Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 420

Emancipatiebeleid

Nr. 124

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 augustus 2008
In de Emancipatienota Meer kansen voor vrouwen; emancipatiebeleid
2008–2011 staat de verbetering van de positie van vrouwen centraal. Mijn
inzet is die positie te verbeteren in de komende jaren en de stagnatie in
het emancipatieproces te doorbreken. Te veel vrouwen doen nu nog niet
volwaardig mee op de arbeidsmarkt en blijven steken in kleine deeltijdbanen, ook wanneer kinderen ouder worden. Te veel vrouwen zijn daardoor niet economisch zelfstandig en stromen niet door naar hogere posities. Daar moet verandering in komen. Daar is dus ook de inzet van het
kabinet op gericht.
In het debat over de Emancipatienota is door verschillende woordvoerders aangegeven dat de rol van de man in het emancipatieproces in de
nota onderbelicht is gebleven en meer aandacht behoeft. De boodschap
die door verschillende woordvoerders naar voren werd gebracht is dat de
emancipatie van de vrouw niet kan slagen zonder de emancipatie van de
man. U heeft mij uitgedaagd met een «Plan van de Man» om maatregelen
te nemen ter bevordering van de emancipatie van de man.
Die uitdaging neem ik graag aan.
Ik heb tijdens het debat al aangegeven dat ik het instellen van een «Uit het
keurslijf»-prijs, voor organisaties of personen die een zichtbare rol spelen
in het bevorderen van de emancipatie van de man, een goed idee vind en
daaraan uitvoering zal geven. Ik zal die prijs voor de eerste keer op
Vaderdag 2009 uitreiken. Vaderdag is ook een mooi moment om een
aantal mannelijke rolmodellen te presenteren en in de schijnwerpers te
zetten. Deze rolmodellen voor jongens en mannen zullen een jaar lang als
ambassadeurs uitdragen dat het verrijkend en leuk is om naast het werk
ook tijd te maken voor familie, kinderen, mantelzorg en vrijwilligerswerk.
In de Emancipatienota heb ik aangegeven dat voor vrouwen én voor
mannen het beter kunnen combineren van arbeid en zorg (zowel de zorg

KST121528
0708tkkst30420-124
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

1

voor kleine kinderen als de mantelzorg) een belangrijke doelstelling voor
het kabinet is. Op dat punt zijn we er duidelijk nog lang niet en is extra
inzet nodig.
In de praktijk van alledag zien we dat het meestal de vrouwen zijn die
minder gaan werken op het moment dat er kinderen komen en dat de
mannen voltijds blijven werken om het gezinsinkomen op peil te houden.
Veel vrouwen komen hierdoor niet meer aan een volwaardige arbeidsloopbaan toe en blijven ook op latere leeftijd in kleinere deeltijdbanen
werken met weinig doorgroeiperspectief. Mannen hebben, doordat zij
vaak nog hoofdkostwinner zijn, weinig tijd om samen met hun (kleine)
kinderen door te brengen en voor hen te zorgen. Hierdoor missen zij ervaringen die later niet meer zijn in te halen.
Door deze onevenwichtige verdeling blijft veel talent van vrouwen op de
arbeidsmarkt onbenut en kunnen zowel vrouwen als mannen vaak ouderschap en een volwaardige arbeidsloopbaan niet goed combineren. In de
reactie op de Commissie Bakker wijst het kabinet ook op de nadelen van
een te ongelijke verdeling en de massale keuze voor het anderhalfverdienersmodel: «het dempt de economische zelfstandigheid en loopbaanmogelijkheden van vrouwen (...) en begrenst hun aandeel in het slechten
van de nijpende arbeidsmarkttekorten».
Een meer evenwichtige verdeling over de levensloop is gewenst. De
keuzevrijheid staat daarbij voorop. Het kabinet wil de voorwaarden
scheppen waaronder een hogere arbeidsparticipatie gedurende de levensloop van zowel vrouwen als mannen mogelijk en aantrekkelijk wordt.
Uitkeringsafhankelijkheid is geen optie. De betaalbaarheid van de verzorgingsstaat staat door de vergrijzing en ontgroening onder druk. Een meer
evenwichtige verdeling van (mantel)zorgtaken en arbeid kan een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzame verhoging van de arbeidsparticipatie tot 80% conform de kabinetsdoelstelling.
Dat een dergelijke meer evenwichtige verdeling mogelijk is, zien we nu al
in de overheidssectoren. In deze sectoren bestaan cao-afspraken over
betaald ouderschapsverlof. Ongeveer de helft van de vaders maakt hierdoor gebruik van zijn recht op ouderschapsverlof, tegen nog geen tien
procent van de vaders in de marktsector. De meeste vaders nemen gedurende één dag in de week verlof op, waardoor ze zonder al te grote
inkomensderving een jaar lang vier dagen kunnen werken en één dag
zorgen. Ook binnen een voltijdse werkweek zijn er allerlei mogelijkheden
om structureel meer ruimte te maken voor de verzorging en opvoeding
van kinderen. De «papadag» kan ook door 4 x 9 uur te werken of door het
compensatieverlof hiervoor te bestemmen.
Het kabinet neemt een aantal maatregelen om die meer evenwichtige
verdeling te stimuleren.
Werken wordt voor vrouwen aantrekkelijker gemaakt door verhoging van
de inkomensafhankelijke combinatiekorting, extra investeringen in de
kinderopvang en door verlenging van het ouderschapsverlof voor zowel
vrouwen als voor mannen. Dat is niet genoeg.
In het najaar van 2008 komt het kabinet met een verkenning van mogelijke
aanpassingen in het wettelijke stelsel van verlofregelingen. In de Gezinsnota, die eveneens in het najaar zal verschijnen, wordt hieraan aandacht
besteed.
Ook heeft het kabinet besloten om de regeling kinderopvang naar structuur en grondslag spoedig, zo mogelijk nog deze kabinetsperiode, te
herzien, teneinde de arbeidsparticipatie effectiever en efficiënter te bevor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

