Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1232
Vragen van de leden Karabulut,
Jasper van Dijk en Langkamp
(allen SP) aan de ministers van
Justitie, voor Wonen, Wijken en
Integratie, voor Jeugd en Gezin en de
staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, mw. Dijksma,
over onderzoek naar het slaan van
kinderen tijdens koranlessen in Den
Haag. (Ingezonden 17 december
2009)
1
Wat is uw reactie op de brief van de
gemeente Den Haag waaruit blijkt dat
er in de periode december 2008 tot en
met 24 november 2009 49 signalen
van mishandeling tijdens koranlessen
zijn geconstateerd?1
2
Per wanneer is er actie ondernomen
om de mishandeling te doen
stoppen? Is het waar dat de El-Islam
moskee heeft geweigerd aan
onderzoek mee te werken? Bij welke
andere moskeeën en/of organisaties
zijn signalen van mishandeling
tijdens koranlessen geconstateerd?
3
Waarom is geen van de ouders
bereid gevonden om melding bij de
politie te doen van mishandeling?
Zijn er ouders die van de
mishandeling afwisten? Zo ja, welke

KVR38997
2009Z24805
0910tkkvr1232
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

actie wordt er ondernomen ten
aanzien van deze ouders?
4
Deelt u de mening van de gemeente
dat dit aantal bovenmatig is, dat het
wijst op een patroon en dat het in
andere sociale leefmilieus niet in deze
mate voorkomt? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, bent u bereid om te
onderzoeken of dergelijke signalen
ook elders voorkomen?
5
Is het waar dat het Openbaar
Ministerie (OM) strafrechtelijk
onderzoek zal instellen? Zo ja,
hoelang zal dit onderzoek duren?
Zo nee, waarom niet?
6
Welke mogelijkheden zijn er om
vrijwilligers, leraren en bestuurders
die zich (mede) schuldig hebben
gemaakt aan mishandeling of wellicht
medeplichtig zijn door niet in te
grijpen op non-actief te stellen en te
vervolgen?
7
Hoe worden de Koranlessen
gefinancierd? Worden de lessen
direct of indirect gefinancierd door de
overheid?
8
Wordt door de Inspectie van het
Onderwijs toezicht uitgeoefend op
koranlessen? Zo ja, bent u bereid om
de mate van toezicht op de

koranlessen te intensiveren? Zo nee,
bent u bereid koranlessen onder
toezicht te plaatsen en controles uit te
laten voeren door de inspectie?
9
Bent u bereid het aan de Kamer
toegezegde verkennend onderzoek
naar de kwaliteit van het islamitisch
godsdienstonderwijs op
weekendscholen voor 1 januari 2010
naar de Kamer te sturen? Zo nee,
waarom niet?
10
Is er voldoende kennis en kunde bij
hulpverleners, justitie, politie en
overheid om dit probleem te
herkennen en op te treden? Zo nee,
wat gaat u hieraan doen?
1

Brief gemeente Den Haag d.d. 15 december
2009, Kenmerk: rm 2009.330 – BSD/2009.5407
RIS 169144.

Antwoord
Antwoord van minister Hirsch Ballin
(Justitie), mede namens de ministers
voor Wonen, Wijken en Integratie en
voor Jeugd en Gezin en de
staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, mw. Dijksma
(ontvangen 14 januari 2010)
Inleiding
In antwoord op uw brieven van 17 en
18 december 2009 deel ik u mee,
mede namens mijn ambtgenoten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2615

