Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 317

JBZ-Raad

Nr. 789

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 november 2022
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over de brief van 22 november 2022 over de geannoteerde
agenda JBZ-Raad 25 november 2022 te Brussel (Kamerstuk 32 317,
nr. 788).
De vragen en opmerkingen zijn op 23 november 2022 aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 24 november 2022
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
Adjunct-griffier van de commissie,
Meijer

kst-32317-789
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de JBZ-Raad van 25 november 2022 te Brussel
(Kamerstuk 32 317, nr. 788). Zij hebben hierover nog de volgende vragen
en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie zien het als positief dat er op Europees
niveau gesproken wordt over de toegenomen irreguliere migratiedruk.
Deze leden maken zich grote zorgen om de hoge instroom. Een effectieve
aanpak om de instroom te beperken is zeer urgent. De leden van de
VVD-fractie hebben dan ook met veel interesse kennisgenomen van het
EU actieplan voor de Centraal-Mediterrane Route (CMR). Hoe apprecieert
de Staatssecretaris dit actieplan van de EU? De VVD-fractieleden lezen dat
er een Team Europe Initiative gelanceerd zal worden. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de voordelen van dit initiatief zijn ten opzichte van
huidige initiatieven? Welke aanvullende instrumenten zullen ingezet
worden? Het is belangrijk dat de EU haar volledige (markt-)macht inzet
richting herkomst- en doorreislanden om de instroom te verminderen.
Deelt de Staatssecretaris deze mening? Denkt hij dat dit met dit actieplan
voldoende in actie gezet wordt?
Antwoord
Het kabinet zal op de Raad het gedeelde actieplan voor de CMR
verwelkomen, net als de bredere discussie over de aanpak van
uitdagingen op alle migratieroutes naar de EU. De druk neemt
immers niet alleen toe op routes via de Middellandse Zee, maar
bijvoorbeeld ook recent via de Westelijke Balkan. Deze toegenomen druk vergt effectieve en gecoördineerde Europese actie.
Voor zowel de Atlantische/Westelijke Mediterrane Route als de
Centraal-Mediterrane Route worden binnenkort Team Europe
Initiatieven gelanceerd. Het doel is om volgens een Team Europe
benadering in dialoog en samenwerking met partnerlanden de
impact van de gezamenlijke EU-inzet te vergroten. Nederland ziet
meerwaarde in versterkte coördinatie van gezamenlijke middelen
en dialoog langs de migratieroutes en neemt deel aan beide
initiatieven.
De leden van de VVD-fractie willen benadrukken dat maatregelen op de
CMR de hoogste urgentie hebben, maar dat actie nodig is op álle
migratieroutes naar de EU. Zij delen de zorgen van de Staatssecretaris
over de instroom die ook op andere routes toegenomen is. In hoeverre
verwacht de Staatssecretaris dat het actieplan verbreed kan worden naar
andere migratieroutes? Is hij bereid zich daarvoor in te zetten?
Antwoord
Wat het kabinet betreft wordt ook voor de uitdagingen op de
overige migratieroutes verder gewerkt aan versterkte en gecoördineerde EU-inzet waarbij zoveel mogelijk wordt voortgebouwd
op bestaande initiatieven.
De leden van de VVD-fractie ondersteunen het standpunt van de Staatssecretaris dat er gepleit moet worden voor brede EU-partnerschappen met
doorreis- en herkomstlanden, het effectief inzetten van visa, handel- en
ontwikkelingssamenwerking (OS)-partnerschappen en het versterken van
de EU-agentschappen. Deelt de Staatssecretaris de mening dat bij de
discussie over welke instrumenten ingezet worden om de instroom te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

2

verminderen, er geen taboes mogen zijn? Voor welke maatregelen zal de
Staatssecretaris pleiten? Is hij bereid hiertoe gezamenlijk druk uit te
oefenen met gelijkgezinde landen?
Antwoord
Het versterken van de migratiesamenwerking met landen van
herkomst en transit om de instroom te beperken en terugkeer te
bevorderen is wat het kabinet betreft een prioriteit. Nederland
zet zich in voor vergroting van de slagkracht van de
EU-partnerschappen. Daarbij pleit Nederland voor intensivering
van de politieke dialoog en de inzet van een zo breed mogelijk
instrumentarium, waaronder op het gebied van visa, ontwikkelingssamenwerking en handel. Nederland trekt hierbij nauw
samen op met gelijkgezinde lidstaten.
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris bereid is om te
pleiten voor strengere grensbewaking en directe terugkeer.
Antwoord
Het kabinet pleit sinds lange tijd, in het kader van onderhandelingen over het Asiel- en Migratiepact, voor de invoering van
asielgrensprocedures, waarbij meteen aan de buitengrenzen van
de EU een onderscheid kan worden gemaakt tussen personen die
de EU binnen mogen en wie moet terugkeren naar land van
herkomst of transit. Dit zal het kabinet blijven doen.
Het is daarbij niet alleen van belang om de EU-buitengrenzen strenger te
bewaken, maar ook de binnengrenzen. Verschillende EU-lidstaten hebben
de bewaking van de binnengrenzen al geïntensiveerd. Op welke manier is
de Staatssecretaris voornemens te pleiten voor een gezamenlijke aanpak
voor intensievere bewaking van de binnengrenzen samen met gelijkgezinde EU-lidstaten, n.a.v. motie van het lid Brekelmans (Kamerstuk
36 200 VI, nr. 23)?
Antwoord
Het kabinet werkt met gelijkgezinde landen aan een sterker,
toekomst- encrisisbestendiger Schengengebied ten aanzien van
zowel de binnen- als buitengrenzen. In dat verband overlegt
Nederland regelmatig met buurlanden engelijkgezinde lidstaten
over de versterking van de buitengrenzen, het beperkenvan de
instroom en secundaire migratie. Een voorbeeld hiervan zijn de
gesprekken met buurlanden, zoals België, over het effectueren
van overdrachten van illegaal verblijvende derdelanders in
Nederland. Ook wordt er gekeken naar het verankeren vanhandelingsperspectief in de Schengengrenscode wanneer sprake is
vangrootschalige secundaire migratiestromen binnen het
Schengengebied.Dit wordt ook richting de Commissiegezamenlijk met gelijkgezinde lidstaten uitgedragen. De motie van
het lid Brekelmans (Kamerstuk 36 200 VI, nr. 23) zie ik als extra
aanmoediging van bovenstaande inzet. Daarnaast kijkt het
kabinet, zoals gemeld in mijn brief van 8 november jl. (Kamerstuk
19 637, nr. 3005), naar welke aanvullende mitigerende maatregelen genomen kunnen worden op het gebied van instroom,
doorstroom en uitstroom. Het kabinet zal in de uitkomsten van
deze intensieve exercitie ook terug komen hoe de motie van het
lid Brekelmans (Kamerstuk 36 200 VI, nr. 23) verder zal worden
uitgevoerd.
De leden van de VVD-fractie delen de mening van de Staatssecretaris dat
er gewerkt moet worden aan betere registratie aan de buitengrenzen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

