Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 618

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 23 april 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
de brief van 23 februari 2017 inzake agressie tegen gerechtsdeurwaarders
(Kamerstuk 28 684, nr. 493).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 juni 2019 aan de Minister van
Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 21 april 2020 heeft de
Minister van Justitie en Veiligheid deze vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De waarnemend-griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-28684-618
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
De leden van de VVD-fractie merken de bezorgdheid op in het werkveld
over de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder. Die bezorgdheid
komt eruit voort dat schuldeisers een groot aandeel kunnen verkrijgen van
de gerechtsdeurwaarderskantoren, iets wat een vreemde figuur is en wat
deze leden betreft ook niet logisch. Het beroep van gerechtsdeurwaarder
is ingevoerd om te voorkomen dat mensen zelf hun geld gaan halen en
onafhankelijkheid is een wezenskenmerk van de gerechtsdeurwaarder. In
2016 heeft de VVD-fractie samen met de PvdA-fractie een amendement
ingediend om te regelen dat de Kamer door middel van een lichte
voorhangprocedure de gelegenheid kreeg zich uit te spreken over de
algemene maatregelen van bestuur (AMvB) die gaat over de onafhankelijkheid van de deurwaarder (Kamerstuk 34 047, nr. 11). Een aantal jaar
later is van onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder nog steeds
geen sprake. De toezichthouder heeft zich in het verleden in het geval van
derdenparticipatie binnen gerechtsdeurwaarderskantoren, door anderen
dan gerechtsdeurwaarders, op het standpunt gesteld dat zij geen
jurisdictie heeft over een participerende derde en derhalve in de onmogelijkheid verkeert haar toezichthoudende rol in volle omvang uit te voeren.
Deelt u die mening van de toezichthouder en bent u van mening dat ook
de thans ter goedkeuring voorliggende verordening, waarin wederom
derden participatie door anderen dan gerechtsdeurwaarders wordt
opgevoerd, niet door de toezichthouder te handhaven is?
De wetgever heeft expliciet bij andere juridische beroepsbeoefenaars,
zoals de advocatuur en het notariaat, de mogelijkheid van derdenparticipatie in het kader van de als noodzakelijk ervaren onafhankelijke positie
uitgesloten, zo merken de aan het woord zijnde leden op. Kunt u
aangeven waarom een dergelijke uitsluiting, gezien juist de bijzondere
positie die de gerechtsdeurwaarder in het rechtsbestel heeft, met name
die tussen schuldeiser en schuldenaar als niet noodzakelijk is ervaren? Op
20 mei 2010 is de thans vigerende Verordening Onafhankelijkheid van de
Gerechtsdeurwaarder (VO) goedgekeurd, met de opmerking dat de
verordening reparatie behoefde. Daarbij werd aangedrongen op een
duidelijker en gemakkelijker te handhaven regeling door participatie door
anderen dan gerechtsdeurwaarders als hoofdregel uit te sluiten. Uit de, nu
aan de Minister ter goedkeuring voorgelegde, verordening komt naar
voren dat de beroepsorganisatie de in 2010 gegeven aanwijzing niet heeft
geïmplementeerd. Bent u van mening dat de in 2010 gegeven aanwijzing
ten onrechte niet is opgevolgd en daarom de voorgelegde verordening
geen goedkeuring verdient? Zo nee, kunt u dan uitleggen waarom het niet
volgen van het aangegeven uitgangspunt toch tot goedkeuring van de
verordening zou moeten leiden? De concept-verordening die aan u is
voorgelegd blijft het mogelijk maken dat derden voor 49% blijven of gaan
participeren in deurwaarderskantoren. Deze aandeelhouders zullen fors
investeren door kapitaal te verstrekken aan de betrokken gerechtsdeurwaarder. Deze kapitaalsverstrekking leidt tot de noodzaak ook aandeelhouderswaarde te realiseren. Deze aandeelhouders zullen aanspraak kunnen
maken op 49% van de winst in de onderneming van de gerechtsdeurwaarder. De leden van de VVD-fractie vragen of u kunt uitleggen waarom
de momenteel onder vuur liggende tariefafspraken, zoals «kickback-fees»
en no cure no pay-afspraken, niet gelijk te stellen zijn aan de winstaanspraak van bijna 50%.
De leden van de CDA-fractie hebben bezorgd kennisgenomen van de brief
over geweld tegen gerechtsdeurwaarders. Ook hebben zij kennisgenomen
van het jaarverslag van de gerechtsdeurwaarders 2018, het jaarverslag
Bureau Financieel Toezicht 2018 en het rapport «De Toekomstbestendige
Gerechtsdeurwaarder». Deze leden maken zich zorgen over de huidige
stand van de sector. 2018 was wederom een moeizaam jaar binnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

2

branche. De winstgevendheid van de sector staat onder druk en kantoren
zien zich gedwongen te fuseren of te reorganiseren. In 2018 is de omzet
van de branche met 20% gedaald ten opzichte van 2017. De leden van de
CDA-fractie zien dat de marktwerking in deze sector, die een publieke taak
vervult, is doorgeslagen. Zij vragen u te reflecteren op de staat van de
sector. Het rapport «De Toekomstbestendige gerechtsdeurwaarder»
schetst een somber beeld van de huidige stand van de beroepsgroep
gerechtsdeurwaarders, zo constateren de voorgenoemde leden. Erkent en
herkent u deze zorgwekkende constatering?
Zo studeren er bijvoorbeeld steeds minder mensen af van de beroepsopleidingen, met een dieptepunt in 2018 van 20 nieuwe studenten. Hoe
beoordeelt u deze zorgwekkende ontwikkeling? Bent u in overleg getreden
met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om te kijken hoe
deze instroom verbeterd kan worden? Bestaan er omscholingstrajecten
voor mensen die op latere leeftijd gerechtsdeurwaarder willen worden?
De leden van de CDA-fractie lezen in het jaarverslag van de gerechtsdeurwaarders van 2018 dat de Koninklijke Beroepsorganisatie voor Gerechtsdeurwaarders (KBvG) zich zorgen maakt over de ontwikkelingen dat de
overheid geen gebruik maakt van het digitaal beslagregister en zelf
onderzoek doet naar andere ICT-oplossingen. Kunt u aangeven wat de
bezwaren zijn tegen het gebruik te maken van het digitaal beslagregister
door de overheid? Moeten daarvoor barrières weg worden genomen?
Zo ja, welke?
In het jaarverslag van het Bureau Financieel Toezicht van 2018 lezen de
leden van de CDA-fractie dat de macht van opdrachtgevers bijzonder
groot is in de deurwaarderssector. Ook is sprake van een hoog aantal
risicokantoren dat de afgelopen jaren in de sector actief is geweest. De
inkoopmacht van grote opdrachtgevers in een krimpende markt heeft een
dempend effect op de tarieven van de dienstverlening. Diverse kantoren
zijn in sterke mate afhankelijk van overheidsopdrachten en repeat-players
van gerechtelijke zaken, zo constateren deze leden. Daarom leidt ook de
nieuwe aanbesteding van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) in
2019 tot onrust in de sector. Ziet u ook dat bij een sector als de gerechtsdeurwaarders, die een publieke taak vervullen, de marktwerking is
doorgeschoten en tot problemen aan het leiden is? Wat gaat u doen
teneinde deze perverse prikkels uit de sector weg te nemen? Is het
bijvoorbeeld een mogelijkheid om opdrachten van het CJIB te verdelen,
zoals eerder gebeurde? Zo nee, waarom niet? Dit schriftelijk overleg geeft
de voorgenoemde leden aanleiding te vragen of er al resultaten zijn van
de Commissie tarieven ambtshandelingen gerechtsdeurwaarders?
Wanneer kunnen zij dit rapport verwachten? Heeft u zicht op de gevolgen
van de doorberekening van toezicht en tuchtrecht op de gerechtsdeurwaarders? Acht u het mogelijk dat de winsten in de sector zijn gedaald
vanwege deze doorberekening? Heeft u cijfers die een ander resultaat
laten zien? Ook leven er zorgen in de sector voor wat betreft de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder, zo signaleren de leden van de
CDA-fractie. Onder meer in de brief van Deurwaardersbelangen van
14 mei 2019 wordt daadwerkelijk de oproep gedaan via AMvB de
onafhankelijkheid van gerechtsdeurwaarders te borgen. Kunt u reageren
op deze brief?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de agressie tegen
deurwaarders niet is afgenomen, zo blijkt ook uit het jaarverslag 2018 van
de KBvG. Ondanks de maatregelen zoals aangekondigd in uw brief, ziet de
sector zich genoodzaakt eigen maatregelen te treffen. Zij vragen hoe u dit
beoordeelt. Uw brief bevestigt de ruimte die deurwaarders hebben voor
het gebruik van cameratoezicht door middel van bijvoorbeeld bodycams.
Wat zijn de ervaringen van de sector met deze camera’s? Ziet u verbeteringen op dit punt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

