Werkagenda Banenafspraak Rijk 2019 – 2020

18 juni 2019

Inhoudsopgave
1. Inleiding
2. Taakstelling en prognose
3. Rijksbreed beleid en voorzieningen
3.1 Meerjarige aanpak
3.2 Infrastructuur
3.3 Raamovereenkomst inhuur arbeidsparticipanten
4. Afstemming en besluitvorming binnen het Rijk
5. Monitoring, verantwoording en (externe) communicatie
6. Acties voor 2019 en 2020

1. Inleiding
Achtergrond van deze werkagenda is de banenafspraak uit het Sociaal Akkoord van 2013. In het
Sociaal Akkoord is afgesproken dat de markt 100.000 extra banen realiseert voor mensen met een
arbeidsbeperking en de overheid 25.000.
In 2018 is in opdracht van het kabinet een breed onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om
banen te creëren in de overheids- en onderwijssectoren. Dit onderzoek wees uit dat er bij de
werkgevers de wil en het commitment is om een succes te maken van de banenafspraak, maar dat dit
nog niet altijd tot voldoende resultaten leidt. De complexiteit van het systeem van de banenafspraak
was een van de redenen waarom het de werkgevers niet altijd is gelukt om voldoende banen te
realiseren.
Daarop heeft de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangekondigd de Wet
Banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten te vereenvoudigen. Hiermee krijgen werkgevers meer
mogelijkheden om banen te realiseren, onder meer doordat het onderscheid tussen overheid en markt
vervalt. De sector overheid blijft wel verantwoordelijk voor haar aandeel in de 125.000 extra banen.
In de context van de nieuwe regelgeving hebben de bewindspersonen van het ministerie van OCW,
SZW en BZK op 11 april 20119 een bestuursakkoord afgesloten met de overheidssectoren om een
impuls te geven aan de realisatie van de banen. Ter uitvoering van dit akkoord maken de
overheidssectoren, waaronder de sector Rijk, een werkagenda met acties.
Met deze Werkagenda onderstrepen de ministeries dat zij zich ten volle zullen blijven inzetten om
banen te scheppen voor mensen met een arbeidsbeperking en geven zij uitvoering aan het
bestuursakkoord.
Hoofdstuk 2 t/m 5 gaan achtereenvolgens in op de taakstelling en prognose, de rijksbrede aanpak,
afstemming en besluitvorming binnen het Rijk, en verantwoording en communicatie.
Hoofdstuk 6 bevat de acties voor 2019 en 2020; een uitvoeringsparagraaf die elk jaar zal worden
geactualiseerd.

2. Taakstelling
Hoofddoel van het rijksbrede en departementale beleid is duurzame instroom van mensen met een
arbeidsbeperking die zijn opgenomen in het doelgroepenregister van UWV en die over het algemeen
gesproken niet in staat zijn zelfstandig het Wettelijk Minimumloon te verdienen. De opgave is om
binnen de rijksoverheid elk jaar een aantal nieuwe banen te realiseren totdat in 2024 het dan
geldende quotumpercentage is bereikt. Dat zijn naar verwachting ongeveer 5000 structurele banen.
Dankzij de komende wetswijziging kunnen de ministeries een deel van deze opgave in samenwerking
met marktpartijen realiseren, en ook in samenwerking met andere werkgevers. Het blijft van belang
met het oog op ontwikkeling naar inclusief werkgeverschap en een inclusief werkklimaat (Strategische
Personeelsbeleid Rijk 2025) dat een substantieel deel van de mensen uit de doelgroep bij het Rijk zelf
is aangesteld.

3. Rijksbreed beleid en voorzieningen
3.1

Meerjarige aanpak en prognose

Het Rijk hanteert voor de realisatie van banen voor mensen met een arbeidsbeperking een meerjarige
aanpak die bestaat uit de volgende vier methodes:



Individuele plaatsingen op (nieuwe) aangepaste werkpakketten (via jobcarving en
functiecreatie) of nieuwe reguliere functies (in deeltijd of met een extra voorziening). Alle
ministeries nemen op deze wijze mensen met een arbeidsbeperking in dienst.
Daarnaast is met ingang van 1 oktober 2018 een rijksbreed programma gestart om hoger
opgeleide mensen met een arbeidsbeperking (HBO- en WO-niveau) te laten instromen bij het
Rijk.



Collectieve plaatsingen in teams van 10 tot 15 medewerkers met een gespecialiseerde
teamleider en een vaste jobcoach. De rijksbrede organisatie Binnenwerk vervult sinds 2016 de
rol van gemandateerd werkgever namens bijna alle werkgevers van het Rijk.



