Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3477
Vragen van het lid Ulenbelt (SP) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat de financiën van toekomstige
gepensioneerden zorgwekkend zijn (ingezonden 4 juli 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 13 september 2016).
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht «financiën toekomstige gepensioneerden
zorgwekkend»?1 2
Wat is uw reactie op de verwachting van het Nationaal Instituut voor
Budgetvoorlichting (Nibud) dat een kwart van de 65-minners straks te weinig
pensioen heeft om van rond te komen, als gevolg van het toenemende aantal
ZZP’ers (zelfstandigen zonder personeel), van wie het merendeel geen
pensioen opbouwt, als gevolg van de toename van flexibele dienstverbanden
en als gevolg van scheidingen?
Antwoord 1 en 2
Op 1 juli heeft het NIBUD in samenwerking met PricewaterhouseCoopers
(PWC) een rapport gepubliceerd over de ontwikkeling van het inkomsten- en
uitgavenpatroon van gepensioneerden en de verwachtingen voor toekomstige gepensioneerden.
Voor wat betreft de huidige gepensioneerden is er volgens het rapport geen
directe aanleiding om te veronderstellen dat ouderen niet kunnen rondkomen. 64% van de huidige gepensioneerden geeft vaak aan gemakkelijk rond
te komen, ten opzichte van 55% van alle huishoudens.
Wat betreft de verwachtingen voor toekomstige gepensioneerden wordt
vermeld dat een kwart van de huidige 65-minners naar verwachting bij
pensionering te weinig pensioen heeft. Dit is gebaseerd op onderzoek onder
65-minners dat in oktober 2015 door de AFM is gepubliceerd, waarbij de
beoogde bestedingsbehoefte is afgezet tegen de verwachte pensioenopbouw.
Een kwart van de toekomstige gepensioneerden bouwt naar verwachting te
weinig pensioen op om de beoogde bestedingsbehoefte bij pensionering te
behalen.

1
2

ah-tk-20152016-3477
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://nos.nl/l/2114631
https://www.nibud.nl/consumenten/zorgen-nibud-om-toekomstig-gepensioneerden/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

In de perspectiefnota over de toekomst van het pensioenstelsel heeft het
kabinet aangegeven het van belang te vinden dat alle werkenden een
toereikend pensioen opbouwen om bij pensionering geen grote terugval te
hebben in bestedingsmogelijkheden. Met name flexwerkers, zelfstandigen en
werknemers die geen aanvullend pensioen opbouwen via de werkgever lopen
het risico geen toereikend pensioen op te bouwen. In de perspectiefnota zijn
voor de verschillende groepen uiteenlopende beleidsopties in kaart gebracht.
Indien de beoogde bestedingsbehoefte niet wordt bereikt, betekent dat
overigens niet automatisch dat mensen niet rond kunnen komen. Het kan ook
betekenen dat de huidige werkenden de verwachtingen over de beoogde
bestedingen tijdens pensionering moeten bijstellen. Daarnaast is het mogelijk
om tijdens het werkende leven extra middelen opzij te zetten voor pensionering.
Vraag 3 en 6
Deelt u de mening dat de constatering die Nibud/PricewaterhouseCoopers
(PwC) doen in het rapport «Bestedingen van ouderen», dat het meer dan
vroeger voor huishoudens belangrijk wordt om actief bezig te zijn met de
financiële planning, voor een deel van de huishoudens moeilijk zal zijn? Zo ja,
bent u bereid in kaart te brengen wat de omvang van de verwachte problematiek is, dit aan de Kamer te rapporteren en met voorstellen te komen om
deze problemen te voorkomen? Zo nee, waarom niet?3
Onderschrijft u de aanbeveling van Nibud/PwC om inzicht en advies op maat
te geven in het te verwachten uitgaven- en leefpatroon van toekomstig
gepensioneerden? Zo ja, op welke wijze gaat u hier invulling aan geven? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3 en 6
In de perspectiefnota over de toekomst van het pensioenstelsel heeft het
kabinet aangegeven het van belang te vinden dat alle werkenden een
toereikend pensioen opbouwen om bij pensionering geen grote terugval te
hebben in bestedingsmogelijkheden.
In het rapport wordt aangegeven dat het van belang is om vroeg met de
financiële planning te beginnen. Ik ondersteun dat van harte. Het is van
belang dat werkenden actief bezig zijn met hun oudedagsvoorziening. Met
het wetsvoorstel Pensioencommunicatie dat vorig jaar in werking is getreden,
is de informatieverstrekking over pensioenen verbeterd. Het doel van
pensioencommunicatie is dat de pensioendeelnemer weet hoeveel pensioen
hij kan verwachten, kan nagaan of dat voldoende is en zich bewust is van de
risico’s van de pensioenvoorziening.
Er zijn verschillende instrumenten waarmee huishoudens worden ondersteund bij de financiële planning. Een belangrijke rol is weggelegd voor de
website mijnpensioenoverzicht.nl die inzicht geeft in het verwachte pensioeninkomen. Daarnaast werkt het platform Wijzer in geldzaken aan het bevorderen van financiële veerkracht op de oude dag. Op haar website is bijvoorbeeld de Pensioenschijf-van-vijf te vinden. Deze tool is ontwikkeld in
samenwerking met het Nibud. Met deze tool kunnen huishoudens zelf in kaart
brengen of de verwachte pensioeninkomsten toereikend zijn om de verwachte uitgaven tijdens pensionering te financieren.
Vraag 4
Deelt u de zorgen van het Nibud om mensen die als ze met pensioen gaan
een koophuis hebben met een aflossingsvrije hypotheek of een nog niet
afbetaalde hypotheek? Zo ja, welke actie gaat u hierop ondernemen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Deelnemers hebben afhankelijk van hun persoonlijke situatie en verwachtingen over de toekomst een keuze gemaakt over de aflossing van hun eigen
huis. Een (deels) afgeloste eigen woning leidt tot lagere woonlasten. Indien er
sprake is van een niet (volledig) afbetaalde hypotheek, lopen de woonlasten
ook na pensionering door. Huishoudens met een niet (volledig) afbetaalde

