4
Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering in verband met het
laten vervallen van de maximale duur van de voorwaardelijke beëindiging van de verpleging van overheidswege,
het verlengen van de proeftijden van de voorwaardelijke
invrijheidsstelling en de invoering van een langdurige
gedragsbeïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel
voor ter beschikking gestelden en zeden- en geweldsdelinquenten (langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking) ( 33816 ).
(Zie vergadering van 4 september 2014.)
De algemene beraadslaging wordt hervat.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Na een serieus debat over een belangrijk wetsvoorstel eindigden we vorige week een beetje met een
cliffhanger. Dat wetsvoorstel gaat over de vraag hoe we
ervoor kunnen zorgen dat er langduriger toezicht kan worden gehouden op mensen die zijn veroordeeld voor een
ernstig strafbaar feit. De staatssecretaris had een goed
voorstel naar de Kamer gestuurd. Daarin had hij geregeld
dat, als een rechter van tevoren zou voorzien dat het misschien nodig is om aan het einde van een straf langer toezicht te houden, dit aan het einde van een straf of een tbsbehandeling ook daadwerkelijk ten uitvoer kan worden
gelegd. In het debat hebben we gewisseld dat het echter
ook weleens zo zou kunnen zijn dat het niet is voorzien,
maar dat iemand zich gedurende zijn detentie op een manier
ontwikkelt waardoor we denken dat de samenleving er bij
gebaat is als we haar beter beveiligen tegen die persoon.
Als iemand in vrijheid komt, kijkt de reclassering mee, maar
je kunt soms toch zien dat iemand een risico kan blijven
vormen. Zou je dat langere toezicht, als je dat dus niet al
voorzag bij de oplegging van de straf, dan alsnog kunnen
organiseren? Met die vraag zijn we uit elkaar gegaan.
Verschillende sprekers hebben er terecht op gewezen dat
het nogal wat is. Iemand heeft een straf en denkt dat hij
daar na een bepaalde tijd vanaf is, maar vervolgens blijft
er toch iets boven zijn hoofd hangen. Dat is nogal wat. Dat
schuurt natuurlijk met het rechtsgevoel dat iemand moet
kunnen worden gestraft, dat het daarmee klaar is en dat je
niet nog langer in onzekerheid zit. De heer Recourt wees
daar terecht op: zo laten we de onzekerheid voortduren. Of
dat, zoals de heer Van der Steur aangaf, het misschien zo
zou kunnen zijn dat het wordt beleefd als een dubbele straf,
wat niet past in ons rechtsstelsel. We zijn uiteengegaan met
de opdracht om te bekijken hoe dat misschien wel zou
kunnen, en met de vraag hoe we binnen de waarborgen
die ons recht kent, en die ook in Europa zijn vastgelegd,
toch zouden kunnen bekijken of we iets kunnen maken van
een vorm van langduriger toezicht. En laat mij op deze plek
zeggen dat ik met name het ministerie en de staatssecretaris
van harte wil danken voor hun bereidheid om hier echt de
schouders onder te zetten.

Tweede Kamer

Ik denk dat we met elkaar tot een voorstel zijn gekomen dat
hier vandaag kan worden verdedigd. Want wat is nu het
amendement geworden, zoals het aan de Kamer is gezonden? Wanneer een ex-gedetineerde vrijkomt — dit geldt
dus uitsluitend bij een gevangenisstraf — is dat vaak voorwaardelijk. Er loopt een proeftijd en de reclassering houdt
daar toezicht op. De reclassering staat eigenlijk in relatie
met die persoon die in vrijheid is gesteld. In het geval dat
zo'n ex-gedetineerde zich ontwikkelt op een manier waarvan
je denkt dat die niet goed is, dan kan, goed gemotiveerd,
aan de rechter worden voorgelegd of het zo moet zijn dat
die voorwaardelijke vrijheid voorwaardelijk langer blijft
voortgaan, dus dat de proeftijd wordt verlengd. Dat is de
constructie die is bedacht. Er wordt dus niet van tevoren
iets opgelegd, maar in de proeftijd kan er een haakje komen
om die periode, indien nodig, en met goede rechterlijke
toets, te verlengen. Dat is de constructie, waar zo te zien al
vragen over zijn.
De voorzitter:
Dat hoopt u dan maar.
De heer Schouw (D66):
Mijn fractie bedankt mevrouw Van Toorenburg voor het
creatieve werk en de ondersteuning daarbij. Wij zitten nog
wel met een aantal vragen over dit amendement. Mijn
eerste vraag gaat over de definitie van "nieuwe inzichten".
Mevrouw Van Toorenburg sprak daar net over, wanneer er
gedurende de straf nieuwe inzichten komen. Ik denk dat
het vanuit wetstechnisch oogpunt belangrijk is om die
nieuwe inzichten limitatief op te sommen in een amendement. Aan welke nieuwe inzichten denkt mevrouw Van
Toorenburg?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het lijkt omslachtig, maar ik denk dat ik met de volgende
uitleg recht doe aan wat de heer Schouw bedoelt: wat er
vaak gebeurt, is dat iemand vrijkomt in een staat van ontkenning; iemand die gedurende zijn of haar detentie in
ontkenning is gebleven. Dan bedoel ik met name zedendelinquenten die geen tbs opgelegd hebben gekregen. Zij
komen vrij, moeten dan aan een behandeling deelnemen
en uiteindelijk blijkt dat zij daar helemaal niet toe bereid
zijn en daar niet aan meedoen. Dus je hebt van tevoren met
elkaar afgesproken dat iemand een behandeling ingaat, en
uiteindelijk gaat die behandeling niet zoals verwacht. Er is
dan geen enkele stok achter de deur om daadwerkelijk
behandeld weer in vrijheid te komen. Daar zou je aan kunnen denken. Je zou ook kunnen denken dat er heel veel
mensen zijn, die niet zomaar een delict plegen. Dat zegt de
advocaat ook: het is niet zo dat iemand er snel van weerhouden wordt een delict te plegen, alleen maar omdat hij
weet dat het voorwaardelijke deel mogelijk alsnog wordt
opgelegd. Het gaat er juist om dat je de beschermende
factoren overeind houdt, die maken dat iemand geen delict
pleegt. Het gaat dan bijvoorbeeld om iemand die aanvankelijk aan het werk was, maar vervolgens zijn werk verliest
en in een heel rumoerige tijd in zijn leven komt, waarin het
in privésituaties ontspoort. Of het gaat om iemand die toch
middelen blijkt te gebruiken, terwijl we dachten dat dat niet
zo was. Het gaat om iemand die uiteindelijk zijn stabiele
factoren verliest, waardoor hij toch een risico gaat vormen
om een delict te plegen. Het zijn de beschermende factoren

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-1

die vervallen en dat maakt dat iemand uiteindelijk een risico
kan gaan vormen om een delict te plegen.
De heer Schouw (D66):
Het risico van deze definitie is dat je er heel veel onder kunt
hangen. Mijn vraag aan mevrouw Van Toorenburg is of dit
verstandig is. Het is immers eigenlijk een plus op het
bestaande wetsvoorstel, dat toch al als een paardenmiddel
werd gezien door deze staatssecretaris. Nu wordt het het
ergste paardenmiddel dat er bestaat om dit punt dicht te
schroeien. Ik wil graag nog een ander voorbeeld geven aan
mevrouw Van Toorenburg. De staatssecretaris is bezig met
het stoplichtenmodel. Stel nou dat iemand — weet ik veel
— vijf jaar lang dat rode stoplicht krijgt. Dat past misschien
ook wel onder de definitie van "nieuwe inzichten". Iemand
heeft zich niet goed gedragen, doet de dingen niet goed of
luistert niet goed. Zou het niet beter zijn om een definitie
te zoeken van "nieuwe inzichten"?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik aarzel. Ik aarzel, omdat je waarschijnlijk eindeloze discussie krijgt als je dit heel erg gaat definiëren: valt het er wel
of valt het er niet onder. Het gaat er juist om dat wij de
professionals moeten kunnen vertrouwen. Wanneer zij in
het gevangeniswezen zien dat iemand zich slecht ontwikkelt,
of wanneer de reclassering ziet dat iemand zich slecht ontwikkelt, en er zijn op basis daarvan redenen om aan te
nemen dat iemand een gevaar vormt, leg je het voor aan
de rechter, die het toetst. Je kunt de redenen gaan definiëren en zeggen: het past in dit en dit plaatje. Maar ik ben
bang dat we misschien mensen van wie we denken dat het
verstandig zou zijn om dat toezicht te verlengen en dat
netwerkje eromheen te houden, dan toch weer te gemakkelijk kunnen laten gaan. Ik zou er daarom niet direct een
voorstander van zijn. Ik sluit het niet uit. We kunnen ook
aan de staatssecretaris vragen of hij daar een mogelijkheid
in ziet. Dat zouden we ook in de memorie van toelichting
kunnen opnemen. Ik weet echter niet of het strikt noodzakelijk is. Maar nogmaals: ik doe dit, omdat ik er juist van
overtuigd ben dat, door de beperking in het amendement
met de terminologie die daarin gebruikt wordt, je er ernstig
rekening mee moet houden dat iemand wederom een
misdrijf zal gaan plegen. Het gaat over de onaantastbaarheid van het lichaam of ernstig belastend gedrag. Je legt
het voor aan de rechter. Het is een tijdelijke verlenging die
moet worden getoetst. Of je het dan nog in de wet moet
uitleggen, weet ik niet.
De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter, de heer Recourt zal helder proberen te formuleren!
Laat ik beginnen met mijn waardering uit te spreken. Wij
hebben het punt geadresseerd en het is goed dat er nu een
poging wordt gedaan om een oplossing te vinden voor het
gat dat er nog in zit.
Het wordt voorgelegd aan de rechter en die moet het vervolgens ergens aan toetsen. Daarbij is het natuurlijk zijn
uitgangspunt dat het een keertje afgelopen moet zijn. Dit
amendement geeft het tenzij en dat tenzij is redelijk ruim
geformuleerd. Mijn concrete eerste vraag is waar de rechter
aan moet toetsen. Hoe moet hij inzichtelijk krijgen dat dit

Tweede Kamer

inderdaad zo'n uitzonderlijk geval is? Hoe moet hij dat hard
aangeleverd krijgen en hoe kan hij dat vervolgens toetsen?
Mijn tweede vraag is of het EVRM-proof is.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik begin met de eerste vraag. Wij hebben aansluiting
gezocht bij de situatie waarin de rechter bij het vonnis
oplegt dat er mogelijk aan het einde een maatregel ten uitvoer zou moeten worden gelegd. De feiten en omstandigheden die hij toen had kunnen weten om dat op te leggen,
zouden zich later ook kunnen voordoen. Daardoor zou je
kunnen zeggen: had hij dat geweten, dan had hij misschien
die maatregel opgelegd. Had hij geweten dat iemand deed
alsof hij een behandeling wilde maar eigenlijk "nee" dacht,
dan had hij aan het begin waarschijnlijk wel gezegd "ik wil
dat haakje hebben om uiteindelijk die maatregel op te leggen". Had de rechter geweten dat er wel middelengebruik
was en dat het wel heel kwetsbaar was, dan had hij dat
misschien gedaan.
Het gaat er niet zozeer om dat het situaties zijn die gedurende de detentie naar voren komen als iets heel nieuws.
Waren dat nou de dingen waarop, zoals het voorstel er nu
ligt … Had die rechter dat toen geweten, dan had hij toen
dat haakje ingebouwd bij het vonnis. Ik vraag me af of …
Als je dat doet, dan zou je dat dus ook helemaal moeten
doen voor het oorspronkelijk voorstel, namelijk: wat maakt
nou dat de rechter besluit "ik leg een maatregel op die
mogelijk na tien, vijftien jaar ten uitvoer kan worden
gelegd"? Daar zien die nieuwe feiten en omstandigheden
op. Als hij dat op dat moment had geweten, dan had hij het
niet laten lopen en de kans gehad om het te herstellen. Dan
had hij waarschijnlijk meteen al gezegd: ik maak dat haakje
en dan kan dat haakje uiteindelijk ten uitvoer worden
gelegd.
Of het EVRM-proof is, is een heel belangrijke vraag. In onze
optiek is het dat om twee redenen wel. De eerste is dat we
nu in de wet vastleggen dat het voorzienbaar is en dat het
dus niet uit de lucht komt vallen. Wat belangrijker is, is dat
we nu ook al een proeftijd met een beperking hebben. Die
kun je verlengen, maar datgene wat ten uitvoer gelegd kan
worden als iemand zich niet aan die regel houdt, ziet
natuurlijk weer op de oorspronkelijk opgelegde straf. Het
is dus niet zo dat iemand plotseling zit te kijken naar een
straf die 50 jaar wordt in detentie. Het ziet erop dat uiteindelijk het voorwaardelijke deel ten uitvoer kan worden
gelegd als iemand zich niet aan de voorwaarden van de
proeftijd houdt. Dat maakt dat het samenspel wat ons betreft
EVRM-proof zal zijn.
De heer Recourt (PvdA):
Ik heb nog een vraag over het eerste punt. We zijn het
erover eens dat het in uitzonderlijke gevallen moet gelden
en dat de rechter het moet toetsen op de manier die u
zojuist hebt uitgelegd: had ik dat geweten, dan had ik het
al eerder gedaan. Hoe leggen we die norm ook bij het
bestuur vast? Hoe zorgen we ervoor dat het bestuur niet te
lichtzinnig met deze maatregel op de proppen komt en het
probleem eigenlijk bij de rechter neerlegt? Hoe beseft het
bestuur met andere woorden dat dit een uitzondering moet
zijn?

