Informatie landen-/gebiedenanalyse
Inleiding en conclusies
Inleiding
Op 9 juni 2021 heeft een commissiedebat plaatsgevonden naar aanleiding van het rapport
van de commissie onderzoek interlandelijke adoptie. Tijdens dit debat is gesproken
over de toekomst van interlandelijke adoptie. De Minister voor Rechtsbescherming
heeft daarin met de Kamer van gedachten gewisseld over dilemma’s die spelen rondom
interlandelijke adoptie.1 Naar aanleiding van het Kamerdebat is bekeken in welke mate
deze dilemma’s spelen ten aanzien van specifieke landen en/of gebieden.2 De Centrale
autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden (Ca IKA) heeft daartoe een analyse per
land opgesteld die bij brief van 11 april 2022 met de Tweede Kamer is gedeeld.3 Het betreft
11 landen waaruit in 2019 en 2020 is geadopteerd.
Middels diezelfde brief heeft de Minister voor Rechtsbescherming de Kamer geïnformeerd
over het kabinetsbesluit dat interlandelijke adoptie een mogelijkheid blijft voor kinderen
voor wie op dit moment in het land van herkomst écht niet in toereikende opvang kan
worden voorzien. Het uiteindelijke doel is dat landen van herkomst zelf passende opvang
(kunnen) gaan bieden, aangezien interlandelijke adoptie niet (meer) wordt gezien als
het meest duurzame instrument om het belang van deze kinderen te beschermen. Het
interlandelijke adoptiesysteem wordt sterker gereguleerd. Ter uitvoering van dit besluit
heeft de Ca IKA beoordeeld of en met welke landen de samenwerkingsrelatie op basis
van de huidige inzichten kan worden voortgezet. Een aantal andere landen waaruit in

1
2
3

2019-2020 niet is geadopteerd maar waarmee wel een actieve adoptierelatie bestaat, zijn
toegevoegd aan de eerdere analyse. De beoordeling en de conclusies van de analyse van
alle landen, treft u in dit document. Dit document is een bijlage bij de brief die de Minister
voor Rechtsbescherming op 2 november 2022 naar de Tweede Kamer heeft verstuurd.

Criteria
De Raad voor strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) is door de Minister voor
Rechtsbescherming gevraagd te adviseren over de geschiktheid en volledigheid van de
criteria en van de bronnen die de Ca IKA heeft gebruikt. Dit advies is op 29 september 2022
uitgebracht. Het advies van de RSJ is als bijlage bijgevoegd. Na verwerking van het advies
van de RSJ zijn de volgende criteria vastgesteld door de Minister voor Rechtsbescherming:
Inwerkingtreding HAV, IVRK en het Facultatief Protocol inzake de verkoop van
kinderen, prostitutie en pornografie bij het Verdrag inzake de rechten van het kind.
Subsidiariteitsbeginsel: Het systeem is niet vraag gestuurd en de vraag komt vanuit
het land van herkomst. De focus ligt op onderzoek: de vraag of het land voldoende
onderzoek doet of het kind in eigen land bij een ouder, familie, de eigen culturele
gemeenschap, in een perspectiefbiedend pleeggezin of adoptiegezin kan opgroeien.
Voor alle kinderen zijn alle mogelijkheden voor opvang op dezelfde wijze onderzocht.

Kamerstukken II 2020/21, 31 265, nr. 93
Gemakshalve wordt hierna verwezen naar land, dan wel landen, maar de term dient als landen en/of gebieden te worden gelezen. Dit heeft te maken met de specifieke positie van Taiwan.
Informatie landen-/gebiedenanalyse, bijlage bij Kamerstukken II 2021/22, 31265, nr. 103.