voor Wonen, Wijken en Integratie
en voor Jeugd en Gezin en de
staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, dat de
schriftelijke vragen van de leden
Karabulut, Van Dijk en Langkamp
(allen SP) over onderzoek naar het
slaan van kinderen tijdens
koranlessen in Den Haag (ingezonden
17 december 2009), de schriftelijke
vragen van de leden Fritsma en
Wilders (beiden PVV) over
mishandelingen van kinderen in
moskeeën (ingezonden 17 december
2009) en de schriftelijke vragen van
de leden Sterk en Van Toorenburg
(beiden CDA) over het bericht dat er
signalen zijn van mishandeling
tijdens koranles (ingezonden
18 december 2009) worden
beantwoord zoals aangegeven in de
bijlage bij deze brief.
In de brief van de plaatsvervangend
Voorzitter van de Tweede Kamer van
16 december 2009 (kenmerk
2009Z24761) is mij verzocht te
berichten of ik kan voldoen aan een
verzoek uit het ordedebat van
16 december 2009. Dit verzoek houdt
in dat leden van uw Kamer in
afwachting van de resultaten van het
(strafrechtelijk) onderzoek naar het
mishandelen van kinderen tijdens
koranlessen in Den Haag, uiterlijk
maandag 11 januari 2010 een brief
willen ontvangen van mij en mijn
ambtgenoten voor Wonen, Wijken en
Integratie en voor Jeugd en Gezin. De
Kamerleden verzoeken in deze brief
in te gaan op vier hierna te noemen
vragen. De antwoorden op deze vier
vragen zijn vervat in de antwoorden
op bovengenoemde schriftelijke
vragen en in de door de minister voor
Wonen, Wijken en Integratie toe te
zenden antwoorden op de
schriftelijke vragen van de leden
Dijsselbloem en Bouchibti (beiden
PvdA) aan de ministers voor Jeugd
en Gezin en voor Wonen, Wijken en
Integratie over kindermishandeling in
Koranscholen (ingezonden
21 december 2009). Ik ga ervan uit dat
met het beantwoorden van de
schriftelijke vragen tevens wordt
voldaan aan het verzoek van de
Kamer om een brief. Dit licht ik als
volgt toe:
• Het antwoord op de vraag uit het
ordedebat of er ook in andere
gemeenten concrete aanwijzingen
van mishandelingen zijn, is vervat in
het antwoord op vraag 4 van de leden
Karabulut, Van Dijk en Langkamp.

• Het antwoord op de vraag welke
maatregelen worden genomen om
dergelijke misstanden aan te pakken,
is vervat in de antwoorden op vragen
1 t/m 6 en 10 van de leden Karabulut,
Van Dijk en Langkamp en vraag 4 van
de leden Sterk en Van Toorenburg.
• Het antwoord op de vraag of de
regering wel of niet voornemens is
om elders een onderzoek op te
starten, is vervat in het antwoord op
vraag 4 van de leden Karabulut, Van
Dijk en Langkamp en vraag 2 t/m 4
van de leden Dijsselbloem en
Bouchibti.
• Het antwoord op het verzoek van
het lid Karabulut om het lopende
onderzoek naar Koranscholen voor
1 januari naar de Kamer te sturen, is
vervat in het antwoord op vragen 2
t/m 4 van de leden Dijsselbloem en
Bouchibti.
1
De signalen van mishandeling
tijdens koranlessen die de
Jeugdgezondheidszorg in Den Haag
heeft verzameld, baren ons zorgen.
Signalen van kindermishandeling
dienen zorgvuldig onderzocht te
worden. Ik verwijs u verder naar het
antwoord op vragen 2 en 5.
2 en 5
De Jeugdgezondheidszorg van de
GGD in Den Haag (JGZ) is begin 2009
gestart met een systematische
inventarisatie van signalen van
kindermishandeling tijdens
koranlessen. Aanleiding daarvoor
was het opvallende aantal signalen
van dergelijke mishandeling dat
eind 2008 tijdens reguliere
contactmomenten voor gericht
preventief onderzoek geconstateerd
was. De gemeente heeft langs twee
sporen ingezet op het stoppen van de
mishandeling: enerzijds door acties te
ondernemen gericht op de
individuele kinderen en gezinnen,
anderzijds door de bestuurlijk
verantwoordelijken te bewegen het
mishandelen te doen stoppen. Ten
aanzien van de individuele signalen is
in vrijwel alle gevallen waarin uit het
contact met kinderen signalen van
mishandeling bleken, door de JGZ
direct contact opgenomen met de
ouders. Voor sommige ouders is dit
aanleiding geweest actie te
ondernemen, zoals het van de
koranles halen van de kinderen, het
overstappen naar een andere moskee
of het aanspreken van de docent. Ten
aanzien van de bestuurlijk