Banen in samenwerking met leveranciers en dienstverleners in het inkoopdomein
(Maatwerk voor mensen)
Sinds 1 januari 2018 werken HR en Inkoop bij het Rijk samen met leveranciers en
dienstverleners aan nieuwe, creatieve manieren om mensen via inkoopcontracten en social
return on investment (SROI) aan werk te helpen, bij het Rijk of bij andere werkgevers: dit is
Maatwerk voor Mensen (www.maatwerkvoormensen.nl).
Er zijn verschillende toepassingsvarianten:
Aanvullende afspraken met leveranciers (in partnerschappen) over de inzet van
(meer) mensen met een arbeidsbeperking in bestaande contracten en afspraken in
nieuwe contracten.
Het maximaal benutten van de inkoopkracht en de Social Returnverplichting van de
leverancier. Social return bij het Rijk is in doorontwikkeling. In proeftuinen krijgen
rijksorganisaties en hun leveranciers de ruimte om samen te verkennen hoe zij de
meeste impact kunnen realiseren en gebruik maken van de brede invulmogelijkheden.
Er wordt onder meer gekeken hoe deze veelal tijdelijk trajecten zo kunnen worden
ingezet dat zij leiden tot vast werk.
Opdrachten als voorbehouden opdracht in de markt zetten voor sociale
ondernemingen (voorbeeld recycling bedrijfskleding – ministerie van Defensie).



Banen in samenwerking met andere werkgevers, al dan niet regionaal. Kenmerkend
voor deze aanpak is dat de banen door het Rijk worden bekostigd, maar dat de medewerkers
niet voor het Rijk werken, maar voor andere publieke doelen en in samenwerking met andere
publieke werkgevers. De medewerkers kunnen wel aangesteld zijn bij het Rijk.

Het Rijk kan de ca. 5000 banen de komende jaren indicatief (de precieze aantallen kunnen variëren en
worden aangepast op basis van tussentijdse ervaringsgegevens) langs de volgende lijnen realiseren:

Aanpak

Indicatief aantal banen
totaal eind 2024
2000

Indicatief
percentage
40 %

Banen via collectieve plaatsingen door Binnenwerk in
opdracht van ministeries

1500

30 %

Maatwerk voor mensen: banen in samenwerking met
leveranciers en dienstverleners in het inkoopdomein/Social
Return

1500

30 %

Banen op individuele werkplekken

Banen in samenwerking met andere werkgevers, al dan niet
regionaal

3.2

Infrastructuur

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft voorwaardenscheppende,
toezichthoudende en zo nodig interveniërende rol (zgn. systeemverantwoordelijke rol). Deze wordt
ingevuld door de acties zoals hieronder beschreven onder punt 4 en 5: jaarlijkse agendering,
vernieuwing en verbinding.
Sinds 2014 is gewerkt aan een rijksbrede infrastructuur om de ministeries te ondersteunen bij hun
taakstelling.


Team Inclusief (https://www.ubrijk.nl/team inclusief) van de Uitvoeringsorganisatie
Bedrijfsvoering Rijk (UBR) levert een Rijksbrede kennis-, expert- en adviesfunctie. In dit kader
zorgt Team Inclusief voor een periodieke Update (nieuwsbrief) voor een brede doelgroep
waaronder het Interdepartementaal Netwerk Banen Arbeidsbeperkten, een actuele
vragenbank met Questions and Answers, de actualisatie van de Toolbox Inclusief
(www.toolboxinclusief.nl) en voor beantwoording van de klantvragen die vanuit het Rijk
binnenkomen bij de overheidsbrede Kennisalliantie.
Team Inclusief wordt ook gevraagd advies te geven op strategisch niveau (o.a. jaarplannen
ministeries, draagvlak creëren bij management en HR door middels van het geven
kennissessies, etc.). Ook wordt het duurzaam borgen van banen voor mensen met een
arbeidsbeperking ondersteund door werving, selectie, instroom en begeleiding en trainingen
(op de werkvloer) en meet-and-match-bijeenkomsten.



Het programma Rijksbrede Instroom Hogeropgeleide Arbeidsbeperkten (RIHA) heeft
tot doel de instroom van hbo en wo opgeleide medewerkers met een arbeidsbeperking (S8 –
S12) te versnellen. Het programma ondersteunt de ministeries onder meer met voorbeelden
van werkpakketten, bemiddeling bij de uitvraag en matching van kandidaten uit de
raamovereenkomst ‘Inleen Participanten’.