Uit de statistieken blijkt dat landen binnenlandse opvang prioriteit geven ten
opzichte van interlandelijke adoptie. Interlandelijke adoptie wordt alleen als uiterste
maatregel ingezet. Een binnenlandse adoptie of permanente pleegzorgplaatsing
heeft de voorkeur boven interlandelijke adoptie en moet als mogelijkheid
daadwerkelijk zijn onderzocht.
Maatschappelijke aspecten: welke maatschappelijke thema’s zijn van invloed
op de adoptieketen. Denk hierbij aan: denk hierbij aan: armoede, positie
minderheidsgroepen/ongehuwde of alleenstaande moeders, ‘volle’ adoptie4,
geboorteregistratie, post-humanitaire ramp.
Het jeugdbeschermingsstelsel waarbij bekeken wordt of het betreffende land in het
jeugdbeschermingssysteem datgene doet om kinderen te beschermen dat van dat
land redelijkerwijs verwacht kan worden. Er is gekeken naar:
a.
preventie: de mate waarin ouders hulp en ondersteuning krijgen om scheiding
van kind en ouders te voorkomen;
b.
kwaliteit: de mate waarin het stelsel voorziet in voor het kind adequate
bescherming; en
c.
ontwikkeling: de inspanningen die het land pleegt om het
jeugdbeschermingsstelsel te verbeteren.
Het verloop van de procedures waarbij is gekeken naar:
a.
Afstand: de afstandsprocedure waarbij bekeken is of er een betrouwbare
afstandsverklaring is, of biologische ouders na gezagsbeëindiging nog worden
benaderd voor een verklaring en of er wel/niet veelal sprake is van vondelingen
waarbij de omstandigheden van de afstand niet kunnen worden ingeschat. De
rechtsbescherming van ouders en kind moet goed gewaarborgd zijn;
b.
toetsing: de wijze waarop toetsing van adoptieprocedures plaatsvindt,
waarbij van belang is of procedures inzichtelijk zijn en of er beoordeling
plaatsvindt door bijvoorbeeld een onafhankelijke rechter5 en er sprake is
van overheidsbemoeienis. Private adopties zijn niet toegestaan. Evaluatief

4
5
6

onderzoek naar het verloop van de adoptieprocedures en de adoptierelatie is
mogelijk. Hier vindt open en transparante communicatie over plaats met het
land van herkomst.
c.
afstammingsinformatie: de mogelijkheden die een kind in het land van
herkomst heeft om afstammingsinformatie te verkrijgen waarbij gekeken
wordt naar de toegankelijkheid en de beschikbaarheid van informatie.
d.
Transparantie en overheidsbemoeienis: is de procedure transparant en heeft
er overheidsbemoeienis plaatsgevonden. Is bij het opstellen van het dossier
onafhankelijk, ervaren en gekwalificeerd personeel betrokken.
Risico’s op corruptie in het land waarbij gebruik is gemaakt van de Transparency
Corruption Index 2020. De score van de Transparency Corruption Index loopt van
0 (veel corruptie) tot 100 (weinig corruptie).6 De score is niet specifiek gericht op de
adoptieketen. Bij landen waar in zijn algemeenheid meer corruptie voorkomt, is in
de adoptieketen meer alertheid geboden Daarnaast kunnen, indien gewenst, andere
indexen geraadpleegd worden. Denk hierbij aan Rule of Law, the Global Economy,
control of corruption by country.
Gemiddelde kosten / aantallen adopties
Aan de hand van deze criteria heeft de Ca IKA de landenanalyse van de 16 actieve landen
(her)beoordeeld en per land een afweging gemaakt om de adoptierelatie voort te zetten,
af te bouwen dan wel in afwachting van nader onderzoek tijdelijk op te schorten.

Toelichting
Bronnen
In de analyse is informatie uit werkbezoeken van de Ca IKA naar deze landen verwerkt.
Het verslag van een werkbezoek wordt altijd met het land van herkomst besproken.
Bij de analyse is verder gebruik gemaakt van de landeninformatie van The International
Social Service (ISS). ISS betrekt in de landeninformatie ook de rapportages van het VN

In deze analyse wordt verder gesproken over sterke adoptie, de meer gangbare term.
Het HAV schrijft niet voor dat er een rechtbank betrokken moet zijn bij de procedure. Ook een administratieve procedure voldoet aan de bepalingen van het HAV.
De Transparency Corruption Index 2020 (www.transparency.org) meet het niveau van corruptie zoals waargenomen door experts en zakenmensen. Ter vergelijking: Nederland scoort 82/100 en staat 8e op de lijst van 180.

kinderrechtencomité. Verder zijn gebruikt: factsheets zoals die beschikbaar zijn bij de
Ca IKA, informatie vanuit vergunninghouders en in een enkel geval andere websites. De
vergunninghouders zijn niet betrokken geweest bij het formuleren van de criteria en de
conclusies. Landen van herkomst is om een reactie gevraagd op de landenanalyse van
11 april 2022. Enkele landen hebben hierop gereageerd, die reacties zijn zo nodig verwerkt in
deze landenanalyse.7 Landen van herkomst hebben soms andere opvattingen ten aanzien
van de criteria uit deze analyse. De Ca IKA heeft dit type opmerkingen niet verwerkt.
Kosten
Bij de kosten gaat het om een indicatie van de kosten van zowel bemiddeling aan Nederlandse
zijde als in het land van herkomst voor een adoptieprocedure. De opbouw van de kosten is per
land dermate verschillend. Daarnaast neemt de overheid in het ene land meer kosten voor haar
rekening bij dan in het andere. De Ca IKA heeft daarom de kosten niet onderling vergeleken.
Aantal geadopteerde kinderen
De Ca IKA heeft het aantal kinderen dat de afgelopen jaren uit bepaalde landen is
geadopteerd, in de beoordeling betrokken. Wanneer er slechts incidenteel adopties worden
gerealiseerd, kan de vraag gesteld worden of er nog behoefte is in het land van herkomst
aan opvang van de kinderen in Nederland. Het ligt voor de hand dat, met de oprichting
van één centrale bemiddelingsorganisatie, de samenwerkingsrelatie vooral zal worden
voortgezet met landen waar de vraag van het land van herkomst evident is. Dat doet recht
aan de ‘reversed flow-benadering’8 zoals benoemd door de RSJ. Bovendien is het voor de
Ca IKA lastiger om een compleet beeld te verkrijgen wanneer er weinig kinderen worden
geadopteerd uit een bepaald land. Dit maakt dat de Ca IKA zich onvoldoende beeld kan
vormen over de kwaliteit van de procedures. In die afweging heeft de Ca IKA geoordeeld
dat als er in de periode 2017-2021 10 of minder kinderen zijn geadopteerd, het om
bovengenoemde redenen niet wenselijk is om de adoptierelatie voort te zetten.