3

De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van
23 februari 2017. Zij hebben nog een aantal vragen, met name wat er
sinds die brief is ondernomen teneinde agressie tegen gerechtsdeurwaarders te voorkomen. Zij vragen op welke manier de aangiftebereidheid van gerechtsdeurwaarders, die geconfronteerd worden met
agressie, kan worden vergroot en hoe de bewijspositie van gerechtsdeurwaarders in het proces kan worden versterkt. De voorgenoemde leden
lezen dat er op 13 december 2016 een gesprek heeft plaatsgevonden
tussen de KBvG, de politie en het openbaar ministerie (OM). U doet daar
in de brief van 23 februari 2017 verslag van. Tijdens dat gesprek heeft de
KBvG verschillende acties toegelicht die door de beroepsorganisatie zijn
ondernomen ter voorkoming van agressie en geweld. Ook is gesproken
over de beleidsmaatregelen die genomen zijn met Programma Veilige
Publieke Taak (VPT) en is aan de KBvG de suggestie gedaan een
VPT-coördinator aan te stellen en aan te sluiten in een VPT-regio. De leden
van de D66-fractie vinden het goed dat dit soort gesprekken tussen
partners worden aangegaan. Welke stappen zijn in dat kader vervolgens
ondernomen? Is er na het gesprek van 13 december 2016 nog overleg
geweest tussen de KBvG, de politie en het OM in kader van agressie tegen
gerechtsdeurwaarders? Kunt u meer inzicht geven in de samenwerking
tussen deze partners in het kader van het waarborgen van de veiligheid
van deurwaarders?
Voorts lezen de leden van de D66-fractie in het jaarverslag 2018 van de
KBvG dat het aantal agressiemeldingen sinds 2016 is afgenomen (in 2016
894 meldingen, in 2017 779 meldingen, in 2018 709 meldingen). Toch
verklaart de KBvG in dat jaarverslag dat deze afname onvoldoende is. De
KBvG geeft aan dat genomen maatregeling en agendering bij het
Ministerie van Justitie en Veiligheid onvoldoende hebben geleid tot het
terugdringen van het aantal incidenten. Deelt u de mening van de KBvG
dat de afname van incidenten onvoldoende is? Kunt u uiteenzetten welke
concrete maatregelen u sinds 23 februari 2017 heeft genomen teneinde
het aantal agressie incidenten verder terug te dringen?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het artikel
«Bedreigde deurwaarder niet serieus genomen», waaruit blijkt dat
aangiftes door gerechtsdeurwaarders van bedreigingen of andere vormen
van agressie door het OM vaak worden geseponeerd. Deze in de praktijk
geringe kans op vervolging zou leiden tot een lage aangiftebereidheid bij
gerechtsdeurwaarders, zo meent de KBvG. In dat kader vragen de aan het
woord zijnde leden of u ook dit verband ziet tussen lage kans op
vervolging en lage aangiftebereidheid onder gerechtsdeurwaarders. Kunt
u dit toelichten?
In de genoemde berichtgeving lezen de leden van de D66-fractie dat het
feit dat veel van de aangiftes van gerechtsdeurwaarders geseponeerd
worden te maken zou hebben met de zwakke bewijskracht die een
verklaring van de gerechtsdeurwaarder heeft. De verklaring van de
gerechtsdeurwaarder moet worden aangevuld door steunbewijs en dat
zou vaak ontbreken. In de brief van 27 februari 2017 geeft u aan dat het
toekennen van bijzondere bewijskracht aan een verklaring van een
gerechtsdeurwaarder die slachtoffer is van geweld niet mogelijk is
aangezien deze bewijskracht enkel is voorbehouden aan opsporingsambtenaren. U vindt het ook onwenselijk een verklaring van een gerechtsdeurwaarder gelijk te schakelen met die van een opsporingsambtenaar. U
geeft aan dat de opsporingsambtenaar is opgeleid om een zodanig
proces-verbaal op te maken dat daarin alle elementen van de toepasselijke delictsomschrijving aan de orde komen die nodig zijn voor de
bewijsbaarheid en de strafbaarheid van het feit. De gerechtsdeurwaarder
is zo niet per se opgeleid. Kunt u toelichten waarom het opgeleid zijn om
dergelijke bijzondere proces-verbalen op te maken een noodzakelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

4

vereiste is bij de toekenning van bijzondere bewijskracht? Kunt u voorts
aangeven welke mogelijkheden u wel ziet de bewijspositie van de
gerechtsdeurwaarder in het proces te versterken? Op welke manier kan
gezorgd worden dat het steunbewijs afdoende is om over te kunnen gaan
tot vervolging?
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een gerechtsdeurwaarder
niet alleen de belangen moet dienen van zijn opdrachtgever, maar ook die
van de schuldenaar. Een deurwaarder die zijn werk op een maatschappelijk verantwoorde manier wil uitvoeren, past waar mogelijk maatwerk
toe. Dat betekent bijvoorbeeld een betalingsregeling treffen, in plaats van
loonbeslag leggen. Deze leden lezen in het artikel «Voorzitter KBvG:
«Marktwerking voor gerechtsdeurwaarders is doorgeslagen» van
11 maart 2019 dat de doorgeslagen marktwerking in de gerechtsdeurwaardersbranche deze onafhankelijke positie van deurwaarders schaadt. De
hoge competitie zou de gerechtsdeurwaarder prikkelen meer de belangen
van de schuldeiser te behartigen en af te zien van regelingen die in het
belang kunnen zijn van de schuldenaar, zoals schuldhulpverlening. Ziet u
een spanningsveld tussen deze ontwikkeling binnen de beroepsgroep van
gerechtsdeurwaarders en het verantwoordelijk innen van schulden? Zou
volgens u het onder druk komen staan van het verantwoordelijk innen van
schulden door gerechtsdeurwaarders verband kunnen houden met een
minder begripvolle of agressieve houding van de schuldenaar naar de
gerechtsdeurwaarder toe? Kunt u uw antwoord toelichten en bent u
bekend met de oorzaken van agressie tegen gerechtsdeurwaarders?
De leden van de D66-fractie lezen in het artikel ««Aanbesteding Centraal
Justitieel Incasso Bureau jaagt schuldenaren op kosten» van 10 april 2019
dat de nieuwe aanbestedingsronde van het CJIB de schuldenaar op
kosten jaagt. Bent u van mening dat dit soort ontwikkelingen de
spanningen tussen de gerechtsdeurwaarder en de schuldenaar kunnen
vergroten? Bent u bekend met het feit dat er binnen het totale deurwaarderscorps een aanzienlijk aantal gerechtsdeurwaarders de mening is
toegedaan dat de participatie door derden binnen gerechtsdeurwaarderskantoren dient te worden uitgesloten, anders dan medewerkers van die
kantoren en oud gerechtsdeurwaarders in het kader van overdracht van
hun praktijk en dat deze gerechtsdeurwaarders nadrukkelijk opteren voor
de zogeheten 0 + optie. Bent u in dit kader bekend met het feit dat van de
ongeveer 710 stemgerechtigde leden van de KBvG, slechts 67 leden voor
de verordening hebben gestemd, die thans aan u ter goedkeuring is
aangeboden en dat in die context van draagvlak binnen de beroepsgroep
niet kan worden gesproken?
De leden van de SP-fractie constateren dat buiten een paar hele grote
spelers eigenlijk niemand heel blij lijkt te worden van de nieuwe CJIB
aanbestedingsronde onder deurwaarders. Kan het oude verdeelmodel,
waarbij gerechtsdeurwaarders op basis van persoonsgegevens aan
schuldenaren werden gekoppeld, nog gebruikt worden? Zo ja, waarom
wordt dan toch voor een aanbesteding gekozen? Zo nee, waarom niet?
Erkent u dat marktwerking ervoor zorgt dat de marges van deurwaarderskantoren lager worden en dat daardoor de kwaliteit en de zorgvuldigheid
onder druk komen te staan? Zo nee, waarom niet?
De deurwaardersmarkt is volgens de leden van de SP-fractie geen
«gewone» markt. Deurwaarders kunnen dwangmiddelen gebruiken tegen
burgers. Dit moet zorgvuldig gebeuren. Ziet u in dat door de op handen
zijnde CJIB-aanbestedingsronde juist die zorgvuldigheid onder druk kan
komen te staan. Acht u dit wenselijk? Zo ja, waarom?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

