Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

452
Vragen van de leden Groothuizen en Schonis (beiden D66) en Voordewind
(ChristenUnie) aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat en de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het bericht «Italy holds
Netherlands, EU «responsible» for migrant boat» (ingezonden 28 juni 2019).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
(ontvangen 21 oktober 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Italy holds Netherlands, EU «responsible» for
migrant boat»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u ervan dat Italië heeft gezegd dat het Nederland verantwoordelijk
houdt voor het lot van de migranten die momenteel op de Seawatch-3
verblijven?
Antwoord 2
De drenkelingen die aan boord van de Sea-Watch 3 verbleven zijn op 29 juni
2019 van boord gegaan. Wanneer een schip drenkelingen aan boord neemt
kan de vlaggenstaat assisteren bij het vinden van een veilige haven waar de
drenkelingen ontscheept kunnen worden in samenwerking met de SAR
diensten in de regio waar de drenkelingen aan boord zijn genomen. Dit heeft
Nederland gedaan. Nederland kan echter geen toegang tot een veilige haven
afdwingen.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat de Italiaanse Minister Matteo Salvini afgelopen zondag
contact met het Nederlandse regering heeft opgenomen? Zo ja, wat was de
inhoud van dit contact, en op welke wijze heeft u hierop gereageerd?

1

ah-tk-20192020-452
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Euractiv, 24 juni 2019, «Italy holds Netherlands, EU «responsible» for migrant boat’ (https://
www.euractiv.com/section/justice-home-affairs/news/italy-holds-netherlands-eu-responsiblefor-migrant-boat/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Graag verwijs ik u naar de brief van de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid die u op 3 juli 2019 hebt ontvangen (Kamerstuk 32 317, nr. 565)
met het antwoord op de brief van de Italiaanse vicepremier Salvini van
23 juni 2019.
Vraag 4
Heeft u de Europese Commissie (EC) verzocht de ontscheping van genoemde
migranten te coördineren? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen heeft u
hiertoe op welk moment ondernomen of gaat u nog ondernemen?
Antwoord 4
Nederland heeft de Europese Commissie op 24 juni 2019 verzocht de
ontscheping van de Sea-Watch 3 te coördineren. De Europese Commissie
heeft dit verzoek geaccepteerd. De Europese Commissie heeft verschillende
lidstaten bereid gevonden om de migranten over te nemen. Zoals uw Kamer
bekend, neemt Nederland hier niet aan deel.2
Vraag 5
Deelt u de mening dat Nederland op grond van het Internationaal Verdrag
inzake opsporing en redding op zee (SAR), met name artikel 3.19, Italië moet
bijstaan bij het zo soepel mogelijk laten verlopen van het aan wal brengen
van de personen aan boord van de Seawatch-3? Zo ja, waarom gebeurt dat
momenteel dan niet? Indien dit volgens u wel gebeurt, kunt u dan toelichten
op welke wijze Nederland Italië bijstaat om een veilige haven te vinden? Kunt
u daarbij uiteenzetten welke stappen Nederland tot nu toe heeft ondernomen
en/of van plan is om te nemen?
Antwoord 5
Volgens artikel 3.1.9 van het SAR-verdrag moet er coördinatie en samenwerking plaatsvinden tussen de verdragspartijen zodat kapiteins aan hun
verplichtingen met betrekking tot het aan boord nemen van drenkelingen
kunnen voldoen zonder al te grote afwijkingen van hun bedoelde reis. De
primaire verantwoordelijkheid ligt bij het land in wiens SAR regio de
drenkelingen aan boord zijn genomen. Ontscheping zal zo spoedig als
redelijkerwijs mogelijk is, moeten plaatsvinden.
Nederland heeft in lijn met het SAR verdrag aan diverse landen rond de
Middellandse Zee gevraagd om een veilige haven waar ontscheping veilig
plaats zou kunnen vinden. Helaas is daar geen positieve reactie op gekomen.
Vraag 6
Is het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat of het Ministerie van
Justitie en Veiligheid (of een ander ministerie) leidend in deze zaak? Hoe zijn
de specifieke verantwoordelijkheden verdeeld tussen de verschillende
betrokken ministeries?
Antwoord 6
De veiligheid van het schip en diens bemanning behoort tot het beleidsterrein
van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Indien assistentie wordt
gevraagd aan Nederland bij het vinden van een veilige haven, zijn verschillende taken verdeeld over verschillende rijksinstanties, waarbij het Ministerie
van Infrastructuur en Waterstaat of de Kustwacht in principe als eerste
aanspreekpunt fungeren. Wanneer het gaat om de herverdeling van
drenkelingen binnen de Europese Unie en een eventuele Nederlandse
deelname daaraan, ligt de primaire verantwoordelijkheid bij het Ministerie
van Justitie en Veiligheid.
Vraag 7
Hoe verhoudt zich de passieve opstelling van Nederland met betrekking tot
de ontscheping van de migranten die op Seawatch-3 verblijven met de
eerdere uitspraak van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat dat «de
veiligheid voorop staat»?

