Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 136

Herstructurering en uitvoering Stedelijke
vernieuwing

32 500 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2011

Nr. 36

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 februari 2011
Bij de behandeling van de BZK-begroting 2011 heb ik toegezegd (Handelingen der Kamer II, Vergaderjaar 2010–2011, nr. 30, blz. 41) u nader te
zullen informeren over de in 2010 verwachte productie van 60 000
woningen. Aanvullend hierop heeft de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken via brief van 13 januari 2011 (kenmerk 2011Z00520/
2011D01446) mij verzocht om een reactie op de recente publicatie van het
Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) over de verwachtingen
met betrekking tot de bouwproductie en werkgelegenheid in 2011. Met
deze brief geef ik invulling aan mijn toezegging bij de begrotingsbehandeling en het verzoek van de vaste commissie van 13 januari jongstleden.
Het kabinet baseert zich met betrekking tot de omvang van de woningproductie op de in december 2010 door TNO gepubliceerde bouwprognoses.
Deze prognoses bevatten ramingen van de woningproductie voor de
periode 2010 tot en met 2015 op basis van het aantal afgegeven bouwvergunningen. De bouwprognoses sluiten aan op de in september 2010
verschenen Rijksbegroting 2011 en op de Macro Economische Verkenning
2011 van het Centraal Planbureau en zijn een belangrijke indicator voor
het beleid met betrekking tot de woningbouw.
Volgens de TNO-bouwprognoses zal als gevolg van de economische crisis
de woningproductie in 2010 ten opzichte van 2009 met zo’n 30% dalen,
van 90 000 naar ongeveer 60 000 woningen. Dit aantal is inclusief 7000
woningen die via productie anderszins aan de voorraad worden toegevoegd (bijvoorbeeld door het omzetten van kantoren naar woningen of
het splitsen van woningen). Deze daling van de woningproductie is vooral
het gevolg van een forse terugval in de vraag naar koopwoningen
(afgenomen consumentenvertrouwen) en een terughoudende opstelling
van financiers bij de ontwikkeling van woningbouwprojecten en de
verlening van hypotheken. In de TNO-bouwprognoses is de verwachting

kst-30136-36
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 136, nr. 36

1

dat in 2010 de bodem bereikt is en als gevolg van economisch herstel
(voorzichtig aantrekkende wereldhandel en toenemend consumentenvertrouwen) de woningproductie weer een stijgende lijn zal laten zien.
Volgens de prognoses komt het aantal gereed gemelde woningen in 2011
te liggen tussen de 68 000 en 70 000 en in 2012 tussen de 69 000 en 77 000
woningen.
Het EIB gaat in haar recente publicatie voor 2010, 2011 en 2012 uit van
vergelijkbare vooruitzichten. Het EIB baseert zich op de omvang van
orderportefeuilles. In haar publicatie beschrijft het EIB een aantal sectoren
in de bouw. De groei in de bouw komt vooral door de woningbouw en
daarbinnen komt de groei met name op het conto van bouwers van vrije
sector koop- en huurwoningen. De markt voor renovatie en onderhoud
groeit ook, extra gestimuleerd door de nog lopende crisismaatregelen.
Voor de kantorenmarkt zijn de vooruitzichten somber. Het karakter van
deze markt zal naar verwachting veranderen van een uitbreidingsmarkt
naar een vervangingsmarkt.
Het EIB geeft aan – net als TNO – dat deze prognoses omgeven zijn met
onzekerheid. Er zijn tekenen van herstel, maar in hoeverre en in welke
mate dit herstel zich zal voortzetten is sterk afhankelijk van ontwikkelingen
in de nationale- en internationale conjunctuur. Verder moet bedacht
worden dat de terugval in de woningbouw regionaal behoorlijke
verschillen laat zien. Ook het herstel van de woningbouw zal regionaal
sterk verschillen. De verwachting is dat het herstel het eerst zichtbaar
wordt in regio’s met een aantrekkelijk woonklimaat.
De voor de komende jaren verwachte woningproductie blijft achter bij de
geraamde behoefte aan nieuwe woningen. Op basis van de ramingen
zouden in de komende 10 jaar – gemiddeld gezien – 75 000 tot 80 000
woningen per jaar moeten worden gebouwd. Deze woningen zijn voor het
grootste deel nodig om in de periode 2010–2020 te voorzien in de groei
van het aantal huishoudens, maar ook ter vervanging van woningen die in
het kader van de stedelijke vernieuwing aan de voorraad worden
onttrokken. Dit betekent dat, zodra de economie verder aantrekt en het
consumentenvertrouwen weer toeneemt, er weer een situatie kan
ontstaan waarin er vele gegadigden zijn voor een op dat moment te
beperkt aantal (nieuwbouw-)woningen. Dit zal met name spelen in de
regio’s met de grootste woningbouwopgaven, zoals bijvoorbeeld de
Noordvleugel van de Randstad. Bij de opgave is het kwalitatieve aspect –
het type woning en woonmilieu waaraan behoefte is – overigens minstens
zo belangrijk als het kwantitatieve aspect. De opgave is om zo goed
mogelijk de woonwensen van burgers te accommoderen. Nieuwbouw en
doorstroming zijn daarvoor belangrijke instrumenten.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2
27 562, nr. 4, nr. 6, nr. 9; 30 800 XI, nr. 104;
31 200 XVIII, nr. 10; 31 700 XVIII, nr. 11 en
30 300 XI, nr. 81.

Met deze brief stuur ik u de evaluatie van de Woningbouwafspraken
2005–2009 toe.1 Met het toezenden van dit evaluatierapport, waarin ook
nader in wordt gegaan op het aandeel woningen dat in de betreffende
periode via particulier opdrachtgeverschap (eigenbouw) is gerealiseerd,
voldoe ik aan eerdere toezeggingen2 aan uw Kamer.
Uit deze evaluatie blijkt dat de woningbouwafspraken voor de periode
2005–2009 grotendeels zijn behaald, maar dat het in de periode 2005–2009
niet gelukt is om in de stedelijke regio’s het aandeel woningbouw via
particulier opdrachtgeverschap te verhogen. Dat aandeel is in deze
periode blijven steken op ruim 7% van de totale nieuwbouwproductie.
Vanwege de nog steeds grote behoefte bij burgers om zelf hun woning te
kunnen laten bouwen, bevordert het kabinet dat meer kavels worden
uitgegeven aan particulieren. Dit gebeurt ondermeer door inzet van het
Expertteam Particulier Opdrachtgeverschap. De experts van dit team
hebben inmiddels tientallen gemeenten geadviseerd over de ontwikkeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 136, nr. 36

2

van nieuwe eigenbouwlocaties. Nog dit voorjaar zal ik u informeren over
de eerste resultaten van dit expertteam en de extra maatregelen die nog
genomen kunnen worden om woningbouw via particulier opdrachtgeverschap verder te bevorderen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 136, nr. 36

3