5

Het is wat de leden van de SP-fractie betreft absoluut onwenselijk als
schuldenaren, doordat zij bij de nieuwe aanbestedingsronde een nieuwe
deurwaarder toegewezen krijgen, op welke wijze dan ook, meer kosten
voor hun rekening krijgen dan wanneer zij dezelfde deurwaarder hadden
gehouden. Kan worden bevestigd dat hier in geen geval sprake van zal
zijn? Zo nee, waarom niet? Bent u bekend met de juridische discussie
tussen KBvG en het CJIB over de op handen zijnde aanbesteding?
Waarom wordt zo vastgehouden door het CJIB aan de juridisch
niet-verplichte aanbesteding, die volgens de KBvG en anderen veel
negatieve gevolgen zal hebben? Onlangs ontvingen de leden van de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid een brief van Deurwaardersbelangen.nu. De aan het woord zijnde leden vragen u een reactie op de stelling
van Deurwaardersbelangen.nu dat de onafhankelijkheid van de Nederlandse gerechtsdeurwaarder niet afdoende geregeld is en dat de KBvG er
de afgelopen jaar niet in is geslaagd om afdoende regelgeving op te
stellen. Klopt het dat u steeds heeft vastgehouden aan de nuloptie:
participatie door derden in gerechtsdeurwaarderskantoren is onwenselijk?
Klopt het ook dat deze zienswijze was opgenomen in de verordening uit
2010, maar dat enkele gerechtsdeurwaarderskantoren zich niets van deze
zienswijze aantrokken? Hoe kan dat? Diende de verordening niet juist als
een tegenwicht tegen een onbeperkte marktwerking? Hoe ziet u dit? Bent
u nog steeds van mening dat het goed is participatie in gerechtsdeurwaarderskantoren door anderen dan gerechtsdeurwaarders als hoofdregel uit
te sluiten? Deelt u de mening dat het raar is dat bij andere juridische
beroepsbeoefenaars, zoals de advocatuur en het notariaat, derdenparticipatie door anderen dan respectievelijk advocaten en notarissen nadrukkelijk verboden is juist om de onafhankelijke positie van die beroepsbeoefenaars te bewaken, maar dit bij gerechtsdeurwaarders niet geregeld is?
Zo nee, waarom niet? Bent u bereid de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder te regelen in een AMvB? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beslissing van
de stichting garantiefonds gerechtsdeurwaarders (GGDW) om eind 2019
te stoppen. Acht u dit wenselijk? Zo ja, waarom? Komt er een nieuw
garantiefonds in de plaats van het GGDW? Is er sprake van een financieel
slechte situatie bij één of meerdere van de deelnemers van het fonds?
Heeft de huidige financiële situatie van de gerechtsdeurwaardersmarkt
iets te maken met de opheffing van de stichting garantiefonds? Zo nee,
kunt u dit onderbouwen? Beschouwt u de huidige staat van de gerechtsdeurwaardersmarkt als (financieel) gezond?
De leden van de SP-fractie hebben kunnen lezen dat het gerechtsdeurwaarders is toegestaan cameratoezicht door middel van bijvoorbeeld
bodycams toe te passen om het personeel
te beschermen tegen geweld. Wordt bijgehouden hoe vaak hiervan
gebruik wordt gemaakt en wat voor resultaten dit oplevert? Wordt ook
periodiek getoetst of rechtmatig wordt omgegaan met deze bevoegdheid?
Door wie wordt dit getoetst? De voorgenoemde leden hebben vernomen
dat de KBvG ontevreden is over de aanpak van geweld tegen gerechtsdeurwaarders1, hoe ziet u dit? Wordt volgens u genoeg gedaan om
geweld tegen gerechtsdeurwaarders aan te pakken? Zo ja, waarom ziet de
KBvG dit dan verkeerd?

1

zie: https://www.mr-online.nl/te-weinig-aandacht-voor-bedreigde-deurwaarders/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

6

II. Reactie van de Minister voor Rechtsbescherming, mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
agressie tegen gerechtsdeurwaarders en andere onderwerpen die het
stelsel van gerechtsdeurwaarders raken.2 Hierbij doe ik mede namens de
Minister voor Justitie en Veiligheid Uw Kamer mijn reactie op de vragen
en opmerkingen toekomen. Hierin neem ik mee de nadien door de
commissie voor Justitie en Veiligheid aan mij en aan de Minister van
Justitie en Veiligheid op 12 september 2019 gevraagde reactie op het
bericht «Deurwaarder gegijzeld en zwaar mishandeld tijdens werk».
Mijn beantwoording bouw ik als volgt op. Eerst ga ik in op de onafhankelijke positie van gerechtsdeurwaarders in relatie tot een aantal aspecten
(maatschappelijk verantwoorde incasso, staat van de sector, marktwerking, deelneming aan gerechtsdeurwaarderskantoren en derdenparticipatie bij andere juridische beroepen), vervolgens ga ik in op vragen en
opmerkingen die betrekking hebben op de beroepsopleiding, het digitaal
beslagregister, de nieuwe aanbesteding uitgezet door het Centraal
Justitieel Incassobureau, de agressie tegen gerechtsdeurwaarders en tot
slot de Stichting Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders.
De onafhankelijke positie van gerechtsdeurwaarders en de staat
van de sector
Er zijn door verschillende fracties vragen gesteld over de onafhankelijke
positie van de gerechtsdeurwaarders en die vragen raken aan de staat van
de sector. Ik behandel de vragen die daarop betrekking hebben in
verbinding met elkaar en betrek daarbij ook recente ontwikkelingen, zoals
mijn reactie op het rapport van de Commissie herijking tarieven gerechtsdeurwaarders (hierna: de commissie herijking tarieven)3, de goedkeuring
van de Verordening Grenzen Tariefmodellen gerechtsdeurwaarders en de
goedkeuring van de Verordening Deelneming in gerechtsdeurwaarderskantoren.
De gerechtsdeurwaarders zijn een belangrijke schakel binnen onze
rechtsstaat: zij hebben bevoegdheden waarmee ze het recht dat
gesproken wordt kunnen effectueren. Zij maken hiertoe gebruik van hun
staatsmacht en hebben een monopolie op de uitoefening van dwangmaatregelen. Voor mij staat voorop – zo valt ook te lezen in mijn brief van
4 februari jl. – dat ik vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid ervoor
zorgdraag dat gerechtsdeurwaarders in de uitoefening van het ambt
onafhankelijk en onpartijdig zijn en dat er voldoende gerechtsdeurwaarders zijn. Dat raakt de beroepsgroep als geheel en staat centraal bij
mijn reactie op het rapport van de commissie herijking tarieven.
Met de leden van de D66-fractie ben ik van mening dat een gerechtsdeurwaarder niet alleen de belangen moet dienen van zijn opdrachtgever,
maar ook die van de schuldenaar. De wijze waarop invulling wordt
gegeven aan maatschappelijk verantwoorde incasso stelt ook eisen aan
de dienstverlening van de gerechtsdeurwaarder. De beoordeling van het
stelsel – of het nu gaat om de tarifering van ambtshandelingen of de
wettelijke verankering van onafhankelijkheid – bezie ik ook in het licht van
het kabinetsbeleid dat doelmatige en maatschappelijk verantwoorde
incasso vooropstelt. Zoals aangegeven in de brief van 4 februari jongstleden 4, is een aantal goede stappen gezet. Gerechtsdeurwaarders dragen
2