2

deren. Vertrekpunt daarbij is het voorstel van de Commissie Bakker om de
hoogte van de kinderopvangtoeslag afhankelijk te maken van het inkomen
van de meestverdienende partner, onverminderd de eisen van uitvoerbaarheid en eventuele betere oplossingen om de arbeidsparticipatie te
bevorderen. Daarbij worden de budgettaire inpasbaarheid, de inkomenseffecten en de grondslag van de inkomensafhankelijke aanvullende
combinatiekorting (IACK) betrokken. Hiermee ontstaat een extra stimulans
om meer uren te werken.
Er is ook een cultuuromslag nodig. Vrouwen moeten vrij zijn te kiezen
voor meer uren werken zonder dat ze dan het stempel krijgen een slechte
moeder te zijn. Mannen moeten ouderschapsverlof kunnen opnemen of
tijdelijk in deeltijd kunnen werken zonder dat zij dan het stempel krijgen
ambitieloos te zijn. De vooroordelen over werkende moeders en zorgende
vaders moeten de wereld uit. Pas dan ontstaat een klimaat waarin werkelijk vrije keuzes mogelijk zijn.
De Taskforce DeeltijdPlus, die de staatssecretaris voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid samen met mij heeft ingesteld, zal hiervoor bij zowel
vrouwen zelf als bij individuele werkgevers aandacht vragen in de
komende periode. Bij de presentatie van het werkplan van de Taskforce
DeeltijdPlus heb ik gezegd dat hierbij ook mannen nadrukkelijk aan zet
zijn. Voorkomen moet worden dat vrouwen inleveren op hun arbeidsmarktkansen als er kinderen komen, bijvoorbeeld in de vorm van een tijdelijk
2x4-model.
Met flexibele werktijden kunnen vaker vaders de kinderen van en naar
school brengen. Samen met de staatssecretaris voor Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties zet ik mij in voor ruimere openingstijden en flexibeler arbeidstijden, onder andere via koploperovereenkomsten met
provincies en gemeenten.
Een belangrijk knelpunt is dat de biologische klok concurreert met de
economische klok. De leeftijd waarop de kinderen komen is vaak ook de
leeftijd waarop carrièrestappen (kunnen) worden gemaakt. Om vrouwen
gelijke kansen te geven op doorgroei in de arbeidsloopbaan en mannen
juist in die fase de mogelijkheid te bieden tijdelijk een stapje terug te doen
en een deel van de zorgtaken op zich te nemen is een kleine revolutie bij
werkgevers nodig.
De minister voor Jeugd en Gezin heeft mede hierom op 15 mei jl. tijdens
de «Dag van het Gezin» aandacht gevraagd voor het belang van gezinsvriendelijke bedrijven en instellingen. Gezinsvriendelijke werkgevers
houden er in hun personeel- en organisatiebeleid rekening mee dat hun
werknemers ook zorgtaken hebben. In een samenleving waarin beide
partners werken wordt het «9 tot 5»-patroon immers al snel een knellend
keurslijf. Met meer ruimte en flexibiliteit in de dagindeling, het arbeidspatroon en de levensloop kunnen werknemers (vrouwen en mannen)
meer ontspannen arbeid en zorg combineren en ook meer ontspannen
carrière maken. Ook een levensfasebewust personeelsbeleid kan belangrijke voorwaarden scheppen voor doorgroei op latere leeftijd na het
spitsuur van het leven. De gezinsagenda en de emancipatieagenda zijn op
de werkplek dus nauw met elkaar verbonden.
Met de minister voor Jeugd en Gezin ga ik mij de komende periode
inzetten voor het thema gezinsvriendelijke werkgevers. Wij verwachten
dat niet alleen vrouwen die carrièrewensen hebben en mannen die hun
ouderschap meer invulling willen geven hiervan kunnen gaan profiteren,
maar ook dat hiermee een belangrijke voorwaarde kan worden gerealiseerd voor een duurzaam hoger participatieniveau van vrouwen en
mannen. Het kabinet geeft dit ook in zijn reactie op de Commissie Bakker
aan: «De grootste kostenpost verbonden met de zorg voor kinderen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

