Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-04

Ontwikkelingsraad

Nr. 213

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 mei 2018
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken
Ontwikkelingssamenwerking van 22 mei 2018.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

kst-21501-04-213
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 213

1

VERSLAG RAAD BUITENLANDSE ZAKEN / ONTWIKKELINGSSAMENWERKING VAN 22 MEI 2018
Lunch OS en gender
Ministers spraken voorafgaand aan de Raad in een informele lunch over
Ontwikkelingssamenwerking (OS) en Gender. Hoge Vertegenwoordiger
(HV) Mogherini en Commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking
Mimica benadrukten beiden het belang de inzet op het verbeteren van
vrouwenrechten en gendergelijkheid. Mede in dat licht was het van groot
belang dat het VN EU Spotlight Initiative een succes zou worden, zo
onderstreepten zij. Het belang van Spotlight, een meerjarig initiatief
gericht op het uitbannen van geweld tegen vrouwen en meisjes, werd
door verschillende lidstaten onderschreven. Nederland sprak ook steun uit
voor het initiatief, maar onderstreepte tevens dat het maatschappelijk
middenveld en lidstaten nauwer betrokken moeten zijn en dat overlap met
andere initiatieven moet worden voorkomen. Nederland betreurde
daarnaast het ontbreken van een specifieke focus op seksuele en
reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) en het ontbreken van de
MENA-regio in de uitrol van Spotlight-projecten. Het Nederlandse pleidooi
om ook in eigen land de bescherming van vrouwen en meisjes verder te
versterken kreeg steun van een aantal lidstaten. Frankrijk kondigde aan
tijdens het Franse Voorzitterschap van de G7 in 2019 ook speciale
aandacht te besteden aan dit thema. Uw Kamer zal nadere informatie over
het VN EU Spotlight Initiative in mijn brief over EU OS resultaten
ontvangen na het zomerreces.
EUTF
De Raad besprak de voortgang van het EU Emergency Trustfund for Africa
(EUTF). HV Mogherini en Commissaris Mimica wezen op de goede
resultaten van dit Trustfund dat zich richt op het bevorderen van stabiliteit,
de aanpak van grondoorzaken van irreguliere migratie, bescherming en
opvang van vluchtelingen en ontheemden en migratiemanagement. De
HV en de Commissie wezen er echter op dat de bodem van het Trustfund
in zicht kwam en riepen lidstaten op extra middelen ter beschikking te
stellen.
Lidstaten spraken hun waardering uit voor het EUTF. Deze heeft zijn
toegevoegde waarde bewezen en zichtbaar gemaakt dat de EU migratiemanagement serieus neemt. Lidstaten benadrukten echter dat de
Commissie in de eerste plaats naar de EU begroting moest kijken voor
aanvullende middelen. Nederland werd gesteund door een aantal
lidstaten in zijn pleidooi voor scherpere prioriteitsstelling, meer transparantie en een versterking van de focus van het EUTF op migratiemanagement. Opgepast moet worden, zo stelden deze lidstaten, dat het
EUTF wordt ingezet daar waar reguliere ontwikkelingssamenwerking
effectiever kan zijn, zoals bij het tegengaan van grondoorzaken van
irreguliere migratie.
Toekomst externe financieringsinstrumenten
De Raad had een eerste gedachtewisseling over de toekomst van het
externe financieringsinstrumentarium. Met verwijzing naar de Mededeling
van de Europese Commissie van 2 mei 2018 over het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) benadrukten HV Mogherini en Commissaris Mimica het
belang van externe financiële instrumenten die zowel qua omvang als qua
flexibiliteit de wenselijke rol van de EU op het wereldtoneel ondersteunen.
De omvang van de externe instrumenten neemt ten opzichte van het
huidige MFK met 22 procent toe, aldus de HV. Het samenbrengen van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 213

