Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 722

Wijziging van de artikelen 8 en 89 van de
Postwet 2009

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 18 oktober 2011
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen die leden van
uw Kamer hebben gesteld naar aanleiding van de voorliggende wijzigingen van de artikelen 8 en 89 van de Postwet 2009 (Kamerstukken II,
2010/2011, 32 722, nr. 5). Hieronder treft u mijn reactie aan. Ik zal daarin
achtereenvolgens in gaan op de vragen inzake de eis van dienstbetrekking
en de horizonbepaling, de houdbaarheid en de reikwijdte van artikel 8, de
definitie van postbesteller, het toepassingsbereik van de Algemene
Maatregel van Bestuur (hierna: AMvB) «Tijdelijke besluit postbezorgers
2011» en de samenhang met het EU-beleid en Europese regelgeving.
Tegelijkertijd met deze nota naar aanleiding van het verslag wordt uw
Kamer ook de nota van wijziging aangeboden. Daarin ben ik op de
belangrijkste punten die in het verslag door uw Kamer en die via de motie
Gesthuizen, Hamer en Braakhuis (Kamerstukken II, 2010/2011, 29 502, nr.
65) zijn ingebracht – eis van dienstbetrekking, het niet opnemen van een
einddatum en de definitie van postbezorger – tegemoet gekomen. Ik ben
van mening dat daarmee alle eventuele belemmeringen voor een
voorspoedige behandeling van het gewijzigde wetsvoorstel zijn
weggenomen.
U heeft langer dan gebruikelijk op mijn reactie moeten wachten. Dit heeft
een aantal redenen. Er is namelijk een verband tussen het ingediende
wetsvoorstel, de hierboven genoemde motie Gesthuizen c.s. en het
Tijdelijk besluit postbezorgers 2011. Over deze AMvB heb ik toegezegd dat
ik tegemoet zou komen aan de wens van een meerderheid van uw Kamer
om het ingroeipad, zoals dat wordt opgenomen in een cao en dat moet
leiden tot 80% arbeidsovereenkomsten op 1 oktober 2013, in deze AMvB
op te nemen (Kamerstukken II, 2010/2011, 29 502, nr. 71). Het wachten was
dus op deze cao. Deze cao is 15 september jl. door de sociale partners
ondertekend en op 26 september jl. bij het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid aangemeld, zodat de overheid deze cao nu kan
ondersteunen door middel van de aanpassing van het Tijdelijk besluit
postbezorgers 2011. De aanpassing van dit besluit is inmiddels voor
advies voorgelegd aan de Raad van State.