Risico op corruptie
Bij het risico op corruptie is ook gekeken naar de WJP Rule of Law Index en de Control
of Corruption van The Global Economy.com. Deze indexen bleken ten aanzien van
de betreffende landen van herkomst minder onderscheidend dan de Transparency
Corruption Index en zijn daarom in deze analyse niet opgenomen.

Selectie
In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de beoordeling door de Ca IKA.
De volledige analyse treft u in de bijlage.

Relatie voortzetten
Relatie afbouwen9
		

Nader overleg met land
van herkomst10

Thailand

China

Bulgarije

Filipijnen

Verenigde Staten

Portugal

Taiwan

Burkina Faso

Zuid-Afrika

Haïti

Lesotho

Colombia

Hongarije

Peru
Slowakije
Tsjechië

Onderhavige versie is niet voorgelegd aan de landen van herkomst. Wel is er contact geweest met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de buitenlandse posten van de landen waarmee de adoptierelatie zal worden afgebouwd.
Reversed flow benadering: In het kort wordt onder reversed flow verstaan dat in lijn met de uitgangspunten van het HAV alleen wordt gereageerd op een verzoek van de overheid van het land van herkomst tot mogelijke opvang van
het kind in Nederland. Dit betekent dat Nederland in de toekomst niet op zoek gaat naar kinderen in landen van herkomst en continu alert is op prikkels in het systeem die deze werkwijze ondergraven (p. 4 advies RSJ).
9
Een afbouw van de adoptierelatie betekent dat met deze landen van herkomst wordt besproken hoe in ieder geval de lopende adoptieprocedures vervolgd kunnen worden. Nieuwe ouderprofielen worden niet meer naar het land van
herkomst toegestuurd. Vanwege de veiligheidssituatie worden de aanwezige ouderprofielen uit Haïti teruggehaald.
10
De adoptierelatie met deze landen wordt opgeschort in ieder geval totdat een werkbezoek van de Ca IKA heeft plaatsgevonden. Het beeld dat is ontstaan uit de landenanalyse dient gecomplementeerd te worden middels een werkbezoek.
7

8

Adoptierelatie voortzetten
Thailand

Taiwan

Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Het jeugdbeschermingsstelsel is in ontwikkeling, waarbij gezinnen in afgelegen gebieden nog niet voldoende
toegang hebben tot hulpverlening. Er is geïnvesteerd in preventie om ervoor te zorgen
dat kinderen zoveel mogelijk binnen de eigen familie kunnen opgroeien. Culturele en
maatschappelijke opvattingen zijn vaak reden voor het doen van afstand en zijn een
belemmering bij het overbodig maken van interlandelijke adoptie. Pleegouders en
nationale adoptieouders zijn moeilijk te vinden, ondanks initiatieven om hier verbetering
in te brengen. Daarom is interlandelijke adoptie nog nodig om kinderen in gezinsverband
te laten opgroeien buiten de eigen familie. Het subsidiariteitsbeginsel wordt op juiste wijze
toegepast in Thailand. Wanneer er afstand wordt gedaan, worden biologisch ouders goed
voorgelicht en begeleid. Verschillende opties worden onderzocht waarbij interlandelijke
adoptie de laatste optie is. De adoptieprocedure is een administratieve procedure waarbij
er dus geen onafhankelijke rechtbank is die de procedure toetst. Over het algemeen kan
gesteld worden dat de adoptieprocedures zuiver en zorgvuldig verlopen. De overheid heeft
een centrale rol in het adoptieproces. De adoptie-infrastructuur in Thailand is helder.
De Ca IKA ziet in bovenstaande redenen om de adoptierelatie voort te zetten.

