Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4032
Vragen van het lid Ouwehand (Partij voor de Dieren) aan de Ministers van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over nalatigheid bij de NVWA bij ingrijpen in slachthuizen waar
onvoldoende maatregelen werden genomen tegen de verspreiding van het
coronavirus (ingezonden 7 juli 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 7 september
2020).
Vraag 1
Hoe voelde u zich toen u de uitzending zag van Nieuwsuur van afgelopen
zondag, waarin duidelijk werd dat toezichthoudend dierenartsen al vanaf het
begin van de uitbraak van het coronavirus in Nederland tevergeefs binnen de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) aan de bel trokken en op
23 maart aan het management van de NVWA schreven: «We werken op
plaatsen waar zieke mensen aan het werk zijn. Waar onvoldoende beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. Wij voelen ons (op alle mogelijke manieren)
in de steek gelaten door ons management»?1
Antwoord 1
In het begin van de coronacrisis heeft het kabinet de voedselvoorziening
aangewezen als vitale sector. Om de voedselzekerheid en voedselveiligheid te
garanderen moeten toezichthouders van de NVWA en officiële assistenten
van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) hun werkzaamheden in
slachthuizen kunnen uitvoeren. De NVWA is verantwoordelijk voor de
arbeidsomstandigheden voor deze medewerkers vanuit haar verantwoordelijkheid als werkgever. Vanuit deze rol heeft het management van de NVWA
zo veel als mogelijk gedaan om te zorgen medewerkers van de NVWA en
KDS veilig hun werk kunnen doen.
Het management van de NVWA heeft instructies gemaakt voor haar
werknemers over welke maatregelen zij zelf moeten nemen, werkinstructies
gewijzigd en beleid gemaakt over hoe te handelen in onveilige situaties. Eind
april kwamen er bij het management op basis van contacten met medewer-

1

ah-tk-20192020-4032
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Nieuwsuur, uitzending 5 juli 2020, https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2339644-nvwa-nalatig-nasignalen-over-slachthuizen-als-corona-hotspot.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

