21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

2 1 E V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E
ZANDMAAS EN GRENSMAAS

1 JULI – 31 DECEMBER 2011

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Inhoudsopgave

1.Inleiding............................................................................................................................................... 6
1.1 Inleiding................................................................................................................................. 6
1.2 Leeswijzer .............................................................................................................................. 6
2. Het programma in zijn omgeving .................................................................................................... 7
3.Essentialia Zandmaas en Grensmaas ................................................................................................. 8
3.1 Doelstellingen........................................................................................................................ 8
3.2 Maatregelenpakket................................................................................................................ 8
3.3 Convenantpartners ................................................................................................................ 8
3.4 Historisch financieel overzicht ............................................................................................... 8
4. Voortgang........................................................................................................................................... 9
4.1 Zandmaas .............................................................................................................................. 9
4.2 Grensmaas ........................................................................................................................... 10
4.3 Kaden .................................................................................................................................. 11
5. Projectbeheersing ............................................................................................................................ 12
5.1 Kwaliteit ............................................................................................................................... 12
5.2 Scopewijzigingen................................................................................................................. 12
5.3 Planning............................................................................................................................... 12
5.4 Financiën ............................................................................................................................. 15
5.5 Risico’s................................................................................................................................. 21
5.6 Prognose eindstand............................................................................................................. 27

Bijlage 1
Bijlage 2
Bijlage 3
Bijlage 4
Bijlage 5
Bijlage 6

Afkortingenlijst ........................................................................................... 29
Karakterisering Zandmaas maatregelen ................................................. 30
Karakterisering Grensmaas maatregelen ................................................ 32
Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute ................................. 34
Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas.................................... 35
Toelichting mutaties VGR 21 .................................................................... 36

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

3

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Samenvatting
Voortgang algemeen
De projecten Zandmaas en Grensmaas zijn volop in uitvoering. Op veel plaatsen wordt gewerkt aan
maatregelen om bewoners beter te beschermen tegen hoogwater. Het halen van de natuurdoelstelling
binnen de projecten blijft vooralsnog onzeker. De gevolgen van de Herijking van de Ecologische
Hoofdstructuur, de wijzigingen van het subsidie-instrumentarium en de beperkte beschikbaarheid van
de financiële middelen voor grondverwerving ten behoeve van natuurontwikkeling zijn nog niet
duidelijk.
Voortgang Zandmaas
Alle deelprojecten van Zandmaas zijn in uitvoering of zijn afgerond. Bij het rivierverruimingsproject in
Grave is overeenstemming met de opdrachtnemer bereikt over meerkosten ten gevolge van het
aantreffen van niet gesprongen explosieven (NGE). Met de opdrachtnemer is overleg gevoerd over de
verschillende rapportages over de (mogelijke) aanwezigheid van NGE. Er wordt onderhandeld over een
oplossing die recht doet aan de veiligheid van de betrokkenen en de uitgangspunten van het contract.
Uit het werkplan van zelfrealisator Kampergeul B.V. voor de werkzaamheden Well-Aijen, bleek al dat
door een aantal oorzaken de start van de werkzaamheden uitgesteld moest worden. De
werkzaamheden starten in 2012. De doelstelling om de hoogwaterveiligheid eind 2015 te bereiken
blijft vooralsnog haalbaar.

Voortgang Grensmaas
Er is overeenstemming bereikt over de wijze waarop het Grensmaasproject en daarmee de realisatie
van de hoogwaterveilig tot een goed einde kan worden gebracht. Op 10 november is de
Bestuursovereenkomst waterveiligheid Maas gesloten tussen de Staat der Nederlanden, de provincie
Limburg en beide Limburgse waterschappen. Partijen onderkennen hiermee de noodzaak tot een
integrale aanpak van de Maasveiligheid en er zijn afspraken gemaakt over de Grensmaas,
gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum en over extra maatregelen om uiteindelijk te komen tot een
ste
beschermingsniveau van 1/250 per jaar in het Maasdal.
Voor het onderdeel Grensmaas hebben op 22 december de Staatssecretaris van I&M, mede namens
de Staatssecretaris van EL&I en de Provincie Limburg enerzijds en de aandeelhouders van het
1
Consortium Grensmaas anderzijds, de nadere overeenkomst Grensmaas ondertekend . Tevens heeft de
Staatssecretaris van I&M met het Consortium Grensmaas een leningovereenkomst getekend.
Voortgang (sluitstuk) kaden
De voortgang van de prioritaire kademaatregelen (sluitstukkaden) verloopt voorspoedig. De plannen
van aanpak en beheersplannen van de waterschappen zijn goedgekeurd. Hiermee is het officiële
startsein gegeven voor de aanvang van de planstudies. De waterschappen dienen naar verwachting in
het tweede kwartaal van 2012 de eerste planstudies in.
Scope
In de verslagperiode zijn de scopes van Zandmaas en Grensmaas niet gewijzigd.
De haalbaarheid van met name de natuurdoelstelling staat onder druk en heeft de volle aandacht.
Projectbeheersing
Het auditprogramma is uitgevoerd. De belangrijkste resultaten staan samengevat in paragraaf 5.1.
Financiën en risico’s

1

De Vereniging Natuurmonumenten (onderdeel van Consortium Grensmaas) tekent naar verwachting de overeenkomsten in januari 2012.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

4

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Het projectbudget van Zandmaas is € 2,0 miljoen gestegen tot € 397,0 miljoen als gevolg van een
prijsindexering naar prijspeil 2011. De prognose eindstand is met € 4,1 miljoen gedaald. Dit betekent
dat de prognose Zandmaas € 10,2 lager is dan het huidig budget.
Het projectbudget van Grensmaas is € 0,3 miljoen gestegen tot € 72,3 miljoen, eveneens als gevolg
van prijsindexering naar prijspeil 2011. De prognose eindstand is met € 0,2 miljoen gestegen en komt
daardoor € 0,4 miljoen onder het huidig beschikbaar budget. De financiële gevolgen van de gesloten
nadere overeenkomst met het Consortium Grensmaas zijn hierin nog niet opgenomen.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

5

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

1.Inleiding
1.1 Inleiding
Deze halfjaarlijkse rapportage wordt uitgebracht in het kader van de ‘Regeling grote projecten’ van de
Tweede Kamer en betreft de periode van 1 juli tot en met 31 december 2011. De rapportage beschrijft
de voortgang van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas binnen het programma Maaswerken.
Tevens is een financiële verantwoording opgenomen, waarin met name aandacht wordt besteed aan
afwijkingen ten opzichte van de vorige periode. Ten slotte zijn de risico’s van de projecten in beeld
gebracht.
Naast genoemde deelprogramma’s maakt het deelprogramma Maasroute deel uit van Maaswerken.
Dit deelprogramma is door de Tweede Kamer niet aangewezen als Groot Project en is daarom niet
meegenomen, uitgezonderd daar waar relevante raakvlakken zijn met Zandmaas en Grensmaas.

1.2 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft kort de relevante ontwikkelingen in de omgeving van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas. Na een korte beschrijving van de essentialia van het programma in
hoofdstuk 3, beschrijft hoofdstuk 4 de voortgang van het programma en de diverse raakvlakken die
het programma kent. In hoofdstuk 5 (projectbeheersing) ligt het accent op eventuele scopewijzigingen
en mutaties in de planning, de financiën en de belangrijkste risico’s ten opzichte van voorgaande
rapportages.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

6

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

2. Het programma in zijn omgeving
Een groot (nat) programma als Maaswerken met een lange uitvoeringsduur staat constant onder
invloed van ontwikkelingen. Naast ruimtelijke ontwikkelingen in en nabij het Maasdal zijn dat ook
veranderingen in beleid en wet- en regelgeving. Dit hoofdstuk tracht inzichtelijk te maken welke
invloeden direct dan wel indirect gelden op de uitvoering van het programma.
2