3

https://www.nibud.nl/wp-content/uploads/Bestedingen-van-ouderen_Nibud_PWC_juni-2016.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

hypotheek staan wat dat betreft gelijk aan huurders, voor wie de woonlasten
ook doorlopen.
Per 2013 is bij nieuwe afgesloten hypotheken aflossing binnen dertig jaar de
nieuwe norm. Dit leidt ertoe dat toekomstige gepensioneerden gemiddeld
genomen lagere woonlasten zullen hebben.
Vraag 5
Deelt u de mening van het Nibud dat aan zorgkosten meer wordt uitgegeven
en dat de verwachting is dat, gezien het huidige zorgstelsel, WMO en Wet
langdurige zorg, deze kosten in de toekomst zullen toenemen? Zo ja, deelt u
de mening dat de stijging van deze kosten voor een groeiende groep mensen
niet meer op te brengen is? Zo ja, bent u bereid in het kabinet te bespreken
op welke wijze de zorgkosten voor gepensioneerden dusdanig verlaagd
kunnen worden dat deze niet in de financiële problemen raken? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
Een steeds ouder wordende populatie zal leiden tot hogere zorgkosten, maar
dat betekent niet dat deze individueel gedragen zullen worden. Binnen de
Zorgverzekeringswet zullen stijgende zorgkosten leiden tot een hogere
nominale premie en een hoger verplicht eigen risico. De zorgtoeslag stijgt
jaarlijks mee met de stijging van de nominale premie en het gemiddeld eigen
risico, waardoor lage inkomens automatisch worden gecompenseerd.
Binnen de Wet langdurige zorg is er sprake van inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdragen. Hier vinden geen grote verandering plaats en
doordat ze inkomens- en vermogensafhankelijk zijn houden ze rekening met
draagkracht van de cliënt.
Voor de Wmo geldt net als in de Wet langdurige zorg dat de eigen bijdrage
inkomens- en vermogensafhankelijk is. Daarnaast beschikken gemeenten over
verschillende mogelijkheden om ook financieel compensatie te kunnen
verlenen.
Tot slot wordt er jaarlijks bij de Augustusbesluitvorming naar de koopkrachten lastenontwikkeling gekeken, waarbij er gestreefd wordt naar een evenwichtig inkomensbeeld. Hierbij wordt er ook specifiek naar gepensioneerden
gekeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3