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-2

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
In alle eerlijkheid: ik begrijp de vraag niet. Kan de heer
Recourt aangeven wat hij bedoelt met "het bestuur"? Kan
hij even "het bestuur" helder maken?
De voorzitter:
Hij gaat de vraag herhalen.
De heer Recourt (PvdA):
Het bestuur is heel praktisch. Uiteindelijk doet het Openbaar
Ministerie het weer op advies van de reclassering of van
het gevangeniswezen. Ik bedoel met "bestuur" niet de
rechter die na afloop toetst, maar de instanties die denken
dat dit nodig is.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Nou ja, als dat een megaprobleem zou zijn, dan was het
dat nu ook al. Ik denk dat het nu al zo is dat de reclassering
iemand begeleidt die uit detentie komt en ervoor zorgt dat
er een aanspreekpunt is en dat iemand daadwerkelijk op
de rails wordt gehouden. Als zich gevaren voordoen, trekt
de reclassering daar nu ook al over aan de bel. Straks zal
er natuurlijk bij het Openbaar Ministerie aan de bel getrokken worden en een mogelijke verlenging of een tenuitvoerlegging van een deel van de voorwaardelijke straf worden
gevorderd, opgelegd door de rechter. Volgens mij is dat
niet fundamenteel anders dan hoe het nu gaat. Ik vind wel
interessant — laat ik deze interruptie als een haakje
gebruiken — dat de rechter eraan kan twijfelen of het bij
een lange straf echt nodig is om dat haakje te maken, omdat
hij weet dat de proeftijd, als er echt aanleiding voor is, aan
het eind van detentie mogelijk wordt verlengd. Ik denk dus
dat de rechter eerder terughoudender zal zijn, omdat hij
weet dat er een herstel mogelijk is en hij bij twijfel bij wijze
van spreken niet hoeft in te halen omdat er nog een
invoegstrook komt. Daardoor kunnen gedetineerden zich
er weleens nog meer bewust van zijn dat het bij henzelf ligt
dat ze ervan af kunnen zijn. Of niet, maar dan is het toch al
opgelegd.
De heer Schouw (D66):
In het verlengde van het punt dat we net bespraken, over
de onduidelijkheid van de kwestie van nieuwe inzichten,
staat er nog een tweede grond in het amendement. Die
gaat over het voorkomen van ernstig belastend gedrag. Dat
gedrag kan alleen maar niet-strafbaar zijn, want anders zijn
daar andere wetten voor. Indachtig wat de staatssecretaris
in de eerste termijn zei, zou dat betekenen dat voorzienbaar,
dus in de wet opgenomen, moet zijn wat wordt verstaan
onder ernstig belastend gedrag. Kan de indiener van het
amendement dat punt wat meer vlees op de botten geven?
Daarbij is de vraag eigenlijk weer hetzelfde: is het vanwege
de voorzienbaarheidseis niet beter om dat gedrag in de wet
te omschrijven, zodat iedereen weet waar het om gaat?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het kan een keuze zijn om het in de wet op te nemen. Het
is ook goed om dat in dit debat te bespreken. Er zijn situaties
— ik heb ze zelf regelmatig aan de hand gehad — waarin
ex-gedetineerden of nog gedetineerden serieus proberen
in contact te komen met slachtoffers, nabestaanden of hun

Tweede Kamer

netwerk, of zich toch weer inwerken in de samenleving,
waarvan we net hadden bedacht dat ze daarbuiten staan.
We hebben het bij Volkert van der G. gezien, die brieven
stuurt naar de familie en contact met hen opneemt. Dat zijn
typisch dingen die je niet moet willen. Het geeft geen directe
aanleiding om hem ervoor te straffen, maar ik denk er wel
van: dit is niet wat we willen. Zoals die dingen gaan, heb
ik vanochtend nog contact gehad met mensen van de
reclassering. Zij zeiden: we zien bijvoorbeeld dat iemand
na een lange straf opeens weer heel erg aanschurkt tegen
gedrag waardoor hij juist in de problemen kwam en het
toch weer opzoekt. Het zijn met name de zedendelinquenten,
die echt basisscholen opzoeken en eindeloos in de Efteling
rondlopen op de meest kwetsbare plekken. Iemand doet
dan iets wat hij niet per definitie niet mag, maar voor deze
persoon is dat nou net iets wat hij niet moet doen, omdat
dat het risico vormt dat hij uiteindelijk weer over de schreef
gaat.
De heer Schouw (D66):
We lopen op een dun lijntje. Voor iemand die na een
gevangenisstraf bijvoorbeeld iemand stalkt, hebben we
wetten. Dat is strafbaar gedrag en daar kunnen we wat aan
doen met het bestaande wettelijk instrumentarium. Met dit
punt wordt echter een wat vage tussenkwestie geïntroduceerd. Ik meen dat we in de rechtsstaat zekerheid nodig
hebben over de vraag wanneer iemand gestraft wordt of
extra straf krijgt. In dit geval spreken we over een verlengde
proeftijd. Uit het oogpunt van de rechtsstaat en de voorzienbaarheid is mijn vraag dus toch weer: is het niet veel beter
om dat punt van het gedrag veel strikter te definiëren?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dan kom ik toch op dezelfde redenering terug: ik denk het
niet. Ik denk dat het goed is om daarover van gedachten te
wisselen, maar als je het opschrijft, wordt het een dingetje
om aan te toetsen. Dat wil ik niet direct. Daarnaast moeten
we niet vergeten dat als iemand dat belastende gedrag
vertoont, dat een reden kan zijn om aan de rechter het verzoek te doen om de proeftijd te verlengen. Het belastende
gedrag leidt er niet toe dat morgen direct het restant van
de straf wordt opgelegd. Als je ziet dat mensen zich in onze
samenleving niet opstellen op een manier die hen op de
rails houdt — door middelengebruik, grote problematiek
in de privésituatie of in het gezin, andere risicofactoren —
dan kan dat ervoor zorgen dat ze afglijden. Laten we zo'n
persoon dan wat langer in de gaten houden. Nogmaals,
dat ziet met name op situaties waarin mensen zedendelinquent zijn, weigerachtige observandi waren, een gevangenisstraf kregen, in volledige ontkenning waren, en uiteindelijk maar kort in behandeling waren. Dan is het toch een
beetje van op hoop van zegen dat het goed gaat. Als er in
zo'n situatie allerlei factoren zijn die maken dat het geen
succes wordt, laten we dan afspreken dat er dan teruggekeerd kan worden naar de rechter om voor te leggen dat
de proeftijd wordt verlengd zodat er wat langer een netwerk
om iemand heen kan worden gebouwd om te zien of het
al dan niet fout gaat.
Eigenlijk denk ik dat hiermee het meeste is gezegd. Ik eindig
met een opmerking die wat flauw is maar die ik toch maak.
Ik hoorde van met name de advocatuur dat het van de gekke
is dat mensen in Nederland straks levenslang een soort
zwaard boven het hoofd krijgen. Toen kreeg ik echter een

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-3

mailtje van een slachtoffer waarin stond: dank u wel dat u
dit doet want laten we wel zijn, als er iemand levenslang
heeft, dan zijn wij het wel.

Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter. Dank dat dit debat zo snel kan worden voortgezet.
Vorige week zeiden we nog dat het prima is dat we schorsen
en later een tweede termijn gaan doen. Gezien en gehoord
de cliffhanger moeten we daar echter wel haast mee maken.
Dat is gelukt en om die reden staan wij nu hier. Het voorstel
is nu om de gedragsbeïnvloedende maatregel op te nemen
in het vonnis. Het is echter aan het Openbaar Ministerie om
die te vorderen zodat die daadwerkelijk kan worden uitgevoerd.
In de eerste termijn heb ik aangegeven dat ik liever zie dat
die vordering ook daadwerkelijk ten uitvoer wordt gelegd,
"tenzij". Ik heb me natuurlijk ook gerealiseerd dat dit heel
moeilijk is, omdat je dat "tenzij" dan moet gaan omschrijven
en moet aangeven wanneer je het dan wel en niet doet. Dat
maakt voor ons het belang van het amendement dat zojuist
is besproken ook des te groter, want dat ondervangt het
gevaar dat wij hebben gezien. Collega Van Toorenburg
heeft het belang van het amendement ook al uitvoerig
gemotiveerd. Ik kan daar namens de PVV richting de
vraagstellers nog het volgende aan toevoegen. Wij zien dat
er echt wel een voldoende filter in zit: iemand is voorwaardelijk vrij, zit in zijn proeftijd, de reclassering bemoeit zich
ermee en dan gaat die persoon over de schreef of dreigt
hij dat te doen. De reclassering zal dan eerst een gesprek
met die persoon aangaan. Er komt dan een waarschuwing
en, zoals ik al zei, is er de stok achter de deur van de voorwaardelijke invrijheidstelling. Het feit dat iemand in zijn
proeftijd zit, is een filter. Het andere filter is dat het Openbaar Ministerie dan een goed onderbouwde vordering moet
gaan indienen, waarna uiteindelijk de rechter beslist of er
sprake is van nieuwe inzichten over het recidiverisico van
de veroordeelde of dat er sterke aanwijzingen zijn over
ernstig belastend gedrag jegens een bepaalde kring: de
slachtoffers of de getuigen. De PVV ziet dat hier met de
voorzienbaarheid, de toetsing en het filter voldoende aan
is gewerkt. Het amendement heeft dus echt een meerwaarde bij deze wet.
Ik kom aan mijn laatste punt. Ik vind het een goede wet,
maar ik vind het alleen erg jammer ... Laat ik het diplomatiek
zeggen: wat de PVV ernstig betreurt … Beter nog in plat
Nederlands: het is belachelijk als deze maatregel ook
opgelegd gaat worden aan teruggekeerde jihadstrijders.
Deze wet is er voor de veiligheid van de maatschappij en
de bedoeling ervan is dat er een gedragsverandering
plaatsvindt. Maar een gedragsverandering is niet te verwachten bij teruggekeerde jihadstrijders, bij mensen die er
bewust voor hebben gekozen om zich aan te sluiten bij een
terroristische organisatie die door middel van onthoofdingen, ernstig bloedvergieten en mogelijk ook genocide haar
punt probeert te maken. Beter gezegd, en laat ik aansluiten
bij wat een lid daarover zei: na de Arabische landen wil IS
de rest van de wereld veroveren. Het is naïef om te denken
dat je met een maatregel het gedrag kunt veranderen van
de mensen die hier terugkomen en zich onder de mensen
begeven. Zij vormen een ernstige bedreiging voor de veiligheid van onze samenleving. Ik heb dat in mijn eerste
termijn gezegd en dat wil ik hier nogmaals gezegd hebben.

