Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2678

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 november 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de brief
van 10 maart 2020 inzake het samenwerkingsverband ten behoeve van
kinderen in vreemdelingrechtelijke procedures (Kamerstuk 19 637, nr.
2590).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 22 juni
2020. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
Adjunct-griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-19637-2678
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

1

Vraag 1
Zal, in aansluiting op uw voornemen binnen het vreemdelingenrecht meer aandacht te besteden aan het belang van het kind, in
het landenbeleid voortaan nauwlettender worden gekeken naar
het risico op kindspecifieke gevaren, zoals de prevalentie van
kinderarbeid, seksuele uitbuiting, genitale verminking of rekrutering tot kindsoldaat? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1
Mijn brief heeft betrekking op afspraken die gemaakt zijn voor samenwerking tussen IND, DT&V en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK)
in zaken waarin kinderen zijn betrokken.
Voor uitbuiting, zowel in de arbeidssfeer als seksuele uitbuiting van
kinderen, bestaan reeds beleidskaders. Daarbij maakt de bescherming
tegen genitale verminking deel uit van het toelatingskader voor asiel en
zijn hierover zo nodig ook beleidsregels opgenomen in het land gebonden
asielbeleid. Het beleid en de uitvoeringspraktijk bieden derhalve
voldoende waarborgen om dergelijke risico’s te ondervangen.
Vraag 2
Gaat de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) ook een rol
spelen bij het adviseren over schrijnendheid, zoals beschreven in
uw brief van 29 januari 2019? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op
welke manier en welke andere organisaties zijn hiervoor in beeld
geweest?
Antwoord 2
De IND beoordeelt of er aanleiding is een verblijfsvergunning te verlenen
op grond van een samenstel van omstandigheden dat een zaak schrijnend
maakt. Daarbij kan door de IND bij de beoordeling van de omstandigheden, indien daartoe aanleiding bestaat, een deskundigenadvies worden
opgevraagd, bijvoorbeeld aan de Raad voor de Kinderbescherming. De
exacte rol van de Raad voor de Kinderbescherming komt hieronder bij
vragen 12 en 26 aan de orde.
Vraag 3
Hoe staat het in dit kader met uw voornemen te bezien of er voor
kinderen in de leeftijd tussen 4 en 18 jaar, die verblijven op een
gezinslocatie, activiteiten aangeboden kunnen worden waarbij
taal en cultuur van het land van herkomst centraal staan?
(Kamerstuk 19 637, nr. 2541)
Antwoord 3
Het voornemen heeft invulling gekregen door gedurende de maanden
oktober t/m december van 2019 een pilotproject uit te voeren op de
gezinslocatie in Burgum. COA en DT&V hebben, in samenwerking met
een vrijwilligster met onderwijsbevoegdheid, les in de Arabische taal
aangeboden. Deelname aan de taalles was vrijwillig en vond uiteraard
plaats met toestemming van de ouders. Op basis van een interne
evaluatie van het project en na versoepeling van de coronamaatregelen
zal worden besloten of het project wordt voortgezet en uitgerold op
andere gezinslocaties.
Vraag 4
Hoeveel vreemdelingen hebben de afgelopen vijf jaar een
verblijfsvergunning gekregen op grond van het belang van het
kind?
Antwoord 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

2

«Het belang van het kind» is geen verblijfsdoel dat kan worden aangevraagd en als zodanig door de IND geregistreerd kan worden. In zowel de
asielprocedure als reguliere toelatingsprocedures is wel aandacht voor
het belang van het kind. Dit komt tot uitdrukking in verschillende
beleidskaders en in de wijze waarop procedures zijn ingericht waarbij
kinderen betrokken zijn. Het belang van het kind wordt daarbij nadrukkelijk betrokken bij de belangenafweging in het licht van artikel 8 EVRM.
Vraag 5
Hoeveel vreemdelingen hebben een verblijfsvergunning gekregen
op grond van het Chavez-Vilchez arrest?
Antwoord 5
In totaal hebben 7.170 vreemdelingen op of na 10 mei 2017, de datum van
het arrest, tot en met april 2020 een verblijfsvergunning gekregen op
grond van het arrest Chavez-Vilchez.
Vraag 6
Hoeveel van de vreemdelingen die op grond van het ChavezVilchez arrest een verblijfsvergunning hebben gekregen verbleven
illegaal in Nederland ten tijde van de aanvraag van deze
verblijfsvergunning?
Antwoord 6
Deze vraag kan niet worden beantwoord. Uit het geautomatiseerde
systeem van de IND valt niet af te leiden of de vreemdeling illegaal in
Nederland verbleef op het moment van de aanvraag.
Vraag 7
Hoeveel van de vreemdelingen die op grond van het ChavezVilchez arrest een verblijfsvergunning hebben gekregen hebben
eerder verblijfsprocedures doorlopen en wat is de aard en de
hoeveelheid van deze procedures?
Antwoord 7
Van de 7.160 Personen die een vergunning op grond van het arrest
Chavez-Vilchez een verblijfsvergunning hebben verkregen, hebben er
4.360 al eerder een verblijfsprocedure doorlopen. Zij hebben in totaal
1.260 aanvragen voor asiel en 6.030 aanvragen voor een regulier
verblijfsdoel doorlopen. Omdat één vreemdeling meerdere verblijfsprocedures kan hebben doorlopen is het aantal verblijfsprocedures groter dan
het aantal personen.
Het kleine verschil tussen het aantal personen met een vergunning op
grond van Chavez (7.160) en het antwoord op vraag 5 (7.170) kan worden
verklaard doordat van een aantal personen meer dan één aanvraag is
ingewilligd.
Vraag 8
Wat zijn de vijf meest voorkomende nationaliteiten van de
vreemdelingen die op grond van het Chavez-Vilchez arrest een
verblijfsvergunning hebben?
Antwoord 8
In de periode 10 mei 2017 tot en met 30 april 2020 waren de vijf meest
voorkomende nationaliteiten van vreemdelingen die op grond van het
arrest Chavez-Vilchez een verblijfsvergunning hebben gekregen Marokkaans, Surinaams, Turks, Ghanees en Irakees,
Vraag 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