Bestuursovereenkomst Waterveiligheid Maas
Op 10 november is de Bestuursovereenkomst Waterveiligheid Maas gesloten tussen de Staat der
Nederlanden, de Provincie Limburg, het Waterschap Roer en Overmaas en het Waterschap Peel en
Maasvallei. Partijen onderkennen hiermee de noodzaak tot een integrale aanpak van de
Maasveiligheid door afspraken te maken over de Grensmaas, de gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum
ste
en over aanvullende maatregelen om te komen tot een beschermingsniveau van 1/250 per jaar in
het Maasdal.
Natuur
Door het ontbreken van een onteigeningstitel –en daarmee beperkte verwervingsmogelijkheden- voor
een aantal te verwerven hectares en onzekerheden voor de aankoop, inrichting en beheer vanwege de
herijking EHS, blijft de voortgang van aankoop van natuurgronden achter op de planning. De kans dat
hierdoor de natuurdoelstelling binnen het programma Maaswerken niet volledig en tijdig (2018) wordt
gehaald, is daarmee gestegen. De mogelijke gevolgen zijn divers van aard: van imagoschade en het
afnemen van politiek en maatschappelijk draagvlak. Voor het politiek en maatschappelijk draagvlak
voor het programma Maaswerken is nakoming van het “groen-voor-grind-beginsel” belangrijk.
Ook de overdracht van natuurgronden staat onder druk. Vanwege de herijking van de EHS is besloten
de huidige Regeling subsidies particuliere terreinbeherende organisaties (PNB-regeling) per 1 januari
2012 niet open te stellen voor subsidieaanvragen. Indien de PNB-regeling na de herijking van de EHS
nog nodig is om uitvoering te geven aan de Maaswerken, dan zal de regeling alsnog worden
opengesteld. De PNB-regeling zal dan tevens in overeenstemming met het nieuwe subsidiekader
grondaankopen EHS worden gebracht dat op 13 juli 2011 is goedgekeurd door de Europese
Commissie.
Mogelijke oplossingsrichtingen:
In het natuurakkoord Natuur (IPO-EL&I) is aangegeven dat de ontwikkelingsopgave van de nieuwe
natuur gekoppeld aan het waterveiligheidsdoel in de Rijkswateren, een Rijkstaak blijft.
Momenteel wordt tussen de ministeries van I&M en EL&I overlegd over de wijze waarop met de
beperkte financiële middelen voor het natuurbeleid wordt omgegaan.Hierbij wordt gekeken naar de
wettelijke en contractuele afspraken. Het streven van EL&I als convenantpartner van Maaswerken is
erop gericht om de verplichtingen na te komen. In het kader van deze opgave voert de
projectorganisatie Maaswerken een nadere analyse uit van verschillende scenario’s voor het behalen
van de doelen. Daarbij worden verschillende opties uitgewerkt teneinde de doelen en een adequate
overdracht en beheer te bewerkstelligen te realiseren.
Zand en grindmarkt
Voor het onderdeel Grensmaas heeft de Staatssecretaris van I&M, mede namens de Staatssecretaris
van EL&I, op 22 december 2011 een nadere overeenkomst met betrekking tot het Grensmaasplan
ondertekend. Medeondertekenaars waren de provincie Limburg en de aandeelhouders van het
3
Consortium Grensmaas. In de nadere overeenkomst zijn afspraken gemaakt over de verplichtingen
(ten bedrage van € 34,2 miljoen) die voor de Staat voortvloeien uit de Uitvoeringsovereenkomst en die

2

Kamerstuk 18108 nr. 208 Voortgang Rivierdijkversterkingen
De Vereniging Natuurmonumenten (onderdeel van Consortium Grensmaas) tekent de overeenkomsten naar verwachting in
januari 2012.
3

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

7

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

zij aan het Consortium Grensmaas moet vergoeden. De overeenkomst bevat tevens een aantal
afspraken over optimalisaties die het Consortium Grensmaas wenst door te voeren en waarvoor door
het Consortium Grensmaas vergunningen moeten worden aangevraagd. Daarnaast hebben de
Staatssecretaris van I&M en het Consortium Grensmaas op 22 december een leningovereenkomst
getekend. Deze bevat de mogelijkheid voor het Consortium Grensmaas om een rentedragende lening
van maximaal € 40 miljoen bij het Ministerie van I&M aan te gaan. Met het ondertekenen van de
overeenkomsten is het risico dat de hoogwaterveiligheidsdoelstelling van het Grensmaasproject ten
gevolge van de verslechterde marktsituatie voor zand en grind- niet wordt gehaald, sterk verminderd.
Samen met de provincie Limburg, het ministerie van EL&I en het Consortium Grensmaas –en in overleg
met belanghebbenden, zoals omwonenden en Vlaanderen- wordt onverminderd voortvarend gewerkt
aan de uitvoering van het Grensmaasproject.

3.Essentialia Zandmaas en Grensmaas
3.1 Doelstellingen
Na de twee hoogwaterperioden in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995, presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. De Zandmaas en Grensmaas maken deel uit
van dit plan. De belangrijkste doelstelling van deze deelprogramma’s is het verbeteren van de
bescherming van inwoners van Limburg en Noord-Brabant tegen hoogwater in de Maas. In bijlage 2
en 3 staan de karakteristieken geschetst.
De hoogwaterbeschermingsmaatregelen - behoudens de sluitstukkaden die uiterlijk in 2020 zijn
gerealiseerd- dienen voor de Zandmaas in 2015 en voor de Grensmaas in 2017 te zijn gerealiseerd.
Voor de bevolkingscentra langs de Zandmaas diende de bescherming vóór 2008 te zijn bereikt.
Daarom zijn de kademaatregelen in de gemeenten Roermond, Venlo, Gennep en Mook en Middelaar
met voorrang uitgevoerd.
3.2 Maatregelenpakket
Het maatregelenpakket van de Zandmaas bestaat onder meer uit het aanleggen en verhogen van
kaden, het verruimen van de rivier de Maas, de aanleg van een retentiegebied en hoogwatergeulen en
het bevorderen van natuurontwikkeling. Daarnaast vindt de uitvoering van peilopzet plaats om de
nadelige effecten voor de landbouw en de scheepvaart te mitigeren. Het maatregelenpakket van de
Grensmaas bestaat uit het verruimen van de rivier, de aanleg van kaden, de aanleg van
dekgrondbergingen en nevengeulen en het ontwikkelen van nieuwe natuur. Dit wordt gecombineerd
met de winning van zand en grind. Daarnaast vinden mitigerende maatregelen plaats om te
voorkomen dat de grondwaterstand daalt.
3.3 Convenantpartners
Bij het project zijn drie convenantpartners betrokken: het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M),
de provincie Limburg en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Zij
hebben in 1997 de ‘Bestuursovereenkomst Maasproject’ getekend. Hierin zijn o.a. afspraken gemaakt
over doelstellingen, samenwerking en verantwoordelijkheden en financiële aspecten. Maaswerken
bereidt de verschillende maatregelen voor en voert deze uit. Maaswerken valt financieel en
organisatorisch onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van I&M.
3.4 Historisch financieel overzicht
De totale bijdrage van I&M aan de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas bedroeg op het
moment van het Ontwerp Tracébesluit Zandmaas/Maasroute (OTB 1998) € 358,5 miljoen. Het totale
projectbudget van de Zandmaas en de Grensmaas sloot op dat moment op € 381 miljoen, prijspeil
1998. De uitsplitsing van dit projectbudget voor Zandmaas en Grensmaas is weergegeven in tabel 1.
Tabel 1 Referentiebudget voor Maaswerken ten tijde van OTB 1998
Onderdeel en bijdrage

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

Miljoen Gulden

Miljoen

8

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011
prijspeil 1998

Euro

680
27

prijspeil 1998
308,6
12,3

707

321

110
23

49,9
10,4

Totaal

133

60

Totaal Zandmaas en Grensmaas

840

3814

Zandmaas

Bijdrage I&M
Bijdrage EL&I en provincie Limburg

Totaal
Grensmaas

Bijdrage I&M
Bijdrage nog te verdelen over convenantpartners

4. Voortgang
4.1 Zandmaas
Uitvoering retentiegebied Lateraalkanaal West
De aanleg van het retentiegebied ligt op schema. Vanwege een complicatie met een in het gebied
aanwezige hoofdtransportleiding van de Waterleidingmaatschappij Limburg (WML), is besloten de
kruising van de leiding met de kade uit het contract te halen. Dit wordt toegevoegd aan een nieuw
contract waarin ook de tunnel ter plaatse van de N280, de St. Annabeemd en de inlaat zijn
opgenomen. De vertragingskosten zijn lager dan eerder geschat en zijn in onderhandeling met de
opdrachtnemer vastgesteld. Daarnaast was rekening gehouden met het plaatsen van damwanden over
lange afstanden die niet nodig blijken te zijn. Tegenover deze kostenverlagingen staan echter extra
kosten voor het realiseren van een oplossing voor de waterleiding. Per saldo is de totale raming met €
0,3 miljoen verlaagd.
Uitvoering rivierverruiming en peilopzet
Grave
Met de opdrachtnemer in stuwpand Grave is overeenstemming bereikt over de meerkosten ten
gevolge van het aantreffen van niet gesprongen explosieven (NGE). De opdrachtnemer heeft de
baggerwerkzaamheden voortgezet, waarbij gedeeltelijk met beveiligd materieel is gebaggerd. In een
deel van het oorspronkelijk als onverdacht aangemerkt gebied zijn dermate veel NGE aangetroffen, dat
ook hier onder beveiligde condities moet worden ontgraven. Hierdoor ontstaat enige vertraging,
waardoor de rek uit de planning is. De eerste stap van de peilopzet is in juni 2011 uitgevoerd. De
tweede stap is voorzien in het voorjaar 2012. De bestuursovereenkomst met de waterschappen over
het schadeloket is verder uitgewerkt. Het schadeloket is sinds 1 januari 2011 operationeel.
Sambeek
Het ‘third opinion’ onderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van NGE in het stuwpand Sambeek
geeft enkele specifieke locaties aan waar mogelijke explosieven liggen. Het overig deel van het
werkgebied wordt door dit onderzoek aangemerkt als onverdacht gebied. Met de opdrachtnemer is
overleg gevoerd over de verschillende rapportages over de (mogelijke) aanwezigheid van NGE. Er
wordt onderhandeld over een oplossing die recht doet aan de veiligheid van de betrokkenen en de
uitgangspunten van het contract.
Als gevolg van de temporisering van de zomerbedverdieping Sambeek verschuift de peilopzet. Op
basis van de huidige planning van de zomerbedverdieping verschuift de eerste stap van de peilopzet
naar het voorjaar 2013 en de laatste stap naar het voorjaar 2014.
Uitvoering hoogwatergeulen
Hoogwatergeul Lomm