kst-32722-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 722, nr. 6

1

Eis van dienstbetrekking en horizonbepaling
De leden van de fracties van de PvdA en van GroenLinks hebben gewezen
op het ontbreken van de eis van dienstbetrekking in de Postwet 2009.
Daarnaast is er bij de leden van de fracties van de PvdA, D66 en GroenLinks bezorgdheid over de in artikel 89 van het wetsvoorstel opgenomen
horizon van 1 januari 2017.
Het kabinet heeft zich al eerder bereid verklaard om gedurende de
transitieperiode de totstandkoming van arbeidsovereenkomsten in de
postmarkt te ondersteunen. Het kabinet is en blijft tegelijkertijd van
mening dat het primaat voor arbeidsvoorwaarden bij de sociale partners
ligt. Het sectoraal regelen van arbeidsvoorwaarden bij wet- en regelgeving dient zo beperkt en tijdelijk mogelijk te worden gehouden.
Zoals de leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks terecht
opmerken voorziet het wetsvoorstel er op dit moment niet in dat de eis
van dienstbetrekking op het niveau van de Postwet wordt opgenomen. In
plaats daarvan is de eis van dienstbetrekking opgenomen op het niveau
van een AMvB, namelijk het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011. Naar
aanleiding van de door uw Kamer op 12 april jl. aangenomen motie
Gesthuizen, Hamer, Braakhuis wordt dit uitgangspunt bij de bij dit verslag
gevoegde nota van wijziging gewijzigd. Met deze nota van wijziging wordt
erin voorzien dat het wetsvoorstel, conform voornoemde motie, de eis
van dienstbetrekking vastlegt in artikel 8 van de Postwet. De nadere
invulling van de eis van dienstbetrekking, zoals het percentage postbezorgers waarmee een postvervoerbedrijf een arbeidsovereenkomst moet
sluiten, blijft geregeld op het niveau van de AMvB.
In reactie op de zorgen van de leden van de fracties van de PvdA, D66 en
GroenLinks over de horizon van 1 januari 2017 merk ik het volgende op. In
het voorgestelde artikel 89, eerste lid is een einddatum van 1 januari 2017
opgenomen. Bij het «opstellen» van het wetsvoorstel is de periode tot
1 januari 2017 ruim bepaald en gerelateerd aan de periode die naar
verwachting nodig is voor toezicht en handhaving van het Tijdelijk besluit
postbezorgers 2011. Een transitieperiode is naar zijn aard eindig, doch
zoals voornoemde fractieleden aangeven is het lastig om vooraf te
bepalen wanneer een transitieperiode voor een bepaalde markt is
afgelopen. Dat verschilt van markt tot markt. Derhalve wordt met de
bijgevoegde nota van wijziging de concrete einddatum van 1 januari 2017
in het wetsvoorstel geschrapt. Aldus wordt gerealiseerd dat in artikel 89,
in de tekst van het wetsvoorstel, geen einddatum meer is opgenomen.
Wat overblijft in de in het wetsvoorstel voorgestelde tekst voor artikel 89,
is dat artikel 8 bij koninklijk besluit kan vervallen. Hiermee kan reeds
worden bereikt dat artikel 8 vervalt op het moment dat duidelijk is dat de
transitieperiode in de postmarkt voorbij is. Een dergelijk koninklijk besluit
zal voorgehangen worden bij beide Kamers der Staten-Generaal.
Ten aanzien van de opmerking van de leden van de PvdA-fractie dat de eis
van dienstbetrekking ook betrekking heeft op de borging van het
briefgeheim, merk ik op dat het briefgeheim reeds geborgd is in artikel 13
van de Grondwet en de artikelen 4 tot en met 6 van de Postwet 2009.
Artikel 8
De leden van de D66-fractie hebben vragen gesteld over de houdbaarheid
van het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 in de periode dat artikel 8 van
de Postwet 2009 nog niet is gewijzigd. De leden van de PvdA-fractie
hebben vragen gesteld over de reikwijdte van artikel 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 722, nr. 6