3

het herstellen van de naleving van de Dublin-verordening. De leden van
de VVD-fractie maken zich grote zorgen om de implementatie van het
asiel acquis en Europese rechtelijke uitspraken. Welke mogelijkheden ziet
de Staatssecretaris om de druk te verhogen op EU-lidstaten om het
asiel-acquis na te leven? Op dit moment monitort de EC deze implementatie niet en rapporteert zij hier ook niet over. Hoe is de Staatssecretaris
voornemens hier op aan te dringen tijdens deze vergadering, n.a.v. motie
van het lid Brekelmans (Kamerstuk 36 200 VI, nr. 24)?
Antwoord
Het kabinet heeft het belang van het naleven van de Dublinverordening al meerdere malen onderstreept in de JBZ-Raad en in
bilaterale contacten en zal dit blijven doen, ook richting de
Europese Commissie, indachtig de motie Brekelmans. De
Staatssecretaris zal en marge van de komende JBZ-raad
deelnemen aan een ministeriële bijeenkomst met gelijkgezinde
lidstaten waar gesproken zal worden over mogelijkheden om de
naleving van de Dublin-verordening te verbeteren en onderlinge
operationele samenwerking op Dublinoverdrachten te verbeteren.
U wordt hierover nader geïnformeerd via de Geannoteerde
Agenda en het verslag van die Raad.
Wat betreft solidariteit zijn de leden van de VVD-fractie heel helder. Er kan
pas sprake zijn van solidariteit als lidstaten de EU-asielafspraken nakomen
(met name Dublin) en de secundaire migratie richting Nederland zichtbaar
afneemt. Deelt de Staatssecretaris deze mening? Is hij bereid deze
boodschap over te brengen bij de JBZ-raad?
Antwoord
Het kabinet benadrukt voortdurend in de JBZ-raad en in bilaterale
contacten dat voor steun van Nederland voor stappen binnen het
Asiel- en Migratiepact balans nodig is tussen solidariteit en
verantwoordelijkheid. Het nakomen van de huidige asielafspraken maakt onderdeel uit van die balans.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van de geannoteerde agenda van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van
25 november en willen de Staatssecretaris nog enkele vragen stellen.
De leden van de D66-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat de
Staatssecretaris in gesprek zal gaan over de bredere discussie over de
aanpak van uitdagingen op de migratieroutes naar de EU. De EC stelt
onder andere capaciteitsversterking van Libië en samenwerking tussen
Libië en Frontex voor, in lijn met internationale mensenrechten. Is de
Staatssecretaris van mening dat steun aan Libië gericht op grensbewaking
en terugkeer en het respecteren van mensenrechten samengaat? Waarom
wel of niet? Kan de Staatssecretaris toezeggen er bij de EC voor te pleiten
dat extra investeringen richting Libië eerst moeten worden gericht op het
verbeteren van deze situatie in Libische detentiekampen voordat het geld
wordt uitgegeven aan het tegenhouden van migranten? Is hij het met deze
leden eens dat steun niet zou moeten worden gegeven als naleving van
mensenrechten niet kan worden gegarandeerd? Wil hij dit ook uitdragen
in Brussel?
Antwoord
De inspanningen van de EU in Libië, en de inzet van Nederland
daarbinnen, zijn gericht op het tegengaan van mensenhandel- en
smokkel, de risico’s die met irreguliere migratie gepaard gaan,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