3

immers niet het onbetaalde verlof of de kinderopvang, maar de gemiste
carrièrekansen van de verzorgende ouder.»
Om gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Commissie Bakker gaat
het kabinet komend najaar in gesprek met de sociale partners over gezinsvriendelijk beleid. In aansluiting hierop zal de minister voor Jeugd en
Gezin begin 2009 samen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en mij een grote conferentie te organiseren. De conferentie heeft
tot doel een breed maatschappelijk draagvlak te creëren waar een stimulerende werking vanuit gaat richting bedrijven en instellingen om gezinsvriendelijk beleid te voeren. Het gezinsvriendelijk beleid richt zich op
mogelijkheden om arbeid en zorg optimaal met elkaar te combineren met
behoud van carrièreperspectief voor beide partners.
Terecht wordt in het Plan van de Man ook aandacht gevraagd voor de
sterke seksesegregatie in studie- en beroepskeuze. Er dreigen ernstige
personeelstekorten in het onderwijs en in de zorgsector. Bovendien
ontstaan er door de scherpe opdeling van de arbeidsmarkt in vrouwen- en
mannenberoepen status- en beloningsverschillen en eenzijdig samengestelde werkteams en managementteams. Uit onderzoek is bekend dat
divers samengestelde teams beter presteren. In het onderwijs is het
belangrijk dat jongens en meisjes zowel mannelijke als vrouwelijke
rolmodellen hebben.
Ik heb in april 2008 een plan van aanpak gepresenteerd voor meer meisjes
in bèta en techniek. Ik heb voor de uitvoering daarvan 3 miljoen euro
beschikbaar gesteld voor het vo en mbo.
Wat betreft het gebrek aan jongens op de Pabo is de kwaliteitsagenda
voor het opleiden van leraren relevant. De staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart zal die voor
1 september 2008 aan de Kamer aanbieden. Deze kwaliteitsagenda volgt
uit het convenant dat ik op 16 april jl. heb gesloten met de sociale partners
in het onderwijs over de uitvoering van het actieplan «LeerKracht van
Nederland». In deze kwaliteitsagenda zal aandacht worden besteed aan de
mogelijkheden van differentiatie binnen de lerarenopleiding voor het
basisonderwijs, onder meer met het oog op vergroting van de aantrekkelijkheid van deze opleiding voor mannen en andere specifieke groepen.
Hierbij wordt gekeken naar de ervaringen van zes pilots uit het project
«Paboys» van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) en naar
onderzoek naar de aantrekkelijkheid van de opleiding en het beroep leraar
basisonderwijs voor mannen, uitgevoerd in 2004 door de SCO-Kohnstamm Instituut in opdracht van het SBO. Versterking van de kwaliteit van
opleiding en beroep zal samen met een betere beloning en meer
loopbaanmogelijkheden binnen het leraarsberoep de aantrekkelijkheid
van een beroep in het onderwijs voor vrouwen én mannen vergroten.
Wat betreft de zorgsector hebben de minister en staatssecretaris voor
Volksgezondheid, Welzijn en Sport u op 8 november jl. de Arbeidsmarktbrief VWS 2007 «Werken aan de zorg» aangeboden, met daarin hun
plannen voor het arbeidsmarktbeleid in de zorgsector. Hierin is opgenomen dat de maatschappelijke stages kansen bieden om jongens te
interesseren voor het werken in de zorg en dat de voorlichting over zorgberoepen op scholen zo ingericht kan worden dat de technische aspecten
(die jongens over het algemeen meer aanspreken) meer benadrukt
worden.
De werkgevers- en werknemersorganisaties in de zorgsector zijn uitgenodigd om met voorstellen te komen om de voorspelde tekorten aan te
pakken. Deze voorstellen kunnen ook gericht zijn op het vergroten van het
aandeel van mannen in de opleidingen en de beroepen in de zorgsector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