Tweede Kamer

Mevrouw Kooiman (SP):
Voorzitter. Zoals gezegd, is onze fractie een groot voorstander van de wet die wij in eerste termijn al hebben besproken
en die het langdurig toezicht op ernstige zeden- en
geweldsdelinquenten behelst. Mevrouw Van Toorenburg
en mevrouw Helder hebben al goed beschreven dat wij in
de eerste termijn worstelden met het feit dat langdurig
toezicht moeilijk op te leggen is als er sprake is van een
gevangenisstraf. Als het gaat om een tbs-maatregel, zit dat
heel goed verankerd in een wet. De nieuwe gedragsbeïnvloedende maatregel maakte echter dat er een dubbele
veroordeling zou komen. Daar zaten wij allemaal mee, want
dat willen wij eigenlijk niet. De staatssecretaris heeft toen
voorgesteld om te kijken naar een oplossing. Die oplossing
ligt er nu en ik wil mevrouw Van Toorenburg, mevrouw
Helder, maar ook de heer Van der Steur, die meeondertekend heeft, en de staatssecretaris danken dat dit nu mogelijk
is. Wij hebben daartoe constructief gekeken naar de
mogelijkheden.
Mevrouw Van Toorenburg heeft enkele van mijn vragen al
goed beantwoord, maar ik wil ze ook nog stellen aan de
staatssecretaris. Ik heb de brief gezien van de Adviescommissie Strafrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten.
Zij geeft aan dat de bestaande maatregelen eigenlijk al
voldoende zijn. Ik kan mij echter ook erg vinden in wat
mevrouw Van Toorenburg aangaf, namelijk dat wij hier ook
te maken hebben met slachtoffers. Wij willen hier in de
Tweede Kamer eigenlijk allemaal dat ex-delinquenten goed
resocialiseren. Als dat moeilijk blijkt, is dit amendement
een goede oplossing. Mevrouw Helder had het er ook al
over dat er goede waarborgen zijn als het gaat om het
advies van de reclassering, het Openbaar Ministerie en de
rechter, die ook toetst. Ik zou hierop heel graag een advies
krijgen van de staatssecretaris.
Ik heb nog klein puntje over de aansluiting bij een wet die
we eerder hebben behandeld. De Wet elektronische detentie
gaat voor een deel ook over een beperking van de voorwaardelijke invrijheidstelling. Dit amendement raakt aan die
voorwaardelijke invrijheidstelling. Ik wil graag weten of
daar hiaten en witte vlekken in zitten, want het is natuurlijk
fijn als deze wet goed aansluit op die eerdere wet.
In de eerste termijn heb ik mijn grote zorgen geuit over de
bezuinigingen op de reclassering. Dat is net een ziekenhuis
zonder doktoren; wat is deze wet waard als we zo hard
korten op de professionals? De staatssecretaris heeft toen
gezegd dat de reclassering met deze wet mogelijk middelen
erbij krijgt als dat nodig mocht zijn. Kijk je goed verder, dan
zie je bijvoorbeeld in het amendement dat ook om advies
wordt gevraagd aan de reclassering, maar dat juist op dat
advies wordt gekort. De reclassering heeft een uur minder
de tijd om dat advies goed vorm te geven. De begeleiding
van de lichtere zaken staat ook onder druk. Ik noem in dit
verband de lichtere zaken. Ik vind het altijd moeilijk om over
lichte zaken te spreken, want als je in detentie hebt gezeten,
heb je best wel wat op je kerfstok. Op de niveaus 1 en 2
wordt op het toezicht gekort. Dat is ongeveer 92% van de
populatie die de reclassering ziet. We willen voorkomen
dat de niveaus 1 en 2 doorstromen naar niveau 3 als gevolg
van te weinig toezicht en begeleiding, maar dan is goedkoop
duurkoop. Daarom dien ik samen met D66 een motie in.

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-4

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de bezuinigingen op de reclassering ertoe
leiden dat 92% van de cliënten minder toezicht krijgt door
een korting op de contacturen;
overwegende dat het een groep (ex-)gedetineerden betreft
die wel zijn veroordeeld voor bijvoorbeeld geweldsdelicten,
diefstal en drugsdelicten maar niet onder de strekking vallen
van het wetsvoorstel Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking (33816);
overwegende dat voor deze groep geldt dat goed reclasseringstoezicht van essentieel belang is als het gaat om het
voorkomen van recidive en het bevorderen van een veilige
samenleving;

Mevrouw Kooiman (SP):
Natuurlijk zullen wij er alles aan doen om het bij de begroting te regelen, maar het is eigenlijk mijn hartenwens dat
de staatssecretaris dit zelf regelt. Ik hoop aankomende
vrijdag, als ik de zeer vergrendelde USB-sticks krijg die ik
eigenlijk nauwelijks kan lezen of uitprinten, alsnog verrast
te worden dat de reclassering toch die middelen krijgt, zodat
ik het niet zelf bij de begroting hoef te regelen. In dat geval
zal ik een tipje van de sluier oplichten en dan zal ik zeker
proberen om bij de begrotingsbehandeling met een alternatieve dekking te komen. Daarin zal ik de heer Van der
Steur niet teleurstellen.
De heer Van der Steur (VVD):
Daar verheug ik mij zeer op. De vraag is dan natuurlijk wel
waarom de motie nu wordt ingediend, omdat die eigenlijk
vooruitloopt op een aangekondigde tegenbegroting van de
SP-fractie. Ik geef mevrouw Kooiman daarom in overweging
om de motie aan te houden, zodat wij kunnen bezien of die
tegenbegroting niet zo briljant is dat alle problemen als
sneeuw voor de zon verdwijnen.

verzoekt de regering, het aantal contacturen voor de
betreffende groep cliënten overeind te houden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kooiman en
Schouw. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (33816).
Was dit uw bijdrage voor vandaag?
Mevrouw Kooiman (SP):
Ja, maar ik zie dat de heer Van der Steur wil interrumperen.
De voorzitter:
Dat zie ik ook, maar ik wilde eerst even vaststellen dat u
klaar was.
De heer Van der Steur (VVD):
Mevrouw Kooiman zal zich nog goed kunnen herinneren
hoe ik zelf heb gesproken over de reclassering, de kosten
daarvan en de zorg daarover. Aan deze motie hangt
natuurlijk een prijskaartje. Hoe denkt mevrouw Kooiman
dat binnen de bestaande afspraken een oplossing moet
worden gevonden voor dat prijskaartje? Waar wil de SP het
geld vandaan halen dat daarvoor nodig is?
Mevrouw Kooiman (SP):
Er is de afgelopen dagen veel gelekt over de begroting. Ik
kan natuurlijk iets lekken uit mijn tegenbegroting ...
De heer Van der Steur (VVD):
Dat wordt zeer op prijs gesteld!

Tweede Kamer

Mevrouw Kooiman (SP):
Ik dien haar toch in omdat de beantwoording van de
staatssecretaris mij niet gerust heeft gesteld. Toch sta ik
hier altijd vol moed en met de hoop dat de staatssecretaris
dat wil oppakken. Ik ben iemand die het initiatief om met
goede, creatieve oplossingen te komen graag bij de
staatssecretaris laat. Mocht dat niet het geval zijn, dan sta
ik hier bij de begrotingsbehandeling weer.
De voorzitter:
Daar houden wij u aan.

De heer Van der Steur (VVD):
Voorzitter. Wij hebben in eerste termijn grondig gesproken
over dit wetsvoorstel en de vele voordelen maar, mede
naar aanleiding van het oorspronkelijke amendement, ook
over een aantal zorgen die je bij het wetsvoorstel zou kunnen hebben. Ik verheug mij zeer op het antwoord van de
staatssecretaris in tweede termijn, maar ik wil hem ook
bedanken voor zijn antwoord in eerste termijn. Ik ben ervan
overtuigd dat Nederland met dit wetsvoorstel weer een
stukje veiliger kan worden, ervan uitgaande dat het OM en
de rechterlijke macht de mogelijkheden van dit wetsvoorstel
ten volle zullen gebruiken.
De heer Schouw stelde aan mevrouw Van Toorenburg een
aantal vragen over het gewijzigde amendement, maar
hierbij gaat het juist om het vertrouwen in het OM en de
rechterlijke macht. Wij creëren een mogelijkheid. Dat is ook
de taak van de wetgever. Binnen die mogelijkheden wordt
de vrijheid gelaten aan het OM en de rechterlijke macht om
daar invulling aan te geven. Aan de ene kant zal dat ontwikkeling van rechtspraak betekenen, dus jurisprudentie. Aan
de andere kant weet iedereen wanneer zo'n verlenging van
de proeftijd wenselijk is en wanneer de situatie daar niet
zwaar genoeg voor is. Daar hoeven wij ons dus helemaal
geen zorgen over te maken, zeker D66 niet die, zoals iedereen weet, nauwe relaties heeft met de rechterlijke macht.
Ik ga er ook van uit dat de heer Schouw in staat is om via

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-5

informele contacten de juiste suggesties bij de rechterlijke
macht te laten landen.
De heer Recourt (PvdA):
Dit verbaast mij nou. Ik hoop dat dit een retorische vraag
is, maar ik neem aan dat de heer Van der Steur de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht heel erg hoog heeft,
ongeacht wat die rechters in het persoonlijke leven voor
politieke voorkeur hebben.
De heer Van der Steur (VVD):
Het zou aardig zijn om deze vraag anders te beantwoorden
dan ik zal doen, al was het alleen maar om het debat verder
te verlevendigen. Maar inderdaad, de heer Recourt heeft
volledig gelijk: er is op geen enkele wijze de suggestie
gedaan door mij of mijn fractie dat de onafhankelijkheid
van de rechterlijke macht op welke wijze dan ook zou
moeten worden beïnvloed. Wel heb ik gezegd dat wij met
dit amendement de ruimte laten aan de rechterlijke macht
en het Openbaar Ministerie om daar zelfstandig invulling
aan te geven binnen het kader van die onafhankelijkheid
en binnen het wettelijk kader zoals dat hopelijk na dit debat
zal worden geschapen.
In eerste instantie hebben wij onze zorgen geuit in de richting van het CDA over het oorspronkelijke amendement,
met name over het element van ne bis in idem. Wij zijn
ervan overtuigd dat met dit amendement aan die bezwaren
tegemoet wordt gekomen en dat daarmee ook wordt tegemoetgekomen aan de bezwaren die er zouden kunnen zijn
vanuit het EVRM.
In de uitwisseling van gedachten met mevrouw Kooiman
heb ik net herhaald dat ik mijn zorgen heb over de positie
van de reclassering. Als dit wetsvoorstel met de aanvulling
zoals die er vandaag ligt, een groot succes wordt, dan rijst
de vraag of er in 2015 voldoende geld beschikbaar is voor
de reclasseringsorganisaties om dat extra werk op een
goede manier te doen. Het succes van deze wet staat of
valt bij de mate waarin dat toezicht vorm kan worden
gegeven. Een onderdeel daarvan zijn de contacten waar
mevrouw Kooiman al over sprak. Ik heb de staatssecretaris
heel goed beluisterd. Hij heeft er volledig begrip voor dat
een noodzakelijke voorwaarde van het succes van deze wet
is dat de reclassering de mogelijkheid heeft om daaraan
invulling te geven.
Ik denk dat ik de staatssecretaris goed heb begrepen als ik
hem heb horen zeggen dat de kwaliteit van de reclasseringsorganisatie en de reclasseringsactiviteiten voorop moeten
staan. Dat wil niet zeggen dat wij nu al extra geld moeten
vrijmaken om de werking van die wet mogelijk te maken,
omdat wij niet weten wat de werking van de wet zal zijn.
Wat dat betreft is de motie van mevrouw Kooiman iets
prematuur. Aan de andere kant hebben we natuurlijk wel
zorgen op dit punt, zorgen die volgens mij voldoende door
de staatssecretaris zijn geadresseerd.
Omdat de staatssecretaris op twee belangrijke door de VVDfractie naar voren gebrachte punten — de positie van
slachtoffers bij het tot stand komen van de voorwaarden
en de positie van burgemeesters bij het tot stand komen
van de aan het langdurig toezicht te verbinden voorwaarden
— heeft gezegd dat het verstandig zou zijn om die twee
elementen uitdrukkelijk tot uitdrukking te brengen in dit

