Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2410
Vragen van de leden Van der Staaij en Dijkgraaf (beiden SGP) aan de
Ministers van Veiligheid en Justitie en van Financiën over verminderde
douanecontrole, beveiliging en patrouilles op de Waddenzee en op de
Westerschelde (ingezonden 14 april 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) mede namens de Minister
van Veiligheid en Justitie (ontvangen 29 mei 2015)
Vraag 1, 2, 3, 5 en 8
Hoe vindt op dit moment de controle door de douane, de marechaussee en
de politie plaats op de Waddenzee?
Is het waar dat de douane en de marechaussee besloten hebben niet langer
preventief te patrouilleren op de Waddenzee? Zo ja, is het wel een verantwoorde keuze alleen op te treden bij eventuele meldingen?
Wat zijn de consequenties van deze keuze voor het onderscheppen van onder
meer drugs, wapens of smokkelwaar die via de Waddenzee Nederland
binnenkomen?
Klopt het dat de bestaande patrouilleschepen worden vervangen door kleine
schepen Rigid-Hulled Inflatable Boat(RHIB) die alleen na een melding
beschikbaar zijn? Kunnen deze schepen deze taken van beveiliging en
controle zowel overdag als ’s nachts en in alle weersomstandigheden
uitvoeren? Is de opleiding van de bemanning voldoende teneinde kwalitatief
goed werk te leveren in de specifieke omstandigheden van de Waddenzee?
Kan de veiligheid van Nederland op en via de Waddenzee, onder meer op het
gebied van illegale middelen zoals drugs, ook in de toekomst voldoende
worden gewaarborgd, zowel preventief als repressief?
Antwoord 1, 2, 3, 5 en 8
Zoals gemeld in de antwoorden van 15 april 2015 op schriftelijke Kamervragen van het lid Jacobi (PVDA) over douanecontroles op de Waddenzee1 is het
niet correct dat de controle op de Waddenzee door de Douane alleen nog
maar bij calamiteiten en meldingen van derden zal plaatsvinden. Dit geldt
tevens voor de inzet van de Koninklijke Marechaussee (KMar).
Er is voor de Waddenzee sprake van de invoering van een andere, slimmere,
vorm van gezamenlijk toezicht door zowel de KMar als de Douane. De KMar
heeft daarbij tot taak het uitvoeren van de bewaking van en het toezicht op

1

ah-tk-20142015-2410
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel van de Handelingen nr. 1954