Voor hoger opgeleiden met een arbeidsbeperking is het programma ‘Onbeperkt Talent’
ontwikkeld, gericht op persoonlijke ontwikkeling en professionele groei
(https://www.ubrijk.nl/programma onbeperkt-talent). Voor managers, werkplekbegeleiders en
collega’s in de werkomgeving is een ondersteunend trainings- en activiteitenaanbod opgezet.



Binnenwerk (https://www.ubrijk.nl/binnenwerk) ontzorgt de ministeries bij de collectieve
plaatsingen via een model van gemandateerd werkgeverschap. Dit betekent dat Binnenwerk
de mensen met een arbeidsbeperking selecteert, in dienst neemt, begeleidt en aanstuurt. Ook
de administratieve kant wordt helemaal voor de opdrachtgevers verzorgd. Binnenwerk creëert
bij voorkeur teams van zo’n vijftien medewerkers die worden ingezet op verschillende
werksoorten.



Het Adviesteam Social Return Rijk (https://www.maatwerkvoormensen.nl/contact)
ondersteunt rijksambtenaren en leveranciers bij de werkwijze Maatwerk voor Mensen en het
opstarten van nieuwe proeftuinen social return. In het kader daarvan initieert het team
verschillende activiteiten waaronder het verbinden van partners, het faciliteren van het
netwerk, het beschikbaar stellen van de leerformule, het inspireren en motiveren van
opdrachtgevers en leveranciers, het organiseren van workshops en netwerkbijeenkomsten.
Doel is zo een bijdrage te leveren aan het naar werk begeleiden van mensen met een afstand
tot de arbeidsmarkt (waaronder mensen met een arbeidsbeperking).



Vanuit WSP/UWV Haaglanden zijn twee contactpersonen (liaisonfuncties) beschikbaar
voor de ministeries. De bedoeling van deze samenwerking in de Haagse regio is om de
matches tussen (doelgroep)kandidaten die bij het WSP en het UWV bekend zijn en
werkplekken/werkpakketten actief te ondersteunen. De meerjarige aanpak met de vier
methoden zijn hierbij het uitgangspunt. De contactpersonen zijn expert/vraagbaak voor de
ministeries op het gebied van wet- en regelgeving, instrumenten, inzet van onze
arbeidsdeskundigen voor jobcarving en functie creatie en andere vragen op casusniveau.



Het Rijk en de sector Defensie hebben in 2017 een Raamovereenkomst inhuur
participanten afgesloten. De acht gespecialiseerde aanbieders uit de raamovereenkomst
zorgen tezamen voor een landelijke spreiding.

4. Afstemming en besluitvorming binnen het Rijk
Het Interdepartementaal Netwerk Banen Arbeidsbeperkten (INBA) is sinds begin 2017 actief. Het is
voortgevloeid uit het zgn. contactpersonenoverleg dat heeft plaatsgevonden van 2013 t/m 2016. De
leden van de INBA zijn de adviseurs en projectleiders van de ministeries en taakorganisaties.
De INBA heeft zich ten doel gesteld goed geïnformeerd te zijn over de nieuwe ontwikkelingen en
mogelijkheden voor baancreatie en mee te denken op strategisch/tactisch niveau over de
implementatie van de banenafspraak.
Besluitvorming vindt plaats in de reguliere commissies binnen het Rijk: Interdepartementale
Commissie voor Organisatie en Personeel (ICOP), Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijk
(ICBR)en indien nodig het overleg van secretarissen-generaal (SGO).
Aan de ICBR zal jaarlijks een plan worden voorgelegd met concrete acties voor de volgende jaren.
Hierin zullen ook vernieuwende activiteiten worden voorgelegd. Dit plan is de – zo steeds
geactualiseerde en vernieuwde - uitvoeringsparagraaf bij deze Werkagenda.

5. Monitoring, verantwoording en (externe) communicatie
De ministeries leggen jaarlijks, conform verzoek van de Tweede Kamer, verantwoording af over de
inspanningen en realisatie in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk. Het aantal medewerkers met een
doelgroepregistratie aangesteld bij het Rijk (spoor 1 en 2 van de meerjarige aanpak) is te achterhalen
door gegevens uit P-Direkt te confronteren met gegevens van het UWV. Informatie over individuele
inleenverbanden worden door de dienstverleners uit de mantelovereenkomst verstrekt.
Realisatiecijfers over inleenverbanden die nog buiten de mantelovereenkomst lopen, komen van de
ministeries zelf.
Met de registratie en monitoring van banen die in samenwerking met marktpartijen worden
gerealiseerd, is nog geen ervaring. Een goede vorm van registratie en (rijksbrede) monitoring wordt
samen met leveranciers en contactmanagers onderzocht.
Het Rijk wil zichtbaar resultaten boeken, zowel met interne plaatsingen als in samenwerking met de
markt en is voornemens hierover extern te communiceren. Daarbij zullen ook andere vormen van
sociaal werkgeverschap aan bod komen, zoals bijvoorbeeld de penitentiaire productiebedrijven InMade en Ex-Made van DJI.

