Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 820

Nieuwe visie cultuurbeleid

Nr. 176

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2015
Tijdens het Algemeen Overleg Cultuur op 2 september 2015 hebben de
leden Pechtold (D66) en Keijzer (CDA) vragen gesteld over de toekomstbestendigheid van de festivals in de podiumkunsten. Ik heb toegezegd
hierover in gesprek te gaan met het Fonds Podiumkunsten en uw Kamer
over de uitkomsten te informeren.1 Ook heb ik toegezegd in een brief toe
te lichten wat het afwegingskader is van het Fonds Podiumkunsten bij het
honoreren van meerjarige subsidie aan festivals.
Alvorens dit te doen, merk ik op dat er ten tijde van het debat € 2,6
miljoen beschikbaar was voor de door de fondsen gesubsidieerde
festivals om extra ruimte te geven voor doorstroming, innovatie en
dynamiek. Inmiddels wordt een deel van deze extra middelen voor
festivals anders ingezet als gevolg van de uitvoering van de motieMonasch.2 Met de motie verzoekt de Kamer de regering om uit de extra
middelen bedragen vrij te maken voor een extra jeugdgezelschap en het
Festival Oude Muziek, Oerol, Cinekid en de Nederlandse Dansdagen.
Om uitvoering te geven aan deze motie is de Subsidieregeling culturele
basisinfrastructuur 2017–2020 uitgebreid met:
– één plek voor een festival in de podiumkunsten met als standplaats
regio Noord en als kernactiviteit de presentatie van actueel of
vernieuwend, grootschalig aanbod in een internationale context op het
terrein van locatietheater, dans, opera en muziek;
– één plek voor een festival in de podiumkunsten in de regio Zuid met
als kernactiviteit de presentatie van actueel en vernieuwend aanbod op
het gebied van dans;
– één instelling met als kernactiviteit de presentatie van actueel of
vernieuwend aanbod op het terrein van de jeugdfilm.

1
2

kst-32820-176
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Kamerstuk 32 820, nr. 169, p. 27
Kamerstuk 32 820, nr. 172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 820, nr. 176

1

Het subsidieplafond van de functie met als kernactiviteit de presentatie
van actueel of vernieuwend aanbod in zowel een nationale als een
internationale context op het terrein van oude muziek, is verhoogd.
Van de oorspronkelijke extra € 2,6 miljoen voor de fondsen ten behoeve
van festivals, blijft € 815.000 over die conform de motie over de fondsen
verdeeld wordt. Voor de verdeling van deze middelen over de cultuurfondsen heb ik een vaste voet gehanteerd van € 75.000 per fonds en de
rest naar rato van de omvang over de fondsen verdeeld. Ik hanteer een
vaste voet omdat anders de kleinere fondsen nauwelijks extra middelen
zouden krijgen. Voor het Fonds Podiumkunsten betekent dit dat er
€ 180.000 toegevoegd kan worden aan het budget voor meerjarige
festivals. De druk op de festivalregeling van het Fonds blijft groot en er zal
minder ruimte zijn voor vernieuwing, doorstroming en dynamiek. Dit
geldt ook voor de andere cultuurfondsen. Voor het Stimuleringsfonds
voor de Creatieve Industrie betekent het bijvoorbeeld dat festivals in de
creatieve industrie slechts minimaal ondersteund kunnen worden.
Afwegingskader van het Fonds Podiumkunsten
De opdracht die ik het fonds gegeven heb, is te zorgen voor een kwalitatief goed en veelzijdig podiumkunstenaanbod en voor een zo groot
mogelijk maatschappelijk bereik daarvan, naast het aanbod uit de
landelijke basisinfrastructuur. Het fonds hanteert verschillende subsidieregelingen, ook voor festivals, om dit te realiseren. De meerjarige activiteitensubsidie van het fonds is zo ontworpen dat een aantal festivals kan
rekenen op meerjarige subsidie om festivalprogramma’s te realiseren. De
subsidieaanvragen worden getoetst aan zes criteria:
• Artistieke kwaliteit
• Pluriformiteit
• Geografische spreiding
• Bijdrage aan de ontwikkeling van de podiumkunsten in Nederland
• Ondernemerschap
• Aanwezigheid financiële bijdrage van de provincie of gemeente
Alle aanvragen worden voorgelegd aan adviescommissies die bestaan uit
deskundige adviseurs en een onafhankelijke, niet meestemmende
voorzitter. Dat laatste om de consistentie van de adviezen te bewaken en
erop toe te zien dat de beoordeling wordt geschraagd door steekhoudende argumenten. Daaraan wordt ook bijgedragen door het gebruik van
cijfers als vertaling van de inhoudelijke beoordeling per criterium. Deze
cijfers zijn een hulpmiddel in het kader van een zorgvuldige en
evenwichtige beoordeling van de ingediende aanvragen. Het Fonds
motiveert zijn besluiten tenslotte op de met argumenten omklede
adviezen van de commissies over de aanvragen.
Omdat het aantal aanvragen het beschikbare budget (van € 2,1 miljoen)
naar verwachting aanzienlijk zal overstijgen, werkt het Fonds in het kader
van een transparante beoordeling met normbedragen. De normbedragen
stellen het Fonds ook in staat het aantal meerjarige gesubsidieerde
festivals te handhaven. Het huidige aantal festivals is representatief voor
de diversiteit van de podiumkunsten en goed gespreid over Nederland.
Het normbedrag voor de categorie kleine en middelgrote festivals betreft
€ 125.000. Het normbedrag voor de grote festivals bedraagt € 250.000. Er
is sprake van een groot festival indien er meer dan 100 voorstellingen zijn
en het festival een duur van 7 dagen of meer kent, dan wel een omzet
heeft die groter is dan € 1 miljoen (excl. de meerjarige subsidie van het
Fonds). Naast deze normbedragen is het mogelijk een bijdrage
(co)-productie aan te vragen bij het Fonds van € 25.000 voor de categorie
klein/middel en € 50.000 voor de categorie groot. De bijdrage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 820, nr. 176