Kamerstuk 28 684, nr. 493.
Kamerstuk 29 279, nr. 574.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 574, blz. 3.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

7

– net als veel andere belanghebbende partijen – actief bij aan de
vormgeving van het kabinetsbeleid. Een gerechtsdeurwaarder die zijn
werk op een maatschappelijk verantwoorde manier uitvoert, heeft niet
enkel oog voor de belangen van de schuldeiser, maar juist ook voor de
belangen van de schuldenaar. Het is de toenemende aandacht voor de
onafhankelijke positie van de gerechtsdeurwaarders die een tegenwicht
biedt tegen een vorm van beroepsuitoefening waarin het uitsluitend nog
gaat om de belangenbehartiging van de schuldeiser. Hierna ga ik nog
uitgebreid in op de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder.
Staat van de sector
De leden van de CDA-fractie vragen mij te reflecteren op de staat van de
sector.
De beroepsgroep telt op dit moment zo’n 740 gerechtsdeurwaarders. Dat
aantal, afgezet tegen de ruim twee miljoen ambtshandelingen die zij op
jaarbasis verrichten, is een indicatie van de efficiëntie waarmee zij hun
werk verrichten. Het ontbreekt de sector niet aan innovatiekracht en aan
ondernemersgeest om in te spelen op gewijzigde marktomstandigheden.
De vraag naar de dienstverlening door gerechtsdeurwaarders verandert
snel, mede onder invloed van digitalisering en de trend om geschillen,
waaronder ook geschillen omtrent betalingen vallen, niet onnodig te
juridiseren. De vraag naar gerechtsdeurwaardersdiensten daalt op dit
moment. De toekomst biedt zowel kansen als bedreigingen. Kantoren
zoeken op landelijk niveau de samenwerking op, bundelen de krachten en
pakken hiertoe de ruimte die met het loslaten van de regionale gebiedsindeling in 2001 is ontstaan. Ze fuseren met elkaar. Ook komt deelneming
van derden in kantoren voor. Daar ga ik hieronder nog uitgebreid op in.
Dit leidt tot meer efficiency en daardoor relatief lage kosten, maar ook tot
meer mogelijkheden tot specialisatie en betere dienstverlening. Zo
kunnen gerechtsdeurwaarders binnen die robuustere gerechtsdeurwaarderskantoren hun dienstverlening op onafhankelijke, maatschappelijk
verantwoorde en toekomstbestendige wijze bieden. Dat is waarvoor
marktwerking juist ook is bedoeld. Tegelijkertijd heb ik als het gaat om de
staat van de sector, aandacht voor de negatieve effecten van marktwerking. Daar ga ik hierna verder op in.
Onafhankelijkheid en marktwerking
De beschikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van de gerechtsdeurwaarder moeten geborgd zijn. De te hanteren tarieven maar ook de wijze
van incasseren en de mate waarin uitvoering wordt gegeven aan de
uitgangspunten van maatschappelijk verantwoord incasseren, zijn
onderdeel van de onderhandelingen tussen de opdrachtgever en de
gerechtsdeurwaarder. Bij de uitvoering en inzet van hun publieke taak is
het uiteraard niet de bedoeling dat de eigen verdiensten van de gerechtsdeurwaarders dan wel de verdiensten van derden leidend zijn. Het is aan
de gerechtsdeurwaarder om een professionele afweging te maken of, en
zo ja hoe, hij optreedt. Onderdeel van deze afweging is het voorkomen
van onnodig te maken kosten.
In mijn brief benoem ik ook een aantal negatieve aspecten van de
marktwerking. Gerechtsdeurwaarderskantoren proberen tegen lage
kostprijzen de grote opdrachtgevers binnen te halen. Onder deze
concurrentiedruk voelt de gerechtsdeurwaarder zich steeds meer
genoodzaakt het incassorisico te dragen in plaats van dit risico (mede) bij
opdrachtgevers te laten. Anders dan de leden van de CDA-fractie gaat het
mij te ver om te spreken van een doorgeschoten marktwerking. Ook
commissie herijking tarieven ziet geen aanknopingspunten om marktwerking af te schaffen. Correctie op de marktwerking volstaat. Die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

8

conclusie deel ik, zoals ik in mijn brief van 4 februari heb aangegeven.5 Dit
moet op een dusdanige manier worden vormgegeven dat marktwerking
de beroepsgroep prikkelt hun unieke ambtelijke sleutelrol in het rechtsbestel – in het bijzonder in het incasso en schuldendomein – zorgvuldig,
doelmatig en effectief te vervullen. Ik herhaal uit de betreffende brief dat
dit betekent dat deze correctie op de marktwerking met de voorstellen
voor verhoging tarieven in het Besluit tarieven ambtshandelingen
gerechtsdeurwaarders (Btag) en regulering van de prijsafspraken
plaatsvindt. Verhoging van de tarieven (door middel van een eenmalige
herijking) en het verbod van vormen van prijsafspraken moet oneigenlijk
gebruik van ambtshandelingen tegengaan. Hiermee wordt onevenredige
verhoging van de kosten voor de schuldenaren voorkomen en wordt op
duurzame wijze de beschikbaarheid van onafhankelijke gerechtsdeurwaarders geborgd.
In het Btag wordt uitgegaan van de gemiddelde kostprijs voor de
onderscheiden ambtshandelingen bij doelmatig functionerende deurwaarderskantoren. Dat het een gemiddelde betreft, maakt dat de werkelijke
kostprijs per ambtshandeling per geval kan verschillen.6 Het oordeel over
een redelijke vergoeding voor gerechtsdeurwaardersdienstverlening is
daarom niet alleen afhankelijk van de vergoeding per individuele opdracht
of dossier. Hiervoor dient (mede) te worden gekeken naar het portefeuilleniveau. Om die redenen heb ik ook geen zicht op de exacte gevolgen van
de doorberekening van toezicht en tuchtrecht voor de marktpositie van de
gemiddelde deurwaarderspraktijk, in antwoord op de vragen daarover van
de leden van de CDA-fractie. Wel ben ik bekend met de heffing die de
KBvG in rekening brengt bij haar leden. In 2018 bedroeg dit gemiddeld
€ 3.896,11.7
Een verbod op prijsafspraken die de onafhankelijke positie van een
gerechtsdeurwaarder kunnen raken, betekent overigens geen einde aan
marktwerking. Bij de vormgeving van de regeling van het verbod is een
goed evenwicht tussen ruimte voor marktwerking, onafhankelijke
beroepsuitoefening door de gerechtsdeurwaarder en bescherming van de
belangen van schuldenaren leidend. Het staat opdrachtgever en gerechtsdeurwaarder nog steeds vrij om een vergoeding af te spreken. Er zal dus
nog steeds sprake van concurrentie op zowel prijs als kwaliteit zijn. De
vergoeding die een deurwaarder van de opdrachtgever krijgt voor zijn
ambtshandeling moet – zoals hiervoor ook al is aangegeven – redelijk zijn.
Dat wil zeggen, redelijk bezien in relatie tot een portefeuille van
opdrachten. Dat is ook de strekking van de door de ledenraad van de
KBvG vastgestelde Verordening Grenzen tariefmodellen gerechtsdeurwaarders. Deze heb ik onlangs goedgekeurd maar is nog niet in werking
getreden. De KBvG treedt over die inwerkingtreding nog met mij in
overleg.
Rapport «De Toekomstbestendige gerechtsdeurwaarder»
Ik heb kennis genomen van het rapport «De Toekomstbestendige
gerechtsdeurwaarder» en deel met de leden van de CDA-fractie de
constatering dat er aandachtspunten zijn voor een gezonde toekomstige
ontwikkeling van de beroepsgroep. Hiervoor ben ik daar uitgebreid op
ingegaan. De KBvG is er als publiekrechtelijke beroepsorganisatie ook
voor om die ontwikkeling in het oog te houden en daarop actie te
5