4

het bieden van directe hulp aan en het beschermen van
migranten en vluchtelingen die in Libië verblijven, het verbeteren
van de behandeling van deze groep na ontscheping en in detentiecentra, het beëindigen van arbitraire detentie en het faciliteren
van evacuaties van deze groep. Samenwerking met de Libische
autoriteiten is volgens het kabinet noodzakelijk om Europese en
Nederlandse doelstellingen in Libië te behartigen en de autoriteiten aan te spreken op misstanden. Het kabinet onderstreept
daarbij de noodzakelijke aandacht voor mensenrechten en zet
zich daar, ook in Europees verband, voor in. Het kabinet zal daar
aandacht voor blijven vragen.
Voorts zien de leden van de D66-fractie plannen over humanitaire
corridors en legale migratie. Deze leden juichen dit toe, aangezien legale
migratie de enige manier is om het verdienmodel van mensensmokkelaars af te nemen, zoals we nu ook zien bij Oekraïense vluchtelingen. Kan
de Staatssecretaris meer duiding geven over deze plannen en toezeggen
dat Nederland een voortrekkersrol op zich zal nemen in het ontwikkelen
van dergelijke initiatieven? Wat wordt de inzet op punt 13 uit het voorstel
betreffende het versnellen van de Talent Partnerships? Wat is er volgens
de Staatssecretaris nog nodig om met overtuiging achter dit initiatief te
kunnen staan?
Antwoord
Zoals aangegeven in het BNC fiche1 ziet het kabinet het opzetten
van Talentpartnerschappen met prioritaire migratielanden niet als
oplossing voor tekorten op de arbeidsmarkt. Het kabinet onderschrijft wel de insteek dat partnerschappen met prioritaire
migratielanden, mits goed vormgegeven, kunnen bijdragen aan
een integrale benadering op migratiesamenwerking met derde
landen, waaronder het tegengaan van irreguliere migratie en het
verbeteren van effectieve terugkeersamenwerking voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Deze opzet van partnerschappen bij
prioritaire migratielanden sluit aan bij het Coalitieakkoord en de
wens om meer grip te krijgen op migratie. Afspraken over legale
migratie zijn daarbij een belangrijk onderdeel om samenwerking
op migratie met belangrijke transit- en herkomstlanden te
verbeteren en te versterken. Het kabinet is voornemens, zoals
aangekondigd in het Coalitieakkoord, om als onderdeel van
afspraken met derde landen over het terugnemen van uitgeprocedeerde asielzoekers en migranten zonder rechtmatig verblijf,
beleid te maken om in dit kader gerichte visumverlening en
tijdelijke, kleinschalige legale en circulaire arbeidsmigratie via
pilots/stapsgewijs mogelijk te maken binnen strikte wederzijdse
afspraken. Hierbij dient ook aandacht te zijn voor het absorptievermogen van Nederland en de aanbevelingen uit het rapport van
Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Commissie
Roemer). De komende tijd zal het kabinet zich buigen op welke
wijze het voornemen uit het coalitieakkoord (Bijlage bij
Kamerstuk 35 788, nr. 77) vorm kan worden gegeven.
Naast bovenstaande overwegingen heeft het kabinet een aantal
zwaarwegende zorgen over en vragen bij de voorstellen van de
Commissie. Zo heeft de Commissie volgens het kabinet nog
onvoldoende belicht wat mogelijke gevolgen kunnen zijn voor de
landen van herkomst. De Commissie stelt dat er aandacht dient
te zijn voor het risico van brain drain en de kans van brain gain,
maar hoe dit vorm krijgt blijft onhelder en moet nog uitgewerkt
1

Kamerstuk 22 112, nr. 3442

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

5

worden. Hetzelfde geldt voor de terugkeer van uitgeprocedeerde
asielzoekers en terugkeer bij circulaire en tijdelijke arbeidsmigratie, alsook voor derdelanders die legaal de EU zijn ingereisd en
in een andere lidstaat asiel aan kunnen vragen. Het is verder niet
duidelijk op welke wijze voorkomen kan worden dat derdelanders
(naderhand) in andere lidstaten die niet deelnemen aan de
Talentpartnerschappen gaan werken. Deze intra-EU mobiliteit
dient volgens het kabinet terdege geadresseerd te worden,
alvorens het kabinet een positie kan aannemen ten aanzien van
dit onderdeel van de mededeling. Het kabinet acht dat onvoldoende aandacht is gegeven aan de juridische uitwerking van
Talentpartnerschappen.
Het kabinet zal de Commissie vragen om bovenstaande vraagstukken uit te werken en toe te lichten, en aandacht vragen voor
de schaduwkanten van arbeidsmigratie (misstanden) en het
absorptievermogen van lidstaten (druk op voorzieningen zoals
huisvesting, zorg, onderwijs, openbare orde en veiligheid, opvang
asielzoekers en migranten, terugkeer en overname afgewezen
asielzoekers en migranten) maar ook de impact op het draagvlak
voor arbeidsmigratie en sociale cohesie, alvorens een besluit te
nemen over vrijwillige deelname van Nederland aan de
Talentpartnerschappen.
De leden van de D66-fractie lezen in het voorstel van de EC een hoop
plannen over het coördineren van search and rescue-operaties. Volgens
deze leden is echter niet het gebrek aan coördinatie, maar het gebrek aan
veilige havens het probleem. Het kabinet heeft opgeroepen tot duidelijke
kaders met betrekking tot ontscheping in veilige havens. Deze kaders
moeten dienen om verdrinking te voorkomen. Is de Staatssecretaris
bereid om lidstaten die zich niet aan dergelijke kaders houden, bijvoorbeeld door het niet laten aanmeren van schepen, hierop aan te spreken? Is
de Staatssecretaris van mening dat de EC op dit moment hard genoeg
optreed tegen lidstaten die zich niet aan gestelde afspraken houden? Wat
kan de Staatssecretaris doen om te voorkomen dat reders zich genoodzaakt voelen drenkelingen af te zetten in onveilige havens, wanneer
EU-lidstaten ontscheping tegenwerken? Kan hij toezeggen de
mogelijkheid te bespreken om enkele veilige havens aan te wijzen en te
werken naar een mechanisme waar kansrijke asielzoekers die hier worden
ontscheept worden verdeeld over de lidstaten?
Antwoord
Het kabinet zet zich al langer in voor een structurele oplossing
voor de ontscheping van drenkelingen in de EU2 . Daarnaast
meent het kabinet dat samenwerking op dit terrein ook moet
worden geïntensiveerd met partners in Noord-Afrika3 . Een
mechanisme in zowel de EU als in andere landen rond de Middellandse Zee zal echter niet de volledige oplossing zijn. Zoals uw
Kamer bekend voert het kabinet een integrale migratieagenda
uit4 . Veel elementen uit die agenda komen overeen met de
gezamenlijke Europese aanpak die zich eveneens richt op de
aanpak van grondoorzaken voor irreguliere migratie en het
versterken van bescherming en opvang van vluchtelingen in de
regio. Zowel het kabinet als de EU hebben hier veel middelen
voor beschikbaar gesteld en investeren hier ook in5 . Daarnaast
2