4

Het bedrag van € 381 miljoen is inclusief € 10 miljoen van EL&I. Deze bijdrage loopt niet via de begroting van I&M maar via de
begroting van EL&I. Dit is in tabel 3 (projectbudget) en tabel 4 en 5 (mutatieoverzichten Zandmaas en Grensmaas) gecorrigeerd.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

9

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

De uitvoering van de zandwinning in Lomm ligt op schema. Zelfrealisator DCM heeft de aanvoer van
grond uitbesteed aan een grondbank, die onder andere grond uit België naar Lomm transporteert. De
aanvoer van specie uit de zomerbedverdieping Grave is vanwege de mogelijke aanwezigheid van NGE
niet uitgevoerd. De aanvoer vanuit Sambeek komt waarschijnlijk in 2012 op gang.
Hoogwatergeul Well Aijen
Het beroep tegen de vergunningen voor een aangepaste werkwijze is niet ontvankelijk verklaard. Uit
het werkplan van zelfrealisator Kampergeul B.V. bleek al dat door een aantal oorzaken de start van de
werkzaamheden uitgesteld moest worden, waardoor er geen rek meer in de planning zit.
De start van de werkzaamheden is voorzien in het voorjaar van 2012.
Om de vinger aan de pols te houden zijn de contacten met zelfrealisator Kampergeul B.V.
geïntensiveerd. In het eerste kwartaal 2012 wordt gezamenlijk een risicosessie gehouden. Deze sessie
is vooral bedoeld om de risico’s van de zelfrealisator met gevolgen voor de opdrachtgever te bepalen.
De voorbereidende werkzaamheden voor Maaspark Well (een initiatief van de gemeente Bergen voor
opwaardering van het recreatiegebied Leukermeer in combinatie met de aanleg van de
hoogwatergeul) zijn in volle gang. In 2012 is er meer duidelijkheid over de planning van dit initiatief.
Grondverwerving nevengeulen en Heukelomse beekgebied
De realisatie van de natuurdoelstelling staat onder druk, zowel in ruimte als in tijd. Recente
beleidsbijstellingen bij het ministerie van EL&I als onderdeel van de stelselwijziging Natuur en
Landschap (nieuwe taakstellende budgetten, nieuwe afspraken over taakstelling provincies, nadere
profilering Rijkstaken bij NURG en Maaswerken) vragen om een nadere analyse van de consequenties
hiervan op het realiseren van de doelen. Uitwerking in verschillende realisatiescenario’s biedt inzicht in
de kansen voor het behalen van de vastgestelde doelen voor Maaswerken. Deze verkenning wordt
momenteel uitgevoerd. De resultaten zijn onderdeel van hernieuwde (bestuurlijke) besluitvorming
tussen de betrokken partijen.
4.2 Grensmaas
Met de Bestuursovereenkomst waterveiligheid Maas en de nadere overeenkomst over het
Grensmaasplan en de leningovereenkomst met het Consortium Grensmaas is het risico dat de
doelstelling van het Grensmaasproject ten gevolge van de verslechterde marktsituatie voor zand en
grind- niet wordt gehaald sterk verminderd.
De plannen voor de wijzigingen (optimalisaties) van het Grensmaasplan zijn tijdens bewonersavonden
gepresenteerd. Tevens zijn ze besproken met de Vlaamse autoriteiten. De hoogwaterdoelstelling
(2017) en de natuurdoelstelling (2018) blijven ongewijzigd. Voor wat betreft de natuurdoelstelling
moet worden opgemerkt dat deze ook onderdeel is van de herijking. Het eind van de grindwinning is
voorzien in 2023 en het einde van de werkzaamheden in 2024.
De ontgravingwerkzaamheden in de Grensmaas gaan overigens onverminderd door. In Itteren werken
beide verwerkingsinstallaties op volle capaciteit. De locatie Meers wordt conform afspraken uit 2010
op een laag tempo droog ontgraven.
Vlaamse Boertien locaties
De finale administratieve afronding van de Vlaamse Boertienlocaties heeft plaatsgevonden. De door
CG gewenste optimalisaties kunnen gevolgen hebben voor de uiteindelijk te behalen waterstanddaling
aan Vlaamse zijde van de Grensmaas. Deze gevolgen worden momenteel in kaart gebracht. Nederland
heeft zich middels een bilaterale overeenkomst met Vlaanderen gecommitteerd aan het gezamenlijk
werken aan de hoogwaterveiligheid van de Grensmaas. De uitkomsten van de Vlaamse
haalbaarheidstudie over de “resterende flessenhalzen” in de Maas en van de Nederlandse studie naar
gevolgen van de optimalisaties komen naar verwachting in het eerste kwartaal 2012. Het overleg met
Vlaanderen kan ertoe leiden dat Nederland enkele compenserende maatregelen moet uitvoeren.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

10

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

4.3 Kaden
Uitvoering en overdracht kadeverhogingen stedelijke gebieden Roermond, Venlo en Gennep
(RVG)
Alle resterende werkzaamheden van de scope RVG-kaden zijn door middel van overeenkomsten bij
andere decentrale partijen belegd. In 2012 vinden eindafrekeningen plaats met de gemeente Venlo. De
werkzaamheden van het waterschap Peel en Maasvallei lopen door tot en met 2013.
Alle door Maaswerken gerealiseerde kaden zijn overgedragen aan de waterschappen Na deze
overdracht zijn de waterschappen verantwoordelijk voor het beheer van deze kaden.
Sluitstukkaden
Het overleg met de waterschappen over de goedkeuring van de plannen van aanpak en
beheersplannen voor de planstudies Sluitstukkaden Maasdal heeft enkele maanden in beslag
genomen. In september zijn de goedkeuringsbrieven over de plannen van aanpak en beheersplannen
van de waterschappen verstuurd. Hiermee is het officiële startsein gegeven voor de planstudies door
de waterschappen. I&M en de waterschappen hebben geconstateerd dat het concreet uitwerken van
de planstudies en de daarbij behorende planning tot inzichten in de uitvoering kan leiden waardoor de
afgesloten Bestuursovereenkomst op enkele punten aangepast dient te worden. Hierover zal meer
duidelijk zijn na gereedkomen van de eerste planstudies, in het eerste half jaar van 2012.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

11

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

5. Projectbeheersing
5.1 Kwaliteit
Projectbeheersing/audits
De Departementale Auditdienst (DAD) heeft een audit over risicomanagement bij PPS-constructies
uitgevoerd. Centraal stond de vraag op welke manier de Staat invloed heeft op de beheersing van de
risico’s bij de zelfrealisatieprojecten van de hoogwatergeulen Lomm en Well Aijen met een restrisico
voor de Staat. De DAD heeft voor het project Lomm, met zelfrealisator DCM, aangegeven dat
Maaswerken voldoende zicht heeft op de beheersing van de risico’s voor de Staat. De mogelijkheden
van beheersing door de Staat zijn echter – met name door de contractvorm - marginaal.
Voor het zelfrealisatieproject hoogwatergeul Well Aijen heeft de Auditdienst aangegeven dat de Staat
-door de hoogwatergeul te laten opgaan in het Maaspark Well, de regie uit handen heeft gegeven.
Mede naar aanleiding van een advies van de Auditdienst vindt op korte termijn een gezamenlijke
risicosessie met zelfrealisator Kampergeul B.V. plaats. Voor een volgende audit, naar de opzet en
werking van contractbeheersing van het project sluitstukkaden, waarbij de nadruk ligt op de
projectbeheersing door de waterschappen, heeft een intake plaatsgevonden. De planvorming van het
project sluitstukkaden is gestart.
5.2 Scopewijzigingen
De scopes van Zandmaas en Grensmaas zijn niet gewijzigd.
5.3 Planning
In deze paragraaf zijn de mutaties in de planning aangegeven. Tabel 2 toont de masterplanning op
peildatum 1 januari 2012.
Grondverwerving
Het behalen van de natuurdoelstelling binnen Maaswerken blijft onder druk staan ten gevolge van de
herijking van het natuurbeleid.
Grensmaas
De termijnen voor het bereiken van de hoogwaterdoelstelling (2017) en de natuurdoelstelling (2018)
blijven ongewijzigd. Voor wat betreft de natuurdoelstelling moet worden opgemerkt dat deze
onderdeel is van de discussie rond de herijking. Het eind van de grindwinning is voorzien in 2023 en
het einde van de werkzaamheden in 2024.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

12

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Tabel 2 Overzicht Masterplanning (peildatum 1 januari 2012)

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238

1

14

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

5.4 Financiën
Projectbudget
De financiële verantwoording van de deelprojecten Zandmaas en Grensmaas is apart inzichtelijk
gemaakt. Tabel 3 geeft – met als referentie het projectbudget ten tijde van het Ontwerp Tracébesluit het totaal aan mutaties weer. De mutatieoverzichten zijn weergegeven in tabel 4 en 5. De mutaties uit
de verslagperiode zijn onder tabel 3 toegelicht.
Tabel 3 Projectbudget (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
OTB/POL
Wijzigingen
Project budget
pp’98
Incl. prijsindexering
I&M begroting
pp ‘11
Vorige
Deze
perioden
periode