kers signalen binnen dat dierenartsen de 1,5 meter in slachthuizen niet
(kunnen) naleven. Naar aanleiding van deze signalen en aansluitend op de
signalen die de FNV heeft afgegeven, heeft het management van de NVWA,
om extra voeling te houden, aan drie ervaren senior toezichthoudend
dierenartsen (pluimvee, roodvlees en levend vee) gevraagd om deze signalen
kwantitatief en kwalitatief te duiden. Daartoe zijn zij op 29 april een interne
enquête gestart. Gelijktijdig is op 28 april opdracht gegeven tot uitvoering
van een arbeidshygiënisch onderzoek op zeven slachthuizen. Naar aanleiding
van bovenstaande signalen van medewerkers, de resultaten van de interne
enquête en vooruitlopend op de uitkomst van dit arbeidshygiënisch onderzoek heeft de NVWA besloten om vanaf 11 mei jl. alle dierenartsen op
slachthuizen de beschikking te laten hebben over mond- en neuskapjes. Deze
persoonlijke beschermingsmiddelen alsmede ruimzichtbrillen worden
gebruikt in die situaties waarin het niet mogelijk is om 1,5 m afstand te
houden.
Sinds het begin van de crisis, vanaf 23 maart, heeft de NVWA meermaals
schriftelijk aan de slachthuizen kenbaar gemaakt wat er nodig is voor een
veilige werkomgeving voor haar toezichthouders en de officiële assistenten
van KDS. Vrijwel dagelijks is er contact tussen de NVWA en de slachterijen.
Incidentele afwijkingen van de bedrijfsprotocollen worden besproken waarna
slachthuizen het verzoek krijgen eventuele noodzakelijke aanvullingen daarop
te doen. De NVWA heeft onder andere in een brief van 23 maart 2020 alle
slachterijen opgeroepen tot het nemen van maatregelen. Op 23 mei 2020
heeft de NVWA samen met de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(Inspectie SZW) slachterijen per brief nogmaals nadrukkelijk gewezen op hun
verantwoordelijkheid om het werk conform de RIVM-richtlijnen uit te voeren.
Ook ben ik op 26 mei jl. zelf met de brancheorganisaties van de slachthuizen
in gesprek geweest om hen te wijzen op hun verantwoordelijkheden ten
aanzien van de naleving van de coronamaatregelen en het toezicht daarop.
Daar waar desondanks de door de slachterijen genomen maatregelen niet
conform de RIVM-richtlijnen kan worden gewerkt, heeft de NVWA de
mogelijkheid om het slachtproces per direct te stoppen, totdat aan deze
onveilige situatie een einde is gekomen en bedrijven er werk van hebben
gemaakt om de naleving van de RIVM-richtlijnen beter te implementeren. Dit
heeft er de afgelopen vier maanden toe geleid dat de NVWA haar werkzaamheden op vier slachthuizen tijdelijk heeft opgeschort.
Daarnaast heeft de NVWA informatie over de naleving door slachthuizen van
de RIVM-maatregelen doorgegeven aan de Inspectie SZW, die op basis
hiervan, samen met dierenartsen uit de praktijk, een selectie heeft gemaakt,
en inspecties op verschillende slachthuizen heeft uitgevoerd. Het kabinet
heeft op 3 juli jl. een reactie gegeven op de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Kamerstuk 29 861, nr. 52). Er is
gewerkt aan het oprichten van het Samenwerkingsplatform arbeidsmigranten
en COVID-19 en een Landelijke Regietafel. Veiligheidsregio’s, landelijke
inspectiediensten zoals ISZW en NVWA, GGD en het RIVM zijn deelnemers in
het samenwerkingsplatform. Het doel is het ontwikkelen van een integrale en
gecoördineerde operationele aanpak om tijdig bij (potentiële) besmettingshaarden te kunnen interveniëren met het oog op de volksgezondheid.
Uitgangspunten daarbij zijn informatie-uitwisseling en samenwerking. Het
samenwerkingsplatform is vanaf 1 september operationeel. De deelnemende
partijen hebben zowel op landelijk als regionaal niveau contact en werken,