3

Hoe weet de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) of iemand
minderjarig is? Hoe wordt dit feitelijk bewezen?
Antwoord 9
Het is in eerste instantie aan de vreemdeling om de gestelde minderjarigheid met authentieke en identificerende documenten aan te tonen.
Wanneer de vreemdeling hiertoe niet in staat is, wordt een schouw
uitgevoerd door drie medewerkers van de Afdeling Vreemdelingenzaken
en Identificatie Mensenhandel (AVIM) van de politie (dan wel de Kmar) en
de IND. De AVIM/Kmar en de IND schouwen onafhankelijk en gescheiden
van elkaar. De uitkomst van de schouw maakt onderdeel uit van de
leeftijdsbepaling door de IND.
Als de schouw uitwijst dat er sprake is van evidente minderjarigheid, gaat
de IND in beginsel uit van de opgegeven minderjarige leeftijd. Als de
schouw uitwijst dat er sprake is van evidente meerderjarigheid, dan merkt
de IND de vreemdeling aan als meerderjarige en wordt de vreemdeling
als zodanig geregistreerd.
Wanneer er na de schouw door AVIM (dan wel de Kmar) en de IND twijfel
bestaat over de gestelde minderjarigheid, wordt overige informatie
onderzocht. Dat kan de Eurodac registratie in een andere lidstaat zijn. De
bestaande twijfel wordt in dat geval – in het nadeel van de asielzoeker –
weggenomen als de vreemdeling in een andere lidstaat als meerderjarige
staat geregistreerd. Als deze informatie niet beschikbaar is, kan de IND de
mogelijkheid aanbieden van een medisch leeftijdsonderzoek. Als de
resultaten van dit leeftijdsonderzoek niet eenduidig zijn, krijgt de
vreemdeling het voordeel van de twijfel en wordt de gestelde minderjarigheid van de vreemdeling gevolgd.
Vraag 10
Kunt u het genoemde handelingsprotocol, de bouwsteen en de
richtlijn met de Kamer delen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Het Handelingsprotocol waarvan de richtlijn voor het delen van deskundigeninformatie een onderdeel is kan ik met uw Kamer delen.
Voor wat betreft de «bouwsteen» wil ik opmerken dat die term wat
ongelukkig is. Het is veeleer een (intern en dus niet openbaar) hulpmiddel
waarmee handvatten worden gegeven aan IND beslissers en die inzicht
geven welke omstandigheden relevant zijn voor het maken van een goede
belangenafweging als het gaat om het belang van het kind. Ik wil daarbij
benadrukken dat er geen sprake is van een limitatieve opsomming van
alle omstandigheden die relevant zijn voor de beoordeling. Het is een
instrument in beweging dat onderwerp blijft van overleg binnen de
vreemdelingenketen waarbij de RvdK wordt betrokken.
Het gaat enerzijds om een hulpmiddel voor het maken van een
zorgvuldige en gemotiveerde belangenafweging tussen het belang van
het kind en dat van de Staat maar tegelijkertijd biedt de «bouwsteen» ook
inzicht welke omstandigheden bij de belangenafweging zijn meegewogen
en hoe dat is gebeurd. Het belang van het kind is een primaire
overweging waaraan alleen voorbij mag worden gegaan als goed
gemotiveerd wordt waarom een ander belang prevaleert. Het
uitgangspunt daarbij is wel dat de ouders primair verantwoordelijk zijn
om de belangen van hun kinderen te beschermen. Er kunnen zich echter
situaties voordoen waarin dit (tijdelijk) niet mogelijk is, of niet zonder
hulp. In zo’n geval moet de Staat hiermee in de belangenafweging
rekening houden. Een en ander komt tot uitdrukking in deze «bouwsteen».
Er is onder andere aandacht voor factoren die zien op het kind zelf zoals
de leeftijd en sociaal-emotionele ontwikkeling die met die leeftijd verband
houdt maar ook voor de cognitieve ontwikkeling van het kind. Daarnaast
wordt ook gekeken naar (de situatie van) het gezin of de opvoeders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

