Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 023

Voorzienings- en leveringszekerheid energie

Nr. 218

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 oktober 2017
In de Regeling van Werkzaamheden van 5 september jl. (Handelingen II
2016/17, nr. 98, item 8) is gevraagd om een brief in reactie op het rapport
van TNO «Van exporteur naar importeur – de verander(en)de rol van
aardgas in Nederland». Deze brief doe ik u hierbij toekomen.
Het rapport beoogt een brede inkijk te bieden in de veranderingen op de
Nederlandse gasmarkt en richt zich daarbij met name op een ontwikkeling
waarbij Nederland in toenemende mate afhankelijk wordt van geïmporteerd gas. Ik deel het inzicht van TNO dat Nederland op termijn nettoimporteur van gas wordt en dat dat in bepaalde scenario’s snel het geval
kan zijn. De winning in Groningen is in de afgelopen jaren immers meer
dan gehalveerd, de productie uit de Nederlandse kleine velden loopt terug
en dan zal in de vraag naar gas moeten worden voorzien door gas uit het
buitenland.
Leveringszekerheid op de laagcalorische gasmarkt
Naar aanleiding van het rapport is het beeld ontstaan dat in het scenario
waarin Nederland op korte termijn importafhankelijk wordt, het noodzakelijk is om huishoudens om te bouwen van laag- naar hoogcalorisch gas
of te investeren in additionele stikstofcapaciteit. Het rapport heeft TNO
met een toelichtende aanbiedingsbrief aan mij aangeboden. In de
aanbiedingsbrief, die ik voor uw informatie heb bijgevoegd1, geeft TNO
aan dat dit beeld niet juist is; additionele stikstofinstallaties of ombouw
van huishoudens zijn in de onderzochte scenario’s niet nodig. TNO heeft
geen relatie willen leggen tussen de onderzochte scenario’s met
betrekking tot importafhankelijkheid en de mogelijke noodzaak voor
additionele stikstof-conversiecapaciteit of ombouw.
TNO geeft aan dat de productie van het Groningenveld in feite al enige
jaren mede wordt bepaald door het niveau dat noodzakelijk is voor de
1

kst-29023-218
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 023, nr. 218

1

leveringszekerheid van laagcalorisch gas, waarover de landelijke
netbeheer GTS mij jaarlijks adviseert. Deze advisering wordt niet in twijfel
getrokken in het rapport. TNO constateert dat er mogelijk aanvullende
maatregelen moeten worden getroffen indien de hoogte van de
gaswinning uit Groningen in de toekomst onder het niveau van leveringszekerheid wordt gebracht.
GTS hanteert in haar advisering bepaalde aannames over de toekomstige
vraag naar gas. Indien de fysieke vraag van huishoudens en bedrijven zich
anders ontwikkelt dan verwacht, dan werkt dit automatisch door in de
advisering van GTS over de op jaarbasis benodigde hoeveelheid
Groningengas. Deze wordt immers bepaald door de laagcalorische
gasvraag die overblijft nadat alle kwaliteitsconversiemiddelen (verrijking
en stikstofinstallaties, waarmee hoogcalorisch gas in laagcalorisch gas
wordt omgezet) maximaal zijn ingezet. GTS adviseert mij hier jaarlijks
over, zodat nieuwe informatie altijd zo snel mogelijk wordt meegenomen
en aan besluitvorming over de toegestane winning de meest actuele
informatie ten grondslag ligt.
GTS adviseert ook over de capaciteitsmatige kant van de leveringszekerheid; het gegeven dat gas ook op piekmomenten met hoge vraag in de
juiste hoeveelheid moet kunnen worden geleverd. De meest recente
inzichten van GTS worden in oktober extern gevalideerd, conform de
motie van het lid Agnes Mulder c.s. (Kamerstuk 33 529, nr. 340). Het is aan
een volgend kabinet om in dit verband te beslissen over de noodzaak van
de bouw van een nieuwe stikstofinstallatie bij Zuidbroek.
Liquide gasmarkt
Bij een lagere productie van Nederlands kleine veldengas voorkomt de
werking van de gasmarkt dat dit leidt tot een tekort aan hoogcalorisch gas
in Nederland. Al sinds jaren is er sprake van toenemende en omvangrijke
grensoverschrijdende gasstromen. Ook nu zijn er al momenten waarin de
binnenkomende gasstromen groter zijn dan de uitgaande gasstromen.
Nederland is steeds meer onderdeel geworden van een nauw verweven
Europese gasmarkt. Vanwege een grote diversificatie van aanvoermogelijkheden is er bovendien geen sprake van eenzijdige afhankelijkheid en
moeten aanbieders ook op prijs concurreren. Dit zorgt ervoor dat er
voldoende hoogcalorisch gas is, ook als de winning van hoogcalorisch
gas uit de Nederlandse kleine velden sneller terugloopt dan thans
verondersteld.
Van aardgas naar duurzame alternatieven
Tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 5 september jl. (Handelingen II 2016/17, nr. 98, item 8) ging het lid Wassenberg (PvdD) nog
specifiek in op een andere mogelijke maatregel om de leveringszekerheid
van laagcalorisch gas zeker te stellen: het ombouwen van gasapparaten
naar het gebruik van hoogcalorisch gas. Het kabinet heeft in de Energieagenda toegelicht dat zij dit geen aantrekkelijke optie vindt (bijlage bij
Kamerstuk 31 510, nr. 64). Niet alleen zijn de kosten die hiermee gepaard
gaan erg hoog, het past ook niet bij de ambitie om aardgas in de
gebouwde omgeving uiteindelijk uit te faseren. Ook TNO noemt deze
optie weinig aantrekkelijk en niet voor de hand liggend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 023, nr. 218

2

Het streven is dan ook om direct over te stappen naar duurzame alternatieven voor aardgas. In het licht van de uitwerking van de Energieagenda
wordt in beeld gebracht welke stappen hiertoe moeten worden gezet.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 023, nr. 218

3