waar nodig, samen. Via de Landelijke Regietafel, waar diverse departementen
onderdeel van uitmaken, vindt de strategische afstemming plaats.
De interim Inspecteur-generaal van de NVWA hecht aan een veilige werkrelatie. Naar aanleiding van de Nieuwsuur-uitzending is hij in gesprek gegaan
met de betrokken freelance dierenartsen en het management. Ik betreur het
ten zeerste als medewerkers zich in deze moeilijke omstandigheden niet of
onvoldoende gehoord voelen, maar ik herken mij niet in het beeld dat de
NVWA onverschillig of nalatig heeft geopereerd.
Vraag 2
Zou u dit willen kwalificeren als falen van de NVWA, van uw ministerie of van
allebei?
Antwoord 2
Nee.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 3
Hebben de signalen van de werkvloer over de onveilige werksituatie u ook
bereikt? Zo ja, wanneer en waarom heeft u hiervan geen melding gedaan,
bijvoorbeeld in de beantwoording van de schriftelijke vragen van de Partij
voor de Dieren op 24 maart, 6 mei en 8 mei, waarbij u wel schreef dat de
NVWA het toezicht zal staken wanneer de richtlijnen van het RIVM niet
adequaat worden opgevolgd, dat de NVWA dagelijks meldingen en signalen
bespreekt binnen het managementteam en dat er actie wordt ondernomen
als daar aanleiding toe is?2, 3
Antwoord 3
Vanaf het begin van de coronacrisis zijn de NVWA, mijn ministerie en de
sectoren met elkaar in gesprek over de continuering van het slachtproces en
over de wijze waarop dit binnen de kaders van de RIVM-richtlijnen kan
plaatsvinden.
Op 23 maart jl. heeft de NVWA mij geïnformeerd over de brief waarin aan de
slachthuizen een dringend beroep werd gedaan op het uitvoeren van de
RIVM-richtlijnen. In de beantwoording van de door het lid Ouwehand
aangehaalde Kamervragen van 24 maart, 6 mei en 8 mei jl. ben ik ingegaan
op de signalen die ik zowel van de NVWA als van FNV heb ontvangen. Zo
heb ik uw Kamer op 26 maart jl.4 bericht over bovengenoemde brief vanwege
vragen die toezichthoudende dierenartsen van de NVWA hebben gesteld over
de veiligheid van hun werk in verband met het coronavirus.
Op 20 mei en 4 juni jl.5 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de situatie op de
slachthuizen dagelijks binnen de NVWA wordt besproken. Daarbij heb ik
aangegeven dat, om extra voeling te houden, een groep van drie ervaren
dierenartsen gevraagd is om signalen die zij vanuit het werkveld ontvingen
onder de aandacht van het management te brengen. Daarbij heb ik onder
meer ook gemeld dat er naar aanleiding van signalen van NVWAmedewerkers een arbeidshygiënisch onderzoek is uitgevoerd. Op 4 juni jl.6 is
uw Kamer tevens geïnformeerd over signalen ten aanzien van de kwetsbare
positie van arbeidsmigranten. Ook heb ik tijdens het plenaire debat op 10 juni
jl. met uw Kamer gesproken over de manier hoe is omgegaan met signalen
van medewerkers.7
Vraag 4
Als u deze signalen niet kende, hoe is dat mogelijk, na alle keren dat u in de
afgelopen jaren door de Kamer bent gewezen op de signalen en zelfs uit
onderzoeksrapporten bleek dat het management niet ingrijpt bij misstanden,
signalen van medewerkers negeert of haar eigen medewerkers zelfs
tegenwerkt? Heeft u een poging gedaan om mensen van de werkvloer zelf te
spreken?
Antwoord 4
Gelet op mijn antwoord op vraag 3, vind ik deze vraag niet opportuun.
Vraag 5
Hoe is het mogelijk dat u op 20 mei aan de Kamer schreef «uit navraag bij de
NVWA bleek niet dat de RIVM-richtlijnen op grote schaal niet worden
nageleefd», terwijl er op dat moment al 12 dagen een verslag lag met
zorgwekkende resultaten van een enquête die is uitgevoerd onder NVWAmedewerkers naar de naleving van de richtlijnen van het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM)?8