2

(co)-productie is bedoeld om festivals in de gelegenheid te stellen actief
samen te werken met makers en samen te komen tot het produceren van
nieuw aanbod.
Toekomstbestendigheid
Toekomstbestendigheid van de festivals speelt ook een rol in het
afwegingskader van het Fonds. Zo kijkt het Fonds bij het toetsen van het
criterium ondernemerschap naar de bedrijfsvoering en de financiering
van de activiteiten, net als naar de publieksbenadering. Bij de bedrijfsvoering en financiering staat centraal dat de ambitie zich moet verhouden
tot de kosten en inkomstenbronnen. Er zal gekeken worden naar de
maatregelen die een aanvrager neemt om risico’s op te vangen. Bij
publieksbenadering gaat het om de relatie van het te organiseren festival
en het beoogde publiek en de realiseerbaarheid van de publieksinkomsten. Gezien de betekenis die festivals hebben voor de lokale
omgeving, spelen andere overheden ook een rol als het gaat om de
toekomstbestendigheid van de festivals. Daarom is er bij de meerjarige
subsidiering van festivals sprake van een extra waardering bij de toetsing
van de subsidieaanvraag naarmate de lokale bijdrage hoger is.
Ondanks deze criteria zullen er altijd risico’s blijven bestaan waar een
festival moeilijk rekening mee kan houden. Zij zijn afhankelijk van zaken
die zij niet kunnen overzien. Meer financiële armslag zou het risico kunnen
beperken in geval van tegenvallers. Daarvoor zijn geen middelen
beschikbaar. Daarnaast ben ik ook van mening dat festivals zichzelf de
vraag kunnen stellen hoe ze elkaar kunnen helpen bij tegenslag. Ik zie hier
een taak voor de branche.
Een goed voorbeeld van hoe men elkaar kan helpen bij tegenvallers is een
initiatief in de gemeente Nijmegen.3 Nadat er door de gemeente
Nijmegen een extra structurele bezuiniging was opgelegd aan zes grote
Nijmeegse culturele instellingen (verenigd in Cultuur Netwerk Nijmegen)
besloten zij dit zelf te verdelen. Daarnaast hebben zij uitgezocht wat zij
gezamenlijk samen beter kunnen doen met de ondersteunende diensten,
de inkoop en contractbeheer. Zo bleek bij de ene instelling de horecainkoop veel goedkoper dan bij de anderen. Ook bleken er verschillen bij
inkoop van energie.
Tot slot
Nederland kent een rijk aanbod aan festivals. De festivals bereiken een
breed en divers publiek, zijn vernieuwend en spelen een grote rol op het
gebied van talentonwikkeling in de kunsten. Nederland kent 801 kunst- en
cultuurfestivals die jaarlijks ruim 22 miljoen bezoekers trekken. Het gaat
hier om festivals in de breedste zin van het woord, gesubsidieerd en niet
gesubsidieerd, van Noorderlicht tot Film by the Sea en van de Amsterdamse Uitmarkt tot de Dutch Design Week.4 We kunnen met recht trots
zijn op de festivaltraditie zoals we die in Nederland kennen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

3
4

De Gelderlander, 20-7-2015, Nijmeegse Culturele instellingen verdelen zelf bezuinigingen
Het betreft festivals met meer dan 3.000 bezoeken, zie Cultuur in beeld 2015, deel 2, p. 22
(bijlage bij Kamerstuk 32 820, nr. 175).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 820, nr. 176

3