7
Ontwikkelingen rondom het coronavirus
Aan de orde is het debat over de ontwikkelingen rondom
het coronavirus.
De voorzitter:
Ik vraag de leden om hun plaats weer in te nemen. Aan de
orde is het debat over de ontwikkelingen rondom het
coronavirus. Ik heet de minister-president, de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister voor
Medische Zorg van harte welkom, evenals de leden in de
zaal en de kijkers thuis.
We hebben achttien sprekers vandaag. Ik wil met u het
volgende afspreken: vier vragen of opmerkingen in de eerste termijn Kamer, en dan zes vragen of opmerkingen van
de Kamer in de richting van de bewindspersonen. Als het
kort en bondig is, komt iedereen tot zijn recht. Dat kort en
bondig zijn geldt straks ook voor de bewindspersonen.
Ik geef allereerst het woord aan mevrouw Aukje de Vries
van de VVD voor haar eerste termijn. Iedereen heeft vier
minuten.

Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Eindelijk is de zomer doorgebroken,
niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk. De zon schijnt en
we hebben weer wat meer ruimte om ervan te genieten.
Het lijkt wel of zo'n drankje op het terras nu extra lekker
smaakt.
Voorzitter. We hebben het gezegd als we vonden dat het
niet goed of niet snel genoeg ging, dus dat wil ik dat ook
doen als het wel goed gaat. Heel fijn om te zien dat het
kabinet zo flexibel is om in te spelen op de snelle verbetering van de cijfers die we nu zien, dat we niet vasthouden
aan een schema van versoepelingsdata maar doen wat kan
en eind juni of mogelijk zelfs al eerder twee stappen tegelijk
zetten. Gaat daarmee alles goed? Nee, juist nu we snel
versoepelen levert dat hier en daar onduidelijkheid op, of
teleurstelling bij sectoren waar de maatregelen nog niet
kunnen worden losgelaten.
Ik loop een aantal punten langs. Veel Nederlanders verheugen zich momenteel op hun zomervakantie, na lange tijd
eigenlijk niet te hebben kunnen reizen. Daarover is nog veel
onduidelijk. Wat zijn de voorwaarden met betrekking tot
gevaccineerd of getest zijn? Hoe gaan we dat dan bewijzen?
Kan de minister ook hier voor de mensen die dit debat
volgen de laatste stand van zaken schetsen en meer duidelijkheid geven? Wil hij dan specifiek iets zeggen over de
testplicht van kinderen bij reizen? Want die hebben nog
geen kans om gevaccineerd te worden. Hoe zit het met
reizen buiten de Europese Unie? Hoe gaat dat werken?
Voorzitter. Aan het einde van deze zomer hopen we allemaal
volledig gevaccineerd te zijn. Wie had dat vorig jaar rond
deze tijd kunnen voorspellen? Dat is super. Zelfs de mensen
die problemen hadden met het AstraZenecavaccin, krijgen
een alternatief. Maar welke groep moet daardoor langer

Tweede Kamer

wachten? Kunnen andere mensen dan nu ook de keuze
krijgen voor het Janssenvaccin? Het is wel jammer dat nu
het zo goed gaat een advies van de Gezondheidsraad weer
zorgt voor zo veel onzekerheid en onduidelijkheid. Hoe kan
dat? Kan de minister met dit advies van de Gezondheidsraad
garanderen dat medio juli en 1 september nog steeds staan
als een huis? We zien allemaal acties voor speciale groepen.
Dat is natuurlijk mooi, maar we hebben ook wel enige vertraging opgelopen. We zien eigenlijk geen actie om zaken
te versnellen. Wat doet de minister op dat vlak?
De voorzitter:
Er is een interruptie van mevrouw Ploumen van de PvdA.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Ja, als mevrouw De Vries klaar is met haar betoog over
vaccinaties, want daar heb ik een vraag over.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ja.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Samen met mijn collega van de ChristenUnie wil ik, als
iedereen die dat wil gevaccineerd is, een voorstel doen dat
ervoor zorgt dat groepen mensen die dat tot nu toe niet
wilden, omdat ze niet genoeg informatie hadden of de
informatie niet begrepen, ook de gelegenheid krijgen om
gevaccineerd te worden. In andere landen doen ze dat ook,
bijvoorbeeld met mobiele priklocaties. Even in gewoon
Nederlands: busjes die naar wijken gaan. Huisartsen doen
dat nu soms ook al. Zou mevrouw De Vries dat voorstel
kunnen steunen? Want dat maakt dat we de vaccinatiegraad
kunnen verhogen. Dan maken we het voor mensen
gemakkelijker om die vaccinatie te krijgen. Het is ook best
wel ingewikkeld om het nu allemaal precies te volgen, zeker
gezien de vragen de mevrouw De Vries er net ook over had.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik ben ervoor om creatief te kijken naar hoe we die vaccinatiegraad zo hoog mogelijk kunnen krijgen, omdat dat
gewoon van cruciaal belang is. Ik vind wel dat het het totale
proces niet te veel moet vertragen, maar we moeten er
zeker naar kijken. Ik kom uit de provincie Fryslân. Daar rijdt
al een GGD-bus rond. Die is onder andere in Harlingen
geweest. Ik denk dat u ook op dat soort voorbeelden doelt.
Ik denk dat je moet kijken of dat soort best practices, goede
voorbeelden, eraan kunnen bijdragen om in de rest van het
land de vaccinatiegraad te verhogen.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Dank daarvoor. Wat een fijn begin van het debat: dat we
met zijn allen de schouders eronder gaan zetten.
De voorzitter:
Heel goed. U vervolgt uw betoog, mevrouw De Vries.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Daar is de heer Wilders het nog niet mee eens.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-1

De voorzitter:
Voordat u dat gaat doen, is er nog een interruptie van de
heer Wilders van de PVV.
De heer Wilders (PVV):
Ik vroeg me het volgende af. In het verleden zijn er maatregelen genomen, omdat de druk op de ziekenhuiszorg en
de ic's gigantisch hoog was. De PVV was het misschien niet
met alle maatregelen eens, maar het idee dat je iets moet
doen als code zwart dreigt, steunden wij wel. Dat hebben
we altijd gesteund. Maar nu is de situatie totaal anders. We
zien dat het aantal gevaccineerden gigantisch stijgt, en
daarmee het aantal ouderen en het aantal kwetsbaren dat
een of twee keer geprikt is en niet meer op de ic's komt. De
ic's lopen ook leeg. Ik zag gister het plaatje van de heer Van
Dissel, die liet zien dat er begin augustus nog nul tot twintig
mensen op de ic's liggen. Ik vroeg me dus af: waarom pleit
u er namens de VVD niet voor om nu meteen, vandaag,
onmiddellijk, alle maatregelen op te heffen? Waarom zouden we hiermee doorgaan tot, zoals minister De Jonge
geloof ik zei, 1 september? Waarom zouden we dan pas
alle maatregelen opheffen, inclusief de basisregels zoals
de 1,5 meter afstand en de mondkapjesplicht? Waarom niet
nu? De ziekenhuizen kunnen het aan en we hebben in
Nederland vaccins die — als mensen die vrijwillig willen
nemen — tot nu toe voor iedere variant beschikbaar zijn en
die ook effectief zijn. Er is dus geen enkele reden om de
vrijheid nu nog tegen te houden. Waarom pleit u er hier als
liberaal niet voor om Nederland nu open te gooien?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik heb volgens mij net in mijn verhaal aangegeven dat ik
dat ook heel graag wil als het kan. Maar ik denk dat we nog
wel eventjes een aantal maatregelen nodig hebben, want
die zorgen er juist voor dat die ziekenhuisbezetting laag is
en dat die ic-capaciteit groter gaat worden, zodat we ook
— daar vinden we elkaar volgens mij helemaal — die
reguliere zorg weer volledig op kunnen starten. Ik denk dat
dat belangrijk is. Dus als het kan en als het verantwoord is
qua epidemiologische situatie, gaan we wat mij betreft
versnellen. Maar dat moet wel verantwoord kunnen, zodat
de zorg het wel kan bijbenen en de herstelzorg en de
inhaalzorg straks ook weer van start kunnen gaan.
De heer Wilders (PVV):
Twee dingen. Ten eerste moet je niet tijdens de wedstrijd
de spelregels veranderen. Het kabinet heeft ons voorgehouden dat er vrijheidsbeperkende maatregelen voor burgers
en bedrijven nodig zijn vanwege de druk op de zorg en
vanwege de dreiging van code zwart. Dat hebben wij
gesteund; niet alle maatregelen, maar dat idee wel. Dat is
nu niet meer zo. Je kan niet zeggen dat er nu nog andere
redenen zijn, of — wat de premier en de minister van
Volksgezondheid tijdens de persconferentie zeiden — dat
er misschien nog andere varianten komen of dat er misschien mensen uit het buitenland van vakantie terugkomen
die het meenemen. Dat is allemaal niet gezegd. We hebben
maatregelen genomen vanwege de druk op de zorg en code
zwart op de ic's. Daar is geen sprake meer van! Gaat dat
nou de komende tijd gebeuren? Nee, ook niet. Want mensen
zijn massaal ... Vandaag de eenmiljoenste prik! De eenmiljoenste prik! Mensen komen niet meer op de …

Tweede Kamer

Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
De tienmiljoenste prik, toch?
De heer Wilders (PVV):
De tienmiljoenste prik. Zie, het zijn er nog veel meer dan ik
dacht. De tienmiljoenste prik. Die tienmiljoenste prik leidt
er dus toe dat mensen niet meer op de intensive care
terechtkomen met corona. Na twee prikken niet, en ik heb
ook drie onderzoeken gezien waaruit blijkt dat je ook na
één prik niet meer op de intensive care komt. Als u eraan
vasthoudt, consistent bent en zegt: wij hebben dat gedaan
om code zwart en de druk op de ziekenhuizen en de ic's te
voorkomen … Daar is nu al geen sprake meer van. Waarom
moeten we mensen dan nog tegenhouden om op een terras
op een scherm naar het EK te kijken? Waarom moeten we
dan nog zeggen: je mag alleen maar sporten met zoveel
man en op zoveel vierkante meter op het terras zitten? Dat
is allemaal gekkigheid. Het is allemaal niet meer nodig.
Corona is niet voorbij, maar de coronacrisis is wel voorbij.
We moeten onze vrijheid dus terugkrijgen. Waarom kiest
u daar niet voor?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik hoop dat we inderdaad zo snel mogelijk die vrijheid terug
kunnen krijgen en alles weer naar normaal kunnen doen.
Ik zie ook dat het kabinet heeft aangekondigd stap 3 en 4
tegelijkertijd te willen zetten. Ik wil daarover direct een vraag
doorgeleiden, want uit de media begreep ik dat er misschien
zelfs over gedacht wordt om dat naar voren te halen. Als
dat allemaal verantwoord kan: prima wat mij betreft. Maar
ik wil ook voorkomen dat we er straks spijt van krijgen en
we zeggen: nou gaan de besmettingsaantallen toch weer
omhoog, gaat toch de druk op de ic weer omhoog en kunnen we de reguliere zorg straks niet op een goeie manier
inhalen. Ik denk dat ook de PVV zich daar zorgen over maakt,
want dat is wel heel belangrijk, ook voor de mensen in het
land.
De heer Wilders (PVV):
Ten slotte. Dat is allemaal niet zo, wat u zegt. Die angst is
er niet meer. Niemand, inclusief de heer Van Dissel, verwacht dat wij weer code zwart gaan krijgen. Niemand, geen
epidemioloog en zelfs het kabinet niet, denkt dat wij in
augustus weer volle ziekenhuizen krijgen met mensen met
corona. Sterker nog, 10 miljoen vrijwillige prikken zijn bij
iets minder dan 10 miljoen mensen — er zitten ook tweede
prikken bij — gezet. Vooral ouderen en kwetsbaren hebben
die gekregen. De ic's lopen dus niet meer vol. Misschien
dat ik het dan anders mag vragen. En geeft u dan argumenten, alstublieft, dus niet alleen maar van: als het kan, moeten
we het doen. Waarom zou het niet kunnen? Geeft u eens
drie inhoudelijke argumenten waarom u denkt dat het niet
zou kunnen en ik ongelijk heb dat de ic's — het criterium
— niet meer gaan vollopen? Er zijn bijna 10 miljoen mensen
vrijwillig geprikt. Corona zal helaas nog een tijdje bij ons
blijven, en misschien wel altijd, maar de coronacrisis zijn
we nu voorbij. Dus moeten we vrijheid teruggeven aan de
mensen. Waarom kan dat niet?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Laat ik één voorbeeld noemen. Een heleboel mensen hebben wel een eerste prik gehad, maar nog geen tweede prik.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-2

Daar zijn we echt nog mee bezig tot en met augustus. Ik
denk dat het belangrijk is dat we de vaccinatiegraad op een
hoog niveau hebben. Als het verantwoord eerder kan, vindt
u mij echt aan uw zijde.
De heer Wilders (PVV):
Hoeveel interrupties had ik? 40?
De voorzitter:
Vier vragen, dus dit wordt de vierde. En straks bij de
bewindspersonen zes, dus gaat uw gang.
De heer Wilders (PVV):
Per bewindspersoon dan, hè?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Wil de heer Wilders er straks meer bewindspersonen bij?
De heer Wilders (PVV):
Dat ook weer niet, nee. Dan is dit mijn laatste interruptie.
Mijn vraag aan u is de volgende. U zegt net "mensen zijn
maar één keer geprikt en niet twee keer". Onlangs heeft de
Gezondheidsraad, het belangrijkste adviesorgaan van het
kabinet, een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. De
Gezondheidsraad zegt dat ze een onderzoek hebben — aan
de brief zit een noot van twee of drie onderzoeken, ik kan
ze u laten zien — waarin staat dat ook mensen met één prik
geen ziekenhuisopname meer krijgen. Dat zegt de
Gezondheidsraad. Er zijn heel veel buitenlandse onderzoeken, Britse onderzoeken, die al lang hetzelfde zeiden, maar
in de brief van de Gezondheidsraad staat dat mensen die
één keer zijn geprikt in ieder geval voor de duur van zes tot
acht weken — en natuurlijk moeten zij dan een tweede prik
krijgen — niet meer in het ziekenhuis terechtkomen. Dat is
dus geen argument. Die mensen komen niet in het ziekenhuis. Ze kunnen het misschien nog krijgen, maar ze komen
niet meer in het ziekenhuis. En dat was de reden waarom
we die maatregelen hebben afgekondigd. Dus het klopt niet
wat u zegt. Kunt u er nog eens op ingaan waarom u denkt
dat dat niet kan en dat we niet onze vrijheid terug kunnen
krijgen?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik wil voorkomen dat ik hier een beetje sta alsof ik zou
denken dat ik dat niet zou willen. We zijn het er helemaal
over eens dat we zo snel mogelijk die versoepelingen willen
zien en dat we zo snel mogelijk naar het normaal gaan. Dan
kijk ik niet naar de tweede prik, maar dan kijk ik ook naar
de eerste prik. Niet iedereen heeft die kunnen krijgen. Ik
vind dat we dat stapsgewijs moeten doen. We moeten kijken
naar wat mogelijk is. Als het sneller kan, vindt u mij echt
aan uw zijde, want ik vind het ook belangrijk dat we zo snel
mogelijk terug naar het gewone normaal kunnen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.