2

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2239
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2857
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2239.
5
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2857, en Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 3023.
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2023.
7
Plenair debat over COVID-19 bij nertsen d.d.10 juni 2020. Tijdens dit debat is ook gesproken
over de situatie in slachthuizen.
8
Enquête onder medewerkers van de teams VKE, gestart op 29 april, voltooid op 8 mei 2020.
«Hantering RIVM-richtlijnen VKE en persoonlijke beschermingsmiddelen»
3
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 5
Ik heb op 20 mei jl. in het antwoord op vraag 8 van het lid Ouwehand9
geschreven: «Uit navraag bij de NVWA bleek niet dat de RIVM-richtlijnen op
grote schaal niet worden nageleefd. Daar waar er wel sprake was van niet
naleving van de RIVM-richtlijnen is door de NVWA handelend opgetreden.»
Uit dit antwoord zou onbedoeld verondersteld kunnen worden dat de NVWA
toezicht houdt op de naleving van de RIVM-maatregelen door slachthuizen.
Dat is niet het geval. De NVWA gaat niet over arbeidsomstandigheden in
slachthuizen; daar gaan de slachthuizen over. Ten aanzien van de arbeidsomstandigheden is de Inspectie SZW de toezichthouder. De NVWA is vanuit haar
verantwoordelijkheid als werkgever verantwoordelijk dat haar toezichthouders
en de officiële assistenten van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS)
veilig hun werk kunnen doen.
Ik heb uw Kamer op 20 mei jl. eveneens gemeld dat naar aanleiding van
signalen van medewerkers een arbeidshygiënisch onderzoek is gestart bij een
aantal slachthuizen, en dat de NVWA in afwachting van de uitkomsten
besloten heeft om alle dierenartsen op slachthuizen de beschikking te laten
hebben over mondmaskers. De resultaten van de interne enquête zijn bij dit
besluit meegewogen. In aansluiting hierop heeft de NVWA samen met de
Inspectie SZW mede naar aanleiding van dit arbeidshygiënisch onderzoek op
23 mei jl. een brief aan de slachthuizen gestuurd waarin zij nogmaals
nadrukkelijk gewezen zijn op hun verantwoordelijkheid om het werk conform
de RIVM-richtlijnen uit te voeren. Vanuit haar werkgeversrol volgt de NVWA
de (wetenschappelijke) ontwikkelingen en voert zij risico-inventarisaties uit.
Met ingang van 24 augustus heeft de NVWA op basis van het voorzorgprincipe de draagplicht voor FFP2-maskers uitgebreid naar werkzaamheden die
worden verricht in gekoelde productieomgevingen waar groepen mensen aan
het werk zijn. Het gaat om werkzaamheden in koelruimtes in slachthuizen, op
schepen en in de vlees-, vis-, groente- en fruitverwerkende industrie.
Vraag 6
Heeft de NVWA de resultaten van deze enquête gedeeld met uw ministerie?
Zo ja, wanneer en had u hiervan bij het beantwoorden van de vragen op
20 mei al kennisgenomen?
Antwoord 6
Op 8 mei jl. is mijn ministerie op de hoogte gesteld dat de NVWA naar
aanleiding van signalen van medewerkers een arbeidshygiënisch onderzoek
uitvoert op zeven slachthuizen. Voorts heeft de NVWA mij op 8 mei jl. laten
weten dat er vanaf maandag 11 mei 2020 mond- en neuskapjes aan alle
dierenartsen op slachthuizen ter beschikking gesteld werden. Dit besluit is
mede genomen naar aanleiding van signalen van medewerkers, waarin
tevens de resultaten van de interne enquête en de voorlopige resultaten uit
het arbeidshygiënisch onderzoek zijn meegewogen. Tijdens het plenaire debat
van 10 juni jl. over COVID-19 bij nertsen, waarin ook de situatie in slachthuizen aan de orde is gekomen, heb ik uw Kamer gemeld dat er door middel
van een enquête bij NVWA-medewerkers actief is uitgevraagd waar zij
tegenaan lopen en dat de punten die daaruit kwamen ook weer actief zijn
opgepakt. De NVWA heeft de resultaten van deze interne enquête op 9 juli jl.
gedeeld met mijn ministerie.
Vraag 7
Erkent u dat deze enquête, waarin bijna de helft van de deelnemers zegt dat
ze regelmatig geen anderhalve meter afstand kunnen houden en dat twee
derde stelt dat afstand houden in de vleessector onmogelijk is, juist wel laat
zien dat de RIVM-richtlijnen op grote schaal niet worden nageleefd?
Antwoord 7
De situatie op de slachthuizen wordt dagelijks binnen de NVWA besproken.
Op basis van contacten met medewerkers kwamen er bij het management
van de NVWA signalen binnen dat dierenartsen de 1,5 meter in slachthuizen
niet altijd kunnen naleven. Om extra voeling te houden heeft het management van de NVWA aan drie ervaren senior toezichthoudend dierenartsen
9