Zie onder andere Kamerstuk, 32 317, nr. 535
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1354 en Kamerstuk 32 317, nr. 523
4
Kamerstukken 19 637 en 30 573, nr. 2375
5
Zie onder andere Kamerstuk 34 952, nr. 29
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

6

richten het kabinet en de EU zich op de aanpak van illegale
migratie inclusief mensensmokkel en -handel, versterking van
grensbeheer, het bevorderen van het gebruik van bestaande
legale migratiekanalen en het verbeteren van terugkeersamenwerking. Over de voortgang van de Europese aanpak wordt uw
Kamer met enige regelmaat geïnformeerd6.
Tot slot stelt de EC voor om de «European Contact Group on Search and
Rescue» nieuw leven in te inblazen. Kan de Staatssecretaris toezeggen
ervoor te pleiten dat ook NGO’s en private reders hiervoor worden
uitgenodigd?
Antwoord
In de European Contact Group on Search and Rescue (SAR)
worden verschillende themas met betrekking tot SAR
besproken, zoals het juridisch kader waarbinnen SAR-operaties
plaatsvinden, uitwisseling van best practices en onderlinge
samenwerking tussen de lidstaten. De contact group vindt plaats
onder coördinatie van de Commissie. Die heeft reeds aangegeven
dat NGOs en andere derde partijen op ad hoc basis uitgenodigd
kunnen worden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Is de Staatssecretaris het met de leden van de PVV-fractie eens dat dit
zoveelste actieplan van de Europese Commissie (EC) de duizenden
asielzoekers die maandelijks naar Nederland komen niet tegen gaat
houden? Is de Staatssecretaris bereid om het heft in eigen handen te
nemen en per direct een asielstop in te voeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Kortheidshalve verwijs ik u naar de brief van vrijdag
4 november jl. (Kamerstuk 19 637, nr. 3002) inzake de juridische
verkenning op de asielstop en instroombeperking.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP vragen of het klopt dat het aantal mensen dat de
Middellandse Zee probeert over te steken, dit jaar met 50 procent is
gestegen. Is het juist dat het om 90.000 mensen gaat? Hoe verklaart de
Staatssecretaris deze stijging? Hoeveel van deze mensen komen in
aanmerking voor asiel?
Antwoord
Voor de mediterrane routes (Spanje, Italië en Griekenland) waren
er in 2022 in de maanden januari t/m oktober totaal ca. 119.210
aankomsten van irreguliere migranten over zee, in 2021 waren dit
er in dezelfde periode 90.260. Dit maakt dat er in 2022 t.o.v.
vorig jaar een stijging is van 32% voor het aantal aankomsten van
irreguliere migranten over zee. (Bron: UNHCR, peildatum 23-112022). Een precieze oorzaak van de stijging kan niet met
zekerheid worden vastgesteld. In algemene zin is het zo dat de
COVID-19-reisbeperkingen een dempend effect lijkt te hebben
gehad op het aantal irreguliere migratiebewegingen in de
afgelopen jaren. Er kan niet op voorhand worden gezegd hoeveel
van deze mensen in aanmerking komen voor asiel.

6

Zie onder andere Kamerstuk 32 317, nr. 549

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

7

De leden van de SP-fractie vragen daarnaast of de regering verwacht dat
het actieplan van de EC met 20 maatregelen een oplossing gaat bieden?
Deelt de Staatssecretaris de mening dat migratie richting Europa pas
werkelijk zal afnemen als men wat aan de oorzaken gaat doen, zoals
armoede, oorlog en gebrek aan perspectief?
Antwoord
Mensen migreren vanwege sterk uiteenlopende oorzaken:
conflict, geweld, mensenrechtenschendingen, klimaatverandering, of een zoektocht naar een beter leven. Het kabinet zet
met diplomatie, handel en ontwikkelingssamenwerking in op het
bevorderen van duurzame vrede en ontwikkeling. Met het brede
ontwikkelingssamenwerking-instrumentarium zet het kabinet in
op de aanpak van grondoorzaken zoals vervat in de duurzame
ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties (SDG’s). Daarnaast
spant het kabinet zich in om vluchtelingen perspectief op een
menswaardig bestaan te bieden in hun regio van herkomst. De
inzet dient er tevens toe om het doorreizen naar Europa te
beperken en om destabilisatie van de opvanglanden zelf te
voorkomen.
Is de Staatssecretaris het eens met deze leden dat er vervolgens korte
asielprocedures aan de randen van Europa zouden moeten komen? In
hoeverre staan deze zaken op de agenda?
Antwoord
Het kabinet pleit reeds sinds lange tijd in het kader van onderhandelingen over het Asiel- en Migratiepact voor de invoering van
asielgrensprocedures, waarbij meteen in deugdelijke procedures
aan de buitengrenzen van de EU een onderscheid kan worden
gemaakt tussen personen die een kansarmer en die een
kansrijker asielverzoek indienen. Daarbij zal een definitieve
afwijzing van het asielverzoek direct gevolgd moeten worden
door een vertrek uit de Unie. Dit zal het kabinet blijven doen.
De leden van de SP-fractie stellen dat de affaire met de Ocean Viking
andermaal onderstreept dat het EU-asielbeleid moeizaam functioneert.
Hoe staat het met het EU-migratiepact? Welke landen zijn bereid hieraan
mee te werken en welke niet? Is het een optie om een pact te sluiten met
welwillende landen?
Antwoord
Het Tsjechisch Voorzitterschap wenst de stap-voor-stap aanpak
van het Franse voorzitterschap voort te zetten, en werkt daarom
aan een vervolg. Op de JBZ-raad van december zal worden
gesproken over de voortgang. Ik verwijs u graag naar de Geannoteerde Agenda van die Raad voor de inzet van het kabinet.
Daarnaast vragen deze leden of de passagiers van de Ocean Viking in
Frankrijk geregistreerd zijn? Zo nee, wat is er dan mee gebeurd? Hoeveel
personen van dit schip hebben inmiddels in Nederland asiel aangevraagd? Gaat het om Eritrese kinderen, zoals in de media te lezen viel?
Antwoord
Een deel van de passagiers is door Frankrijk opgenomen, een deel
door andere Europese lidstaten. Nederland heeft geen passagiers
opgenomen. Het is mogelijk dat personen van dit schip zijn
doorgereisd naar Nederland en asiel hebben aangevraagd, maar
het is ook niet altijd mogelijk dit te achterhalen. Vooralsnog
hebben mij geen signalen bereikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