Tweede Kamer

Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ja, dank u wel. Dan de Nederlanders die in het buitenland
wonen. Eerlijk gezegd vond ik het antwoord van het kabinet
teleurstellend. We zien allemaal mooie acties om andere
landen te helpen, maar voor deze groep doen we niets.
Waarom kiezen we niet voor een aantal acties zoals in
Frankrijk of wellicht ook andere landen? Deze groep moet
niet tussen de wal en het schip vallen, dus wat gaat de
minister daaraan doen? Graag wat meer daadkracht voor
deze groep.
Hetzelfde geldt voor de Nederlandse vaccinatiebewijzen
die in Duitsland niet geaccepteerd worden omdat ze in de
verkeerde taal zijn. Als Duitsland niet wil meewerken, kijk
dan naar praktische oplossingen. Stel bijvoorbeeld een
vertaling beschikbaar.
Dan de motie over de norm van de sneltestlocaties. De VVD
wil graag weten voor welk deel van het land die 20 minuten
reisafstand geldt, voor welk deel de 30 minuten en waar
men langer moet reizen, en ook of die locaties allemaal wel
tijdig gereed zijn; zie bijvoorbeeld Zeeland.
Ik zei het al eerder: een sector die helaas nog niet open kan
is die van de kermissen. Hebben we wel echt alles gedaan
om te kijken of dat niet alsnog veilig kan? Als ze nu nog niet
open kunnen, staan dan alle benodigde vergunningen straks
in de steigers zodat er geen dag vertraging is als het eind
juni wel kan?
Ik ontkom niet aan het dossier-Van Lienden. Een ondernemer mag natuurlijk een normale winst maken, maar je moet
geen slaatje slaan uit een crisis. Wat ons betreft is het verwerpelijk dat je zegt zonder winstoogmerk te werken terwijl
je dat wel doet. Mijn vraag daarover: wat is de status van
het convenant dat bij de stukken zat die naar de Tweede
Kamer zijn gegaan? Daarin staat dat de deelnemende partijen zonder winstoogmerk werken.
Tot slot, voorzitter, misschien het meest belangrijke punt.
Dat het land van slot gaat, betekent niet alleen dat we weer
meer leuke dingen mogen doen, het betekent dat de mensen in de zorg weer een beetje adem kunnen halen; dat we
zien dat covidafdelingen sluiten, dat we zien dat crisiszorg
wordt afgebouwd en reguliere zorg weer wordt opgepakt.
We horen de eerste ziekenhuizen zeggen dat ze alle
behandelingen weer kunnen geven, maar men moet nu wel
hard aan de slag om de schade in te halen. Halen we eind
2021 - begin 2021? De anesthesisten zeggen dat we wel
twee jaar bezig zijn. We spreken daar natuurlijk later meer
in detail over, maar kan de minister ons vast iets over vertellen en ons geruststellen dat de druk op het zorgpersoneel
ook in deze periode goed in de gaten gehouden wordt?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Er is een interruptie van de heer Kwint van de SP.
De heer Kwint (SP):
Over hetzelfde zorgpersoneel. Van de week stond er een
interview met meerdere ic-verpleegkundigen in de krant.
Je kunt discussiëren over wie het in de zorg het zwaarste
hebben gehad, maar ik denk dat de ic-verpleegkundigen,

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-3

die mensen hebben zien overlijden, die collega's hebben
zien overlijden, behoorlijk vooraan in de rij staan van de
mensen die het het afgelopen jaar het zwaarst hebben
gehad. Zij krijgen nu 0% salarisverhoging, helemaal niks.
Terwijl mondkapjeshandelaren en directeuren van bedrijven
die staatssteun krijgen met miljoenen lachend weglopen,
krijgen ic-verpleegkundigen er niks bij. Het kabinet weigert
voor de vierde keer een aangenomen motie over verhoging
van de zorgsalarissen uit te voeren. Gaat u vandaag samen
met de rest van de Kamer die dat wil iets doen voor deze
ic-verpleegkundigen?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik denk dat er stappen gezet zijn met de zorgbonus en in
het reguliere traject zit ook geld voor de salarissen. Ik vind
dat we het rapport van de SER recht moeten doen, want er
zitten een heleboel punten in. Ik denk dat er meer in zit dan
bijvoorbeeld alleen de salariëring. Volgens mij heeft het
kabinet aangegeven met een totaalplan te komen van wat
nodig en mogelijk is. Ik denk dat dat goed is, want er zitten
ook dingen in voor regeldruk en van zeggenschap voor de
verpleegkundigen. Dat zijn zaken waar je wel degelijk naar
moet kijken.
De heer Kwint (SP):
Nou wordt 'ie helemaal mooi. We zijn al bijna een jaar aan
het discussiëren over de zorgsalarissen. De VVD heeft altijd
in de weg gestaan om daar iets aan te doen, of het nu rennen naar de parkeergarage was of tegen allerlei moties
stemmen. Nu ligt er een rapport, waarachter eerst verscholen werd. Eerst werd er over dat rapport gezegd: als dat er
is, dan gaan we echt iets doen. Nu is het argument om niet
nu iets te doen dat u straks nog meer wilt doen. Dat gelooft
toch niemand? Je kunt toch nu de salarissen verhogen en
daarna zeggen: er staan voor de rest ook nog goede dingen
in het SER-rapport; dat gaan we ook doen?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik wil het totale pakket gaan bekijken. Dat heeft de minister
volgens mij ook aangegeven. Ik denk dat het belangrijk is
om naar het totaal te kijken. Er staat natuurlijk iets in over
salariëring. Dat klopt. Maar je moet ook kijken waar je dat
eventueel gericht zou moeten doen. Ik denk dat het de
goede weg is om het in een totaalpakket te bekijken.
De heer Kwint (SP):
Ter conclusie dan maar. Ik wilde dat de VVD net zo zorgvuldig was geweest toen het ging over de steunmaatregelen
aan multinationals, of toen het ging over de winstmarges
van mondkapjesimporteurs. Dan hadden we wat extra geld
over gehad.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik vind het een beetje een rare vergelijking. Ik denk dat onze
ondernemers het heel zwaar hebben gehad. Daar moeten
we naar kijken. En we moeten goed kijken naar wat wij voor
de zorg doen. Dat is meer dan alleen kijken naar wat er op
enig moment nodig is voor salariëring.

Tweede Kamer

De heer Kuzu (DENK):
Een ondernemer die het niet zwaar heeft gehad — daar
heeft mevrouw De Vries ook even aan geraakt — was de
heer Van Lienden. Dat ging wel heel erg snel in haar
spreektekst. Ik vroeg me af wat de positie van de VVD in
dezen is.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik heb dat volgens mij aangegeven in mijn tekst. De tijd is
beperkt, helaas, en ik denk dat we nog uitgebreid op het
hele pakket van de jaarstukken terugkomen bij het debat
daarover. Een ondernemer mag normale winst maken. Dat
hoort bij het ondernemer zijn. Maar ga niet de wereld verkondigen dat je zonder winstoogmerk gaat werken, terwijl
dat later niet het geval blijkt te zijn. Ik heb gezegd dat ik dat
verwerpelijk vind.
De heer Kuzu (DENK):
Dit gaat niet verder dan een moreel appel. Ik snap dat ook,
want volgens de ondernemer is het allemaal volgens het
boekje gegaan. Ik ben benieuwd naar de antwoorden van
het kabinet op de vragen daarover. Zou de VVD er een
voorstander van zijn om, waar het gaat om het specifieke
dossier-Van Lienden, de opdracht aan de regering mee te
geven om alles in het werk te stellen om dit soort praktijken
in de toekomst te voorkomen en de bestaande praktijk waar
mogelijk terug te brengen?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik vind het altijd wat ingewikkeld om over een specifieke
casus te spreken. Ik denk dat het kabinet duidelijk heeft
aangegeven op basis waarvan beoordeeld is. In de hele
grote groep aanbieders die er is geweest, is er gekeken naar
prijs, kwaliteit en of de mondkapjes inderdaad geleverd
konden worden. Ik denk dat dat uiteindelijk de weg is om
het te beoordelen. Uit het beeld dat er nu is ontstaan, krijg
ik niet de indruk dat er regels zijn overtreden. Ik vind dat je
dan ook niet zomaar kan zeggen dat je het gaat terugvorderen. Dat vind ik ook een hele rare actie.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Nu we het toch over dit onderwerp hebben: het gaat
natuurlijk helemaal niet alleen om die 30 miljoen die de
heer Van Lienden in zijn zak heeft gestoken. Het kan best
zijn dat het helemaal legitiem is geweest. Daar twijfel ik
geen moment aan. Het is natuurlijk totale stupiditeit van
het ministerie van VWS, maar dat is een andere zaak. Maar
er speelt nog veel meer. Er wordt 1,1 miljard uitgegeven
aan de testsamenleving, 100 miljoen voor ziekmakende
mondkapjes, 5,1 miljard euro waar geen bonnetjes van zijn,
en 5 ton voor testen die niet worden gebruikt, omdat we
testcapaciteit tekortkomen. Hoe weegt u dat hele palet van
incompetentie?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Zoals ik al zei denk ik dat we daar bij het verantwoordingsdebat van volgende week uitgebreid op terugkomen. Ik wil
er hier wel iets over zeggen. Ik denk dat we ook moeten
beseffen dat we middenin een crisis zaten. Ik denk dat ook
in deze zaal heel veel mensen geroepen hebben: koop
mondkapjes, koop beademingsapparatuur, koop dit en koop

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-4

dat. Dat laat onverlet dat ik vind dat het gewoon goed
geregeld moet zijn. De informatiepositie van de Kamer moet
goed zijn en er moet op goede gronden worden afgeweken
worden als het bijvoorbeeld om de Comptabiliteitswet gaat.
Ik wil wel in mijn achterhoofd houden dat we middenin de
storm zaten op dat moment. Ja, dat is eigenlijk mijn reactie
hierop.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Ik heb volgens mij nooit gevraagd om mondkapjes te gaan
inkopen. Die beslissing is door het ministerie genomen,
omdat iedereen denkt dat die mondkapjes nu wel werken,
terwijl op dat moment nog steeds werd aangegeven …
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik ken uw mening over mondkapjes.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Dat was op dat moment dezelfde mening als de mening
van de minister van Volksgezondheid. Hij zei dat ze niet
werkten.
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Mijn vraag is: het kan wel zo zijn dat je middenin een crisis
zit, maar je moet voorbereid zijn. Als het ministerie van
Defensie zo met onze wapens omgaat, hebben we een heel
groot probleem. Als een gemiddelde ondernemer zo met
zijn onderneming omgaat, gaat hij failliet. Als u ergens
werkt, in een normale organisatie, wordt u waarschijnlijk
ontslagen als u dit doet. U kunt toch niet volhouden dat,
omdat we in een crisis zaten, we miljarden over de balk
konden smijten zonder dat daar bonnetjes van zijn en zonder dat dat goed te verantwoorden is? En: laat maar, we
halen onze schouders op, want we zaten in een crisis?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik vind dat de heer Van Haga nu een karikatuur maakt van
wat ik zeg. Ik heb daarnaast ook een aantal andere dingen
gezegd. Ik heb gezegd dat we middenin een crisis zaten,
maar dat je er natuurlijk wel voor moet zorgen dat dit op
orde is en zo goed mogelijk gedaan wordt. Ik wil nog een
opmerking naar de heer Van Haga maken. Meneer Van
Haga, we hebben hier regels met elkaar afgesproken, en
ook dat we mondkapjes dragen. Volgens mij houdt u zich
daar niet aan.
De voorzitter:
Dat is een ander onderwerp, maar ik geef u de kans om
daar even op te reageren.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Nee, die mondkapjes werken inderdaad niet. Dat is door
het kabinet zo vaak gezegd dat het onvoorstelbaar is dat u
ze zelf nog wel draagt. Het ging erom dat hier geld wordt
uitgegeven op een heel rare manier, en zonder dat daar

Tweede Kamer

bonnetjes van zijn. U blijkt dat goed te vinden. U zegt: we
gaan daar volgende week wel een keer over praten. Nee,
ik wil nu van u horen of u vindt dat mensen ontslagen
moeten worden als ze op een bepaald moment — in een
crisissituatie, maar dat maakt mij niet uit — met een nietpreferred supplier in zee gaan, 5,1 miljard uitgeven zonder
dat daar bonnetjes van zijn, of testcapaciteit inkopen voor
€500.000 per dag en gewoon niet weten wat ze aan het
doen zijn. Dit is zo grensoverschrijdend dat iedereen die
dat in een normale situatie zou doen de laan uit gestuurd
zou worden. En u vindt dat maar goed.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik heb niet gezegd dat ik het goed vind. Ik heb gezegd dat
ik begrijp in welke situatie we zaten, maar dat je natuurlijk
altijd moet kijken hoe je het zo goed mogelijk verantwoordt
en hoe je zo goed mogelijk de regels hanteert. We hebben
binnen onze eigen Comptabiliteitswet ook uitzonderingsregels. Daar is ook niet goed genoeg gebruik van gemaakt.
Dat moet in de toekomst echt beter. Absoluut, daarin ben
ik het helemaal met u eens.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Paternotte
van D66. De andere microfoon, als u wilt. Gaat uw gang.
De heer Paternotte (D66):
Sinds vorige week heeft Europa voor kinderen jonger dan
12 jaar het Pfizervaccin toegelaten. Ik zou daar als liberaal
een vraag over willen stellen. Er zijn zo'n 150.000 chronisch
zieke jonge mensen in Nederland die ook de griepprik krijgen. Gisteren was er een rapportage over Ramona van 13
jaar die astma heeft en die uit voorzorg al maanden in
quarantaine zit. Zij zeggen: geef ons de kans om mee te
doen aan het vaccinatieprogramma en om ook die Pfizerprik
te kunnen krijgen, want dan zijn we tenminste eindelijk
beschermd. Vindt mevrouw De Vries het met mij een goed
idee als we dat zo snel mogelijk mogelijk maken en openstellen?
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ja. Dat ben ik met de heer Paternotte eens. Ik wil dan nog
wel graag eerst van het kabinet weten wat dat betekent
voor de vaccinatiestrategie en het tempo überhaupt. Die
vraag zou ik graag willen doorgeleiden aan de minister. We
gaan nu ook de 60- en 64-jarigen nog een mogelijkheid
geven. Dat is ook een heel kwetsbare groep. Het moet dus
wel verantwoord zijn en we mogen niet te veel vertraging
oplopen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Paternotte
van D66. Gaat uw gang.

De heer Paternotte (D66):
Voorzitter. Nederland begint steeds meer te stralen. Dat
komt niet alleen maar door de felle zon. Wie langs een terras
loopt, ziet mensen stralen. Wie bij de uitgang van een GGDlocatie loopt, ziet mensen die net gevaccineerd zijn stralen.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-5

Ik weet zeker dat we straks gaan stralen als we weer het
museum, de bioscoop of het theater uit lopen. Het is daarom
terecht dat de premier bij de persconferentie direct begon
met de cultuursector.
Ondanks het feit dat velen nu stralen en we vanaf een roze
wolk kijken, wil ik benadrukken dat we er nog niet zijn.
Gisteren waarschuwde Jaap van Dissel: de Indiase variant
is besmettelijker; vaccins werken minder goed; in Engeland
raakt de Britse variant verdrongen; Duitsland en andere
landen hebben reisbeperkingen daarom juist strenger
gemaakt. Nederland deed dat niet. Sinds twee dagen zijn
zelfs alle vliegverboden opgeheven. Duitsland, het Verenigd
Koninkrijk, België, alle buurlanden hebben wel een reisverbod voor India, plus snoeiharde quarantaineregels. Nederland heeft alleen een lichte quarantainewet, waarvan wij
nog niet weten of die überhaupt werkt. De Kamer vroeg,
en het OMT geeft aan: trek nu samen op met de buurlanden.
Waarom doet het kabinet dat niet? Het is immers juist
vanwege deze Indiase variant dat OMT, virologen en epidemiologen spreken van een onzeker najaar met mogelijk nog
de basismaatregelen. De minister denkt echter dat op 1
september de mondkapjes en de anderhalvemeterregel er
definitief af kunnen. Dus ik vraag de minister: op basis
waarvan deed hij deze uitspraak?
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Alle steun voor de heer Paternotte met betrekking tot zijn
vraag over de vliegverboden. Waarom nemen wij daar in
Nederland zo snel afscheid van? In de brief die wij hebben
gekregen, staat dat het OMT adviseert dat er voor mensen
die uit een hoogrisicogebied komen, maar geen covid
hebben gehad en ook geen volledige hebben kregen, een
dringende indicatie is voor een quarantaine. Is de heer
Paternotte het met het CDA eens dat dit gewoon een quarantaineplicht moet worden? Terecht geeft hij aan dat de
handhaving nog een vraag is. Als wij dan ook nog heel vaag
worden in de termen die wij gebruiken ... We moeten heel
duidelijk zijn: een quarantaineplicht voor mensen uit een
hoogrisicogebied die niet volledig gevaccineerd zijn of de
ziekte niet hebben gehad.
De heer Paternotte (D66):
Ik vind het een heel terechte vraag. Wij hadden eerst een
quarantaineadvies en wij wisten dat ongeveer een op de
drie zich daaraan hield. Mevrouw Van den Berg noemt nu
de term "dringende indicatie", maar ook dat is in feite een
advies. Ik vraag mij af waarom het kabinet denkt dat meer
dan één op de drie zich daaraan gaan houden. Als bijna
niemand zich daaraan houdt, wat is dan de meerwaarde?
Kan je er dan niet beter voor kiezen om het überhaupt niet
op te leggen, of om er inderdaad een plicht van te maken,
waar je gevaccineerden of mensen die het virus al gehad
hebben, van vrijstelt? Ik vind de vraag van mevrouw Van
den Berg heel terecht. Ik weet nog niet zeker hoe ik er definitief in sta, maar ik vind wel dat daar een heel goed antwoord op moet komen.
Iedereen is het er wel redelijk over eens dat er moment
komt dat het virus onder ons is, zoals de griep dat eigenlijk
ook is. Maar voor de griep dragen wij geen mondkapjes en
doen wij geen contactonderzoek. De mensen vragen zich
af: wanneer is het nog proportioneel om allerlei maatregelen te hebben? Hoe kijkt het kabinet aan tegen het opstellen
van ethische kaders hiervoor?