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2857

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

(pluimvee, roodvlees en levend vee) gevraagd om deze signalen kwantitatief
en kwalitatief te duiden. Daartoe zijn zij op 29 april een interne enquête
gestart. Hierop hebben 135 medewerkers gereageerd; dat is circa 1/3 van de
medewerkers die in slachthuizen ten behoeve van keuringen en/of voor
exportcertificering kunnen worden ingezet.
De interne enquête geeft net als het arbeidshygiënisch onderzoek aan dat de
RIVM-maatregelen niet altijd kunnen worden nageleefd binnen slachthuizen.
Zo gaf circa de helft van de dierenartsen aan regelmatig in situaties te komen
waarbij de 1,5 meter niet gehandhaafd kan worden. Bijna 15% gaf aan zelfs
vaak in zo’n situatie terecht te komen. Dit speelde met name bij de grotere
roodvleesslachthuizen en in mindere mate bij pluimveeslachthuizen.
Naar aanleiding hiervan heeft het management van de NVWA maatregelen
genomen. Zo heeft het management naar aanleiding van bovenstaande
signalen van medewerkers, de resultaten van de interne enquête en
vooruitlopend op de uitkomst van het arbeidshygiënisch onderzoek besloten
om vanaf 11 mei jl. alle dierenartsen op slachthuizen de beschikking te laten
hebben over mond- en neuskapjes. Deze persoonlijke beschermingsmiddelen
alsmede ruimzichtbrillen worden gebruikt in die situaties waarin het niet
mogelijk is om 1,5 m afstand te houden. Zie ook antwoord 1 voor de overige
maatregelen die in dit kader zijn genomen.
Vraag 8
Erkent u dat de verhalen van toezichthoudend dierenartsen van de NVWA in
de uitzending van Nieuwsuur van 5 juli 2020 laten zien dat het helemaal niet
klopt dat de NVWA handelend heeft opgetreden daar waar er sprake was van
niet naleving van de RIVM-richtlijnen, zoals u wel beweerde in uw antwoord
op Kamervragen op 20 mei?
Antwoord 8
Nee, zie mijn antwoord op vraag 1, 3 en 7.
Vraag 9
Erkent u dat u de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd? Zo ja, welke verklaring
heeft u daarvoor?
Antwoord 9
Nee.
Vraag 10
Deelt u de mening dat u de situatie in de slachthuizen uit de hand heeft laten
lopen? Zou u dit willen kwalificeren als falen van de NVWA, van uw
ministerie of van allebei?
Antwoord 10
Nee.
Vraag 11
Voelt u zich verantwoordelijk voor de mensen die ziek zijn geworden? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waaruit blijkt dat?
Antwoord 11
Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het creëren van een gezonde en
veilige werkomgeving. Vanuit de overheid worden daarvoor regels opgesteld.
In het geval van COVID-19 zijn er aanvullend daarop richtlijnen opgesteld
voor het voorkomen van besmetting met het coronavirus, zoals het houden
van 1,5 meter afstand en een goede handhygiëne. Deze richtlijnen zijn
algemeen geldend. Daarnaast heeft de vleesverwerkende industrie protocollen opgesteld voor op de werkplek. Werkgevers en werknemers zijn zelf
verantwoordelijk voor de naleving van de algemene richtlijnen en de
protocollen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Vraag 12
Kunt u bevestigen dat uit een arbeidshygiënisch onderzoek dat in mei is
uitgevoerd op een aantal slachthuizen, bleek dat in slechts twee van de zeven
onderzochte slachterijen de maatregelen goed op orde waren en dat bij de
overige vijf slachterijen verbeteringen «mogelijk of noodzakelijk» zijn?10
Antwoord 12
Ja.
Vraag 13
Hoe is het mogelijk dat u op 4 juni opnieuw schreef dat de NVWA de
mogelijkheid heeft om het slachtproces per direct te stoppen als geconstateerd wordt dat niet kan worden gewerkt volgens de RIVM-richtlijnen, zonder
hierbij te noemen dat zowel uit de enquête onder NVWA-medewerkers als uit
het arbeidshygiënisch onderzoek bleek dat er zeer regelmatig en in een aantal
slachthuizen stelselmatig niet volgens de richtlijnen werd gewerkt, ook niet
door NVWA-medewerkers?11
Antwoord 13
Het management van de NVWA heeft zowel de sector als individuele
slachthuizen verschillende keren gewezen op hun verantwoordelijkheid om de
RIVM-maatregelen na te leven. Het is aan het slachthuis om deze RIVMmaatregelen te vertalen naar een veilige werkomgeving. De NVWA voert
dagelijks gesprekken met de slachthuizen om waar nodig aanvullende
maatregelen te bepalen. Om extra voeling te houden is een groep van drie
ervaren dierenartsen gevraagd om de signalen die zij vanuit het werkveld
ontvingen onder de aandacht van het management te brengen. Naar
aanleiding van signalen van NVWA-medewerkers is daarnaast een arbeidshygiënisch onderzoek uitgevoerd om te inventariseren welke praktische
verbeteringen nodig zijn om medewerkers van de NVWA en hun officiële
assistenten van KDS in staat te stellen om op een veilige manier hun
toezichthoudende taken in slachthuizen uit te voeren.
Het stilleggen van het slachtproces is een uiterst escalatiemiddel dat de
NVWA kan gebruiken in een voor hen onveilige situatie. Dat middel is ook
gebruikt.
Vraag 14
Erkent u dat u de Kamer deze informatie heeft onthouden?
Antwoord 14
Nee.
Vraag 15
Klopt het dat de GGD Hart voor Brabant geen steekproeven meer uitvoert bij
medewerkers van Vion Boxtel, omdat «Een positieve testuitslag bij iemand
zonder klachten [niet] wil zeggen dat iemand recent besmet is geraakt en ook
niet dat hij/zij op dat moment besmettelijk is», een stelling die het RIVM
verwerpt?12, 13
Vraag 16
Heeft u gezien dat bij Vion Boxtel, waar bij de meest recente steekproef een
op de drie medewerkers besmet bleek, nu slechts bij de ingang wordt
gecontroleerd of medewerkers klachten hebben of symptomen vertonen van
het coronavirus?
10