4

Zoals toegezegd in het debat over de Emancipatienota onderzoekt het
Sociaal Cultureel Planbureau de dubbele belasting van vrouwen. Hierin
wordt ook de rol van mannen in de mantelzorg meegenomen. De uitkomsten van dit onderzoek verwacht ik in het najaar van 2008. Ik zal dan met
een beleidsreactie komen.
Naast deze inzet op een grotere rol van mannen in (mantel)zorgtaken en
een betere vertegenwoordiging van mannen in de sectoren onderwijs en
zorg is extra aandacht nodig voor de emancipatie van allochtone mannen
en voor de seksuele vorming van jongens.
Allochtone meisjes en vrouwen geven aan dat hun emancipatieproces
wordt belemmerd door de traditionele opvattingen van hun mannen over
de rolverdeling tussen vrouw en man. Voor de emancipatie van allochtone
meisjes en vrouwen is het van belang dat hun mannen en vaders bereikt
worden en meegaan in het emancipatieproces. Ik laat op dit moment een
verkenning uitvoeren naar de initiatieven die er op dit moment zijn gericht
op emancipatie van allochtone mannen. In het najaar kom ik met een brief
met daarin de beleidsinzet voor de komende jaren gericht op de emancipatie van allochtone mannen en ik zal daartoe in contact treden met de
minister voor Wonen, Wijken en Integratie.
Een goed voorbeeld van hoe mannen bereikt kunnen worden en
betrokken kunnen raken bij het emancipatieproces van vrouwen is het
Vadercentrum Adam in Den Haag. De Europese Commissie heeft dit
genoemd als «good practice» (in het Pariteia-project Men and women
active for gender equality). Het Vadercentrum Adam is een multicultureel
centrum dat ruim 2500 mannen bereikt. Het centrum doorbreekt traditionele rolpatronen door mannen te leren een actieve rol te spelen in de
opvoeding van hun kinderen.
Seksuele vorming en weerbaarheid betekenen heel iets anders voor
meisjes dan voor jongens. Meisjes moeten leren dat het bij seksualiteit
gaat om hun eigen wensen en niet die van jongens. Weerbaarheid bij
jongens gaat eerder om het kunnen weerstaan van de groepsdruk als het
gaat om het benaderen van meisjes. Elke jongen moet zich ervan bewust
zijn dat het zijn eigen individuele verantwoordelijkheid is hoe hij zich
gedraagt tegenover meisjes, en tegenover vrouwen in het algemeen. «Als
een meisje nee zegt, bedoelt ze nee» is helaas nog niet overal en voor
iedereen een vanzelfsprekendheid. Ik wil hierin samen met de staatssecretaris voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport verbetering brengen, zodat
seksueel geweld minder kans krijgt.
Op dit moment worden twee onderzoeken in mijn opdracht uitgevoerd. Ik
heb u over de voortgang kort geleden per brief (kamerstuk 30 420, nr. 123)
geïnformeerd. Het eerste onderzoek is gericht op het effect van de seksualisering van de rol van meisjes en vrouwen op het zelfbeeld, opvattingen
en gedrag van jongeren. Daarnaast worden bestaande initiatieven en
projecten rond seksuele weerbaarheid in kaart gebracht en geanalyseerd
op succes- en faalfactoren. Eind 2008 zijn beide onderzoeken afgerond.
Uit de inventarisatie is inmiddels gebleken dat er weinig specifieke initiatieven voor jongens (met name voor allochtone jongens) zijn en dat er
weinig aandacht wordt besteed aan gedragsverandering.
Mogelijkheden voor verbetering van het aanbod worden in ieder geval
gecreëerd met het programma «seksuele gezondheid van de jeugd» dat
ZonMw in opdracht van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport uitvoert.
Ik zal in mijn reactie op de bovengenoemde twee onderzoeken aangeven
welke extra inzet de komende jaren op dit thema zal worden gedaan en
hoe daarin de aandacht voor de seksuele vorming en weerbaarheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

