Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

832
Vragen van de leden Mohandis en Westerveld (beiden GroenLinks-PvdA) aan
de aan de Minister voor Langdurige Zorg en Sport over het bericht
«Percentage kinderen zonder zwemdiploma verdubbeld» (ingezonden
1 december 2023).
Antwoord van Minister Helder (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 22 januari 2024). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2023–2024, nr. 686.
Vraag 1
Bent u bekend met het onderzoek van het Mulier Instituut waaruit blijkt dat
het percentage kinderen zonder zwemdiploma tussen 2018 en 2022 is
verdubbeld?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt de Minister de zorgen over deze doorzettende stijging in het percentage
kinderen zonder zwemdiploma?
Antwoord 2
Ja, ik vind het een ongewenste ontwikkeling dat het aandeel kinderen met
een zwemdiploma afneemt.
Vraag 3
Kunt u een overzicht geven van de beleidsinitiatieven die momenteel lopen
om het aantal kinderen met zwemdiploma’s te verhogen? Welk resultaat
verwacht u per beleidsinitiatief?
Antwoord 3
Dat minder kinderen een zwemdiploma halen kan als oorzaak hebben een
afnemende vraag naar zwemles of een beperking van het aanbod. Hieronder
ga ik in op de wijze waarop ik – waar mogelijk – ondersteuning bied bij beide
oorzaken.
Als het gaat om de afnemende vraag naar zwemles, kan dit te maken hebben
met een afnemende vanzelfsprekendheid om kinderen zwemvaardig te maken
of omdat de kosten of overige inspanningen voor zwemvaardigheid te hoog
zijn voor de ouders.