Tweede Kamer

Wij hebben de luxe om deze vragen te stellen omdat het
goed gaat met vaccineren. Ik lees continu de complimenten
die de GGD krijgt. Jaargang na jaargang wordt uitgenodigd.
Sinds vorige week doet de minister aan ankeilers, een soort
vooraankondigingen op Twitter. Mijn complimenten daarvoor. Ik verwacht dan ook morgenochtend een uitgebreide
fotoreportage van de eerste prik van de minister.
Er zijn echter ook groepen die nog niet op de uitnodigingenlijst staan, te weten de kinderen vanaf 12 jaar. De Gezondheidsraad komt in de loop van juni met een advies over de
rol van kinderen om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk
te krijgen. Dat advies moeten wij zeker afwachten. Wij
hopen op een positief advies. Maar er zijn nu al kinderen
die niet zozeer een prik willen om een maatschappelijke
reden, maar omdat het voor hen zelf heel veel betekent,
omdat zij bijvoorbeeld astma en of een spierziekte hebben.
Deze kinderen krijgen normaal gesproken ook een griepprik.
Door corona missen zij nu al anderhalf jaar school of dagbesteding. Ik vraag de minister of wij die groep niet nu al
de kans op vrijwillige vaccinatie kunnen bieden. Ouders
vragen ernaar. Andere landen — de VS, Duitsland, Frankrijk
— zijn daarmee al begonnen of doen dat binnenkort. Ik
vraag de minister om voor deze groep zo snel mogelijk die
keuzevrijheid mogelijk te maken.
Die keuzevrijheid vraag ik ook voor het Janssenvaccin. Sinds
gisteren zitten alleen Pfizer en Moderna in de vaccinatiestrategie voor jongeren, maar ik hoor juist veel mensen zeggen
dat zij graag het Janssenvaccin willen, aangezien zij daarmee met één prik klaar zijn, wat handig is. Kunnen zij daar
vanaf nu ook voor kiezen?
Na die uitnodigingen zullen er nog mensen overblijven die
nog niet gevaccineerd zijn. Slechts een heel klein deel van
hen is principieel tegen vaccinatie. Het grootste deel is
gewoon nog niet bereikt, of loopt op tegen drempels, die
wij kunnen wegnemen. De prikbus die er komt en die deels
al rondrijdt, is een hartstikke goed idee, maar moeten wij
in de zomer niet ook vaccinatielocaties hebben op drukbezochte plekken, waar mensen binnen kunnen lopen, zonder
afspraak, en meteen een prik kunnen krijgen? Huisartsen
of apothekers zouden een voorraadje moeten hebben om
mensen nog snel even te kunnen vaccineren. Wij zouden
deze mogelijkheid graag zien deze zomer. Graag een reactie.
In de zomer willen Nederlanders zo beschermd als mogelijk
de wijde wereld in, met een vaccinatiebewijs. Andere landen
zijn daarmee al gestart, maar wij zitten nog vast in de discussie over het gele boekje. Hoe zit het met dat gele boekje
en wanneer is het vaccinatiebewijs er?
De voorzitter:
Dank u wel. Ik zie dat er nog een interruptie is van mevrouw
Simons van BIJ1. Ga uw gang.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ik wachtte even tot de heer Paternotte klaar was. Ik hoorde
de heer Paternotte spreken over de luxe van de keuze voor
de Janssenvaccins. Het schijnt dat we heel veel Janssenvaccins over hebben. Het is hartstikke mooi als mensen daarvoor kunnen kiezen, maar veel van die vaccins zouden
natuurlijk nog beter tot hun recht komen in landen die nu
schreeuwen om hulp. Suriname is een van die landen. Ik

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-6

hoor graag van de heer Paternotte of hij, net als BIJ1, denkt
dat het heel verstandig zou zijn om zo snel mogelijk zo veel
mogelijk van die extra Janssenvaccins naar Suriname te
sturen.
De heer Paternotte (D66):
Wij, en overigens ook mevrouw Simons, hebben hier eerder
al vragen over gesteld. Je hart breekt als je nu naar Suriname kijkt. Wat wij steeds hebben willen vermijden, gebeurt
daar nu: code zwart. Ze moeten kiezen voor wie er überhaupt nog zorg is en voor wie niet. Er zijn in Suriname pas
85.000 prikken gezet, op een bevolking van meer dan
400.000. Dus wat wij kunnen doen om Suriname te helpen,
moet wat ons betreft. Het is niet zomaar buitenland. Het is
een land dat ongelofelijk sterke familiebanden met ons
heeft. Ook heel veel mensen in de zorg die ik in de afgelopen tijd heb gesproken, zeggen: "Ik heb daar een deel van
mijn opleiding gedaan. Mijn hart breekt als ik zie wat daar
allemaal gebeurt". Als ik dan lees dat er 100.000 vaccins op
de plank liggen, dan zou ik zeggen: kan een deel daarvan
nu al zo snel mogelijk die kant op? Kan bijvoorbeeld morgen
al een vliegtuig die kant op gaan, want dat kan een ongelofelijk groot verschil maken voor ouderen en mensen in de
zorg. Ik vind dus dat u een heel terecht punt maakt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Wilders van
de PVV voor zijn eerste termijn.

De heer Wilders (PVV):
Voorzitter. Nederland wil terug naar het oude normaal, en
wel zo snel mogelijk. We hunkeren letterlijk naar vrijheid,
naar een restaurant, naar vakantie, naar normaal winkelen,
naar een verjaardagsfeestje met familie en vrienden, naar
een leven zonder mondkapjesplicht en de anderhalvemeterregel en ga zo maar door. We hunkeren naar een normaal
leven, waarbij niet langer onze premier Rutte bepaalt wat
je moet doen, maar jijzelf. Vrijheid dus.
Minister De Jonge liet afgelopen zondag weten dat hij verwacht dat alle coronamaatregelen op 1 september kunnen
worden geschrapt. Mijn vraag is: waarom dan pas? Waarom
pas op 1 september? Waarom niet nu? Het aantal coronabesmettingen daalt fors, net als het aantal ziekenhuisopnames en het aantal coronapatiënten op de ic's. Naar verwachting liggen er begin augustus geen mensen met corona
meer op de ic. Daarnaast stijgt het aantal gevaccineerden
fors. De vaccinatiebereidheid is ongekend groot, waardoor
de vaccinatiegraad en ook de immuniteit enorm is gestegen.
Bovendien hebben de meeste ouderen en mensen met een
medisch risico al een eerste prik gehad en vaak ook al een
tweede prik. We weten dat mensen die geprikt zijn niet meer
in het ziekenhuis terechtkomen. Uit onderzoeken blijkt ook
dat mensen na één prik al niet meer in het ziekenhuis
terechtkomen. Het coronavirus is inderdaad nog niet verdwenen, maar de coronacrisis is voorbij. Dus waarom dan
nog een ingewikkeld stappenplan met allemaal regels over
groepsgroottes, het aantal mensen thuis, in de horeca, bij
het sporten of waar dan ook? De vrijheidsbeperkende
maatregelen waren toch gebaseerd op de druk op de zorg
en op het aantal mensen op de ic's? Dat is ons toch altijd
door het kabinet verteld? Welnu, die aantallen gaan richting

Tweede Kamer

nul. Waarom krijgen we onze vrijheid dan niet meteen
terug? Waarom moeten we dan wachten tot 1 september?
Voorzitter. Het is ook op het pesterige af om te verbieden
dat mensen tijdens het EK-voetbal op het terras in de buitenlucht samen op een groot scherm naar de voetbalwedstrijden mogen kijken. Doe ons dat niet aan, zeg ik tegen
de premier en de minister. Laat die buitenschermen gewoon
toe en laat de terrassen ook gewoon open.
Voorzitter. Dan de kwestie van de CDA'er Sywert van Lienden, lid van de CDA-programmacommissie. Hij is de man
die met een leugenachtige babbeltruc 9 miljoen euro in zijn
zak kon steken. Hij deed alsof hij alleen maar altruïstische
bedoelingen had en er geen cent aan zou verdienen. Daarna
kwam zijn aanbod om Chinese mondkapjes te leveren, via
de heer Omtzigt bij premier Rutte terecht. Daarna heeft het
ministerie van VWS 100 miljoen euro overgemaakt voor
mondkapjes die nooit zijn gebruikt omdat ze niet deugden.
Voorzitter. Er zijn gedurende de hele coronacrisis maar met
dríe leveranciers overeenkomsten gesloten over beschermingsmiddelen met een waarde van meer dan 100 miljoen
euro. Eén daarvan was een overeenkomst met die CDAleugenaar Sywert van Lienden, die ook nog eens ondeugdelijke rommel leverde. Deze CDA'er maakte wél 9 miljoen
winst. Dit stinkt erger dan rotte vis. Het is pure vriendjespolitiek en oplichting. Mijn vraag aan het kabinet is: kan de
overeenkomst met die CDA-oplichter nietig worden verklaard en kan het geld worden teruggevorderd? Graag een
reactie van de premier.
Voorzitter. Dan het inhalen van de reguliere zorg, de
grootste opgave die er nu nog is. De minister voor Medische
Zorg heeft inmiddels een halfjaar na de aangenomen motie
van de PVV een plan opgestuurd, vol met abstracte
beleidstaal, maar wat erin moet staan, staat er nog steeds
niet in. Wanneer precies krijgen mensen hun uitgestelde
hulp, hun uitgestelde rug- of knieoperatie? Er is nog niet
eens zicht op de omvang van de uitgestelde zorg, laat staan
op wanneer mensen die kunnen krijgen. En voor de Nationale Zorgreserve is de minister nog steeds bezig met een
verkenning. Ik zeg dus, met alle respect, tegen de minister:
u heeft de snelheid van een slak en we hebben een wervelwind nodig.
Voorzitter, laat ik positief eindigen met — ik doe het niet
vaak — een compliment aan minister De Jonge. Gelukkig
heeft hij een oplossing gevonden voor de groep 60- tot 65jarigen die wel gevaccineerd willen worden, maar niet met
het AstraZenecavaccin. Zij krijgen nu een alternatief vaccin
aangeboden, Pfizer of Moderna, en dat is heel goed nieuws.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Wilders. Er is een interruptie van de
heer Paternotte.
De heer Wilders (PVV):
Ik denk dat hij het compliment niet goed kan verwerken.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-7

De heer Paternotte (D66):
Ook ik ga even een compliment maken aan de minister: het
gele boekje gaat nu overal gestempeld worden. Ik kan mijn
hele vraag dus intrekken. Het is gebeurd! Hartstikke goed.
Maar vraag aan de heer Wilders gaat over het volgende.
Hij vraagt altijd aandacht voor meer ruimte in de buitenlucht, nu ook weer met de schermen in de buitenlucht.
Volkomen terecht, maar ik begrijp niet zo goed waarom hij
niet vraagt waarom de terrassen niet kunnen verdubbelen.
De terrasgrens is nu 50, maar als je een restaurant én een
terras hebt, mag je ook nog eens 50 mensen binnen neerzetten. Maar als je 100 mensen op dat terras kwijt kunt, heb
je 100 mensen in de buitenlucht. Dat is natuurlijk veel beter
dan 50 mensen binnen en 50 mensen buiten. Is de heer
Wilders het met mij eens dat je veel beter — terwijl je de
grens weliswaar op 100 houdt — dat terras maximaal open
kunt laten zetten?
De heer Wilders (PVV):
Mijn hele tekst vandaag straalt uit dat ik vind dat we de
maatregelen nu kunnen opheffen omdat de coronacrisis
voorbij is. Wat mij betreft mag het allemaal weer. Maar uw
voorstel is in ieder geval beter dan het voorstel van het
kabinet nu: zorg ervoor dat er meer terrassen komen! Als
second best wil ik daar dus wel over nadenken, maar mijn
voorstel is, zeg ik tegen de collega van D66, om de regels
nu op te heffen, de terrassen gewoon te openen, en te zorgen dat mensen dat maximaal kunnen doen zonder allemaal
regeltjes. En laat mensen alsjeblieft van het voetballen
genieten zonder dat het kabinet zegt dat je om elf uur naar
huis moet, dat je niet op het terras mag en dat dat scherm
ook niet mag. Het is te kinderachtig voor woorden.
Mevrouw Gündoğan (Volt):
Ik wil meneer Wilders een compliment geven, want we
zullen het politiek niet altijd met elkaar eens zijn, maar in
de kwestie-Sywert staat Volt volledig aan uw zijde. Dank u
wel dat u het zo open en eerlijk heeft benoemd.
De heer Wilders (PVV):
Graag gedaan. Ik hoop dat we daarover dadelijk misschien
ook gezamenlijk een motie kunnen maken.
De voorzitter:
Kijk eens aan. Dank u wel.
Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van den Berg van
het CDA.

Mevrouw Van den Berg (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Iedereen is blij dat er verdere versoepelingen zijn en kijkt uit naar de volgende stap, maar daarbij
heb ik wel mijn eerste vraag. Het CDA begrijpt niet waarom
bij pretparken zelfs binnenlocaties open mogen, maar kermissen die buiten zijn niet. Blijkbaar is dat alleen omdat ze
een vergunning nodig hebben. Kan de premier dat nader
toelichten? En kan de minister bevestigen dat er in alle
provincies bereikbare toegangstestlocaties komen? Afgelo-

Tweede Kamer

pen weekend stonden daarover verwarrende berichten in
de Provinciale Zeeuwse Courant.
Voorzitter. Het is goed dat de wijken in wordt gegaan om
mensen over te halen om zich te laten vaccineren, maar
welke specifieke maatregelen neemt de minister voor het
Caribisch gebied? In zijn brief geeft hij aan dat op SintMaarten de vaccinatiegraad 32% is en op Statia 45%. Zorgelijk laag, zeker omdat de economie van deze eilanden
zeer afhankelijk is van toerisme.
Voorzitter. Oudere mensen die eerst geen vaccin wilden
hebben, mogen nu alsnog kiezen, maar wat betekent dit
voor de wachttijd van jonge mensen?
We moeten het virus blijven indammen. Is de minister
bereid om personen uit een hoogrisicoland zonder bewijs
van volledige vaccinatie of bewijs van doorgemaakte
infectie, een quarantaineplicht op te leggen? De term
"dringende indicatie" in de brief is volgens het CDA niet
handhaafbaar. Aanstaand weekend is in Duitsland Fronleichnam, Sacramentsdag. Duitse toeristen annuleren nu hun
boeking, omdat Nederland Duitsland nog op code oranje
heeft staan ondanks de lage cijfers daar. Men annuleert
dus, omdat men anders alleen met een dure PCR-test hier
binnen kan komen. Graag een reactie.
Voorzitter. De meeste zorgen heeft het CDA bij de inhaalzorg
en de organisatie van de zorg in het najaar. Over het tijdspad van de inhaalzorg vindt het CDA de minister nogal
optimistisch. Het herstelplan moet nog gemaakt worden
en medewerkers zijn doodmoe. Ook mevrouw Kaljouw,
bestuursvoorzitter van de NZa, denkt dat er meer tijd nodig
is. Waarom neemt de minister deze crisis niet te baat om
echt een stap te maken met betrekking tot verlichting van
de administratieve lasten? Dat zorgt onmiddellijk voor
ruimte voor herstel, voor minder werkdruk en voor extra
handen aan het bed. Hoe gaat de minister de ontwikkeling
van inhaalzorg monitoren?
Voorzitter. COVID-19 blijft bij ons. Eind van de zomer moet
duidelijk zijn hoe de zorg wordt georganiseerd, dat
samenwerking niet meer vrijwillig is, hoe er wordt gecoördineerd, hoe er flexibel opgeschaald kan worden, et cetera,
maar ook hoe gedragsbeïnvloeding op de agenda staat.
Want het blijkt bijvoorbeeld dat slechts een op de vijf
mensen thuisblijft dan wel een test doet na een buitenlandreis. We moeten voorbereid zijn op het slechtste scenario.
Daarom nog enkele vragen.
Hoe wordt er verder gewerkt om desinformatie te ontkrachten? Functioneert het systeem van rioolwatermetingen nu
zo dat we nieuwe uitbraken kunnen voorspellen? Kunnen
GGD-testlocaties die nu worden afgebouwd snel en robuust
weer worden opgeschaald zodra dat nodig is? Is de ventilatie op alle scholen op tijd op orde? Daarover hebben wij
ook Kamervragen gesteld. En is er inzicht in de zorg die
nodig is voor patiënten die door corona chronische klachten
hebben gekregen?
In haar brief van 26 mei maakte minister Van Ark een goede
analyse van wat er moet gebeuren, maar ze pakt niet door
en wijst naar een volgend kabinet voor besluitvorming. Dat
vindt het CDA niet kunnen. Wij hebben niet voor niets in
het vorige debat een aangenomen voorstel gedaan dat er
eind van de zomer scenario's moeten liggen inclusief een
oplossing. Graag een reactie van de minister.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-8

Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. De laatste vraag van de heer Kwint van de SP.
Gaat uw gang.
De heer Kwint (SP):
Mijn derde vraag net was een conclusie. Ik dacht dat we
hadden afgesproken dat ik vier vragen mocht stellen.
De voorzitter:
Nee, het zijn vier vragen of opmerkingen. Wat u in die vier
momenten doet is aan u. We proberen de debatten wat
compacter te houden, dus dit is helaas uw laatste opmerking of vraag.
De heer Kwint (SP):
Of conclusie, maar dat zou een gek moment zijn.
De voorzitter:
Of conclusie, ja.
De heer Kwint (SP):
Ik heb een vraag aan mevrouw Van den Berg, aangezien zij
zo veel waarde hecht aan het uitvoeren van Kamermoties
die het kabinet een opdracht geven voor het eind van de
zomer. Een van die Kamermoties die is aangenomen en die
het kabinet een opdracht geeft voor het eind van de zomer,
gaat over zorgsalarissen. Ik had het daar met de VVD al
over. Ic-verpleegkundigen krijgen nu nul euro erbij. Hun
salaris stijgt niet. Het is nul. Er komt niks bij, en dat terwijl
mondkapjesimporteurs met miljoenen weglopen, topmannen van Booking met 30 miljoen weglopen en wij nu een
commissie gaan instellen om te kijken of politici wel genoeg
geld verdienen. Wat zou u zeggen als u straks een ic-verpleegkundige tegenkomt die zegt: "Waar blijft mijn waardering? Is het dan echt alleen maar bij applaus gebleven?"
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Heel terecht zegt meneer Kwint dat we naar de salarissen
voor de zorg moeten kijken. Dat heeft het CDA iedere keer
ondersteund. Daarom hebben wij ook ondersteund dat dat
SER-rapport er komt. Maar uit dat SER-rapport blijkt ook
dat er aan heel veel elementen wat gedaan moet worden,
zoals meer zeggenschap en meer autonomie. Wij hebben
als CDA honderden miljoenen gereserveerd voor de zorg.
Dat kunt u zien in de doorrekening van het Centraal Planbureau. Maar we vinden wel dat dit dossier integraal moet
worden bekeken en dat dit dus ook door een nieuw kabinet
meegenomen moet worden. Maar uit het feit dat wij daarvoor geld gereserveerd hebben, mag ook duidelijk zijn dat
wij het als CDA heel belangrijk vinden dat hier wat aan gaat
gebeuren.
De heer Kuzu (DENK):
Je moet natuurlijk altijd keuzes maken wanneer je een
spreektekst opstelt. Ik miste toch wel even een belangrijk
onderwerp dat het CDA in het bijzonder zou moeten aan-

Tweede Kamer

gaan, en dat is de kwestie-Van Lienden. Wat vindt mevrouw
Van den Berg daar eigenlijk van?
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Daar heb ik in verschillende media al op gereageerd dat wij
altijd hebben begrepen dat het non-profit was wat meneer
Van Lienden zou doen. Het is nu dus aan meneer Van
Lienden om daar meer duidelijkheid over te geven.
De heer Kuzu (DENK):
Dat heeft hij ook gedaan. Hij zegt: het is allemaal volgens
het boekje, het is allemaal volgens de regels, het is allemaal
legaal; het moet allemaal kunnen. Terwijl hij aan de voorkant aangaf: dit is non-profit; ik ga er geen stuiver aan verdienen; liefdadigheid et cetera. Het is natuurlijk ook zo dat
de heer Van Lienden een prominente rol heeft gehad
voorafgaand aan de verkiezingen en lid was van uw programmacommissie. Ik weet niet wat hij allemaal heeft
geschreven over bonussen, over gegraai en over geld verdienen over de ruggen van anderen, maar ik vind het toch
nog wel een hele slappe houding van het CDA om aan te
geven dat de bal nu bij de heer Van Lienden zelf ligt. Wat
vindt het CDA ervan? Moet het geld teruggevorderd worden? Vindt het CDA het ethisch dat er in crisistijd over de
ruggen van belastingbetalers miljoenen worden verdiend?
Wilt u dat dat geld teruggevorderd wordt?
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Dat zijn twee dingen. Aan de ene kant praten we erover dat
meneer Van Lienden heeft gezegd "ik doe het non-profit"
en dat nu blijkt dat hij er 9 miljoen aan heeft verdiend. Dat
vinden wij echt bij de heer Van Lienden liggen. Dat is ook
op zijn verantwoording. Het andere wat de heer Kuzu naar
voren brengt is: hoe zit het met de contracten en de hele
prijszetting van het ministerie? Daarvan heeft de minister
gezegd: we hebben gekeken naar kwaliteit, naar leveringszekerheid en naar de prijs. De prijs van de mondkapjes zat
binnen het kader dat in die tijd was afgesproken. Als de
minister nu zegt: wij zien in de overeenkomst met de heer
Van Lienden — en wellicht ook met andere leveranciers,
want er zijn natuurlijk meerdere leveranciers die winst
gemaakt zullen hebben — dat men zich niet heeft gehouden
aan de overeenkomst, ja, dan alle steun aan de minister
om daar actie op te ondernemen. Als in een contract heeft
gestaan dat winst was gemaximeerd of helemaal niet
mocht, dan heeft de minister alle rechtsgrond om daarop
in te grijpen, met alle steun van het CDA. Maar de kwestieVan Lienden vinden wij apart staan, omdat de heer Van
Lienden heeft gezegd: ik doe het om niet. Dan kan je dus
niet 9 miljoen aan het eind overhouden.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Van Esch van de Partij voor de Dieren
voor haar interruptie.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
We weten dat een gezonder leven bijdraagt aan een minder
slecht ziektebeeld als je corona krijgt. Vorige week zagen
we dat gezond eten in Nederland alleen maar duurder wordt
en ongezond eten alleen maar goedkoper. Opnieuw werd
het pleidooi gedaan om te gaan naar een verlaging van de

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-9

btw op groente en fruit. Ik weet dat uw partij zich daar ook
voor heeft uitgesproken tijdens de verkiezingscampagne
nog niet zo lang geleden. Wij staan er dus nu om te springen om onze aangehouden motie op dit punt in stemming
te gaan brengen, omdat wij denken dat het al veel eerder
tijd was, maar nu helemaal. Ik ben benieuwd of het CDA
zich daarbij kan gaan aansluiten.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Volgens mij zitten we daar met een technisch punt en niet
met een ideologisch punt. Ook het CDA vindt dat voorkomen
absoluut beter is dan genezen. Het was natuurlijk schokkend
vorige week dat we zagen dat snoep en ijs goedkoper waren
geworden in al die jaren en juist de gezonde zaken, zoals
groenten, duurder zijn geworden. Ook wij willen daar wat
tegen doen, maar wij hebben altijd begrepen — ik krijg dat
nog graag van de minister toegelicht — dat de hele btw
binnen een Europees stelsel valt en dat wij dat als Nederland niet zomaar alleen kunnen aanpassen.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Het afgelopen kabinet heeft de btw verhoogd. De verlaging
van die btw is met geen enkel probleem uit te voeren. De
verhoging die de afgelopen jaren in Nederland is ingevoerd,
zou per direct kunnen worden verlaagd. Ik ben benieuwd
hoe het CDA daartegen aankijkt. Laten we op zijn minst die
stap zetten. Wat ons betreft zijn er al heel veel onderzoeken
geweest en moeten we nog veel verder naar die verlaging.
We kunnen nu al stappen zetten, maar minimaal de verhoging van het afgelopen kabinet zo snel mogelijk terugdraaien is niet een zaak van de Europese Unie maar van
het Nederlandse parlement. Dat kunnen we nu doen.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik hoor daar dan toch graag even de reactie van de minister
op en wat we wel en niet op korte termijn zouden kunnen
doen. Maar, nogmaals, mevrouw Van Esch, wij zijn het qua
doel helemaal eens, zeker omdat wij het bij corona ook
hebben gezien dat voorkomen, zoals van obesitas, enorm
belangrijk is.
De voorzitter:
Mevrouw Simons van BIJ1 eerst en dan mevrouw Ploumen
van de PvdA.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ik wil toch nog heel graag even terugkomen op de kwestieVan Lienden. Want het lijkt mij iets te makkelijk voor een
CDA-Kamerlid om voorbij te gaan aan het feit dat een CDAminister een dergelijke deal met een prominente CDA'er
sluit en wij hier dan genoegen moeten nemen met: ja, wat
raar, het is niet netjes dat hij daaraan opeens 9 miljoen
overhoudt. Maar hij is niet per ongeluk blijven zitten met
die 9 miljoen. Ik zou daarom toch wel heel erg graag horen
hoe het CDA, hoe de Kamerfractie van het CDA dit duidt.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Heel duidelijk: dit was ten eerste geen CDA-minister. Want
het was minister Van Rijn die toen verantwoordelijk was
voor alle medische hulpmiddelen. Dat er contacten zijn

Tweede Kamer

gelegd? Ja, ik werd zelf, en ik denk iedere coronawoordvoerder, overspoeld met e-mails van bedrijven die zeiden: ik
kan helpen, ik heb materiaal, ik heb mondkapjes, ik heb
machines. Ik heb van onbekende bedrijven ook e-mails
gekregen. Die kende ik niet, maar ze maakten een serieuze
indruk. Dan heb ik ze gebeld en gezegd: we hebben het
Landelijk Consortium Hulpmiddelen. Ja, maar mevrouw
Van den Berg, die krijgen duizenden van dit soort verzoeken,
we krijgen gewoon geen enkele reactie. Dan heb ik soms
ook dingen doorverwezen naar de PA van de minister: het
is aan jullie. Ik denk dat dat op heel veel terreinen is
gebeurd, dat bedrijven bij het ministerie onder de aandacht
zijn gebracht, en dat dat allemaal bedrijven waren die zeiden: wij kunnen helpen om zo snel mogelijk die medische
hulpmiddelen hier te leveren.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Waarvan akte. Het is wel een CDA-minister die afgelopen
weekeinde op de televisie vroeg of we er allemaal in vredesnaam begrip voor kunnen hebben dat het zo gelopen is. Ik
persoonlijk, nee, ik heb er geen begrip voor. Dus nogmaals:
hoe duidt u dan toch dat deze minister zegt: ja, het was
crisis, jammer dan?
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik heb er ook alle begrip voor dat je in crisis A. soms heel
creatief moet zijn, out-of-the-box en dingen doet buiten de
standaardprocedure. Dat er bijvoorbeeld zaken niet zijn
aanbesteed: alle steun van het CDA dat je middenin een
crisis geen wekenlange procedure gaat volgen voor een
aanbesteding. Dat je misschien van een bepaald middel te
veel hebt ingekocht: alle begrip. Want we hebben hier
weken in debatten als Kamer alleen maar gezegd: we
moeten die mondkapjes hebben, het moet nu en ze moeten
voor iedereen beschikbaar zijn en het doet er niet toe wat
je ervoor moet doen, je moet gewoon zorgen dat ze er
komen. Daar hebben wij dus alle begrip voor. Het feit, wat
mevrouw De Vries ook al zei — daar komen we vast in het
jaarverslaggesprek nog wel op terug — dat er bij sommige
deals geen bonnetjes zijn te vinden, vinden wij wel een
punt. Maar dat er misschien een prijs is betaald die iets te
hoog is of dat er wat voorraad is geweest: als u weet hoe
wij hier een jaar geleden met elkaar hebben gestaan en
tegen minister Van Rijn alleen maar hebben gezegd dat we
het willen hebben en wel nu, dan heb ik er inderdaad alle
begrip voor dat het ministerie soms andere wegen heeft
gezocht dan de standaardwegen.
Mevrouw Simons (BIJ1):
Ik ben heel erg blij deze empathische kant van het CDA te
zien en zal dat zeker in de toekomst, mocht men het zelf
vergeten, nog even in herinnering brengen.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Ik wil even terug naar de vraag van mevrouw Van Esch. Zij
en ik hebben al vaker samen opgetrokken als het erover
gaat dat ook de overheid een plicht heeft om ervoor te
zorgen dat mensen gezond kunnen eten. Al te vaak werd
gezegd: het is de eigen schuld van mensen, maar dat is niet
zo. En dat is maar weer eens bewezen: gezond eten wordt
duurder, ongezond eten wordt goedkoper. Er zijn een aantal
maatregelen die we samen kunnen treffen die heel snel

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-10

effect sorteren, die bewezen werken, maar die het CDA
steeds niet wilde. Maar ik hoor mevrouw Van den Berg
eigenlijk steeds meer onze kant op komen, dus ik probeer
het nog een keer. Het invoeren van een suikertaks. Dat kan
huppekee, zo: Frankrijk en Engeland doen dat allemaal, wat
enorm veel resultaten heeft. De enige reden waarom het
in Nederland niet gebeurt, is omdat de frisdrankenindustrie
gewoon aan tafel zat. Mijn vraag aan mevrouw Van den
Berg is: is zij bereid samen met ons — ik neem aan dat
mevrouw Van Esch dat ook wil — een motie in te dienen
om per direct de suikertaks in te voeren?
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik snap de vraag van mevrouw Ploumen. Ook wij willen dat
hierin stappen worden gezet, maar ik denk dat het goed is
dat dat in een integraal pakket wordt gedaan. We hebben
het Preventieakkoord gemaakt met verschillende onderwerpen. Het is goed om daar nu een volgende stap in te maken,
waar al deze elementen ook in naar voren komen.
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Het wordt steeds beter! Mevrouw Van den Berg wil een
integraal pakket. Dat heb ik gewoon klaarliggen. Daar zitten
de suikertaks, verdergaande maatregelen tegen roken en
verdergaande maatregelen tegen alcoholmisbruik in. Ik heb
daar een heel goed plan voor, dus als dat plan — dat staat
gewoon in mijn verkiezingsprogramma — op steun van
mevrouw Van den Berg kan rekenen, dan ben ik vandaag
echt een heel groot aantal stappen opgeschoten.
Mevrouw Van den Berg (CDA):
Ik wil mevrouw Ploumen natuurlijk graag optimistisch
houden, maar ik wil ook weer niet dat ze conclusies gaat
trekken waar we misschien naderhand toch nog even over
moeten praten. Wij denken dat preventie zeker meegenomen moet worden bij een nieuw regeerakkoord, wie er ook
in de regering komen te zitten. Aandacht voor preventie
staat hoog op de agenda en je moet dit dan ook integraal
bekijken. Maar om daar nu even snel een motie over in te
dienen, zou ik te makkelijk vinden, want er zitten ook altijd
budgettaire consequenties aan.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Kwint van
de SP.

De heer Kwint (SP):
Dank. Terwijl Nederland langzaam hoop krijgt op iets leuks
de komende maanden, staan onze zorgverleners nog altijd
in de frontlinie. Dat blijven ze, want stel dat we na de zomer
grotendeels van corona af zijn, wat ik van harte hoop, dan
nog zwoegt de zorg door. Uitgestelde operaties en behandelingen, een gillend personeelstekort maken één ding
glashelder: het komende jaar wordt voor het zorgpersoneel
niet een jaar van bijkomen maar van doorbuffelen. Wat wij
hier ook doen, zorgverleners zullen dat in grote mate blijven
doen, niet vanwege Den Haag, want daar geloven ze allang
niet meer in en daar verwachten ze allang niks meer van.
Nee, ze doen dat omdat ze geven om hun patiënten.