Kamerstuk 29 279, nr. 574 blz. 6.
In toenemende mate is sprake van bulkopdrachten. Kostprijzen hiervoor lopen tussen de
kantoren (sterk) uiteen. Doorgaans worden (veel) lagere prijzen afgesproken. Inkomsten
worden over alle dossiers (ook die niets opbrachten) uitgesmeerd. Kamerstuk 34 047, nr. 22,
blz. 32 en 48 en Kamerstuk 29 279, nr. 574, voetnoot 9.
7
Jaarverslag KBvG 2018, bron: kbvg.nl
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

9

ondernemen. Anderzijds benadruk ik dat het beeld niet al te somber moet
worden geschetst, juist vanwege de innovatieve aard van de beroepsgroep. Een brede expertise van de gerechtsdeurwaarder blijft verlangd,
zowel bezien vanuit de marktbehoefte als bezien vanuit het rechtsbestel.
De toenemende aandacht binnen en buiten de beroepsgroep van
gerechtsdeurwaarders voor het verantwoord innen van schulden sluit aan
bij die ontwikkeling. Ook binnen de gerechtsdeurwaarderij heeft de tijd
niet stil gestaan en is men zich gaan heroriënteren op hun toekomstbestendige en duurzame rol. In die lijn voer ik momenteel ook samen met
alle betrokken actoren een toekomstverkenning uit naar de markt voor
juridische dienstverlening.8
Onafhankelijkheid en deelneming van derden in gerechtsdeurwaarderskantoren
Enkele leden van de VKC hebben vragen gesteld over deelneming in
gerechtsdeurwaarderskantoren. Hiervoor ben ik reeds ingegaan op enkele
uitdagingen die het huidige hybridemodel met zich meebrengt. Daar komt
het al dan niet door derden kunnen participeren in deurwaarderskantoren
bij. De Verordening Deelneming in gerechtsdeurwaarderskantoren
(hierna: de Verordening Deelneming) is gekomen na jarenlange discussie,
ook binnen en met de KBvG, om beroepsnormen te stellen met betrekking
tot de onafhankelijkheid jegens de opdrachtgever en participatie door
niet-gerechtsdeurwaarders in gerechtsdeurwaarderskantoren. Gelet op
het feit dat deze verordening expliciet participatie door opdrachtgevers –
direct of indirect – uitsluit, en mede gelet op hetgeen in de verordening is
bepaald over deelneming door niet-gerechtsdeurwaarders, heb ik in
augustus 2019 goedkeuring verleend aan de Verordening Deelneming.
Deze is op 30 augustus 2019 gepubliceerd in de Staatscourant en vervangt
de Verordening Onafhankelijkheid uit 2010.
Zoals terecht opgemerkt door de leden van de VVD-fractie heeft de
toenmalige staatsecretaris van Justitie de verordening in 2010 goedgekeurd met de aanwijzing dat deze gerepareerd moest worden. In 2012
heeft de KBvG een gewijzigde verordening ter goedkeuring aan de
Staatssecretaris voorgelegd. De gewijzigde verordening behelsde een
uitbreiding van de mogelijkheden van participatie van anderen dan
gerechtsdeurwaarders in gerechtsdeurwaarderskantoren. Dergelijke
participatie kan gevolgen hebben voor de onafhankelijke ambtsuitoefening door een gerechtsdeurwaarder. Bij besluit van 17 juni 2013 heeft de
toenmalige Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie goedkeuring
onthouden aan de gewijzigde verordening wegens strijd met het
algemeen belang, omdat – kort gezegd – de onafhankelijkheid en
onpartijdigheid die zijn vereist voor de goede ambtsuitoefening van de
gerechtsdeurwaarder onvoldoende waren gewaarborgd in de voorgelegde verordening. Met het onherroepelijk worden van de uitspraak van
de Raad van State inzake het onthouden van goedkeuring aan de
gewijzigde KBvG-verordening bleef de verordening uit 2010 van kracht.9
Met de Verordening Deelneming is een einde gekomen aan die onwenselijke situatie.
De leden van de D66-fractie hebben vraagtekens gezet bij het draagvlak
voor de Verordening Deelneming, gelet op het feit er slechts 67 leden van
de ongeveer 710 stemgerechtigden voor de verordening hebben gestemd.
Met de 67 leden doelen zij op de leden die tijdens de ALV van de KBvG
zich hebben uitgesproken over de conceptverordening. De Verordening
Deelneming is daarmee bij ruime meerderheid van de aanwezige leden
8
9

Kamerstuk 29 279, nr. 574, blz. 7
ECLI:NL:RVS:2016:473

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

10

van een positief advies voorzien. Vervolgens hebben tijdens de Ledenraad
van 18 april 2019 13 van de 15 leden ingestemd met de verordening.
Er bestaat draagvlak voor mogelijkheid van participatie door derden in
een gerechtsdeurwaarderskantoor, zolang dit medewerkers zijn van
kantoren en oud-gerechtsdeurwaarders in het kader van de overdracht
van hun praktijk. Dat wil zeggen, draagvlak voor een nul-plusoptie, zoals
de leden van de D66-fractie hebben aangehaald. Voorkomen moet worden
dat schuldeisers een groot aandeel kunnen verkrijgen in de gerechtsdeurwaarderskantoren, zoals de leden van de VVD-fractie opmerken. Dat is
binnen de beroepsgroep een breed gedragen wens. Deelneming door
schuldeisers in het gerechtsdeurwaarderskantoor waaraan zij hun
vorderingen uit handen hebben gegeven, is dan ook niet mogelijk. Ik
verwijs hierbij naar artikel 3, derde lid, sub b en artikel 4, derde lid, sub b
van de Verordening Deelneming: «De gerechtsdeurwaarder draagt er zorg
voor dat personen die niet gerechtsdeurwaarder zijn, slechts deelnemen
in de vennootschap waaraan het gerechtsdeurwaarderskantoor toebehoort, indien zij niet betrokken zijn bij opdrachten aan het kantoor of
anderszins werkzaamheden verrichten of diensten aanbieden op een wijze
die aan de gerechtsdeurwaarder niet zou zijn toegestaan of die schade
kunnen toebrengen aan eer en aanzien van het ambt.» Dit is ook in de lijn
van artikel 3, tweede lid, sub c van de Gerechtsdeurwaarderswet.
De aan het woord zijnde leden vragen of de noodzakelijke aandeelhouderswaarde van 49% die een gerechtsdeurwaarder zal moeten realiseren
voor de deelnemende kapitaalverstrekker en de onder vuur liggende
tariefafspraken, zoals kickbackfees en no cure no pay-afspraken, niet gelijk
te stellen zijn aan de winstaanspraak van bijna 50%. Voor beantwoording
van deze vraag ga ik ervan uit dat deze leden bedoelen dat de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder bij een minderheidsbelang van een
deelnemende kapitaalverstrekker alsnog onder druk zou kunnen komen te
staan als de betrokken gerechtsdeurwaarder daarbij nu ter discussie
staande prijsafspraken heeft gemaakt met opdrachtgevers. Wat deze
prijsafspraken betreft, refereer ik aan mijn beleidsreactie van 4 februari jl.
op het advies van de commissie herijking tarieven. Er komt een verbod op
dergelijke prijsafspraken. Ik wil overigens benadrukken dat de onafhankelijkheid van de gerechtsdeurwaarder niet sec wordt geborgd door een op
zichzelf staande maatregel, maar door een uitgebreid systeem van wet- en
regelgeving, waarop integraal toezicht door het Bureau Financieel
Toezicht (hierna: het BFT) wordt uitgeoefend en nalevingscontrole door de
tuchtrechter. Zo onderstreept de Verordening Onafhankelijkheid uit 2010,
die inmiddels is vervangen door de Verordening Deelneming, de
bijzondere positie van de gerechtsdeurwaarder en past bij de onafhankelijkheid die de gerechtsdeurwaarder bij zijn ambtelijke taken in acht heeft
te nemen, en die in artikel 12a van de Gerechtsdeurwaarderswet is
verankerd.
Handhaving op de verordening vindt door de KBvG in samenspraak met
het BFT plaats. In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie
deel ik de mening van de toezichthouder dat met name op het punt van de
handhaafbaarheid de verordening uit 2010 te kort schoot. Verordeningen
en overige regels van de KBvG kunnen nooit anderen dan de leden van de
KBvG binden. Het toezicht door het BFT en de tuchtrechter kan dus alleen
worden uitgeoefend op het handelen van die leden. Voor het BFT is van
belang dat de derde-participant zich jegens de gerechtsdeurwaarder dient
te onderwerpen en medewerking dient te verlenen aan toezicht. Daarom
bevat de Verordening Deelneming de bepaling dat de gerechtsdeurwaarder ervoor moet zorgen dat deelnemende derden geen werkzaamheden verrichten of diensten aanbieden op een wijze die aan de gerechtsdeurwaarder niet zou zijn toegestaan of schade kunnen toebrengen aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

