Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

869
Vragen van het lid Kwint (SP) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het weglekken van jeugdzorggelden. (ingezonden
20 september 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 23 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2021–2022, nr. 246.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Geldstromen in jeugdzorg voor het eerst
inzichtelijk na groot data-onderzoek door Follow The Money»?1
Antwoord 1
In het artikel wordt ingezoomd op een aantal aspecten van het Jeugdzorgstelsel. Op de individuele voorbeelden uit het artikel kan ik niet ingaan, maar ik
herken het beeld uit het artikel dat er in de jeugdzorg aanbieders zijn met
hoge winstpercentages. Dit is uiteraard geen wenselijke situatie. Het is aan
gemeenten om afspraken te maken met jeugdzorg aanbieders. Gemeenten
kunnen als inkopende partij in hun contractering en zelfs in verordeningen
randvoorwaarden en harde criteria opnemen om winsten te beperken. Voor
wat betreft financiële data van jeugdzorg kan in het algemeen worden gesteld
dat zorginstellingen, jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen
wettelijk verplicht zijn onder zowel de WTZi (met ingang van 1 januari 2022
onder de Wtza) als de Jeugdwet om hun jaarverantwoording te deponeren
(o.a. jaarrekening), waarin zij onder andere rapporteren over omzet onder de
Jeugdwet. De grootste aanbieders die in het FTM-artikel genoemd worden
zijn instellingen die onder zowel de WTZi als de Jeugdwet hun jaarverantwoording aanleveren.
Vraag 2, 3 en 4
Deelt u de mening dat dit weliswaar lovenswaardig journalistiek werk is,
maar dat het eigenlijk van de zotte is dat gemeenten hieraan naar eigen
goeddunken wel of niet meewerken en dat deze informatie niet bij de

1

ah-tk-20212022-869
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Follow the Money, 18 september 2021, «Geldstromen in jeugdzorg voor het eerst inzichtelijk na
groot data-onderzoek door Follow The Money» Geldstromen in jeugdzorg voor het eerst inzichtelijk na groot data-onderzoek door Follow the Money – Follow the Money – Platform voor
onderzoeksjournalistiek (ftm.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

nationale politiek beschikbaar is? Bent u bereid om soortgelijk onderzoek zelf
uit te voeren samen met alle gemeenten?
Deelt u de mening dat informatie over de besteding van overheidsmiddelen
aan de jeugdzorg belangrijker is dan de vermeende concurrentiepositie van
jeugdzorgaanbieders? Zo ja, bent u bereid ervoor zorg te dragen dat deze
informatie openbaar beschikbaar wordt?
Wanneer gemeenten niet bekend willen maken aan welke aanbieder ze welk
bedrag overmaken, hoe kan de journalistiek dan haar controlerende taak
vervullen? Hoe kan de lokale politiek dan het bestuur controleren?
Antwoorden 2, 3 en 4
Ik deel uw mening op deze punten gedeeltelijk. Informatie over geldstromen
in de Jeugdzorg, zoals de publicatie van jaarverantwoording van zorgaanbieders, is reeds openbaar beschikbaar (zie ook antwoord 1). Daarnaast
publiceert het CBS over uitgaven aan Jeugdzorg op gemeentelijk niveau. Ik
ben het eens dat meer inzicht in de uitgaven aan jeugdzorg wenselijk is,
zowel op micro- als op macroniveau, om het inzicht te vergroten en daarop
beter te kunnen sturen. Daarom is het onderwerp «Data en monitoring»
onderdeel van de Hervormingsagenda die de komende maanden wordt
uitgewerkt.
Bij de inkoop van jeugdzorg kunnen gemeenten eisen stellen aan prijs en
kwaliteit. Gemeenten zien zelf toe op de uitvoering van de Jeugdwet en
hebben daarbij ook hun controlerende taak. Gemeenten hebben een
instrumentarium in de Jeugdwet waarbij zij zowel kunnen sturen aan de
voorkant in de vorm van contracteren en aanbesteden, als aan de achterkant
door middel van toezicht op de verantwoording van geldstromen. Het is de
verantwoordelijkheid van gemeenten goed gebruik te maken van hun
instrumentarium en daarbij zelf te controleren of aan de door hen gestelde
randvoorwaarden is voldaan.
