Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1476
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het schorsen van verdachte lokale bestuurders
(ingezonden 19 januari 2018).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 19 maart 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 1122.
Vraag 1
Kent u het bericht «Schors verdachte bestuurders»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de in het bericht genoemde kwesties rondom
bestuurders in Roermond en Brunssum het aanzien van de lokale politiek
schaden en mogelijk zelfs het functioneren daarvan? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Ja, ik deel de mening dat dergelijke kwesties het functioneren van het
openbaar bestuur kunnen schaden en mogelijk zelfs beïnvloeden. Het
openbaar bestuur in Nederland is gebaat bij goede en integere politici.
Gelukkig zetten zich iedere dag vele goede volksvertegenwoordigers en
bestuurders actief in voor het lokaal bestuur en het publiek belang. Kwesties
waaraan in de vraag wordt gerefereerd zijn niet goed voor het openbaar
bestuur in het algemeen en de betreffende gemeente in het bijzonder. Een
goed functionerend en integer gemeentebestuur levert een belangrijke
bijdrage aan het vertrouwen van mensen in de politiek. Daarmee draagt het
ook bij aan de legitimiteit van het overheidshandelen. Een integer en stabiel
bestuur is effectiever en efficiënter in staat om de taken uit te voeren en
diensten te leveren waar hun inwoners recht op hebben.

1

ah-tk-20172018-1476
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Telegraaf, 18 januari 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening van de burgemeester van Roermond dat de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de bevoegdheid zou moeten
krijgen om verdachte lokale politici, lopende de strafzaak, te kunnen schorsen
uit hun bestuursfunctie? Zo ja, hoe gaat u dit bewerkstelligen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Hierbij moeten we onderscheid maken tussen volksvertegenwoordigers en
bestuurders. De raad kan een wethouder ontslaan om politieke redenen
(artikel 49 Gemeentewet), bijvoorbeeld vanwege zijn aandeel in een bestuurlijk conflict, een integriteitsschending of in het geval van verdenking van enig
strafbaar feit. Het is immers de gemeenteraad die wethouders benoemt, hun
functioneren beoordeelt en om hem moverende redenen ontslaat. Bij het
verrichten van een verboden handeling door een raadslid, geldt dat de raad
betrokkene van zijn lidmaatschap vervallen kan verklaren (artikel X8 Kieswet).
Daar kan de raad toe overgaan na schorsing van betrokkene door de
voorzitter of ambtshalve. Het is de vraag of er meer dan wel andersoortige
gedragingen grond zouden moeten kunnen vormen voor schorsing van een
volksvertegenwoordiger. In mijn brief aan de Kamer inzake versterking
integriteit lokaal bestuur en aanpak aanhoudende bestuurlijke problemen heb
ik aangekondigd dat ik dit de komende tijd ga onderzoeken. Een verdergaande stap is de reeds bestaande mogelijkheid tot ontzetting uit het
kiesrecht door de strafrechter of het verbod om een bestuurlijke functie uit te
oefenen. Ik zal, zoals eveneens in mijn brief aangekondigd, mede in overleg
met de Minister van Justitie en Veiligheid, nagaan wat de mogelijkheden zijn
om de grondslagen voor ontzetting uit het kiesrecht en het verbod op het
uitoefenen van een bestuurlijke functie te verruimen. Dat zal ten aanzien van
ontzetting uit het kiesrecht ook de vraag omvatten of de grondwettelijke eis
van een daadwerkelijk opgelegde vrijheidsstraf van tenminste een jaar (artikel
54, tweede lid, Grondwet) aanpassing behoeft.
Vraag 4
Biedt de Gemeentewet en het Beleidskader spontane vernietiging (Kamerstuk
30 300 VII, nr. 75) u mogelijkheden om een benoeming van een, van corruptie
verdachte, lokale bestuurder ongedaan te maken? Zo ja, waarom? Hoe vaak is
er in het verleden van die mogelijkheid gebruik gemaakt en in welke concrete
gevallen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Onder omstandigheden kunnen beslissingen van gemeentelijke bestuursorganen die in strijd zijn met het recht of met het algemeen belang, door mij bij
de Kroon worden voorgedragen voor schorsing en/of vernietiging. Het
daarvoor toepasselijk beleidskader is het Beleidskader schorsing en vernietiging zoals dat geldt sinds de Wet revitalisering generiek toezicht. Op basis
van het wettelijk kader2 en dat beleidskader geldt het volgende. Bij strijd met
het recht zijn er juridische argumenten aan de orde. De beslissing is dan in
strijd met hoger recht, bijvoorbeeld een wet, een verdrag of een algemeen
rechtsbeginsel. Bij strijd met het algemeen belang gaat het met name om
beleidsmatige argumenten. Er is bijvoorbeeld een belang in het geding dat
uitstijgt boven het belang dat de gemeente met de beslissing beoogde te
dienen en dat zich tegen de betreffende beslissing verzet. De benoeming van
een wethouder kan in dat licht in aanmerking komen voor een voordracht
voor vernietiging. Vernietiging door de Kroon van een benoemingsbesluit tot
wethouder heeft nog nooit plaatsgevonden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het nodig is om nog voor de komende gemeenteraadsverkiezingen uw plannen over de mogelijkheden van interventies in
bestuurlijke kwesties in gemeenten bekend te maken? Zo ja, op welke termijn
gaat u dit doen? Zo nee, waarom niet?

2

Artikel 132, vierde lid, van de Grondwet in samenhang met hoofdstuk XVII van de Gemeentewet alsmede titel 1.1 en titel 10.2 van de Algemene wet bestuursrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Zoals toegezegd in mijn uitstelbericht van 9 februari jl. heb ik gelijktijdig met
de beantwoording van deze vragen mijn brief inzake versterking van de
integriteit van het lokaal bestuur en de aanpak van aanhoudende bestuurlijke
problemen aan uw Kamer gezonden. In deze brief zet ik mijn plannen uiteen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3