Nog bij te dragen
EL&I

5

Zandmaas

311

84,0

2,0

397,0

8,4

Grensmaas
Totaal

60
371

12,0
96,0

0,3
2,3

72,3
469,3

6,7
15,1

6

Het projectbudget van Zandmaas is in deze verslagperiode gestegen met € 2,0 miljoen. Het
projectbudget van Grensmaas is in deze verslagperiode gestegen met € 0,3 miljoen. Deze wijzigingen
zijn het gevolg van de jaarlijkse prijsindexering middels de IBOI index (Index voor Bruto
Overheidsinvesteringen).
De wijzigingen bij Grensmaas als gevolg van de gesloten overeenkomsten met Consortium Grensmaas,
worden in 2012 in de Rijksbegroting verwerkt. Dit zal in de volgende voortgangsrapportage zichtbaar
zijn in de overzichten van budgetten, prognose eindstand, kasritme, uitgaven en verplichtingen.
De apparaatskosten worden sinds 1 januari 2011 niet meer op het begrotingsartikel van Zandmaas en
Grensmaas verantwoord, maar op artikelonderdeel 16.04. De Tweede Kamer is over de nieuwe
bekostigingssystematiek geïnformeerd (Kamerstukken II, 30 119 nrs. 4 en 5 van respectievelijk 10
januari 2011 en 3 maart 2011).
Mutatieoverzichten
Tabel 4 en 5 geven inzicht in de specificaties van alle mutaties, uitgesplitst in scopewijzigingen, meeen tegenvallers en technische mutaties. De bedragen van de mutaties zijn met behulp van de IBOI7
index teruggerekend naar de bedragen op prijspeil 1998.
Tabel 4 Mutatieoverzicht Zandmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
V&W Budget Zandmaas
Bedrag Bedrag
Prijspeil
prijspeil bericht
Bedrag
1998
aan TK
bericht
aan TK

Bron
Nummer
8
VGR (DGR )
ZM en GM

5 Tevens neemt het ministerie van EL&I binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 214 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct verantwoord op de begroting van EL&I Deze
bijdrage vormt in het kader van de herijking Ecologische Hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en Decentralisatie Natuur nog onderwerp van overleg tussen het ministerie van I&M
en het ministerie van EL&I.
6 Tevens draagt het ministerie van EL&I via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van
EL&I. Deze bijdrage vormt in het kader van de herijking Ecologische Hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en Decentralisatie Natuur nog onderwerp van overleg tussen het ministerie
van I&M en het ministerie van EL&I.

3
IBOI-index is de index voor de Bruto Overheidsinvesteringen. Deze is als volgt: ’98-’99 was 1,4%, ’99-’00 was 2,5% , ’00-’01 was
4,5%, ’01-’02 was 3% , ’02-’03 was 2,75%, ’03-’04 was 1,23%, ’04-’05 was 0,39%, ’05-’06 was 0,66%, ’06-’07 was 0,44%, ’07-’08
was 1,5%, ’08-’09 was 2,14%, ’09-’10 was 0,84% en ’10-’11 was 1,41%.
8
Deltaplan Grote Rivieren

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

15

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

TB en POL Zandmaas

e

311,0

311,0

1998

12 DGR

Kaden bevolkingscentra

34,1

35,4

2000

12 DGR

Hoogwatergeul Ooijen

-/-13,6

-/-14,1

2000

13e DGR/1 VGR

0

0,0

Bereiken 100% hoogwaterbescherming

11,4

13,6

2003

4 VGR

Herstel Rijkelse Bemden

11,1

13,0

2005

8 VGR

Verhoging Risico algemeen

33,0

38,5

2005

8 VGR

Vermindering aankoop natuurgronden (14 ha)

-/-0,1

-/-0,1

2006

10 VGR

Scopewijzigingen

Nevengeul Belfeld

e

e

e
e
e

e

e

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (ophoging
budget)

12,5

15,0

2008

14 VGR

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (verhoging
opvangen binnen budget)

-/-12,5

-/-15,0

2008

14 VGR

75,9

86,3

44,5

46,3

2000

13 DGR/1 VGR

Saldo scopewijzigingen

e

Technische Mutaties
Toevoeging Budget Risicoreserve
Desaldering inkomsten proefproject 1

7,7

Desaldering overige inkomsten t/m 2001

8,2

7,7
9,0

e

1998
2001

e

e

6 DGR
e

e

e

e

13 DGR/1 VGR

Desaldering overige inkomsten 2002

0,3

0,3

2003

15 DGR/3 VGR

Desaldering overige inkomsten 2003

1,2

1,4

2003

5 VGR

Desaldering overige inkomsten 2004

1,2

1,5

2004

7 VGR

Desaldering overige inkomsten 2005

0,1

0,1

2005

9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2006

1,6

1,9

2006

10 VGR

Desaldering overige inkomsten 2007

3,4

4,0

2007

13 VGR

Desaldering overige inkomsten 2008

0,2

0,2

2008

15 VGR

Desaldering overige inkomsten 2009

0,2

0,2

2009

17 VGR

Desaldering overige inkomsten 2010

0,1

0,1

2010

Grondaankopen LNV

e
e
e

e
e
e
e
e

19 VGR
e

e

-/-2,4

-/-2,5

2000

13 DGR/1 VGR

5,2

5,5

2000

13 DGR/1 VGR

Peilopzet

e

e

e

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-8,2

-/-9,6

2004

6 VGR

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-10,1

-/-12,0

2005

8 VGR

0,1

0,1

2007

12 VGR

Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas

-/-4,3

-/-5,3

2009

17 VGR

Technische mutatie (ontvangsten)
Overboeking naar provincie Limburg voor
gebiedsgerichte ontwikkeling
Overboeking naar RWS dienst Limburg voor
natuurcompensatie in stuwpand Lith
Wijziging bekostigingssystematiek

-/-0,5
-/-12,1

-/-0,5
-/-15,0

2009
2010

17 VGR
e
19 VGR

-/-0,2

-/-0,3

2010

19 VGR

-/-100,6

-/- 125,7

2011

20 VGR

Saldo technische mutaties

-/-64,4

-/-92,6

Herijking raming op basis van Tracébesluit

20,9

21,8

2000

13 DGR/1 VGR

Afrondingsverschillen

0,5

0,5

2005

9 VGR

-/- 0,1

-/- 0,1

2006

11 VGR

Saldo mee- en tegenvallers

21,3

22,2

Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

343,8

Technische mutatie (leenfaciliteit)

e

e
e
e

e

e

Mee- en tegenvallers

Administratieve correctie

e

e

e

e

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001

22,5

e

2001

12 DGR
e

e

Loon- en prijsbijstelling 2002

11,0

2002

14 DGR/2 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2003

9,6

2003

5 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2004

4,1

2004

7 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2005

1,5

2005

9 VGR

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

e
e
e

16

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

9

e

Loon- en prijsbijstelling 2006

2,1

2006

10 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2007

2,0

2007

12 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2008

7,4

2008

14 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2009

6,2

2009

16 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2010

1,8

2010

18 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2011

2,0

2011

21 VGR

e
e
e
e
e

9

Saldo loon- en prijsbijstelling

70,1

Totaal beschikbare budget

397,0

I.v.m. afrondingen naar € 0,1 miljoen is hier een correctie toegepast.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

17

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Tabel 5 Mutatieoverzicht Grensmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
V&W Budget Grensmaas
Bedrag
Bedrag
Prijspeil
Bron
prijspeil bericht aan
Bedrag
Nummer
1998
TK
bericht aan VGR of DGR
TK
ZM en GM
Ontwerp Streekplan Grensmaas

60,0

60,0

12e DGR

1998

Scopewijzigingen
Roosteren

0

0

2002

e

e

14 DGR/2 VGR
e

e

e

e

e

e

e

e

Mutaties door onderhandelingsresultaat

6,8

8,0

2005

8 /9 VGR

Mutaties door afspraken met Vlaanderen

16,1

19,0

2005

8 /9 VGR

Overige scope aanpassingen

12,7

15,0

2005

8 /9 VGR

Toevoeging risicoreserve Grensmaas
Saldo scopewijzigingen
Technische Mutaties
Desaldering overige inkomsten 2003
Desaldering overige inkomsten 2004
Desaldering overige inkomsten 2005
Desaldering overige inkomsten 2006
Desaldering overige inkomsten 2007
Desaldering overige inkomsten 2008
Technische mutatie (leenfaciliteit)
Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas
Technische mutatie (ontvangsten)
Wijziging bekostigingssystematiek
Saldo technische mutaties
Mee- en tegenvallers
Herijking n.a.v. het Eindplan Grensmaas
Herijking ramingen n.a.v. POL Grensmaas

10,6

12,6

2005

8 /9 VGR

2003
2004
2005
2006
2007
2008
2007
2009
2009

5e VGR
7e VGR
9e VGR
11e VGR
13e VGR
15e VGR
12e VGR
17e VGR
17e VGR

-/-60,3
-/- 75,4
2011
-/- 51,0
-/-64,2

20e VGR

5,4
1,4

2002
2005

15e DGR/3e VGR
8e /9e VGR

2001
2002
2003
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011

12e DGR
14e DGR/2e VGR
5e VGR
9e VGR
10e VGR
12e VGR
14e VGR
16e VGR
18e VGR
21e VGR

