Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2746
Vragen van het lid Piri (PvdA) aan de Staatssecretaris van Defensie over het
bericht dat militairen zelf moeten boeten voor de misstanden die ze melden
(ingezonden 9 mei 2023).
Mededeling van Staatssecretaris Van der Maat (Defensie) (ontvangen 30 mei
2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Militairen die misstanden melden moeten
daar vaak zelf voor boeten. «Ik moest naar de ggz. Maar ik ben niet gek»»?1
Vraag 2
Op welke manier worden melders actief ondersteund in het melden van een
misstand bij Defensie? Hoe worden zij na de melding ondersteund?
Vraag 3
Wat zijn de gevolgen voor de verdere carrière van een militair wanneer deze
een melding doet over een misstand? Op welke manier wordt erop toegezien
dat er geen consequenties zijn voor diens carrière?
Vraag 4
Hoe wordt er opgetreden tegen het (dreigen met) doen van aangifte en
andere vormen van «straffen» zoals het afnemen van de vaste slaapplek van
een militair die een melding doet van een misstand of een andere militair
daarin ondersteunt?
Vraag 5
Hoe beoordeelt u dat de Centrale Organisatie Integriteit Defensie (COID) een
melder advies heeft gegeven over het doorzetten van een melding in relatie
tot diens ontslagregeling? Is het COID voldoende onafhankelijk in haar rol als
integriteitsorgaan?

1

ah-tk-20222023-2746
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

NRC, 21 april 2023, «Militairen die misstanden melden moeten daar vaak zelf voor boeten. «Ik
moest naar de ggz. Maar ik ben niet gek»» (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/04/21/militairen-dieeen-misstand-melden-moeten-er-vaak-zelf-voor-boeten-a4162697#:~:text=%E2%80%9EEr%20werd%20gezegd%3A%20neem%20maar,hem%20aan%20de%20hand%20was)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 6
Hoe verklaart u dat er uit het jaarverslag van de COID uit 2021 blijkt dat
slechts bij 11 van de 216 gemaakte meldingen van vermoedelijke integriteitsschendingen onderzoek werd gedaan?
Vraag 7
Waarom wordt er in beginsel voorkeur gegeven aan minder ingrijpende
maatregelen dan een onderzoek, zoals blijkt uit het jaarverslag van de COID
uit 2021? Doet dit recht aan de gemaakte meldingen?
Vraag 8
Is het feit dat een behandelaar van de COID dezelfde baas heeft als de melder
wiens casus wordt behandeld wat u betreft in alle gevallen een onzuiverheid
van de behandeling? Maakt het deel uit van het reglement van de COID dat
de behandelaar niet dezelfde baas mag hebben als de melder?
Vraag 9
Wat is er gedaan met de aanbevelingen van commissie-Giebels? Op welke
manier wordt het effect van de maatregelen gemonitord?
Vraag 10
Hoe gaat de procedure van een melding bij het externe meldpunt op dit
moment in zijn werk? Worden meldingen die bij het externe meldpunt
gemaakt worden ook extern onderzocht? Kunnen meldingen net zo makkelijk
bij het externe meldpunt gedaan worden als bij de COID? Hoe kunnen
militairen het externe meldpunt vinden?
Vraag 11
Waarom wordt er niet voor alle meldingen gebruikgemaakt van het externe
meldpunt? Wat is de meerwaarde van een interne integriteitsorganisatie zoals
de COID?
Vraag 12
Tot in hoeverre zijn de onderzoekscommissies die meldingen onderzoeken
onafhankelijk? Wat zijn hier de vereisten voor?
Vraag 13
Hoe verklaart u dat er de afgelopen vijf jaarverslagen van de COID 1224
meldingen zijn gedaan bij het meldpunt, en er slechts zeven militairen zijn
erkend als klokkenluider?
Vraag 14
Wat zijn de vereisten om officieel aangemerkt te worden als klokkenluider, en
zijn deze vereisten in verhouding met een realistisch profiel van een
klokkenluider? Waarin wijken de vereisten van Defensie af van de vereisten
die het Huis voor Klokkenluiders hanteert?
Vraag 15
Hoe beoordeelt u de beschreven situatie dat klokkenluiders van Defensie een
schadevergoeding krijgen in ruil voor een verdere zwijgplicht (ook als de
casus niet wordt opgelost)? Wanneer is de laatste vaststellingsovereenkomst
met daarin een geheimhoudingsclausule gesloten?
Vraag 16
Wat is de standaardprocedure als er melding wordt gemaakt over een fysieke
veiligheidssituatie door een militair?
Vraag 17
Worden leidinggevenden geïnstrueerd over de te hanteren procedure bij een
melding? Op welke manier wordt erop toegezien dat deze wordt gevolgd?
Vraag 18
Wordt er zorgvuldig omgegaan met de vertrouwelijkheid van een melding?
Hoe kunt u ervoor zorgen dat militairen er zeker van kunnen zijn dat een
melding in alle vertrouwelijkheid gedaan kan worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 19
Wordt er na het doen van een melding (over veiligheid) ook op geacteerd als
dit het nadrukkelijke verzoek van de melder is? Hoe wordt een melding
vervolgens (anoniem) besproken door leidinggevenden?
Vraag 20
Wordt er pas iets met een melding gedaan wanneer de misstand iets illegaals
betreft (zie de uitspraak van de commandant in het genoemde NRC-artikel)?
Wordt de veiligheid van militairen op die manier voldoende gewaarborgd
volgens u?
Vraag 21
Is het actief ophalen van feedback van militairen over de veiligheid van hun
werk standaard deel van het plan van aanpak voor (sociale) veiligheid bij
Defensie? Zo nee, waarom niet?
Vraag 22
Hoe gaat u ervoor zorgen dat het doen van een melding bij Defensie in de
toekomst wel veilig is voor de melder?
Mededeling
Op 9 mei 2023 stelde het lid Piri (PvdA) schriftelijke vragen over het bericht
dat militairen zelf moeten boeten voor de misstanden die ze melden
(kenmerk 2023Z08021).
Gezien de hoeveelheid en de complexiteit van de vragen is het niet mogelijk
om binnen de gebruikelijke termijn tot een zorgvuldige beantwoording te
komen. De antwoorden op de vragen worden zo spoedig mogelijk aan uw
Kamer aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3