8
Wet houdbare overheidsfinanciën
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Aanpassing van het sanctiemechanisme
voor decentrale overheden van de Wet houdbare overheidsfinanciën ( 33961 ).
De voorzitter:
Ik heet de minister van Financiën van harte welkom, net als
alle andere aanwezigen in deze zaal. De eerste spreker is
de heer Koolmees van de fractie van D66, met een spreektijd
van vijf minuten.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Koolmees (D66):
Voorzitter. Dit wetsvoorstel heeft een bijzondere geschiedenis en ik herken het als het voormalig amendement-Koolmees. Bij de behandeling van de Wet Hof heeft een niet
nader te noemen partij daar per ongeluk tegen gestemd.
Het amendement kwam dus niet in de wet en ik waardeer
het zeer dat de minister de wet nu alsnog wil veranderen
en daarmee het amendement wil overnemen.
Dat neemt niet weg dat ik nog een amendement heb ingediend, want de minister heeft bij nota van wijziging besloten
dat hij alleen achteraf sancties wil opleggen aan decentrale
overheden. Een korting op het Gemeente- of het Provinciefonds kan alleen nog na afloop van een begrotingsjaar
worden opgelegd, als uit de realisatiecijfers van het CBS
blijkt dat de overschrijding van de tekortnorm zich daadwerkelijk heeft voorgedaan.
Ik vind dat een stap vooruit ten opzichte van het amendement-Koolmees, maar als de minister a zegt moet hij ook
b zeggen. Dan moet hij ook alleen een sanctie opleggen als
Nederland een sanctie uit Europa krijgt en niet op eigen
houtje een boete gaan doorvertalen.
Daarom heb ik met collega Omtzigt een amendement
ingediend. We hebben hier bijna twee jaar geleden uitvoerig
over gedebatteerd. Toen wilde de minister een eigen
sanctiebevoegdheid houden. Het argument daarvoor was
om met een korting op het Gemeente- en het Provinciefonds
als ultimum remedium vooraf het EMU-saldo te beheersen
en een Brusselse boete te voorkomen. Dat had toen al niet
mijn voorkeur, maar ik ben flexibel. Ik had begrip voor de
argumentatie van de minister en het amendement-Koolmees cum suis liet daar toen ook de ruimte voor, maar nu
het wetsvoorstel zo is aangepast dat het niet meer mogelijk
is om vooraf een boete op te leggen maar achteraf op basis
van realisatie, is dat argument wat mij betreft weggevallen.
Naar mijn idee past het niet bij de grondwettelijke autonomie en de gelijkwaardige bestuurlijke verhoudingen van
decentrale overheden en past het ook niet in de gezamenlijke verantwoordelijkheid van bestuurslagen die nu in de
Wet Hof zijn verankerd en ook worden gedragen door de
decentrale overheden.

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

Gemeenten, provincies en waterschappen worden democratisch gecontroleerd en kunnen zelf hun financiën
beheersen. Welke situatie heeft de minister voor ogen
waarin hij zonder boete uit Brussel toch een korting gaat
doorvoeren op het Gemeente- en het Provinciefonds? Ik
kan geen situatie bedenken waarin dat simpel zou zijn.
Vandaar ons amendement. Ik hoop natuurlijk op heel veel
steun in deze Kamer.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik was in de veronderstelling dat ik dat amendement ook
had ondertekend.
De heer Koolmees (D66):
Excuus! Dan ga ik mijn tekst voor een deel herhalen. Mede
namens de heer Omtzigt en mevrouw Schouten heb ik een
amendement ingediend.
De voorzitter:
Het amendement is inderdaad ook namens mevrouw
Schouten ingediend, we hebben dat even gecontroleerd
voor de zekerheid.

De heer Tony van Dijck (PVV):
Voorzitter. Excuus, ik was iets te laat, daardoor heb ik het
mooie betoog van de heer Koolmees niet helemaal kunnen
horen. Ik zie dan ook graag dit amendement tegemoet, want
zoals bekend, hebben wij de vorige keer voor zijn amendement gestemd en wat ons betreft had dit wetsvoorstel dan
ook een hamerstuk kunnen zijn. Ik ben blij dat de minister
de inhoud van dit amendement heeft overgenomen.
Wel vraagt de PVV zich naar aanleiding van de laatste wijziging op dit wetsvoorstel af wanneer er nu precies een
financiële sanctie kan worden opgelegd. Er wordt gekeken
naar CBS-cijfers achteraf, maar in hoeverre is er sprake van
een structurele overschrijding van de tekortnorm?
Natuurlijk moeten het Rijk en de decentrale overheden zich
gezamenlijk inspannen om de overheidsfinanciën op orde
te krijgen, maar dat moet in onderling overleg gebeuren
en niet worden opgelegd door Brussel, zoals de Wet Hof
doet. We hebben gezien hoeveel schade een dergelijk dictaat uit Brussel kan aanrichten. De PVV vindt het daarom
goed dat er niet gelijk naar sancties wordt gegrepen, maar
dat maatwerk wordt geboden om in overleg te kunnen
corrigeren. Nederland moet doen wat goed is voor Nederland, en niet omdat het moet van Brussel.
Het is ook goed dat er maatregelen kunnen worden genomen tegen individuele overheden die er structureel met de
pet naar gooien. Waarom zouden de goeden moeten lijden
onder de kwaden?
Tot slot vraag ik mij af waarom de SP, de VVD en de PvdA
eerder tegen het amendement van de heer Koolmees c.s.
hebben gestemd. Ik ben zeer benieuwd of zij nu ook tegen
dit wetsvoorstel gaan stemmen.

4 maart 2015
TK 59

59-8-1

De heer Groot (PvdA):
Voorzitter. We hebben het vandaag opnieuw over de Wet
houdbare overheidsfinanciën. Dan gaat het om het
afdwingen van financiële discipline bij de lagere overheden.
De Wet Hof is bij provincies, gemeenten en waterschappen
geen populaire wet. Dat is ook begrijpelijk, want lagere
overheden zitten niet te wachten op rijksbemoeienis. Op
de Wet Hof is dan ook heel veel kritiek geweest. Die kritiek
vond de PvdA terecht, want de wet zoals hij aanvankelijk
door CDA-minister De Jager was ingediend, was veel te
streng. Budgettaire discipline is mooi, maar het zou
onaanvaardbaar zijn als hierdoor de investeringen van
lagere overheden op slot gaan. Die investeringen hebben
we hard nodig om het herstel van banen en groei meer
vaart te geven.
Dit kabinet heeft de wet terecht aanzienlijk versoepeld. Eerst
is de eis geschrapt dat elke afzonderlijke gemeente of provincie zich zou moeten houden aan een individuele tekortnorm. Daarna is er een bestuursakkoord overeengekomen
tussen deze minister en de lagere overheden. Daarin staat
dat de tekortruimte tot 2017 aanzienlijk wordt verruimd.
Mocht de tekortnorm toch worden overschreden, dan zijn
sancties sowieso niet aan de orde tot 2017. Ook vindt
sowieso altijd vooraf bestuurlijk overleg plaats tussen het
Rijk en de lagere overheden.
Vandaag hebben we het over nog een nieuwe ronde van
versoepeling. Het bestuurlijk overleg dat voorafgaat aan
het opleggen van sancties, wordt zwaarder opgetuigd.
Daarnaast wordt de mogelijkheid van het eventueel opleggen van sancties verder in de tijd naar achteren geschoven.
Sancties kunnen alleen nog worden opgelegd als lagere
overheden meerjarig en structureel de tekortnorm feitelijk
overschrijden. Die sancties kunnen pas worden opgelegd
als bestuurlijke afspraken om een en ander te verbeteren,
onvoldoende opleveren. We praten dan over een situatie
die zich feitelijk pas in 2020 kan voordoen. De Partij van de
Arbeid steunt de versoepeling zoals zij in deze wetswijziging
staat. Ondanks alle eerdere versoepelingen, leeft er bij
gemeenten en provincies nog steeds bezorgdheid over deze
wet. Het kan geen kwaad om die bezorgdheid weg te
nemen.
Ik heb al eerder gezegd en ik zeg het nu ook weer tegen de
lagere overheden: laat u vooral niet weerhouden door de
Wet Hof, want die wet houdt u niet tegen; investeer in
fietspaden, in wegen en in een duurzame energievoorziening, want onze economie heeft dat hard nodig.
Ik heb inmiddels ook het amendement gezien van de heer
Koolmees. Ik zag daar alleen de heer Omtzigt bij staan, maar
ik heb begrepen dat dit gecorrigeerd moet worden. Met dat
amendement wordt een verdere versoepeling beoogd. Dat
zou dan ongeveer de vijfde keer worden. Ik herhaal dat de
Partij van de Arbeid er veel aan gelegen is dat de investeringen van gemeenten, provincies en waterschappen niet
in de knel komen. Aan de andere kant zijn de waarborgen
door de minister al ruimhartig ingebouwd. Dit wordt ook
gedragen door het bestuursakkoord met de lagere overheden. Ik kan mij voorstellen dat wij moeten voorkomen dat
de Wet houdbare overheidsfinanciën helemaal een tandeloze tijger wordt. Kortom, ik hoor graag hoe de minister
tegen dit amendement aankijkt.