Tweede Kamer

Ondertussen is een hele stapel moties voor een fatsoenlijk
zorgsalaris aangenomen. Toen het kabinet nog niet gevallen
was, wilden ze het niet uitvoeren omdat er een foutje was
gemaakt bij de stemmingen, en nadat het kabinet wel
gevallen was, wilden ze de motie niet uitvoeren omdat het
niet aan een demissionair kabinet zou zijn. Toen de oude
Kamer er nog zat, wilde het kabinet het niet uitvoeren omdat
er nog een SER-rapport moest komen. Nu zit er een nieuwe
Kamer, is het rapport klaar en wil het kabinet het wederom
niet uitvoeren, omdat het aan een nieuw kabinet is. Het
kabinet lijkt nog het meest op een dreinende puber: er is
altijd wel een reden te bedenken om je kamer niet op te
ruimen. Waarom vindt u het zo ingewikkeld om het zorgpersoneel een fatsoenlijk salaris te betalen? Ik zei net al tegen
CDA en VVD: heeft u de ic-verpleegkundigen gehoord? Ze
stoppen met dit belangrijke werk. Ze stoppen! Ze houden
ermee op. Waarom? Werkdruk. Zeker. En een loodzwaar
jaar. Maar ook omdat er bij heel veel mensen definitief iets
knakte toen ze zagen dat na een jaar lang zo hard werken
hun loonsverhoging op precies núl procent uitkwam.
Dat is wat ons betreft niks minder dan minachting. Als je
mondkapjes importeert en je schrijft mee aan het CDAprogramma, dan gaan alle deuren voor je open en vliegen
de miljoenen je kant op. Als je op de ic knokt voor andermans leven, dan heb je een applausmomentje en daarna
gaat de deur van het Torentje potdicht. Als je bestuurder
van Booking.com bent dan vul je je zakken met belastinggeld en als je levens redt dan mag je op een houtje bijten.
Volslagen idioot. Het is niet de schuld van deze mensen dat
er nog geen nieuw kabinet is. Het is ook niet de schuld van
deze mensen dat dit kabinet gevallen is. We kunnen niet
straks doodleuk een Prinsjesdag ingaan zonder extra geld
voor zorgpersoneel omdat iedereen nog de deur platloopt
bij mevrouw Hamer en er nog steeds geen nieuw kabinet
is. We gaan ook geen nieuwe motie indienen, want daar
veegt vak-K toch zijn spreekwoordelijke derrière mee af. Ga
dit gewoon uitvoeren! Anders schrijven we zelf wel een
amendement. We krijgen nog een Voorjaarsnota. Het kabinet weet dat er ondertussen een meerderheid is, maar
bespaar jezelf die afgang en kies zelf, nu, voor dat personeel.
Ten slotte nog een paar andere losse punten. Long covidpatiënten worden op dit moment de dupe van een conflict,
een steekspel, tussen particuliere klinieken en verzekeraars.
Verzekeraars zeggen: de behandeling is nog onvoldoende
bewezen. Klinieken beweren het tegenovergestelde. Wie
er uiteindelijk ook gelijk heeft, de patiënt wordt op dit
moment de dupe en zit met de gebakken peren. Wat gaat
dit kabinet doen om goede zorg voor die long covidpatiënten uiteindelijk wél te realiseren en een oplossing voor dit
conflict te bedenken?
De middelbare scholen zijn voor een groot deel weer open.
Ik wens docenten en scholieren alle sterkte daarbij. Maar
nu hoor ik dat zelfs op basisscholen, die al veel langer weer
veel meer open zijn, nog steeds niet overal zelftests bezorgd
zijn. Afgelopen maandag waren docenten alweer op de
middelbare school aan het werk. Weet u de voorwaarden
nog? Twee keer per week moet iedereen zich laten testen.
Afgelopen maandag gingen de scholen open en lagen de
tests er niet. Hoe kan dat nou toch elke keer? Waarom was
dit niet geregeld voordat er versoepeld werd?
Dan het volgende. De minister heeft ons verteld dat zijn
project Testen voor Toegang écht niet via de GGD'en kon.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-11

Zij hadden het veel te druk. Gisteren lazen wij dat de eerste
GGD'en hun teststraten sluiten omdat er te weinig animo
voor is, terwijl er nog overal in Nederland nieuwe locaties
voor het project Testen voor Toegang worden geopend.
Hoe legt de minister dit uit? Hoe legt hij uit dat er straks 1
miljard via een stichting naar private partijen gaat om een
paar evenementen mogelijk te maken, terwijl de GGD'en
hun teststraten sluiten?
Tot slot. Zou de Rekenkamer niet eens onderzoek moeten
doen naar het inkoopbeleid van tests, beschermende middelen en meer in deze crisis, dieper dan nu is gedaan?
Begrijp me niet verkeerd: niet omdat er middenin crisistijd
op elk dubbeltje gelet moet worden en alle regels gevolgd
moeten worden, maar om hiervan te leren. Wij stonden
hier namelijk vooraan toen het zorgpersoneel geen
beschermende middelen had, en dat zullen wij blijven doen.

het plan daarvoor klaar? Want het is natuurlijk ingewikkelder
dan gewoon met een busje door de provincie Friesland rijden, zoals gelukkig wel gebeurt. Het is ook ingewikkelder
dan vertrouwen op huisartsen die in de avonduren de
overgebleven vaccins inladen en langs patiënten rijden.
Het kabinet moet daar zelf het voortouw in nemen. Wanneer
komt dat plan?
Voorzitter. We zijn ook hier in Nederland pas veilig als
iedereen overal ter wereld veilig is. Maar de wereldwijde
vaccinatiegraad is — schrikt u niet — 5%. Daardoor lopen
nog steeds heel veel mensen het risico om heel erg ziek te
worden. De EU moet daarom het voorbeeld van president
Biden volgen, zich niet langer laten gijzelen door de farmaceutische industrie, en ervoor zorgen dat die patenten
worden vrijgegeven. Waarom zet Nederland deze stap nog
niet? Het is hoog tijd.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Ploumen,
PvdA.

Het kwam al aan de orde: hoe staat het nu met de hulp aan
Suriname, waar de situatie zo verschrikkelijk is? Het virus
waart daar rond en mensen worden verschrikkelijk ziek. De
mensen in de zorg kunnen het niet meer aan. Hier liggen
er vaccins ongebruikt; mevrouw Simons sprak daar ook
over. Wanneer worden de eerste vaccins nu verzonden?

Mevrouw Ploumen (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Wat is het fijn dat de coronapandemie in Nederland in hevigheid aan het afnemen is. Fijn dat
we weer onbezorgder en met meer mensen bij elkaar op
bezoek kunnen gaan. Het geroezemoes van mensen die op
het terras zitten, ook hier op het Plein, doet goed. Het doet
me denken aan vorig jaar juni, toen er ook versoepeld werd.
De meesten van ons hadden een fijne zomer, maar daarna
ging het heel snel heel erg mis omdat er niks was voorbereid. We hebben gezien waar dat toe heeft geleid. Deze
zomer is de situatie gelukkig anders door de beschikbaarheid van vaccins en doordat het priktempo enorm is opgevoerd. Maar het coronavirus is gewoon nog steeds onder
ons. Om het virus ditmaal wél onder controle te houden,
moeten er fundamenteel andere keuzes gemaakt worden.
Tot nu toe was het kabinet bereid om te accepteren dat heel
veel mensen ziek werden. De zorgcapaciteit, het aantal
bedden op de ic en de in de ziekenhuizen, was leidend. Wij
hebben daar steeds vraagtekens bij gezet. Met de dalende
besmettingscijfers en de stijgende vaccinatiegraad moeten
er nu eindelijk wel echt andere keuzes worden gemaakt.
Het virus moet maximaal worden ingedamd. Minister De
Jonge zei het vorig jaar zelf: de brandjes moeten uitgetrapt
worden. Dat was vorig jaar het plan, maar dat werd helaas
nooit de praktijk. Dat moet nu wel. Daarom willen we van
de minister weten hoe hij dat gaat garanderen. Is het bronen contactonderzoek nu wél op orde? Hoe worden mensen
geholpen als ze in quarantaine moeten? Welke afspraken
zijn er in Europa over het gezamenlijk omgaan met eventuele nieuwe mutaties? Is het kabinet bereid om, wellicht nog
voor de zomer, lessen te trekken uit de aanpak van de
pandemie tot nu toe in een in-action review, zoals de
Wereldgezondheidsorganisatie ook adviseert? We moeten
ook wíllen leren.

Tot slot, voorzitter. De coronacrisis leidt tot grote ongelijkheid. Booking.com harkt geld binnen, miljardairs zijn rijker
geworden en mensen die zich presenteren als weldoener
des vaderlands werden miljonair van ons belastinggeld. En
ruim 5 miljard euro aan zorggeld kan niet worden verantwoord. Ruim 5 miljard euro. Dat is meer dan de begroting
van sommige ministeries. Ik weet dat daar volgende week
over wordt gesproken, maar ik wil het er vandaag ook over
hebben. Wij zijn hier namelijk verantwoordelijk voor de
controle op de VWS-begroting.

Voorzitter. Vaccineren werkt, maar we zien dat er nog niet
overal evenveel mensen zijn gevaccineerd. Mensen twijfelen. Hoe wordt er nou echt gewerkt aan het verhogen van
de vaccinatiebereidheid? Is er een plan om straks, als
iedereen die dat wil de vaccinatie gehaald heeft, laagdrempelig prikken aan te bieden, bijvoorbeeld met busjes of
mobiele units? Is daar een doordachte strategie voor? Ligt

Tweede Kamer

Ondertussen is er geen geld voor een structurele loonsverhoging voor mensen in de zorg. Er is geeneens geld voor
de €500 uit de begroting die was toegezegd. Kwetsbare
wijken hebben het heel hard nodig. Daar moet het geld
naartoe. Nederland verdient een kabinet dat die ongelijkheid
aanpakt. Graag een reactie van de minister-president.
De heer Paternotte (D66):
Mevrouw Ploumen heeft in een eerdere fase ook aandacht
gevraagd voor de "Vergeet ons niet, Hugo!"-groep. De
minister staat dat ook nog goed voor ogen. Er is nu de
"Vergeet onze kinderen niet, Hugo"-groep. Dat zijn de ouders
van de in totaal 150.000 kinderen die chronisch ziek zijn. Ze
hebben astma of een spierziekte, of ze krijgen een kankerbehandeling en zitten in isolatie. Die willen heel graag
gevaccineerd worden. Het kan ook, want het Europees
Medicijnagentschap heeft een vaccin toegelaten. De Commissie heeft dat goedgekeurd. Duitsland, Frankrijk en Italië
gaan het doen. Nederland wacht nog op een advies van de
Gezondheidsraad. Is mevrouw Ploumen het met D66 eens
dat wij er zo snel mogelijk voor moeten zorgen dat deze
kinderen uit de griepprikgroep worden toegevoegd aan het
vaccinatieprogramma?
Mevrouw Ploumen (PvdA):
Het moet verschrikkelijk zijn voor ouders maar ook voor de
kinderen zelf om te zien dat Nederland voor een deel zijn
vrijheid terugkrijgt, maar dat dat voor hen nog steeds niet
geldt. Wij hebben steeds gezegd … Kijk, ik ben geen expert.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-12

Ik kan het niet beoordelen. Daarom wachten wij ook altijd
op het advies van de Gezondheidsraad. Ik ben het helemaal
met u eens. Ik hoop eigenlijk dat dat advies heel erg snel
komt. Maar dan lijkt het me goed dat de minister in
afwachting van dat advies misschien al de voorbereidingen
treft.
De heer Paternotte (D66):
Ik vind dat toch jammer. Dat advies gaat natuurlijk over de
vraag of we straks tieners gaan vaccineren. Voor de meeste
gezonde tieners geldt dat het virus niet enorm bedreigend
is. Sommigen worden er wel erg ziek van, maar de meesten
natuurlijk niet. Maar dit gaat om kinderen in de griepprikgroep, 17- en 16-jarigen en jonger, die er natuurlijk baat bij
hebben als zij dat vaccin kunnen krijgen. Het is toegelaten
op de Europese markt. Duitsland, Frankrijk en Italië gaan
het doen. Vindt u dan echt dat we nog langer moeten
wachten?
Mevrouw Ploumen (PvdA):
De heer Paternotte heeft gewoon gelijk. Ik verkeerde in de
veronderstelling dat er nog een apart advies zou komen
van de Gezondheidsraad over deze groep. Als dat niet zo
is, dan heeft hij helemaal gelijk. Dan is het denk ik belangrijk
om ervoor te zorgen dat ze zo snel mogelijk gevaccineerd
worden, als de EMA en andere dat vaccin inderdaad hebben
goedgekeurd.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Ploumen. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Westerveld van GroenLinks.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. We zijn allemaal blij dat er weer
meer mogelijk is. Ik heb zelden zo'n blije whatsappgroep
gezien als die met mijn voetbalteamgenootjes, die blij zijn
dat we binnenkort weer echt tegen elkaar kunnen spelen.
Minister De Jonge toont zich wel een hele grote optimist
door te zeggen dat we vanaf 1 september wellicht af kunnen
van alle maatregelen. Nu ben ik niet vies van een gezonde
portie optimisme, maar soms kan optimisme ook overgaan
in wensdenken. Meer dan eens bleek natuurlijk ook dat de
minister dingen toezei die later niet uit bleken te komen:
kijk naar het bron- en contactonderzoek, de testcapaciteit
of de vaccinatiecampagne. Vooropgesteld: wij hopen ook
dat zo veel mogelijk mensen zich laten vaccineren, zodat
we in Nederland met elkaar beschermd zijn. Maar zolang
het virus zich mondiaal wel in groten getale blijft verspreiden en zolang zich in andere landen nog mutaties voordoen,
kan de minister toch nooit zulke harde voorspellingen doen?
Daarom heb ik de volgende vragen. Wat doet de regering
om zich optimaal voor te bereiden op een endemisch scenario, ook na de zomer? Hoe anders zou de virusbestrijding
eruitzien bij een nieuwe mutatie, ten opzichte van het huidige beleid? Stapt Nederland dan af van het sturen op iccapaciteit en wordt de eigen signaalwaarde dan daadwerkelijk nageleefd? Graag een concrete reactie.
Hoe houden we zicht op het virus en op mogelijke mutaties?
Wordt er genoeg gesequenced? Wordt er structureel geïn-

Tweede Kamer

vesteerd in de GGD'en? Hoe gaan we daadwerkelijk zorgen
dat de uitgestelde zorg kan worden ingehaald, waarbij de
helden in de zorg zo min mogelijk worden belast?
Voorzitter. De afgelopen vijftien maanden is er enorm hard
gewerkt op de ministeries. Maar ik vind het moeilijk te verkroppen dat een groot aantal moties, van mij, maar ook
van andere collega's — de heer Kwint had het er net ook
al over — niet of slecht zijn uitgevoerd. Dat schaadt ook het
vertrouwen in het parlement en in de overheid. Ik heb een
hele stapel moties gevonden, waaronder de motie-Renkema
van maart 2021, waarin werd verzocht om een extern
onderzoek te verrichten naar de capaciteit van de GGD'en.
Het was achteraf, met de kennis van nu, toch wel fijn
geweest als die was uitgevoerd. Wanneer wordt er uitvoering gegeven aan de motie van D66, waar wij ook onder
staan, waarin wordt verzocht om PCR-testen gratis te maken
voor EU-reisverkeer? Wat is er gedaan met de motie die ik
samen met mevrouw Simons heb ingediend? Daarin verzochten wij om over een klein deel van het totale aantal
daklozen — we hebben er in Nederland 40.000; dat is al iets
om ons flink voor te schamen —, namelijk de zogenaamde
niet-rechthebbenden, afspraken te maken met gemeenten,
zodat zij ook na 1 juni kunnen worden opgevangen. Vorige
week sprak ik met een wethouder die zei: er is nog niets
gebeurd. We weten gewoon dat een aantal van deze mensen op straat zijn beland. Graag een reactie.
Voorzitter. Wat ik mij ter voorbereiding op dit debat ook
afvroeg, is wat we nou gaan doen om de mensen die het
hardst getroffen zijn door de lockdown zo goed mogelijk te
helpen. Vanochtend las ik dat het Rode Kruis aangaf dat
het doorgaat met noodhulp aan mensen in de vorm van
voedselbonnen en voedselpakketten. Dat is natuurlijk ook
iets om ons eigenlijk kapot voor te schamen; dat we in een
land als Nederland voedselpakketten en voedselbonnen
nodig hebben. Maar wat gaat de regering doen om juist
deze groep te helpen?
Wat gaan we doen zodat kinderen niet de spreekwoordelijke
rekening betalen? Vanochtend constateerde KidsRights dat
Nederland veel te weinig oog heeft gehad voor de belangen
van kinderen. We weten ook dat de problemen in de
jeugdzorg al heel erg groot waren. We weten dat veel kinderen ook gedurende de lockdown te kampen krijgen met
bijvoorbeeld psychisch geweld en met geweld achter de
voordeur. Ik weet dat de minister van VWS in gesprek is
met de gemeenten, maar ik wil ook aan de demissionair
minister-president vragen: is dit een kabinetsprioriteit? Wat
gaat er de komende tijd nou gebeuren om ook die kinderen
te helpen?
Voorzitter. Dan nog een niet onbelangrijke vraag over de
vaccinatiecampagne. Gisteren kwam de Gezondheidsraad
met een nieuw advies om ook het Janssenvaccin niet in te
zetten voor 40-minners. Wat betekent dit voor alle mensen
die al een afspraak hadden staan en levert dit nieuwe vertraging op?
Mijn laatste punt, voorzitter. Wij leven in een vrije en open
samenleving, waarin het heel belangrijk is dat journalisten
en wetenschappers hun werk goed en ook vrij kunnen doen.
Ze houden ons scherp. Ze controleren de macht. Maar we
weten dat er steeds meer bedreiging en intimidatie is. Ik
vraag het kabinet: wat gebeurt er om ervoor te zorgen dat
onze journalisten en onze wetenschappers in alle vrijheid
hun belangrijke werk kunnen doen?

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-13

De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Esch
van de Partij voor de Dieren.
O, voor een interruptie! Gaat uw gang, mevrouw Van Esch.
Mevrouw Van Esch (PvdD):
Het kon beide zijn; ik kan het me goed voorstellen.
Ik vroeg het net ook aan het CDA en was gewoon even
benieuwd: ik ga ervan uit dat GroenLinks nog steeds achter
een btw-verlaging op groente en fruit staat. Ik zie geknik.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Daar staan wij achter, ja. Het staat in ons verkiezingsprogramma. We hebben eerder ook samen met de Partij voor
de Dieren moties ingediend. We vinden dat nog steeds,
want gezondheid is ongelofelijk belangrijk. Verschillende
gezondheidswetenschappers wijzen daar ook op. Laten we
er dus alles aan doen om ervoor te zorgen dat gezond eten
ook betaalbaar blijft voor mensen met een kleine portemonnee.
De voorzitter:
Dank u wel.
Mevrouw Van Esch, u kunt uw spreektekst ophalen en dan
uw eerste termijn houden.