8

Welke organisaties zijn op dit moment actief in de Middellandse Zee? Zijn
er ook Nederlandse NGO’s actief in het redden van migranten op zee? Zo
ja, welke NGO’s zijn dat?
Antwoord
Er zijn verschillende organisaties actief in de Middellandse Zee.
Het kabinet beschikt niet over een overzicht hiervan, en evenmin
over een overzicht van eventueel actieve Nederlandse NGO’s.
Voor informatie over NGO-schepen die actief zijn in het redden
van migranten op zee en varen onder een Nederlandse vlag,
verwijs ik u graag door naar mijn collega, de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat.
Actieplan Centrale Mediterrane Route
De leden van de SP-fractie vragen hoe groot de kans is dat betrokken
transitlanden (Tunesië, Libië, Egypte) medewerking verlenen aan het
actieplan van de EC? Wat heeft de EU deze landen te bieden? Wat zijn de
kosten (zowel diplomatiek als financieel)? Kan met een verscheurd land
als Libië überhaupt afspraken worden gemaakt?
Antwoord
Op verzoek van de Europese Raad zijn Actieplannen opgesteld
voor prioritaire landen in de focusregio’s van de EU, waaronder
landen in Noord-Afrika. Hiermee is de dialoog met deze landen
geïntensiveerd. De dialoog gaat gepaard met concrete acties en
tastbare steun om internationale samenwerking te versterken.
Mede door deze aanpak is migratie centraler komen te staan in
de bredere EU-bilaterale en -regionale relaties. Daarbij verschilt
het inderdaad per land in hoeverre samenwerking mogelijk is. In
het voortgangsrapport van de Europese Commissie kan de
voortgang op het EU-externe migratiebeleid worden geraadpleegd.
In de geannoteerde agenda wordt gesteld dat migratiesamenwerking met
landen van herkomst voor NL een prioriteit is. Welke landen betreft het?
Wat doet de Staatssecretaris concreet om dit te bereiken?
Antwoord
Het kabinet zet in op migratiepartnerschappen met voor
Nederland belangrijke landen van herkomst- en transit in NoordAfrika, de Sahel en het Midden Oosten, met als doel het beperken
van irreguliere migratie, het bevorderen van terugkeer bij
onrechtmatig verblijf en de bescherming van migranten. De
bilaterale inzet en Europese inzet liggen hierbij nadrukkelijk in
elkaars verlengde. We investeren over de volle breedte van de
bilaterale relatie om daarmee ook een goede basis te creëren
voor versterkte migratiesamenwerking. Er wordt samengewerkt
op het gebied van- en er worden afspraken gemaakt over visa,
steun bij opvang, terugname bij onrechtmatig verblijf en
beperken van irreguliere migratie. In de dialogen met partnerlanden komen verscheidene onderwerpen aan bod en wendt het
kabinet verschillende instrumenten aan om de voor Nederland
belangrijke doelstellingen te behartigen. Naast de migratiedoelstellingen kijken we daarbij nadrukkelijk naar onze brede relatie
met de partnerlanden, waarbij vele belangen een rol spelen. Om
de Nederlandse inzet te intensiveren en bilaterale migratiepartnerschappen te realiseren, wordt het reguliere jaarlijkse budget
voor migratiesamenwerking verhoogd van EUR 34 miljoen tot 59
miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