11

eer en aanzien van het ambt. Zorgt de gerechtsdeurwaarder daar niet of
niet in voldoende mate voor, dan zal de gerechtsdeurwaarder aan het BFT
de informatie beschikbaar moeten stellen die het BFT nodig heeft ten
behoeve van haar controlerende taak en zal hij zich moeten verantwoorden bij de tuchtrechter, die als uiterste consequentie aan de
gerechtsdeurwaarder zijn ambtelijke status kan ontnemen. Met deze
aanvullende normen ten opzichte van de verordening uit 2010, ontstaan
helderheid en perspectief voor handhaafbaarheid.
Ik zal de werking van de verordening actief in mijn overleggen met het
veld volgen. Ik heb aan de KBvG gevraagd twee keer per jaar mededeling
te doen van de deelnemingen (die moeten worden gemeld bij de KBvG)
en van eventuele klachten over de onafhankelijkheid door deelnemingen.
Derdenparticipatie juridische beroepsgroepen en onafhankelijkheid
De suggestie van de leden van de VVD-fractie dat de wetgever expliciet bij
andere juridische beroepsbeoefenaars, zoals de advocaten en de
notarissen, de mogelijkheid van derdenparticipatie geheel heeft uitgesloten in het kader van de noodzakelijke onafhankelijkheid van de
beroepsuitoefening is niet juist. Zo is in artikel 18, tweede lid, van de Wet
op het Notarisambt (hierna: Wna) bepaald dat bij verordening door de
Koninklijke Notariële Broederschap (hierna: KNB) regels worden vastgesteld ter waarborging van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de
notaris over de wijze waarop samenwerkingsverbanden kunnen worden
aangegaan. Ook artikel 17, tweede lid, van de Wna stelt die onafhankelijkheid en onpartijdigheid voorop en kiest daarbij niet voor een algehele
uitsluiting. In de KNB-Verordening Interdisciplinaire samenwerking is
bijvoorbeeld vastgelegd dat bij samenwerkingsverbanden met advocaten
geldt dat notarissen de doorslaggevende zeggenschap moeten hebben
over hun praktijk B.V. waarin zij hun ambt uitoefenen. In de bovenliggende
vennootschappen van een dergelijk gezamenlijk kantoor mogen wel
beoefenaren van de andere beroepsgroep(en) zitten. Ook in de Advocatenwet (de artikelen 10, 10a en 28) is aan de Nederlandse orde van
advocaten (hierna: NOvA) een opdracht gegeven om zelf bij verordening
regels te stellen over een behoorlijke praktijkuitoefening. In hoofdstuk 5
(«praktijkstructuren») van de Verordening op de advocatuur is hier
invulling aan gegeven en is bepaald dat de vrijheid en de onafhankelijkheid in de uitoefening van het beroep niet in gevaar mogen worden
gebracht. Zeggenschap en eindverantwoordelijkheid over de praktijkuitoefening zijn hierbij de leidraad.
De concrete invulling van de voor een goede beroepsuitoefening vereiste
onafhankelijkheid geschiedt dus telkens door de publiekrechtelijke
beroepsorganisaties, terwijl het de wetgever is die het algemene beginsel
formuleert. KNB en NOvA hebben – net als de KBvG – allebei die nadere
regels gesteld over onafhankelijkheid, onpartijdigheid en samenwerkingsverbanden.
Beroepsopleiding
De leden van de CDA-fractie vragen aandacht voor het dalend aantal
mensen dat afstudeert van de beroepsopleiding en vragen of ik hierover
in overleg ben getreden met de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap. Dat de beroepsopleiding tot gerechtsdeurwaarder steeds
minder instroom kent is een feit. Vanuit mijn hiervoor genoemde
stelselverantwoordelijkheid houd ik de ontwikkeling van de omvang en
samenstelling van de beroepsgroep nauwlettend in de gaten. Ik voer
hierover actief het gesprek met zowel de KBvG als met het op grond van
artikel 25, tweede lid, van de Gerechtsdeurwaarderswet erkende oplei-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

12

dingsinstituut. Men beziet manieren om instroom te bevorderen en
diverser te maken. Dat de cijfers enige mate van vergrijzing laten zien,
acht ik op zichzelf niet verontrustend. Gerechtsdeurwaarder wordt men
pas na een langere periode van opleiding en praktijkervaring, dus dat het
leeuwendeel van de deurwaarders een leeftijd heeft van tussen de 40 en
65 jaar is op zichzelf niet zorgwekkend. Daarnaast is enige vergrijzing een
algemeen verschijnsel dat niet uniek is juist voor deze branche. De KBvG
heeft mij onderstaande indicatie gegeven van de verwachte uitstroom uit
de beroepsgroep en de huidige samenstelling van de beroepsgroep.
Uiteraard blijf ik de in- en uitstroom van gerechtsdeurwaarders volgen.
Aantal van Naam
leeftijd

Beroeps stagiaire
(art 25)

20–25
25–30
30–35
35–40
40–45
45–50
50–55
55–60
60–65
65–70

1
4
4
2
1
1

Totaal

13

Gerechtsdeurwaarder

Opleidings stagiaire
(art 26)

Toegevoegd Gerechtsdeurwaarder

7
2
1
1

15
51
79
94
68
52
27
16
5

1
26
61
101
136
133
123
83
52
14

11

407

730

4
19
40
64
71
56
36
9
299

Eindtotaal

Digitaal Beslagregister
De leden van de CDA-fractie vragen welke barrières moeten worden
weggenomen zodat de overheid gebruik gaat maken van het digitaal
beslagregister. De Staatssecretaris van SZW heeft het programma
«Verbreding beslagregister» ingesteld in het kader waarvan overheidsorganisaties – waaronder Belastingdienst, UWV, SVB, CJIB, LBIO,
gemeenten en waterschappen – en de KBvG gezamenlijk werken aan een
robuuste en toekomstbestendige digitale informatievoorziening. Over de
technische stand van de zaken van dit programma is uw Kamer op
8 oktober 2019 geïnformeerd.10 De Staatssecretaris van SZW heeft in
reactie op het door de VKC SZW opgestelde eindverslag «Zicht op
schulden» aangekondigd om begin 2020 een wetsontwerp hiertoe voor
internetconsultatie voor te leggen.11 Deze internetconsultatie is medio
februari gestart en gelijktijdig zijn de betrokken uitvoeringsorganisaties
om een uitvoeringstoets verzocht.
Conform eerder toegezegd wordt uw Kamer begin 2020 onder andere
nader geïnformeerd over de voortgang van het programma verbreding
beslagregister.
Aanbesteding Centraal Justitieel Incassobureau
Enkele leden hebben vragen gesteld over de nieuwe aanbestedingsronde
van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) onder deurwaarders.
Deze leidt tot onrust in de sector. Hiervoor – bij het onderwerp onafhankelijkheid en marktwerking – ben ik uitgebreid ingegaan op de marktwerking. Daarbij heb ik uiteengezet dat – anders dan de leden van de
CDA-fractie suggereren – deze marktwerking niet is doorgeschoten maar
dat ik wel perverse prikkels uit de sector wil wegnemen. Dat is hier niet
aan de orde omdat dergelijke tariefafspraken geen onderdeel uitmaken
van de aanbesteding door het CJIB.
10
11