2

De zorgen van de leden van de fractie van D66 over de houdbaarheid van
het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 zijn tegen de achtergrond van de
gerechtelijke procedures die de postvervoerbedrijven hebben aangespannen tegen het Tijdelijk besluit arbeidsovereenkomst post begrijpelijk.
Bij de vaststelling van het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011 is rekening
gehouden met de geclausuleerdheid van artikel 8. Het kabinet is van
mening dat artikel 8 een toereikende wettelijke grondslag vormt voor dit
besluit. Met de wijziging van artikel 8 wordt de grondslag verder versterkt.
In antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie over de
reikwijdte van het in dit wetsvoorstel voorgestelde artikel 8 verwijs ik naar
het Tijdelijk besluit postbezorgers 2011, gepubliceerd op 1 april 2011 (zie
Stb. 159). In dit besluit wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om
het toepassingsbereik te beperken. Zo is de verplichting om een
minimumpercentage (80%) aan arbeidsovereenkomsten te realiseren
alleen van toepassing op postvervoerbedrijven die niet zijn aangesloten
bij een cao, waarin bepalingen zijn opgenomen over het aantal of
percentage postbezorgers dat bij een postvervoerbedrijf arbeid verricht.
Verder kent het besluit een bagatelbepaling voor kleine postvervoerbedrijven. Op de bagatelbepaling zal ik later in mijn reactie nader ingaan.
Met deze twee inperkingen van het toepassingsbereik wordt bereikt dat
het kabinet de totstandkoming van arbeidsvoorwaarden zoveel mogelijk
overlaat aan de sociale partners. Tevens wordt daarmee overheidsinterventie op de postmarkt beperkt tot ingrepen die daadwerkelijk nodig zijn
om sociaal aanvaardbare arbeidsvoorwaarden in een transitiefase te
garanderen en die proportioneel, handhaafbaar en uitvoerbaar zijn.
Definitie postbezorger
De leden van de fracties van het CDA, de SP en GroenLinks hebben de
regering gevraagd de definitie van postbezorger aan te passen.
Met deze fracties ben ik van mening dat deze definitie inderdaad
aanpassing behoeft. Bij het formuleren van de definitie van «postbezorger» is het nimmer mijn bedoeling geweest dat de verplichting tot het
aangaan van arbeidsovereenkomsten niet van toepassing zou zijn op
postbezorgers die naast het bezorgen ook enig sorteerwerk verrichten.
Met de nota van wijziging is de definitie aangepast. Daarin wordt in het
licht van de opmerkingen van de leden van de fracties van het CDA, de SP
en GroenLinks rekening gehouden met zowel de situatie dat een postbezorger uitsluitend bezorgwerkzaamheden verricht, als met de situatie dat
de postbezorger naast het bezorgen ook sorteerwerkzaamheden verricht.
Tenslotte merk ik in reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie
over de verschillende benamingen voor het bezorgen van post op, dat
ingevolge de definitie van postbezorger alleen de werkzaamheden
bepalend zijn voor het antwoord op de vraag of een medewerker gezien
wordt als postbezorger.
Bagatel
De leden van de SP-fractie hebben opmerkingen gemaakt over het
toepassingsbereik van de AMvB en hebben gevraagd naar het risico dat
via onderaanneming de wet kan worden omzeild, alsmede naar de
overwegingen voor het vaststellen van het omzetcriterium.
Er is een aantal overwegingen voor het aanbrengen van een grens bij de
bagatelbepaling van 2 miljoen euro. Zoals blijkt op basis van de omzetgegevens van postvervoerbedrijven, welke jaarlijks door de postvervoerbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 722, nr. 6