4

Daarbij kan onder meer worden gedacht aan de kwaliteit van de
ouder-kind relatie en de aard en frequentie van het contact (met niet
verzorgende ouder).
Vraag 11
Wordt de «bouwsteen» ontwikkeld voor het motiveren van
beslissingen waarmee meer inzichtelijk wordt hoe het belang van
het kind in IND-beschikkingen wordt gewogen» een uitgebreider
gemotiveerde standaardoverweging om duidelijk te maken
waarom het belang van het kind niet van doorslaggevend belang
wordt geacht? Moet er ook een bouwsteen komen voor het
motiveren van het omgekeerde? Kunt u beide antwoorden
toelichten?
Antwoord 11
Zoals ik u al bij de beantwoording op de vorige vraag heb geïnformeerd is
de bouwsteen ontwikkeld om te gebruiken als hulpmiddel voor een
zorgvuldige en gemotiveerde belangenafweging. De motivering kan
achterwege blijven indien redelijkerwijs kan worden aangenomen dat
daaraan geen behoefte bestaat zoals bij inwilligende beschikkingen. Dat
geldt niet voor een afwijzende beschikking. Doordat er in de afwijzende
beschikking meer aandacht wordt besteed aan het belang van het kind
wordt beter inzichtelijk hoe dit is meegewogen. Dat de bouwsteen niet als
motivering wordt gebruikt bij een inwilligende beschikking betekent dus
niet dat de bouwsteen dan niet is gebruikt als hulpmiddel voor een
zorgvuldige en gemotiveerde belangenafweging die heeft geleid tot een
inwilligende beschikking. De rechter toetst vervolgens of de IND zich
voldoende rekenschap heeft gegeven van de belangen van het kind en
beoordeelt of de IND in de motivering van de beschikking op kenbare
wijze het belang van het kind heeft betrokken.
Vraag 12
Is de RvdK tevreden met de gemaakte afspraken?
Antwoord 12
De afspraken zijn in goede samenwerking tussen RvdK en de vreemdelingenketen opgesteld. De RvdK heeft er vertrouwen in dat de afspraken de
samenwerking bevorderen omdat er nu goede afspraken liggen. Dat laat
onverlet dat in deze samenwerking altijd van een zeker spanningsveld
sprake zal zijn gelet op de verschillende taakopdrachten en rechtsgebieden die verschillend zijn en andersoortige belangen centraal stellen.
Ook met goede afspraken kan het in concrete situaties soms schuren.
Vraag 13
Wordt in alle Dublinprocedures het belang van het kind, overeenkomstig de Dublinverordening, het Handvest en het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind (IVRK), vastgesteld en
voorop gesteld?
Antwoord 13
Artikel 3 van het IVRK en artikel 24 van het Handvest hebben uitdrukking
gevonden in artikel 6 van de Dublinverordening. Het belang van het kind
is dus verankerd in de Dublinverordening. Dit is verder uitgewerkt in de
openbare werkinstructie 2019/8 «het belang van het kind in de Dublinprocedure». Waar het gaat om niet begeleide minderjarige vreemdelingen, is
het uitgangspunt dat het in zijn/haar belang is om herenigd te worden met
zijn gezins- of familieleden. Wat concreet in het belang van het kind moet
worden geacht, zal per individuele zaak verschillen. Dit neemt niet weg
dat artikel 6, derde lid, Dublinverordening een viertal algemene factoren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

5

heeft benoemd waarmee in ieder geval rekening gehouden wordt.
Daarnaast kunnen diverse bijzondere individuele omstandigheden een rol
spelen.
Voorafgaand aan een claimlegging op de verantwoordelijke lidstaat,
wordt het belang van de niet-begeleide minderjarige vreemdeling
betrokken en weergegeven in de besluitvorming. Ook bij procedures
waarin een andere lidstaat een claim voor een niet-begeleide minderjarige
op Nederland legt, wordt aandacht besteed aan het belang van de
betreffende minderjarige(n).
Vraag 14
Geeft de IND bij de besluiten daarbij bijzondere aandacht aan alle
aspecten die de Dublinverordening voorschrijft ten aanzien van
de vaststelling van het belang van het kind, namelijk de mogelijkheden van gezinshereniging, het welzijn, de sociale ontwikkeling
en de veiligheid van de minderjarige als ook de standpunten van
de minderjarige zelf, rekening houdend met diens leeftijd en
maturiteit zie artikel 6, derde lid, van de Dublinverordening? Zijn
op dit punt de werkinstructie en bouwstenen voor besluiten
aangepast?
Antwoord 14
Bij de beoordeling van het belang van het kind weegt de IND in ieder
geval de aspecten mee zoals benoemd in artikel 6 van de Dublinverordening. De wijze waarop dit gebeurt is uitgewerkt en toegelicht in de
openbare Werkinstructie 2019/8 «Het belang van het kind in de
Dublinprocedure».
Waar het gaat om niet-begeleide minderjarige vreemdelingen, is het
uitgangspunt dat het in diens belang is om herenigd te worden met zijn
gezins- of familieleden. Bij die beoordeling wordt (naast de bepalingen in
artikel 6, derde lid, Dublinverordening) de aanwezigheid van gezins- of
familieleden, de band en historie met de aanwezige gezins- en familieleden, en de leeftijd van de niet-begeleide minderjarige vreemdeling
betrokken. Als de niet-begeleide minderjarige vreemdeling eerder in een
andere lidstaat heeft verbleven, dan kunnen de verblijfsduur en die
ervaringen ook worden meegewogen. Wanneer zowel het minderjarige
kind als het gezins- of familielid in Nederland is, weegt de IND bij
uitgaande claimverzoeken de visie van NIDOS over de gezins- of
familieband ook mee.
Vraag 15
Is het huidige beleid, waarbij de IND geen bijzondere aandacht
aan het belang van het kind schenkt als het kind vergezeld wordt
van een ouder of beide ouders, in overeenstemming met de
Dublinverordening?
Antwoord 15
Als een minderjarige vreemdeling vergezeld wordt door zijn of haar
ouders, is het uitgangspunt dat het in beginsel in het belang van de
minderjarige vreemdeling is om bij diens ouder(s) te blijven. Dit is in
overeenstemming met de Dublinverordening, zoals ook het HvJ heeft
overwogen (arrest M.A., 23-01-2019; C-661/17). Ook voor minderjarigen
die begeleid worden door (een) ouder(s) gelden overigens de rechtsnormen en waarborgen die de Dublinverordening stelt, waaronder
aandacht voor medische problemen. Indien bijzondere omstandigheden
naar voren worden gebracht, worden die dus altijd meegewogen, ook
indien de minderjarige wordt vergezeld door (een) ouder(s). Wanneer
daartoe in zeer bijzondere gevallen aanleiding bestaat, wordt afgezien van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