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb een vraag over het amendement-Koolmees/Omtzigt/Schouten. Kan de Partij van de Arbeid zich voorstellen
dat de rijksoverheid een boete oplegt aan een gemeente
omdat die te veel heeft geïnvesteerd in al die favoriete zaken
die de PvdA net heeft opgenoemd, terwijl de rijksoverheid
geen sanctie door Brussel krijgt opgelegd? Is dat een logica
die de Partij van de Arbeid logisch zou vinden?
De heer Groot (PvdA):
Tijdens de vorige behandeling, dus voordat deze verdere
versoepeling aan de orde kwam, heb ik al uitvoerig betoogd
dat er voor gemeenten en provincies alle ruimte is om te
investeren. Uit de meerjarencijfers van het Centraal Planbureau blijkt dat het niveau van de afschrijvingen de komende
jaren hoger wordt dan het niveau van de investeringen. Er
komen dus vanzelf middelen vrij. Daarenboven is er een
ruime macrotekortnorm, dus die hoeft niet aan investeringen in de weg te staan. Uiteindelijk gaat het er bij de Wet
houdbare overheidsfinanciën om, op enig moment financiële discipline af te kunnen dwingen. Als een wet helemaal
zonder sanctiemogelijkheden wordt ingevoerd, kan ik mij
voorstellen dat de minister van Financiën daar niet gelukkig
mee is. Maar nogmaals, ik hoor graag eerst de appreciatie
van de minister op dit punt.
De heer Omtzigt (CDA):
Een lang betoog, maar niet het antwoord op mijn zeer
specifieke vraag. Het amendement-Koolmees/Omtzigt/Schouten voorziet erin dat er geen sanctie wordt opgelegd. Het
is dus niet zo dat de gemeente van de rijksoverheid een
boete van een miljoen kan krijgen, wat van Brussel moet
omdat er een excessief tekort zou zijn, terwijl Brussel, bijvoorbeeld de eurogroepvoorzitter die erbij zit, op dat
moment geen boete oplegt. Vindt de PvdA het logisch dat
er wel een boete wordt opgelegd aan de gemeente wanner
zij niet binnen die 3%-norm blijven, wanneer die 3%-norm
niet tot een boete leidt voor de rijksoverheid?
De heer Groot (PvdA):
Ik begrijp uw vraag. Aanvankelijk legde u een verband met
de investeringen door gemeenten en provincies. Naar mijn
stellige overtuiging wordt aan investeringen door
gemeenten en provincies niets in de weg gelegd. Er is ook
een motie-Van Hijum aangenomen waarin wordt uitgesproken dat, mochten zich toch knelpunten voordoen, er dan
oplossingen komen. Het kan dus niet zo zijn dat gemeentelijke en provinciale investeringen op slot gaan. Daar ligt
dus het probleem niet. Ik denk wel dat je in de Wet houdbare overheidsfinanciën in laatste instantie mogelijkheden
moet hebben om lagere overheden te disciplineren.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De heer Groot verwijst naar de Kamerbreed aangenomen
motie-van Hijum, waarin staat dat er geen sprake mag zijn
van uitstel of afstel van investeringen als gevolg van deze
wet. Wat staat er in de memorie van toelichting bij dit
wetsvoorstel over het sanctiemechanisme? Een van de
sancties die genoemd worden, in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel, is dat investeringen afgesteld of
uitgesteld kunnen worden. Daar moet de heer Groot dan

4 maart 2015
TK 59

59-8-2

toch niet blij mee zijn? Sterker nog, dat gaat toch in tegen
de motie-Van Hijum die hier Kamerbreed is gesteund?
De heer Groot (PvdA):
Ik neem zonder meer aan dat de motie-Van Hijum wordt
gerespecteerd. Als het aankomt op sancties, vindt er
bestuurlijk overleg plaats. Dan zal het Rijk zeker oog en oor
moeten hebben voor investeringen die eventueel in de knel
zouden komen. Maar nogmaals, gezien alle waarborgen
die zijn ingebouwd, zie ik geen enkele aanleiding om daarover bezorgd te zijn.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Missscien is de heer Groot niet bezorgd, maar wij stellen
hier een wet vast. In die wet staat expliciet die mogelijkheid.
Die mogelijkheid blijft dus open. Ik vraag het nogmaals: als
de heer Groot hier tegen is, moet hij dat toch erkennen? Ik
heb een amendement ingediend, samen met de heer Omtzigt, om expliciet in de wet op te nemen dat dit niet kan.
Dat is helemaal in lijn met het betoog van de heer Groot,
dus dan moet hij dat toch kunnen steunen?
De heer Groot (PvdA):
Nogmaals, ik denk dat in deze wet voldoende waarborgen
ingebouwd zijn dat provincies, waterschappen en
gemeenten voldoende kunnen investeren. Als er al sprake
is van sancties, komen die er op zijn vroegst pas na 2020.
Dat is ook het gevolg van de wetswijziging die nu voorligt.
Ik denk dat een Wet houdbare overheidsfinanciën in laatste
instantie wel tanden moet hebben, anders kunnen we net
zo goed geen wetsvoorstel behandelen.
De heer Koolmees (D66):
Ik heb nog een vraag over het amendement-Koolmees/Omtzigt/Schouten, voor de volledigheid. Mijn vraagt ligt in het
verlengde van de vraag van de heer Omtzigt. We hebben
nu een nota van wijziging gekregen van de minister, waarin
staat dat pas een sanctie kan worden opgelegd indien
meerjarig op basis van realisaties van het CBS een boete
of een korting op het Gemeentefonds of het Provinciefonds
kan worden opgelegd. Dat staat heel erg ver af van mijn
oorspronkelijke amendement dat vooral ging over de preventieve werking van dit wetsvoorstel. Je hebt ook in mijn
amendement nog steeds een sanctie. Zodra er een boete
uit Brussel komt of dat er een bedrag in depot moet worden
gesteld omdat wij onze norm niet halen, kun je nog steeds
een sanctie opleggen. De preventieve werking zit er dus
nog steeds in. Acht de heer Groot het denkbaar dat het Rijk
een boete oplegt aan gemeenten en provincies, als het Rijk
niet tegelijkertijd wordt geconfronteerd met een boete en/of
het in depot plaatsen van geld?
De heer Groot (PvdA):
De Wet houdbare overheidsfinanciën heeft natuurlijk niet
alleen te maken met Brussel. De wet is voornamelijk
bedoeld om de overheidsfinanciën houdbaar te maken. Dat
dit van Brussel moet, had er ook mee te maken en het gaf
mede aanleiding tot dit wetsvoorstel, maar het was niet de
enige aanleiding. Ik kan mij voorstellen dat het Rijk wel op
enigerlei wijze in actie moet kunnen komen als lage overheden langjarig de houdbaarheid van overheidsfinanciën in

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

gevaar brengen. Maar nogmaals, dat lijkt mij een heel theoretische mogelijkheid, want er zijn heel veel waarborgen
ingebouwd dat dit niet zomaar gebeurt. Als we het al hebben over sancties, komen die er op zijn vroegst in 2020. Ik
denk dat die vraag een hoog theoretisch gehalte heeft.
De heer Koolmees (D66):
Daarom heb ik het amendement ook ingediend, omdat het
een hoog theoretisch gehalte heeft. In mijn oorspronkelijke
inbreng van anderhalf, bijna twee jaar geleden ging het
over de gelijkwaardigheid van het Rijk, de provincies en de
gemeenten en over de bestuurlijk verantwoordelijke houding die bestuursorganen hebben en in de wet laten zien.
Past het bij alle afspraken die gemaakt worden en bij de
gedeelde belangen om zo'n sanctie boven de markt te laten
hangen? Past het, als je het al zo erg afgezwakt hebt dat je
die afspraken en die gedeelde belangen al hebt, dan nog
om dat te doen, zonder dat er een dreigmiddel uit Brussel
is?
De heer Groot (PvdA):
Ik denk dat je er zeer zorgvuldig mee moet omgaan, dat de
lat voor het opleggen van sancties heel hoog moet liggen
en dat je heel veel waarborgen moet inbouwen. Uiteindelijk
moet je echter een wet wel kunnen afdwingen als je houdbare overheidsfinanciën hoog in het vaandel hebt staan.
Tot slot nog een vraag over de zogenaamde macrotekortnorm. We zien de tendens dat lage overheden steeds meer
taken en bevoegdheden krijgen. Dat zie je nu bij de decentralisaties. Wellicht komt er nog een tijd dat het gemeentelijk
belastinggebied wordt uitgebreid. Is de minister het met
mij eens dat het, als er steeds meer uitgaven en inkomsten
verschuiven van het Rijk naar lagere overheden, logisch is
dat dit op enig moment ook gevolgen heeft voor de tekortnormen die aan lagere overheden worden opgelegd?
Naarmate je meer taken en meer belastinggebied krijgt,
lijkt het mij logisch dat je ook meer bewegingsruimte nodig
hebt. Is de minister bereid om hier te zijner tijd nog eens
naar te kijken?