Ondanks dat het Haags adoptieverdrag vanwege het een-Chinabeleid niet geldt in
Taiwan, heeft het gebied de uitgangspunten van het verdrag goed in eigen wetgeving
vastgelegd en geïmplementeerd. Taiwan heeft niet de juridische bevoegdheid om toe
te treden tot verdragen. Dit geldt dus ook voor IVRK en het Facultatief Protocol. De
Ca IKA heeft, na overleg met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, besloten om het
verdragsvereiste minder strikt te interpreteren omdat Taiwan de uitgangspunten van het
Haags Adoptieverdrag goed uitvoert. Kinderrechten zijn goed geborgd. De autoriteiten zijn
actief om het jeugdstelsel te verbeteren en er is een duidelijke volgorde van alternatieve
opvang van kinderen. Er is hulp en ondersteuning om te voorkomen dat kinderen van
hun ouders worden gescheiden. Desondanks worden er nog veel kinderen in tehuizen
opgevangen. Maatschappelijke en culturele opvattingen zijn een belemmerende factor bij
het overbodig maken van interlandelijke adoptie. Interlandelijke adoptie is dan ook nog
steeds nodig om kinderen in gezinsverband te kunnen laten opgroeien. Het gebied geeft
prioriteit aan nationale adoptie boven interlandelijke adoptie. Er wordt eerst goed gezocht
naar binnenlandse mogelijkheden. Biologisch ouders worden goed voorgelicht over de
adoptieprocedure en de rechtbankprocedure is grondig. De Ca IKA ziet dan ook redenen om
de adoptierelatie met Taiwan voort te zetten.

De Filipijnen
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Er is geïnvesteerd in het
jeugdbeschermingsstelsel waarbij er actief gewerkt wordt aan armoedebestrijding, preventie
van uithuisplaatsing, terugplaatsing na uithuisplaatsing en de verbetering van de pleegzorg.
De verwachting is dat als dit doorzet, kinderen binnen eigen land in gezinsverband of
binnen de eigen gemeenschap kunnen worden opgevangen. Het subsidiariteitsbeginsel
wordt adequaat toegepast en nationale adoptie wordt gepromoot. De adoptieprocedures
zijn op orde en met waarborgen omgeven. Hoewel de Filipijnen niet hoog scoren op de
Transparency Corruption Index 2020, zijn er geen signalen dat er in de adoptieketen sprake is
van corruptie. De Ca IKA ziet op basis van de positieve punten redenen om de adoptierelatie
met De Filipijnen voort te zetten zolang dit nog nodig is. In november 2022 staat er een
werkbezoek van de Ca IKA gepland om het beeld van De Filipijnen te actualiseren.

Zuid-Afrika
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Hoewel Zuid-Afrika
investeert in programma’s ter preventie van uithuisplaatsing/afstand en verbetering van
pleegzorg, biedt het jeugdstelsel nog niet alle kinderen voldoende bescherming. Het aantal
achtergelaten kinderen is hoog. Dat heeft onder meer te maken met de grote armoede
in het land. Dit maakt dat adoptie vanuit Zuid-Afrika nog nodig is om kinderen veilig in
gezinsverband te kunnen laten opgroeien. Zuid-Afrika past het subsidiariteitsbeginsel op
adequate wijze toe. Bij achtergelaten kinderen/vondelingen wordt actief gezocht naar de
biologische familie. De procedures verlopen zorgvuldig waarbij er een toetsing plaatsvindt
door een onafhankelijke rechter. De overheid heeft een centrale rol in het adoptieproces.
De Ca IKA ziet redenen om de adoptierelatie voort te zetten met Zuid-Afrika.

Lesotho
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. De kinderbeschermingswetgeving is op orde. De jeugdbescherming heeft echter onvoldoende middelen om
kinderen voldoende te beschermen. Het land kent grote HIV-problematiek en veel
armoede, wat de positie van kinderen kwetsbaar maakt. Ondanks inspanningen van de
autoriteiten, lukt het nog niet voldoende om kinderen in eigen land in gezinsverband te
laten opgroeien. Het ontbreekt aan voldoende middelen. Dit maakt dat adoptie vanuit
Lesotho nog nodig is om kinderen veilig in gezinsverband te kunnen laten opgroeien.
Het subsidiariteitsbeginsel wordt adequaat toegepast, er is weinig bureaucratie en de
procedures zijn zorgvuldig. Er wordt transparant gewerkt. De overheid heeft een centrale
rol in de adoptieprocedure. De Ca IKA ziet redenen om de adoptierelatie met Lesotho te
continueren. De Ca IKA zal nog een werkbezoek afleggen om het beeld van Lesotho te
actualiseren en complementeren.