Website NVWA, 24 mei 2020, «Arbeidshygiënisch onderzoek en brief slachthuizen»
(https://www.nvwa.nl/documenten/consument/eten-drinken-roken/vlees-en-vleesproducten/
publicaties/arbeidshygienisch-onderzoek-en-brief-slachthuizen)
11
Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3023
12
Brabants Dagblad, 1 juli 2020, «Waarom blijft Vion ondanks alle besmettingen open? Dit zijn
de hete hangijzers rond de slachterij in Boxtel» (https://www.bd.nl/meierij/waarom-blijft-vionondanks-alle-besmettingen-open-dit-zijn-de-hete-hangijzers-rond-de-slachterij-inboxtel~a3a1c335/)
13
Brabants Dagblad, 26 juni 2020, «RIVM bekritiseert geruststellende conclusies over
Vion-slachterij Boxtel» (https://www.bd.nl/meierij/rivm-bekritiseert-geruststellende-conclusiesover-vion-slachterij-in-boxtel~a13f58b9/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6

Antwoord 15 en 16
Het is aan de voorzitter van de veiligheidsregio in het kader van infectieziektebestrijding om per geval de meest geëigende (beheers)maatregelen te
nemen. De voorzitter van de veiligheidsregio wordt hierover geadviseerd
door de GGD. Zoals de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in antwoorden van 8 juli 2020 op Kamervragen van de leden Moorlag en
Gijs van Dijk (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3521)
heeft aangegeven, heeft het bedrijf een breed scala aan maatregelen
genomen, waaronder een dagelijkse gezondheidscheck bij de poort.
Vraag 17
Kunt u bevestigen dat dit strijdig is met uw eerdere verzoek aan de GGD om
alle medewerkers in slachthuizen te testen, al dan niet met steekproeven?14
Antwoord 17
Nee. Omdat het gaat om een grote beroepsgroep van bijna 25.000 personen,
is de aanpak risicogericht en gefaseerd, zoals ik in mijn brief van 4 juni 2020
(Tweede Kamer, 25 295, nr. 386) heb aangegeven. Per regio zullen de
slachthuizen steekproefsgewijs worden getest.
Vraag 18
Heeft u gezien dat de 43 medewerkers van een visverwerkingsbedrijf in
Twello die besmet zijn of waren, allemaal geen of lichte klachten hadden?15
Antwoord 18
Ik heb het bericht gelezen.
Vraag 19
Heeft u gelezen dat wetenschappers stellen dat besmettingen door mensen
zonder ziektesymptomen een belangrijke rol kunnen spelen bij de verspreiding van het coronavirus en dat hun onderzoek laat zien hoe belangrijk het is
op grote schaal te testen en geïnfecteerde personen te isoleren?16
Antwoord 19
Ja.
Vraag 20
Worden er bij andere bedrijven in de vleessector nog steekproeven uitgevoerd? Zo ja, hoe vaak, bij welke slachthuizen en wat waren per steekproef de
uitkomsten? Zo nee, erkent u dat u hiermee welbewust de situatie laat
voortbestaan dat bedrijven in de vleessector grote brandhaarden blijven voor
het coronavirus?
Antwoord 20
Zoals ik al aangaf in mijn antwoord op vraag 17 test de GGD risicogericht en
gefaseerd. Ik heb op dit moment geen aanwijzingen dat er andere brandhaarden in de vleessector zijn dan degenen die al bekend zijn.
Vraag 21
Wanneer gaat u afdwingen dat de RIVM-richtlijnen wel worden nageleefd,
waar de Kamer u al op 7 mei toe opriep middels de aangenomen motie van
de leden Van Esch en Ouwehand (Kamerstuk 25 295, nr. 345)?
Antwoord 21
In de brief van 4 juni jl. (Kamerstuk 25 295, nr. 386, p. 32–34) is het kabinet
ingegaan op de wijze hoe invulling is gegeven aan de motie van de leden
Van Esch en Ouwehand.
14