6

een eventuele overdracht. Er is dan ook geen reden hiervoor de werkinstructie aan te passen.
Vraag 16
Klopt het dat het vergezeld worden door een of beide ouders niet
betekent dat het kind geen hoger belang kan hebben waar in de
Dublinprocedure bijzondere aandacht aan moet worden besteed?
Wordt op dit punt de werkinstructie aangepast?
Antwoord 16
Zie het antwoord op vraag 15.
Vraag 17
Worden de standpunten van minderjarigen, met name ook
onbegeleide minderjarigen, overeenkomstig leeftijd en maturiteit
altijd in de besluiten betrokken?
Antwoord 17
In het geval van een niet-begeleide minderjarige wordt naar diens
standpunten gevraagd in het aanmeldgehoor. Daarnaast wordt informatie
van NIDOS betrokken bij de beoordeling. Dit laatste geldt ook als de
minderjarige om wat voor reden dan ook niet gehoord kan of mag
worden. Indien de minderjarige is meegereisd met diens ouder(s) kunnen
de ouder(s) namens de minderjarige in het aanmeldgehoor diens
standpunten naar voren brengen. Dit geldt overigens niet alleen in de
Dublinprocedure, maar voor de asielprocedures in het algemeen. Het
komt voor dat (alleenstaande) minderjarigen of hun ouders bij een
asielaanvraag, naast asielgronden, omstandigheden aanvoeren die zien
op de persoonlijke ontwikkeling (van de kinderen). Zoals aangegeven in
mijn brief van 15 november 2019 betrekt de IND ook deze omstandigheden in haar beschikkingen, hoewel slechts aangevoerde asielmotieven
doorslaggevend zullen zijn in de beslissing om asielrechtelijke
bescherming te verlenen.
Vraag 18
Vraagt Nederland in Dublinprocedures de andere EU-lidstaat naar
de standpunten van de betrokken minderjarigen, met name ook
onbegeleide minderjarigen en de eventuele broertjes en zusjes
van onbegeleide minderjarigen, teneinde het belang van het kind
te kunnen beoordelen?
Antwoord 18
Bij een inkomend claimverzoek is het in beginsel aan de verzoekende
lidstaat om te beoordelen of overdracht in het belang van het kind is. In
voorkomende gevallen vergt het vaststellen van het belang van kind
samenwerking tussen de verzoekende en de aangezochte lidstaat. Dit kan
betekenen dat de verzoekende lidstaat aan Nederland informatie vraagt,
bijvoorbeeld over de vraag of de in Nederland verblijvende gezins- of
familieleden in staat zijn voor de minderjarige te zorgen. De IND kan
aanvullende informatie opvragen bij de verzoekende lidstaat en/of de
Raad voor de Kinderbescherming verzoeken een onderzoek op te starten.
In geval van een uitgaand claimverzoek houdt de IND, zoals reeds bij
voorgaande vragen toegelicht, rekening met bepalingen in artikel 6, derde
lid, Dublinverordening en aanvullende elementen, die zijn uitgewerkt in
Werkinstructie 2019/8. Ook kan de IND informatieverzoeken doen aan de
aangezochte lidstaat.
Vraag 19
Kunt u aangeven in welke situaties aan het belang van het kind
om met beide ouders samen te zijn minder waarde wordt gehecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