5

jongens is geborgd en hoe bestaande of nieuwe initiatieven toegesneden
kunnen worden op behoeften, eigenschappen en het groepsgedrag van
jongens.
Ik heb met bovengenoemde initiatieven de handschoen, die u hebt aangereikt, willen oppakken en een brede invulling gegeven aan het thema van
de emancipatie van de man.
Ik hoop dat de wijze waarop ik dat heb gedaan u aanspreekt en dat u de
genoemde initiatieven ondersteunt.
In de bijlage heb ik samengevat op welke wijze ik omga met de 10 punten
uit het «Plan van de Man».
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
mede namens de minister voor Jeugd en Gezin,
R. H. A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

6

BIJLAGE

Plan van Man
1. Ontspannen carrière maken
De heersende bedrijfscultuur is dat je voor je veertigste de belangrijkste
carrièrestappen moet maken. Die cultuur moet meer ontspannen worden.
Dat kan ook! De meeste mensen worden immers ouder, werken langer en
blijven langer vitaal. Die ambities hoef je dus niet allemaal voor je veertigste te realiseren. Dat betekent wel dat in de arbeidscultuur niet alleen
«jong» telt maar ook de oudere werknemer volwaardig mee doet. Daardoor kunnen mannen hun carrière beter spreiden en ook voor hun veertigste een rol te spelen in het huishouden, vrijwilligerswerk en mantelzorg. Dit vergt een omslag. Een omslag die betekent dat bedrijven en
organisaties bijvoorbeeld meer ruimte voor flexibele werktijden en betere
verlofregelingen bieden. De overheid is één van de grootste werkgevers.
Die moet dus het goede voorbeeld te geven, maar daar houdt het niet
mee op. De emancipatieminister moet tevens het voortouw nemen richting bedrijven om ook daar deze cultuurverandering te realiseren.
•

•

Om gevolg te geven aan de aanbevelingen van de Commissie Bakker
gaat het kabinet komend najaar in gesprek met de sociale partners
over gezinsvriendelijk beleid.
In aansluiting hierop zal de minister voor Jeugd en Gezin begin 2009
samen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en mij
een grote conferentie organiseren. De conferentie heeft tot doel een
breed maatschappelijk draagvlak te creëren waar een stimulerende
werking vanuit gaat richting bedrijven en instellingen om gezinsvriendelijk beleid te voeren. Het gezinsvriendelijk beleid richt zich op
mogelijkheden om arbeid en zorg optimaal met elkaar te combineren
met behoud van carrièreperspectief voor beide partners.

2. Verlengen vaderschapsverlof
Zeker in de eerste dagen/weken na een bevalling moeten vaders een band
kunnen opbouwen met hun kind. Juist de fysieke aanwezigheid en verzorging in de beginperiode legt de basis voor de wens van vaders om meer
betrokken te zijn bij de verzorging van het kind. Hierdoor ontstaat ook een
meer gelijkwaardige band tussen beide ouders en hun kind. Daar zullen ze
alle drie de vruchten van plukken.
•

In het najaar van 2008 komt het kabinet met een verkenning van mogelijke aanpassingen in het wettelijke stelsel van verlofregelingen. Ook in
de gezinsnota – die eveneens in het najaar zal verschijnen – zal hieraan
aandacht worden besteed.