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. We behandelen vandaag weer een wijziging van
een wet die nog niet zo heel erg lang geleden in deze Kamer
is aangenomen, en niet dankzij de steun van onze fractie,
want wij hebben in april 2013 tegen deze wet gestemd. Een
van de redenen daarvoor was het feit dat een nationale
sanctie, volgens de minister "een drukmiddel als ultimum
remedium", zou kunnen worden ingezet tegen de decentrale
overheden, ook als er geen sprake was van een boete uit
Brussel. Met de heer Koolmees en de heer Van Hijum heb
ik destijds een amendement ingediend om die nationale
sanctie te vervangen door een correctiemechanisme, maar
die is toen verworpen.
Gelukkig hebben wij een Eerste Kamer. Mede dankzij de
druk die vanuit die Kamer is uitgeoefend, ligt er nu toch
weer een wijzigingswet. Ik hoor de minister zeggen dat dit
niet waar is, maar ik heb begrepen dat er ook in de Eerste
Kamer gesproken is om een sanctiemechanisme te vervangen door een correctiemechanisme, met een breder pakket
van maatregelen, die na bestuurlijk overleg en met betrok-

4 maart 2015
TK 59

59-8-3

kenheid van de Kamer zouden kunnen worden vastgesteld.
Dat was ook meer het idee dat wij bij deze wet hadden. Het
sanctiemechanisme verhoudt zich immers slecht tot de
geest van de Wet Hof, die uitstraalt dat het Rijk er met de
decentrale overheden in bestuurlijk overleg uit moet willen
komen.
Dat wil niet zeggen dat daarmee alle kritiekpunten van mijn
fractie zijn weggenomen. Met de nota van wijziging op de
aanpassingswet maakt het kabinet namelijk expliciet duidelijk dat het opleggen van sancties, ook als er geen boete
vanuit Brussel op tafel ligt, nog steeds onderdeel kan zijn
van de maatregelen die na bestuurlijk overleg bij Algemene
Maatregel van Bestuur kunnen worden vastgesteld om het
EMU-saldo van decentrale overheden binnen de perken te
houden. Wel kunnen alleen dan sancties worden opgelegd
wanneer sprake is van een meerjarige overschrijding die
blijkt uit realisaties van het CBS. Als de minister tot doel
heeft om er in bestuurlijk overleg met decentrale overheden
gezamenlijk uit te komen als een overschrijding van het
EMU-saldo dreigt, past daar het dreigen met het opleggen
van sancties in principe niet bij. Met het toegevoegde lid 2
bij artikel 6 lijken wij weer terug bij af te zijn. Waarom heeft
de minister ervoor gekozen om sancties als onderdeel van
deze maatregelen expliciet te noemen, maar andere
mogelijke maatregelen niet? Wat zijn voor de minister
acceptabele alternatieve maatregelen?
Het kabinet stelt steeds dat het bestuurlijk overleg met
decentrale overheden bij de uitvoering van de Wet Hof een
centrale rol speelt. Ik vraag de minister in dit verband hoe
het bestuurlijk overleg over deze wetswijziging is verlopen.
Ik vind het namelijk zorgelijk dat de gezamenlijke koepels
zo veel moeite blijven houden met de vormgeving van het
correctiemechanisme, terwijl de effectiviteit van het
mechanisme juist sterk afhankelijk is van de betrokkenheid
van deze zelfde koepels van decentrale overheden. Graag
krijg ik wat meer inzicht in de manier waarop dit gegaan is.
Het oorspronkelijke doel van het nationale sanctiemechanisme is dat het een preventieve werking zou hebben. De
sanctie zou als ultimum remedium kunnen worden toegepast om voorafgaand aan het begrotingsjaar het EMU-saldo
van decentrale overheden te beheersen. Met de nota van
wijziging kunnen sancties alleen worden opgelegd bij een
meerjarige overschrijding die blijkt uit realisaties van het
CBS. Hiermee vervalt de functie om met een sanctie vooraf
het EMU-saldo te beheersen. Daarom is er geen reden voor
meer en zelfstandige nationale sanctiebevoegdheid. Daarom
heb ik ook het amendement van de heer Koolmees medeondertekend, dat regelt dat decentrale overheden alleen
een sanctie kunnen krijgen als de Nederlandse Staat een
sanctie krijgt. Ik hoop natuurlijk dat het sluitstuk van het
correctiemechanisme, het opleggen van maatregelen, niet
nodig zal zijn. Zoals gezegd is, verdient het altijd de voorkeur om te bekijken hoe in bestuurlijk overleg verbeterplannen kunnen worden opgesteld. Wat mijn fractie betreft moet
daarbij het initiatief bij de decentrale overheden liggen. Ook
bij het eventueel stellen van maatregelen moeten decentrale
overheden wat mij betreft zo veel mogelijk worden betrokken. Is dat ook de intentie van de minister?

noemde net al de motie-Van Hijum, die bij de behandeling
van de Wet Hof is ingediend, die Kamerbreed is aangenomen en die de regering verzoekt om "te voorkomen dat de
Wet Hof leidt tot uitstel of afstel van investeringen en
daarmee tot het verlies van werkgelegenheid". Alle partijen
in deze Kamer hebben daarmee ingestemd, maar nu staat
er in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel expliciet dat het faseren van investeringen een voorbeeld kan
zijn van een maatregel die opgelegd kan worden. Een
memorie van toelichting is onderdeel van de wet. Dat zeg
ik ook expliciet tegen de heer Groot. Die ruimte geven we
hier dus nu wel, terwijl dat niet in lijn is met de motie-Van
Hijum die eerder in de Kamer is aangenomen. Ik heb moeten constateren dat die motie niet zo is uitgevoerd. Daarom
heb ik met de heer Omtzigt een amendement ingediend
waarin wordt geregeld dat de maatregelen uit het correctiemechanisme niet mogen leiden tot het inperken van de
mogelijkheden van decentrale overheden om te investeren.
Ik ga ervan uit dat met name bij de fractie van D66 dit
amendement met veel gejuich zal worden ontvangen, want
het was de heer Pechtold zelf die alle decentrale overheden
ertoe opriep om te gaan investeren. Met dit amendement
wordt ze daarbij geen strobreed in de weg gelegd.

De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter. Het op orde brengen en houden van de overheidsfinanciën is een verantwoordelijkheid van alle overheden. Dat staat de Wet Hof ook voor ogen. Met alle decentralisaties die per 1 januari zijn ingegaan, is het sturen op EMUsaldo voor decentrale overheden alleen nog maar belangrijker geworden. Toch hebben we gemengde gevoelens
gehad bij de Wet Hof. De wijziging die voorligt, neemt deze
gevoelens niet weg. Het doel van sturen op de 3%-norm is
een onderdeel dat het CDA heeft gesteund. Mijn fractie
heeft het ook gesteund dat ook de decentrale overheden
hierin een rol hebben, omdat de tekorten van die overheden
ook meetellen voor het EMU-saldo. Het CDA was echter
tegen het eenzijdig opleggen van financiële maatregelen
aan decentrale overheden, omdat dit tegen het subsidiariteitsprincipe in gaat. Het is aan decentrale overheden zelf
om te bepalen wat zij met hun geld doen, en dus niet aan
de rijksoverheid. Dit geldt zeker als bepalen door de rijksoverheid tot gevolg zou hebben dat sancties ten koste
zouden gaan van investeringen. Daarom heeft mijn fractie
destijds, bij monde van mijn oud-collega de heer Van Hijum
en van anderen, uitgesproken dat moet worden voorkomen
dat de Wet Hof leidt tot uitstel of afstel van investeringen
en daarmee tot het verlies van werkgelegenheid. De heer
Van Hijum verkeert nu overigens in een andere positie. Die
motie is voor mijn fractie het kader. Ziet de minister dat
ook nog steeds zo?

Ik kom nu bij mijn tweede kritiekpunt. Mijn fractie heeft
altijd het standpunt gehuldigd dat de autonomie van
decentrale overheden een groot goed is en dat de ruimte
om te investeren niet beperkt mag worden door de Wet
Hof. Dat is niet alleen de overtuiging van mijn fractie. Ik

Volgens het CDA betekent dit dat het altijd moet kunnen
dat een provincie het geld investeert dat ze toch op de bank
heeft staan. De minister controleert toch al jaarlijks de provincies op het indienen van een langjarig sluitende begroting, net zoals de provincies de gemeenten daarop op hun
beurt controleren. Welk probleem lossen we op met de
correctiemogelijkheden uit de Wet Hof? Hoewel de leden
van de fractie van het CDA de gedachte steunen dat je in
het uiterste geval afspraken zou moeten kunnen maken
over extra bezuinigingen als de stand van de overheidsfinanciën daarom vraagt, vinden zij wel dat je dit pas zou
moeten kunnen doen als er ook echt een probleem is, en
dus niet als je een probleem verwacht.

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Wet houdbare overheidsfinanciën