Mevrouw Van Esch (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Ook wij zien dat het er mooi uitziet
en dat is natuurlijk goed nieuws. Het coronavirus wordt
steeds verder teruggedrongen en de terrassen stromen
weer vol. Daarom heeft het kabinet natuurlijk ook besloten
de geplande versoepelingen een paar dagen eerder in te
laten gaan. Ook ons lijkt dat een prima idee.
Alleen de studenten misten wij in het rijtje van de afgelopen
tijd, ook het rijtje van de afgelopen dagen. Wij zijn benieuwd
of er nog iets specifieks voor hen gedaan wordt. Wij missen
hen in alle versoepelingen.
Ik wil ook nog wel van de minister weten wat het plan is
om mutaties buiten de deur te houden, die we toch steeds
meer en steeds heviger zien opdoemen. Nu de vliegverboden zijn opgeheven — dat had absoluut niet gemoeten —
zien wij daar de zorgwekkende ontwikkelingen komen. We
zijn ook benieuwd hoe we verder proberen ook andere
landen te helpen om zo snel mogelijk gevaccineerd te zijn.
Suriname werd genoemd, en het lijkt mij goed om te zien
in hoeverre wij bijvoorbeeld Suriname kunnen helpen. Ik
ben benieuwd wat het plan van het kabinet daarvoor is.
Voorzitter, de Coronawet loopt tot 1 september. De minister
noemt het een reëel perspectief om tegen die tijd de
basisregels los te laten. Betekent dit dan ook dat we de
Coronawet, die testwet, en de mondkapjeslicht per 1 september kunnen laten vervallen? Wat ons betreft zou dat een
goed idee zijn en ik ben benieuwd of dat ook het geval gaat
zijn.

Tweede Kamer

We moeten nu echt gaan kijken naar de oorzaak van deze
pandemie. Ik ga ervan uit dat de analyse van de expertgroep
zoönose naar aanleiding van de aangenomen motieOuwehand er binnen twee weken is, zodat de vervolgstappen bij de formatie kunnen worden besproken. Kan de
minister dit bevestigen? Vrijwel alle politieke partijen hebben bij de formatiegesprekken gezegd dat we niet nog een
keer een pandemie willen meemaken.
Voorzitter. Bij de aanpak van zoönose zegt de minister dat
de volksgezondheid vooropstaat en altijd voorop heeft
gestaan. Maar dit is simpelweg niet waar. Terwijl het RIVM
spreekt van een mogelijke nieuwe zoönose vanuit de geitenhouderij, waardoor 1,7 miljoen mensen een sterk verhoogd risico lopen op longontstekingen, heeft het kabinet
de sector explosief laten doorgroeien. Terwijl de GGD
waarschuwt dat opheffen van geitenstops medisch onaanvaardbaar is, doet deze minister niets om dat te voorkomen.
Nog zo'n voorbeeld, voorzitter: vogelgriep. Tot nu toe
hebben we ruim zeven maanden een ophokplicht, en die
heeft niet geleid tot een einde aan die vogelgriepepidemie.
Ook het vergassen van 812.000 dieren heeft niet geholpen.
Twee weken geleden werden zelfs zieke vossen gevonden
die besmet bleken met vogelgriep. Het virus springt dus
van de ene diersoort naar de andere.
Wat betekent dit voor de gevaren van virusmutaties?
Inmiddels is iedereen het erover eens dat een andere aanpak noodzakelijk is. Gaat de minister er dan ook voor zorgen
dat nu echt alle mogelijkheden op tafel komen? Dus ook de
krimp van het aantal dieren in de pluimveehouderij.
We hebben het er al vaak over gehad, en ik heb er vandaag
zelfs al vaker over gehad: de schrijnende ongelijkheid tussen
rijk en arm, tussen gezond en ongezond. COVID-19 trof arm
veel harder dan rijk. Dat is een complex probleem en niet
zomaar op te lossen, maar dit kabinet doet wel een heel
futiele poging door in een reclamespotje tegen deze groep
mensen te zeggen "dan neem je toch een keer een salade?"
Ondertussen heeft dit kabinet de afgelopen periode de btw
op groente en fruit doodleuk verhoogd. Het CBS maakte
vorige week bekend dat de prijs van groente en fruit de
afgelopen tien jaar is gestegen, terwijl de prijs van snacks
en snoep is gedaald. Ik wil graag dat de btw-verhoging op
groente en fruit wordt teruggedraaid, want dat kan absoluut
niet langer zo zijn. Ik zal een motie hierover volgende week
in stemming brengen. Ik zie dat mijn klokje langzaam aftikt
en ik zal dan ook afronden.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van Esch. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Bikker van de ChristenUnie.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. 1982, zo snel gaat het. U kunt zich
zomaar voorstellen dat ik daar blij mee ben. Het aantal
vaccinaties stijgt, de besmettingen dalen en dat is goed
nieuws. Mijn complimenten voor allen die daar keihard aan
bijdragen. Tegelijkertijd: covid's deadliest phase may be
here soon, kopte de New York Times deze week. Terwijl wij
hier in Nederland alles op alles zetten om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk te krijgen en het in Nederland en
in Europa de goede kant op gaat, zien we wereldwijd nog

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-14

steeds een zorgwekkend beeld. Zo kunnen varianten blijven
rondrazen en zijn de armsten nog steeds onbeschermd. Dat
vraagt om inzet van rijke landen. Heeft Nederland hierin
een voortrekkersrol en waar blijkt dat uit? Er is nu ruim 5
miljoen opgehaald bij Giro555, en het is heel mooi dat
zoveel mensen solidair zijn. Maar tegelijkertijd: hoe bekend
is die actie nu, hoeveel ziet u ervan? Voorzitter, daar kunt
u natuurlijk niet op antwoorden, maar u snapt mijn vraag.
En als we de opbrengst vergelijken met andere jaren, dan
is die laag. Daarom pleit ik voor een impuls. Maak een
nationale actiedag. Laat ook de minister-president en de
minister van VWS zich uitspreken op een goed bekeken
moment, hun warme steun betuigen, maar ook de urgentie
hiervan aangeven. Is het kabinet bereid die steun te vertalen
in een financiële donatie aan de actie van Giro555, vergelijkbaar met eerdere acties en Serious Request?
Voorzitter. De vaccinatiecampagne is in Nederland gelukkig
echt op stoom. Vandaag dus het geboortejaar 1982, helaas
wel met de hiccup van het Janssen-vaccin. Ondertussen
zien we wel dat de vaccinatiegraad nogal verschilt in
Nederland, soms zelfs binnen dezelfde stad. Ik denk we in
Den Haag zo de ene wijk kunnen aanwijzen waar de vaccinatiegraad goed omhoog gaat en de andere wijk, de Schilderswijk, waar we zien dat mensen niet bereikt worden.
Terwijl we weten dat mensen in de kwetsbare wijken juist
het meest geraakt worden door het coronavirus.
Gisteren hoorden we gelukkig al wat ideeën van VWS om
die vaccinatie laagdrempeliger en toegankelijker te maken.
Tegelijkertijd riepen wij en de huisartsen al weken geleden
op om maatwerk te leveren in bepaalde wijken. We zien in
het buitenland ook hoe die stappen worden gezet: met
prikbussen en nabije priklocaties, zoals een tempel, een
kerk of wat dan ook. Ja, mensen aanmoedigen om die prik
te halen, juist als ze op een achterstand staan. Natuurlijk
zien we een mooi voorbeeld in Friesland — dan kijk ik altijd
naar mevrouw De Vries van de VVD, dat begrijpt u — maar
op heel veel plekken proef ik de urgentie nog te weinig.
Daarom roep ik de minister met klem op: maak vaart met
die aanpak in kwetsbare wijken. Bied maatwerk in gebieden
die achterblijven, zorg ervoor dat de informatie wel aankomt, kijk wat daarvoor nodig is en zorg dat het maken van
een afspraak niet omslachtig is. De GGD, de gemeente,
lokale sleutelfiguren: zij weten heel goed wat er nodig is
en wat kan werken in een bepaalde wijk.
Ik wil niet dat de minister weer grootschalig, planmatig
denkt in allerlei gevallen en nog meer pilots doet. Nee, vaart
en vertrouwen in de lokale professionals, praktisch en
wendbaar werken. Ik verzoek dat samen met de PvdA, zoals
u net al hoorde. Ik vraag de minister vooral om met die
vrijheid voor hen aan de slag te gaan en te zorgen voor
werkbare plannen binnen twee weken.
Ondertussen krijgen we ook nog steeds veel berichten van
mensen die thuis wachten. Ik zou de minister willen vragen
om daar vaart in te maken. In het vorige debat ben ik ingegaan op de endemische fase. Ik zou de minister willen vragen hoe het nu staat met de uitvoering van de motie om in
de regio's in gesprek te gaan met de burgemeesters.
Ik heb enige weken geleden mijn schriftelijke inbreng
gegeven op het tijdelijke wetsvoorstel over de sluitingsbevoegdheid gebouwen bij een uitbraak. Met het huidige
beeld zie ik eerlijk gezegd geen noodzaak meer om hier
onze energie aan te geven. Gezien de proportionaliteit die

Tweede Kamer

ontbreekt, zou ik het kabinet willen vragen en aanmoedigen
om de energie niet meer in dit wetsvoorstel te steken. Graag
een reactie.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Baudet van
Forum voor Democratie.

De heer Baudet (FVD):
Voorzitter. In 2010 ontwikkelde de Rockefeller Foundation,
een van de meest invloedrijke ngo's ter wereld, een aantal
scenario's voor de toekomst van technologie en internationale ontwikkeling. Hier heb ik het rapport. In dit rapport
beschrijft de Rockefeller Foundation het zogeheten scenario
"Lockstep", over de komst van een wereldwijde pandemie
en de nasleep ervan. In 2010 dus al. Volgens dit scenario
— ik heb het dus hier bij me — zouden de Chinezen als
eerste gaan beginnen met "verplichte quarantaine voor alle
burgers en onmiddellijke en bijna hermetische afsluiting
van alle grenzen". Nationale leiders over de hele wereld
zouden hun gezag verstevigen met wetten, regels en
beperkingen van het verplicht dragen van mondkapjes tot
lichaamstemperatuurcontroles bij ingangen van treinstations, vliegtuigen en gebouwen. Het komt allemaal hierin
voor.
Maar daar houdt het niet mee op, want volgens scenario
Lockstep staat ons nog veel te wachten. Zelfs nadat de
pandemie voorbij was, zo schrijven de onderzoekers, bleef
de autoritaire controle en het toezicht op burgers en hun
activiteiten en werd deze zelfs nog geïntensiveerd. In dit
rapport uit 2010 wordt zelfs al gezinspeeld op klimaatlockdowns, precies waar ze in onze tijd ook al over beginnen. Ik citeer: "om zichzelf te beschermen tegen steeds
mondialer wordende problemen van pandemieën en
transnationaal terrorisme tot milieucrises en toenemende
armoede, namen leiders over de hele wereld de macht
steviger in handen". Het rapport voorzag ook goed hoe
burgers op alle maatregelen zouden reageren. Helaas, zeg
ik daarbij. Net als nu staan mensen te juichen als ze
gevaccineerd zijn. Ze zetten foto's van hun geprikte arm op
sociale media — zo staat allemaal in dit rapport — en ze
smeken om een coronapaspoort. Dat voorzagen de schrijvers van het scenario Lockstep, zoals ik al zei. De meer
gecontroleerde wereld vindt dus veel acceptatie onder de
bevolking, zo voorspelden zij al in 2010. Burgers gaven
vrijwillig een deel van hun soevereiniteit en privacy op, in
ruil voor meer veiligheid en stabiliteit. Burgers waren toleranter en zelfs gretig om meer topdown aansturing en toezicht te krijgen. Nationale leiders hadden meer vrijheid om
orde op te leggen, op manieren die zij zelf geschikt achtten.
Dat dit zou leiden tot een digitaal paspoort hadden de
auteurs van het Rockefeller Foundation-rapport ook al
voorzien. In 2010 kon de Rockefeller Foundation de huidige
technologische stand van zaken natuurlijk nog niet letterlijk
voorspellen, maar toen dachten zij al wel dat het verscherpte toezicht zou leiden tot een biometrisch ID voor
alle burgers. Dat zit inmiddels in onze papieren paspoorten.
Het digitale vaccinatiepaspoort is daar alleen maar een
aanvulling op.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-15

Pas dertien jaar na de pandemie zou het publiek volgens
de Rockefeller Foundation doorkrijgen dat ze belazerd zijn,
en genoeg krijgen van de controle en de absurde machtsfantasieën van de heersers.
Voorzitter. Ik hoop zo dat de Rockefeller Foundation op dat
punt ongelijk gaat krijgen. Al hun voorspellingen zijn uitgekomen, maar ik hoop dat ze hierin echt ongelijk krijgen, en
dat er een punt komt waarop wij wakker worden, waarop
we inzien dat dit een collectieve psychose is, dat het op slot
gooien van het hele land en de halve wereld gedurende
anderhalf jaar vanwege een griepvariatie krankzinnig is.
Dat we rondlopen met die lullige, niet-werkende mondkappen. Dat we ons houden aan die volstrekt onzinnige
afstandsregels en onze bedrijven, onze sociale levels stuk
hebben zien gaan. Dat we prima eerstelijns medicijnen,
zoals ivermectine, tegenhouden, alleen om experimentele
injecties versneld de status van toegelaten vaccin te kunnen
geven. Dat we kletsen over "o, de besmettingen lopen
terug", terwijl dat vorig jaar natuurlijk ook gebeurde, zoals
dat elk jaar gebeurt. Straks, met de herfst, komen er
natuurlijk weer nieuwe besmettingen, zoals dat altijd
gebeurt. We doen alsof dat door corona komt, terwijl wat
we vroeger de griep noemden schijnbaar geheel zou zijn
verdwenen.
Maar het belangrijkste, en dat zijn mijn afrondende woorden, is dat we inzien dat met als voorwendsel een of andere
hysterie over deze Chinese griep een infrastructuur is
opgetuigd die op elk willekeurig moment wegens elk willekeurig voorval opnieuw kan worden aangewend. Lockdowns, mondkapjes, afstand houden, niet meer reizen, geen
handen meer schudden, belachelijke experimentele injecties
laten inspuiten: deze coronatijd was een gehoorzaamheidstraining. De Tweede Kamer en de regering-Rutte hebben
die training glansrijk doorstaan. Gefeliciteerd. Klaus Schwab
kan trots op jullie zijn. De globalistische plannen kunnen
doorgang vinden en de volgende stap richting mass surveillance en totale controle kan worden gezet.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Gündoğan
van Volt.