7

dan het belang van de staat om een asielaanvraag niet in behandeling te hoeven nemen?
Antwoord 19
De IND weegt het belang van de niet-begeleide minderjarige vreemdeling
af ten opzichte van het belang van de Staat. In zijn algemeenheid kan het
belang van de Staat gelegen zijn in, onder andere, de openbare orde en
nationale veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare
feiten, de bescherming van de gezondheid of van de goede zeden, de
bescherming van de rechten en vrijheden van anderen en het economisch
welzijn van het land. Zie hiervoor ook Werkinstructie 2019/11 Richtlijnen
voor de toepassing van artikel 8 EVRM. In het kader van de toepassing
van de Dublinverordening is van belang dat Nederland zich dient te
houden aan gemaakte Europese afspraken, die onder meer tot doel
hebben om secundaire migratie binnen Europa tegen te gaan. De
Dublinverordening heeft niet tot doel om gezinshereniging te bewerkstelligen; hiervoor staan andere regelingen open. Verder kan het belang van
de staat zwaarder wegen wanneer een van de ouders is veroordeeld voor
een ernstig misdrijf, hij/zij een gevaar vormt voor de Nederlandse
openbare orde of van bescherming is uitgesloten o.g.v. artikel 1F van het
Vluchtelingenverdrag. Dit vergt altijd een individuele beoordeling.
Vraag 20
Zal de IND, wanneer een kind door de toepassing van de Dublinverordening wordt gescheiden van één van zijn/haar ouders en
Nederland vraagt de verantwoordelijkheid voor de asielaanvraag
te nemen, in deze gevallen vaststellen wat het betekent voor het
kind om van de ouder gescheiden te worden in samenhang met
de verwachte duur van die scheiding? Zo nee, is dit in overeenstemming met artikel 6 van de Dublinverordening?
Antwoord 20
Voorop wordt gesteld dat de Dublinverordening primair is bedoeld om de
verantwoordelijke lidstaat voor het behandelen van het asielverzoek te
bepalen, en niet is bedoeld voor gezinshereniging; hiervoor staan immers
andere regelingen open. In het kader van de Dublinverordening is de duur
en de onzekerheid van de scheiding dan ook geen doorslaggevend
criterium. Dat neemt niet weg dat er bijzondere omstandigheden kunnen
spelen waardoor in het kader van een beoordeling van artikel 17 van de
Dublinverordening (onverplicht) van de overdracht kán worden afgezien.
Het Europese Hof van Justitie heeft in het arrest M.A. (C 661/17,
ECLI:EU:C:2019:53) geoordeeld dat artikel 6, lid 1, van de Dublin
III-verordening aldus moet worden uitgelegd dat een lidstaat die volgens
de in deze verordening neergelegde criteria niet verantwoordelijk is voor
de behandeling van een verzoek om internationale bescherming,
krachtens die bepaling niet verplicht is om rekening te houden met het
belang van het kind en om dat verzoek zelf te behandelen op grond van
artikel 17, lid 1, van die verordening. In elke zaak wordt de weging van de
belangen inzichtelijk gemaakt. Die belangenafweging kan vervolgens,
indien de betrokken vreemdelingen dat wensen, aan een rechter worden
voorgelegd.
Vraag 21
Kunt u aangeven, in alle gevallen dat de duur van de scheiding
onzeker is en er geen garantie is dat het gezin op korte termijn
wordt herenigd, of u het belang van het kind om samen te zijn
met beide ouders vooropstelt en de verantwoordelijkheid neemt
voor de asielaanvraag?
Antwoord 21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

8

Zie het antwoord op vraag 20.
Vraag 22
Kunt u aangeven hoe vaak Nederland de afgelopen jaren de
verantwoordelijkheid voor een asielaanvraag naar zich toe heeft
getrokken om te voorkomen dat ouder en kind gescheiden zijn en
hoe vaak Nederland dit heeft afgewezen?
Antwoord 22
Gezinsherenigingsverzoeken kunnen op grond van verschillende
Dublinartikelen ingediend worden, waaronder ook de discretionaire
bevoegdheid van artikel 17 Dublinverordening. Dit zou betekenen dat een
groot aantal zaken individueel bekeken moeten worden om te achterhalen
of hier sprake is van een herenigingsverzoek of niet. Dit is niet haalbaar.
Vraag 23
Wordt bij de Dublinprocedures ook rekening gehouden met het
belang van het ongeboren kind en bijvoorbeeld het belang om
met beide ouders samen het gezinsleven uit te kunnen oefenen?
Antwoord 23
Voorop wordt gesteld dat de Dublinverordening primair is bedoeld om de
verantwoordelijke lidstaat voor het behandelen van het asielverzoek te
bepalen, en niet is bedoeld als instrument voor gezinshereniging. Er
wordt dus in beginsel geen bijzondere aandacht besteed aan de belangen
van het ongeboren kind, tenzij de bijzondere individuele omstandigheden
van die zaak en/of toepassing van artikel 17 van de Dublinverordening
hiertoe aanleiding geeft.
Vraag 24
Kunt u de genoemde «bouwsteen» voor het wegen van het
belang van het kind in verblijfszaken aan de Kamer zenden? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 24
Zie de beantwoording van vraag 10.
Vraag 25
Kunt u de genoemde richtlijn met kwalitatieve voorwaarden voor
deskundigenrapporten van de RvdK aan de Kamer zenden? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 25
Ja. Het gaat hier om afspraken over de voorwaarden waaraan rapportages
van de RvdK moeten voldoen om in het bestuursrecht te kunnen worden
gebruikt.
Vraag 26
Hoe ziet u voor u dat de RvdK kan rapporteren wat een kind
nodig heeft om veilig op te groeien, zonder hierbij in te gaan op
de rol van het verblijfsrecht in Nederland? Wat is uw beweegreden om deze bureaucratische beperking aan de RvdK op te
leggen?
Antwoord 26
Zoals ik in mijn brief heb aangegeven is rolvastheid een belangrijk
uitgangspunt in de samenwerking. De RvdK beoordeelt op pedagogische
gronden wat voor de ontwikkeling van het betreffende kind de noodzakelijke voorwaarden zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