Hongarije
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Het jeugdstelsel biedt
ondersteuning aan ouders en is erop gericht om kinderen zoveel mogelijk thuis te laten
opgroeien. Er is extra ondersteuning voor minderheidsgroepen, zoals de kwetsbare
Romadoelgroep. In de praktijk is pleegzorg vaak een tijdelijke oplossing waardoor adoptie
een kind meer permanentie biedt. Zeker voor Roma kinderen, alsook voor bijvoorbeeld
siblings met een belaste achtergrond, special need of hogere leeftijd, is interlandelijke
adoptie een mogelijkheid om in een gezin op te groeien. Het subsidiariteitsbeginsel
wordt adequaat toegepast. Adoptie is een administratieve beslissing, waarbij ouders
geïnformeerd worden over de gevolgen alsook de mogelijkheid hebben bij de rechter in
beroep te gaan. De procedures zijn in handen van de overheid en er wordt multidisciplinair
en professioneel gewerkt. De Ca IKA is kritisch als het gaat om oudere kinderen die
worden voorgesteld voor adoptie, mede omdat dit veelal gepaard gaat met een belaste
achtergrond. Er wordt dan zwaar getoetst aan het belang van het kind in het licht van de
mogelijkheden van adoptiefouders. De Ca IKA vraagt goed door als er minder informatie is
over de achtergrond van biologische ouders in verband met mogelijke intergenerationele
problematiek. Met Hongarije zijn er voldoende mogelijkheden om het kritische gesprek te
voeren over het belang van het kind. De Ca IKA ziet redenen om de adoptierelatie voort te
zetten.

Adoptierelatie afbouwen
China
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Het aantal nationale
adopties neemt toe en China spant zich in om het jeugdbeschermingsstelsel te verbeteren
zodat afstand kan worden voorkomen. Ook het systeem van pleegzorg wordt uitgebreid.
China bekijkt eerst of de kinderen nationaal geadopteerd kunnen worden. De Ca IKA ziet
in China een aantal kwetsbaarheden. In 2016 heeft de RSJ al gewezen op het gebrek aan
toezicht en controle. Ook in het heden ervaart de Ca IKA dat het in China moeilijk is om na
te gaan hoe procedures zijn verlopen. Als adoptiefouder en degene die het kind ter adoptie
heeft aangemeld hebben aangegeven dat de gegevens geheim moeten blijven, wordt dit
gerespecteerd en blijft het dossier gesloten. Het op latere leeftijd zoeken naar biologische
ouders is niet toegestaan vanuit de redenering dat de politie al gezocht heeft naar familie
toen de kinderen werden gevonden. Er is geen onafhankelijke rechtbank in China die de
adoptie toetst. De adoptie is een administratieve procedure. Dit alles is extra kwetsbaar in
het geval van vondelingen, juist omdat de omstandigheden rond de afstand al moeilijker
zijn na te gaan. In die kwetsbaarheden ziet de Ca IKA redenen om de adoptierelatie af te
bouwen. Los van deze kwetsbaarheden, ziet de CA IKA redenen om de adoptierelatie af te
bouwen nu China ook positieve ontwikkelingen doormaakt in het opvangen van kinderen
in eigen land.

Verenigde Staten
De VS hebben het IVRK wel ondertekend maar niet geratificeerd. Het HAV en het
Facultatief Protocol zijn wel in werking getreden. Het subsidiariteitsbeginsel wordt
anders ingevuld. De stem van de biologische ouders weegt zwaar in de VS. Dat betekent
dat zij grote zeggenschap hebben in de keus voor een adoptiegezin en of hun kind
binnenlands of interlandelijk wordt geadopteerd. Een biologisch ouder kan dus kiezen
voor de interlandelijke route ondanks dat nationale opvang mogelijk is. Dit past niet

11

in de huidige Nederlandse opvattingen over interlandelijke adoptie en specifiek het
subsidiariteitbeginsel. Immers, interlandelijke adoptie kan volgens de huidige Nederlandse
opvattingen alleen nog een mogelijkheid zijn voor die kinderen waarvoor in eigen
land niet in passende opvang kan worden voorzien. Het feit dat de VS een zendend én
actief ontvangend land is (waarbij in 2020 1622 inkomende adopties zijn gerealiseerd),
past niet in dit beeld. Indien er voor de geboorte contact is tussen biologische ouders
en adoptiefouders, vindt dit plaats onder supervisie waardoor openlijke druk wordt
voorkomen. Een kwetsbaarheid daarbij is dat de biologisch ouder hierdoor toch beïnvloed
wordt bij het afgeven van de afstandsverklaring. Het kan zijn dat een ouder zich dan minder
vrij voelt om terug te komen op het voornemen tot afstand. De afstandsverklaring wordt
kort na de geboorte afgegeven waarna het kind (na goedkeuring door instanties) geplaatst
wordt bij aspirant adoptiefouders. Er is een zeer beperkte of geen bedenkperiode zoals we
die in Nederland kennen.11 De biologisch ouder kan weliswaar terugkomen op de afstand
maar de drempel is hoger nu aspirant adoptiefouders dan al in een ander land voor het
kind zorgen. Procedureel voldoen de VS aan de standaarden die je mag verwachten van
een Westers land. Echter, de uitgangspunten zoals die door de VS worden gehanteerd,
in het bijzonder voor wat betreft het subsidiariteitsbeginsel, zijn niet meer verenigbaar
met de visie die Nederland heeft ten aanzien van interlandelijke adoptie. De Ca IKA ziet in
bovenstaande daarom redenen om de adoptierelatie met de VS af te bouwen.

