Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 321

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2009
Hierbij stuur ik u mijn reactie op het verzoek van de Vaste Kamercommissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, om te reageren op het
standpunt van de Europese Commissie dat een verbod op wilde dieren in
circussen een aangelegenheid is van de lidstaten.
Context van de brief van de Commissie
In een brief van 18 september 2009 aan de Europese Ombudsman (hierna:
ombudsman) heeft de Europese Commissie (hierna: EC) aangegeven dat
het verbod op wilde dieren in circussen een nationale aangelegenheid is.
Deze brief is gestuurd naar aanleiding van een al enige tijd lopende procedure welke ik hier kort zal schetsen.
Voorafgaand aan de brief van de EC is in 2005 door een circusvereniging
een klacht ingediend bij de EC tegen het verbod van Oostenrijk op het
gebruik van wilde dieren in circussen. De klacht hield in dat dit verbod in
strijd was met het vrije verkeer van diensten, neergelegd in het EG-verdrag. De EC heeft daarop de Oostenrijkse autoriteiten verzocht deze
inbreuk op het vrije verkeer te motiveren, waarna de EC heeft besloten
geen infractieprocedure te starten tegen Oostenrijk.
Vanwege het niet optreden tegen Oostenrijk heeft de circusvereniging een
klacht ingediend bij de ombudsman. De ombudsman heeft geoordeeld dat
de EC niet afdoende heeft gemotiveerd waarom de infractieprocedure niet
is doorgezet, omdat de proportionaliteit van de maatregel niet is getoetst
door de EC.
De EC motiveert haar standpunt met het argument dat een inbreuk op het
vrije verkeer van diensten kan worden gerechtvaardigd door een dwingende eis van algemeen belang en dat de bescherming van dierenwelzijn
een dwingende eis van algemeen belang kan vormen. Vanwege het feit
dat dierenbescherming een gevoelig onderwerp is waarover door de

KST137694
0910tkkst28286-321
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 286, nr. 321

1

bevolking van de lidstaten, afhankelijk van de sociale, culturele en religieuze kenmerken van de desbetreffende maatschappij, zeer verschillend
kan worden gedacht, is de EC van mening dat de vraag hoe wilde dieren
in het circus het beste kunnen worden beschermd, door de lidstaten zelf
dient te worden beoordeeld. De EC is van mening dat zij niet meer hoeft te
toetsen of de getroffen maatregel proportioneel is en er geen andere,
minder handelsbelemmerende maatregelen hadden kunnen worden
getroffen door Oostenrijk. Vanwege haar ruime discretionaire bevoegdheid bij het al dan niet starten van een infractieprocedure tegen lidstaten
en is zij tot slot van mening dat zij heeft mogen besluiten geen infractieprocedure te starten.
Het is nu aan de ombudsman een definitieve aanbeveling op te maken en
deze eventueel aan het Europese Parlement te sturen. Het Europese Parlement kan de EC hierover ter verantwoording roepen.
Mijn reactie op het standpunt van de Commissie
De kern van de hiervoor beschreven procedure betreft dus het meningsverschil tussen de ombudsman en de EC over de motivatieplicht van de
EC bij het besluit niet over te gaan tot een infractieprocedure tegen een
lidstaat. Meer specifiek betreft het de vraag of de EC de proportionaliteit
van een maatregel, welke inbreuk maakt op het vrije verkeer van diensten,
moet toetsen nadat zij heeft besloten dat het een aangelegenheid is van
de lidstaten. Deze procedure is nog niet afgerond en kan mogelijk leiden
tot een klacht van de ombudsman bij het Europese Parlement.
In mijn brief van 27 juli 2009 (Kamerstukken II 08/09, 28 286, nr. 311) heb ik
mijn beleid uiteengezet ten aanzien van circusdieren. De brief van de EC
geeft geen aanleiding mijn beleidsvoornemens op het terrein van het
welzijn van circusdieren te herzien. Voor mijn inhoudelijke beleidslijn en
de daarbij gemaakte afwegingen, verwijs ik u naar mijn brief van 27 juli.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 286, nr. 321

2