6. Acties/speerpunten in 2019 en 2020
De ministeries hebben de afgelopen jaren het beleid en de rijksbrede infrastructuur op orde gemaakt
en banen gerealiseerd. Met deze werkagenda spreken zij uit dat het accent nu volledig kan komen te
liggen op: doen!
Onderstaand zijn de rijksbrede en departementale acties op de korte en middellange termijn
opgenomen. Het gaat hierbij om speerpunten, niet om acties die randvoorwaardelijk zijn of die
ministeries in hun interne processen en werkwijze zelf kunnen doen. Voorbeelden hiervan zijn het
blijvend agenderen van dit thema, zorgen voor kennisuitwisseling, afspraken maken met
leidinggevenden, goede voorbeelden belonen, een intern ambassadeursnetwerk opzetten en
uitbreiden van gebleken succesvolle aanpakken zoals de functies van etage-assistenten en taken in de
catering. Succesfactoren zijn eveneens het snel regelen van de nodige voorzieningen, het inbedden
van de werving- en selectieprocessen voor mensen met een arbeidsbeperking in de reguliere
processen, organiseren van meeloopstages en kijken naar talenten in plaats van naar beperkingen.

Speerpunten
(Verder uitbreiden van) samenwerking in arbeidsmarktregio’s. Dit kan banen opleveren in
het eigen ministerie, maar ook bij andere organisaties.
Intensiveren en uitbreiden van ‘sociaal vergaderen’. Op initiatief van de best practise van
het ministerie van BZK/P&O/BOA worden met externe vergaderlocaties in Den Haag afspraken
gemaakt over sociaal vergaderen. Dit houdt in dat deze vergaderlocaties mensen met een
arbeidsbeperking in dienst hebben en inzetten in bijvoorbeeld de catering of het klaarmaken
van de zalen. De gemeente Den Haag is betrokken bij het bemiddelen van de kandidaten voor
deze banen. Ministeries boeken hun externe vergaderingen in beginsel bij deze ‘sociale
vergaderlocaties’. Op basis van de ervaringen in Den Haag zal dit initiatief in andere steden
worden voortgezet.
Ook de interne vergaderingen worden in afstemming met de leveranciers ‘sociaal
georganiseerd’.
Ontwikkelen van een monitorsysteem voor banen die in het inkoopdomein zijn
gerealiseerd.
Programma RIHA:
Voortzetting van de uitvraag binnen ministeries van hoger opgeleide medewerkers met
een arbeidsbeperking S8 e.v. bij de mantelpartijen ‘Inleen Participanten’.
Eerste (voorjaars)uitvoering van het programma ‘Onbeperkt Talent’ voor twintig nieuwe
gedetacheerde en (tijdelijk) aangestelde medewerkers van verschillende ministeries
Organisatie en uitvoering (tweede tranche) van het programma ‘Onbeperkt Talent’
vanaf het najaar van 2019 voor gedetacheerde en (tijdelijk) aangestelde medewerkers.
Voorzetting en actualisering ondersteuningsaanbod van trainingen en activiteiten voor
managers, werkplekbegeleiders en collega’s in de werkomgeving.
Evaluatie van het Programma RIHA. Het programma wordt in 2020 geborgd in de
bestaande structuur.
In de collectieve instroom:
Realisatie van de ca. 300 banen die in 2018 door de ICBR zijn opgedragen.
Verdere doorgroei van Binnenwerk in opdracht van de ICBR naar aanleiding van de
wensen van de ministeries.