Burkina Faso
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. De situatie in Burkina
Faso wordt beïnvloed door de humanitaire crisis/onveiligheid in het land. Het
jeugdbeschermingsstelsel biedt kinderen onvoldoende bescherming waardoor veel
kinderen belanden in hele onveilige situaties. Ook is er onvoldoende hulp ter voorkoming
van scheiding tussen ouders en kind, zijn er weinig alternatieve voorzieningen voor

In Nederland wordt een kind eerst drie maanden op een neutrale plek geplaatst voordat de afstand van een ouder definitief wordt. In die drie maanden kan de ouder nog terugkomen op het voornemen tot afstand.

kinderen en zou er meer aandacht moeten zijn om kinderen weer terug te plaatsen bij
familie. Veel kinderen groeien dan ook op in kindertehuizen. Hoewel er waarborgen zijn
ingebouwd in de adoptieprocedures (onder andere middels rechterlijke toetsing) zijn er
ook kwetsbaarheden in de procedure. ISS waarschuwt voor het risico op corruptie en valse
documenten. Het zoeken naar familie van achtergelaten kinderen en het verzamelen van
de juiste documenten kost meer tijd door de veiligheidssituatie. Wanneer het kindertehuis
afgelegen ligt, is er soms beperkte informatie over het kind voor de matching en die
informatie voldoet niet altijd aan de professionaliteitseisen die de Ca IKA belangrijk vindt.
Het opvragen van aanvullende informatie duurt lang, hetgeen niet in het belang van
het kind is. Soms kan aanvullende informatie niet worden verkregen als gevolg van de
veiligheidssituatie. Op dit moment is het zodanig onveilig dat de Ca IKA de zorgvuldigheid
van de procedures onvoldoende kan onderzoeken. Gezien de kwetsbaarheden ziet de
Ca IKA redenen om de adoptierelatie af te bouwen.

Haïti
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Veel kinderen in Haïti
verkeren in slechte omstandigheden. Het jeugdbeschermingsstelsel biedt kinderen
onvoldoende bescherming. Kinderslavernij, kindhuwelijken en kinderarbeid zijn schadelijke
fenomenen waartegen kinderen bescherming behoeven. Dit schept een klimaat waarin
rechten van kinderen ernstig in het geding zijn. Voorheen was interlandelijke adoptie
een middel om (enkele) kinderen te beschermen. Haïti heeft zich ingespannen om de
adoptieprocedures te verbeteren en in lijn te brengen met het Haags adoptieverdrag. IBESR
zorgde voor de uitoefening van zorgvuldige procedures. Nederland heeft echter eerder dit
jaar besloten de procedures uit Haïti op te schorten vanwege de veiligheidssituatie in het
land. De Ca IKA is in de huidige omstandigheden niet in staat om onderzoek te verrichten
waardoor zicht op de procedures ontbreekt. Ook stelt Nederland anno 2022 hogere eisen
aan de kwaliteit van de adoptieprocedures. Daarin is het van belang dat de vaststelling
van de identiteit van de afstandsouders geen kwetsbaarheden kent. Hiervoor is een
degelijke basisadministratie noodzakelijk. Ook het hogere risico op corruptie, in combinatie
met het op aanvraag verkrijgen van documenten is zorgelijk. Hierdoor is er risico dat er
gefraudeerd zou kunnen worden met documenten in de adoptieprocedure. De CA IKA ziet
in bovenstaande redenen de adoptierelatie met Haïti niet verder voort te zetten.