9

De leden van de SP-fractie vragen of de Raad het actieplan naar
verwachting gaat aannemen? Hoe liggen de verhoudingen? Hoe kijkt de
Staatssecretaris naar het migratiebeleid van de nieuwe Italiaanse
regering? Wat onderneemt de Staatssecretaris als vrijdag geen besluiten
worden genomen? Wat is Plan B?
Antwoord
De verwachting is dat de lidstaten het Actieplan, net als
Nederland, zullen verwelkomen. Wat het kabinet betreft wordt
ook voor de uitdagingen op de overige migratieroutes verder
gewerkt aan versterkte en gecoördineerde EU-inzet waarbij
zoveel mogelijk wordt voortgebouwd op bestaande initiatieven.
Het kabinet vindt het van belang dat Italië zich, net zoals dat
geldt voor andere EU-lidstaten, houdt aan de geldende (Europees
en internationaalrechtelijke) kaders voor het migratiebeleid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA- en
GroenLinks-fractie
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben kennis genomen van
de geannoteerde agenda. Aanleiding, zo begrijpen deze leden, is de
ontscheping van de Ocean Viking en de toenemende irreguliere migratiedruk op de Europese Unie. Daarnaast zal gesproken worden over de
Commissievoorstellen om de actuele situatie in de Mediterrane regio het
hoofd te bieden.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie vinden dat onder alle
omstandigheden de veiligheid en het welzijn van mensen voorop moet
staan. Aan boord van de Ocean Viking zaten 200 migranten die door
hoogoplopende ruzies tussen de Italiaanse en de Franse autoriteiten
ernstige risico’s hebben gelopen. Aangezien in het verleden vaker
wekenlang mensen op reddingsschepen hebben vastgezeten is er binnen
het Migratiepact een voorstel gedaan voor een solidariteitsmechanisme
na reddingsoperaties. In hoeverre heeft Nederland in het afgelopen jaar
concreet bijgedragen aan dit solidariteitsmechanisme na reddingsoperaties? Is de Staatssecretaris van plan om, samen met andere landen,
verantwoordelijkheid te nemen om migranten menswaardige opvang te
bieden in ons land? Is de Staatssecretaris bereid om tijdens de komende
JBZ Raad het allesoverheersende belang van adequate humanitaire
hulpverlening te benadrukken?
Antwoord:
Nederland is van mening dat structurele oplossingen voor
ontscheping na Search and Rescue binnen het asielsysteem
moeten worden gezocht, niet via ad hoc herplaatsingen. Daarom
heeft Nederland afgelopen zomer de solidariteitsverklaring
ondertekend, als onderdeel van de stap-voor-stap voortgang op
het Asiel- en Migratiepact. Het kabinet kan op dit moment niet
tegemoet komen aan herplaatsingsverzoeken met het oog op de
huidige hoge druk op het nationale asielsysteem. Het kabinet
onderstreept dat het tegengaan van het verlies van levens op de
Middellandse Zee en de internationaalrechtelijke plicht om
mensenlevens op zee te redden te allen tijde de uitgangspunten
blijven. In dat verband onderschrijft het kabinet het belang van
SAR operaties. Daarbij is het echter wel zaak dat de activiteiten
van schepen met ideële doelstellingen, die al dan niet op basis
van humanitaire gronden in de SAR zones van derde landen
stelselmatig drenkelingen aan boord nemen, niet bijdragen aan
het in stand houden van de criminele activiteiten van mensensmokkelaars die mensenlevens op het spel zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

10

De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben verder kennis
genomen van maatregelen die door de Italiaanse overheid zijn genomen
om havens ook in de toekomst te kunnen sluiten voor reddingsschepen
van verschillende NGO’s. De achterliggende reden zou zijn dat er een
aanzuigende werking zou optreden indien search and rescue-operaties
plaatsvinden op de Middellandse Zee. Is de Staatssecretaris het ermee
eens dat het onacceptabel is dat havens worden gesloten voor mensen
die dringend behoefte hebben aan humanitaire hulpverlening? Is de
Staatssecretaris het daarnaast eens met de stelling dat de Italiaanse
praktijk van het sluiten van havens in strijd is met maritiem recht die
voorschrijft dat je alle mensen die op zee uit nood zijn gered, naar een
veilige plaats moet brengen? Zo ja, is de Staatssecretaris bereid dit
standpunt in te brengen tijdens de JBZ-Raad?
Antwoord
Uitgangspunt voor het kabinet is dat de internationale afspraken
en verplichtingen die staten reeds hebben ten aanzien van SAR in
acht worden genomen. Het kabinet heeft meermaals opgeroepen
tot duidelijke kaders en goede afspraken tussen alle betrokken
partijen om tot een normalisatie van de ontschepingspraktijk op
de Middellandse Zee te komen, inclusief het definiëren en
vaststellen van SAR-zones, veilige havens en goed werkende
kustwachten met voldoende capaciteit. De conclusies van de
Europese Raad van juni 2018 vormen hierbij het uitgangspunt.
Het voorgaande standpunt staat nog steeds.
Wat is de reactie van de Staatssecretaris op het feit dat experts hebben
aangegeven dat er geen causaal verband is te vinden tussen de aanwezigheid van search and rescue-operaties en de pogingen van migranten
om naar Europa te geraken, en er derhalve geen sprake is van een
aanzuigende werking door het werk van NGO’s op zee?
Antwoord
Het kabinet onderstreept dat het tegengaan van het verlies van
levens op de Middellandse Zee en de internationaalrechtelijke
plicht om mensenlevens op zee te redden te allen tijde de
uitgangspunten blijven. In dat verband onderschrijft het kabinet
het belang van SAR operaties. Daarbij is het echter wel zaak dat
de activiteiten van schepen met ideële doelstellingen, die al dan
niet op basis van humanitaire gronden in de SAR zones van derde
landen stelselmatig drenkelingen aan boord nemen, niet
bijdragen aan het in stand houden van de criminele activiteiten
van mensensmokkelaars die mensenlevens op het spel zetten.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie hebben kennis genomen van
de wens van de Staatssecretaris om de rol van Frontex in derde landen te
versterken. Deze leden vinden echter dat een belangrijke voorwaarde voor
een versterkte inzet is dat er binnen Frontex eerst orde op zaken wordt
gesteld. Zo heeft het recente rapport van OLAF duidelijk laten zien dat
Frontex medeplichtig is aan illegale pushbacks en toezichthouders op
mensenrechten binnen de organisatie vanaf het hoogste managementniveau zijn tegengewerkt. Wat is de reactie van de Staatssecretaris op het
rapport van OLAF? Is de Staatssecretaris het eens met de stelling dat er
eerst serieuze en structurele hervormingen en effectiever toezicht moeten
komen voordat er van een hogere inzet sprake kan zijn? Zo nee, waarom
denkt de Staatssecretaris dat een verhoogde inzet toch op een verantwoordelijke wijze kan plaatsvinden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