Kamerstuk 24 515, nr. 497
Kamerstuk 24 515, nr. 504

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

13

De aan het woord zijnde leden vragen of het bijvoorbeeld een
mogelijkheid is om opdrachten van het CJIB te verdelen, zoals eerder
gebeurde. Deze leden doelen dan op de wijze waarop het CJIB voorheen
opdrachten aan gerechtsdeurwaarders verstrekte. Het CJIB leverde
destijds alle dwangbevelen aan de toenmalige beroepsvereniging
Koninklijke Vereniging van Gerechtsdeurwaarders (KVG). Deze voorloper
van de KBvG verspreidde de dwangbevelen vervolgens aan de regionale
gerechtsdeurwaarderskantoren. De arrondissementsgrenzen waren hier
leidend in. Waar mogelijk ontving het kantoor alleen dwangbevelen ten
laste van schuldenaren in het primaire werkgebied/de omgeving van het
kantoor. Deze arrondissementale binding is in 2001 met de inwerkingtreding van de Gerechtsdeurwaarderswet losgelaten.
De leden van de D66-fractie lezen in het artikel «Aanbesteding Centraal
Justitieel Incassobureau jaagt schuldenaren op kosten» van 10 april 2019
dat de nieuwe aanbestedingsronde van het CJIB de schuldenaar op
kosten jaagt. De leden vragen of dit soort ontwikkelingen de spanningen
tussen de gerechtsdeurwaarder en de schuldenaar kunnen vergroten.
In antwoord op het mogelijke effect van de nieuwe aanbesteding op de
relatie tussen schuldenaar en gerechtsdeurwaarder merk ik het volgende
op. Hierbij ga ik ook in op vragen van leden van de SP-fractie, waarin
wordt gesteld dat het absoluut onwenselijk is als schuldenaren, doordat
zij bij de nieuwe aanbestedingsronde een nieuwe deurwaarder toegewezen krijgen, op welke wijze dan ook, met meer kosten worden
geconfronteerd dan wanneer zij dezelfde deurwaarder hadden gehouden.
Een schuldenaar is altijd gehouden om de wettelijk vastgestelde tarieven
te voldoen, per ambtshandeling. Dit verandert niet door deze aanbestedingsronde. Een aanbesteding biedt het CJIB de mogelijkheid om te
zorgen dat vorderingen van één schuldenaar gebundeld worden bij één
gerechtsdeurwaarder. Het is heel goed mogelijk dat de oorspronkelijke
gerechtsdeurwaarder na de nieuwe aanbesteding gelijk is aan de huidige
gerechtsdeurwaarder. Daarnaast worden reeds lopende vorderingen door
het oorspronkelijke gerechtsdeurwaarderskantoor uitbehandeld, zodat er
ook bij wisseling van contracten met gerechtsdeurwaarders bij het CJIB
geen sprake is van het op kosten jagen van de schuldenaar.
De leden van de SP-fractie vragen of ik erken dat marktwerking zorgt dat
de marges van deurwaarderskantoren lager worden en dat daardoor de
kwaliteit en de zorgvuldigheid onder druk komen te staan. Ik herhaal wat
ik hierover heb geschreven in mijn februaribrief. Een redelijke vergoeding
op het niveau van de gehele opdrachtportefeuille acht ik een randvoorwaarde om de beschikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van de
gerechtsdeurwaarder te borgen. Ik vind het niet aan mij om uitspraken te
doen over marges omdat deze juist door de marktwerking op individueel
niveau per kantoor kunnen verschillen. Anders dan de leden van de
SP-fractie zie ik niet dat die zorgvuldigheid door de op handen zijnde
CJIB-aanbestedingsronde onder druk kan komen te staan. Ik voel me
daarbij gesterkt door de wijze waarop het CJIB zich inzet voor het
sociaal-maatschappelijk verantwoord incasseren conform het kabinetsbeleid.
Agressie tegen gerechtsdeurwaarders
De leden van de D66-fractie vragen welke stappen zijn ondernomen sinds
het overleg dat vanuit de Landelijke VPT-portefeuille (Programma Veilige
Publieke Taak) samen met de politie en mijn departement op 13 december
2016 is gevoerd met de KBvG. De KBvG is aan de slag gegaan met de tips
en suggesties van het OM en de politie om agressie en geweld tegen
gerechtsdeurwaarders te verminderen. De KBvG heeft deze nader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

14

uitgewerkt in een hierna verder toegelichte checklist en aanbevolen aan
haar leden. Met name kantoren – de werkgevers zelf – kunnen veel
maatregelen treffen om agressie en geweld te voorkomen. Dat heeft
geleid tot een vermindering van rond de 20% van het aantal agressiemeldingen in 2018 ten opzichte van 2016. Een goed resultaat; door nog beter
op de preventie te letten kan het aantal meldingen naar mijn verwachting
verder omlaag.
In het regulier overleg dat ik voer met het bestuur van de KBvG komt het
thema agressie jegens de gerechtsdeurwaarder en verwante zaken ook
aan de orde. Datzelfde geldt voor het overleg met de politie en het OM
omtrent de VPT, dat voor beide partijen verhelderend is gebleken en wat
ik graag nog eens herhaald zou zien.
De civiele rechtshandhaving door de gerechtsdeurwaarder vraagt om
stevige persoonlijkheden die in staat zijn om die belangrijke boodschap
goed te vertolken. De beroepsopleiding voorziet hierin en ook de KBvG is
als beroepsorganisatie alert hierop. De juiste manier van communicatie
(schriftelijk maar vooral ook mondeling) kan escalatie voorkomen.
Standaard onderdeel in de (permanente) opleiding van een gerechtsdeurwaarder zijn de trainingen op weerbaarheid tegen agressie.
Uit het jaarverslag 2018 van de KBvG blijkt dat het aantal agressiemeldingen sinds 2016 is afgenomen (in 2016 waren het 894 meldingen, in
2017 gedaald tot 779 meldingen, en in 2018 nog 709 meldingen). Al met al
een behoorlijke afname in een tijdsbestek van twee jaren, maar ieder
geweldsincident blijft er natuurlijk één teveel. Ik realiseer mij tegelijkertijd
dat geweld niet altijd te voorkomen of uit te bannen valt. Daarbij komt dat
de gerechtsdeurwaarder vaak de brenger van een onaangename
boodschap is. Een moeilijke taak die exclusief bij de gerechtsdeurwaarders is belegd als het gaat om het uitvoeren van ambtshandelingen
die veel sociale vaardigheid vereist, want in dat directe contact kunnen de
emoties soms hoog oplopen. Het gaat immers vaak om problematische
schulden en persoonlijk of zakelijk ingrijpende geschillen of om situaties
waarin een vrijwillige betaling is uitgebleven.
Gevraagd is ook of het onder druk staan van het maatschappelijk
verantwoordelijk innen van schulden door gerechtsdeurwaarders een
relatie heeft met agressie. Ik wil een dergelijk verband niet leggen. Ook de
KBvG ziet een dergelijk oorzakelijk verband niet.
Iedere vorm van verbaal of fysiek geweld tegen de gerechtsdeurwaarder
is onacceptabel. Dit uitgangspunt wil ik graag met nadruk vooropstellen.
De gerechtsdeurwaarder is als bijzonder ambtsdrager diegene die het
recht ten uitvoer moet leggen. Hij zorgt er dus voor dat het recht zijn loop
heeft, zoals dat tot uitdrukking is gekomen in een uitspraak van de rechter
of een beslaglegging die dient tot verwezenlijking van een juridische
aanspraak. De gerechtsdeurwaarder is zo het verlengstuk van de rechter,
het sluitstuk van een procedure, en daarmee een belangrijk onderdeel van
onze rechtsstaat. Gerechtsdeurwaarders behoren dan ook tot de
doelgroep van functionarissen met een publieke taak. Dat betekent onder
andere dat de eenduidige landelijke afspraken (ELA) worden gehanteerd,
die als doel hebben een effectieve en snelle afhandeling van geweld en
agressie tegen functionarissen met een publieke taak door politie en
openbaar ministerie (OM). Onderdelen hiervan zijn snelle opvolging van
een melding, altijd opname van aangifte door politie in geval van een
strafbaar feit, voortvarende vervolging en de mogelijkheid om de strafeis
met 200% te verhogen, zodat de sanctie verdriedubbeld wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