9

Het is niet de taak van de RvdK te beoordelen in welk land aan die
noodzakelijke voorwaarden moet worden voldaan. De RvdK kijkt naar de
gezinssituatie. Is er bijvoorbeeld sprake van een instabiele gezinssituatie
en wordt het kind in zijn ontwikkeling bedreigd dan zal de RvdK de
kinderrechter adviseren om een kinderbeschermingsmaatregel op te
leggen. Is deze maatregel overdraagbaar, dan kan deze in het land van
herkomst worden uitgevoerd en behoeft er geen verblijf in Nederland te
worden verleend.
De RvdK onderzoekt de mogelijke ontwikkelingsbedreigingen van het
kind. Bij kwetsbare kinderen kan een wisseling van verblijfsplaats
schadelijk zijn. De RvdK gaat niet over terugkeer en of het kind in
Nederland moet blijven, maar kan wel aangeven, dat een wisseling van
verblijfsplaats schadelijk is voor de ontwikkeling van de betreffende
minderjarige. Veranderingen op het gebied van woonplaats, zorg,
hulpverlening, school, taal etc. kunnen een grote impact hebben op het
kind. Wanneer er serieuze en objectiveerbare indicaties zijn dat deze
wisseling van verblijfsplaats schadelijk is voor de betreffende minderjarige, dan zal de RvdK dit concreet beargumenteren en daarnaast een
concrete omschrijving geven over wat nodig is voor het kind om de
ontwikkelingsbedreiging op te heffen (waardoor het de verplaatsing,
indien mogelijk, wel aan zou kunnen zonder een al te groot risico op
blijvende ontwikkelingsschade).
De taakverdeling heeft alles te maken met de algemene opdracht binnen
de overheid waarvoor de RvdK is opgericht en betreft dus niet een
bureaucratische beperking die ik zou hebben opgelegd.
Vraag 27
Kunt u verduidelijken wat u bedoelt met de opmerking dat de IND
de deskundigenrapportage van de RvdK betrekt bij de besluitvorming indien dit nodig is? Is vastgelegd in welke gevallen dit
«nodig» is, of is dit discretionaire ruimte voor de IND?
Antwoord 27
De IND is verantwoordelijk voor de vreemdelingrechtelijke aanvraag. De
IND beoordeelt daarbij per geval of het nodig is om, wanneer er een
rapport van de RvdK is ingebracht door de vreemdeling, dit te betrekken
bij de besluitvorming. De RvdK kan enkel op verzoek van de IND een
deskundigenrapport uitbrengen in Chavez en Dublin zaken. De RvdK heeft
daar speciale rapportageformats voor ontwikkeld. De IND vraagt in dat
geval alleen om een deskundigenrapport indien dit noodzakelijk wordt
geacht voor een zorgvuldige beoordeling van voor de besluitvorming in
kwestie relevante aspecten. De advisering in die twee situaties ziet niet op
de vraag of wordt voldaan aan verblijfsrechtelijke voorwaarden.
In het geval dat er kinderbeschermingsmaatregel is opgelegd gebruikt de
IND het raadsrapport (aard maatregel, duur ondertoezichtstelling,
omschrijving doelen en middelen, welke zijn opgesteld om ontwikkelingsbedreiging af te wenden) om te beoordelen of verblijf op grond van
kinderbeschermingsmaatregel verkregen kan worden. Ook kan het
raadsrapport worden gebruikt bij toetsing van andere verblijfsaanvragen
bijvoorbeeld artikel 8 EVRM. De DT&V gebruikt het raadsrapport voor de
toets of de benodigde middelen om de maatregel uit te voeren aanwezig
zijn in het land van herkomst.
Vraag 28
Kan de RvdK op eigen initiatief een deskundigenrapportage
uitbrengen ten behoeve van een kind in een verblijfsrechtelijke
procedure? Zo nee, waarom niet? Zo ja, is de IND dan verplicht
deze rapportage bij haar besluitvorming te betrekken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