Vraag 5
Waarom kan zelfs de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) er alleen
maar een inschatting van maken hoeveel jeugdzorgbedrijven actief zijn? Hoe
kan toezicht worden gehouden op een sector als niet eens bekend is op
hoeveel partijen toezicht gehouden moet worden? Deelt u de analyse dat dit
verrekte lastig toezicht houden is?
Antwoord 5
Tot op heden is er geen registratieplicht voor jeugdzorginstellingen. Op
1 januari 2022 treedt de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) in werking.
Deze wet heeft nieuwe toetredingsregels voor zorg- en jeugdhulpaanbieders.
Startende zorg- en jeugdhulpaanbieders moeten zich vanaf 2022 melden.
Door de melding krijgt de IGJ alle aanbieders beter in beeld.
Vraag 6
Hoe evalueert u de in het artikel genoemde uitspraak van de emeritus
hoogleraar, die zegt dat met de huidige tarieven het alleen vol te houden is
met een oorlogskas van de aandeelhouders? Wat zegt het over de staat van
de jeugdzorg dat de zorg voor kwetsbare jongeren afhankelijk is van een
zogenaamde «oorlogskas»? Welke mogelijkheden ziet u om hier iets aan te
veranderen?
Antwoord 6
Wij zien dat er discussie is over tarieven, die in bepaalde gevallen te hoog of
te laag kunnen zijn. De tarieven die worden betaald voor jeugdhulp zijn
onderdeel van de onderhandeling tussen gemeente en jeugdzorgaanbieder.
Er wordt nu gewerkt aan de AMvB reële prijzen Jeugdwet, waarin onder
meer kostprijselementen worden opgenomen voor de opbouw van een reële
prijs voor jeugdhulp. Verder is inkoop, waaronder ook tariefdifferentiatie, een
onderwerp dat als onderdeel van de Hervormingsagenda nog verder zal
worden onderzocht. Er is dit jaar een convenant getekend om de continuïteit
in de jeugdhulp te bevorderen, waarop ik in antwoord 9 een toelichting geef.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Aangezien het al langer bekend is dat zeker in de hoek van de dyslexie- en
onderwijszorgbedrijven het goed geld verdienen is, deelt u in dit verband de
analyse dat dit ten koste kan gaan van het beschikbare budget voor kinderen
met een complexe zorgvraag? Hoe verklaart u anders dat in de bv-top 10
zeven bedrijven staan die dyslexie en/of onderwijszorg aanbieden? Hoe denkt
u dit te gaan veranderen?
Antwoord 7
Beleid en budget met betrekking tot onderwijszorg en jeugdhulp worden in
samenhang bezien, waarbij de laatste afhankelijk is van de reikwijdte van
Jeugdwet. De reikwijdte van de Jeugdwet is een onderwerp uit het rapport
van de Commissie van Wijzen dat bij het opstellen van de Hervormingsagenda nadrukkelijk aan bod zal komen. In het kader van motie Peters cs
(Kamerstuk 35 570 XVI nr. 60) wordt al onderzoek gedaan naar de financiële,
juridische en uitvoeringsconsequenties van het overhevelen van ernstige
enkelvoudige dyslexie (EED) naar het onderwijs. Eerder heb ik toegezegd dat
ik, samen met de Minister van BVOM, uw Kamer in 2022 zal informeren over
de uitkomsten van dit onderzoek.
Vraag 8
Deelt u ook de mening, tevens van een bestuurder van een winst makende
jeugdzorginstelling – niet altijd een gelukkige combinatie –, dat het aan de
politiek is om regels te stellen op het gebied van winst maken en uitkeren in
de jeugdzorg? Welke mogelijkheden ziet u om hier paal en perk aan te
stellen? Op welke wijze zouden welke wetten aangepast moeten worden om
dit mogelijk te maken? Bent u bereid de voorbereidingen hiertoe te starten?
Zo niet, waarom nog steeds niet?
Antwoord 8
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. Bij de
inkoop van jeugdzorg kunnen zij eisen stellen aan kwaliteit van de in te kopen
zorg en in hun verordeningen kunnen zij eisen stellen aan winstuitkering. Het
thema inkoop, waaronder het onderwerp tariefdifferentiatie en reële tarieven,
is ook onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd.