Tweede Kamer

wetgevingsproces — ik citeer daarbij de staatssecretaris —
dien ik twee moties in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat levenslang toezicht zo nodig een
belangrijke bijdrage kan leveren aan de veiligheid van de
samenleving en het terugdringen van recidive;
overwegende dat burgemeesters in hun gemeente verantwoordelijk zijn voor de openbare orde en veiligheid;
overwegende dat de burgemeester ten aanzien van de
terugkeer van ex-zeden- en geweldsdelinquenten weinig
instrumenten heeft om invulling te geven aan die verantwoordelijkheid;
constaterende dat het ook in rechte problematisch is
gebleken invulling aan die verantwoordelijkheid te geven;
verzoekt de regering, bij de uitwerking van het toezicht
ervoor te zorgen dat burgemeesters als zij dat wensen door
het Openbaar Ministerie over hun wensen voor de invulling
van het toezicht worden geraadpleegd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Steur en
Recourt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (33816).
De heer Van der Steur (VVD):
Voorzitter. Dan de rol en de positie van slachtoffers. In
eerste termijn heb ik het voorbeeld gegeven dat, daar waar
aan toen nog de voorwaardelijke invrijheidsstelling verbonden was dat er een locatieverbod was ten aanzien van het
contact opnemen met de nabestaanden van een vermoord
meisje, men er heel begrijpelijk niet over had nagedacht
dat je ook een bezoek aan het graf van het vermoorde
meisje zou moeten verbieden aan de dader. De dader geeft
vervolgens aan dat hij dat graf wil gaan bezoeken als
onderdeel van een door hem belangrijk geacht iets — ik
weet niet hoe je dat moet formuleren — waarop de familie
heeft gezegd: dit is nou een mooi voorbeeld waarvan wij
vinden dat het had kunnen worden toegevoegd aan de
voorwaarden. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de verlenging
van de proeftijd, zoals we die via een amendement regelen.
Om de positie van de slachtoffers verder te versterken, dien
ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-6

overwegende dat levenslang toezicht zo nodig een
belangrijke bijdrage kan leveren aan de veiligheid in de
samenleving;
overwegende dat het toezicht ertoe kan bijdragen dat
slachtoffers beter worden beschermd;
constaterende dat het bij het invullen van het toezicht van
belang is dat slachtoffers zich desgewenst over hun eventuele wensen en belangen bij het toezicht kunnen uitlaten;
verzoekt de regering, bij de uitwerking van het toezicht
ervoor te zorgen dat slachtoffers als zij dat wensen door
het Openbaar Ministerie over hun wensen voor de invulling
van het toezicht worden geraadpleegd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Steur en
Recourt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (33816).
De heer Van der Steur (VVD):
Voorzitter. Voor zover in de laatste motie wordt gesproken
over slachtoffers, moeten daaronder uiteraard mede de
nabestaanden van slachtoffers worden begrepen. Maar dat
spreekt voor zich.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording en voor wat hij daarbij zei over het paardenmiddel,
allerlei rechtszekerheidseisen enzovoorts. Ik wilde zeggen
dat daar een echte D66'er stond, maar in ieder geval iemand
die borg staat voor de rechtsstaat. Dat deed mijn fractie
goed. Wat mijn fractie ook goed deed, was dat de staatssecretaris klare wijn schonk over mogelijke extra gelden voor
de reclassering, te rekenen vanaf de begroting-2016 en
verder om, als dit rechtsvoorstel kracht van wet krijgt,
daarvoor financiële middelen te leveren. Dat is hartstikke
goed.
We hebben een aantal kwesties besproken naar aanleiding
van het amendement dat is ingediend. Mijn fractie heeft
daarmee, dat moge duidelijk zijn, enkele problemen. Ik ben
benieuwd hoe de staatssecretaris dat weegt. Dat zit hem
vooral in de nieuwe inzichten en het voorkomen van ernstig
belastend gedrag. Je kunt daarbij twee kanten op redeneren.
Je kunt zeggen dat de wetgever dit ruim moet formuleren,
zodat er jurisprudentie kan ontstaan. Dan ontwikkelt zich
vanzelf wel een stelsel van regels. Je kunt ook andersom
redeneren. Volgens mij zou dat de redenering van de
staatssecretaris moeten zijn, als ik zijn eerste termijn erop
nasla. Daarin heeft hij flink aangezet wat betreft rechtszekerheidsbeginselen en voorzienbaarheidsvereisten. Als je dat
doortrekt — kennelijk is dat ook de lijn van het kabinet —
dan zul je dit, als je al voorstander bent van het amendement, toch wat limitatiever moeten opsommen om de
rechter een handvat te geven bij het beoordelen. Dat geef
ik de heer Recourt na. Ik zie daarop graag wat reflecties.

Tweede Kamer

Ik wil ook een reflectie op de eventuele meerkosten als
gevolg van het amendement. Ook krijg ik graag een antwoord op de vraag over het overgangsrecht. Het is mij
namelijk niet helemaal duidelijk of het amendement in het
wetsvoorstel ook gaat gelden voor de bestaande gevallen
als het kracht van wet krijgt. Zo ja, waarom is er dan geen
overgangsregeling getroffen?
Ik heb een zeer groot vertrouwen in alles wat mevrouw Van
Toorenburg in dit verband hier naar voren brengt, maar als
zij zegt dat zij het idee heeft dat het amendement EVRMproof is, dan zal zij het mij niet kwalijk nemen dat ik aan de
staatssecretaris vraag om dat nog eens te checken. Kan er
niet een spoedadvies komen van mensen die daar verstand
van hebben? Het is wel een gevoelig punt. Stel dat iets
kracht van wet krijgt, maar niet voldoet aan het EVRM en
dat mensen gaan procederen. Dan hebben wij een probleem; nog afgezien van het feit dat die vraag natuurlijk
ook zal worden gesteld in de Eerste Kamer.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
De heer Schouw kent mij inderdaad heel goed, maar weet
ook dat ik het niet zó vaag heb geformuleerd, namelijk dat
ik wel een beetje het idee heb dat het amendement EVRMproof is. Wat mij betreft is het EVRM-proof, maar dat zullen
wij natuurlijk altijd pas weten als het Europees Hof zich
erover heeft uitgesproken.
De heer Schouw (D66):
Dat klopt. Daar is geen speld tussen te krijgen, maar als je
dergelijke wetgeving op een belangrijk punt amendeert,
dus als het paardenmiddel er een plus bij krijgt, dan denk
ik dat het goed is om daar nog een externe toets op uit te
voeren. Wij hebben ook bij de Raad van State heel knappe
mensen, ook CDA-mensen. Die hebben daarvan heel veel
verstand. Het kost weinig moeite hun te vragen er eens
naar te kijken en hun te vragen of wij dadelijk de meest
verstandige beslissing zullen nemen.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoorde in het staartje iets vreemds. D66 staat erom
bekend dat het heel vaak over de rechtsstaat spreekt. Dat
is een groot goed. Maar hoe rijmt de heer Schouw het grote
goed van de rechtsstaat met het vooraf om wetgevingsadvies vragen aan het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens, want dat gaat over het EVRM?
De heer Schouw (D66):
Zo ver ga ik niet. Als wij dat doen, zijn wij drie jaar verder.
Dat wil ik ook mevrouw Helder niet aandoen. Wij kunnen
wel de staatssecretaris vragen om over dit punt een
spoedadvies aan de Raad van State te vragen. Ik denk dat
mevrouw Helder dat ook wel verstandig vindt. Ik vind het
fantastisch dat het amendement in enkele dagen in elkaar
is gezet, maar het is geen komma achter het wetsvoorstel.
Het amendement van mevrouw Helder, mevrouw Van
Toorenburg en de heer Van der Steur is echt iets groots,
met ook grote consequenties, zoals net duidelijk werd.
Het vragen om wat meer zekerheid in verband met het
EVRM zou de Kamer sieren. Even goede vrienden als de
Kamer het niet doet, want 300 meter verder, tijdens de

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-7

behandeling in de Eerste Kamer, komt dit ongetwijfeld aan
de orde. Dan loop je er toch tegenaan. Het is voorzienbaar.
Mevrouw Helder (PVV):
Die tekst in het tweede gedeelte vind ik heel leuk, maar dat
was geen antwoord op de vraag. De heer Schouw zegt dat
we het maar niet aan het EHRM moeten voorleggen in
verband met de tijd. Daar denken wij inhoudelijk dan heel
anders over, want dat is niet het doorslaggevende argument. Maar om dan toch even terug te komen op het latere
deel van zijn antwoord: het gaat hierbij om een verlenging
van de proeftijd. Al die beren die de heer Schouw op de
weg ziet, hebben collega Van Toorenburg en ik net
besproken. Maar goed, ik begrijp dat hij dat ook nog van
de staatssecretaris wil horen. In het antwoord op mijn vraag
waarom het EHRM vooral niet moet worden ingeschakeld
voor een wetgevingsadvies, vond ik het tijdsargument niet
overtuigen.
De heer Schouw (D66):
Dan probeer ik een keer een relatie aan te gaan met
mevrouw Helder, en dan is het weer niet goed. Wat ik wel
belangrijk vind — daar heb ik mevrouw Helder niet over
gehoord — is dat we toch extern advies inwinnen om te
achterhalen of dit amendement EVRM-proof is. Deze Kamer
zou immers een flater slaan als de andere Kamer dadelijk
tot de conclusie komt dat het niet voldoet aan de eisen van
het EVRM. De fantastische, en kwalitatief uitblinkende
commissie voor Justitie van de Tweede Kamer zou dat toch
moeten willen.
Voorzitter, ik heb het idee dat u vindt dat ik door moet gaan.
De voorzitter:
En dat u moet afronden zelfs.
De heer Schouw (D66):
Kijk eens aan, ik heb nog drie moties. Dat zijn heel heugelijke moties, want de eerste dien ik in samen met de heer
Van der Steur.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Schouw en Van
der Steur. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (33816).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering langdurig toezicht,
gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking wil invoeren
voor zeden- en geweldsdelinquenten aan het einde van hun
straf of terbeschikkingstelling;
overwegende dat de kwaliteit van toezicht onder druk komt
te staan door reeds oplopende werkvoorraden bij de uitvoerende instanties en door het terugbrengen van het aantal
beschikbare uren voor reclasseringsadvies en -toezicht;
verzoekt de regering, de Kamer te informeren over de wijze
waarop de kwaliteit van het toezicht wordt gemeten,
gemonitord en gewaarborgd,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Schouw. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 15 (33816).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering het niet noodzakelijk heeft
geacht om voorafgaande aan het voorstel tot aanscherping
de wetswijziging van 2008 te evalueren;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering langdurig toezicht,
gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking wil invoeren
voor zeden- en geweldsdelinquenten aan het einde van hun
straf of terbeschikkingstelling;
overwegende dat invoering van langdurig toezicht en de
zelfstandige maatregel bedoeld zijn om recidive bij zedenen geweldsdelinquenten nog beter te kunnen terugdringen;
verzoekt de regering, in de recidivemonitor van het WODC
expliciet te (laten) rapporteren over de toepassing en
effecten van het langdurig toezicht en de zelfstandige
maatregel op recidive bij zeden- en geweldsdelinquenten
en de Kamer daarover te informeren,

Tweede Kamer

overwegende dat de effecten en kwaliteit van een vergaande
maatregel zoals langdurig toezicht, dat mogelijk zelfs
levenslang kan duren, evaluatie behoeven;
verzoekt de regering, vijftien jaar na de invoering van
langdurig toezicht (wetsvoorstel 33816) de toepassing van
langdurig toezicht, de effecten op recidive en de kwaliteit
van het toezicht in kaart te brengen en de uitkomsten ter
bespreking aan de Kamer voor te leggen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Schouw en Van
der Steur. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-8

Zij krijgt nr. 16 (33816).
De voorzitter:
De laatste spreker van de zijde van de Kamer is de heer
Recourt van de fractie van de Partij van de Arbeid. Als hij
klaar is met spreken, zal ik voor tien minuten pauzeren.

zijn, kan ik niet tegenspreken. Kortom, ik zal mijn fractie
positief adviseren. Ik hoop dan ook dat deze wet wordt
aangenomen in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.
De voorzitter:
Dank u wel. Tot zover de tweede termijn van de Kamer.
De vergadering wordt van 11.11 uur tot 11.23 uur geschorst.
Voorzitter: Arib

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Vandaag spreken wij voor de tweede keer over
dit wetsvoorstel, dat verstrekkend is. Het is een wetsvoorstel
dat past in de afweging waar we het vaker over hebben,
een afweging die soms een beetje plat dreigt te worden,
wat in dit geval niet is gebeurd. Daarvoor dank ik ook de
collega's. "Plat" in die zin dat je een afweging — daar zijn
we als politici voor — moet maken tussen belangen. In dit
huis dreigt het belang van het slachtoffer nog weleens
dwars over de wat abstractere belangen van de rechtsstaat
heen te kunnen walsen. In dit debat is dat natuurlijk ook
aan de orde. De rechtsstaat vraagt dat straffen kenbaar zijn.
Je moet iets gedaan hebben waar je een straf voor krijgt.
Als je die straf hebt uitgezeten of uitgediend, ben je klaar.
Dit wetsvoorstel maakt daar een uitzondering op. Is die
uitzondering gerechtvaardigd? Met die vraag heb ik
geworsteld, maar uiteindelijk heb ik mijn fractie geadviseerd
om voor de wet en het amendement te stemmen, omdat
de belangenafweging in dit geval proportioneel is. Het moet
dan wel gaan om een uitzondering. Dat is gelukkig gewisseld in het debat. Het gaat echt om uitzonderingen. En er
moet een heel stevige rechterlijke toets op zitten. Ook dat
is gerealiseerd. Onder die voorwaarden is de belangenafweging dat de wet de veiligheid en de positie van slachtoffers en nabestaanden beter borgt. Het is dan ook gerechtvaardigd en zelfs goed dat wij deze wet vandaag behandelen en hopelijk ook aannemen.
Het wordt wel moeilijk voor de rechter, want het amendement en ook de wet geven geen heel strikte criteria. Maar
goed, dat moet dan maar. Ik ben er ook niet voor om, zoals
D66 zegt, het met criteria dicht te zetten. Ik zit nu ongeveer
twintig jaar in het justitiële veld en mijn ervaring is dat wij
het hier nooit zo gek kunnen bedenken als de realiteit ons
uiteindelijk voorschotelt. Daarop kun je niet anticiperen.
Als je het dichtzet, kom je op zaken waarvan later blijkt dat
die er evident onder hadden moeten vallen, maar er door
de dichte criteria dan buiten vallen.
Ik dank de staatssecretaris voor de toezegging over het
geld. Dat betreft overigens de toekomstige begroting en
niet de begroting waarover wij binnenkort zullen praten,
want dit wetsvoorstel ziet daar helemaal niet op. Die toezegging gaat over een latere periode, maar wij zijn in zoverre
gerustgesteld dat de staatssecretaris het snapt en zegt dat
hij, als er taken bij komen en het er niet uit kan, dat gaat
oplossen.
Mijn tweede punt dat ik aan de orde heb gesteld, is de
openbare orde. Hoe moet de rechter daaraan toetsen op
het moment dat iemand zijn straf heeft uitgezeten? Ik begrijp
de staatssecretaris zo dat dit moet worden meegenomen
in de afweging over de proportionaliteit. Daar steun ik hem
in. Er zijn 1.000 elementen die de rechter in die afweging
kan meenemen. Dat de openbare orde daarvan één kan