2

Kamerstuk 32 317, nr. 535.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Er is geen sprake geweest van een passieve opstelling van Nederland.
Nederland heeft conform het SAR verdrag diverse landen rond de Middellandse Zee verzocht om een veilige haven te bieden. Helaas heeft dit niet
onmiddellijk geleid tot het gewenste resultaat. Het is bekend dat de situatie in
het Middellandse Zeegebied de afgelopen maanden veranderd is en het lijkt
steeds moeilijker te worden om veilige havens te vinden die willen meewerken aan het ontschepen van drenkelingen.
De veiligheid staat voor mij voorop. Dat is ook de reden dat ik in april 2019
veiligheids- en bemanningseisen heb vastgesteld voor schepen die stelselmatig drenkelingen aan boord nemen. Zolang de Sea-Watch 3 niet voldoet aan
deze eisen, vind ik het onverstandig dat het schip wordt ingezet voor het aan
boord nemen van drenkelingen.
Vraag 8
Bent u bereid om met Italië in overleg te treden om te komen tot een
structurele vorm van bijstand met betrekking tot de ontscheping van mensen
aan boord van de Seawatch-3? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Het kabinet dringt al langere tijd aan op een structurele oplossing, zowel in
Brussel als in contacten met andere EU-lidstaten, waaronder Italië. Met uw
Kamer, is het kabinet teleurgesteld dat na ruim een jaar sinds de Europese
Raad van juni 2018, nog altijd geen oplossing is gevonden voor dit vraagstuk.
Kortheidshalve verwijs ik u naar de toelichting in de brief van 14 januari 2019
over het standpunt van het kabinet met betrekking tot de structurele
oplossing voor dit vraagstuk.3
Vraag 9
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de structurele oplossing die u in
uw brief van 14 januari 2019 (Kamerstuk 32 317, nr. 535) noemt?
Antwoord 9
Tijdens verschillende Algemene Overleggen ter voorbereiding op de
JBZ-raden is uitgebreid met uw Kamer over dit onderwerp en het gebrek aan
voortgang gewisseld. Kortheidshalve verwijs ik u naar de verschillende
Geannoteerde Agenda’s voor en Verslagen van de JBZ-raden en in het
bijzonder de aanbiedingsbrief bij het verslag van de informele JBZ-raad van
18-19 juli 2019.4
Zoals toegelicht in deze aanbiedingsbrief en het bijbehorende verslag,
hebben de bijeenkomsten niet geresulteerd in een tijdelijk mechanisme dat,
wat het kabinet betreft, kan bijdragen aan de gewenste structurele oplossing
voor ontscheping. Het kabinet zal blijven aandringen op een mechanisme
waarin een zo groot mogelijke groep, zo niet alle lidstaten, haar verantwoordelijkheid neemt. Inclusief de lidstaten van aankomst. Daarnaast blijft het
kabinet voorstander van een algemeen verdelingsmechanisme waarin bij
aankomst middels een verplichte grensprocedure onderscheid wordt gemaakt
tussen kansrijke asielzoekers, kansarme asielzoekers en irreguliere economische migranten. Hierbij draagt het kabinet tevens uit dat herplaatsing alleen
aan de orde is wanneer een lidstaat onder aanhoudende, disproportionele
druk staat.
Vraag 10
Welke acties onderneemt het kabinet om, al dan niet samen met de UN
Refugee Agency (UNHCR) en de Internationale Organisatie voor Migratie
(IOM), tot een dergelijke structurele oplossing voor ontscheping in de
Middellandse Zee-regio te komen?
Antwoord 10
UNHCR en IOM zijn op verschillende manieren betrokken bij de uitwerking
van de Conclusies van de Europese Raad van juni 2018. Beide organisaties
nemen deel aan de discussies over de ontscheping in de EU. Daarnaast zijn

3
4

Kamerstuk 32 317, nr. 535.
Kamerstuk 32 317, nr. 568.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

zij actief bij het bevorderen van de ontscheping van drenkelingen in
Noord-Afrikaanse landen, alsook de daaropvolgende registratie en opvang in
het geval dat UNHCR betrokkenen als vluchteling erkend. Voorts zijn beide
organisaties betrokken bij de ontscheping van geredde drenkelingen in onder
andere Tunesië.
Vraag 11
Kunt u alle vragen individueel beantwoorden?
Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4