59-8-4

Wij danken de regering voor de nota van wijziging die zij
ons heeft gestuurd. Na deze nota van wijziging is het niet
langer mogelijk dat er kortingen op budgetten of andere
sancties plaatsvinden op basis van ramingscijfers. Dat is
conform onze wens. Een raming dat decentrale overheden
structureel de afspraken voor het EMU-tekort zullen overschrijden, moet ervoor zorgen dat het Rijk en de decentrale
overheden in gesprek gaan en bekijken hoe het tekort kan
worden teruggebracht. Pas als dat geen effect heeft, wat
blijkt uit de realisatiecijfers die structureel afwijken, zou je
kunnen gaan denken over kortingen op budgetten of over
andere sancties. Maar ook hier doemt dan de vraag op of
die situatie zich zal gaan voordoen. Het is toch het Rijk, dus
de minister, die jaarlijks de begrotingen en de jaarrekeningen van de provincies controleert? Precies daar zit het
moment om in te grijpen als de begroting niet sluitend is.
Waarom dan nog die Wet Hof? Ik hoor graag een duidelijke
reactie van de minister op dit punt.
Wij zouden een stap verder willen gaan. Daarvoor kan ik
gewoon aansluiten bij wat over het amendement-Koolmees/Omtzigt/Schouten is gezegd door de heer Koolmees
en mevrouw Schouten. Vergeet immers niet dat er wel vaak
wordt gedreigd met sancties, maar dat ze niet altijd worden
opgelegd. Ik noem Frankrijk als voorbeeld. Alleen als er een
sanctie wordt opgelegd of er een waarborgsom wordt
gevraagd, volgt er dus een sanctie voor de decentrale
overheden.
Een ander punt dat ik graag naar voren wil brengen, is de
genoemde ruimte voor investeringen van decentrale overheden. Die zou mogelijk moeten zijn volgens de Wet Hof,
conform de motie-Van Hijum. Daarom heeft mijn fractie
het amendement van mevrouw Schouten op dit punt mede
gesteund. Als de minister dat overneemt, hoeft hij mijn
eerste vraag niet meer te beantwoorden. Ik hoop dan ook
van harte dat hij dit amendement overneemt. Daar wordt
het ook gewoon wat korter van.
Ik zeg dit temeer daar we op dit moment een commissievoorzitter hebben, de heer Juncker, die heel graag de
investeringen buiten het 3%-kader plaatst. Als je als provincie niet kunt investeren, tenzij je dat via een grote Europese
Hof doet, terwijl je zelf nog geld op de bank hebt liggen,
dan ben je verkeerd bezig. De minister schudt nee, maar
op dit moment zien wij ook in Europa de wens om die dingen wel plaats te laten vinden. Ik zou dan ook graag een
korte beschouwing willen krijgen hoe dit plan zich verhoudt
tot de plannen die in Europa gemaakt worden rond de
investeringen en rond de leningen die daarvoor aangegaan
worden. Via die Hof mag het wel. Dan krijg je de rare situatie
dat een provincie die geld op de bank heeft staan, niet mag
investeren door het geld van de bank af te halen en daar
een weg mee aan te leggen, maar met het plan van Juncker
wel naar de Europese Investeringsbank toe mag gaan en
daar het geld mag lenen om die weg alsnog aan te leggen.
Dat lijkt mij niet de bedoeling en dat is ook een van de reden
waarom we het amendement met mevrouw Schouten
hebben ingediend.
De heer Groot (PvdA):
De Wet Hof biedt al heel veel ruimte voor investeringen
voor lage overheden. Daar ging mijn vraag echter niet over.
De heer Omtzigt spreekt over het subsidiariteitsbeginsel en
zegt dat de Wet Hof daarmee strijdig is, zeker als het gaat
om sancties. Hoe plaats de heer Omzigt dan het gegeven

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

dat minister De Jager, lid van zijn partij, deze wet heeft
ingediend op een manier die nog veel strenger was dan
wat nu voorligt? Toen werden niet alleen de lagere overheden gezamenlijk gebonden aan een tekort van nul, maar
werd zelfs elke individuele gemeente en waterschap
gebonden aan een tekort van nul. Hoe legt de heer Omtzigt
dat uit?
De heer Omtzigt (CDA):
Ook toen hadden wij als Kamerfractie gemengde gevoelens
bij die wet. Dat kunt u ook zien door de aanname van de
motie-Van Hijum die expliciet vraagt om de investeringen
daarvan uit te zonderen. Die motie zetten we nu om in een
amendement. Daar zit volgens mij niet zoveel licht tussen.
U bent toch ook wel van mij gewend dat ik, ook wanneer
mijn eigen bewindspersoon daar zit, enigszins kritisch ben.
Er wordt nu wel eens gedaan alsof ik dat alleen doe bij
andere regeringen.
De voorzitter:
Mensen die langer lid zijn van deze Kamer kunnen zich dat
vast herinneren. Mijnheer Groot heeft nog een tweede
vraag.
De heer Groot (PvdA):
Die motie-Van Hijum kwam pas aan de orde toen de Wet
Hof hier werd behandeld. In de tijd dat minister De Jager
die wet indiende, heb ik het CDA daar nooit over gehoord.
De heer Omtzigt (CDA):
Die motie is aangenomen voordat er over de wet werd
gestemd. Dat lijkt mij vrij tijdig.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Ik ben toch nieuwsgierig of de heer Omtzigt van mening is
dat het Gemeentefonds nooit gekort zou moeten kunnen
worden.
De heer Omtzigt (CDA):
De regering beschikt over een middel om de provincies
maatregelen op te leggen als ze geen langjarig sluitende
begroting hebben. Hetzelfde geldt voor de provincies in
relatie tot de gemeenten. Er kunnen zich uitzonderlijke
situaties voordoen waarbij een provincie er een potje van
maakt, geen geld op de bank heeft en gaat lenen. Dan krijgt
zij een aanwijzing en dan is een sanctie ultimum remedium
wat kan plaatsvinden.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Het amendement zegt echter: we slopen die sanctiemogelijkheid van het korten van het Provincie- of Gemeentefonds
er helemaal uit. Ik kan mij echter situaties voorstellen, zoals
gisteren met de ozb, waarbij gemeenten zich structureel
niet aan de afspraak houden van de macronorm van 2,5%
en dat je dan zegt: nu is het genoeg, we korten jullie op het
Gemeentefonds. Is de heer Omtzigt het met mij eens dat
die sanctie van het korten op het Gemeentefonds wel moet
blijven bestaan?

4 maart 2015
TK 59

59-8-5

De heer Omtzigt (CDA):
De heer Van Dijk wil nu een sanctie opleggen voor iets dat
precies tegenovergesteld is aan hetgeen waarom een
sanctie wordt opgelegd in deze wet. In deze wet zit een
sanctie op het niet op orde brengen van de begroting, en
de heer Van Dijck zou graag ook gemeenten willen sanctioneren als ze in zijn ogen te veel belastingen binnenhalen
via de ozb, in ieder geval meer dan er is afgesproken met
het Rijk. Ik wil graag met de heer Van Dijck nadenken over
de vraag wat we tegen die gemeenten zouden kunnen doen,
maar ik ben er nog niet van overtuigd dat dat onmiddellijk
zou moeten gebeuren middels een boete voor die
gemeenten.
Tot slot. Wij dienen deze amendementen mede in, maar
wij houden zeer gemengde gevoelens bij dit wetsvoorstel.

De heer Harbers (VVD):
Voorzitter. De Wet Hof is een strenge wet. Het is een strenge
wet voor buitengewone, exceptionele omstandigheden.
Bevat hij ook draconische maatregelen? Tijdens de wetsbehandeling, bijna twee jaar geleden, is het sanctie-instrument
al vergaand versoepeld, ook na bestuurlijk overleg met de
medeoverheden. In sommige opzichten wordt er ook een
karikatuur van gemaakt. In de tussentijd is gebleken dat de
bezwaren die decentrale overheden aanvankelijk hadden
tegen de Wet Hof, zich in de praktijk ook niet voordoen. Het
tekort blijft ruim binnen de afgesproken normen, vooral
ook omdat — dat voorspelde ik al in het debat — decentrale
overheden na een aantal jaren teruggang in het Gemeenteen Provinciefonds en tegenvallende inkomsten uit de
grondexploitatie helemaal niet meer van die uitbundige
middelen hebben om volop te investeren, in ieder geval
niet meer zo uitbundig als voor de crisis.
Dat waren allemaal redenen waarom mijn fractie tegen het
oorspronkelijke amendement-Koolmees stemde. Daar kwam
bij dat we het wetstechnisch erg wezensvreemd vonden
binnen de systematiek van de Wet Hof; het kwam uit de
oude Wet fido. Binnen de wetstechniek van de Wet Hof
vonden we het juist goed dat daarin een stevig sanctieinstrument was opgenomen.
Nu ligt het wetsvoorstel voor om alsnog over te gaan tot
het correctiemechanisme conform dat amendement. Ik kan
me goed voorstellen dat de minister dit wetsvoorstel heeft
ingediend, ook gezien het verloop van de behandeling in
de Eerste Kamer. Eventueel zou ik er ook mee kunnen leven,
maar ik realiseer me dat er sinds gisteren weer een nieuwe
werkelijkheid is, toen er een verdergaand amendement is
ingediend door de heer Koolmees, gesteund door mevrouw
Schouten en de heer Omtzigt. Ik vind dat amendement niet
logisch. Als je dat amendement namelijk volgt, is er eigenlijk
geen reden meer voor decentrale overheden om het
bestuurlijk overleg, dat juist aan het begin is neergezet,
überhaupt te laten slagen. Immers, waarom zou je dat laten
slagen? Helemaal aan het eind kan er toch geen sanctie
meer komen, want de situatie dat Nederland in the end ook
nog een boete vanuit Europa krijgt opgelegd, doet zich
gelukkig niet zo vaak voor. Ik denk dus dat de minister bij
aanname van het amendement helemaal geen instrument
meer heeft en dat de medeverantwoordelijkheid van
decentrale overheden per saldo ook niets meer blijkt voor
te stellen. Ik heb daar moeite mee en wil graag van de

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

minister weten hoe hij hiertegen aankijkt. Net als iedereen
hier hoop ik dat alle instrumenten in de Wet Hof uiteindelijk
niet nodig zullen zijn, want dat betekent dat het goed gaat
met onze overheidsfinanciën, maar voor 2008 dachten we
ook niet dat zou kunnen gebeuren wat ons na 2008 is
overkomen. Om die reden is het goed om een streng
wetsinstrumentarium te hebben om in uitzonderlijke
gevallen wel in te kunnen grijpen.
De voorzitter:
Daarmee is er een eind gekomen aan de eerste termijn van
de zijde van de Kamer. Ik hoor de minister van Financiën
buiten de microfoon zeggen dat hij geen behoefte heeft
aan een schorsing. Dan gaan we meteen door met de
beantwoording in eerste termijn van de zijde van de regering.