46,2
1,1
0,3
2,1
0,1
0,6
0,3
0,3
4,3
0,2

54,6
1,3
0,3
2,5
0,1
0,7
0,4
0,4
5,3
0,2

6,0
1,4

Saldo mee- en tegenvallers

6,8

Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

62,0

7,4

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001
Loon- en prijsbijstelling 2002
Loon- en prijsbijstelling 2003
Loon- en prijsbijstelling 2004/2005
Loon- en prijsbijstelling 2006
Loon- en prijsbijstelling 2007
Loon- en prijsbijstelling 2008
Loon- en prijsbijstelling 2009
Loon- en prijsbestelling 2010
Loon- en prijsbijstelling 2011
Totaal loon- en prijsbijstelling
Totaal beschikbare budget

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

3,6
0,8
0,5
2,5
2,3
1,6
1,2
1,4
0,3
0,3
14,5
72,3

18

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Uitgaven, ontvangsten, verplichtingen en geplande kasstromen
Onderstaande tabellen geven inzichten in de uitgaven, ontvangsten, aangegane verplichtingen en van
toekomstige kasstromen.
Tabel 6 Uitgaven (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 19
t/m 31-12-2010

Zandmaas
Grensmaas
Uitgaven artikel 16.03
Apparaatskosten
Maaswerken artikel 16.03
Totaal apparaatskosten RWS
Aansluiting VGR 19

VGR 20
01-01-2011 t/m
30-06-2011

197,4
23,7
221,1
170,3

VGR 21
01-07-2011 t/m
31-12-2011

5,7
1,9
7,6

Totaal
gerealiseerd
t/m 31-12-2011

17,0
2,6
19,6

220,1
28,2
248,3

170,3
391,4

Tabel 7 Ontvangsten (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 19
t/m 31-12-2010

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

VGR 20
01-01-2011 t/m
30-06-2011

25,6
6,2
31,8

VGR 21
01-07-2011 t/m
31-12-2011

0,0
0,0
0,0

Totaal
gerealiseerd
t/m 31-12-2011

0,0
0,1
0,1

25,6
6,3
31,9

Tabel 8 Aangegane verplichtingen (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
t/m VGR 19
t/m 31-12-2010

Zandmaas
Grensmaas
Verplichtingen artikel 16.03
Apparaatskosten
Maaswerken artikel 16.03
Totaal apparaatskosten RWS
Aansluiting VGR 19

VGR 20
01-01-2011 t/m
30-06-2011

236,1
35,4
271,5
170,3

VGR 21
01-07-2011 t/m
31-12-2011

12,4
1,9
14,3

Totaal
gerealiseerd
t/m 31-12-2011

17,7
1,2
18,9

266,2
38,5
304,7

170,3
441,8

Tabel 9 Kasritme (Bedragen in miljoen euro, inclusief b.t.w.)
t/m
2011 2012 2013 2014
2010
Zandmaas
I&M
197,5 22,7
14,8
15,0
20,0
Nog bij te dragen door
EL&I
Grensmaas
I&M
23,6
4,6
4,0
3,5
3,5

2015

2016

2017
e.v.

Totaal

20,0

20,0

87,0

397,0
8,4

3,5

3,5

26,1

10

72,3

10 Tevens neemt het ministerie van EL&I binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 214 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct verantwoord op de begroting van EL&I
Deze bijdrage vormt in het kader van de herijking Ecologische Hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en Decentralisatie Natuur nog onderwerp van overleg tussen het ministerie van
I&M en het ministerie van EL&I.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

19

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Nog bij te dragen door
EL&I
Totaal I&M

6,7

11

469,3

Tabel 9 laat een inschatting zien van de kasritmen voor Zandmaas en Grensmaas voor de periode
vanaf 2012. Deze reeks wordt regelmatig geactualiseerd op basis van de voortgang van de projecten.
Aangezien de daaruit voortvloeiende begrotingsmutaties pas in de eerstvolgende wijzigingswet op de
begroting kunnen worden doorgevoerd, kan de geactualiseerde kasreeks afwijken van de meerjarige
beschikbare bedragen in de Rijksbegroting.
Uitputting post onvoorzien
In het projectbudget is een budget voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Dit budget is opgebouwd
uit een onderdeel “Onvoorzien” en een onderdeel “Risico algemeen” dat tot en met VGR 9
“Risicoreserve” werd genoemd. Een overzicht van de mutaties ‘Risico algemeen’ staat in bijlage 6.
Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van Zandmaas bedroeg initieel € 76,1 miljoen. In deze
verslagperiode hebben geen mutaties plaatsgevonden. Per 31 december 2011 bedraagt het
beschikbaar budget “Onvoorzien” € 19,5 miljoen. Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van de
Grensmaas per 31 december 2011 is ongewijzigd en bedraagt € 5,0 miljoen.
Het budget “Risico algemeen” bedroeg voor Zandmaas initieel € 88,1 miljoen (standlijn 1-1-2005).
Inmiddels is € 50,0 miljoen van deze post overgeheveld naar het maatregelbudget. Het budget ”Risico
algemeen” voor Grensmaas bedroeg initieel € 12,6 miljoen. Er is nog geen geld overgeheveld naar het
maatregelbudget.
Apparaatskosten
De Tweede Kamer is over de nieuwe bekostigingssystematiek geïnformeerd middels de Kamerstukken
II, 30 119 nrs. 4 en 5 van respectievelijk 10 januari 2011 en 3 maart 2011.
Om inzicht te geven in de integrale kosten staat in deze paragraaf hoeveel budget er voor de interne
kosten van Maaswerken in de begroting is opgenomen. Het budget van de interne kosten op
peildatum 31 december 2011, is totaal € 208,3 miljoen, is verantwoord op het artikelonderdeel 16.03
voor een bedrag van € 170,3 miljoen en op artikelonderdeel 16.04 voor een bedrag van € 38 miljoen.
Tabel 10 ApparaatstBUDGET per 31december 2011, bedragen in € mln.
Totaal VGR20

Apparaatsbudget
RWS art. 16.03
Apparaatsbudget
RWS art. 16.04
Totaal
Apparaatsbudget

Wijziging
verslagperiode

Totaal einde
verslagperiode

170.3

Totaal VGR21

170.3

170.3

38.0

0

38.0

38.0

208,3

0

208,3

208,3

Tabel 11 ApparaatsKOSTEN per 31 december 2011, bedragen in € mln.
t/m VGR 19
01-07-2010 t/m 3112-2010

VGR 20
01-01-2011 t/m 3006-2011

VGR 21
30-06-2011 t/m 31-122011

Totaal uitgaven
t/m 31-12-2011

11 Tevens draagt het ministerie van EL&I via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie
van EL&I. Deze bijdrage vormt in het kader van de herijking Ecologische Hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en Decentralisatie Natuur nog onderwerp van overleg tussen het
ministerie van I&M en het ministerie van EL&I.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

20

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Apparaatskosten
RWS art. 16.03
Apparaatskosten
RWS art. 16.04
Totaal
Apparaatskosten

170,3

170.3

170,3

1.8

1.8

3.6

1.8

1.8

173.9

Tabel 12 Verplichtingen apparaat per 31 december 2011, bedragen in € mln.
t/m VGR 19
01-07-2010 t/m
31-12-2010

VGR 20
01-01-2011 t/m
30-06-2011

VGR 21
30-06-2011 t/m
31-12-2011

Totaal uitgaven
t/m 31-12-2011

170.3

Apparaatsverplichtingen
RWS art. 16.03
Apparaatsverplichtingen
RWS art. 16.04
Totaal
Apparaatsverplichtingen

170,3

170.3

3.6

3,6

3.6

173,9

5.5 Risico’s
In tabel 10 is de impact van de risico’s -uitgedrukt in tijd en geld- zichtbaar gemaakt. De financiële
risico’s zijn afgezet tegen de beschikbare budgetten voor “Risico algemeen”. De planningsrisico’s
beschrijven de mogelijke vertraging op de masterplanning.
Tabel 13 Impact risico’s (tijd en geld (in M Euro) )
Impact risico’s Zandmaas
en Grensmaas

ZM GELD

GM GELD

ZM TIJD

VGR 20 VGR 21 VGR 20 VGR 21 VGR 20 VGR 21

GM TIJD
VGR 20

VGR 21

Juridisch kader
grondverzet

0,8 – 3

0,8 – 3

-

-

0-12
mnd

0-12
mnd

Marktsituatie zand- en
grindmarkt

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

0-12
mnd

0-6 mnd

0-12
mnd

0-6mnd

Contracteringwijze
hoogwatergeulen

3,0

3,0

-

-

0-24
mnd

0-24
mnd

-

-

Sluitstukkaden

2,1

2,1

-

-

n.t.b

n.t.b

n.t.b

n.t.b

Tegenvallers Consortium
Grensmaas

n.v.t.

n.v.t.

0-1,6

PM

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Grondverwerving
natuurgronden

-

-

-

-

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

Uitstel oplevering CG
mijlpalen 2017, 2018 en
2022

-

-

-

-

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Aantreffen NGE in/op
waterbodem

n.t.b.

n.t.b.