Mevrouw Gündoğan (Volt):
Dank u wel, voorzitter. Het einde lijkt in zicht. Ondanks het
feit dat dit tot opluchting en blijdschap in de samenleving
leidt, mogen we ons niet voorbarig rijk rekenen. We zijn er
namelijk nog niet. De scholen gaan onverantwoord open.
Niet iedereen wil zich laten vaccineren en de vaccinaties in
grote delen van de wereld blijven achter. Dat geldt met
name voor een land als India. Daarover gaf de heer Van
Dissel gisteren aan dat er een reëel risico bestaat dat daar
nieuwe mutanten kunnen ontstaan waar de huidige vaccins
geen soelaas tegen kunnen bieden. Dan zal de geschiedenis
van deze dodelijke, slopende en vermoeiende pandemie
zich herhalen.
Voorzitter. Dan de vaccinatiebereidheid en de vaccinatiegraad onder bepaalde groepen in ons land. Het organiseren
van de lokale aanpak, zoals de vaccinatiebus en de mobiele
units, juichen wij bij Volt van harte toe. Heeft de minister
scherp welke groepen niet bereikt worden met de huidige
vaccinatiestrategie? Denk bijvoorbeeld aan dak- en thuislo-

Tweede Kamer

zen, asielzoekers en arbeidsmigranten. Kan de minister
toelichten hoe het staat met de vaccinaties van deze groepen? Puur de voorziening, zonder goede inzet op communicatie, is helaas niet voldoende. Communicatie bestaat
slechts voor een klein deel uit zenden en voor het grootste
deel uit ontvangen. Ik maak mij zorgen over de lage vaccinatiebereidheid van sommige groepen mensen, zoals in
kwetsbare wijken. Erkent de minister het risico dat de meest
kwetsbare mensen niet voldoende bereikt worden en kan
hij toelichten wat hij eraan doet om deze groep goed voor
te lichten en de vaccinatiebereidheid te verhogen? Heeft
de minister zicht op hoe andere landen hiermee omgaan?
De wereld schreeuwt om vaccinatie. Ik wil daarom de
woorden van de heer Knot van DNB, gisteren te horen bij
het rondetafelgesprek, citeren: Een nieuwe mondiale opleving van de pandemie kan nog steeds niet worden uitgesloten; het is daarom goed te beseffen dat de wereldeconomie
en dus ook de Nederlandse economie pas echt duurzaam
kan herstellen wanneer het virus wereldwijd onder controle
is. Hier bied ik de minister met het citaat van de heer Knot,
de president van De Nederlandsche Bank, een economisch
argument aan om de lijn van de Amerikaanse president
Biden in de WTO kracht bij te zetten: it ain't over till the fat
lady sings. Mijn vraag aan de minister is dan ook of hij,
gevoed door de woorden van de heer Knot, zich luider bij
de heer Biden wil aansluiten.
Hoe zet Nederland zich binnen Europa in om de patenten
vrij te geven en de slagkracht van de EU te vergroten, om
zo snel mogelijk over de hele wereld te vaccineren en verdere mutaties te voorkomen? Hoe staat het bijvoorbeeld
met het COVAX-programma? Is de huidige financiering
toereikend om de noodzakelijke vaccinatiegraad te halen?
En hoe zorgen wij ervoor, als patenten vrijgegeven worden,
dat er ook daadwerkelijk gevaccineerd kan worden?
Dan heb ik nog een argument, gevoed vanuit de geopolitieke context. De Chinezen vaccineren de wereld. Zoals een
Chinadeskundige mij vertelde, bestaat de win-winstrategie
van China uit twee keer winnen voor de Chinezen en niks
voor de ander, van Servië tot en met Afrika. Ook dit is een
argument waar de heer Biden zich door heeft laten inspireren. Mijn vraag is dan ook of de minister dit mee wil nemen.
Straks uit de pandemie komen en zien dat de geopolitieke
kaarten in ons nadeel zijn geschud, is geen kwestie van
pech, maar komt voort uit naïviteit of laksheid. You snooze,
you lose, om er nog maar een Engelse uitdrukking tegenaan
te gooien. Mijn vraag aan de minister is dan ook of hij dit
argument wil meenemen richting zijn Europese collega's
en richting de WTO.
Dat gezegd hebbende, kan Nederland zonder de WTO
Suriname helpen. Wij hebben 100.000 AstraZenecavaccins
op de plank liggen, die wij direct aan Suriname zouden
kunnen doneren. Kan de minister de keus toelichten om
ongebruikte vaccin niet te doneren aan Suriname, terwijl
de situatie aldaar qua ziekenhuisopnames en sterfte bar
slecht is? Kan de minister zijn besluit herzien en deze vaccins met spoed — ik zeg het nadrukkelijk — doneren? Dat
redt levens daar en draagt bij aan de mondiale aanpak van
de pandemie. De wereld vaccineren is onszelf beschermen.
Voorzitter. Eigenlijk ben ik bijna door mijn tijd heen, dus ik
ga nog even heel snel …

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-16

De voorzitter:
U bent nu over uw tijd heen. Het laatste slotwoord.
Mevrouw Gündoğan (Volt):
Het laatste stuk. Iedereen wil op vakantie. Kan de minister
aangeven wat de stand van zaken is rond het gereedmaken
van de reispas? Klopt de datum van 21 juni en ziet de
minister nog knelpunten? Het gaat hier over de vaccinatiegegevens. Vooral de grensregiobewoners willen hier duidelijkheid over.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw PouwVerweij van JA21.

Mevrouw Pouw-Verweij (JA21):
Dank u wel, voorzitter. Graag wil ik mijn bedrage beginnen
met complimenten. Want opnieuw verrast het kabinet het
land door uit de pas te lopen met het openingsplan. Het
ziet ernaar uit dat wij versneld terugkeren naar werkelijk
normale verhoudingen en dat is precies waar ons land naar
snakt. Ga door naar start, lever uw mondkapje in en houd
geen 1,5 meter afstand.
Zowel de huidige cijfers als de projecties voor de zomer
stemmen positief. Dit overwegende, kan de minister al een
streefdatum noemen waarop ook de basismaatregelen
definitief kunnen worden afgeschaft? Graag een zonnig
perspectief als antwoord op deze vraag.
Naast complimenten heb ik ook wat kritische vragen en
opmerkingen. Een belangrijk punt van aandacht is de
inhaalzorg. Op grond van declaratiegegevens heeft de
Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie berekend
dat er een achterstand is van circa 350.000 uur operatietijd.
Zelfs als de ziekenhuizen voor 10% meer operatietijd kunnen
zorgen, duurt het in normale omstandigheden meer dan
twee jaar om de achterstand weg te werken. Dat staat haaks
op het optimisme van de minister voor Medische Zorg. Wat
is het werkelijke vooruitzicht op het inhalen van uitgestelde
zorg en hoe kan het kabinet de ziekenhuizen daarin ondersteunen?
Vervolgens richten wij ons op het onderwijs. Voormalig
Kinderombudsman Marc Dullaert heeft geen goed woord
over voor het thuishouden van kinderen ten koste van hun
mentale gezondheid. Enkele weken fysiek onderwijs kunnen
al een groot verschil maken. Mijn fractie hecht er grote
waarde aan dat scholen hun deuren nu openzetten, dus
nog voor de zomervakantie. We zijn dan ook blij dat het
kabinet hier stappen in heeft gezet. Ik wil graag weten hoe
de 8,5 miljard euro, bedoeld voor het inhalen van onderwijsachterstanden, wordt ingezet. Hoe wordt gewaarborgd dat
dit schot hagel, zoals NRC Handelsblad het noemt, daadwerkelijk doel treft? Of is het bal van de cashende consultants
al in volle gang?
Als het over cashen gaat, heb ik er nog eentje: coronacashen. Onze taal is in 2021 verarmd met het begrip "coronacashen". De aanschaf van beschermingsmiddelen bij het
bedrijf Relief Goods Alliance is het zichtbare symbool
geworden van de structurele zwakheden die de Algemene

Tweede Kamer

Rekenkamer constateert bij het ministerie van VWS. Over
dit staaltje coronacashen heb ik Kamervragen gesteld. Ik
bedank de minister voor Medische Zorg voor haar antwoorden. Er blijven vragen staan, waarvan ik er een paar graag
aan haar voorleg. De minister stelt in haar beantwoording
op de vragen van mijn fractie dat LCH stuurde op basis van
inkoopprijs, kwaliteit en leveringszekerheid. Volgens de
minister behelsde het aanbod, gezien de omstandigheden
en het streven om liever te veel dan te weinig in te kopen,
een redelijke prijs-kwaliteitverhouding. De reconstructie
van het touwtrekken rond het inkopen wekt een ander beeld.
Waarom is, ondanks de aarzelingen die er destijds al
bestonden bij het LCH, toch getekend bij het kruisje en
waarom niet bij eerdere, goedkopere voorstellen?
Over de kwaliteit het volgende. Na onderzoek keurde het
RIVM de maskers af vanwege een "onaanvaardbaar
gezondheidsrisico". Het was niet zomaar een risico, maar
eentje in de categorie onaanvaardbaar. Het advies van het
RIVM werd genegeerd. Door het ontbreken van harde
technische eisen voor het certificaat vormde de aanwezigheid van grafeen alsnog geen belemmering. Tijdens de
gehele crisis is het RIVM doorlopend als richtinggevende
instantie aangewezen. Waarom werden de adviezen van
het RIVM nu zo terzijde geschoven?
Ten slotte. Was de minister wel of niet op de hoogte van
het commerciële verdienmodel van RGA? In de media werd
eerder nadrukkelijk gesteld van niet. In het antwoord op de
Kamervragen wordt nu gesteld dat het verdienmodel niet
relevant was. Er zijn twee mogelijkheden: óf de zakenman
met wie RGA de twee deals van bij elkaar 100 miljoen euro
sloot, heeft het ministerie van VWS een rad voor ogen
gedraaid, óf het ministerie van VWS was wel degelijk ervan
op de hoogte dat deze veronderstelde weldoener snel zijn
zakken wilde vullen. Beide mogelijkheden zijn weinig fraai.
Wat is waar?
Voorzitter. Tot slot, ik rond af. Dat we kritiek hebben, is
duidelijk. Dat mag u van deze Kamer verwachten. Maar we
sluiten graag positief af. De samenleving kan eindelijk weer
open. In dit debat over ontwikkelingen rond het coronavirus
kunnen we voorzichtig vaststellen dat het einde van de
coronacrisis in zicht is.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van der
Staaij van de SGP.

De heer Van der Staaij (SGP):
Mevrouw de voorzitter. Er is veel reden voor dankbaarheid.
Nederland zat ruim vijf maanden op slot. Door de afnemende druk op de gezondheidszorg, is het nu mogelijk om
de coronamaatregelen serieus te versoepelen. Dat is goed
nieuws.
Elke fase levert ook weer, soms praktische, vragen op. Hoe
zit het nu precies? Ik begin met iets waar mijn fractie veel
vragen over krijgt: bruiloften. Daar schijnt het ook het weer
voor te zijn. De onduidelijkheid over hoeveel ruimte er nu
precies is om er een feestelijke dag van te maken is groot.
Kan de minister duidelijk uiteenzetten welke regels er pre-

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-17

cies gelden? Kan hij die regels ook actief communiceren
naar de veiligheidsregio's en de betrokken sectoren? Veel
mensen zouden hem dankbaar zijn.
Voorzitter. We komen nu in een andere fase van de crisis
terecht. Het is een fase van herstel, wederopbouw, heropbouw. Het is een fase waarin we leren leven met de aanwezigheid van het coronavirus. Het virus wordt endemisch,
zo wordt het wel genoemd. De kernvraag van de SGP voor
dit debat is dan ook: welke visie heeft het kabinet op deze
volgende fase? Ik hoorde minister De Jonge zeggen dat het
reëel is dat we vanaf 1 september de meeste coronamaatregelen al los kunnen laten. Dat is een hoopvolle gedachte,
maar er rijzen wel de nodige vragen.
De zomer van 2020 is door de regering gebruikt als een
periode van reflectie op het gevoerde beleid. Is het kabinet
van plan dat deze zomer opnieuw te doen? Gaat het kabinet
bijvoorbeeld kritisch kijken naar nut en noodzaak van de
huidige basismaatregelen? Neem de mondkapjesplicht.
Hoe proportioneel is zo'n plicht als de epidemie echt op z'n
retour is? Ik deel ook het pleidooi van mevrouw Bikker als
het gaat om die nieuwe wetgeving over sluitingsbevoegdheden van gebouwen. Het is toch niet opportuun om daar
nu mee te komen?
Voorzitter. In de afgelopen periode waren een aantal ziekenhuizen en ic-opnames belangrijke indicatoren voor het
maken van keuzes met betrekking tot maatregelen. Blijft
dat de komende tijd ook zo? Of worden andere indicatoren
leidend en, zo ja, welke? Stel dat er in de herfst of in de
winter onverhoopt toch weer een opleving van het aantal
coronabesmettingen optreedt. Accepteren we het dan of
grijpt de regering opnieuw naar de botte bijl van de lockdown?
Voorzitter. Ik wil de regering hierbij graag herinneren aan
het recente advies van het Sociaal en Cultureel Planbureau.
Dat zegt: verleg bij het verder openen van de samenleving
stapsgewijs de zeggenschap en verantwoordelijkheid over
het leven weer meer richting de samenleving en breng zo
de balans terug in de rolverdeling tussen overheid, bedrijven en burgers; veel burgers en bedrijven hebben laten
zien dat zij bereidwillig en daadkrachtig zijn om oplossingen
te bedenken en te organiseren voor maatschappelijke problemen. Ik moet zeggen dat dit de kern raakt van wat ook
de SGP de afgelopen coronadebatten heeft betoogd,
namelijk: normaliseer zo veel mogelijk de maatschappelijke
verhoudingen. Hoe geeft de regering invulling aan dit
advies?
Ik betrek hierbij ook graag het herstelplan voor de zorg. Er
zijn vandaag de nodige complimenten uitgestrooid. Laat ik
eens een compliment geven voor de heldere brief hierover
die we van de minister voor Medische Zorg ontvingen.
Tegelijkertijd komt bij de SGP de volgende vraag op: wordt
ook hier gewerkt aan normalisering van de verantwoordelijkheden en taken in de zorg? Kan de minister daarop
reflecteren? Het ministerie van VWS heeft het afgelopen
jaar ontzettend veel goed werk hiervoor verzet, waarvoor
veel waardering, maar de komende tijd zou je ook meer
inzet verwachten van andere actoren, zoals de zorgverzekeraars. Hun rol bij het garanderen van de toegankelijkheid
van de inhaalzorg wordt slechts in een zinnetje genoemd.
Ik ben benieuwd hoe de minister voor Medische Zorg dat
ziet.

Tweede Kamer

In haar brief gaat ze ook kort in op de vraag: hoe komt de
zorg beter uit deze crisis en welke lessen moeten we trekken
voor de lange termijn? Ik lees dat zij hiervoor bouwstenen
verzamelt voor een nieuw kabinet. Mijn slotvraag is: is hier
voldoende munitie aan informatie voor beschikbaar of is
daarvoor nog een gericht onderzoek nodig door bijvoorbeeld de inspectie of de NZa?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Kuzu van
DENK.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter, dank u wel. Eindelijk gaat het de goede kant op.
Stap voor stap gaan we terug naar het normale leven.
Iedereen snakt daarnaar. Het aantal besmettingen daalt en
de ziekenhuisbezetting laat een dalende trend zien. Toch is
het belangrijk dat we nog eventjes blijven hameren op het
naleven van de basisregels, zoals afstand houden, hygiëne
en thuisblijven met klachten. Voor mijn fractie horen
mondkapjes daar niet bij. Het OMT waarschuwde mij vorig
jaar voor de risico's van dragen van mondkapjes. Het kan
tot een gevoel van schijnveiligheid leiden en ervoor zorgen
dat we de echte basisregels niet goed naleven. Bovendien
is er nog steeds geen keihard bewijs dat het gebruik van
mondkapjes op openbare plekken het aantal corona-infecties vermindert. Nu Nederland langzaamaan van slot gaat,
is het belangrijker dan ooit om vooral maatregelen te stimuleren die wél bewezen effecten hebben. Denk aan: doe een
raampje open, houd een beetje afstand van elkaar, was je
handen en draag mondkapjes alleen als je de anderhalvemeterregel niet kan waarborgen. Van Dissel zei het eigenlijk
al een keer eerder: het effect van mondkapjes is buitengewoon gering. Ook voor mondkapjes geldt dus wat DENK
betreft dat er versoepeld mag worden. Is de minister daartoe bereid in een volgende stap?
Voorzitter. Dan een tweede punt voor de fractie van DENK.
Mijn fractie had vorig jaar veel kritiek op de totstandkoming
van de kleurcodes. Zo kreeg Zuid-Cyprus code geel, terwijl
Noord-Cyprus donkerrood kleurde. Reisadviezen bleken
politiek gemotiveerd te zijn. De motivatie van de minister
van Infrastructuur en Waterstaat was destijds totaal onduidelijk. Ik zou de regering willen vragen of zij bijzondere
aandacht kan schenken aan topvakantiebestemmingen
zoals Frankrijk, Italië, Marokko en Turkije. Deze landen staan
voorlopig op oranje, wat betekent dat dit alleen bestemmingsplekken voor noodzakelijke reizen zijn. De vraag is
op basis van welke criteria reisadviezen de komende periode
worden afgegeven.
Voorzitter. Er zijn heel veel vragen over de benodigde
bewijzen voor het reizen. Wanneer ben je eigenlijk vrijgesteld van de PCR-test? Per wanneer gaat dat in? Kunnen
gevaccineerde Nederlanders die willen reizen met de Digital
Green Pass ook buiten de Europese Unie reizen? Zijn er in
Europees verband ook gesprekken met landen buiten de
EU waar de Green Pass gaat gelden?
Voorzitter. De afgelopen week werd duidelijk dat Booking.com zijn topbestuurders zo'n 28 miljoen euro aan
bonussen wil geven over het coronajaar 2020. Dat is bijzon-

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-18

der, omdat zij mensen hebben ontslagen en 65 miljoen euro
aan staatssteun hebben ontvangen. De reactie van minister
Koolmees gisteren was: geen fraai beeld, maar juridisch is
het toegestaan. Dat is belachelijk. Nu we het toch over de
centen hebben, geef ik een opsomming. Maar liefst 2 miljard
euro aan corona-uitgaven kunnen niet verantwoord worden.
De financiële regels zijn overtreden bij de aankoop van
testmateriaal en beschermingsmiddelen en de uitkering
van zorgbonussen. Het is compleet onduidelijk of de aantallen afgenomen coronatesten op facturen die de minister
betaalde, wel degelijk klopten. In totale paniek zijn er 40
miljoen mondkapjes besteld die nu in een of andere
opslagplaats in quarantaine liggen, ongeschikt voor gebruik
omdat ze een onacceptabel gezondheidsrisico vormen. De
grote winnaar van deze paniekaankoop is ene meneer Van
Lienden. De handigert wist met een trucje miljoenen over
de rug van de belastingbetaler te vinden, terwijl hij deed
alsof hij hieraan geen cent zou verdienen.
Voorzitter, al met al. De Kamer wordt structureel te laat
geïnformeerd, zo concludeert Arno Visser, directeur van de
Algemene Rekenkamer. Zoals wel vaker is gebleken, is de
hoeksteen van ons democratisch bestel voor dit demissionaire kabinet iets wat je vooral in de hoek moet laten staan.
Dat is erg kwalijk. Het is ondemocratisch en Nederland
onwaardig.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Kuzu.
Dan geef ik het woord aan mevrouw Den Haan van de
Fractie Den Haan.