Colombia
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Over de toepassing van
het subsidiariteitsbeginsel blijven zorgen, ondanks inspanningen om dit te verbeteren. Er
wordt wel eerst gekeken of Colombiaanse ouders (in binnen- en buitenland) de kinderen
kunnen opvoeden maar er blijft een grote behoefte aan interlandelijke adoptie. Dit vertaalt
zich overigens niet in grote aantallen adoptiekinderen die naar Nederland komen. Door de
autoriteiten zijn inspanningen verricht om het jeugdbeschermingsstelsel te verbeteren, ook
op het gebied van preventie. Er zijn nog meer inspanningen nodig als het gaat om creëren
van alternatieve opvang in gezinnen. Institutionalisering is op dit moment nog steeds de
belangrijkste vorm van opvang als het kind niet thuis of bij familie kan opgroeien. Wanneer
een kind het adoptieproces ingaat zijn er meer mogelijkheden om kinderen in tijdelijke
gezinnen op te vangen. Dit wekt echter bij kinderen soms verwachtingen die niet worden
ingelost, hetgeen schadelijk is voor de kinderen. De biologische ouders worden voorgelicht
en begeleid in het adoptieproces. Ook hebben zij voldoende rechtsbescherming. Er zijn
verschillende ‘checks and balances’ in de procedure. De overheid heeft een centrale rol in
de adoptieprocedure. Echter, vanwege de kleine aantallen adopties de afgelopen jaren ziet
de Ca IKA reden om de adoptierelatie af te bouwen. De Ca IKA kan zich onvoldoende beeld
vormen over de kwaliteit van de procedures als er zo weinig adoptievoorstellen komen uit
een land.

Peru
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Peru heeft sinds 2016
actief gewerkt aan verbetering van wetgeving en beleid om de rechten van kinderen te
versterken. Het jeugdbeschermingsstelsel is verbeterd waarin duidelijk aandacht is voor
pleegzorg. Hoewel er zorgen zijn over de gevolgen van de pandemie op de omstandigheden
waarin kinderen opgroeien, is er een nieuw multisectoraal beleidsplan aangenomen om de
situatie van kinderen te verbeteren.
Peru voert het subsidiariteitsbeginsel naar behoren uit. Er wordt goed gekeken of
het kind nationaal kan opgroeien in gezinsverband. De procedures inzake afstand,
gezagsbeëindiging en de toegang tot afstammingsgegevens lijken op orde. De overheid
heeft een centrale rol in de adoptieprocedure. De adoptiebeslissing wordt niet meer
getoetst door een onafhankelijke rechter, dat is een administratieve beslissing die slechts

5 dagen open staat voor beroep. Daarin lijkt de rechtsbescherming van biologisch ouders
beperkt. In het traject van jeugdbescherming lijken hun rechten wel voldoende geborgd.
De rechtsbescherming van ouders bij adoptie zou dan ook een bespreekpunt kunnen zijn
als er gesproken zou worden over het voortzetten van de adoptierelatie. Echter, vanwege
de kleine aantallen adopties de afgelopen jaren ziet de Ca IKA reden om de adoptierelatie
af te bouwen. Het beeld over de uitvoering van de beginselen van het HAV in de praktijk is
beperkt wanneer er weinig adoptievoorstellen zijn. De Ca IKA kan zich dan onvoldoende
beeld vormen over de kwaliteit van de procedures.

Slowakije
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Het jeugdbeschermingsstelsel behoeft nog verdere verbetering, ondanks de initiatieven die er al zijn geweest. Dit
geldt in ieder geval voor de preventieve hulp, de pleegzorg en de kwetsbare positie van
Roma-kinderen als gevolg van discriminatie. In de praktijk hebben nog niet alle kwetsbare
gezinnen voldoende toegang tot hulp. Slowakije zoekt eerst binnen de eigen regio naar
een opvanggezin en daarna naar een nationaal adoptiegezin alvorens tot interlandelijke
adoptie over te gaan. Op basis van de beschikbare informatie is onbekend in hoeverre er
nog binnen de familie wordt gekeken naar mogelijkheden. Voor kinderen uit de Romagemeenschap is het moeizaam om nationale gezinnen te vinden. De procedures worden
getoetst door de rechtbank. In de beschikbare informatie wordt duidelijk dat er voor
het kind en adoptieouders een aantal waarborgen zijn ingebouwd in de procedures.
Onduidelijk is in welke gevallen biologische ouders beroepsmogelijkheden hebben.
De overheid heeft een centrale rol in de adoptieprocedure. Biologische ouders worden
voorgelicht over de adoptieprocedure, voordat zij toestemming geven voor afstand.
De adoptierelatie is op dit moment niet actief vanwege het verlopen van de bilaterale
overeenkomst (MoU). Al daarvoor was er een afname te zien in de aantallen adopties.
De Ca IKA ziet, vanwege de geringe aantallen, redenen om de adoptierelatie met Slowakije
niet opnieuw op te starten.