Tweede Kamer

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Ik dank de leden voor hun opmerkingen in
tweede termijn. Er is veel gesproken over het gewijzigde
amendement-Van Toorenburg c.s. Ik zal daarover een aantal
opmerkingen maken. Ik zal ook de andere door de leden
gestelde vragen beantwoorden en de moties bespreken.
Eerst wil ik de vragen en opmerkingen bij interruptie van
de leden over dat amendement eventjes bespreken. Dat
doe ik los van de volgorde van de sprekers. De proeftijd
van de vi kan met dit amendement niet alleen voor een
tweede of daarop volgende keer worden gevorderd als er
sprake is van recidiverisico, maar ook als dit noodzakelijk
wordt geacht ter voorkoming van ernstig belastend gedrag
jegens slachtoffers of getuigen. De discussie tussen de
leden spitste zich toe op het volgende. De heer Recourt zei:
we moeten het aan de rechter overlaten. De heer Schouw
heeft de vraag opgeworpen of we, uitgaande van een open
norm, de casussen moeten laten beoordelen door de rechter
en de open norm moeten overlaten aan de professionals,
om te beginnen bij de reclassering, waar het toezicht wordt
uitgeoefend, en op andere momenten bij de p.i.'s en de
reclassering. Daar komen feitelijke situaties uit. Die worden
steeds als individuele casus voorgelegd aan de rechter.
Laten we het daar dan bij als wetgever? Of volg je de lijn:
nee, we gaan het als wetgever nader inkaderen, we laten
het niet open? De heer Schouw zette deze mogelijkheden
ook tegenover elkaar. Het is van belang om te constateren
dat de organisaties in hun adviezen die we over dit wetsvoorstel hebben gekregen — mutatis mutandis gelden die
ook voor het gewijzigde amendement — hebben aangegeven: laat ons nu de vrijheid. De heer Van der Steur kwam
met het voorbeeld van het bezoek aan het graf. Wij kunnen
hier als wetgever nooit al die feitelijke situaties, al die
casusposities beschrijven. Als wetgever stellen we een
aantal criteria en de individuele beoordelingen van de feitelijke situaties laten we aan de rechter. De heer Schouw stelt
zich dan de vraag of we dan niet te veel ruimte laten, ook
uitgaande van het feit dat dit een zwaarwegende ingreep
is.
In die zin moet je over dit amendement zeggen dat het,
anders dan waarover we vorige week spraken, niet ziet op
de straf. De straf in zijn totaliteit wijzigt helemaal niet, zo
zeg ik tegen de heer Schouw. De straf blijft hetzelfde. Ik
noem het voorbeeld van iemand die vijftien jaar krijgt voor
een zedendelict of een geweldsmisdrijf, waarvan vijf jaar
voorwaardelijk met een proeftijd van twee jaar. Dat is
bekend op het moment van het uitspreken van het vonnis.
Die straf wijzigt helemaal niet. Als het wetsvoorstel, met
inbegrip van het amendement van mevrouw Van Toorenburg c.s., kracht van wet krijgt, dan weet de veroordeelde
op het moment van de uitspraak dat de proeftijd kan worden

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-9

verlengd, afhankelijk van gedrag van hemzelf, van zijn
houding ten opzichte van recidive of zijn houding ten
opzichte van slachtoffers en nabestaanden. Die vijf jaar
voorwaardelijk blijft hetzelfde; die wordt met het amendement niet gewijzigd. De proeftijd kan echter in de toekomst
wel anders worden, en dat weet de veroordeelde op het
moment dat het vonnis wordt uitgesproken.
De heer Schouw vroeg naar "belastend gedrag". Het gaat
dan om uitingen of gedrag van de veroordeelde. Het werd
al even gewisseld in het interruptiedebat: je kunt er wel
voorbeelden van noemen, maar je kunt het nooit totaal
dichtschroeien. Voorbeelden van belastend gedrag zijn het
veelvuldig telefoneren, aanbellen of langslopen, waarbij
de getuige of het slachtoffer ongevraagd op hinderlijke
wijze met de veroordeelde wordt geconfronteerd. Dat kan
voor die getuige belastend zijn, omdat de veroordeelde zich
ongevraagd meldt en tracht angst aan te jagen of zelfs een
nieuwe strafbaar feit pleegt. In het geval van een nieuw
strafbaar feit is er natuurlijk geen probleem; dat ben ik met
de heer Schouw eens. Een nieuw strafbaar feit wordt
opnieuw ter beoordeling aan de rechter voorgelegd. Er is
echter wel degelijk ander gedrag dat niet direct onder de
norm van het Wetboek van Strafrecht te brengen valt maar
dat wel zeer belastend kan zijn voor een slachtoffer of een
getuige.
De vraag of bepaalde belastende gedragingen kunnen
worden gekwalificeerd als ernstig, vraagt om een individuele beoordeling. Die vraag heeft de heer Schouw gesteld,
en ook in een interruptiedebat met mevrouw Van Toorenburg is die vraag opgeworpen. Ik heb daarbij meegeschreven. Dan gaat het niet alleen om het gedrag op zich, maar
om alle relevante omstandigheden van het voorliggende
geval. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de frequentie van
het gedrag van de veroordeelde. Wat is er gebeurd in de
periode voorafgaande aan het als ernstig belastend
gekwalificeerde gedrag? Dat moet je daar wel bij betrekken.
Ook de indringendheid van de gedragingen van de veroordeelde kan een factor zijn, alsmede de impact. Allereerst is
dat de impact op het slachtoffer van het gepleegde strafbare
feit, maar vervolgens zijn dat ook de gedragingen van de
veroordeelde in de periode daarna. Het is de combinatie
van feiten. De frequentie en de combinatie van het
gepleegde strafbare feit en het gedrag van de veroordeelde
na het gepleegde feit kunnen van belang zijn.
Het is daarbij ook van belang dat de vraag over het ernstig
belastende gedrag op enigerwijze wordt geobjectiveerd.
Je kunt als adviesorgaan niet zeggen dat je vindt dat er
ernstig belastend gedrag is, zonder dat er enige objectivering heeft plaatsgevonden. Dat heb ik ook in de memorie
van toelichting opgenomen. Ik vind dat er wel enige mate
van objectivering moet zijn. Er moet dus sprake zijn van
aanwijzingen dat er een situatie ontstaat die een redelijk
denkend mens als ernstig belastend zou ervaren. De rechter
kan niet alleen op de blauwe ogen van de reclasseringsambtenaar iets aannemen als ernstig belastend gedrag. Dat lijkt
mij ongewenst. Objectivering moet dus wel plaatsvinden.
Ik denk alleen dat de wetgever niet al dat ernstig belastende
gedrag vandaag in het wetgevingsproces kan voorzien. Dat
ben ik helemaal eens met mevrouw Van Toorenburg, de
heer Recourt en anderen, ook ten aanzien van het gewijzigde amendement. Het voorbeeld van de heer Van der
Steur vind ik wat dat betreft heel treffend. Dat is dus maatwerk dat het kabinet te ver gaat. Ik denk dat je dat laatste
stukje maatwerk aan de rechter moet overlaten, in het ver-

Tweede Kamer

trouwen dat de rechter de belangen van de veroordeelde
daadwerkelijk meeneemt. Dat ben ik met de heer Recourt
eens. Hij heeft 20 jaar ervaring in het justitiële apparaat en
ik 35 jaar.
Ik heb daar wel vertrouwen in, want het gewijzigde amendement stelt dat het telkenmale verlengen met twee jaar
steeds gebeurt op vordering van het Openbaar Ministerie
en elke keer ter beoordeling is aan de rechter. Dus die
rechter is daar ook nog bij. Het is niet zo dat die rechter
helemaal niet meer in beeld is bij dit toezicht. Die rechter
is er steeds opnieuw bij. Die zekerheid bouwen we wel in.
Wat mij betreft is dat een voldoende invulling van die open
norm. Het is geen gesloten norm geworden, waarover de
heer Schouw sprak. Dat ben ik direct met hem eens, maar
het is wel een voldoende invulling van de open norm. Enige
mate van objectivering moet aanwezig zijn, zodat een weldenkend, redelijk mens in dit land begrijpt dat dit belastend
is voor een slachtoffer of voor een nabestaande. Maar het
helemaal dichtregelen en dichtschroeien in voorbeelden
kunnen we niet.
De heer Schouw (D66):
Ik heb het idee dat de staatssecretaris de kwadratuur van
de cirkel probeert uit te leggen. Volgens mij zegt hij dat het
een open norm is: het kan alle kanten op met de begrippen
en met de nieuwe inzichten en we moeten dat werkendeweg
ontwikkelen. Tegelijkertijd zegt hij dat we wel een norm,
een handvat nodig hebben, vanwege de objectiviteit en
ook, denk ik, vanwege de voorzienbaarheid. Mensen moeten
weten waar ze aan toe zijn. Ook rechters moeten weten
waar ze aan toe zijn. Als de staatssecretaris niet wil gaan
werken met criteria, zou hij dan wel willen werken met een
beetje begrenzing? Waar begint het voorkomen van ernstig
belastend gedrag en waar eindigt het? Datzelfde geldt voor
het begrip "nieuwe inzichten". Is het op een of andere
manier te begrenzen?
Staatssecretaris Teeven:
Dat is ook het onderscheid dat gemaakt is in het artikel. Ten
aanzien van elk strafbaar feit is een verlenging van de
proeftijd mogelijk. Dat stond in het oorspronkelijke wetsvoorstel. Het amendement-Van Toorenburg c.s. is de norm
voor die telkenmale verlenging van de proeftijd. Ik ben het
daarmee eens: een gedeelte van de omissie die mevrouw
Van Toorenburg en anderen hadden waargenomen in de
behandeling in de eerste termijn, schroei je daarmee dicht.
Een gedeelte van de begrenzing zit in de wettekst: "ernstig
belastend gedrag". Dat is het criterium waar we over spreken. Dat is natuurlijk geen geheel onbekende norm. Ik heb
er een aantal voorbeelden van genoemd. Als de heer
Schouw die begrenzing scherper wil hebben, krijgen we de
situatie dat je zegt: welk voorbeeld valt er dan wel onder
en welk niet? En daarvan geef ik nou juist aan, dat het niet
alleen om het moment van handelen ten opzichte van het
slachtoffer of de nabestaanden gaat, maar ook om de frequentie van handelen in een wat langere periode, gecombineerd met het gepleegde strafbare feit. Dat maakt het
moeilijk om het in de wettekst scherper te begrenzen. Dat
zie ik wel als een probleem en dat ben ik wel met de indieners eens.
Daar komt het argument van de voorzienbaarheid en de
rechtszekerheid bij, dat ik in de eerste termijn heb gebruikt.
De heer Schouw had daar ook een punt. Het oorspronkelijke