10

Antwoord 28
Nee dat kan de RvdK niet omdat de RvdK niet tot taak heeft om in
verblijfsrechtelijke procedures rapportages uit te brengen m.b.t. de vraag
of een kind al dan niet gebaat zou zijn bij verblijf in Nederland. Zoals ik al
in mijn brief heb opgemerkt is wederzijds begrip voor elkaars taak,
rolvastheid in combinatie met een goede samenwerking en het delen van
kennis belangrijk om te borgen dat het belang van het kind voldoende
aandacht krijgt. Zie verder het antwoord op vragen 26 en 27 m.b.t. de rol
van de RvdK.
Vraag 29
Zullen, in aansluiting op uw voornemen binnen het vreemdelingenrecht meer aandacht te besteden aan het belang van het kind,
de eisen aan de kwaliteit van opvang voor alleenstaande minderjarigen in het land van herkomst zwaarder worden gewogen bij
besluiten om kinderen uit te zetten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 29
De eisen aan de kwaliteit van de opvang van alleenstaande minderjarigen
in het land van herkomst wegen altijd al zwaar mee in een terugkeerprocedure. Terugkeer is, met het oog op het belang van het kind, alleen
mogelijk als adequate opvang beschikbaar is voor de minderjarige. De
DT&V zet hierbij primair in op hereniging met de ouders. Opvang bij
ouders of familie tot in de vierde graad wordt in principe aangemerkt als
adequaat. Als dat niet mogelijk is, is opvang in een algemene opvangvoorziening mogelijk, indien de omstandigheden daar adequaat zijn.
Hierbij beoordeelt de DT&V of in de opvangvoorziening onderdak tot het
18e jaar mogelijk is en voedsel, hygiëne, medische voorzieningen en
kleding naar lokale maatstaven voldoende beschikbaar zijn. Indien dat niet
het geval is, vindt terugkeer niet plaats.
Vraag 30
Wat houden de «kwalitatieve voorwaarden» over deskundigenrapporten van de RvdK in?
Antwoord 30
Ingevolge artikel 3:2 Algemene Wet Bestuursrecht moet het deskundigenbericht bij totstandkoming zorgvuldig en naar inhoud inzichtelijk en
concludent zijn. De kwalitatieve voorwaarden zijn een vertaling daarvan
aan de hand van de vreemdelingrechtelijke jurisprudentie over
deskundigenberichten.
Vraag 31
Welke veranderingen in de werkwijze van de RvdK worden
bewerkstelligd door het vaststellen van de richtlijnen voor
deskundigenrapporten van de RvdK?
Antwoord 31
De RvdK heeft de werkwijze niet veranderd, wel geeft de RvdK de
medewerkers mee dat de rapportage naast de kinderrechter ook kan
worden gebruikt door de IND/ bestuursrechter en dat dit vraagt om nadere
toelichting van bepaalde begrippen en een concretere duiding. Dit
betekent dat vaktermen moeten worden uitgelegd, verzameltermen
vermeden en helder moet zijn van welke informanten/deskundigen de
informatie afkomstig is.
Vraag 32
Hoe dragen de kwalitatieve voorwaarden voor deskundigenrapporten bij aan de inzichtelijkheid van het belang van het kind in
de motiveringen van IND-beschikkingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

11

Antwoord 32
Zoals ik in mijn vorige beantwoording al aangaf helpen de kwalitatieve
voorwaarden de RvdK om rapporten op een zodanige wijze op te stellen
dat zij ook bruikbaar zijn voor de IND en de bestuursrechter. Het rapport
van de RvdK kan inzicht bieden in de belangen van het kind in een
concreet geval. Het belang van het kind is een eerste overweging en moet
worden afgewogen tegen andere belangen. Hoe de belangenafweging
uitvalt verschilt per concreet geval. De motivering in het besluit maakt
deze afweging inzichtelijk. Een uitgebreide en heldere toelichting is hierbij
essentieel en toont dat het belang van het kind voldoende is meegewogen.
Vraag 33
Bent u bereid het Handelingsprotocol, desnoods vertrouwelijk,
met de Kamer te delen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 33
Ik zal u het protocol met bijlagen1 toezenden.
Vraag 34
Hoe wordt erop toegezien dat de weging van het belang van het
kind in IND-beschikkingen adequaat wordt overgebracht aan de
vreemdeling in kwestie, zoals ook door de Commissie-Van Zwol
wordt aanbevolen?
Antwoord 34
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar mijn reactie op het
rapport Onderzoekscommissie «Langdurig verblijvende vreemdelingen
zonder bestendig verblijfsrecht» van 15 november 2019.
Vraag 35
Op welke grond zijn de contactpersonen aangewezen? Hebben zij
expertise met betrekking tot deze doelgroep?
Antwoord 35
Alle contactpersonen die zijn aangewezen binnen de verschillende
organisaties hebben expertise met de doelgroep.
Tevens wordt op frequente basis een overleg georganiseerd waar de
contactpersonen van de verschillende organisaties aanwezig zijn om
ontwikkelingen en actualiteiten met elkaar te delen. Zo wordt expertise
ook geborgd en vergroot.
Vraag 36
Op welke criteria en aspecten wordt gereflecteerd in de weging
van het belang van het kind in de motivering van
IND-beschikkingen? Wat houdt de «bouwsteen» in?
Antwoord 36
Zie het antwoord op vragen 10 en 11.
Vraag 37
Welke verschillende types persoonsgegevens worden gedeeld
door middel van de ontworpen AVG-tabel?
Antwoord 37
Ik verwijs u hiervoor naar de AVG-tabel die ik met u zal delen.
Vraag 38
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