3. Verlengen ouderschapsverlof
Het wettelijke recht op ouderschapsverlof wordt verlengd van 13 naar 26
weken per werknemer en is niet overdraagbaar op de partner. Op deze
manier worden mannen meer in staat gesteld zorgtaken te verrichten en
hun «papadag» in te vullen.
•
•

In het Coalitieakkoord is afgesproken om het wettelijke ouderschapsverlof te verlengen van 13 naar 26 weken.
In het najaar van 2008 komt het kabinet met een verkenning van mogelijke aanpassingen in het wettelijke stelsel van verlofregelingen. Ook in
de gezinsnota – die eveneens in het najaar zal verschijnen – zal hieraan
aandacht worden besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

7

4. Voltijd min
De Taskforce Deeltijd-Plus voor vrouwen krijgt een uitbreiding van haar
werkzaamheden. Ze moet ook meer deeltijdwerk onder mannen bevorderen, zodat beide partners aan een redelijke verdeling tussen arbeid en
zorgtaken toekomen. Dit betekent wel dat zaken als kinderopvang en de
aansluiting van school en werktijden verbeterd moeten worden. Mannen
en vrouwen kunnen dan beter samen de gezinstaken vormgeven. Ook
aanvullende financiële prikkels voor het opnemen van zorgdagen door
mannen dienen mede in dit verband onderzocht te worden.
•

•

•

•

De Taskforce DeeltijdPlus zal aandacht vragen voor de vooroordelen
die nog bestaan. Vrouwen moeten vrij zijn te kiezen voor meer uren
werken zonder dat ze dan het stempel krijgen een slechte moeder te
zijn. Mannen moeten ouderschapsverlof kunnen opnemen of tijdelijk in
deeltijd kunnen werken zonder dat zij dan het stempel krijgen ambitieloos te zijn. Beide elementen maken onderdeel uit van de taakopdracht.
In de overheidssectoren bestaan CAO-afspraken over betaald ouderschapsverlof. Ongeveer de helft van de vaders maakt hierdoor gebruik
van zijn recht op ouderschapsverlof, tegen nog geen tien procent van
de vaders in de marktsector. In de marktsector zal voor verlofmogelijkheden en flexibele arbeidstijden aandacht gevraagd worden in het
kader van gezinsvriendelijk beleid.
Tijdelijk minder werken door vaders kan voorkomen dat vrouwen
structureel hun arbeidsduur inperken. Ook binnen een voltijdse werkweek zijn er allerlei mogelijkheden om structureel meer ruimte te
maken voor de verzorging en opvoeding van kinderen. De papadag
kan ook door 4 x 9 uur te werken of door het compensatieverlof hiervoor te bestemmen.
Het kabinet neemt een aantal maatregelen om die meer evenwichtige
verdeling te stimuleren. Werken wordt fiscaal aantrekkelijker gemaakt
voor vrouwen o.a. door verhoging van de inkomensafhankelijke
combinatiekorting, extra investeringen in de kinderopvang en door
verlenging van het ouderschapsverlof voor zowel vrouwen als
mannen.

5. Seksuele vorming voor jongens
Juist jongens moeten ondersteuning krijgen bij hun seksuele vorming. Zij
moeten leren hoe zij met hun seksualiteit moeten omgaan. Een respectvolle omgang met meisjes is daarbij een belangrijk element. Hiertoe
moeten zij reeds op vroege leeftijd onderwezen worden.
•

•

Er worden twee onderzoeken uitgevoerd naar de seksualisering van de
samenleving. Het eerste onderzoek is gericht op het effect van de
seksualisering van de rol van meisjes en vrouwen op het zelfbeeld,
opvattingen en gedrag van jongeren. Daarnaast worden bestaande
initiatieven en projecten rond seksuele weerbaarheid in kaart gebracht
en geanalyseerd op succes en faalfactoren. Eind 2008 zijn beide onderzoeken afgerond.
Ik zal in mijn reactie op beide onderzoeken aangeven welke extra inzet
de komende jaren op dit thema zal worden gedaan en hoe daarin de
aandacht voor de seksuele vorming en weerbaarheid van jongens is
geborgd en hoe bestaande of nieuwe initiatieven toegesneden kunnen
worden op behoeften, eigenschappen en het groepsgedrag van
jongens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

8

6. Nieuwe mannelijke rolmodellen in beeld
Er komen een aantal ambassadeurs die optreden als «nieuwe»
rolmodellen voor jongens en mannen. Dit zijn bekende mannen die
worden gevraagd op tal van plaatsen uit te dragen dat het leuk is om als
man een compleet leven te leiden. Mannen die naast werk ook tijd en
aandacht hebben voor kinderen, familie of vrijwilligerswerk. Gezocht
wordt naar mannen van verschillende leeftijden in verschillende levensfasen.
•

Ik zal op Vaderdag 2009 een aantal mannelijke rolmodellen presenteren en in de schijnwerpers zetten. Deze rolmodellen voor jongens en
mannen zullen een jaar lang als ambassadeurs uitdragen dat het verrijkend en leuk is om naast het werk ook tijd te maken voor familie,
kinderen, mantelzorg en vrijwilligerswerk.