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-10

amendement zag, wat het kabinet betreft, nou juist op een
nieuwe straf. Dat zou in Europese context kunnen worden
gezien als een schending van ne bis in idem. Dat is hier niet
zo. De straf verandert helemaal niet. De straf blijft hetzelfde,
maar de termijn waarin je als veroordeelde aan toezicht
bent onderworpen, kan door je eigen gedrag worden
gewijzigd. Je weet dus welke straf je hebt — je weet bijvoorbeeld dat het gaat om een straf van vijf jaar voorwaardelijk
— maar of dat met een proeftijd van twee jaar of van vijf
jaar is, of dat die telkenmale met twee jaar wordt verlengd,
dat is iets wat je als veroordeelde niet weet. Wat je wel weet
is dat het aan je eigen gedrag te wijten is als die proeftijd
verlengd wordt. En wat je als veroordeelde ook weet, is dat
een rechter, aan de hand van de feitelijke omstandigheden
en de frequentie, in combinatie met het gepleegde strafbare
feit, gaat beoordelen of die norm van ernstig belastbaar
gedrag telkenmale bij de verlenging van die proeftijd weer
aan de orde is. Dat zeg ik voor de heer Schouw. Dat is dus
ook voorzienbaar en biedt rechtszekerheid. Je hebt geen
levenslang. Het heeft te maken met je eigen gedrag. En de
straf die je oorspronkelijk hebt gekregen van de feitelijke
rechter, in hoogste aanleg gesanctioneerd door de Hoge
Raad, wijzigt niet. Dat is een wezenlijke verandering met
het amendement dat er in eerste aanleg was.
De heer Schouw (D66):
Wij komen hier op voor slachtoffers, maar wij willen er
natuurlijk ook voor zorgen dat daders enige mate van
rechtszekerheid hebben. We zijn hier immers medewetgever. Dat moet deze staatssecretaris aanspreken. De staatssecretaris kan zeggen dat de straf hetzelfde blijft, maar als
het proefverlof eeuwig, of een hele tijd, verlengd kan worden, zal dat ook ervaren worden als het verlengen van de
straf. Dan vind ik het belangrijk en nodig om te weten wat
er verstaan wordt onder "ernstig belastend gedrag". Dat
kan geen open norm zijn. Is de staatssecretaris dat met mij
eens of niet? En stel: iemand heeft als gevolg van het
invoeren van het stoplichtensysteem vier of vijf jaar lang
op rood gestaan, omdat hij gedrag heeft vertoond dat niet
conform de wensen van de gevangenisdirecteur was. Kan
hij dan gaan vallen onder deze definitie en zijn proefverlof
worden verlengd, omdat de overheid wil voorkomen dat
hij belastend gedrag gaat vertonen wanneer hij vrij komt?
Staatssecretaris Teeven:
Laten we wel zijn, ik heb daar bij het voorbeeld ook over
gesproken, dat moeten we gewoon scherp voor ogen hebben. Er zijn voorbeelden van mensen in detentie die in
weerwil van de aanwijzingen van het penitentiair personeel,
in weerwil van de uitspraak van de veroordelende rechter
in feitelijke aanleg en hoge instantie, bij herhaling met een
gedetineerdentelefoon contact opnemen met het slachtoffer
of met nabestaanden, of eenmalig contact opnemen en
daarbij bedreigingen uiten of intimiderend gedrag vertonen.
De DJI, Dienst Justitiële Inrichtingen kijkt daarnaar in het
kader van slachtoffer- en nabestaandenbescherming, dat
is de opdracht die is meegegeven door het kabinet. Dat
soort gedrag moet je niet vertonen. Als dit gedrag in de
inrichting tijdens de intramurale fase wordt vertoond, kan
dat, in de totale frequentie, wel degelijk gaan meewegen
in het totaal van de beoordeling. Op het moment dat iemand
buiten is en hij verricht een feitelijke gedraging, dan wordt
er gekeken naar wat hij intern gedaan heeft. Op dat moment
is er verschil, want dat is de concrete vraag van de heer
Schouw, tussen iemand die in de tien jaar dat hij vastzat in

Tweede Kamer

de p.i. een voorbeeldig gedetineerde is geweest en die nooit
last gaf, en die vervolgens buiten komt en één keer gedrag
vertoont ten opzichte van de nabestaanden of het slachtoffer; en iemand die in de p.i. twee of drie keer met de gedetineerdentelefoon contact heeft opgenomen met zijn
slachtoffer of met nabestaanden en die daarop gewezen is,
en dus inderdaad "oranjerood gedrag" vertoont, zoals de
heer Schouw dat beschrijft, en die zich, als hij eenmaal
buiten is in de voorwaardelijke periode, daar nog een keer
schuldig aan maakt. Dat is nou typisch het voorbeeld
waarvan ik heb gezegd dat het geheel van feitelijke
omstandigheden — het gepleegde delict, het gedrag dat
iemand vertoont ín de inrichting en de frequentie daarvan,
en het gedrag in de proeftijd — meeweegt bij de beoordeling of het verlengd wordt of niet.
De voorzitter:
Een heel kleine interruptie.
De heer Schouw (D66):
Zeker voorzitter, ik was al bijna klaar. Is mijn conclusie dan
juist dat als gevolg van de invoering van het stoplichtenmodel, diegene die op rood staat niet alleen een soberder
regime krijgt, maar ook een groot risico loopt op een verlenging van zijn straf als gevolg van een voortdurend verlengen van proefverlof?
Staatssecretaris Teeven:
Nee, die conclusie is niet juist, want ik schets nou juist dat
het gaat om de feitelijke, individuele situatie. Dan kán, want
dat was de vraag van de heer Schouw, gedrag in de
inrichting van invloed zijn op hoe er wordt omgegaan met
de telkenmale verlenging van de proeftijd. Het is niet een
gegeven, als dat de vraag van de heer Schouw is, dat als
iemand rood gedrag vertoont in een inrichting dat per
definitie — lang niet altijd eigenlijk — leidt tot de toepassing
van dit artikel van telkenmale verlenging van de proeftijd.
Maar het kán in een individuele casus wel, zoals ik in mijn
voorbeeld schetste waarin iemand de gedetineerdentelefoon gebruikt ten opzichte van slachtoffers en nabestaanden, en dat gedrag voortzet op het moment dat hij buiten
is in de eerste proeftijd van twee, drie of vier jaar.
De heer Recourt (PvdA):
Mijn vraag op dit punt betreft de bijzondere voorwaarden.
Er is een proeftijd en daaraan zijn voorwaarden verbonden.
De algemene voorwaarden zijn onder andere dat je niet
mag recidiveren en dergelijke. Dat is logisch. De bijzondere
voorwaarden kunnen best belastend zijn. Je moet deelnemen aan een intensieve cursus of iets anders. Ik stel mijn
vraag ook in het licht van de toetsing aan het EVRM. De
staatssecretaris zegt terecht dat de straf zelf niet wijzigt. De
bijzondere voorwaarden gaan langer doorlopen. Kan de
bijzondere voorwaarde, helemaal naarmate die belastender
wordt, van invloed zijn op de vraag of daarmee ook de straf
na afloop al dan niet verzwaard is en of die voldoende
kenbaar is?
Staatssecretaris Teeven:
In de individuele situatie zou het samenstel van bijzondere
voorwaarden dat is opgelegd, bijvoorbeeld een mediaver-

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-11

bod, een contactverbod of locatieverbod — er zijn tal van
voorwaarden — gecombineerd met een verlengde proeftijd
een zwaardere druk op de veroordeelde kunnen leggen. Ik
wijs er wel op dat het de rechter is die telkenmale de periode waarop de veroordeeld beoordeeld wordt, in die individuele situatie, toetst. Naarmate het tijdverloop groter is
en de inbreuken niet groter, betekent het natuurlijk geen
verzwaring.
De heer Recourt (PvdA):
Ligt het dan in de lijn der verwachting dat de rechter zegt
dat de inbreuk ziet op bijvoorbeeld het contactverbod, dat
hij in de bijzondere voorwaarden wijzigingen aanbrengt en
dat contactverbod en een langere proeftijd laat staan, maar
de andere bijzondere voorwaarden waarbij die dreiging er
niet is en de gedetineerde zich gehouden heeft aan de
afspraken, laat vallen?
Staatssecretaris Teeven:
De rechter heeft die mogelijkheid. Hij kan het ook doen op
verzoek van de advocaat van de veroordeelde, de rechtsbijstand van de veroordeelde, of op verzoek van de veroordeelde zelf. In individuele casussen gebeurt het al dat de
bijzondere voorwaarden na verloop van tijd worden gewijzigd. In de jurisprudentie zien wij ook voorbeelden dat de
rechter in een individuele casus een aantal voorwaarden
laat vervallen en ten aanzien van andere aspecten, die meer
aan de orde zijn in het gewijzigde amendement-Van Toorenburg c.s., de proeftijd telkenmale verlengt. Dat onderscheid kan de rechter natuurlijk maken; hij doet dat nu al.
Als het wetsvoorstel, en met name het gewijzigde amendement-Van Toorenburg, kracht van wet krijgt, zal de rechter
daar nog scherper naar kijken. Hij zal wel kijken of iemand
weer gewoon contact kan hebben met de media of in een
bepaald gebied mag komen, maar specifiek een contact
met een slachtoffer of nabestaanden achterwege moet
laten. Die vraag kan ik dus ronduit met ja beantwoorden.
De heer Schouw — ook mevrouw Kooiman sprak erover —
heeft ten aanzien van het amendement specifiek gevraagd
of het verenigbaar is met het EVRM. Ik heb daarover al iets
gezegd. Er is wel een misverstand. Het wordt mogelijk om
de proeftijd bij de vi telkens te verlengen, maar dat betekent
niet dat het verlengen van de proeftijd niet begrensd is. Er
is wel degelijk een materiële begrenzing. Ook de heer
Recourt zoekt daar aansluiting bij. Het recidiverisico en het
criterium van ernstig belastbaar gedrag zijn de materiële
criteria die uitmaken of telkenmale de proeftijd kan worden
verlengd. Doordat die proeftijd met een periode van twee
jaar wordt verlengd, hebben wij ook de zekerheid met
betrekking tot de veroordeelde van een betrekkelijk korte
tussenpoos van een rechterlijke toets. Daarbij gaat het ook
om de rechtszekerheid waaraan de heer Schouw en anderen
refereerden. Ik probeer wat dat betreft ook duidelijk te
maken aan zijn fractie dat er wel degelijk die toets van de
rechter is. Bij gewijzigde omstandigheden, waaraan de heer
Recourt refereerde, is er iedere keer de periodieke rechterlijke toets.
De heer Schouw constateerde terecht dat het amendement
niet voorziet in overgangsrecht. Ik zie dat niet als strijdig
met het EVRM. Ik zie dat niet als een risico, ook niet als dit
wetsvoorstel 300 meter verderop aan de overzijde wordt
behandeld, zoals hij zei. Ik ben namelijk van mening dat het

Tweede Kamer

gaat om een tenuitvoerlegging van vonnissen. Het gaat om
een executie, het gaat niet om een verzwaring van de straf.
Wij blijven binnen de door de rechter opgelegde straf. In
de jurisprudentie is er niet alleen aanleiding voor dat
standpunt, maar er is ook bestendige jurisprudentie. Ik wijs
uiteraard op artikel 1, eerste lid, van het Wetboek van
Strafrecht, de jurisprudentie, het arrest van de Hoge Raad
van 27 augustus 2013 over de voorwaardelijke veroordeling
in de zin van artikel 14e van het Wetboek van Strafrecht en
de recente uitspraak van de voorzieningenrechter in de zaak
van Volkert van der G. over de verlenging, want daarin is
het aan de orde gesteld door de advocaat van de heer Van
der G. Ook toen is uitgemaakt dat het juist bij de executie
van de straf geen strijd oplevert met het legaliteitsbeginsel.
Er is dus geen probleem met artikel 1 van het Wetboek van
Strafrecht en dus ook geen EVRM-probleem. Die risico's
zijn in mijn ogen dus niet eens zeer beperkt, want ik zie ze,
gezien de bestendige jurisprudentie op dit punt, gewoon
niet.
De heer Schouw (D66):
Dat mag allemaal waar zijn in dit individuele geval, maar
heeft de rechter ook een uitspraak gedaan in een zaak
waarin het proefverlof bij herhaling is verlengd? Ik vraag
dat, omdat je het materieel toch wel kunt zien als een verlenging van de straf.
Staatssecretaris Teeven:
Nee, dat ben ik helemaal niet met de heer Schouw eens. Ik
weet wat de NOVA daarover schrijft, maar dat ben ik echt
basaal met de orde oneens. De heer Schouw vindt voor zijn
stelling dat het een verlenging van de straf is, ook geen
steun in de jurisprudentie. De straf wijzigt niet. De straf blijft
hetzelfde, maar de periode waarop je wordt beoordeeld,
de proeftijd, wordt verlengd. Eerder is het rekenvoorbeeld
gebruikt van een gevangenisstraf van vijftien jaar waarvan
vijf jaar voorwaardelijk Het voorbeeld van Sytze van der V.
is heel duidelijk. Wat je daar zou doen, is de voorwaardelijke
straf, een straf die niet wordt gewijzigd, over een langere
periode met reclasseringstoezicht beoordelen.
Als iemand gedrag vertoont dat in strijd is met de voorwaardelijke straf, kun je ook een gedeelte van die straf, bijvoorbeeld zes maanden, executeren. Dat is het mooie van het
gewijzigde amendement-Van Toorenburg. Dat is ook goed,
want het raakt precies aan de omissie waar de heer Van
der Steur op wijst in de motie over de burgemeesters. Die
motie gaat over een probleem dat de burgemeesters niet
konden oplossen in een aantal feitelijke situaties. Als je in
dit voorbeeld zes maanden executeert, blijft er dus nog
viereneenhalf jaar van de voorwaardelijke straf staan. Dat
kan je dus over een langere periode beoordelen.
Als iemand gedrag vertoont dat geen enkele aanleiding
geeft om de proeftijd te wijzigen, dan is de proeftijd na twee
tot vijf jaar gewoon op. Maar als iemand wel gedrag vertoont dat aanleiding geeft voor een verlenging van de
proeftijd, dan heeft hij wat langer te maken met die voorwaardelijke straf. De straf zelf wijzigt niet. De straf wordt
niet veranderd en daarover verschillen we echt van mening.