Minister Dijsselbloem:
Voorzitter. We moeten even terug in de tijd om nog te
begrijpen wat we hier aan het doen zijn. Gisteren, toen het
amendement binnenkwam, raakte zelfs ik even de draad
kwijt over wat we hier nog aan het doen zijn. Mijn beeld
van de werkelijkheid is dat deze wet voortkomt uit Europese
wet- en regelgeving. Hij is ingediend door mijn voorganger,
daartoe mede aangemoedigd door een motie van mevrouw
Blanksma van het CDA.
Zo is het ontstaan. "Blanksma/Harbers", wordt er nog aan
toegevoegd; voilà. De enige die daar nog volledig achter
staat, is de heer Harbers, zo is mijn constatering. Dat is
natuurlijk een grapje. Wat is er vervolgens gebeurd? Wij
hebben die wet behandeld. Na bestuurlijk overleg — ik heb
ook een akkoord gesloten met de koepels van de medeoverheden — is hij aangepast, ruimhartiger gemaakt. Terughoudender ook waar het gaat om het ingrijpen: eerst bestuurlijk
overleg, meerjarig, het moet gaan om structurele overschrijdingen et cetera. De heer Groot heeft het allemaal genoemd.
Dat waren veranderingen waar ik ook achter stond. Het leek
me redelijk in de Nederlandse bestuurlijke verhoudingen.
Maar de bottomline is wel dat de minister van Financiën in
Nederland, of ik het nu ben of mijn opvolger, echt een
eigenstandige verantwoordelijkheid heeft voor houdbare
overheidsfinanciën.
Dat staat gewoon in deze wet. Die verantwoordelijkheid is
niet alleen maar een afgeleide verantwoordelijkheid als
Brussel een sanctie oplegt. Zo zit de richtlijn niet in elkaar
en zo zit de wet niet in elkaar. Het is een eigenstandige
bevoegdheid en verantwoordelijkheid van de minister van
Financiën. Dat is wel belangrijk. Immers, als het amendement wordt aangenomen, is dat eigenlijk een afgeleide
verantwoordelijkheid geworden: alleen als Brussel Nederland een boete of een andere sanctie oplegt, dan et cetera.
Maar goed, laten we eerst even kijken naar de voorgeschiedenis: hoe is het gegaan? Er was een amendement van de
heer Koolmees waarin hij stelde: het sanctiemechanisme
is toch nog te ruig; neem het oude mechanisme van de Wet
financiering decentrale overheden. Ik kan niet eens meer
reconstrueren waarom het is verworpen, maar het is verworpen. Heel kort daarna al — daarom knikte ik "nee" toen
het over de Eerste Kamer ging — heb ik na overleg met een
paar van u tegen de heer Koolmees gezegd: ik ben wel
bereid om dat alsnog een keer in een wetswijziging te doen.

4 maart 2015
TK 59

59-8-6

Ik had er immers ook niet afwijzend op gereageerd, zo is
mijn herinnering van het staartje van het debat; "het kan
prima". Vervolgens doen we dat. Blijkbaar hebben we toen
een tactische fout gemaakt door in een nota van wijziging
nog een versoepeling toe te staan waar door de koepels
om was gevraagd en ook door het CDA, bij herhaling: zou
het niet moeten op basis van realisatiecijfers? Stel dat je
zegt: we grijpen alleen in, ultimum remedium, als het ook
echt een aantal jaren fout is gegaan. Dan heb je ook realisatiecijfers. Als je dan ook nog tot de conclusie komt "dit dreigt
structureel te worden", moet je wel kunnen ingrijpen. Realisatiecijfers is dus niet een heel rare gedachte. Dat punt
werd dus ook opgenomen in de nota van wijziging.
Nu wordt die nota van wijziging inclusief het feit dat wij
zeggen dat wij het zullen doen op basis van realisatiecijfers,
aangegrepen om in een amendement te stellen: als u het
alleen op basis van realisatiecijfers doet, heeft het helemaal
geen zin; dan kunt u alvorens iets te doen net zo goed
wachten totdat er een boete uit Brussel is.
Ik vind het allemaal best, maar zijn we hier nog serieus
bezig met deze wet of niet? "Serieus" betekent dat de
minister van Financiën de bevoegdheid en ook de mogelijkheden heeft om op te treden als er sprake is van structurele
— dan heb je al een paar jaar realisatiecijfers en ramingen
waarin vooruit wordt geblikt — overschrijdingen van de
afgesproken tekortnormen. Verwacht ik dat dit veelvuldig
zal gebeuren? Nee. Maar met heel veel wetgeving is het zo
dat je correctiemechanismes inzet en sanctiemogelijkheden:
wat doe je als …? Dan ga je er niet bij voorbaat van uit dat
je die onmiddellijk moet inzetten. Het is echter wel nodig.
Kortom, over dit amendement merk ik het volgende op.
Misschien hebben we elkaar verkeerd begrepen. Ik ben
bereid om de nota van wijziging in te trekken. Ik ben bereid
om het wetsvoorstel in te trekken. Dan gaan we terug naar
de wet zoals die is aangenomen. Maar met het wijzigingsvoorstel dat ik heb ingediend, de nota van wijziging en het
amendement-Koolmees/Omtzigt/Schouten wordt de correctiemogelijkheid gewoon volstrekt een afgeleide van de
extreme situatie dat Brussel ons een boete oplegt en dat
we nooit eerder kunnen optreden. Ik heb daarvan in het
debat steeds gezegd: als dat eraan zit te komen, zal elke
minister van Financiën onmiddellijk aanvullende maatregelen nemen om die boete uit Brussel af te wenden. Dat
betekent wel dat die verantwoordelijkheid volledig op de
rijksbegroting komt. Immers, ik mag in die situatie waarin
ik geen boete heb gehad — ik heb die immers afgewend
door gewoon in te grijpen in de rijksbegroting — nooit een
deel van de regeling terugduwen naar de andere overheden
die het tekort mede hebben vergroot. Nee, dat mag niet,
want "u hebt geen boete gehad". Ja, amehoela. De minister
van Financiën heeft zelf opgetreden om te voorkomen dat
hij in een boetesituatie terechtkomt. Kortom, we moeten
deze weg echt niet op. Dat is echt een verkeerde benadering.
Ik ontraad het amendement zeer. Het is een uitholling van
de wet.
Het amendement van mevrouw Schouten en de heer Omtzigt is zo mogelijk nog erger.
De voorzitter:
Mijnheer Koolmees wil graag een vraag stellen over het
andere amendement dat u hebt ontraden.

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

De heer Koolmees (D66):
De minister wordt opgewonden; dat is goed.
Minister Dijsselbloem:
Gemotiveerd!
De heer Koolmees (D66):
Gemotiveerd; dat is ook goed. Ik ga even terug in de tijd.
Anderhalf jaar geleden hebben we hier een debat gevoerd.
De inzet van D66 was steeds dat het prima is dat de Wet
Hof er komt en dat de minister van Financiën en het kabinet,
in gezamenlijkheid met provincies en gemeenten, verantwoordelijk worden voor houdbare overheidsfinanciën. Dat
juichen wij zeer toe; we hebben de wet ook gesteund. We
hadden alleen discussies over de principiële vraag wie
hierover gaat, het Rijk, de provincies of de gemeenten, op
grond van het feit dat wij ook lokale verkiezingen hebben.
Dat was de aanvliegroute van mijn inbreng anderhalf jaar
geleden. Ik heb toen gezegd dat die sanctie inderdaad een
beetje ruig is, uitgaande van die gedeelde verantwoordelijkheid. Toen heb ik de al bestaande Wet fido gebruikt. Op
basis daarvan heb ik gezegd: als je gezamenlijk verantwoordelijk bent voor de preventieve werking en als je ziet dat er
iets aan gaat komen, dan ga je dat oplossen. Als je daar
echt niet aan mee wilt werken, is het ultimum remedium
een sanctie. De minister had dit aangemoedigd en overgenomen. De PvdA heeft per ongeluk tegengestemd en
daarom heeft dit het niet gehaald. Nu, anderhalf jaar verder,
is er plotseling een discussie achteraf, op basis van de door
het CBS gepresenteerde realisaties. Dat bevreemdt mij,
want de hele argumentatie van de minister berustte toen
op de preventieve werking en op het streven om hier in
gezamenlijk overleg met gelijkwaardige bestuurslagen uit
te komen. Daarom heb ik dit amendement ingediend, want
als dat zo is, ben je veel te laat met meerjarige realisaties
achteraf van de tekortnormen. Dan heb je die gemeenschappelijke verantwoordelijkheid niet genomen.
Minister Dijsselbloem:
Ik heb daar twee opmerkingen over. Ten eerste is de redenering van de heer Koolmees een totaal andere dan die van
de heer Omtzigt, maar zij hebben samen een amendement
ingediend. Daar raak ik dus al van in de war. De heer Koolmees zegt dat hij dit een principieel punt vindt. Hij heeft
het over de grondwettelijke autonomie van de gemeenten,
et cetera. De heer Omtzigt zegt: nee, dat is het punt niet; de
minister heeft de bevoegdheid allang, want hij kan al van
tevoren tegen provincies zeggen dat zij geen meerjarig
sluitende begroting hebben en hij kan dan optreden; ik denk
overigens dat de heer Omtzigt daar gelijk in heeft. De principiële autonomie gaat heel ver, maar er zijn in Nederland
wetten die de rijksoverheid in staat stellen om in een uiterste situatie corrigerend op te treden; dit is daar één van.
Ten tweede heb ik een opmerking over de realisatiecijfers.
Zoals ik zojuist al zei, hebben het CDA en ook de koepels
daar verschillende keren om gevraagd en zit hier een aspect
van redelijkheid in. Waarom? De redenering van de heer
Koolmees is: als het al is gerealiseerd, is het te laat; laat
dan maar, want het heeft geen zin meer. Dat is natuurlijk
niet waar. Wij hebben steeds gezegd dat het gaat om een
structurele overschrijding van het tekort, dus niet om een
eenmalige overschrijding maar om een structurele over-