verantwoordelijken zijn in het
voorjaar en najaar van 2009
gesprekken gevoerd met besturen
van een aantal koranscholen. Doel
daarbij was hen met de signalen te
confronteren en erop aan te dringen
verantwoordelijkheid te nemen om
de mishandeling te doen stoppen.
De gemeente heeft echter
geconstateerd dat ondanks de
gesprekken en de toegezegde
maatregelen nog steeds signalen
binnenkomen uit verschillende
stadsdelen. Dit is de reden waarom
de directeur van de GGD in Den Haag
op 15 december 2009 een algemene
aangifte heeft gedaan en daarbij een
lijst heeft overhandigd met
49 meldingen van mishandeling. De
namen van kinderen en ouders zijn
op deze lijst door de GGD
geanonimiseerd. Naar aanleiding van
de aangifte van de directeur van de
GGD heeft het Openbaar Ministerie
een strafrechtelijk onderzoek
ingesteld. Tot op heden zijn geen
verdachten aangehouden. Op dit
moment is niet aan te geven hoe lang
dit onderzoek zal duren.
Er is geen sprake van een weigering
van de El Islam moskee in Den Haag
om mee te werken met het onderzoek
naar aanleiding van de inventarisatie
door de GGD in Den Haag. Met het
bestuur van de moskee zijn door de
gemeente Den Haag in totaal vijf
gesprekken gevoerd. In het
voorlaatste gesprek, dat plaatsvond
op 9 oktober 2009, heeft het
moskeebestuur aangegeven
maatregelen te hebben getroffen.
Tijdens het laatste gesprek van de
burgemeester en de wethouder
Onderwijs, Jeugd en Sport op
14 december 2009 met het bestuur
van de El Islam moskee, heeft het
bestuur van de moskee benadrukt
een onderzoek door politie en
Openbaar Ministerie ten volle te
ondersteunen. Mishandeling van
kinderen is ook
in de ogen van het bestuur
onacceptabel en niet in lijn met
het beleid van de moskee. Het
moskeebestuur vindt de ontstane
situatie betreurenswaardig en heeft
daarom alle medewerking en
openheid toegezegd.
Lopende het strafrechtelijk onderzoek
is het vanwege het onderzoeksbelang
niet wenselijk uitspraken te doen over
de vraag of ook andere moskeeën
en/of organisaties in het onderzoek
worden betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2616

3
Naar aanleiding van de verkregen
signalen, is hierover door JGZ Den
Haag gesproken met de ouders van
de kinderen. Daardoor zijn zij in ieder
geval op de hoogte gekomen van de
vermoedens van kindermishandeling.
Het is niet bekend waarom geen van
de ouders een melding of aangifte
van mishandeling heeft gedaan.
Ouders zijn primair verantwoordelijk
voor de veiligheid van hun kinderen.
Aangezien JGZ Den Haag het ernstig
vindt wanneer ouders niet bereid
zijn hulp te zoeken of actie te
ondernemen in dergelijke gevallen,
wordt over die gezinnen melding
gedaan bij het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK).
Inmiddels heeft de JGZ vier
AMK-meldingen gedaan. Daarnaast
worden de komende twee maanden
alle ouders van kinderen over wie
voor september 2009 signalen waren
ontvangen opgeroepen voor een
vervolggesprek. Als daaruit niet blijkt
dat de ouders hebben ingegrepen of
voornemens zijn in te grijpen, volgt
eveneens een melding bij het AMK.
Als er een melding van
kindermishandeling wordt gedaan bij
het AMK, kan deze organisatie na
onderzoek besluiten tot inzet van
hulpverlening. Ook kan het AMK in
ernstige gevallen de Raad voor de
Kinderbescherming inschakelen
teneinde de rechter te verzoeken een
jeugdbeschermingsmaatregel op te
leggen, of aangifte doen bij de politie.
4
Ja, het aantal signalen van
mishandeling is bovenmatig. Naar
aanleiding van de bevindingen in
Den Haag gaat GGD Nederland in
samenwerking met lokale GGD’s dan
ook in opdracht van het kabinet een
inventariserend onderzoek doen naar
kindermishandeling tijdens
weekendonderwijs in moskeeën.
Gemeenten waar al eerder melding is
gemaakt van dergelijke signalen
zullen vanzelfsprekend bij dit
onderzoek betrokken worden. Ik
verwijs u tevens naar de antwoorden
op de vragen van de leden
Dijsselbloem en Bouchibti
(2009Z25095, ingezonden
21 december 2009).
6
In de artikelen 300 e.v. Wetboek van
Strafrecht is mishandeling strafbaar
gesteld. Uit het strafrechtelijk
onderzoek moet blijken of er grond is
om tot vervolging van een of meer