Brabants Dagblad, 25 mei 2020, «Schouten dreigt met sluiten slachterijen als sector boel niet
op orde heeft» (https://www.bd.nl/binnenland/schouten-dreigt-met-sluiten-slachterijen-alssector-boel-niet-op-orde-heeft~acde2e51/)
15
Omroep Gelderland, 1 juli 2020, «Tientallen medewerkers van visverwerker in Twello besmet
met corona» (https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2456277/Tientallen-medewerkers-vanvisverwerker-in-Twello-besmet-met-corona)
16
Natura, 30 juni 2020, «Suppression of a SARS-CoV-2 outbreak in the Italian municipality of Vo»
(https://www.nature.com/articles/s41586-020-2488-1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

7

Vraag 22
Wanneer kan de Kamer het nationale plan van aanpak om de uitbraak van het
coronavirus in en rond slachthuizen tegen te gaan verwachten, zoals u heeft
aangekondigd naar aanleiding van de aangenomen motie van het lid
Ouwehand (Kamerstuk 28 286, nr. 1109), die opriep om landelijk de regie te
nemen bij het tegengaan van de verdere verspreiding van het coronavirus in
de vleesindustrie?
Antwoord 22
In de brief van de Minister van VWS aan uw Kamer van 4 juni 2020 (Kamerstuk 25 295, nr. 386) is een plan van aanpak aangekondigd dat tevens
uitvoering geeft aan de aangenomen motie Ouwehand. Dit plan is inmiddels
ten uitvoer gebracht.
De veiligheidsregio’s hebben samen met de landelijke toezichthouders en de
meest betrokken departementen een samenwerkingsplatform opgericht bij
het Landelijk Operationeel Team Corona (LOT-C). In dat platform vindt op
landelijk niveau afstemming plaats tussen de operationele partners. Het
LOT-C maakt mogelijk dat er op landelijk niveau op één plek, informatie kan
worden gedeeld en analyses kunnen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld om
sectoren met een hoog risico op besmetting met het coronavirus te identificeren. Het landelijke samenwerkingsplatform zal daarbij – met respect voor de
verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende partijen – een
gecoördineerde inzet op het regionale niveau voorbereiden om snel te
kunnen optreden bij een uitbraak in een bedrijf of een sector, zoals recentelijk
bij slachterijen. Om potentiële brandhaarden in risicosectoren te voorkomen
zal het platform preventieve acties coördineren. Het risicogericht en gefaseerd
testen van medewerkers door de GGD-en maakt onderdeel uit van de
werkzaamheden. Gezien de grensoverschrijdende aspecten van arbeidsmigratie zal het samenwerkingsplatform ook contacten onderhouden met buitenlandse autoriteiten, in het bijzonder de Duitse regionale overheden.
De bestrijding van brandhaarden wordt vervolgens ten uitvoer gebracht door
zogenoemde «vliegende brigades» in de regio waaraan zowel landelijke
inspecties als regionale partijen deelnemen.
Zoals beschreven in de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 3 juli jl., wordt er om de inrichting van het samenwerkingsplatform te begeleiden er een landelijke regietafel ingericht onder het Directeurenoverleg COVID-19 (DOC-19) (Kamerstuk 29 861, nr. 52). Evenals het
DOC-19 staat de landelijke regietafel onder voorzitterschap van de directeur
van het programma Samenleving en COVID-19. In dit DOC-19 spreken en
stemmen departementen en veiligheidsregio’s, gemeenten en politie met
elkaar wekelijks af ter voorbereiding van de Ambtelijke Commissie COVID-19
en de Ministeriële Commissie COVID-19 (Kamerstuk 25 295, nr. 386, p. 34).
Vraag 23
Waarom weigert u zo halsstarrig om de bandsnelheid in slachthuizen te
verlagen en negeert u hiermee een uitdrukkelijke oproep van de Kamer
middels de aangenomen motie van het Ouwehand (Kamerstuk 28 286,
nr. 1118), terwijl u voor de coronacrisis al toegaf dat dierenwelzijn en
voedselveiligheid bij de hoge druk op het slachtproces onvoldoende konden
worden geborgd, en de situatie sinds de uitbraak van corona alleen nog maar
nijpender is geworden?17
Antwoord 23
Over mijn voornemens ten aanzien van de motie van het lid Ouwehand
(Kamerstuk 28 286, nr. 1118) heb ik uw Kamer in de brief van 1 juli jl.
(Kamerstuk 28 286, nr. 1120) geïnformeerd. Het kabinet bekijkt op basis van
welke wettelijke grondslag invulling gegeven kan worden aan deze motie.
Zonder wettelijke bevoegdheid kan ik immers een dergelijke maatregel niet
treffen. Ik informeer uw Kamer in september hierover. Zoals aangegeven in
antwoorden op Kamervragen van de leden Moorlag en Gijs van Dijk
(2020Z11462) op 8 juli jl. heeft de Minister van VWS het RIVM gevraagd nader
onderzoek te doen naar de mogelijke oorzaken van besmetting van medewer-

