Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 446

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 april 2019
Vorige week zaterdag 4 april 2019 publiceerde Follow The Money (FTM)
een artikel waarin enkele uitspraken stonden over de inbreng van de
Nederlandse delegatie in EU-overleg (SCoPAFF gewasbescherming)
inzake een bijenrichtsnoer, aan de hand waarvan de risico’s voor bijen bij
een aanvraag voor goedkeuring (of verlenging van bestaande
goedkeuring) van werkzame stoffen kunnen worden beoordeeld. De vaste
commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft verzocht om
een reactie op de berichtgeving van FTM. Hierbij geef ik invulling aan dit
verzoek.
Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is nodig om ziektes en
plagen in de plantaardige sectoren tegen te gaan. Tegelijkertijd is het
belangrijk dat dit geen onaanvaardbare risico’s heeft voor mens, dier en
milieu. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is daarom alleen
toegestaan als dit veilig is. Het is mijn inzet om de afhankelijkheid van
telers van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen, zoals ook
aangegeven in mijn LNV-visie. Hierbij streef naar onder andere weerbare
teelten. Een dergelijke omslag kost tijd en ik zal uw Kamer ook op korte
termijn informeren over mijn visie hierop. In de tussenliggende periode is
het zaak een balans te vinden tussen enerzijds de teler die gewasbeschermingsmiddelen nodig heeft en anderzijds de omgeving waar mogelijk
effecten van de gewasbeschermingsmiddelen zijn. Dat doe ik door mijn
besluitvorming te baseren op de meest recente wetenschappelijke
inzichten. Dat is de kern van mijn beleid en dus ook van de Nederlandse
inzet in EU-verband. Ik vind het belangrijk dat ook de effecten op bijen
goed worden meegewogen en ben dan ook voorstander van een nieuw
bijenrichtsnoer. Nederland was ook een van de initiatiefnemers voor een
expert-workshop over het bijenrichtsnoer in 2013. Het is van belang dat
het nieuwe richtsnoer werkbaar is in de praktijk en gebaseerd is op de
meest actuele wetenschappelijke inzichten. Die inzet heb ik op 13 maart jl.
ook weergegeven in mijn beantwoording van vragen van het lid
Ouwehand hierover (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1865).

kst-27858-446
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 858, nr. 446

1

Mijn ambtsvoorgangers en ik hebben uw Kamer regelmatig geïnformeerd
over de Nederlandse inbreng in de discussie over het nieuwe bijenrichtsnoer. Het meest recent betrof dat de voornoemde antwoorden op vragen
van het lid Ouwehand (Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1865).
Daarvoor waren dat onder meer de brieven over de inperking van het
gebruik van drie neonicotinoïden uit 2017 (Kamerstuk 27 858, nr. 396) en
2018 (Kamerstuk 27 858, nr. 421) met adviezen van het Ctgb als bijlagen.
Hierin werd ook ingegaan op aspecten van het bijenrichtsnoer die
verbetering behoefden. De Nederlandse inbreng is de afgelopen periode
daarop geënt en verder uitgewerkt.
Ik constateer dat de discussie in de EU over het nieuwe bijenrichtsnoer al
jaren loopt en nog niet tot een uitkomst heeft geleid. In 2016 heeft
Nederland al gepleit om de onderdelen te implementeren waarover
overeenstemming bestaat en EFSA mandaat te verstrekken voor
herziening van de overige onderdelen. Zelf lever ik actief een bijdrage om
de discussie in de EU vlot te trekken en zo te komen tot een gedegen en
wetenschappelijk goed onderbouwd richtsnoer. In november 2018 heeft
Nederland aangedrongen op harde deadlines voor de implementatie en
herziening. In de bijlage zijn de Nederlandse reacties aan de Europese
Commissie weergegeven op een conceptversie van het implementatieplan van de Europese Commissie (verstuurd op 18 september 2018 en
21 november 2018)1. De Commissie heeft in het SCoPAFF van 21–22 maart
2019 gemeld dat het mandaat aan EFSA voor de herziening inmiddels is
verleend, met een deadline van twee jaar.
Ik heb zowel inhoudelijke als procedurele voorstellen gedaan om tot een
goed en geharmoniseerd bijenrichtsnoer te komen. Inhoudelijk kan het
bijenrichtsnoer op het gebied van toxiciteit op de lange termijn
(chronische toxiciteit) en eisen aan veldstudies verbeterd worden.
Nederland heeft daarbij onder meer naar voren gebracht dat Nederlands
onderzoek op het gebied van chronische toxiciteit, waarvan de resultaten
naar verwachting in de eerste helft van 2019 gepubliceerd kunnen
worden, daar aan kan bijdragen. Dit kan tevens bijdragen aan de
praktische uitvoerbaarheid van het richtsnoer. Procedureel heeft
Nederland voorstellen gedaan en ondersteund die enerzijds een implementatie mogelijk maken van de onderdelen waarover overeenstemming
bestaat en anderzijds zorgen voor een concreet mandaat aan EFSA om het
richtsnoer te actualiseren op basis van nieuwe wetenschappelijke
inzichten.
De Nederlandse inbreng is gebaseerd op de adviezen van het Ctgb. Het
Ctgb adviseert in het geval van richtsnoeren en beoordelingscriteria op
basis van zijn technisch-wetenschappelijke deskundigheid over de
kwaliteit en de praktische uitvoerbaarheid ervan. Aan de hand van het
advies wordt de Nederlandse inbreng in een ambtelijk interdepartementaal overleg vastgesteld, waarna ik uw Kamer informeer. Dit advies
heeft uw Kamer, zoals hiervoor aangegeven, ook van mij ontvangen. Dat
neemt niet weg dat maatschappelijke organisaties, belangenorganisaties
en burgers de overheid en het Ctgb kunnen benaderen met hun zienswijzen. Deze zienswijzen worden ter kennisgeving aangenomen.
Ik hecht zeer aan een goede informatievoorziening richting uw Kamer en
tracht zo transparant mogelijk te handelen in mijn beleid voor gewasbescherming. Om die reden heb ik eerder aangegeven dat ik uw Kamer
voorafgaand aan elke vergadering van SCoPAFF gewasbescherming
informeer over de Nederlandse standpunten bij de onderwerpen

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 858, nr. 446

2

waarover besluitvorming plaatsvindt. Mijn standpunten baseer ik op de
adviezen van EFSA en Ctgb. Ik zal dienovereenkomstig blijven handelen,
ook waar het nieuwe bijenrichtsnoer betreft.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 858, nr. 446

3