ah-tk-20232024-832
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

•

Om de vraag naar zwemles te blijven stimuleren zet ik via het Nationaal
Plan Zwemveiligheid in op voorlichting, gericht op specifieke doelgroepen
die nu minder vaak een zwemdiploma halen.
• Daarnaast worden voor gezinnen eventuele financiële drempels weggenomen door de mogelijkheid om zwemles te financieren vanuit middelen uit
het Jeugdfonds Sport en Cultuur.
Als het gaat om een (te) beperkt aanbod van zwemles, komt dat vaak door
een tekort aan docenten en/of badwater en de wachtlijsten die een gevolg zijn
van de periode waarin als gevolg van de coronapandemie beperkt zwemles
mogelijk was. Om het tekort aan docenten tegen te gaan, werk ik samen met
de branche aan zowel de verhoging van de instroom als het behoud van
gekwalificeerde instructeurs.
• Om de instroom van docenten te bevorderen, geven Reddingsbrigade
Nederland en de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ) samen uitvoering
aan het programma Next Generation Lifeguard.Dit is onderdeel van de
Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Binnen deze cursus leren jongeren in
80 uur diverse vormen van zwemmend redden, maar worden ze ook
geënthousiasmeer voor een (bij)baan als zweminstructeur.
• CIOS Nederland heeft van het opleiden van zweminstructeurs een
strategisch speerpunt gemaakt onder de noemer «Actieplan Zwemonderwijs». Hiermee wil CIOS Nederland voldoen aan de toegenomen
maatschappelijke vraag naar zweminstructeurs.
• Het behouden van zwemdocenten heeft de aandacht van de Human
Capital Agenda (HCA) Sport waarin gewerkt wordt aan één functiehuis
voor de sport. Daarnaast moet een CAO-vergelijking zorgen voor inzichten
in heldere en passende beloningen. Ik ondersteun de HCA, maar ik heb
geen bemoeienis met afspraken tussen werkgevers en werknemers.
• Om het tekort aan beschikbaar badwater tegen te gaan, werk ik met de
VSG aan een pilot om zwemles aan te bieden op de luwe uren (in het
bijzonder kort na schooltijd).
• Om badwater beschikbaar te houden, ondersteun ik zwembaden via de
specifieke uitkering ter tegemoetkoming van de gestegen energiekosten
van openbare zwembaden (SPUK MEOZ). In 2023 hebben 280 gemeenten
hiervoor een aanvraag ingediend, waarbij 603 zwembaden gemoeid zijn.
Er is voor € 156,5 miljoen verleend van de € 205,5 miljoen die hiervoor
ter beschikking is gesteld.
• De branche werkt nog altijd aan het wegwerken van de wachtlijsten voor
zwemlessen die tijdens de coronapandemie zijn ontstaan. Initiatieven
zoals ingekorte lestijden, grotere groepen, aanvullende cursussen en
spoedcursussen zijn elk op zich geen wondermiddel maar dragen samen
wel bij aan de inkorting van de wachtlijsten. Waar mogelijk worden
dergelijke ideeën uitgewisseld tussen aanbieders en gemeenten.
Afgezien van de hierboven benoemde initiatieven werk ik intensief samen
met de zwembranche om kansen en ideeën voor het verhogen van de
zwemvaardigheid in ons land uit te wisselen. Hierbij valt onder meer te
denken aan de Kennis- en Innovatieagenda Zwemmen en Zwemveiligheid
(KIAZZ) en de dag van het zwemonderwijs.
Vraag 4
Bent u van mening dat deze beleidsinitiatieven voldoende zijn om de stijging
van het aantal kinderen zonder zwemdiploma te stoppen? Zo niet, welke
stappen is bent u bereid te zetten om ervoor te zorgen dat alle kinderen een
zwemdiploma kunnen halen?
Antwoord 4
Het probleem van een teruglopend diplomabezit heeft geen kant en klare
oplossing maar ik hoop dat alle inspanningen samen de tendens zullen keren.
Waar mogelijk blijf ik de branche daarom ondersteunen zodat ieder kind de
mogelijkheid heeft om in de basisschoolleeftijd zwemvaardig te worden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het onacceptabel is dat een kwart van de kinderen uit
de laagste inkomensgroep geen zwemdiploma heeft? Heeft u inmiddels een
beeld hoe de regeling van het Jeugdfonds Sport en Cultuur gebruikt wordt
om zwemles voor iedereen betaalbaar te maken? Heeft deze regeling het
gewenste effect? Zo niet, waar zitten de grootste obstakels?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Antwoord 5
In 2023 hebben 16.457 kinderen via het Jeugdfonds Sport en Cultuur deel
kunnen nemen aan (diploma)zwemmen (peildatum 1 december 2023).
Daarmee is het de tweede sport qua deelnemersaantallen. Daarbij constateert
het Jeugdfonds dat gemeenten zwemles zeer verschillend subsidiëren. Het
gaat in sommige gevallen om uitsluitend een A-diploma, in andere gevallen
juist weer om zowel het A, het B en het C diploma. Het feit dat zoveel
kinderen geholpen worden, laat zien dat de inspanningen van het Jeugdfonds
zeer gewenst zijn.
Vraag 6
Deelt u de zorgen dat kinderen met migratieachtergrond vaker geen
zwemdiploma hebben dan kinderen zonder migratieachtergrond? Is er een
beeld van de grootste barrières voor kinderen met migratieachtergrond om
een zwemdiploma te halen? Zijn er plannen om deze barrières weg te
nemen?
Antwoord 6
Als bepaalde groepen kinderen minder vaak een zwemdiploma halen dan
andere groepen, dan is dat onwenselijk en heeft dat uiteraard mijn aandacht.
Op landelijk niveau gaat het daarbij vooral over voorlichting voor specifieke
doelgroepen zoals in dit geval nieuwkomers in Nederland. Deze initiatieven
worden uitgevoerd binnen het Nationaal Plan Zwemveiligheid van de NRZ
dat ik ondersteun. Ook is er een handreiking zwemveiligheid nieuwkomers
voor gemeenten van GGD/GHOR, Pharos, VeiligheidNL en de NRZ. Op lokaal
niveau bestaan tal van initiatieven die via lokaal maatwerk de drempels
verlagen voor kinderen met een migratieachtergrond. Dit kan gaan om
(varianten van) schoolzwemmen, specifieke zwemklassen voor kinderen met
een migratieachtergrond of voorlichting aan ouders die zelf niet zwemveilig
zijn. Natuurlijk geldt ook voor deze groep dat ze bij financiële drempels een
beroep kunnen doen op ondersteuning vanuit het Jeugdfonds Sport en
Cultuur.
Vraag 7
Wat is de voortgang van de motie Westerveld c.s. (Kamerstuk 30 234, nr. 316)
waarin wordt verzocht om binnen drie jaar een plan te maken met gemeenten zodat alle kinderen een zwemdiploma kunnen halen? Kunt u een overzicht
geven van in welke gemeenten een dergelijk plan al is gemaakt? Wat is het
effect van deze plannen? Wat is het tijdpad voor de plannen van andere
gemeenten?
Antwoord 7
Zoals ik beschreef bij het antwoord op vraag 3 wordt door de branche hard
gewerkt ieder kind de kans op een zwemdiploma te bieden. In het bijzonder
door badwater beschikbaar te houden, leraren op te leiden en te behouden
en door drempels weg te nemen voor het volgen van lessen. Ik ben continu
met de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) in overleg om de mogelijkheden te benoemen en te benutten die op regionaal en lokaal niveau van
toepassing zijn.
Op dit moment verken ik wat er aanvullend op alle huidige initiatieven nog
meer nodig is op gemeenteniveau. Dit is onder meer onderdeel van de pilots
school en zwemles en het onderzoek naar financiële consequenties schoolzwemmen. Ik verwacht u in het najaar te kunnen informeren over het plan op
gemeenteniveau.
Vraag 8
Wat is de voortgang van de motie Westerveld en van Nispen (Kamerstuk
30 234, nr. 272) over het realiseren van een dekkend aanbod voor zwemles
voor kinderen met een beperking, in het bijzonder in minder stedelijke
gebieden? Heeft u inmiddels een gedetailleerd beeld van de inzet van het
Jeugdfonds Sport en Cultuur voor de financiering van zwemles, specifiek
voor deze groep kinderen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Voor het realiseren van een dekkend aanbod zwemles voor zwemles voor
kinderen met een beperking is het van het grootste belang om voldoende
bekwame docenten op te leiden die met deze doelgroep kunnen werken. Bij
de inspanningen die ik bij antwoord 3 benoemde hoort ook de specifieke
aandacht voor het opleiden van docenten voor deze doelgroep.
Het Jeugdfonds Sport en Cultuur registreert zelf niet de achtergrond van de
personen die ze ondersteunen, maar nadere analyses van het Mulier Instituut
die tot een meer gedetailleerd beeld voor deze doelgroep moeten leiden op
het gebruik van ondersteuningsregelingen, verwacht ik later dit voorjaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4