7. Jongens voor de klas
We willen rolpatronen voor jongens en jongens een gelijkwaardige identificatie geven. Daarom is het belangrijk dat zij ook met mannen te maken
krijgen op de basisschool. De start daarmee wordt gemaakt met het
werven van meer jongens voor de Pabo en het aantrekkelijker maken van
het leraarsberoep voor jongens.
•

•

•

De kwaliteitsagenda voor het opleiden van leraren wordt voor
1 september 2008 aan de Kamer aangeboden. Hierin zal aandacht
worden besteed aan de mogelijkheden van differentiatie binnen de
lerarenopleiding voor het basisonderwijs, onder meer met het oog op
vergroting van de aantrekkelijkheid van deze opleiding voor mannen
en andere specifieke groepen.
Versterking van de kwaliteit van opleiding en beroep zal samen met
een betere beloning en meer loopbaanmogelijkheden binnen het
leraarsberoep de aantrekkelijkheid van een beroep in het onderwijs
voor vrouwen én mannen vergroten.
Er wordt gekeken naar de ervaringen van zes pilots uit het project
«Paboys» van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) en naar
onderzoek naar de aantrekkelijkheid van de opleiding en het beroep
leraar basisonderwijs voor mannen, uitgevoerd in 2004 door de
SCO-Kohnstamm Instituut in opdracht van het SBO.

8. Meer mannen in traditionele vrouwenberoepen
De inzet is nu gericht op het meer aan het werk krijgen van meisjes in
mannenberoepen (techniek e.d.). Andersom is minstens zo belangrijk: in
de zorg bijvoorbeeld ontstaan grote tekorten, mannen zouden meer
aangespoord moeten worden in deze sectoren aan het werk te gaan.
•

•

De Minister en Staatssecretaris voor Volksgezondheid Welzijn en Sport
hebben op 8 november jl. de Arbeidsmarktbrief VWS 2007 «Werken
aan de zorg» aangeboden. Hierin is opgenomen dat de maatschappelijke stages kansen bieden om jongens te interesseren voor het werken
in de zorg en dat de voorlichting over zorgberoepen op scholen zo
ingericht kan worden dat de technische aspecten (welke jongens over
het algemeen meer aanspreken) meer benadrukt worden.
De werkgevers- en werknemersorganisaties in de zorgsector zijn uitgenodigd om met voorstellen te komen om de voorspelde tekorten aan
te pakken. Deze voorstellen kunnen ook gericht zijn op het vergroten
van het aandeel van mannen in de opleidingen en de beroepen in de
zorgsector.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

9

9. Mannen in de mantelzorg
Tot nu toe is de mantelzorg bij uitstek het terrein van vrouwen, zij worden
er op aangesproken maar zijn ook vaak de eerste die deze taken op zich
neemt. Mannen moeten hiervoor ook meer ruimte krijgen. Onder organisaties die werken met mantelzorgers en vrijwilligerswerk wordt daarom
een actie gestart om meer mannen bij hun werk te betrekken.
•
•

In de beleidsbrief Mantelzorg en Vrijwilligerswerk 2008–2011 «Voor
Elkaar» is het algemene beleid uiteengezet.
Het Sociaal en Cultureel Planbureau onderzoekt momenteel de mogelijke dubbele belasting van vrouwen naar aanleiding van verschillende
onderdelen van het kabinetsbeleid. Hierin zal ook de rol van mannen in
de mantelzorg worden meegenomen. De uitkomsten van dit onderzoek
verwacht ik in het najaar van 2008. Ik kom dan met een beleidsreactie.

10. De «Uit het keurslijf Prijs»
Om het keurslijf waarin mannen zitten op een positieve manier te
bestrijden wordt elk jaar de «Uit het keurslijf prijs» uitgereikt aan die organisatie of persoon die een zichtbare rol heeft gespeeld in het bevorderen
van de emancipatie van de man.
•

Ik zal een «Uit het keurslijf»-prijs instellen voor organisaties of
personen die een zichtbare rol spelen in het bevorderen van de emancipatie van de man. Ik zal die prijs voor de eerste keer op Vaderdag
2009 uitreiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 124

10