2

aantal van de huidige externe financiële instrumenten in één instrument
brengt noodzakelijke flexibiliteit, zo betoogde Commissaris Mimica, maar
betekent niet dat er in de toekomst geen specifieke aandacht meer zou
uitgaan naar het Nabuurschap van de Europese Unie, naar Afrika, of naar
thema’s als mensenrechten en klimaat. Medio juni publiceert de
Commissie haar voorstellen voor de externe financiële instrumenten. Uw
Kamer zal hierover een BNC-fiche toegaan.
Een aantal lidstaten verwelkomde net als Nederland de vereenvoudiging
van de instrumenten, waaronder het onder de begroting brengen van het
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF), dat tot een flexibeler inzet van de
instrumenten moet leiden. Andere lidstaten benadrukten juist belang te
hechten aan het behoud van een apart instrument voor het Nabuurschap
en plaatsten vraagtekens bij het onder de begroting brengen van het EOF.
De versterking van de focus op (het tegengaan van irreguliere) migratie en
veiligheid kon op expliciete steun rekenen. Nederland benadrukte dat het
van belang is dat verdere differentiatie wordt doorgevoerd (focus op
minst ontwikkelde landen en fragiele staten) en dat in een toekomstig
MFK de lasten rechtvaardig worden verdeeld, hetgeen een integrale
benadering van het hele MFK vereist. Nederland heeft, conform mijn
toezegging aan uw Kamer, duidelijk gesteld dat het thans voorliggende
voorstel voor Nederland niet in balans was en tot voor Nederland te hoge
lasten zou leiden. Daartegenover stelde een enkele lidstaat juist te streven
naar verdere vergroting van de omvang van de externe financiële
instrumenten, in het bijzonder ten behoeve van Afrika.
Post-Cotonou
HV Mogherini en Commissaris Mimica informeerden de leden van de
Raad over de stand van zaken met betrekking tot het conceptonderhandelingsmandaat voor een vervolgpartnerschap tussen de EU en
de ACS-landen (landen in Afrika, Caribische regio en Stille Oceaan). Het
ontwerpmandaat neemt de Sustainable Development Goals (SDGs) als
basis en beoogt het huidige EU/ACS-partnerschap te moderniseren naar
een raamwerkverdrag met drie regionale pijlers en een lichtere institutionele structuur, zo benadrukten beiden. De HV en Commissaris Mimica
spraken de hoop uit dat in de Raad Buitenlandse Zaken van 28 mei 2018
overeenstemming zal kunnen worden vastgesteld over het mandaat.
Lidstaten toonden zich redelijk ingenomen met de tekst van het onderhandelingsmandaat. Nederland verwelkomde de beoogde modernisering van
het partnerschap in een eindig verdrag op basis van SDGs, EU consensus
en EU waarden, en in het bijzonder het zwaartepunt bij de drie regio’s, de
nadruk op duidelijke afspraken over naleving en de focus op economische
impact. Dat alles is ook relevant voor een effectieve aanpak van de
grondoorzaken van irreguliere migratie en voor verbetering van terugkeer
en overname, zoals reeds op de AU EU Top in Abidjan in november 2017
was vastgesteld. Nederland onderstreepte dat een onderscheid moest
blijven worden gemaakt tussen migranten en vluchtelingen en
ontheemden – het ontwerpmandaat eist terecht, aldus Nederland, een
«hoog niveau van bescherming en opvang van vluchtelingen en
ontheemden in volledige overeenstemming met het internationale recht»,
ook al maakte het oorspronkelijke voorstel van de Commissie nog gewag
van het «hoogst mogelijke niveau van bescherming». Het kabinet vindt
deze wijziging niet problematisch aangezien de EU gebonden blijft aan het
internationale recht en de daarin vervatte afspraken over bescherming.
Het Nederlandse betoog werd gesteund door een groot aantal lidstaten.
Verscheidene lidstaten onderstreepten in dat verband het bijzondere
belang van versterking van de economische ontwikkeling op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 213

3

Afrikaanse continent. Hongarije echter meende dat in het mandaat nog
niet de juiste balans ten aanzien van migratie was gevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-04, nr. 213

4