Mevrouw Den Haan (Fractie Den Haan):
Dank u wel, voorzitter. De afgelopen week was een verademing voor veel mensen. De eerste versoepelingen vielen
samen met eindelijk mooier weer en vanaf 5 juni is er weer
meer mogelijk. Ik ben vooral blij voor al die mensen die
een jaar veel alleen en sociaal geïsoleerd zijn geweest,
waaronder honderdduizenden alleenwonende ouderen.
Wat zullen ook zij blij zijn dat er weer vier mensen per dag
op bezoek mogen komen en dat ook voor hen de activiteiten
weer gaan starten nu verenigingen en buurthuizen weer
open mogen. In het vorige coronadebat vroeg ik voorlichting over vaccinaties in begrijpelijke taal en de motie daarover is in deze Kamer met algemene stemmen aangenomen. Ik ben blij dat de uitnodigingsbrief die mensen hebben
ontvangen om een afspraak te maken voor hun vaccinatie,
in overleg met Pharos is aangepast. Ik wil de minister
daarvoor dankzeggen. Ik hoop heel erg dat dit helpt om
nog meer mensen bereid te vinden om zich te laten vaccineren.
Dat brengt mij bij een andere zorg die ik heb, namelijk dat
uit onderzoek blijkt dat een op de twaalf mensen van 80
jaar en ouder niet komt opdagen voor z'n tweede coronaprik. Ik wil de minister graag vragen of bekend is waardoor
dit komt. Is dat omdat mensen denken dat ze na de eerste
prik al voldoende beschermd zijn tegen corona? Of weten
mensen niet hoe belangrijk de tweede prik is om maximaal
beschermd te zijn? Wat kan de minister doen om ervoor te
zorgen dat zo veel mogelijk mensen die tweede prik ook
gaan halen? Ik wil vandaag graag ook een oproep doen om
meer voorlichting te geven over het belang van die tweede

Tweede Kamer

prik en om mensen te herinneren aan hun afspraak voor
die tweede prik. Dit om de vaccinatiegraad zo hoog mogelijk
te krijgen.
We zien ook dat veel huisartsen aangeven dat een deel van
de mensen die de Nederlandse taal niet goed beheersen,
niet gevaccineerd wil worden. Het is al eerder genoemd: in
Duitsland wordt succes geboekt met de mobiele prikteams,
die letterlijk en figuurlijk naar mensen toe komen. Ik wil de
minister graag vragen om dat ook te doen in alle wijken in
Nederland waar de vaccinatiebereidheid laag is en er relatief
veel laaggeletterden wonen. "We komen naar u toe deze
zomer" zou letterlijk uw slogan kunnen zijn.
Het volgende punt dat ik aan de orde wil stellen, is dat de
Gezondheidsraad heeft aangegeven dat er minder tijd tussen de twee AstraZenecaprikken hoeft te zitten. Daarmee
hebben veel mensen die op de tweede prik wachten, de
hoop dat ze die tweede prik eerder kunnen krijgen dan de
geplande datum. Ik snap dat dit logistiek heel lastig is, maar
ik zou de minister toch willen vragen om bijvoorbeeld
huisartsen hierbij te faciliteren. Wat kan er gedaan worden
om ervoor te zorgen dat mensen hun tweede AstraZenecaprik eerder kunnen krijgen?
Voorzitter. In de brief van de minister wordt geschetst dat
het beeld op de langere termijn toch aangeeft dat ondanks
het vaccinatieprogramma er een nieuwe epidemie in de
winter mogelijk kan zijn. Er kan verlies van immuniteit zijn
en er kunnen nieuwe besmettelijkere varianten van het
coronavirus komen. Dat betekent dat naast het huidige
vaccinatieprogramma er aanvullende basismaatregelen
nodig zijn. Wordt er al gewerkt aan een draaiboek om tijdig
op bovenstaand scenario te anticiperen? De minister knikt.
Ik wil mijn inbreng bij dit debat graag afsluiten met een
verzoek aan de minister. We zien dat de coronacrisis voor
een extra grote belasting heeft gezorgd voor mantelzorgers.
Voor die mantelzorgers is het van groot belang dat de respijtzorg goed geregeld is. In dat kader zou ik graag van de
minister willen weten hoe het staat met de zogenaamde
logeerzorg. Er heeft een pilot plaatsgevonden, zeer succesvol. Kan de minister mij vertellen of er een plan komt, zodat
logeerzorg in alle gemeenten in Nederland mogelijk is?
Mantelzorg is namelijk niet iets waarvoor je kiest; het
overkomt je.
Sommigen van de mantelzorgers hebben aan de zorg voor
een dierbare een dagtaak en soms zelfs een dag- en een
nachttaak. Natuurlijk doen ze dat met liefde en aandacht,
maar voor hen was dit coronajaar extra zwaar. Het zou dan
ook mooi zijn als we hun net als de zorgprofessionals een
blijk van waardering kunnen geven, bijvoorbeeld een
mantelzorgbonus. Ik zou willen voorstellen om die bonus
uit te keren aan mantelzorgers die langere tijd zeer intensief
voor iemand hebben gezorgd. Volgens het SCP gaat het
om zo'n 830.000 mensen. Mantelzorg.nl heeft hier een heel
mooi plan voor bedacht. Ik neem aan dat de minister dat
kent en ben benieuwd hoe de minister hierover denkt.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van der
Plas van BBB.

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-19

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel. Voorzitter, beste burgers van Nederland. Hoewel BBB tegen de testwet heeft gestemd, heeft BBB
geprobeerd om er via een motie voor te zorgen dat als
mensen zich willen laten testen, zij sneller toegang hebben
tot testlocaties. De minister en ik hebben hier in deze zaal
misschien weleens een kleine fittie gehad — ik weet niet of
u zich dat kan herinneren — maar ik ben de kwaadste niet.
Daarom wil ik minister Hugo de Jonge hier allereerst
bedanken voor de inzet die hij heeft gepleegd om op het
platteland en specifiek in Zeeuws-Vlaanderen testlocaties
zo in te richten dat plattelanders geen urenlange of dure
reizen hoeven te maken om zich te laten testen. Ere wie ere
toekomt.
Dan het volgende over testen voor toegang. Voor het uitbouwen van een infrastructuur van toegangstesten verwacht de minister 500 miljoen tot 700 miljoen euro uit te
geven, maar is er wel vraag naar deze infrastructuur? Het
theater in Oss bijvoorbeeld wil enkel testen voor toegang
bij uitzondering, de bioscoop in Tilburg meldt al geen testen
te zullen verplichten en ook de lokale wok in Loon op Zand
gebruikt liever minder capaciteit dan dat ze testen. Voor
wie worden deze miljoenen uitgegeven? Zijn we hier niet
het paard achter de wagen aan het spannen?
Dan het gedrocht dat vaccinatiepaspoort heet. Overal lijkt
COVID-19 op zijn retour te zijn, toch moeten we met een
vaccinatiepaspoort onder de arm op reis. Waarom is dit
nog nodig? Kunnen we niet gewoon stoppen met deze
onzin? De minister heeft steeds gezegd: er komt geen vaccinatiedwang en ook geen vaccinatiedrang. De minister
zegt ook: je hoeft niet naar het buitenland; je kunt gewoon
in Nederland blijven. Nou is er natuurlijk op zich niks mis
met in Nederland blijven. We hebben een prachtig platteland, schitterende boerencampings, landwinkels waar je
heerlijk in Nederland geteeld voedsel kunt kopen: je
streekbiefstukje dat je op de camping op de barbecue kunt
grillen. We hebben mooie dorpen en plattelandssteden
waar gastvrijheid en naoberschap regel is in plaats van
uitzondering. Maar het vaccinatiepaspoort beperkt je wel
degelijk in je bewegingsvrijheid. Zonder dit gedrocht kun
je namelijk niet gaan en staan waar je wilt. Je wordt in je
grondwettelijke rechten beperkt, dus er is wel degelijk vaccinatiedwang of in ieder geval -drang. Nee, je wordt niet
aan je haren naar de dokter of naar de GGD gesleept, maar
het invoeren van het vaccinatiepaspoort is en blijft gewoon
een verkapte dwang. Mijn vraag aan de minister: vanaf welk
punt vinden we dat de aantasting van de privacy, de
grondrechten en de kosten van het coronapaspoort daar
niet meer tegen opwegen? En waarom niet gebruikmaken
van het internationaal erkende gele boekje in plaats van
een ingewikkelde dure app die niet eens werkt op oudere
smartphones? Veel ouderen en digibeten wordt het zo
onmogelijk gemaakt om op vakantie te gaan.
Tot slot de grensstreek. Zou de minister met spoed willen
overwegen, gezien de veel lagere covidcijfers en onze eigen
positieve trend, om met onmiddellijke ingang de status van
Duitsland, waar de covidcijfers nog veel lager zijn dan in
Nederland, op geel te zetten? Dit zodat de Duitsers in hun
komende lange weekend makkelijker ons mooie land kunnen bezoeken en daarmee de grensregio's een economisch
steuntje in de rug kunnen geven.

Tweede Kamer

Dat was niet tot slot. Ik eindig met voetbal. Daar kan ik een
heel verhaal over houden, maar de heer Wilders heeft het
al perfect verwoord. Dus ik wil het hierbij houden: alstublieft, doe niet zo krampachtig en sta gewoon die schermen
toe op het terras.
Daar wil ik het graag bij houden. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van der Plas. Dan geef ik het woord
aan mevrouw Simons van BIJ1.

Mevrouw Simons (BIJ1):
Dank u wel, voorzitter. Het is belangrijk dat we in alle
debatten over de waan van de dag de grote lijnen blijven
zien. Niet omdat details onbelangrijk zijn, maar omdat
symptomen ons veel kunnen vertellen over het onderliggende probleem. Want we praten heel veel over de symptomen van dit regeringsbeleid, maar daaronder ligt
natuurlijk maar één kernvraag: voor wie werkt dit beleid
wel en voor wie niet?
Het werkt voor de bazen van Pfizer, die via Nederland
belasting ontduiken over miljoenenwinsten. Voor private
revalidatieklinieken die door de vermarkting van de zorg
zonder expertise long covidpatiënten kunnen binnenslepen.
Het werkt voor Sywert van Lienden, het werkt voor de
aandeelhouders van Booking.com en voor de private testbedrijven die flink verdienen aan de onwetenschappelijke
fieldlabprojectjes.
Dan is er ook nog die 5 miljard die de minister niet terug
kan vinden. Waar is die eigenlijk heen gesijpeld? Ik kan u
vertellen waar het in ieder geval niet naartoe is gegaan.
Niet naar de supermarktmedewerker, de bijstandsmoeder,
het gehele zorgpersoneel. Zij krijgen een grote middelvinger, net als jongeren, mantelzorgers, chronisch zieken en
sekswerkers. Het ging ook niet naar de toeslagenouders,
niet naar de niet-rechthebbende daklozen die nu de opvang
worden uitgejaagd, niet naar de mensen uit risicogroepen
die meer dan een jaar lang binnen hebben gezeten. Niet
naar de creatieve makers of al die mensen op de wachtlijsten van de ggz. Die hebben zich zelfstandig, met minimale
steun, over de eindstreep moeten trekken. Maar ja, laten
we vooral nog eens debatteren over hoe het nou kan dat
het vertrouwen in de rechtsstaat keldert.
Ik zie een parallel. Een parallel tussen de economische
strategie van dit demissionaire, en voorgaande, kabinet,
en de coronastrategie. Want het ging al die tijd om de
belangen van enkelen boven de belangen van ons allemaal.
Niet het virus indammen, maar gecontroleerd laten uitrazen
zolang er nog een ic-bed vrij is. De economie zo goed
mogelijk openhouden. De neoliberale droom boven de
harde werkelijkheid van de crisis. KLM moest en zou de
eindstreep halen. Het Songfestival moest en zou er komen.
Maar 17.632 haalden de eindstreep niet.
De KidsRights Index 2021 geeft aan dat kinderen wereldwijd
hard geraakt zijn door de COVID-19-pandemie. De volle
omvang van de gevolgen van het gevoerde beleid moet
zich nog openbaren. En, zo blijkt uit het rapport, Nederlandse kinderen zijn onder dit beleid misbruikt om hun
ouders thuis te houden. Opnieuw wogen economische

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-20

belangen voor dit demissionaire kabinet zwaarder dan de
volksgezondheid.

resultaten in India zou ik ook graag van de minister horen
of hij het off-labelgebruik van ivermectine gaat overwegen.

Maar die keuze voor de economische belangen van enkelen
betaalt zich helemaal niet uit. Want is de economie gered?
Nou, verre van. Ligt er beleid klaar om een volgende zoönose te voorkomen? Welnee. Volgens de nieuwe demissionaire staatssecretaris van EZK moeten klimaatdrammers
eens ophouden met drammen. Is Nederland dan in ieder
geval internationaal solidair, zodat het virus wereldwijd
gestopt kan worden? Ook weer nee! Nederland weigert nog
altijd patenten vrij te laten geven en overschotten aan vaccins in groten getale en tijdig naar bijvoorbeeld Suriname
te sturen.

Tot slot. In crisistijd heb je competente mensen nodig met
de juiste achtergrond, de juiste opleiding en de juiste
ervaring. Inmiddels is duidelijk dat het ministerie van VWS
een groot risico vormt voor zowel de financiën als de
gezondheid van Nederland. Het zou de Kamer sieren als dit
risico vandaag zou verdwijnen.

Het zijn allemaal vragen die neerkomen op: welke levens
tellen en welke niet? Laten we ons daarop concentreren en
laten we dat niet vergeten terwijl we ons blindstaren op de
waan van de dag.
Ik dank u, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Simons. Dan geef ik het woord aan
de heer Van Haga van de Groep Van Haga.

Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn van de Kamer.
De beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
Ik schors de vergadering tot 14.20 uur. Dan gaan we eerst
stemmen, en dan krijgen we het vervolg van dit debat,
startend met de eerste termijn van het kabinet.
De vergadering wordt van 13.37 uur tot 14.23 uur geschorst.

De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Voorzitter. Nederland heeft een heel hoge prijs betaald voor
het coronabeleid van dit kabinet. De schade die door de
coronamaatregelen is aangericht, is gigantisch en de rekening ligt integraal bij het Nederlandse bedrijfsleven. Vele
tientallen miljarden euro's omzet zijn misgelopen door
verkeerde beslissingen, door zwabberbeleid en door aperte
fouten. Terwijl allang duidelijk is dat veel maatregelen alleen
maar schade opleveren, volhardt het kabinet in een zinloze
lockdown, mondkapjes, een bezoekbeperking, schoolsluiting, een peperdure testsamenleving en een indirecte vaccinatieplicht. Geld speelt geen rol, want het is toch andermans geld. Geld van de belastingbetaler, geld van de
ondernemer, die niet meer mag ondernemen. Wat doet dit
kabinet zelf? Er wordt 1,1 miljard uitgegeven aan de testsamenleving, waarvan minister De Jonge zelf zegt dat hij geen
idee heeft wat de kosten en de baten zijn. Er worden een
miljard ziekmakende mondkapjes besteld, waarvan er even
30 miljoen aan de strijkstok van een handige tussenhandelaar blijft hangen, terwijl deze geen preferred supplier was.
Van 5,1 miljard kan minister De Jonge niet verklaren waar
het geld is gebleven. En tot overmaat van ramp werd testcapaciteit ingekocht voor €500.000 per dag, zonder dat er
gebruik van werd gemaakt. Graag hoor ik van de minister
hoe dit allemaal heeft kunnen gebeuren en wat voor consequenties hij hieruit trekt.
Voorzitter. Dan een aantal vragen over vaccinatiegate.
Waarom krijgen mensen die al gevaccineerd zijn toch nog
steeds meerdere uitnodigingen? Is die registratie-database
nu eindelijk op orde? Waarom zou je kinderen überhaupt
vaccineren als ze niet ziek worden van COVID-19? Hoe weegt
de minister het zojuist door mevrouw Simons genoemde
rapport, waar gesteld werd dat Nederland kinderen heeft
gebruikt als middel in de strijd tegen corona? Ik zou nog
een brief krijgen over de 80%-betrouwbaarheid van de
sneltesten. Ik heb niks gezien, dus waar blijft dit bewijs dat
mij onlangs is toegezegd? Naar aanleiding van de goede

Tweede Kamer

3 juni 2021
Ontwikkelingen rondom het coronavirus TK 84

84-7-21