissie Werkelijke Schade (CWS), zoals het beoordelingskader voor
immateriële schade. Wanneer documenten ter onderbouwing van de
schade lastig te vergaren zijn, zal geprobeerd worden in overleg met de
advocaat van de ouder om tot een praktische oplossing te komen. Elke
ouder ontvangt desgevraagd zijn of haar hersteldossier, ook dit helpt
ouders en hun advocaten om hun zaak te onderbouwen. Advocaten
worden aangemoedigd zo snel mogelijk concepten te delen, zodat het
gesprek kan starten. Echter, in de pilot zijn geen termijnen gesteld
waarbinnen de ouder en de advocaat het schadeoverzicht klaar moeten
hebben, de ouder kan de tijd en ruimte nemen die nodig is.
Stand van zaken mediation
De pilot mediation als alternatieve wijze om bezwaren te behandelen,
wordt naar verwachting eind 2022 afgerond. Er zijn 7 mediationzaken
afgesloten met een vaststellingsovereenkomst, 7 zaken zijn in een
vergevorderd stadium en de laatste 3 mediations gaan binnenkort van
start. Er is 1 mediationzaak afgebroken omdat inhoudelijk niet tot
overeenkomst kon worden gekomen. Deze resultaten zijn in lijn met de
landelijke resultaten voor mediation in diverse sectoren: 70–90% wordt
positief afgesloten. De voorlopige resultaten van de pilot laten zien dat
deze aanpak de ouder ondersteunt bij het emotioneel herstel en helpt bij
herstel van vertrouwen in de overheid. Mediation is sneller dan reguliere
bezwaarbehandeling. De kosten voor mediation liggen iets lager dan die
van een regulier bezwaarproces. Vooruitlopend op een positieve
eindevaluatie worden voorbereidingen getroffen voor het op grotere
schaal inzetten van mediation.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1139

2

Stand van zaken bezwaar
UHT spant zich in om steeds gerichter tegemoet te komen aan de
hulpvraag van ouders die in bezwaar zijn gegaan. Sinds half oktober 2022
zijn er veranderingen doorgevoerd in de werkwijze bij bezwaar waarbij er
bij nieuw binnengekomen bezwaren in de voorfase uitgebreider contact is
met de ouder of gemachtigde. De praktijk leert dat veel ouders bezwaar
instellen vanwege gebrek aan informatie over hoe het besluit tot stand is
gekomen of gemotiveerd. Omdat bezwaren worden behandeld op
volgorde van ontvangst, en een bezwaardossier pas wordt opgesteld als
een bezwaar in behandeling wordt genomen, ontvangt een ouder pas op
een laat moment relevante informatie. Om daaraan tegemoet te komen,
loopt sinds kort de bezwaar-behandelaar in de voorfase met de ouder
door relevante documenten uit het dossier, de beschikking en de
compensatieberekening. Op die manier worden veel vragen beantwoord.
In een aantal gevallen heeft dit geleid tot het intrekken van bezwaren. Ook
kan het contact leiden tot correctie van de primaire beschikking of een
verwijzing naar de Commissie Werkelijke Schade (CWS) voor een verzoek
voor aanvullende schadevergoeding. In de toekomst kan ook de
mogelijkheid van mediation worden voorgelegd. De bevindingen met het
bellen van ouders worden nu meegenomen in een plan om ook de
bezwaren die voor half oktober 2022 zijn ingediend op een meer responsieve manier te behandelen. De verwachting is dat daarmee een deel van
de ouders op een snellere en meer bevredigende manier kan worden
geholpen dan via het doorlopen van de gehele formeel juridische
bezwaarprocedure, inclusief hoorzitting bij de Bezwaarschriftenadviescommissie. Ten slotte worden de ervaringen uit het bezwaarproces ook
benut om de informatievoorziening tijdens de integrale beoordeling te
verbeteren.
Versnellen en verbeteren
In de Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen over het derde
kwartaal van 2022 is de Kamer geïnformeerd (Kamerstuk 31 066, nr. 1128)
dat wordt bekeken welke mogelijkheden er in de toekomst nog zijn om te
versnellen en te verbeteren. Het kabinet wil hierbij geen valse verwachtingen wekken, er zijn geen eenvoudige oplossingen. Binnen de
verscheidene onderdelen van de hersteloperatie en de procedures die
gedupeerden daar doorlopen is mogelijk winst te behalen. Processen
kunnen wellicht sneller en efficiënter. Op dit moment worden verschillende opties uitgewerkt, in samenhang getoetst en worden onderliggende
dilemma’s afgewogen. Eerder is aangegeven dat de verwachting was dat
de Kamer hierover voor het einde van het jaar zou worden geïnformeerd.
Dit wordt in de volgende Voortgangsrapportage hersteloperatie toeslagen,
die naar verwachting begin februari 2023 wordt verzonden.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 066, nr. 1139

3