15

De meeste gerechtsdeurwaarders merken echter in hun contacten met
zowel crediteuren als debiteuren dat de samenleving zich heeft verhard.
Veel meer dan voorheen is het noodzakelijk dat hiervoor aandacht binnen
de sector is. De preventieve aanpak die voortkomt uit het programma VPT
dat tot 2017 liep sluit hierop aan. Dat de sector voor zichzelf een taak
weggelegd ziet om eigen preventieve maatregelen te treffen acht ik een
goede zaak. De werkgever zelf heeft immers ook een grote rol bij het
creëren en faciliteren van een veilige werkomgeving voor de werknemer.
Werkgevers vervullen een rol bij de communicatie over de ELA. Organisaties die zelf een VPT-coördinator in huis hebben, hebben vaak goede
contacten met politie en OM. Voor een goed verloop van het proces na
een incident kan bekendheid met elkaars processen helpen. Om die reden
zijn de KBvG, de politie en het OM met elkaar in gesprek gegaan sinds
begin 2017. Aangifte kan trouwens ook door de werkgever worden
gedaan.
De leden van de CDA-fractie en de D66-fractie vragen naar de ruimte voor
gerechtsdeurwaarders voor het gebruik van cameratoezicht door middel
van zogenaamde bodycams. Het gebruik van audiovisuele middelen is
mogelijk, mits de deurwaarder bij het betreden van de woning aangeeft
dat hij een camera draagt en dat hij om toestemming vraagt, of vraagt of
de debiteur geen bezwaar heeft dat er om veiligheidsredenen gefilmd
wordt.
De KBvG heeft een proefproject uitgevoerd waarbij gerechtsdeurwaarders
op pad zijn gegaan met bodycams. Deze aanpak bleek om twee redenen
niet altijd even effectief. De bodycams zorgden tijdens een bezoek soms
juist voor het ontstaan van agressie. Ook kwam het voor dat het beeldmateriaal vanuit privacytechnisch oogpunt niet bruikbaar was. De gerechtsdeurwaarder staat bij een huisbezoek immers letterlijk aan de deur van de
debiteur en heeft diens persoonlijke levenssfeer te respecteren. Bodycams
zijn mogelijk een nuttig hulpmiddel tegen agressie, maar bieden geen
oplossing in alle gevallen.
De KBvG heeft aanvullend een drietal persoonlijke alarmeringssystemen
getest en het resultaat hiervan ter beschikking gesteld aan haar leden.12
Voor de dagelijkse praktijk van de deurwaarder heeft de KBvG bovendien
een checklist voor het omgaan met agressie ontwikkeld. Op kantoorniveau
zijn gerechtsdeurwaarders goed opgelijnd in de omgang met agressie.
Elke werkgeversorganisatie dient op grond van artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet een arbeidsomstandighedenbeleid te voeren dat
gebaseerd is op een inventarisatie en evaluatie (RI&E) van alle risico’s die
de arbeid voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers met zich
meebrengt. De KBvG heeft voor haar leden een gestandaardiseerde versie
van deze RI&E uitgebracht, waarin ten aanzien van de omgang met
agressie wordt voorgeschreven een preventiemedewerker aan te stellen,
die kennis heeft van agressie, en die op de hoogte is van de arbeidsrisico’s in de organisatie en weet hoe deze risico’s kunnen worden
voorkomen. Ook dient deze preventiemedewerker betrokken te worden bij
het opstellen, actueel houden en uitvoeren van de RI&E. De KBvG houdt
mij op de hoogte van de ontwikkelingen bij deze initiatieven en van
eventuele geweldsincidenten.
In de zomer van 2019 vond een ernstig geweldsincident plaats. De VKC
heeft op 12 september 2019 om een reactie daarop van mij en de Minister
van Justitie en Veiligheid gevraagd. Inmiddels is de strafzaak in eerste
aanleg voor de rechter geweest. De man en de vrouw die de betrokken
gerechtsdeurwaarder van zijn vrijheid hadden beroofd en hadden
mishandeld zijn op 21 november 2019 door de Rechtbank Overijssel
12

Zie: https://www.kbvg.nl/7744/alarmeringsystemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

16

veroordeeld tot een gevangenisstraf van vier jaar en het betalen van een
schadevergoeding van € 22.500.13 Deze uitspraak toont aan dat de
strafmaat in dit soort gevallen wordt verhoogd met 200% en zo tot een
aanzienlijke sanctie kan leiden. Omdat het hoger beroep aanhangig is wil
ik mij van verder inhoudelijk commentaar op deze zaak onthouden.
Aangifte
De leden van de D66-fractie vragen op welke manier de aangiftebereidheid van gerechtsdeurwaarders kan worden vergroot. Dat acht ik in
eerste instantie een opgave die ligt in het domein van de (werkgevers in
de) sector zelf. Zonder aangifte is het niet mogelijk om politie en OM goed
in stelling te brengen tegen geweldsincidenten. Het belang van een
correcte aangifte kan niet worden overschat. De KBvG heeft als service
een aangiftewijzer ontwikkeld die te downloaden is op de website van de
beroepsorganisatie. Op de website staat ook een specifiek meldnummer
voor het doen van aangifte vermeld. De KBvG heeft onder haar leden
breed gecommuniceerd dat de KBvG gerechtsdeurwaarders ondersteunt
in het doen van aangifte en het voeren van procedures. Deze ondersteuning bestaat onder andere uit het attent maken op de VPT-knop bij
aangifte en het aanbieden van door de KBvG gefinancierde ondersteuning
door een advocaat bij de aangifte. Ik zie tegen de achtergrond van de ELA
niet een verondersteld verband tussen een lage kans op vervolging en
lage aangiftebereidheid onder gerechtsdeurwaarders. De kans op
vervolging is gegeven de ELA juist hoog, omdat geweld tegen de
gerechtsdeurwaarder als uitoefenaar van een publieke taak uiterst serieus
wordt genomen. Dat er vaak geseponeerd zou worden is niet in lijn met
dit beleid en blijkt ook niet.
Bewijspositie
De aan het woord zijnde leden vragen voorts met verwijzing naar de brief
van 23 februari 2017 hoe de bewijspositie van gerechtsdeurwaarders in
het proces kan worden versterkt. Zij vragen waarom het opgeleid zijn om
bijzondere proces-verbalen op te maken – zoals is voorbehouden aan een
opsporingsambtenaar – een noodzakelijke vereiste is bij de toekenning
van bijzondere bewijskracht.
Net als mijn ambtsvoorganger heeft aangegeven in betreffende brief acht
ik het niet bij de functie van gerechtsdeurwaarder passen om hem de
status van opsporingsambtenaar te verlenen. Dat is echter iets anders dan
het gewicht dat aan zijn verklaring toekomt. In de rechtspraktijk komt aan
de schriftelijke verklaring van de gerechtsdeurwaarder met zijn bijzondere
wettelijke bevoegdheden al veel overtuigingskracht toe. En dat is terecht.
De rechter weet dat de gerechtsdeurwaarder een bijzonder ambtsdrager is
die ervaring heeft met het opstellen van ambtsedig opgemaakte stukken
zoals processen-verbaal van constatering. Bovendien geldt dat een
verklaring van het slachtoffer samen met een aangifte van de werkgever
ook sterker is.
De Stichting Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de beslissing van
de Stichting Garantiefonds Gerechtsdeurwaarders (GGDW) om eind 2019
te stoppen en vragen naar mijn reactie daarop.
De stichting GGDW was een initiatief van een (klein) aantal gerechtsdeurwaarderskantoren waarbij deze over en weer voor elkaar instonden
ingeval van een mogelijke déconfiture (de zogenoemde Lloydsconstructie). De KBvG heeft in die stichting geen rol vervuld. Ik bezie dit
13

ECLI:NL:RBOVE:2019:4332 en ECLI:NL:RBOVE:2019:4334.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

17

als een besluit van die partijen zelf. Ik heb geen beeld dat er nieuw fonds
komt of dat financiële problematiek hiervan de oorzaak is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 618

18