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-12

De heer Schouw (D66):
Daarover verschillen we van mening, omdat hier eigenlijk
onbegrensd verlengd kan worden. Maar goed, ik wacht de
toekomstige jurisprudentie gewoon af.
Ik heb nog een vraag over de bestaande gevallen. Heeft het
amendement van mevrouw Van Toorenburg ook betrekking
op bestaande gevallen?
Staatssecretaris Teeven:
Ja.
De heer Schouw (D66):
Hoe verhoudt zich dat dan tot de inbreng van de staatssecretaris in eerste termijn? Hij zei toen dat dit eigenlijk een
soort dubbele bestraffing is, maar ik begrijp nu dat het
eindeloos verlengen van de proeftijd in zijn ogen eigenlijk
toch geen straf is.
Staatssecretaris Teeven:
We moeten echt onderscheid maken. De heer Schouw
maakt geen denkfout, maar misschien wel een "begripsfout". We moeten echt onderscheid maken tussen wat ik
heb gezegd over het oorspronkelijke amendement-Van
Toorenburg en het gewijzigde amendement. Over het oorspronkelijke heb ik gezegd dat het mogelijk in strijd is met
"ne bis in idem". Het is namelijk niet te voorzien dat je aan
het eind van de voorwaardelijke straf een nieuwe maatregel
krijgt opgelegd met nieuwe voorwaarden. In het oorspronkelijke amendement zouden we een nieuwe maatregel met
mogelijkheden voor nieuwe voorwaarden en nieuwe termijnen opleggen wanneer die vijftien jaar, inclusief de vijf jaar
voorwaardelijke straf, ten einde is. In het gewijzigde
amendement blijf je bij de oorspronkelijke voorwaardelijke
straf. Daar verander je helemaal niks aan. Het enige wat je
doet, is de periode waarover de veroordeelde wordt
beoordeeld, verlengen. Dat is geen nieuwe straf. Dat is naar
bestaande inzichten en jurisprudentie ook materieel geen
nieuwe straf. Het is een bestaande straf op basis waarvan
je langer wordt beoordeeld. Dat is echt anders dan in het
oorspronkelijke verhaal. Het is voorzienbaar en rechtszeker,
de rechter kijkt naar de verlenging van de proeftijd en het
is geen nieuwe straf. Daarom is het ook direct toepasbaar.
Het is in feite de executie van de tenuitvoerlegging. Dat is
dus iets anders; het overgangsrecht is niet noodzakelijkerwijs nodig.
De heren Van der Steur en Schouw hebben gevraagd naar
de meerkosten van het vandaag ingediende amendement.
Naar verwachting zal de maatregel in de meeste gevallen
worden opgelegd bij de veroordeling. Slechts in een beperkt
aantal gevallen zal de situatie uit het amendement van
toepassing zijn. Vorige week heb ik een harde toezegging
gedaan. De Kamer heeft mij daaraan gehouden; de heer
Recourt haalde het nog even aan. In 2016 gaat het om 2 á
3 miljoen, volgens de inschatting oplopend — het gewijzigde amendement verandert daar niets aan — naar 10
miljoen in 2027. Ik zal ervoor zorgen dat er voldoende
middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering van deze
maatregelen, maar de heer Recourt en anderen zeiden het
terecht: dat speelt nog niet bij deze begroting.

Tweede Kamer

Mevrouw Kooiman heeft gevraagd of er nog hiaten zitten
in de combinatie van de vi-regeling met bijvoorbeeld het
wetsvoorstel over elektronische detentie dat op 23 september aanstaande in de senaat wordt behandeld. De nieuwe
vi-regeling is nu ruim vijf jaar van kracht. In die periode is
gebleken dat de vi-regeling goed functioneert en dat daarin
geen hiaten zitten. Het neemt niet weg — de wet over
elektronische detentie verandert daar overigens niets aan
— dat zich altijd situaties kunnen voordoen waarbij de toepassing van de regeling vragen oproept. Op dit moment is
dat echt niet te voorzien. Aan de hand van feitelijke situaties
zullen we er een oplossing voor zoeken. Laten we eerst
eens kijken of het voorstel over elektronische detentie kracht
van wet krijgt na de behandeling in de senaat, want dat
moeten we even afwachten. Uiteraard beperkt dat wel het
aantal dubbelloopmogelijkheden, maar ook met deze wettelijke regeling kunnen zich feitelijke situaties voordoen
waarvoor we een oplossing moeten zoeken.
Ik denk dat ik uitgebreid ben ingegaan op de nieuwe
inzichten. Ik ga verder met de motie op stuk nr. 11 van
mevrouw Kooiman en de heer Schouw over het aantal
contacturen voor de betreffende groep cliënten. Ik wil de
Kamerleden wijzen op het rapport Op goede grond van de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel en seksueel geweld
tegen kinderen. De nationaal rapporteur — ze heeft het me
deze week beschreven — wijst erop dat de advisering van
de reclassering met name in het niveau 1-toezicht en niveau
2-toezicht bij zedendelicten, en ook wel bij geweldsmisdrijven, vaak standaard is en er meer zou moeten worden
gedifferentieerd. Dat is precies de discussie waarop
mevrouw Kooiman de toelichting van haar motie toespitste.
Met differentiëren wordt bedoeld dat het aantal contacturen
in niveau's 1 en 2 niet altijd standaard aan elke veroordeelde
moet worden opgelegd en geadviseerd, en er meer moet
worden gekeken naar de individuele situatie.
Ik ga dat rapport uiteraard nog met de Kamer bespreken.
Er staat in wat ik ook in de eerste termijn heb gezegd: je
moet proberen om meer te differentiëren voor individuele
verdachten. Ik zie dus ook wel mogelijkheden om bijvoorbeeld, wat deze motie vraagt, het aantal contacturen overeind te houden en om juist bij het toezicht op niveau's 1 en
2 het aantal contacturen per individu meer te differentiëren.
Het rapport van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
en seksueel geweld tegen kinderen geeft aanleiding om te
bezien of het mogelijk is dat de reclassering meer gaat differentiëren. Ik denk dat we er op die manier naar kunnen
kijken. Mevrouw Kooiman refereerde eraan dat meer
maatregelen zijn genomen om de overschrijding van het
aantal beschikbare uren bij te stellen. Het valt een beetje
buiten de behandeling van dit wetsvoorstel, maar mevrouw
Kooiman heeft gelijk dat het gaat om een reductie van 8%.
Ik kijk op dit moment met de reclassering of er meer gedifferentieerd kan worden in de niveaus 1 en 2, en of niet alles
standaard naar niveau 3 moet. Ook daarover maakt de
nationaal rapporteur een aantal zeer lezenswaardige
opmerkingen.
De heer Van der Steur (VVD):
Dit debat wordt natuurlijk ook nauwgezet gevolgd door
vertegenwoordigers van de reclasseringsorganisaties. Zij
maken zich grote zorgen over de vermindering van het
aantal contacturen. De VVD-fractie vindt dat iedereen een
bijdrage moet leveren aan de bezuinigingen die we nu
eenmaal moeten doorvoeren. Voor de goede orde merk ik

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-13

echter op in de richting van de staatssecretaris dat als de
veiligheid van de samenleving in gevaar komt door een
andere werkwijze van de reclasseringsorganisaties, de
ondergrens bereikt is voor de VVD-fractie. Deelt de staatssecretaris die visie van onze fractie?
Staatssecretaris Teeven:
Daarom is het rapport van de nationaal rapporteur ook zo
lezenswaardig. Zij zegt dat die ondergrens niet wordt
bereikt. Zij heeft wel de indruk — zij zegt het overigens wel
wat sterker dan dat — dat er meer gedifferentieerd zou
kunnen worden, juist ten aanzien van zedendelinquenten
en een bepaalde groep geweldsdelinquenten. Ik deel de
constatering van de heer Van der Steur en zijn fractie volledig, maar dat laat onverlet dat standaardiseren op een
aantal contacturen per niveau niet altijd wenselijk lijkt; dat
is iets scherper in de niveaus 1 en 2 dan in niveau 3. Dit
betekent dat in de uitvoering niet alleen gekeken moet
worden naar het aantal contacturen, maar ook naar de
mogelijkheid van scherper adviseren. Ik heb dat deze week
gedeeld met de directeur van de reclassering. Hij zegt dat
hij daarop al heeft ingezet omdat hij de bezuiniging voor
een deel al op zich zag afkomen. Wij zullen daarover de
komende weken echter nog spreken met de reclassering.
De heer Van der Steur (VVD):
Dat begrijp ik. Dit antwoord is voor de VVD-fractie voldoende, zij het dat we blijven opletten dat als die ondergrens bereikt wordt, actie wordt ondernomen om te voorkomen dat de veiligheid van de samenleving in gevaar
komt.
Staatssecretaris Teeven:
Zeker. Ik vraag op mijn beurt aan de Kamerleden om daarop
te letten bij werkbezoeken en om het rapport van de nationaal rapporteur te lezen. Daarin staat een aantal aspecten
waarvan wij op het departementen al wat langer een vermoeden hadden. Wij hebben dat ook onder de aandacht
van de reclasseringsorganisaties gebracht.
Mevrouw Kooiman (SP):
Het is altijd fijn om te horen dat de VVD zich zorgen maakt
over de door haar opgelegde bezuiniging van een kwart op
het gehele budget van de reclassering. In eerdere vragenronden over dit onderwerp geeft de staatssecretaris aan
dat de korting op het budget van de reclassering het kwaliteitsniveau schaadt. De opmerking van de heer Van der
Steur van zojuist kan in het verlengde daarvan worden
getrokken. Als je gaat tornen aan de kwaliteit van de
reclassering, dan doet dat natuurlijk mogelijk iets met de
veiligheid. In die zes uur contact zitten ook telefoontjes naar
professionals en mensen in het veld. Die zes uur wordt niet
alleen maar gebruikt voor het praten met de cliënt. Er zit
zoveel meer aan vast, maar dat hoef ik de staatssecretaris
niet uit te leggen. Het is echter een behoorlijke korting op
het werk van de reclassering.
Staatssecretaris Teeven:
Wij moeten inderdaad de begrotingsbehandeling niet nu
al gaan doen. Wij komen daar nog met elkaar over te spreken. Laat echter helder zijn dat ik met de leiding van de

Tweede Kamer

reclasseringsorganisaties natuurlijk wel van gedachten
wissel over wachtlijsten en over concessies doen aan kwaliteit. Er wordt vrij hard tegen mij gezegd dat het een keuze
is tussen wachtlijsten en concessies doen aan kwaliteit. Ik
heb vorige week gezegd dat het de keuze is tussen wachtlijsten, concessies doen aan kwaliteit, scherper prioriteren
en scherper adviseren over een individuele casus. Het is
verbazingwekkend dat mij deze week door de Nationaal
Rapporteur Mensenhandel onder de aandacht is gebracht
wat ik vorige week in de Kamer heb gezegd. Om die reden
is dat rapport lezenswaardig. Ik zeg niet dat ik daarmee alle
problemen oplos — mevrouw Kooiman heeft daarmee wel
een punt — maar ik zeg wel dat scherp prioriteren ook
belangrijk is, evenals niet alles standaard adviseren voor
elke groep veroordeelden. Dat is ook een onderdeel van de
kwaliteit van de reclassering.
Mevrouw Kooiman (SP):
Het is een haast onmogelijke taak die de reclassering meekrijgt. Met een kwart van het oorspronkelijke budget is dat
ondoenlijk. Het zal — en ik wil eerlijk toegeven dat dit mijn
angst is — de kwaliteit van de reclassering treffen. De
staatssecretaris gaat echter verder met zijn rapport en is in
gesprek met de reclassering. Ik wil graag een reactie of een
mogelijke oplossing van de staatssecretaris horen voor dit
grote probleem vóór de begrotingsbehandeling. Ik snap
dat de staatssecretaris zegt dat wij de begrotingsbehandeling straks doen en dat wij die nu niet moeten doen. Ik wil
dan wel iets meer in handen krijgen alvorens wij de
begroting aan de orde hebben.
Staatssecretaris Teeven:
De heer Schouw en mevrouw Kooiman hebben daar eerder
al om gevraagd en ik heb de Kamer dan ook toegezegd dat
ik wat de reclassering betreft meer duidelijkheid zal proberen te geven voor de begrotingsbehandeling. Die toezegging
is er dus al. En daarom voer ik die gesprekken en neem ik
de conclusies van de ationaal apporteur goed in me op. De
Kamer heeft dat rapport ook gelezen en neemt die conclusies ook goed in zich op. Sommige dingen lopen dus mooi
parallel, om het zo maar te zeggen. Het objectieve onderzoek, waar de Kamer veel waarde aan hecht, wijst uit dat
het niet helemaal onzin is wat het kabinet daarover in het
verleden heeft gezegd. Ik bespreek dat ook met de reclasseringsorganisaties. Er moet een oplossing komen, maar even
alle bezuinigingen ongedaan maken, zit er niet in. Die
voorspelling kan ik nu al doen.
De voorzitter:
Gaat u verder met uw beantwoording.
Staatssecretaris Teeven:
Ik ontraad deze motie op dit moment. Ik vind deze voorbarig. Mocht mevrouw Kooiman, na mijn eerdere toezegging,
aanleiding zien om de motie aan te houden, dan lijkt me
dat een goede oplossing.
Mevrouw Kooiman (SP):
Zeker niet. Ik zie de motie alleen maar als steun in de rug
om de creativiteit van de staatssecretaris meer te beïnvloeden.