17

Voortgang van het rapport 2Solve en overige toezeggingen NVWA, 11 februari 2020,
Kamerstuk 33 835, nr. 138

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

8

kers in slachthuizen. Een direct verband tussen slachtsnelheid en het
verhoogde aantal besmettingen in slachterijen is tot nu toe niet aangetoond.
Vraag 24
Waarom plaatst u de belangen van de vleesindustrie boven het belang van
de volksgezondheid? Is het u bekend dat vlees geen noodzakelijke levensbehoefte is? Zo nee, onder welke steen heeft u geleefd?
Antwoord 4
Dit is niet het geval. Indien er in een slachterij een situatie ontstaat die een
bedreiging voor de volksgezondheid vormt, zal daar onmiddellijk actie op
worden ondernomen door de Veiligheidsregio, met betrokkenheid van de
GGD en desgewenst met hulp van de Inspectie SZW en de NVWA. Dat kan
een tijdelijke sluiting van een slachterij zijn, zoals is gebeurd bij Van Rooi
Meat of het opleggen van maatregelen, zoals het doen van een health check
aan de poort en het meewerken aan steekproeven onder de medewerkers. De
te nemen maatregelen hangen altijd af van de situatie die wordt aangetroffen
en zullen dan ook per geval kunnen verschillen. Vlees maakt onderdeel uit
van het voedingspatroon van veel mensen. Het is van belang dat ook in deze
coronatijd voedsel geproduceerd wordt, uiteraard binnen de richtlijnen van
de RIVM.
Vraag 25
Kunt u deze vragen één voor één en binnen de gebruikelijke termijn
beantwoorden?
Antwoord 25
Ik heb op 13 juli 2020 (Kamerstuk 25 295, nr. 470) uw Kamer in een reactie op
de uitzending van Nieuwsuur van 5 juli 2020 laten weten dat uw Kamer de
beantwoording van de Kamervragen voor het einde van het zomerreces zult
ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

9