Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1866
Vragen van de leden Kerstens en Mohandis (beiden PvdA) aan de Ministers
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over misleidende informatie van opleidingen over de
arbeidsmarktpositie van hun afgestudeerden (ingezonden 18 januari 2016).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
mede namens de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen
14 maart 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr.
1437.
Vraag 1
Kent u het bericht «Gegoochel met cijfers leidt tot verkeerde studiekeuze»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich eerdere vragen over opleidingen die een vertekend beeld
geven over het arbeidsmarktperspectief van hun studenten?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de berichtgeving dat opleidingen studenten lokken door
het arbeidsmarktperspectief van hun afgestudeerden beter voor te stellen dan
daadwerkelijk het geval is, onder andere door het gebruik van misleidende
cijfers over baankansen na afstuderen? In hoeverre herkent u zich in deze
signalen? Welke gegevens heeft u over dit verschijnsel beschikbaar? In
hoeverre is dit een oorzaak van de groeiende mismatch tussen werkzoekenden en de arbeidsmarkt waar het kabinet eerder een brief over naar de Kamer
heeft gestuurd?3

1

KRO-NCRV De Monitor, 14 januari 2016.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 938
3
Kamerstuknr. 29 544 – 674
2

ah-tk-20152016-1866
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Studenten dienen betrouwbare informatie te ontvangen over hun opleidingen. ISO, LSVb, de Vereniging Hogescholen, de VSNU en Studiekeuze123
hebben daartoe gezamenlijk invulling gegeven aan de introductie van de
studiebijsluiter (Studie in Cijfers). Zoals in mijn brief van 16 december 20154
is aangegeven, hebben zij samen bepaald welke bronnen en criteria worden
gehanteerd voor de studiebijsluiter (Studie in Cijfers).
In de studiebijsluiter (Studie in Cijfers) voor de wetenschappelijke bacheloropleidingen wordt bij de indicator arbeidsmarkt een landelijk percentage
gegeven van het aantal afgestudeerden dat werk heeft binnen anderhalf jaar
na afronding van een aansluitende masteropleiding. Dat percentage kan de
verkeerde indruk wekken bij de studiekiezer over zijn arbeidskansen.
Het cijfer laat zien welk deel van de afgestudeerden dat beschikbaar is voor
de arbeidsmarkt, werk heeft. Het houdt geen rekening met de vraag of dit
werk op het niveau is van de gevolgde opleiding. Dit geeft een vertekend, te
positief beeld. De fout is ontstaan doordat bij het samenstellen van de
studiebijsluiter een verkeerde dataselectie is gemaakt.
Het is betreurenswaardig dat dit gebeurd is, want de studiebijsluiter is pas
recent tot stand gekomen, juist ook met het oog op een betere voorlichting
over de arbeidsmarktsituatie.
Ook Studiekeuze123 en de VSNU betreuren dat. Studiekeuze123 zorgt met
spoed voor een gerepareerde studiebijsluiter met daarop een aangepast cijfer
zowel voor de website van Studiekeuze123 als voor de websites van de
universiteiten, waar aankomende studenten die dit jaar kiezen voor een
wo-bachelor, gebruik van kunnen maken. In afwachting van deze reparatie
nemen universiteiten een disclaimer op bij de huidige studiebijsluiter.
Studiekeuze123 heeft als snelle reparatie ook op haar website bij de
betreffende studiebijsluiters een toelichting opgenomen en in de betreffende
studiebijsluiters aangekondigd dat in maart 2016 aangepaste cijfers komen.
Naast dit alles vindt in mei/juni een algehele update van de studiebijsluiter
plaats, waarin ook een aanpassing van deze arbeidsmarktindicator plaatsvindt
op basis van de nieuwste alumni-gegevens uit de hbo- en wo-monitor 2015.
De betrokken partijen (Vereniging Hogescholen, VSNU, ISO, LSVb en
Studiekeuze123) gaan hierbij ook na in hoeverre de voorlichting over de
arbeidsmarktsituatie nog verder verbeterd kan worden.
Naast Studie in Cijfers presenteert Studiekeuze123 op haar website ook voor
elke bacheloropleiding de arbeidsmarktprognoses voor die sector (dus
bijvoorbeeld voor de sector gedrag en maatschappij een voorspelling van de
toekomstige arbeidsmarktpositie van afgestudeerden, de conjunctuurgevoeligheid en de uitwijkmogelijkheden naar andere beroepenvelden).
In het nieuwsbericht van de Monitor van 14 januari 2016 wordt nog gewezen
op de informatie op de website van de Hogeschool Leiden over de opleiding
Toegepaste Psychologie. Volgens de Hogeschool Leiden klopt het percentage
op de website wel, maar de hogeschool beseft dat het vragen oproept. Het
percentage van 80% komt uit een alumni-onderzoek en is een optelling van
afgestudeerden die betaald werken (al dan niet op niveau) en doorstuderen,
ten opzichte van de totale populatie. De Hogeschool Leiden zal haar
voorlichting omtrent alumni Toegepaste Psychologie met een baan zodanig
nuanceren, dat het voor aanstaande studiekiezers (ook) duidelijk is hoeveel
afgestudeerden een baan op niveau hebben, anderhalf jaar na afloop van de
bacheloropleiding.
Op de website van Studiekeuze123 staat in de studiebijsluiter van deze
opleiding dat 41% van de afgestudeerden na anderhalf jaar werk op niveau
heeft.
De studiebijsluiter voor de wo-bachelors bestaat overigens pas 2 jaar en kan
daarom geen oorzaak zijn van een mismatch tussen de huidige werkzoekenden en de arbeidsmarkt. Bovendien staan er meerdere arbeidsmarktindicatoren op de website van Studiekeuze123 waar studiekiezers gebruik van konden
maken.