-

-

0-12
mnd

0-12
mnd

-

-

-

-

0,5 – 1

0,5 – 1

-

-

-

-

Verplichtingen monitoring

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

0-6 mnd 0-6 mnd

21

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Rivierkundige werken

-

-

3 –7,1

3 –7,1

-

-

-

-

Onvoorziene
bodemverontreinigingen

-

-

0,9 – 2,7 0,9 – 2,7

-

-

-

-

Aanbestedingsrisico’s

-

-

-

-

-

-

Diversen (conditionering:
kabels/leidingen)

-

-

-

-

2 mnd

2 mnd

5,9 –
8,1

5,9 –
8,1

6,5 –
21

6,5 –
19,4

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

0-24
mnd

Verwachtingswaarde
risico’s

6

6

12,6

12,6

Beschikbaar budget
Risico algemeen

38,1

38,1

12,6

12,6

Risicoprofiel

1–4

1–4

1,1 – 4,6 1,1 – 4,6

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

12 mnd 12 mnd 12 mnd 12 mnd

22

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Toelichting risicoprofiel
Juridisch kader grondverzet

Geld: € 0,8 - 3 miljoen
Tijd: 0 – 6 maanden
Trend: onveranderd
Het juridisch kader van het grootschalig grondverzet kent regelmatig veranderingen die voor lopende
programma’s als Maaswerken in potentie een bedreiging kunnen vormen voor de uitvoering.
Door het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) is de toepassing van grond, afkomstig van buiten de maatregel,
mogelijk geworden. Hierdoor is voor zowel de Delfstoffen Combinatie Maasdal (DCM) als het
Consortium Grensmaas het werk vergemakkelijkt. Door de uitkomst van het eindadvies van de
Commissie Verheijen is voor putten gelegen in het rivierengebied bepaald dat zij -onder een aantal
voorwaarden- volgens het reguliere spoor Besluit bodemkwaliteit (Bbk) gevuld mogen worden. Dit is
voor de voortgang van de Maaswerkenprojecten een positieve ontwikkeling. In maart 2009 heeft
toenmalig minister Cramer een commissie van deskundigen gevraagd onderzoek te doen naar de
noodzaak van aanvullende maatregelen bij het toepassen van grond en baggerspecie in
zandwinputten (in het kader van het Besluit bodemkwaliteit). De commissie Verheijen is toen ingesteld
nadat omwonenden van zandwinplassen hun bezorgdheid hadden uitgesproken. Nieuwe wetten,
relevant voor dit aspect, zoals de Waterwet en Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) zijn
inmiddels realiteit geworden waarmee door de projectuitvoerders goed kan worden
omgegaan.Alhoewel deze ontwikkelingen de juridische situatie voor de projecten verbeterd heeft,
volgt Maaswerken de ontwikkelingen op het gebied van de Europese en Nationale wet- en
regelgeving op het gebied van grondverzet nauwgezet. Dit vanwege het potentiële risico dat hiervan
blijft uitgaan.

Marktsituatie zand- en grindmarkt

Geld: n.t.b.
Tijd: 0-6 mnd
Trend: dalend

Als gevolg van de kredietcrisis en de daaruit voortvloeiende crisis op de bouwmarkt is de afzet van
zand en grind sterk onder druk komen te staan. Gezocht is naar een aanpak die de
hoogwaterdoelstellingen van de Maaswerken kan garanderen. Met het tekenen van de nadere
overeenkomst en de leningovereenkomst is het risico dat de doelstelling van het Grensmaasplan niet
wordt gehaald sterk verminderd. De geplande zand- en grindwinning in de Zandmaas wordt door de
Maaswerken nauwgezet gevolgd. Ook hier wordt naar verwachting de hoogwaterdoelstelling binnen
de gestelde termijn gehaald.

Contracteringswijze hoogwatergeulen

Geld: € 3,0 miljoen
Tijd: 0-24 maanden
Trend: onveranderd

Dit risico heeft betrekking op mogelijke financiële en planningsproblemen van grondlevering van
Maaswerken aan de hoogwatergeul Lomm. De door Maaswerken te leveren gronden komen uit de
zomerbedverdiepingen van de stuwpanden Grave en Sambeek, die in uitvoering zijn. Voor Grave is
afgesproken dat de NGE-verdachte grond niet aan Lomm wordt geleverd maar wordt vervoerd naar
het Hollands Diep. De niet-NGE-verdachte grond van Sambeek wordt wel in Lomm gestort. Doordat er
inmiddels ook grond van buiten het projectgebied mag worden aangevoerd worden geen problemen
verwacht met de grondbalans van de hoogwatergeul Lomm.
Bij de hoogwatergeul Well Aijen is het beroep tegen de vergunningen voor een aangepaste werkwijze
niet ontvankelijk verklaard. Voor deze maatregel is door zelfrealisator Kampergeul B.V. een nieuw
werkplan opgesteld waaruit blijkt dat door een combinatie van oorzaken de rek uit de planning is. Dit

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

23

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

leidt tot druk op de tijdige realisatie van de hoogwaterdoelstelling bij dit project. Met Kampergeul B.V.
wordt intensief overlegd en gezocht naar mogelijkheden om mogelijke vertragingen te voorkomen.
Per saldo is sprake van een verbeterde situatie doordat “vastzittende” dossiers met succes zijn
aangepakt en de onzekerheden zijn verminderd.

Sluitstukkaden

Geld: € 2,1 miljoen
Tijd: n.t.b
Trend: onveranderd

In september zijn de goedkeuringsbrieven over de door de waterschappen opgestelde plannen van
aanpak en beheersplannen verstuurd. Hiermee is het officiële startsein gegeven voor het uitvoeren van
de planstudies door de waterschappen. Naar verwachting dienen de waterschappen in het tweede
kwartaal 2012 de eerste planstudie in. Dan is ook meer bekend over het effectieve risicoprofiel van de
concrete maatregelen. Financieel resteert een risicoreservering voor de (beperkte) restrisico’s die zich
voor de projectorganisatie Maaswerken kunnen voordoen gedurende de realisatiefase van de
sluitstukkaden. Meer ontwikkelingen worden verwacht bij het bekend worden van de uitkomsten van
de planstudies en wanneer de deelprojecten in uitvoering gaan.

Consortium Grensmaas

Geld: PM
Tijd: n.t.b.
Trend: dalend

Op basis de uitvoeringsovereenkomst heeft het Consortium Grensmaas een aantal tegenvallers
(notificaties) in het project gemeld. Met het tekenen van de nadere overeenkomst op 22 december
2011 is een aantal verplichtingen voor de Staat, voortvloeiend uit de Uitvoeringsovereenkomst met het
Consortium Grensmaas, beprijsd op €34,2 mln en met het Consortium Grensmaas afgehandeld en zijn
er afspraken gemaakt over de door het Consortium Grensmaas gewenste optimalisaties. Tevens heeft
het Consortium Grensmaas de mogelijkheid gekregen om een rentedragende lening van maximaal €
40 miljoen bij het ministerie van I&M aan te gaan.. Het risico dat het Grensmaasproject niet of
vertraagd wordt gerealiseerd is hiermee sterk gedaald maar niet geheel verdwenen, gelet op de lange
looptijd en het feit dat door CG nog vergunningen moeten worden aangevraagd voor de door haar
gewenste optimalisaties
Aantreffen NGE in/op waterbodem

Geld: n.t.b.
Tijd: 0-12 mnd
Trend: stijgend

Bij de zomerbedverdiepingen Grave en Sambeek heeft de geconstateerde en/of verwachte
aanwezigheid van niet gesprongen explosieven (NGE) de voortgang van de maatregelen nadelig
beïnvloed en gezorgd voor aanmerkelijke meerkosten. Bij Grave is met de opdrachtnemer
overeenstemming bereikt over de meerkosten ten gevolge van het aantreffen van NGE. De
opdrachtnemer heeft de baggerwerkzaamheden voortgezet, waarbij gedeeltelijk met beveiligd
materieel is gebaggerd. In een deel van het oorspronkelijk als onverdacht aangemerkte gebied zijn
dermate veel NGE aangetroffen waardoor ook hier onder beveiligde condities moet worden ontgraven.
Hierdoor ontstaat enige vertraging, waardoor de rek uit de planning is. De doelstelling om de
hoogwaterdoelstelling eind 2015 te bereiken, blijft vooralsnog ongewijzigd.
Bij het rivierverruimingsproject Sambeek wordt met de opdrachtnemer overleg gevoerd over de
verschillende rapportages over de (mogelijke) aanwezigheid van NGE. Er wordt onderhandeld over een
oplossing die recht doet aan de veiligheid van de betrokkenen en de uitgangspunten van het contract.
De doelstelling om de hoogwaterveiligheid eind 2015 te bereiken, blijft vooralsnog haalbaar.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

24

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Verder blijft de afzet van NGE-verdachte grond voor problemen zorgen vanwege het risico van hoge
kosten. Dit is een probleem waarmee ook andere grote waterwerken zoals Ruimte voor de Rivier
worden geconfronteerd. Er wordt gezamenlijk gezocht naar oplossingen. Het risico blijft in belang
stijgen (met name vanwege de ermee gepaard gaande extra kosten).
Grondverwerving natuurgronden