4 maart 2015
TK 59

59-8-7

schrijding, gedurende twee jaar of langer. Dan is het heel
redelijk — ik vind mijzelf echt ongelofelijk redelijk — dat ik
dan eerst twee jaar realisatiecijfers wil hebben plus ramingen die verder vooruitkijken. Als men al twee keer over de
tekortnormen heen is gegaan en als de raming laat zien dat
men nog verder over de tekortnorm heen gaat, hebben we
met elkaar echt een situatie te pakken. Dan noem ik dat
"structureel". Als ik geen realisatiecijfers ga gebruiken, zou
men mij kunnen verwijten hoe ik dan kan vaststellen dat
het structureel is. Het is dus een combinatie van realisatiecijfers, waarbij wij een of twee jaar terugkijken, en de
ramingen. Als de lijn structureel wordt doorgezet, gaan we
echt met elkaar aan de tafel, want dan moet er iets gebeuren. Zo werkt het. Het punt van die realisatiecijfers vind ik
in alle redelijkheid dus nog een verdere verbetering.
Als dit nu wordt aangegrepen om de sanctiemogelijkheden
verder onderuit te halen, trek ik die nota van wijziging subiet
in; daarover mag geen misverstand bestaan. Dat zou de
heer Omtzigt jammer vinden, want die heeft hier steeds
voor gepleit, net als de koepels. Als we dit soort redeneringen gaan construeren, ga ik de mogelijkheid van die redenering ontnemen; dan trek ik de nota van wijziging gewoon
in.
Ik ben nu al een heel eind. Er is nog het amendement van
mevrouw Schouten en de heer Omtzigt, dat refereert aan
de motie-Van Hijum. De heer Van Hijum diende die motie
in naar aanleiding van de grote zorg bij hem en anderen
dat, hoewel al het cijfermateriaal laat zien dat dit risico heel
denkbeeldig is, de wet toch zou leiden tot het beperken van
investeringen van de provincies.
Ik heb nog maar een keertje de lijstjes erbij gepakt met de
realisatiecijfers ten opzichte van de tekortnormen. Je ziet
dat de decentrale overheden, zeker de provincies, daar
steeds van wegblijven. Nog interessanter is het volgende,
iets wat altijd wordt aangehaald. Er is jaarlijks een enquête
naar wat men verwacht aan investeringen. Altijd komen de
verwachte investeringen uit boven de norm terwijl we
denken dat het dat betreffende jaar gaat knellen. Je kunt
elk jaar zien wat er wordt gerealiseerd. Het saldo op basis
van de enquête over 2011 was -4,6, maar de realisatie was
-3,7. De enquête over 2012: verwacht saldo was -4,2 en de
realisatie -3,2. De enquête over 2013: verwacht saldo was
-4,1 en de realisatie -2,4. Elke keer is de opgave van wat
men gaat investeren — het CBS legt die vragen bij wijze
van enquête aan de overheden voor — ver, ver boven de
feitelijke realisatie, die later volgt. Het is een klassiek voorbeeld van de ellende die men vreest maar die nooit kwam.
Daarom was ik ook heel ontspannen en daarom heeft ook
de hele Kamer de motie van Van Hijum aangenomen. We
willen met elkaar niet dat het gaat knellen. Als we naar de
cijfers kijken, verwachten we ook niet dat het gaat knellen.
Nu speelt de exceptionele situatie dat bij de realisatie al
twee jaar de tekortnorm is overschreden. De verwachting,
de raming is dat dit zo zal blijven. Je moet dan wel maatregelen kunnen nemen. Je kunt in overleg of in de vorm van
een maatregel zeggen dat de investeringen moeten worden
uitgesteld of: als u dit jaar investeert en u volgend jaar, dan
hebben we ook geen knelpunt. Er zijn ook heel veel andere
mogelijkheden. Andere overheden hebben ook consumptieve uitgaven. We denken steeds dat als de norm knelt,
dat ten koste van investeringen gaat, maar dat hoeft helemaal niet. Je kunt ook op andere punten bezuinigen, zoals

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

de heer Omtzigt zei. Ik heb geen probleem met die motie,
omdat die een politieke intentie en verwachting uitspreekt.
Ik heb wel een probleem met het amendement omdat daarin
eigenlijk staat dat investeringen voortaan niet meer meedoen bij het bepalen van tekorten. Dat is een misverstand
dat leeft over het plan van Juncker. Hij zegt dat als je
investeert in het kader van dat plan, die investeringsuitgaven niet meetellen voor het tekort, maar dat is helemaal
niet waar. Dat is echt een misverstand. Het enige wat rond
het plan-Juncker ter discussie staat, is de volgende vraag.
Stel dat overheden eenmalig storten in het kapitaal van het
EFSI en zij daardoor net over de tekortnorm heen gaan. De
Commissie — Eurostat zal dat overigens niet doen, want
dat berekent gelukkig alles mee — kan dan bij de beoordeling van het tekort zeggen: je hebt een eenmalige storting
in het EFSI gedaan. Dat was het idee, maar dat gaat helemaal niet gebeuren. Er is geen enkel land dat dit gaat doen.
We zijn in de discussie inmiddels zover dat de governance
zodanig wordt dat iedereen in Brussel en in de Ecofin ervan
uitgaat dat storten in het kapitaal niet zal gebeuren.
De aanname van de heer Omtzigt ging nog verder. Hij zei
dat als provincies investeren in een weg en ze dat doen
door te lenen of te laten voorfinancieren via de Europese
Investeringsbank, dat niet meer meetelt in hun tekort. Dat
is echt niet juist. Enkele landen waren daar wel voor, met
name Italië, maar je zet daarmee voortaan de sluizen open
bij de tekortberekening en je opent dan een discussie over
de vraag wat nog een investering is en wat een constructieve uitgave. Dan zul je zien dat dadelijk de helft van de
begroting ineens bestaat uit investeringen, die niet meer
meetellen voor de tekortberekening. Die weg moeten we
niet op. Dat gebeurt niet bij Juncker en dat moeten we ook
niet doen bij het amendement-Schouten/Omtzigt, waarin
eigenlijk hetzelfde staat: investeringen mogen nooit worden
ingeperkt. Met andere woorden: daar moet u niet naar kijken.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik was bijna in de veronderstelling dat de minister ons
amendement ging verdedigen met alle argumenten die hij
noemde. Ik doel op de argumenten die hij gaf voor zijn
politieke ontspannenheid over de motie-Van Hijum. Precies
diezelfde redenering kan hij immers bij dit amendement
ophangen. Hij begon met de opmerking: dit komt eigenlijk
vrijwel nooit voor. Waar maakt de minister zich dan druk
over? Daarnaast zegt hij: dit uitgangspunt is een politieke
uitspraak en dat is belangrijk. Dat geldt net zo goed voor
dit amendement. Als de politieke uitspraak in die motie is
dat wij moeten voorkomen dat de wet leidt tot afstel of
uitstel van investeringen, maar wij ontkrachten die zin
eigenlijk weer bij de eerstvolgende mogelijkheid dat een
wet wordt aangenomen, dan klopt dat toch niet met wat
de Kamer heeft uitgesproken?
Minister Dijsselbloem:
Het sanctiemechnisme, of hoe je het ook wilt noemen, is
alleen bedoeld voor de uiterste situatie dat overheden
meerdere jaren achter elkaar hun tekorten te zeer laten
oplopen en zelf geen maatregelen nemen. Die maatregelen
worden vervolgens beperkt, want hier staat eigenlijk dat
het in ieder geval niet ten koste mag gaan van de investeringen die die overheid zich had voorgenomen. Dat staat