11

Antwoord
Vooropgesteld zij dat het kabinet zeer hecht aan een goed
functionerend Frontex dat ondersteunt bij het beheren en
bewaken van de buitengrenzen, bijdraagt aan een veilig Schengengebied, en adequate opvolging geeft aan incidenten. Daarbij
dienen Europese en internationale regelgeving te allen tijde
gerespecteerd te worden. De bevindingen uit het OLAF-rapport
zijn zorgelijk. Ik heb mijn zorgen hierover ook gedeeld met uw
Kamer. Over de stappen die het Agentschap de afgelopen periode
gezet heeft, is uw Kamer ook geïnformeerd. Zo wordt de grondrechtenfunctionaris nu bij iedere vermeende mensenrechtenschending betrokken, zijn er 46 toezichthouders voor grondrechten aangesteld, is een werkinstructie opgesteld voor het
terugtrekken of beëindigen van een operatie, en is het Serious
Incident Report Mechanisme aangepast. Er dient spoedig een
nieuwe Uitvoerend Directeur gekozen te worden die deze
ingeslagen weg voortzet en het intern en extern functioneren van
Frontex verder verbetert. Het kabinet ziet, gezien bovenstaande,
de ontwikkeling dat Frontex vaker operationeel wordt ingezet in
derde landen als positief. Frontex kan op deze manier bijdragen
aan een beter beheer en bewaking van de EU-buitengrenzen in
samenwerking met de autoriteiten van een derde land. De inzet
van Frontex in derde landen is van belang om grip te krijgen op
migratie in Europa. Deze inzet moet in lijn zijn met andere
EU-inzet, niet ten koste gaan van inzet binnen de EU-lidstaten en
uiteraard plaatsvinden conform geldend EU en internationale
wet- en regelgeving.
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie vinden dat de migratiedruk
waar de EU mee kampt het belang aantoont om snel tot een akkoord te
komen over de voorstellen onder het Migratiepact. Deze leden zijn het
ermee eens dat beter functioneren van asielsystemen (waaronder beter
registratie aan de buitengrenzen) in bijvoorbeeld Italië en Griekenland
essentieel is voor een Europees asielsysteem. Deze leden vinden echter
dat een goede implementatie van het solidariteitsmechanisme, waaronder
de bereidheid van landen om vluchtelingen te reloceren, ook van groot
belang voor een werkend systeem. Gaat Nederland zich in deze kabinetsperiode nog voegen bij de kopgroep van landen die bereid zijn vluchtelingen binnen Europa te herverdelen? Is de Staatssecretaris het eens met
de stelling dat een dergelijke opstelling van Nederland ook zal helpen om
landen aan de zuidelijke buitengrenzen, die al jaren kampen met een grote
instroom, aan hun afspraken te laten houden en dat dit een akkoord over
het Migratiepact dichterbij brengt? Hoe verklaart de Staatssecretaris dat
de onderhandelingen over het Pact al twee jaar zo moeizaam lopen?
Antwoord
Het Tsjechisch Voorzitterschap wenst de stap-voor-stap aanpak
van het Franse voorzitterschap voort te zetten, en werkt daarom
aan een vervolg. Op de JBZ-raad van december zal worden
gesproken over de voortgang. Ik verwijs u graag naar de geannoteerde agenda van die Raad voor de inzet van het kabinet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie zijn van mening dat op de kortst mogelijke
termijn de Dublinakkoorden weer moeten functioneren zoals ze zijn
bedoeld. Gaat de Staatssecretaris erop aandringen dat andere lidstaten
migranten terugnemen die hier niet horen te zijn, omdat ze in een ander
land als eerste zijn aangekomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

12

Antwoord
Het kabinet heeft het belang van het naleven van de Dublinverordening al meerdere malen onderstreept in de JBZ-Raad en in
bilaterale contacten en zal dit de komende tijd ook blijven doen.
De Staatssecretaris zal en marge van de komende JBZ-raad
deelnemen aan een ministeriële bijeenkomst met gelijkgezinde
lidstaten waar gesproken zal worden over mogelijkheden om de
naleving van de Dublin-verordening te verbeteren en onderlinge
operationele samenwerking op Dublinoverdrachten te verbeteren.
U wordt hierover nader geïnformeerd via de Geannoteerde
Agenda en het verslag van die Raad.
De leden van de SGP-fractie vragen naar de stand van zaken ten aanzien
van de onderhandelingen over het migratie- en asielpact. Wat is de stand
van zaken op dit moment? En op welke termijn zijn echt concrete
uitkomsten te verwachten? Hoe verhoudt dit zich tot de toegenomen
migratiedruk op de migratieroutes naar en binnen de EU? Welke concrete
voorstellen gaat de Staatssecretaris doen om de migratiestromen fors in
te perken?
Antwoord
Het Tsjechisch Voorzitterschap wenst de stap-voor-stap aanpak
van het Franse voorzitterschap voort te zetten, en werkt daarom
aan een vervolg. Op de JBZ-raad van december zal worden
gesproken over de voortgang. Ik verwijs u graag naar de Geannoteerde Agenda van die Raad voor de inzet van het kabinet.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de EC wil inzetten op de overkomst
van arbeidsmigranten naar Europa, en dat legale migratie mogelijk kan
worden ingezet als ruilmiddel bij akkoorden met de herkomstlanden.
Eerder heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aangegeven geen arbeidsmigranten uit Afrika hierheen te willen halen. De
Kamer heeft door middel van motie van het lid El Yassini c.s. de regering
verzocht niet mee te werken aan dit plan. Gaat de Staatssecretaris zich
uitspreken tegen de plannen van de EC voor het over laten komen van
arbeidsmigranten uit Afrika naar de EU? Is de Staatssecretaris het ermee
eens dat we genoeg werklozen in ons continent hebben die eerst aan de
slag kunnen worden geholpen, alvorens überhaupt te denken aan het over
laten komen en inzetten van migranten? Hoe liggen de verhoudingen ten
aanzien van het voorstel van de EC over het over laten komen van
arbeidsmigranten? Is de Staatssecretaris bereid op zoek te gaan naar
draagvlak voor het Nederlandse standpunt, zodat er geen sprake is van
massale overkomst van arbeidsmigranten uit Afrika naar de Europese
Unie én dat de afspraken voor arbeidsmigratie niet worden gekoppeld aan
deals met herkomstlanden over het terugnemen van migranten?
Antwoord
Zoals aangegeven in het BNC-fiche ziet het kabinet, conform de
motie el-Yassini c.s.7 , het opzetten van Talentpartnerschappen
met prioritaire migratielanden niet als oplossing voor tekorten op
de arbeidsmarkt. Het kabinet onderschrijft wel de insteek dat
partnerschappen met prioritaire migratielanden, mits goed
vormgegeven, kunnen bijdragen aan een integrale benadering op
migratiesamenwerking met derde landen, waaronder het
tegengaan van irreguliere migratie en het verbeteren van effectieve terugkeersamenwerking voor uitgeprocedeerde asielzoekers. Deze opzet van partnerschappen bij prioritaire migratielanden sluit aan bij het Coalitieakkoord en de wens om meer grip
7