Geld: n.t.b.
Tijd: 0-24 maanden
Trend: stijgend

Het verwerven van gronden specifiek voor het behalen van de natuurdoelstelling blijft met name bij de
Zandmaas achter bij de planning. Reden is het moeizaam faciliteren van afrondingsaankoop met de
inzet op volledige schadeloosstelling/onteigening.
Daarmee stagneert de aankoop van de gronden door Maaswerken. Het ministerie van EL&I heeft
aangegeven dat wel de eventuele middelen die vrijkomen bij verkoop in het kader van particulier
natuurbeheer aangewend kunnen worden om de resterende gronden op basis van volledige
schadeloosstelling te verwerven. Verder leidt het nieuwe kabinetsbeleid voor natuur -waardoor minder
middelen beschikbaar zijn voor aankoop, inrichting en beheer van natuurterreinen- voor vertraging
van het verwervingsproces.
Voor de Grensmaas is al eerder besloten om pas na de afronding van het Grensmaasplan door het
Consortium Grensmaas eventueel benodigd aanvullend beleid en instrumentarium in te zetten om
gebieden die als onvergraven natuur zijn aangeduid, te kunnen verwerven. De minnelijke verwerving
binnen de Grensmaas loopt op dit moment naar tevredenheid. Met het ministerie van EL&I wordt
overlegd hoe wordt omgegaan met de in het verleden toegezegde middelen voor de aankoop van
natuurgronden door het Consortium Grensmaas. Dit in verband met het nieuwe natuurbeleid.
Voor het politiek en maatschappelijk draagvlak voor het gehele programma Maaswerken is nakoming
van het “groen-voor-grind-beginsel” belangrijk. Momenteel wordt tussen de ministeries van I&M en
EL&I overlegd over de wijze waarop met de beperkte beschikbaarheid van financiële middelen voor
het natuurbeleid wordt omgegaan. Hierbij wordt gekeken naar de geldende wettelijke en contractuele
afspraken. Het streven van EL&I als convenantpartner van Maaswerken is erop gericht om de
verplichtingen na te komen. In het kader van deze opgave voert de projectorganisatie Maaswerken
een nadere analyse uit van verschillende scenario’s voor het behalen van de doelen en om een
adequate overdracht en beheer te bewerkstelligen.
Uitstel oplevering CG van mijlpalen 2017, 2018 en 2022. Geld: n.t.b.
Tijd: n.t.b.
Trend: dalend
Met het tekenen van een aantal overeenkomsten (zie hoofdstuk 2) is de hoogwaterdoelstelling voor
Grensmaas en de voortgang van het Grensmaasproject veilig gesteld. Wel zijn in deze overeenkomst
een aantal optimalisaties opgenomen waarvoor nog vergunningen moeten worden verleend. Het risico
bestaat dat de vergunningverlening vertraagt door het instellen van bezwaar en beroep door
belanghebbenden. Door gericht omgevingsmanagement wordt getracht dit risico zoveel als mogelijk
te beheersen. De contractueel geplande evaluatie van 2012 is door het tekenen van de nadere
overeenkomst komen te vervallen.
Monitoringverplichtingen

Geld: € 0,5 – 1 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

Dit risico betreft vooral de monitoring van de grondwaterstand bij de Grensmaas.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

25

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

De monitoringverplichtingen voor het Consortium Grensmaas zijn verminderd als gevolg van het
Besluit bodemkwaliteit. Gegeven de overeenstemming met Vlaanderen over het tegengaan van de
verdroging van Habitat- en Vogelrichtlijngebieden blijft de monitoring inhoudelijk wel aandacht
vragen. Het grondwatermonitoringnet is operationeel en over de uitkomsten vindt regulier overleg
plaats met de relevante Vlaamse partijen. Deze uitkomsten kunnen leiden tot vervolgactiviteiten,
waarvoor de risicoreservering is opgenomen. Er worden geen tijdgevolgen van dit risico verwacht. De
trend van het risico is onveranderd.
Rivierkundige werken

Geld: € 3 – 7,1 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

De rivierkundige werken in Berg aan de Maas worden in 2012 afgerond. Daarnaast bestaat een aantal
“aandachtslocaties” waar middels monitoring de ontwikkelingen door de Nederlandse en Vlaamse
rivierbeheerder worden gevolgd. Mogelijk zijn additionele rivierkundige werken (met name
steenbestortingen) nodig als gevolg van onvoorspelbare morfologische effecten zoals erosie. Tijdens
de realisatie van het project ontstaat beter zicht op de noodzaak van deze werken. Na de uitvoering
van de maatregelen zal het risico een dalende trend kennen. Vooralsnog is dit onveranderd.
Onvoorziene bodemverontreinigingen

Geld: € 0,9 – 2,7 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: dalend

Het betreft hier het risico dat bodemverontreinigingen worden gevonden op gronden die in het bezit
zijn van de Rijksoverheid. Bij dit risico worden geen vertragingen verwacht omdat de bodemkwaliteit
goed in kaart is gebracht, mede gezien de verplichting van het afgeven van een schone
grondverklaring bij de overdracht van gronden van de Rijksoverheid aan het Consortium Grensmaas.
De trend van het risico is dalend nu er tot op heden nog geen onvoorziene bodemverontreinigingen
voor zijn gekomen.
Aanbestedingsrisico’s

Geld: € 1,0 – 4,0 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

Het risico dat ten aanzien van de overeenkomst met het Consortium Grensmaas alsnog door derden of
door de NMa een procedure wordt aangespannen blijft bestaan. De kosten kunnen fors oplopen in
geval de rechter de bezwaarmakers in het gelijk zou stellen. Deze kans hierop wordt echter laag
ingeschat. Het risico lijkt beheerst door een goede afstemming met de Europese Commissie. De
risicoreservering voorziet in dekking voor eventuele proceskosten. Een vertraging in tijd wordt ten
aanzien van dit risico in deze fase van het project niet aanwezig geacht.
Diversen

Geld: € 1,1 – 4,6 miljoen
Tijd: variërend per risico
Trend: onveranderd

Het risico betreft onder andere mogelijke meerkosten in verband met eventuele planschade die door
de overheid uitgekeerd moet worden en niet door de overheid op het Consortium Grensmaas verhaald
kan worden. Hierbij gaat het voornamelijk om planschade op basis van de Wet Ruimtelijke Ordening.
Daarnaast betreft het risico ‘diversen’ de mogelijke extra kosten voor de verlegging van kabels en
leidingen indien de ‘Nadeelcompensatieregeling verleggen kabels en leidingen in en buiten
Rijkswaterstaatswerken en spoorwegwerken 1999’ niet van toepassing wordt verklaard voor
zelfrealisatieprojecten. Per saldo is het risico onveranderd.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

26

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

5.6 Prognose eindstand
In de prognose eindstand zijn de ramingen en risicoprofielen geactualiseerd.
Tabel 14 Prognose eindstand deze verslagperiode
Raming
Risico
Verwachting
inclusief
profiel
waarde
realisatie
risico’s

Prognose
eindstand

Beschikbaar
budget

Zandmaas

380,8

5,9 – 8,1

6,0

386,8

397,0

Grensmaas

59,3

6,5 – 19,4

12,6

71,9

72,3

Bedragen in miljoen EURO

De prognose eindstand van Zandmaas is ten opzichte van VGR 20 met € 4,1 miljoen gedaald. De
daling is onder andere het gevolg van:
• Een daling van € 3,5 miljoen bij de raming van het retentiebekken Lateraalkanaal West
• Een stijging van € 1,3 miljoen bij de raming van de zomerbedverdiepingen Grave en Sambeek
• Een stijging van € 0,6 miljoen bij de raming van de hoogwatergeul Well Aijen
• Een daling € 2,3 miljoen bij de raming van de kaden RVG
• Het feit dat binnen diverse maatregelen zich nog kleine wijzigingen hebben voorgedaan die
leiden tot een daling van de raming met € 0,2 miljoen.
De prognose eindstand van Grensmaas is ten opzichte van VGR 20 met € 0,2 miljoen gestegen. De
stijging is onder andere het gevolg van:
• Een stijging van € 0,4 miljoen bij de raming bij Grensmaas 11 locaties.
• Een stijging van € 0,4 miljoen bij de raming van de mitigerende maatregelen.
• Een daling van € 0,6 miljoen bij de raming van de Vlaamse Boertien locaties.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

27

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas
is een document van Rijkswaterstaat Maaswerken

Postadres:
Postbus 1593
6201 BN Maastricht
Bezoekadres:
Avenue Ceramique 125
Maastricht

Telefoonnummer:
Faxnummer:

043 - 387 0303
043 - 387 0359

Internet:
www.rijkswaterstaat.nl/water/plannen_en_projecten/vaarwegen/maas/maas_maaswerken/

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

28

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 1
Bbk
IBOI
CG
DAD
DGR
EL&I
I&M
LNV
NGE
NKL
OTB
POL
pp’
PPS
RWS
VGR
VenW
Wabo
WML

Afkortingenlijst
Besluit bodemkwaliteit
Index Bruto Overheidsinvesteringen
Consortium Grensmaas
Departementale Auditdienst
Deltaplan Grote Rivieren
Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Niet gesprongen explosieven
Nadeelcompensatieregeling verlegging kabels en leidingen 1999
Ontwerp-Tracébesluit
Provinciaal Omgevingsplan Limburg
prijspeil
Publiek Private Samenwerking
Rijkswaterstaat
Voortgangsrapportage
Ministerie van Verkeer & Waterstaat
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Waterleidingmaatschappij Limburg

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

29

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 2

Karakterisering Zandmaas maatregelen

De karakterisering van het Zandmaasproject volgens Tracébesluit (18 december 2001), POL-aanvulling
Zandmaas (1 februari 2002) en scope Zandmaas 2001 (december 2001) en wijziging 2006, is
weergegeven in de onderstaande tabel.
Doelstellingen Zandmaasproject





Hoogwaterbescherming, op zodanige wijze dat in 2015 de bevolking achter de kaden van de
Zandmaas die aangelegd zijn in het kader van het Deltaplan Grote Rivieren, bij maatgevende
3
afvoer 3275 m /s, een beschermingsniveau van 1/250 per jaar wordt geboden.
Het ontwikkelen van 556 ha natuur langs de Maas middels het uitvoeren van de maatregelen
uit Pakket I zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en maatregelen in het
POL-aanvulling Zandmaas.