Intensiveren van samenwerking met categoriemanagers voor de realisatie van banen
met leveranciers.
Voortzetting van de proeftuinen Maatwerk voor Mensen en doorontwikkeling van social
return. Het jaar 2019 is gericht op uitbreiding en verduurzaming van de proeftuinen. Om dit te
stimuleren en te ondersteunen zijn er diverse communicatieactiviteiten en evenementen
gepland, zoals een Kennissessie Maatwerk voor Mensen voor projectleiders van de
Banenafspraak, een diner pensant Maatwerk voor Mensen en het verder ontwikkelen van de
online community en leerformule.
De ambitie is om het programma Maatwerk voor Mensen onderdeel te maken van het
Programma Versnelling Duurzame Bedrijfsvoering Rijk. Daarvoor is de verkenning gestart.
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen is een instrument dat in dit programma stevig wordt
ingezet. Dit programma zal (de doorontwikkeling van) social return verder helpen in de context
van de beleidsdoelstellingen op het bredere bedrijfsvoeringsterrein: People, Planet en
Prosperity. Dit bevordert de mogelijkheden op samenwerking tussen de verschillende thema’s.
Bijvoorbeeld, hoe kunnen circulaire processen sociaal worden ingericht (werk bieden aan
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt).
In proeftuinen ‘Partnerschappen’ wordt het benutten van de inkoopkracht bij alle overheden, in
samenwerking met leveranciers, gestimuleerd en ondersteund.
In het kader van het VN-Verdrag voert het Rijk diverse acties uit voor een brede doelgroep
van mensen met een handicap. Het Rijk werkt aan de implementatie van het VN Verdrag via de
Actielijn het Rijk als Organisatie en het Programma Onbeperkt Meedoen. Daarbij wordt ingezet
op werkgeverschap, toegankelijkheid van gebouw, toegankelijke informatie & communicatie en
de inzet van maatschappelijk verantwoord inkopen.
Wat betreft werkgeverschap gaat het, naast het aannemen van mensen met een beperking,
om werkomgeving, ondersteuning bij het werk, ontwikkelingsmogelijkheden, bewustwording
om een inclusieve werkgever te zijn. Zie ook onder de actie m.b.t. RIHA en het volgende punt.
In het kader van toegankelijkheid spitsen de acties vanuit het perspectief van de werkgever
zich toe op (aanvraag van) specifieke voorzieningen op de werkplek en in de werkomgeving.
Bevorderen van een inclusief werkklimaat. In het Strategisch Personeelsbeleid Rijk 2025
is de ambitie neergelegd om diversiteit en inclusie te bevorderen. In dat kader zullen
initiatieven worden uitgewerkt gericht op een veilige, inclusieve werkomgeving voor mensen
met een arbeidsbeperking.
Er wordt, mede in het kader van de implementatie van het VN-verdrag, gewerkt aan het
opzetten van een beweging ‘Onbeperkte Denkers’ om ministeries te ondersteunen bij het
vergroten van een inclusief werkklimaat van hun organisatie. Er is reeds een (Rijks)basispakket
‘Onbeperkte Denkers’ aan de ministeries beschikbaar gesteld. Voorbeelden van acties bij
ministeries zijn de inrichting van een steunpunt, vraagbaak, netwerk van ambassadeurs en een
pilot met een ‘menukaart’ voor organisaties waarin bijeenkomsten en activiteiten met mensen
met een beperking zijn opgenomen gericht op bewustwording en concrete vraagstukken en
oplossingen op de werkplek.
Uitbreiding van initiatieven / genereren van ideeën voor banen in samenwerking met andere
werkgevers (de vierde methode uit de Meerjarige aanpak).

Bijlage
Rijksbrede meerjarenaanpak

Bijlage

Realisatie banen arbeidsbeperkten
Meerjarige aanpak van het Rijk (NU-2024)
Sociaal
akkoord
2013

125.000

extra banen voor
mensen met een
doelgroepindicatie

De overheid moet hiervan 25.000 banen realiseren.
De Rijksoverheid is gehouden aan ca. 20% van deze
overheidsbrede opgave. De Rijksoverheid wil een
inclusieve werkgever zijn: #RijksInclusief! Het Rijk heeft
een meerjarige aanpak die bijdraagt aan de realisatie
van de opgave. De ministeries maken in hun eigen
plannen veelal gebruik van een combinatie van
onderstaande aanpakken.
Banen op
individuele
werkplekken

Instroom
praktisch
opgeleiden

Instroom
hoger
opgeleiden

Banen in
collectieve
Plaatsingen

plaatsing in
teams van
15 medewerkers

Facilitaire en licht
administratieve
werkzaamheden

Maatwerk
voor
Mensen

Afspraken
in inkoopcontracten

Partnerschappen
met marktpartijen

In samenwerking
met andere
werkgevers

(Regionale)
samenwerkingsverbanden

Binnen of buiten
eigen organisatie

Klik op de aanpak om meer te lezen.

‘Wij zijn aan het werk’