3

drijven met een accountantsverklaring worden geleverd aan
OPTA, komen slechts vier van de circa 130 postvervoerbedrijven boven
het omzetcriterium van 2 miljoen euro per jaar uit. Deze vier bedrijven
hebben in 2009 circa 98% van de totale omzet gegenereerd. Gelet op dit
marktaandeel is er met het aanbrengen van de grens op 2 miljoen euro
verzekerd dat het overgrote deel van de postbezorgers een arbeidsovereenkomst krijgt. Inmiddels is overigens Selektmail overgenomen door
Sandd, zodat er thans sprake is van drie bedrijven die boven dit omzetcriterium uitkomen.
Ten tweede is ervoor gekozen om postvervoerbedrijven met een relatief
beperkte omzet vrij te stellen. Voor deze bedrijven, die uitsluitend lokaal of
regionaal werkzaam zijn, zou een verplichting om met ten minste 80% van
hun postbezorgers een arbeidsovereenkomst aan te gaan een disproportionele eis zijn, terwijl de effecten daarvan in termen van verbetering van
de arbeidsvoorwaarden voor de postmarkt als geheel, uiterst beperkt
zullen zijn.
Tot slot heeft OPTA in de Uitvoeringstoets op het Tijdelijk besluit
postbezorger 2011 onderschreven dat de bagatelbepaling de handhaving
en uitvoerbaarheid van dit besluit ten goede komt.
In aanvulling op bovenstaande overwegingen is er een aantal bedrijfseconomische redenen op grond waarvan omzeiling van de verplichting om
arbeidsovereenkomsten aan te gaan via onderaanneming niet aannemelijk is. Zo werkt het onderbrengen van volume bij kleine postvervoerbedrijven kostenverhogend en levert het operationeel problemen op, zodat
de kosten niet opwegen tegen de eventuele baten. Een nieuwe speler op
de postmarkt zal om ook op langere termijn effectief te kunnen blijven
concurreren juist kwaliteit moeten leveren, zeker als het gaat om de
bezorging van brieven en andere geadresseerde poststukken. Het
uitbesteden van postbezorging kan leiden tot kwaliteitsverlies en tot een
operationeel minder goed beheersbaar netwerk, waardoor een dergelijk
bedrijf het risico loopt om haar belangrijkste toegevoegde waarde,
namelijk een stabiel landelijk dekkend netwerk, kwijt te raken.
Bij eventuele onderaannemingen zal de omzet van de in te schakelen
kleinere postvervoersbedrijven stijgen en zullen zij ook eerder voldoen
aan het criterium van 2 miljoen euro omzet. In dat geval vallen deze
bedrijven ook onder de bepalingen van het Tijdelijk besluit postbezorgers
2011.
De huidige bagatelbepaling leidt overigens niet tot een onomkeerbare
situatie. In het geval er duidelijke aanwijzingen zijn dat het omzetcriterium
in de toekomst aanpassing behoeft, dan is dat mogelijk. Ik houd dat
nauwlettend in de gaten, onder meer aan de hand van de omzetgegevens
die bedrijven jaarlijks aan OPTA moeten rapporteren. Dit heb ik u ook al
toegezegd in het AO van 7 april 2011.
Europa
De leden van de CDA-fractie hebben nog enkele vragen gesteld over de
samenhang van deze wijzigingen met EU-beleid en regelgeving, onder
meer of andere EU-lidstaten ook flankerend beleid hebben opgesteld ten
behoeve van de transitie van de postmarkt.
In tegenstelling tot het algemene beleid gericht op arbeidsomstandigheden, zoals werktijden, gelijke behandeling en beloning van mannen en
vrouwen, veilige werkomstandigheden, e.d., is er geen Europees beleid of
Europese wetgeving op het gebied van arbeidsvoorwaarden in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 722, nr. 6

4

postmarkt. Er zijn in de Postrichtlijn geen bepalingen opgenomen die zien
op het waarborgen van bepaalde arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers. De invulling van arbeidsvoorwaarden wordt overgelaten aan de
lidstaten, die daarbij uiteraard zijn gebonden aan de regels van het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, zoals
non-discriminatie en vrij verkeer van goederen en diensten.
De Postrichtlijn bepaalt dat de lidstaten hun postmarkt volledig moeten
hebben geopend op 1 januari 2011. De toenmalige kandidaat lidstaten
plus Griekenland en Luxemburg, in totaal elf lidstaten, hebben twee jaar
respijt gekregen en zullen uiterlijk op 31 december 2012 hun postmarkten
moeten openen. De overige 16 lidstaten hebben vanaf 1 januari 2011 hun
postmarkt volledig geopend. Landen als Finland (in 1991), Zweden (1993),
het Verenigd Koninkrijk (2006), Duitsland (2008) en Estland (2009) hebben
net als Nederland hun postmarkt eerder geopend.
Uit navraag bij een aantal van deze voorlopers bleek dat geen van deze
landen specifieke eisen hebben gesteld aan de arbeidsvoorwaarden van
postbezorgers. In Zweden en het Verenigd Koninkrijk werken postbezorgers bij nieuwe bedrijven op basis van arbeidsovereenkomsten. Dit is
in die landen de gevestigde praktijk en is gedaan in overeenstemming met
de wensen van de vakbonden. Er is geen wettelijke verplichting om met
postbezorgers een arbeidsovereenkomst aan te gaan. In Duitsland geldt
hiervoor evenmin een wettelijke verplichting. Duitsland kent geen
generiek wettelijk minimumloon. Het minimumloon wordt via cao’s
bepaald. Een aantal lidstaten, waaronder Italië en Frankrijk, kent wel een
generiek minimumloon, dat ook voor de postsector van toepassing is. Ook
in deze landen is er geen specifieke wetgeving ten aanzien van de
arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 722, nr. 6

5