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

de Schengen buiten- en binnengrens van Nederland. Het doel is een effectief
en efficiënt grensproces dat ten goede komt aan de mobiliteit van bonafide
reizigers, het tegengaan van illegale migratie en het maximaal bijdragen aan
de veiligheid van Nederland en het Schengengebied.
Het voornemen is om het gezamenlijke toezicht voortaan uit te voeren met
twee vaartuigen die speciaal zijn gemaakt voor snelle interventies. Die
vaartuigen worden komende periode ingezet op basis van controleopdrachten
die zijn gebaseerd op een risicoanalyse van verzamelde informatie en op
basis van controleopdrachten die erop zijn gericht om informatie te vergaren.
Deze vorm van informatiegestuurd toezicht met snelle interventiemiddelen, in
plaats van met het huidig aanzienlijk minder snelle patrouillevaartuig, maakt
dat de onvoorspelbaarheid en hierdoor ook de kwaliteit van het toezicht en
de snelheid van de interventies toeneemt. De vaartuigen worden gestationeerd in Harlingen en de Eemshaven, waardoor het hele Waddengebied snel
kan worden bereikt voor het uitvoeren van controles.
Informatiegestuurd optreden (IGO) met de twee snelle vaartuigen heeft tot
gevolg dat het toezicht effectiever en efficiënter door beide diensten wordt
ingevuld, wat op termijn leidt tot minder maar wel kwalitatief beter ingevulde
toezichtsuren. Vanzelfsprekend wordt vanuit de eigen bevoegdheid opgetreden, maar wel met zoveel mogelijk gezamenlijke informatiedeling en
gezamenlijk optreden (o.a. het bemannen van de interventieschepen).
De Dienst Infrastructuur van de Landelijke Eenheid van de Nationale politie
voert controles uit in het Waddengebied vanuit Den Helder, Harlingen en
Delfzijl. Inzet geschiedt thematisch op de speerpunten van deze dienst:
handhavend optreden tegen onveilig gedrag, streven naar een integere
transportbranche en het aanpakken van criminele activiteiten (onder andere
illegaal vervoer van geld, goederen (waaronder verdovende middelen) en
personen). De controles en controleplaatsen worden zoveel mogelijk gekozen
op basis van beschikbare informatie. De politie werkt daarnaast in het
Waddengebied samen met andere ministeries en is vertegenwoordigd in het
Maritiem Informatie Knooppunt (MIK) van de Kustwacht. Voor de Nationale
politie geldt dat de bestaande schepen niet worden vervangen door kleine
Rigid-Hulled Inflatable Boats.
De opleiding van de diverse bemanningen van de Douane, KMar en Nationale
politie is uiteraard afgestemd op de taak die zij uitvoeren.
Vraag 4
Is bekend hoeveel controles deze patrouilleschepen uitvoeren en in hoeverre
er bij deze controles strafbare feiten worden geconstateerd?
Antwoord 4
De hoeveelheid controles en de bij deze controles geconstateerde strafbare
feiten worden niet geregistreerd op basis van het bij de controle ingezette
vaartuig.
Met enige regelmaat worden er bij patrouilles strafbare feiten geconstateerd.
Vraag 6
Hoe vaak doen derden melding van verdachte omstandigheden? Aan wat
voor gevallen moet worden gedacht?
Antwoord 6
Douane en de KMar hebben regelmatig contact met de relevante spelers
zoals vuurtorenwachters, havenmeesters en lokale politie-eenheden. Deze
vorm van informatievergaring wordt ook toegepast in het Waddengebied,
waarbij de input wordt gebruikt voor het toezicht. Deze informatie kan op het
gebied liggen van handhaving, opsporing of grensbewaking. Aantallen en
inhoud van meldingen van derden over verdachte omstandigheden op de
Waddenzee worden niet afzonderlijk geregistreerd.
Vraag 7
Hoe vaak zullen deze RHIB’s naar verwachting opgeroepen worden teneinde
op te treden bij calamiteiten en meldingen door derden? Kunnen de
bemanningsleden voldoende ervaring opdoen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Naar verwachting zijn er in 2015 voor het toezicht van de KMar en de Douane
taken 8.300 vaaruren nodig. Dit is naar schatting voldoende voor het opdoen
van ervaring en het onderhouden van de vaardigheden met het vaartuig.
Vraag 9, 10 en 12
Is het bericht waar dat er in de haven van Vlissingen nauwelijks meer op
drugs gecontroleerd wordt door politie of de douane?2
Is het waar dat er nu niet meer dag en nacht wordt gecontroleerd in de
havens van Vlissingen, maar alleen incidenteel? Waarom is dat veranderd?
Hoe kan ook in de havens van Vlissingen en op de Westerschelde de
veiligheid voldoende worden gewaarborgd?
Antwoord 9, 10 en 12
Dit is niet juist. In de Zeeuwse havens Terneuzen en Vlissingen vinden
onverminderd controles plaats. Op basis van risicoanalyses worden zowel
lading als schepen gecontroleerd op de aanwezigheid van alle verboden
goederen; dit is inclusief de controle op drugs. Dit gebeurt overigens
landelijk. Daarmee wordt beoogd de verschillende risico’s in de verschillende
Nederlandse havens op een gelijke wijze af te dekken en te controleren. De
Douane is daarvoor 7 x 24 uur beschikbaar.
De Zeeuwse Delta is gelegen tussen de containerhavens van Rotterdam en
Antwerpen. In internationaal verband wordt samengewerkt met de politiediensten van de zeehavens Antwerpen, Oostende en Zeebrugge, de Kustwacht en de Marine. Voor specifieke havengerichte acties wordt ook
samengewerkt met de Hit And Run Cargoteams (HARC), een samenwerkingsverband tussen politie, Douane, FIOD en Openbaar Ministerie. Tevens zijn in
alle havens van de eenheid Zeeland West-Brabant functiegerichte wijkagenten
aanwezig.
De veiligheid in de haven van Vlissingen en op de Westerschelde wordt
hiermee voldoende gewaarborgd.
Vraag 11
Herkent u het beeld dat er meer drugs Zeeland binnenkomen, zoals de
woordvoerder van Zeeland Seaports stelt?
Antwoord 11
Het mogelijk meer binnenkomen van drugs via de havens van Zeeland heeft
een directe relatie met de aanwezigheid van bepaalde scheepslijnen die
vanuit risicolanden naar Zeeland lopen. Juist vanwege de toename van
vracht die via deze lijnen loopt heeft de Douane het aantal informatiegestuurde controles opgevoerd. Met de kanttekening dat er altijd bepaalde
lastig of niet te verklaren fluctuaties optreden in de hoeveelheden drugs die
worden onderschept, is de toename van het aantal vangsten toe te schrijven
aan het opvoeren van deze controles.
Vraag 13
Zijn patrouilles na meldingen wel voldoende teneinde drugssmokkel en
invoer van andere illegale middelen tegen te gaan?
Antwoord 13
Patrouilles en controles, zowel op het land als op het water, vinden niet
alleen plaats op basis van meldingen, maar ook (primair) op basis van
informatie-gestuurde controleopdrachten. Deze opdrachten zijn gebaseerd op
vergaarde informatie en een daarop toegepaste risicoanalyse.
Vraag 14
Hoe vaak vinden er meldingen plaats?
Antwoord 14
Aantallen en inhoud van meldingen over verdachte omstandigheden worden
niet afzonderlijk geregistreerd. Zie tevens het antwoord op vraag 6.

2

Meer drugssmokkel in Zeeuwse haven door falend politietoezicht, Reformatorisch Dagblad,
9 april 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Vraag 15
Bent u bereid ervoor te zorgen dat zowel op de Waddenzee als op de
Westerschelde voortdurend wordt gecontroleerd teneinde een toename van
georganiseerde misdaad en drugssmokkel te voorkomen?
Antwoord 15
Zoals uit de beantwoording van de voorgaande vragen blijkt, acht ik de
controleafdoende.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4