Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2021

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2020
Door middel van deze brief informeer ik uw Kamer over de Nationale
Handelsmissie Korte Ketens die ik in de zomer van 2019 heb aangekondigd. Met deze Nationale Handelsmissie vraag ik aandacht voor het
belang van kortere voedselketens en geef ik tevens verder uitvoering aan
een deel van de initiatiefnota van uw Kamerlid mw. C. Dik-Faber
(Kamerstuk 35 068), de motie van uw leden Van der Molen en Geurts
(Kamerstuk 35 300 IIA, nr. 6), een deel van de motie van uw leden
Dik-Faber en Geurts (Kamerstuk 35 000 XIV, nr. 41) en enkele toezeggingen
die ik deed tijdens de begrotingsbehandeling voor de LNV-begroting van
2021 (Kamerstuk 35 570 XIV, nr. 2).
Aan het begin van deze kabinetsperiode is de LNV-visie gepresenteerd
(Kamerstuk 35 000 XIV, nr. 5). Vervolgens is een concreet realisatieplan
«Op weg met nieuw perspectief» (Kamerstuk 35 300 XIV, nr. 77) opgesteld
waarin doorklinkt dat het fundament voor de transitie ligt bij de mensen in
de regio’s en in de diverse agroketens aanwezig is – de ondernemer,
bestuurder en burgers.
Er is behoefte aan nieuw perspectief. Het herkennen, erkennen en
waarderen van grote of soms schijnbaar kleine stappen die bijdragen aan
de ontwikkeling richting kringlooplandbouw. Een van de stappen die gezet
worden is het verkorten van ketens. Talloze initiatieven en regionale deals
laten zien dat korte ketens werken. Voor de ondernemers zelf én voor de
natuurlijke balans en leefbaarheid in de omgeving.
Bij korte ketens kennen boeren en afnemers elkaar beter en kunnen zij
makkelijker hun ketens sluiten en eerlijke prijzen bedingen. Ze delen vaak
het belang van een gezonder milieu en beter natuurbeheer. Als boeren
direct met burgers in contact helpt dat eveneens bij een wederzijds begrip
en waardering.

kst-35570-XIV-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XIV, nr. 7

1

Vanuit mijn departement heeft de Taskforce Korte Keten zich voor de korte
ketens ingezet om de initiatiefnemers te ondersteunen. Als «makelaar»
brachten zij het aanbod van ondernemers en de vraag van consumenten
in de afgelopen periode samen. Deze organisatie van korte ketenondernemers is ingericht om kennis te delen, opschaling te bevorderen en
ondernemers te ondersteunen bij het maken van verdienmodellen. Toen
begin dit jaar het coronavirus toesloeg en de bewegingsvrijheid van
burgers noodgedwongen werd beperkt, had dit als positief effect dat
burgers de voedselproducenten (boeren) in de buurt herontdekten.
Boerderijwinkels en plaatselijke bakkers zagen de omzet stijgen.1 Ook de
omzet in maaltijdboxen steeg, niet alleen bij de traditionele aanbieders2,
ook horecaondernemers, boeren en tuinders boden hun producten en
diensten aan via maaltijdboxen. Mijn departement heeft in deze periode
het initiatief «supportyourlocals» van de Taskforce Korte Ketens ondersteund, om zoveel mogelijk burgers te bereiken.
Deze zomer heb ik daarom een Nationale Handelsmissie door Nederland
gemaakt om de pioniers van de korte keten op te zoeken, te ondersteunen
en nieuwe kansen te ontdekken. We zien hoe de boer minder afhankelijk
wordt van de grillen van de markt. Hoe bijzondere streekproducten weer
hun weg vinden naar ons bord. Hoe producenten waarde toevoegen aan
de omgeving. En hoe de korte keten kan helpen de ambities voor
kringlooplandbouw te realiseren, Nederlandse streek- en regioproducten
te herwaarderen en de afzet ervan te vergroten. Mede met de inzet van
provincies en de Taskforce Korte Keten hebben we de afgelopen tijd
gewerkt aan dit doel. Door de coronacrisis heeft de Nationale Handelsmissie echter een andere vorm gekregen dan gebruikelijk bij een
handelsmissie. De inzet om concrete deals en initiatieven tussen
producenten, inkoopcollectieven en burgers te belichten en de waardering
voor streek- en regioproducten te vergroten is nog steeds de voornaamste
doelstelling van de Nationale Handelsmissie. Een bijeenkomst tussen
producenten, afnemers en beleidsmakers is onder de huidige omstandigheden echter niet mogelijk. Daarom is een nieuwe opzet van de Nationale
Handelsmissie gemaakt met inachtneming van de coronamaatregelen die
bestaat uit vier elementen:
1. Een videoserie over pioniers in de korte keten;
2. Een webcast met ondernemers, gedeputeerden en de Taskforce Korte
Keten;
3. Een catering deal (Eten uit de Korte Keten);
4. Een intentieverklaring tussen de Taskforce Korte Keten, provincies en
LNV.
Hieronder ga ik in op de verschillende elementen.
Videoserie
De provincies hebben de afgelopen maanden een korte keten-initiatief
aangedragen voor een video-serie over de korte keten. Er is voor een
videoserie gekozen om in een kort tijdsbestek initiatieven en deals te
belichten. Het is een blijvende inspiratiebron, omdat de afleveringen via
ons platform (www.platformkringlooplandbouw.nl) beschikbaar blijven.
De serie bestaat uit 4 afleveringen van ongeveer 12 minuten. Elke
aflevering heeft een thema. In elke aflevering komen drie deals uit drie
provincies aan bod. Zo maakt de kijker een ronde door heel Nederland.
De thema’s in de videoserie Nationale Handelsmissie Korte Keten zijn:

1

Volgens onderzoeksbureau GfK steeg de omzet van slagers en groenteboeren met 30% tot 40%
in de maanden maart–juni 2020.
2
ABN AMRO zag in maart en april een transactiestijging bij deze bedrijven van ruim 80%. Bron:
Trouw 12–08-2020 «Kan de maaltijdbox de klant ook na corona vasthouden?»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XIV, nr. 7

2

•
•
•
•

Made (& cooked) in Holland initiatieven waarbij het bijzondere
regionale product centraal staat.
Keten van morgen duurzaamheid en de toekomst, de rol van data bij
het oplossen van logistiek en inkoop.
De cirkel is rond initiatieven waarbij korte ketens ook circulair
worden gemaakt.
Boer en Buurt initiatieven waarbij boeren een onderscheidende
bijdrage leveren aan de buurt.

Webcast
Op 5 oktober zendt mijn departement met de provincies een webcast uit,
waarin we in verschillende gesprekken de belangrijkste thema’s in de
korte ketens behandelen. Wageningen University & Research (WUR)
presenteert de resultaten van een onderzoek naar de potentie van korte
ketens en samen met de provincies en de Taskforce Korte Keten spreken
wij de intentie uit om ook in de toekomst kennis te blijven delen en
ondernemers te ondersteunen. De webcast is door iedereen terug te
kijken op www.platformkringlooplandbouw.nl/korte-keten.
Cateringdeal
Provincies3 en het Rijk met negen van hun cateraars sluiten een greendeal
om meer lokale producten aan te bieden in hun restaurants. De cateraar
van het restaurant van de Tweede Kamer is benaderd om mee te doen aan
deze deal maar neemt vooralsnog geen deel.4 We blijven met hen in
gesprek en ze kunnen alsnog deelnemen. Met deze deal heeft niet alleen
het Rijk, maar hebben ook de provincies in lijn met de motie van de leden
Van der Molen en Geurts over het bevorderen van Nederlandse (streek)producten in restaurants van de Tweede Kamer een stap gezet.
Intentieverklaring
Provincies5 en LNV gaan samen de krachten bundelen voor de korte
keten. We gaan kennis delen, beleid op het gebied van korte ketens op
elkaar afstemmen en onderzoeken hoe we beter kunnen samenwerken in
de korte keten. De Taskforce Korte Keten wordt de spil. Samen met de
provincies sluit LNV een intentieverklaring voor verdere samenwerking in
de korte keten met de Taskforce Korte Keten. De provincies Gelderland,
Overijssel en Drenthe zijn trekker van dit traject. Deze samenwerking geeft
eveneens invulling aan mijn doelstelling en eerdere toezegging
(Kamerstuk 35 068, nr. 4) om te zorgen voor advisering op maat van
kleinschalig opererende producenten van streekeigen, regio-gebonden
producten over voedselveiligheid.
Platform Kringlooplandbouw
Om ondernemers te blijven ondersteunen in hun inspanningen om de
ketens te verkorten en het productieproces te verduurzamen, richten we
het platformkringlooplandbouw.nl in met een onderdeel korte ketens.
Daarin wordt de videoserie geplaatst, de webcast, informatie over korte
ketens, voorbeelden van korte keten ondernemers en een loket om
ondernemers met elkaar in contact te brengen en ondernemersvragen te

3

De provincie Friesland heeft aangegeven niet mee te willen doen aan de cateringdeal.
De cateraar van het restaurant van de Tweede Kamer heeft aangegeven onder de huidige
omstandigheden niet mee te willen doen aan de cateringdeal. Later aansluiten bij deze deal is
mogelijk.
5
De provincie Friesland heeft aangegeven niet mee te willen doen aan de intentieverklaring.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XIV, nr. 7

3

beantwoorden. Deze laatste module wordt beheerd door ondernemers
zelf, via de Taskforce Korte Keten. Op termijn worden beleidsbepalingen
van provincies toegevoegd aan dit platform.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XIV, nr. 7

4