4

Tweede Kamer, 2015–2016, nr. 938

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 4
Hebt u kennisgenomen van de motie Kerstens (Kamerstuk 34 300 XV, nr. 42)
waarin het kabinet wordt opgeroepen om voor 1 april 2016 een plan van
aanpak te ontwikkelen om misbruik van stages en werkervaringsplekken te
bestrijden? Bent u bereid om, in het kader van de uitvoering van deze motie
en gelet op het feit dat de mismatch tussen aantallen studenten in bepaalde
richtingen en de arbeidsmarktkansen van betrokkenen een factor lijkt te zijn
bij het relatief vaak voorkomen van misbruik van stage- en werkervaringsplaatsen in een aantal sectoren, met elkaar en met het onderwijsveld in
gesprek te gaan om te bezien welke maatregelen mogelijk en/of noodzakelijk
zijn om dat misbruik tegen te gaan?
Antwoord 4
Een stage na afstuderen is slechts onder bepaalde voorwaarden toegestaan.
Als jongeren als stagiair aan de slag gaan, moet leren op de werkplek
centraal staan. Ook mag het alleen gaan om een boventallige functie; de
stage mag niet in de plaats komen van een volwaardige functie.5 Voor een
stage geldt geen beloningsvereiste. In de praktijk zien we dat stages na
afstuderen ingezet worden, vaak ook ondersteund door gemeenten door
middel van een Startersbeurs, om de overgang van onderwijs naar werk te
versoepelen door jongeren op de werkvloer competenties / werknemersvaardigheden te laten ontwikkelen.
Stages na afstuderen zijn nooit bedoeld als «oplossing» voor een krappe
arbeidsmarkt. Werkgevers moeten zich altijd aan de voorwaarden voor een
stage houden. Bij de indiening van voormelde motie heeft de indiener
gerefereerd aan de campagne van FNV Jong om misbruik van stages tegen
te gaan. De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de
bereidheid uitgesproken om als uit die campagne misstanden blijken, te
bekijken op welke wijze hij het aanpakken van mogelijke misstanden kan
ondersteunen.6
Daarbij heeft hij aangeven dat hij bij de aanpak van deze problematiek
afhankelijk is van concrete meldingen over misstanden. Aan de hand van de
resultaten van bovengenoemde campagne en de inspectie-ervaringen zal hij
beoordelen of onjuiste inzet van stagiairs in bepaalde branches is geconcentreerd. Zo ja, dan zal de onderhavige problematiek met die branches
besproken worden. Het belang van juiste informatievoorziening over
toekomstperspectieven zal daarbij dan een gesprekspunt zijn.

5
6

Zie ook Kamerstukken II, 2013/14, Aanhangselnummer 339
Handelingen II, 2015/16, nr. 32, item 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3