4 maart 2015
TK 59

59-8-8

in het amendement. Daarmee treedt mevrouw Schouten
in de autonomie van de lagere overheden, want volgens
dit amendement moeten zij het per definitie zoeken in hun
consumptieve bestedingen. Daar ga ik niet over. Ik vind dit
een raar amendement. Als die ultieme situatie zich voordoet, moet je wel een maatregel kunnen opleggen. Het zal
niet vaak voorkomen in de Nederlandse situatie; de
Nederlandse overheden zijn over het algemeen ook zeer
netjes met hun begroting. Ik zie niet in waarom een discussie over investeringsopgaven en de planning daarvan bij
voorbaat uitgesloten zou moeten zijn.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Uiteraard is het de autonomie van de decentrale overheden
om te bepalen hoe zij het invullen als er iets moet gebeuren,
net zo goed als zij zelf hun investeringen invullen. Dat is nu
juist de kern van dit amendement. Wij willen dat die overheden daar zelf over blijven gaan en dat de minister van
Financiën niet langskomt met de mededeling: u krijgt nu
een sanctie tenzij u die investering afblaast. Als een provincie dan zegt: dat doen wij niet want dit schaadt bijvoorbeeld
onze werkgelegenheid, wij zoeken het bijvoorbeeld liever
in de consumptieve uitgaven, en de minister zegt: u moet
dit per se in die investeringen doen, dan voorkomt dit
amendement dat de minister dat kan doorzetten. Dit treedt
niet in de autonomie van de decentrale overheden. Sterker
nog, dit versterkt die autonomie. Onderkent de minister
dit?
Minister Dijsselbloem:
Als het gaat zoals mevrouw Schouten beschrijft, dat wil
zeggen dat de decentrale overheden tegen de minister
zeggen dat zij een andere keuze maken en dat zij zullen
bezuinigen op consumptieve uitgaven, is het probleem
natuurlijk opgelost. Dan ben je weer weg van dat hele
sanctietraject en is het probleem opgelost. Wij zitten juist
in een situatie waarin men dat niet wil en men zegt: het is
niet mijn probleem, het tekort is uw probleem. Zo kennen
wij elkaar niet in de bestuurlijke verhoudingen. Nogmaals,
dit is het staartje van de wet en dan moet de minister kunnen optreden. Mevrouw Schouten zegt eigenlijk dat de
minister niet moet optreden; zij wil geen sanctiemechanisme. Dat is toch echt een andere insteek.
Ik meen dat ik hiermee de meeste vragen heb beantwoord.
De heer Groot wijst erop dat bij decentralisatie de budgetten
verschuiven en de verhoudingen tussen de verschillende
overheden veranderen. Hij vraagt of ik bereid ben om dan
te kijken naar de verdeling van de totale tekortruimte. Het
antwoord op die vraag is ja. Wij doen dit aan het begin van
iedere kabinetsperiode. Dan wordt voor de eerstvolgende
vier jaar netjes uitgezet: dit is de tekortruimte en die wordt
zo tussen de overheden verdeeld. Dan kunnen dit soort
dingen worden meegewogen, want dit is een legitiem punt.
Overigens is bekend hoe de situatie op dit moment is. Wij
hebben een ambitie uitgesproken, maar daaraan zal men
niet worden gehouden. Een ambitie betekent dat de
tekortruimte voor de andere overheden van 0,5 omlaag
gaat naar 0,3 of 0,2. Maar wij zullen ze daar niet eens op
handhaven; het is alleen nog maar een ambitie. In 2016
gaan wij bezien hoe een en ander zich ontwikkelt.

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

De heer Van Dijck vroeg wanneer er eigenlijk een sanctie
wordt opgelegd. Ook anderen vroegen daarnaar. Eigenlijk
heb ik die vraag al beantwoord. Een sanctie of correctie kan
alleen aan de orde zijn als de macronorm twee jaar of langer
wordt overschreden. Dat heeft te maken met de formulering
"structureel". Dan hebben wij te maken met twee jaar realisatie en een raming vooruit. Dan nog zal er eerst bestuurlijk
overleg plaatsvinden, om te bezien hoe de zaak weer op
orde kan worden gebracht. Dat kan worden vastgelegd in
verbeterplannen. In het nog theoretischer geval dat het
gezamenlijk bestuurlijk overleg niet leidt tot verbetering en
het afwenden van het structurele karakter, is een correctie
denkbaar. Volgens mij heb ik alles hierover gezegd.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Bij interruptie had ik gezegd: als het tekort gaat wringen,
zou een overleg kunnen uitmonden in "we gaan de opcenten
omhoog gooien", of in "we gaan de ozb omhoog gooien",
zoals we gisteren zagen. maar dat is dan weer in strijd met
een andere afspraak, over de ozb-macronorm die al drie,
vier jaar wordt overschreden. Welke sancties heeft deze
minister van Financiën om te voorkomen dat tegen de
afspraken in naar oneigenlijke belastingen wordt gegrepen?
Minister Dijsselbloem:
Geen.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Die sanctie zal dan nooit worden opgelegd, want op het
moment dat het tekort structureel wordt overschreden,
heeft de gemeente of de provincie een inkomstenknop om
aan te draaien. Dan heeft deze minister van Financiën het
nakijken op het moment dat de ozb naar 5% gaat.
Minister Dijsselbloem:
Op het moment dat overheden structureel tekorten hebben,
kunnen zij dingen doen aan de uitgavenkant of aan de
inkomstenkant. Dat geldt voor gemeenten en voor provincies; dat is gewoon zo. Als u vindt dat de ozb-norm echt
een hard plafond moet zijn met sancties, moeten wij daarvoor een aparte wet maken. Dat regelt deze wet in ieder
geval niet. Ik hoor de heer Koolmees zeggen dat hij daartegen is.

De heer Koolmees (D66):
Voorzitter. Het is helder. De minister is opgewonden, of
gemotiveerd. Dat is goed, want dan krijgen wij een scherp
debat. Nogmaals, de Wet houdbare overheidsfinanciën
heeft de steun gekregen van D66, omdat de verantwoordelijkheid voor houdbare overheidsfinanciën binnen de verschillende bestuurslagen ook door ons inderdaad als een
belangrijk punt wordt gezien. Ik heb het dan over de
gedeelde verantwoordelijkheid van de het Rijk, de provincies en de gemeenten. Buiten kijf blijft staan dat ik de
minister nog steeds dank voor het alsnog opnemen van
mijn oorspronkelijke amendement over de Wet fido en de
sancties in de wet. Dank daarvoor. De minister zegt: als er
geen sancties zijn, ontstaat het risico dat het Rijk alleen
verantwoordelijk is voor het terugdringen van een tekort.
Dat is de kern van het debat van vandaag. Dat is natuurlijk

4 maart 2015
TK 59

59-8-9

niet waar. Los van de verantwoordelijkheid en de gedeelde
belangen die in de Wet houdbare overheidsfinanciën zijn
verankerd, het feit dat provincies en gemeenten ook een
norm hebben en het gegeven dat er bestuurlijke afspraken
moeten worden gemaakt, heeft de minister van Financiën
een "trap op, trap af"-systematiek. Als het Rijk bezuinigt,
wordt dat doorvertaald naar de gemeenten. Hetzelfde geldt
voor de uitvoering van regelingen en voor decentralisaties.
Een heel groot deel van het budget is overgeheveld naar
de gemeenten, terwijl er nog wel sprake is van nationale
wetgeving. Dat lijkt mij eerlijk gezegd geen valide argument
voor dit punt. Die "trap op, trap af"-systematiek bestaat al
jaren. Het zijn bestuurlijke afspraken. Sterker nog, bij het
Centraal Planbureau wordt dit van tevoren ingeboekt als
wij onze verkiezingsprogramma's laten doorrekenen. In de
praktijk zijn er allerlei instrumenten om toezicht te houden.
Zo houden provincies toezicht op de gemeentelijke financiën. Daar hebben wij ook allerlei bestuurlijke afspraken,
wetten en regelingen voor. Dan blijft het principiële punt
over of je dat een gedeelde verantwoordelijkheid vindt
vanuit de gelijkwaardigheid van de bestuurslagen. Dat is
het principiële punt dat mijn fractie ook anderhalf jaar
geleden al heeft gemaakt. Ik heb niet de illusie dat de
minister nu mijn amendement gaat omarmen, ook niet na
mijn valide argumentatie in tweede termijn, maar ik heb
het wel geprobeerd.
De voorzitter:
De heer Van Dijck heeft geen behoefte aan een tweede termijn. Dan is het woord aan de heer Groot.

De heer Groot (PvdA):
Voorzitter. Ik wil de minister danken voor de duidelijke taal
die hij heeft gesproken over het amendement. Hij heeft in
ieder geval helderheid geschapen in het debat. Het gaat
inderdaad over de vraag of de rijksoverheid in laatste
instantie, maar dan ook echt in laatste instantie, middelen
moet hebben om de eindverantwoordelijkheid te nemen
voor houdbare overheidsfinanciën. Ik zie het als winst van
dit debat dat daar duidelijkheid over is gekomen.
Nog even een opmerking over de motie-Van Hijum, want
daar was ook wat verwarring over. Ik heb de motie-Van
Hijum indertijd net zo begrepen als de minister. Binnen de
context van de versoepelingen en het bestuursakkoord dat
er toen is gesloten, wilde de heer Van Hijum nog een extra
slot op de deur hebben. Hij wilde dat er in ieder geval de
eerstkomende jaren geen slot zou gaan op de investeringen.
Daar was heel veel bezorgdheid over bij het CDA en die is
met de motie-Van Hijum weggenomen. Dat leek mij tamelijk
overbodig, gezien alle waarborgen die al zijn ingebouwd.
Wij konden toen gemakkelijk voor deze motie stemmen,
maar ik heb die motie nooit begrepen als een ontkrachting
van de bepalingen die in de Wet houdbare overheidsfinanciën zijn opgenomen.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik kan mij aansluiten bij de conclusie die de
minister zelf trok uit ons betoog. Hij zei: de ChristenUnie is
tegen het sanctiemechanisme. Dat was ook in de kern
waarom wij destijds tegen de Wet houdbare overheidsfinanciën hebben gestemd. De heer Koolmees heeft zelf al

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

omstandig aangegeven welke mogelijkheden deze minister
allemaal nog heeft op het moment dat er bij de decentrale
overheden toch wat mis gaat. Kortom, deze wet spreekt
meer vanuit wantrouwen dan vanuit vertrouwen en dat is
niet de manier waarop wij met onze decentrale overheden
willen omgaan.
Ik vind het toch wel opmerkelijk dat met name de PvdA, de
partij die nota bene op alle mogelijke niveaus pleit voor
meer investeringen, zowel in Europa alsook bij de decentrale overheden, zo omgaat met een bepaling in een wet
die misschien wel hypothetisch is. Laat ik zeggen dat ik ook
hoop dat die hypothetisch is en dat het niet zal gebeuren.
Dan hoeft er toch ook geen angst voor te zijn indien wij dat
wel netjes regelen in de wet? Het gaat compleet in tegen
het betoog van de PvdA, die op alle niveaus vraagt om extra
investeringen, terwijl er als dat gebeurt, een risico is dat er
gewoon sancties komen. Dat is niet de manier waarop wij
tegen de decentrale overheden willen zeggen: draag uw
steentje bij. Het bevreemdt mij dat de PvdA dat wel op deze
manier doet.
De voorzitter:
De heer Omtzigt heeft geen behoefte aan een tweede termijn. Dan is het woord aan de heer Harbers.