Tsjechië
Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. Er zijn diverse
waarborgen in de procedures waaronder een rechterlijke toets, zowel in Tsjechië zelf
als in het ontvangende land. De overheid heeft een centrale rol in de adoptieprocedure.
De Ca IKA ziet wel een aantal kwetsbaarheden. Ondanks inspanningen om het
jeugdbeschermingsstelsel te verbeteren, blijven er aandachtspunten, waaronder het zoeken
naar en ondersteunen van biologisch ouders van kinderen die worden achtergelaten en
de bewustwording van professionals om plaatsing van het kind binnen de eigen familie te
laten prevaleren boven plaatsing in instellingen. Private adopties zijn nog toegestaan en
adoptiefouders mogen doneren aan weeshuizen, instanties en biologisch ouders. Daarbij
zijn er nauwelijks adoptievoorstellen geweest de afgelopen jaren. De Ca IKA kan zich
onvoldoende beeld vormen over de kwaliteit van de procedures als er zo weinig voorstellen
komen uit een land. In bovenstaande ziet de Ca IKA redenen om de adoptierelatie af te
bouwen.

Nader onderzoek
Bulgarije

Portugal

Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. De noodzaak voor
adoptie vloeit voort uit het gegeven dat het jeugdbeschermingsstelsel in de praktijk nog
onvoldoende bescherming biedt. Kinderen uit minderheids- en kwetsbare groepen zoals
Roma-kinderen en gehandicapte kinderen lopen het grootste risico om uit huis te worden
geplaatst. Er is nog steeds een groot risico dat kinderen worden achtergelaten en in formele
zorg worden geplaatst in plaats van dat ze opgroeien in gezinsverband.
De Ca IKA ziet positieve punten in de adoptierelatie met Bulgarije. Positief is dat de
wetgeving en het beleid op het gebied van het subsidiariteitsbeginsel en jeugdbescherming
goed geregeld is. Bulgarije heeft aanzienlijke inspanning verricht om het jeugdstelsel
te verbeteren. Biologische ouders worden goed geïnformeerd en lijken voldoende
rechtsbescherming te hebben. Bulgarije bekijkt grondig of kinderen binnen eigen land
opgevangen kunnen worden. De overheid heeft een centrale rol in de adoptieprocedure.
Door een uitspraak van de Supreme Court of Cassation in 2021 zouden geadopteerden hun
recht op afstammingsgegevens beter kunnen uitoefenen, waar er eerder sprake was van
een zeer complexe procedure. Het is nog onbekend of de procedure nu in de praktijk ook
toegankelijker is geworden. In de onderliggende analyse is ook een aantal aandachtspunten
benoemd (o.a. pleegzorgstelsel, duur van de procedures) waar de Ca IKA nog over in
gesprek wil met de autoriteiten in Bulgarije. De afgelopen jaren heeft een beperkt aantal
adopties plaatsgevonden en heeft de Ca IKA geen recent werkbezoek verricht. Daarom is
het van belang om tijdens een komend werkbezoek aan Bulgarije aandacht te besteden
aan de vraag of de genoemde ontwikkelingen daadwerkelijk het juiste effect hebben
gesorteerd en aansluiten bij de criteria die Nederland belangrijk vindt bij de invulling van
de adoptieprocedures. Tevens wordt dan besproken welke noodzaak er nog is om de
adoptierelatie voort te zetten. Dit werkbezoek zal plaatsvinden in het eerste kwartaal van
2023.

Het HAV, IVRK en Facultatief Protocol zijn in werking getreden. De procedures in Portugal
zijn inzichtelijk. Er is sprake van rechterlijke toetsing waarbij het OM optreedt als bewaker
van kinderrechten. Er is een systeem waarin kinderrechten goed geborgd worden. Het
jeugdbeschermingsstelsel is erop gericht om het kind binnen de eigen familie te laten
opgroeien. Ouders krijgen voldoende hulp om hen te ondersteunen in de opvoeding.
Wanneer kinderbeschermingsmaatregelen de situatie niet hebben kunnen verbeteren,
kan het kind uiteindelijk adoptabel worden zodat een kind in gezinsverband kan opgroeien.
Daarbij wordt eerst goed gekeken of het kind in Portugal kan opgroeien. De overheid
heeft een centrale rol in de adoptieprocedure. De Ca IKA ziet geen kwetsbaarheden in
Portugal. Wel is het de vraag in hoeverre Portugal inmiddels in staat is zelf de kinderen
opvang te bieden. Sinds 2019 zijn er geen adoptievoorstellen meer geweest vanuit Portugal.
In 2017 en 2018 hebben er wel nog 12 adopties plaatsgevonden. De Ca IKA zal in tijdens
een werkbezoek in overleg treden met Portugal om na te gaan in hoeverre de noodzaak
nog aanwezig is om een actieve adoptierelatie te onderhouden. Dit werkbezoek zal
plaatsvinden in het eerste kwartaal van 2023.