personen over te gaan ter zake van
(medeplichtigheid aan) mishandeling.
Een werkgever kan op grond van
zijn gezag over een werknemer
disciplinaire maatregelen nemen,
waaronder schorsing of ontslag, als
daarvoor redelijke gronden zijn en als
dat proportioneel is ten opzichte van
het verwijtbare gedrag. Dit geldt
ook voor bestuurders die een
arbeidsrelatie hebben. Vergelijkbare
middelen bestaan ten aanzien van
vrijwilligers.
7
De godsdienstlessen worden
gegeven onder verantwoordelijkheid
van besturen van moskeeën, dus niet
van het bevoegd gezag van een
onderwijsinstelling. Aangezien er
geen sprake is van onderwijs in de zin
van de onderwijswetgeving, is er
geen directe of indirecte financiering
van deze lessen door de overheid.
8
Ik verwijs u naar het antwoord op
vraag 5 van de leden Dijsselbloem en
Bouchibti (2009Z25095, ingezonden
21 december 2009).

worden in het leren werken met de
meldcode.
Daarnaast zal GGD Nederland begin
2010 een bijeenkomst organiseren
waarbij kennisdeling tussen
gemeenten en regionale GGD’s en
uitwisseling van best practices op het
gebied van het signaleren en
tegengaan van mishandeling in
sociale leefmilieus centraal staan.
Verder beschikken politie en justitie
over voldoende ervaring om tegen
kindermishandeling op te treden, ook
als die wordt gepleegd in de context
van koranlessen die vanuit een
moskee worden gegeven. Op de
parketten zijn gespecialiseerde
officieren van justitie aanspreekpunt
voor huiselijk geweld, waaronder
kindermishandeling is begrepen. In
de Aanwijzing opsporing en
vervolging inzake kindermishandeling
van het Openbaar Ministerie is
geregeld dat de politie bij vermoeden
van kindermishandeling het doen van
aangifte zoveel mogelijk bevordert.

9
Ik verwijs u naar het antwoord op
vragen 2 en 4 van de leden
Dijsselbloem en Bouchibti
(2009Z25095, ingezonden
21 december 2009).
10
Hulpverleners hebben veel kennis en
kunde om kindermishandeling te
signaleren, waarbij wel speelt dat het
niet altijd voor alle hulpverleners
duidelijk is wanneer het vereist is om
over te gaan tot melding bij het AMK.
Om professionals te ondersteunen bij
het doen van een melding wordt de
meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling ingevoerd. Uw
Kamer is op 20 november 2008
(Kamerstukken 2008–2009, 28 345,
nr. 72) geïnformeerd over het
voornemen van de ministers voor
Jeugd en Gezin en van Justitie en de
staatssecretaris van VWS om de Wet
meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling in te voeren.
De geplande datum voor het
inwerkingtreden van de Wet
meldcode is 1 januari 2011. Vanaf die
periode zijn de sectoren verplicht om
over een meldcode in hun eigen
organisatie te beschikken.
Vooruitlopend op de wet worden
trainingsprogramma’s aangeboden
waarin professionals geschoold

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2617