In het onderhanden zijnde Wetsvoorstel Integere Bedrijfsvoering Zorgaanbieders wordt de mogelijkheid meegenomen om bijvoorbeeld voorwaarden te
stellen aan winstuitkering van (onder-)aannemers in de zorg bekostigd uit de
Zvw, Wlz en/of Jeugdwet.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de huidige marktordening – wat een idioot woord
eigenlijk voor de zorg voor kwetsbare kinderen – ertoe leidt dat enkele grote
aanbieders belangrijke systeemtaken voor hun rekening nemen terwijl de
nieuwe, kleine toetreders vooral de lucratieve krenten uit de pap pikken,
waardoor de stabiliteit van grote organisaties in gevaar kan komen? Wat bent
u bereid hieraan te doen?
Antwoord 9
Ik deel uw analyse over de verschillen tussen grote systeem-aanbieders en
kleine aanbieders. Er wordt momenteel gewerkt aan de AMvB reële prijs
Jeugdwet. Het doel van de amvb is vermindering van het aantal disputen en
het voorkomen dat gemeenten te lage of te hoge tarieven betalen. De
verwachting is dat de prijzen deels zullen stijgen, deels zullen dalen ten
gevolge van de invoering van de amvb. Verder heeft het Rijk samen met
stakeholders in juli 2021 het Convenant Bevorderen Continuïteit Jeugdhulp
getekend. Het hoofddoel van het convenant is het gezamenlijk bevorderen
van de continuïteit van jeugdhulp, zodat de jeugdhulp aan jeugdigen en hun
ouders of wettelijke vertegenwoordigers niet (tijdelijk) wegvalt.
Vraag 10
Wat is uw verklaring voor de toenemende winsten bij jeugdzorg bv’s, terwijl
de stichtingen steeds minder winst maken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Wij zien een relatie tussen de omvang van de jeugdzorgaanbieders en de
mate van winstgevendheid. De gebruikelijke ondernemingsvorm in de
Jeugdzorg was een stichting, maar die van veel nieuwe jeugdzorgpaanbieders onder de Jeugdwet is een B.V. De nieuwe B.V. ’s richten zich vaak op
een specifieke activiteiten en hebben over het algemeen beperkte kostenposten. De «oudere» stichtingen zijn doorgaans groter, leveren een breder
aanbod en hebben daardoor vaak grotere kostenposten, bijvoorbeeld voor
overhead, opleiding en/of huisvesting. In de AMvB reële prijzen Jeugdwet,
waaraan momenteel wordt gewerkt, worden uitgangspunten gegeven voor
een verbeterde prijsstelling.
Vraag 11
Bent u bereid onderzoek te laten doen naar de claim van winstgevende
zorginstellingen dat zij de winst weer in het systeem investeren? Deelt u de
mening dat dit onderzocht dient te worden en dat wanneer blijkt dat geld
weglekt vanuit de zorg, het systeem dan op de schop moet?
Antwoord 11
Er wordt momenteel al gewerkt aan het Wetsvoorstel Integere bedrijfsvoering
zorgaanbieders (WIBZ) waarin dit onderwerp wordt meegenomen. Het WIBZ
heeft tot doel het beter borgen van de integere bedrijfsvoering van zorgaanbieders en het externe toezicht voorzien van extra handvatten om zorgaanbieders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige
bedrijfsvoering bijvoorbeeld bij excessieve winstuitkering.
Vraag 12
Wat vindt u ervan dat buitenlandse investeerders de Nederlandse jeugdzorg
een interessante groeimarkt vinden? Is het niet beschamend dat waar
kinderen maanden moeten wachten op een behandeling die soms levensreddend kan zijn, buitenlandse investeerders dit systeem wel lucratief vinden?
Wat bent u bereid te doen om sprinkhaankapitalisten uit de sector te weren?
Antwoord 12
Ik vind dat de beschikbaarheid van kwalitatief goede, toegankelijke en
betaalbare zorg aan jeugdigen en hun naasten altijd voorop moet staan en
acht investeringen van private partijen alleen verantwoord als dat helpt bij
het bereiken van dat doel. Het is mij bekend dat er een aantal deelgebieden
binnen de jeugdzorg is waar winstmarges hoog liggen. Het is binnen de
Jeugdwet bij gemeenten neergelegd om passende prijzen toe te passen bij
de inkoop bij verschillende soorten aanbieders. Het beter inregelen van
prijsvorming binnen Jeugdwet is onderdeel van AMvB reële prijzen, waar
momenteel nog aan gewerkt wordt. Verder is inkoop, waaronder tariefdifferentiatie, een onderwerp dat als onderdeel van de Hervormingsagenda zal
worden uitgewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4