Plangebied Zandmaas

Het zomer- en winterbed van de Maas van Maaskilometer 70 (benedenstrooms van Linne) tot en met
Maaskilometer 226,5 (Hedel), aangevuld met:




Retentiegebied Lateraalkanaal West
Bergings- en bewerkingslocaties die buiten het winterbed kunnen liggen
Compenserende en mitigerende maatregelen die buiten het winterbed kunnen liggen

Maatregelen Zandmaas Pakket I












Kadeaanpassingen Roermond, Venlo,
Gennep en Mook en Middelaar
Sluitstukkaden, de aanpassingen aan de
overige DGR-kaden in het plangebied
Retentiegebied Lateraal Kanaal West
Hoogwatergeulen Lomm en Well-Aijen
Rivierverruiming Belfeld, km 87-92
Rivierverruiming Sambeek, km 109-120
Rivierverruiming Grave, km 155-175
Rivierverruiming Lith km 176-181
Mitigerende maatregelen peilopzet,
aanpassing bruggen en stuwen
Compensatieplan Natuur







Proefproject eroderende oevers
Compensatie benedenstroomse effecten
Den Bosch
Aankoop natuurgebied Heukelomse Beek,
natuurlijke oevers en 25 m oeverstroken
Grondverwerving nevengeul Belfeld West,
nevengeul Sambeek Oost
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Resultaat Zandmaas Pakket I

•

•

Realisatie van de maatregelen zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en
maatregelen in het POL-aanvulling Zandmaas (gereed eind 2015) en anderzijds het aanleggen
van prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020). Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat
naast de projecten Zandmaas en Grensmaas aanvullende maatregelen nodig zijn om het
e
beschermingsniveau van 1/250 per jaar te bereiken.
556 ha natuur plus 60 ha compensatie van natuurwaarden die verloren zijn gegaan.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

30

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

31

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 3

Karakterisering Grensmaas maatregelen

De karakterisering van het Grensmaasproject volgens het Eindplan Grensmaas, vastgesteld door
Gedeputeerde en Provinciale Staten op 21 december 2001 en het POL Grensmaas vastgesteld door
Provinciale Staten op 1 juli 2005 en de ministeriële afspraken in de Vlaams-Nederlandse Verklaring met
betrekking tot het uitvoeren van werken aan de Gemeenschappelijke Maas op 3 mei 2005, is
weergegeven in onderstaande tabel.
Doelstellingen Grensmaasproject







Het door rivierverruiming verlagen van de hoogwaterstanden in de Maas met als maatstaf dat
uiterlijk in 2017 de gebieden die door de op basis van de Deltawet Grote Rivieren aangelegde
kaden zijn beschermd een kans op overstroming hebben van 1/250 per jaar, bij een
3
maatgevende afvoer van 3275 m /s.
Het tot ontwikkeling brengen van tenminste 1000 ha natuur, waarvoor de aankoop en
overdracht aan natuurbeherende instanties dan wel Rijkswaterstaat voor eind 2018 moet zijn
gerealiseerd.
Het winnen van ten minste 35 miljoen ton grind voor de nationale behoefte (provinciale
taakstelling).

Plangebied Grensmaas

Het Maasdal van Maastricht tot en met Roosteren van Maaskilometer 15 tot en met Maaskilometer 55.
Maatregelenpakket Grensmaas

Uitvoeringsovereenkomst Grensmaas
omvat de maatregelen: dekgrondverwijdering (dv), stroomgeulverbreding
(sv), weerdverlaging (wv), aanleg
nevengeulen (ng), aanvulling plas (ap),
sanering (sa), dekgrondberging (db),
natuurontwikkeling (no) en kadeophoging
(ka) op de volgende locaties:
Bosscherveld dv, db, no
Borgharen sv, wv, db, no
Itteren sv, wv, db, no
Aan de Maas sv, db, no
Meers sv, wv, db, no
Maasband sv, wv, ng, no
Urmond sv, wv, sa, no
Nattenhoven wv, db, ka, no
Grevenbicht ng, no
Koeweide sv, wv, db (2 delen), no
Visserweert sv, wv, ng, no
Resultaat Grensmaasproject


•











Proefproject Meers : sv, wv,db, ap, no
Vlaamse locaties (België):
Hochter Bampd sv, ap, no
Herbricht sv, no
Kotem sv, wv, no
Roosteren: compensatie voor de
kadeaanleg in 1996 en realiseren
beschermingsniveau.
Mitigatiemaatregelen: maatregelen ter
voorkoming van significante
waterstandsverhogende effecten dan wel
verdroging aan Vlaamse zijde
Rivierkundige werken (oever- en
bodemverdedigingen)
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Realisatie van de maatregelen conform de POL-aanvulling Grensmaas en het aanleggen
van prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020), waardoor het beschermingsniveau van

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

32

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011
e

•
•

3

1/250 per jaar op basis van een maatgevende afvoer van 3275 m /s zoveel als mogelijk
wordt bereikt. Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat naast Zandmaas en
Grensmaas aanvullende maatregelen nodig zijn om het beschermingsniveau te bereiken.
Natuur aan Nederlandse zijde: circa 1100 ha (nieuwe) natuur in 2018.
Delfstoffen: circa 52 miljoen ton grind.

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

33

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 4

Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

34

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 5

Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

35

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Bijlage 6

Toelichting mutaties VGR 21

In deze bijlage zijn voor Zandmaas en Grensmaas de mutaties toegelicht in het projectbudget en in de
ontwikkeling van de post “Risico algemeen”.

Zandmaas
Tabel 1 Mutatie projectbudget Zandmaas
Detaillering mutatie projectbudget Zandmaas in VGR 21
1

€ miljoen

Prijsindexatie naar prijspeil 2011

2,0

Totale mutatie VGR 21

2,0

Tabel 2 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 21

€ miljoen

Standlijn per 1 januari 2005

88,1

Vergunningverlening en monitoring proefproject 2

-/- 1,0

Standlijn per 1 januari 2006

87,1

2

Nadeelcompensatie DGR Kaden

-/- 4,3

3

Schaderegeling peilopzet Grave

-/- 7,1

4

Keringen in de Roer i.v.m. invulling Wet op de waterkering

-/- 7,5

Standlijn per 1 januari 2007

68,2

Monitoring grondwatereffecten peilopzet Grave en Sambeek (aanwending van risico ten gunste van budget)

-/- 1,5

Standlijn per 30 juni 2007

66,7

1

5

Geen mutaties
66,7

Standlijn per 31 december 2007
Geen mutaties

66,7

Standlijn per 30 juni 2008
Geen mutaties

6

Standlijn per 31 december 2008

66,7

Overboeken van de restant PM-post bestemd voor de kadenmaatregelen van “risico algemeen”naar “budget”

-/- 8,2

Standlijn per 30 juni 2009

58,5

Geen mutaties
58,5

Standlijn per 31 december 2009
Geen mutaties

7

Standlijn per 30 juni 2010

58,5

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”

-/- 8,8

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

36

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011
49,7

Standlijn per 31 december 2010
8

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”

-/- 11,6
38,1

Standlijn per 30 juni 2011
Geen mutaties

38,1

Standlijn per 31 december 2011

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

37

21e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 juli – 31 december 2011

Grensmaas
Tabel 3 Mutatie projectbudget Grensmaas
Detaillering mutatie projectbudget Grensmaas in VGR 21
1

€ miljoen

Prijsindexatie naar prijspeil 2011

0,3

Totale mutatie VGR 21

0,3

Tabel 4 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas in VGR 21
Standlijn per 1 januari 2006

€ miljoen
12,6

Geen mutaties
12,6

Standlijn per 1 januari 2007
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 31 december 2007
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 30 juni 2008
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 31 december 2008
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 30 juni 2009
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 31 december 2009
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 30 juni 2010
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 31 december 2010
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 30 juni 2011
Geen mutaties

12,6

Standlijn per 31 december 2011

Werken aan de Maas van morgen – RWS/DMW-2012/238
1

38