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-14

Staatssecretaris Teeven:
We gaan door met creatieve oplossingen. Ik heb deze motie
daar niet voor nodig, want die giet het weer in een bepaald
kader. Ik ontraad de motie daarom ook.
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 12 van de heer Van der
Steur, waarin de regering wordt verzocht om bij de uitwerking van het toezicht ervoor te zorgen dat burgemeesters
desgewenst door het Openbaar Ministerie over hun wensen
voor de invulling van het toezicht worden geraadpleegd. Ik
heb in de eerste termijn al een toezegging gedaan. Wel ben
ik van oordeel dat de bevoegdheden in de praktijk nog beter
kunnen worden benut. Dat standpunt wordt ook gedeeld
door de ketenpartners. Op dit moment wordt door de VNG,
het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, het OM
en de reclassering een set afspraken opgesteld. Het doel
daarvan is ook om te bewerkstelligen dat de huidige
bevoegdheden van iedere partner zo goed mogelijk worden
gebruikt en dat partijen elkaar eerder betrekken en gezamenlijk acteren. Ik zie deze motie dan ook als ondersteuning
van het beleid van het kabinet.
Mevrouw Helder (PVV):
Normaal gesproken wordt, als iets al in de praktijk gebeurt
en er al een toezegging is gedaan, bijna altijd gezegd: de
motie is overbodig. De heer Van der Steur is er dan altijd
als de kippen bij om tegen ons te zeggen dat de VVD de
motie niet gaat steunen. Mijn vraag aan de staatssecretaris
is dan ook of deze motie niet overbodig is.
Staatssecretaris Teeven:
Dit is volgens mij meer een vraag aan de heer Van der Steur
dan aan mij. Ik heb het nog eens nagezocht, want ik wist
dat die vraag zou komen; sommige interrupties kun je
gewoon een beetje voorspellen. Ik heb onlangs een motie
van mevrouw Helder gezien als ondersteuning van het
kabinetsbeleid, terwijl ik al een toezegging had gedaan.
Toen heb ik mevrouw Helder niet gehoord, nu wel. Het
kabinet beoordeelt deze motie als ondersteuning van beleid.
Ik heb een toezegging gedaan, maar ik begrijp dat de heer
Van der Steur dit even dicht wil schroeien, zoals ik dat bij
mevrouw Helder ook weleens zie.
De voorzitter:
Ik zie Van der Steur, maar mevrouw Helder wil nog iets
zeggen.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoor de staatssecretaris ook weleens heel mooi zeggen:
beide beentjes afhakken. Dat wilde ik bij dezen ook even
doen. Het verschil tussen collega Van der Steur en ondergetekende was dat de heer Van der Steur regelmatig op
het ministerie dit soort dingen ingefluisterd krijgt en ik niet.
Dat is het verschil.
De voorzitter:
De heer Van der Steur kijkt even verbaasd.

De heer Van der Steur (VVD):
Ik ben niet zo op de hoogte van al die fluisteracties waarover
mevrouw Helder het heeft. Ik fluister eigenlijk nooit, met
niemand en zeker niet ten departemente, maar daar gaat
het niet over. Ik dank de staatssecretaris voor zijn oordeel.
Ik wijs er even op, ook in de richting van collega Helder,
dat het nu niet gaat om een actie die alleen wordt verwacht
van de staatssecretaris en waarvoor hij rechtstreeks verantwoordelijk is, maar met name ook van het Openbaar
Ministerie. Zoals wij allen weten, staat het Openbaar
Ministerie op afstand van de minister en de staatssecretaris.
Om die reden heb ik de suggestie van de staatssecretaris
gevolgd om deze wens van de Kamer uitdrukkelijk onderdeel te maken van het wetgevingsproces.
De voorzitter:
Dus u handhaaft uw motie.
Staatssecretaris Teeven:
Dat geeft mij nog de gelegenheid om te zeggen dat de motie
niet van de heer Van der Steur is, maar van de heer Van
der Steur en de heer Recourt.
De motie op stuk nr. 13 van de heer Van der Steur en de
heer Recourt betreft het verzoek aan de regering om bij de
uitwerking van het toezicht ervoor te zorgen dat slachtoffers
desgewenst door het Openbaar Ministerie over hun wensen
voor de invulling van het toezicht worden geraadpleegd.
Ook daarover heb ik in eerste termijn een toezegging
gedaan. Dat wil zeggen: indien het slachtoffer dit wenst
uiteraard. Het is altijd een wens van het slachtoffer. In de
huidige praktijk wordt op verschillende wijzen en verschillende momenten informatie ingewonnen bij slachtoffers
die kenbaar hebben gemaakt betrokken te willen worden.
Voorbeelden hiervan zijn het gesprek dat de officier van
justitie of de advocaat-generaal al met het Informatiepunt
Detentieverloop heeft en de informatie die daar vandaan
komt. Uiteraard zal ik indachtig deze motie mij nogmaals
hierover verstaan met het Openbaar Ministerie — dat is
voor de uitvoering van deze wet van groot belang — zodat
het OM dat nog eens scherp op het netvlies heeft. Dat heeft
het uiteraard, maar het kan nooit kwaad dat de heer Recourt
en de heer Van der Steur dat vastleggen in een motie.
In de motie op stuk nr. 14 heeft de heer Schouw de regering
verzocht, in de recidivemonitor van het WODC expliciet te
(laten) rapporten over de toepassing en effecten van het
langdurig toezicht. Ik zal dat doen. Ook hem heb ik in eerste
termijn toegezegd dat ik het WODC zal verzoeken om in het
kader van de zogeheten recidivemonitor over de toepassing
en de effecten van het langdurig toezicht te rapporteren.
Wanneer het voorstel door beide Kamers is aangenomen,
zal ik met het WODC in gesprek gaan over de precieze
invulling van die monitor. Ik zie deze motie van de heer
Schouw als ondersteuning van het kabinetsbeleid.
De voorzitter:
En de heer Van der Steur!
Staatssecretaris Teeven:
En de heer Van der Steur. Nu vergeet ik hem weer.

Tweede Kamer

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-15

In de motie op stuk nr. 15 van alleen de heer Schouw wordt
de regering verzocht, de Kamer te informeren over de wijze
waarop de kwaliteit van het toezicht wordt gemeten,
gemonitord en gewaarborgd. Ook deze motie zie ik als
ondersteuning van het beleid. Ik deel het oordeel van de
heer Schouw dat de effecten van de urenreductie op de
recidive dienen te worden gemeten. Het geëigende middel
daarvoor is de recidivemonitor, waaraan vanaf 2012 de
populatie van reclasseringscliënten is toegevoegd. Zoals
ik heb gezegd in mijn reactie op de motie over de toepassing en effecten van het langdurig toezicht en de zelfstandige maatregel op recidive bij zeden- en geweldsdelinquenten, zal ik het WODC verzoeken om over de toepassing en
effecten van het langdurig toezicht te rapporteren. Ik zie
deze motie dus ook als ondersteuning van het kabinetsbeleid.
In de motie op stuk nr. 16, ook alleen van de heer Schouw,
wordt de regering verzocht vijftien jaar na de invoering van
het langdurig toezicht — dit wetsvoorstel — de toepassing
van het langdurig toezicht, de effecten op de recidive en de
kwaliteit van het toezicht in kaart te brengen en de uitkomsten ter bespreking aan de Kamer voor te leggen. Ik acht
het net als de heer Schouw van groot belang dat de effecten
van dit wetsvoorstel inzichtelijk worden en wel om meerdere redenen. Ik zeg de heer Schouw graag nogmaals toe
dat dit wetsvoorstel vijftien jaar na de inwerkingtreding
geëvalueerd zal worden en dat de resultaten van die evaluatie ter bespreking aan de Kamer zullen worden toegezonden. En het zal mevrouw Helder als muziek in de oren klinken: de motie van de oppositie zie ik als ondersteuning van
het beleid.
Ik dank alle leden. Ik dank de heer Recourt voor zijn
opmerkingen in tweede termijn. Volgens mij heb ik hiermee
alle vragen beantwoord.
De heer Recourt (PvdA):
Voor de Handelingen, ik zag in mijn aantekeningen tot mijn
grote schrik dat ik bij de opmerking waar de staatssecretaris
het over heeft, "openbare orde" zei, maar ik bedoelde
natuurlijk geschokte rechtsorde. Maar ik neem aan dat dat
niet tot aanmerkingen van de staatssecretaris leidt.
Staatssecretaris Teeven:
Nee, want wij hebben in eerste termijn een discussie over
de geschokte rechtsorde gevoerd. Ik kan mij dat interruptiedebatje nog goed herinneren. Uiteraard verwijs ik naar de
memorie van toelichting en onze discussie staat in de
Handelingen. Ik heb dat gezien: die gaat over de geschokte
rechtsorde.
De heer Schouw (D66):
Ik heb nog twee dingetjes.

De heer Schouw (D66):
Ik wil een heel belangrijke kwestie rechtzetten. De motie
van de heer Schouw is mede ingediend door de heer Van
der Steur en is daarmee geen oppositiemotie. Dat zeg ik
even voor de Handelingen.
Staatssecretaris Teeven:
Maar die andere twee moties waren toch moties van de
heer Schouw alleen.
De heer Schouw (D66):
Wij zijn eraan gewend dat de bewindslieden op het departement van Justitie weleens in de war zijn, maar dat het bij
de staatssecretaris van Justitie vandaag ook al zo zou vallen,
wist ik niet. Er is er één van de heer Schouw alleen.
De voorzitter:
Welke? Misschien kunt u het nummer ook noemen.
De heer Schouw (D66):
En er zijn twee moties die hij samen met de heer Van der
Steur heeft ingediend, maar daar gaat het even niet over.
Ik heb de volgende vraag aan de staatssecretaris. Ik heb de
suggestie gedaan om een spoedadvies aan de Raad van
State te vragen over het amendement van mevrouw Van
Toorenburg. Daar heb ik de staatssecretaris nog niet over
gehoord. Hij zegt dat het voldoet aan van alles en nog wat,
onder andere het EVRM. Ik wil daar meer hardheid over.
Hoe kan de staatssecretaris mij daarop bedienen?
Staatssecretaris Teeven:
Ik heb echt geprobeerd de heer Schouw in mijn antwoord
optimaal te bedienen. Ik heb verwezen naar jurisprudentie.
Ik heb verwezen naar een uitspraak van de Hoge Raad uit
2013, die is voorafgegaan door vele andere uitspraken van
de Hoge Raad. Het gaat om heel consistente jurisprudentie.
Ik zie op dit moment werkelijk geen aanleiding om over dit
gewijzigde amendement een spoedadvies te vragen. Ik ben
daar dus niet toe bereid, ook niet gezien de voortgang van
dit dossier.
De heer Recourt (PvdA):
Ik ben er, gezien de bespreking, van uitgegaan dat er nog
maar één amendement in staat. Ik keek vanmorgen even
in Parlis. Toen zag ik er twee, maar het is er een, hè?
Staatssecretaris Teeven:
Één gewijzigd amendement, zeker.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.

Staatssecretaris Teeven:
Een zeer tevreden heer Schouw zie ik daar aan de interruptiemicrofoon staan.
De voorzitter:
Ja, hij straalt.

De voorzitter:
Hiermee zijn wij aan het eind gekomen van dit debat. Over
het wetsvoorstel, het amendement en de moties zullen wij
volgende week donderdag stemmen in verband met de
algemene politieke beschouwingen en Prinsjesdag.
De vergadering wordt van 12.11 uur tot 13.01 uur geschorst.

Tweede Kamer

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-16

Voorzitter: Van Miltenburg

Tweede Kamer

Langdurig toezicht, gedragsbeïnvloeding 11 september 2014
en vrijheidsbeperking
TK 108

108-4-17