12

Met welke instanties worden de persoonsgegeven van deze
vreemdelingen gedeeld?
Antwoord 38
Ook hier verwijs u naar de AVG-tabel die ik met u zal delen.
Vraag 39
Hoe wordt gereflecteerd op de psychische gezondheid van de
ouders in de motivering van de weging van het belang van het
kind in IND-beschikkingen, gezien het feit dat de Commissie van
Zwol constateert dat de psychische gezondheid van de ouders
cruciaal is voor de welzijn van het kind?
Antwoord 39
Alle zaken worden op hun individuele merites gewogen en de psychische
gezondheid van de ouders is één van de aspecten die mee kunnen wegen
in de belangenafweging.
Vraag 40
In hoeverre wordt de RvdK betrokken bij de fysieke uitzetting van
kinderen om het welzijn van kinderen hierbij te beschermen?
Antwoord 40
De DT&V regisseert het vertrek van vreemdelingen die geen recht hebben
op verblijf in Nederland. Het uitgangspunt is dat vreemdelingen
zelfstandig vertrekken. Wanneer een vreemdeling niet meewerkt aan zijn
of haar vertrek kan worden overgegaan tot een gedwongen vertrek. De
RvdK wordt hier in principe niet bij betrokken.
De RvdK wordt enkel betrokken indien er ernstige zorgen zijn over de
opgroei- en opvoedsituatie van een kind en er een zorgmelding/verzoek
tot onderzoek gedaan is bij de RvdK bv door Veilig Thuis.
Vraag 41
In hoeverre is er nog een rol weggelegd voor Stichting Nidos bij
de uitvoering van het Handelingsprotocol?
Antwoord 41
Nidos vormt geen onderdeel van de samenwerking in het Handelingsprotocol. Nidos is een van de GI’s die bij de uitvoering van het beleidskader
worden betrokken.
Vraag 42
Hoe vindt besluitvorming plaats, indien de IND, Dienst Terugkeer
&Vertrek en de RvdK het op basis van het Handelingsprotocol
niet eens worden over de te nemen (vervolg)stappen?
Antwoord 42
Er wordt in multi-disciplinair verband op verschillende niveaus overeenstemming gezocht.
Vraag 43
Is bij de totstandkoming van het Handelingsprotocol oog geweest
voor de aanbeveling van de Commissie van Zwol om in te zetten
op preventie van psychische en psychosociale problemen bij
kinderen? Zo ja, hoe geeft het Handelingsprotocol hier uitvoering
aan?
Antwoord 43

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

13

Het Handelingsprotocol bevat procesafspraken tussen de DT&V, IND en de
RvdK. Het Handelingsprotocol gaat om die reden niet in op preventie van
problematiek bij kinderen. Het is daarvoor ook niet het geschikte kader.
Vraag 44
Hoe bevordert het Handelingsprotocol het overbrengen van een
eenduidige boodschap aan vreemdelingen, zoals de Commissie
van Zwol aanbeveelt? Is hierbij specifieke aandacht voor de
communicatie jegens alleenstaande minderjarigen vreemdelingen?
Antwoord 44
Het Handelingsprotocol bevat procesbeschrijvingen waaruit blijkt in welke
gevallen en op welke momenten er samenwerking tussen de betrokken
organisaties plaatsvindt.
Goed afstemmen beoogt te voorkomen dat een vreemdeling tegenstrijdige signalen zou kunnen krijgen of menen te krijgen. Het protocol
voorziet niet in afspraken die specifiek op alleenstaande minderjarigen
zien.
Vraag 45
Hoe draagt de beoogde structurele samenwerking tussen de IND
en de RvdK bij aan het meer zelfstandig horen van kinderen in
asielprocedures en de informatievoorziening daarover, zoals de
Commissie van Zwol aanbeveelt en u beoogt (Kamerstuk 19 637,
nr.2541)? Hoe is dit meegenomen in het Handelingsprotocol?
Antwoord 45
De structurele samenwerking staat daar los van en hierover is dan ook
niets opgenomen in het Handelingsprotocol. In mijn brief aan de Tweede
Kamer van 15 november 2019 heb ik aangegeven dat ik de aanbeveling
van de commissie Van Zwol om kinderen zoveel mogelijk zelfstandig te
horen overneem door de informatievoorziening aan kinderen en hun
ouders over het horen van kinderen te verbeteren. De verbeterde
informatievoorziening houdt in dat gezinnen met kinderen, zowel tijdens
het aanmeldgehoor als schriftelijk, geïnformeerd worden over de
mogelijkheid voor kinderen tussen de 12 en 15 om zelfstandig te worden
gehoord over hun asielmotieven.
Vraag 46
Op welke manier biedt het Handelingsprotocol handvaten voor de
omgang met complexe zaken waarbij kinderen betrokken zijn?
Antwoord 46
Het Handelingsprotocol regelt de wijze waarop de afzonderlijke organisaties samenwerken om ervoor te zorgen dat er zoveel mogelijk deskundigheid wordt ingezet in een complexe zaak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 19 637, nr. 2678

14