De heer Harbers (VVD):
Voorzitter. Een paar opmerkingen nog. Ik kan mij zeer vinden in het gepassioneerde, geëmotioneerde en geërgerde
betoog van de minister. Het is, heel wrang gezegd, bijna
verleidelijk om voor het amendement-Koolmees te stemmen, om daarmee te bewerkstelligen dat het hele wetsvoorstel wordt ingetrokken. Daar zit een zekere uitdaging in. Ik
ben het zeer eens met de minister als hij zegt dat we hier
toch wel een beetje hutspot aan het maken zijn van zo’n
wetsvoorstel, terwijl de wet gewoon bedoeld is voor
exceptionele omstandigheden waarin je echt instrumentarium nodig hebt. Ik ben het ook zeer eens met de minister
waar hij het amendement-Schouten betitelde als "raar
amendement". Daar zeg ik bij dat wij eveneens uit volle
overtuiging voor de motie-Van Hijum hebben gestemd. Ik
zie de motie-Van Hijum als een opdracht aan de minister.
De motie gaat erover wat de minister meeneemt naar het
bestuurlijk overleg als we in die situatie komen.
Maar ik vind het raar om in de wet vast te leggen waaraan
andere overheden zich dan hebben te houden, aangezien
andere overheden tot andere afwegingen kunnen komen
voor dat bestuurlijk overleg. Ik denk namelijk dat de meest
reële uitkomst is dat men in het bestuurlijk overleg vooral
de planning goed naast elkaar legt. Je weet immers dat de
optelsom van alle planningen van investeringen van overheden en provincies bij elkaar per definitie niet wordt
gehaald. Iedereen neemt te veel hooi op de vork. Volgens
mij zijn wij er al als men in zo'n bestuurlijk overleg even
goed met elkaar afspreekt of de planningen worden
gehaald. Wat kan er naar volgend jaar? Op die manier kan
onze minister met de motie-Van Hijum in de hand ook
bewerkstelligen dat het niet ten koste gaat van investeringen
die waarschijnlijk toch niet zouden gebeuren. Om die reden
zijn wij ook tegen het amendement-Schouten.
Bovendien is het gewone toezicht hiervoor niet van belang,
want je kunt een sluitende begroting hebben en toch te veel

4 maart 2015
TK 59

59-8-10

investeren vanwege het verschil tussen baten-lastenstelsel
op decentraal niveau en kasstelsel op rijksniveau.
De voorzitter:
Hiermee is een einde gekomen aan de tweede termijn van
de zijde van de Kamer.

Minister Dijsselbloem:
Voorzitter. Ik ben noch opgewonden, noch geëmotioneerd
— het gaat maar over de wet Hof — maar wel gedreven en
overtuigd van zin en onzin van sommige van de voorstellen.
Ik heb de heer Koolmees horen zeggen dat hij er eigenlijk
de voorkeur aan geeft om in de situatie waarin de
tekortruimte van decentrale overheden wordt overschreden
maar gewoon te bezuinigen op gedecentraliseerde budgetten. Dat heb ik hem nadrukkelijk horen zeggen. Dat vind ik
dan weer een opmerkelijke uitspraak.
De voorzitter:
Maar mijnheer Koolmees wil daar gelijk op reageren.
De heer Koolmees (D66):
Nu wordt het een beetje flauw. Dat heb ik niet gezegd.
Minister Dijsselbloem:
Nu vind ik u geëmotioneerd!
De voorzitter:
Nee, nee, nee. Mijnheer Koolmees heeft het woord.
De heer Koolmees (D66):
Nu word ik een beetje opgewonden in deze discussie.
De voorzitter:
Kijk uit!
De heer Koolmees (D66):
Dat heb ik niet gezegd. Ik heb gezegd dat de minister van
Financiën de afgelopen tien jaar bijna ieder jaar maatregelen
neemt of bezuinigingen doorvoert die van invloed zijn op
het Gemeentefonds en het Provinciefonds: via de trap-optrap-af-systematiek en via de regelingen die worden uitgevoerd door de gemeenten of door de provincies. Het is ieder
hetzelfde. Als de minister zegt dat het alleen de verantwoordelijkheid van het Rijk wordt om het overheidstekort naar
beneden te brengen, is dat gewoon niet waar. Dat is niet
de praktijk. Dat zijn niet de bestuurlijke afspraken die er in
Nederland zijn en het is niet de realiteit van de afgelopen
tien, twintig jaar.

overschrijden. De vraag is dan of wij dat moeten corrigeren
door toch op nationaal niveau te gaan bezuinigen, met
inderdaad een trap-op-trap-af-effect, in dit geval trap af.
Dan betalen de gemeenten en provincies ook een stukje
mee. Is dat dan de voorliggende route? Ik vind van niet. Ik
vind dat je dan gewoon in staat moet zijn om met een stok
achter de deur tegen de decentrale overheden die het
betreft, vrij specifiek en gericht te zeggen: mensen, dit gaat
zo niet goed; kunnen wij daar eens even afspraken over
maken?
De heer Groot heeft terecht gezegd dat de motie-Van Hijum
nooit bedoeld was als ontkrachting van de wet. Dat is volstrekt juist. Als dat zo was geweest, had ik die motie zeer
ontraden en was die, hopelijk, ook niet aangenomen. Die
motie sprak vertrouwen uit. Het CDA heeft ook voor de wet
gestemd, maar de heer Van Hijum wilde het signaal aan de
overheden geven: deze wet, zoals die er nu ligt en gegeven
de ervaringen die wij hebben van de afgelopen jaren, zal
niet knellen voor investeringen. Zo is het ook. Daarom is
ook de opmerking van mevrouw Schouten richting de Partij
van de Arbeid ... hoe zal ik het zeggen ... raakt kant noch
wal; ik zocht een andere uitdrukking maar deze voldoet ook.
Zij zegt: investeren is dus een risico op sancties. Nee,
helemaal niet. Er is nog volop investeringsruimte. De
tekortnorm wordt niet overschreden. Maar goed, mevrouw
Schouten gelooft mij niet. Laten wij gewoon kijken op basis
van realisatiecijfers — daar heb je ze weer — of het knelt.
Pas als het twee jaar knelt en als wij verwachten dat het
structureel is, komen wij in deze situatie. Er is volop investeringsruimte. Laat de provincies, als zij dat kunnen, vooral
investeren. De economie kan het op dit moment uitstekend
gebruiken. Daarover zijn wij het eens, denk ik.
De voorzitter:
Hiermee is een einde gekomen aan de tweede termijn. Nee,
de heer Omtzigt wil nog iets zeggen.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb een procedureel verzoek. Als de minister volhardt in
zijn dreigement om de nota van wijziging in te trekken,
zouden we dat graag voor vrijdagavond willen horen, want
dat betekent dat wij op dat moment onze amendementen
moeten aanpassen c.q. zijn nota van wijziging opnieuw
moeten indienen als een amendement van ons.
De voorzitter:
Ik zie dit als een vraag die ik gewoon even wil voorleggen
aan de minister van Financiën.

Minister Dijsselbloem:
Goed. Maar wij hebben het nog steeds over de situatie
waarin niet de rijksoverheid een te groot tekort laat oplopen
maar decentrale overheden structureel hun tekortruimte

Minister Dijsselbloem:
Het was natuurlijk geen dreigement maar een retorische
stelling. Als de Kamer naar aanleiding van het goedbedoelde gebaar in deze nota van wijziging, dat eigenlijk nog
een versoepeling is in de richting van de wens van het CDA
en de koepels, zou zeggen dat zij nu helemaal tegen sancties
is, zou dat voor mij aanleiding kunnen zijn om de nota van
wijziging in te trekken. Als beide amendementen zouden
worden aangenomen, wat hopelijk nóg theoretischer is, zal
ik mij beraden en teruggaan naar het kabinet om te bezien
hoe we met dit wetsvoorstelletje omgaan. Dan wordt
namelijk een mogelijke tweevoudige verbetering — het

Tweede Kamer

4 maart 2015
TK 59

Wet houdbare overheidsfinanciën

59-8-11

wetsvoorstelletje zelf en de nota van wijziging — opeens
door enkele fracties omgekeerd in "laten we dan de hele
wet maar overhoopgooien". Wat mij betreft zit dat tegen
het destructieve aan en de leden weten hoe we daarmee
om moeten gaan.
De voorzitter:
Ik concludeer uit deze woorden dat er niet voor vrijdag nog
een schriftelijke reactie komt en dat u dus op basis van deze
opmerkingen uw eigen conclusies moet trekken, mijnheer
Omtzigt.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Wij stemmen komende dinsdag over het wetsvoorstel en
over beide amendementen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Wet houdbare overheidsfinanciën

4 maart 2015
TK 59

59-8-12