Kamerstuk 29 861, nr. 82

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

13

te krijgen op migratie. Het kabinet is voornemens, zoals aangekondigd in het Coalitieakkoord, om als onderdeel van afspraken
met derde landen over het terugnemen van uitgeprocedeerde
asielzoekers en migranten zonder rechtmatig verblijf, beleid te
maken om in dit kader gerichte visumverlening en tijdelijke,
kleinschalige legale en circulaire arbeidsmigratie via pilots/
stapsgewijs mogelijk te maken binnen strikte wederzijdse
afspraken. De komende tijd zal het kabinet zich buigen op welke
wijze het voornemen uit het coalitieakkoord vorm kan worden
gegeven. Op korte termijn ontvangt uw kamer hierover een brief.
Dit laat onverlet dat het kabinet, conform de in het genoemde
BNC-fiche geformuleerde inzet, zijn zorgen uit over onder meer
garanties ten aanzien van terugkeer, en randvoorwaarden ten
aanzien van bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden. Een besluit
omtrent deelname aan de Talentpartnerschappen, die overigens
vrijwillig is, is nog niet genomen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
De leden van de Volt-fractie hebben kennis genomen van de geannoteerde agenda en zien de noodzaak voor een extra JBZ-raad, maar hebben
ook zorgen over de oplossingsbereidheid van lidstaten, gezien de grote
uiteenlopende belangen en standpunten die in de Raad op dit onderwerp
uitgedragen worden. Deze leden hebben daarom nog de volgende vragen:
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Staatssecretaris in zijn brief stelt
dat het versterken van de migratiesamenwerking met landen van
herkomst en transit om de instroom te beperken en terugkeer te bevorderen een prioriteit is. Over de andere voorstellen in het actieplan van de
EC stelt de Staatssecretaris niet hetzelfde. Betekent dit dat Nederland
voornamelijk zal inzetten op instroombeperking en terugkeerbevordering
door migratiesamenwerking met landen van herkomst- en transit? Zo ja,
hoe verhoudt zich dit tot het gebrek aan doorbraken in de onderhandelingen op andere onderdelen van het Asiel- en Migratiepact? Waarom
geeft de Staatssecretaris hier geen prioriteit aan, bijvoorbeeld als het
aankomt op herverdeling?
Antwoord
Het kabinet zet in op meerdere sporen tegelijkertijd: migratiesamenwerking met derde landen in bilateraal en Europees
verband, een beter Europees asielsysteem en versteviging van de
buitengrenzen, en opvang in de regio. Deze elementen gelden
allemaal als prioriteiten voor dit kabinet.
De leden van de Volt-fractie hebben grote zorgen dat migratiesamenwerking in alle partnerschappen een vereiste wordt om zaken te doen en
daarmee ongelijke partnerschappen in de hand werkt. Hoe wil de
Staatssecretaris de partnerschappen met derde landen vormgeven en
daarbij gelijkwaardige relaties en partnerschappen te garanderen? Welke
voordelen zullen bijvoorbeeld beloofd worden aan derde landen? Wordt
hiervoor ook uitvraag gedaan bij deze landen zelf?
Antwoord
Het uitgangspunt is een effectief, duurzaam en gelijkwaardig
partnerschap op basis van wederzijdse belangen, dat samen met
het partnerland wordt vormgegeven. Een succesvol migratiepartnerschap gaat gepaard met randvoorwaarden van een open,
solidaire en stabiele relatie waarin alle onderwerpen kunnen
worden besproken, en waar oog is voor elkaars belangen en
uitdagingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

14

Verder lezen de leden van de Volt-fractie dat de Staatssecretaris aangeeft
dat deze partnerschappen ook op korte termijn belangrijker zullen worden
in de Westelijke Balkan: Gezien het feit dat deze landen een andere status
hebben dan partnerlanden in de Zuidelijke route, hoe wil de Staatssecretaris deze partnerschappen vormgeven? Zal dit een invloed hebben op het
traject van toetreding?
Antwoord
Op verzoek van de Europese Raad in het najaar van 2021 zijn
EU-Actieplannen opgesteld voor prioritaire landen in de focusregio’s van de EU, waaronder ook de Westelijke Balkan. Momenteel
verkent de EU verschillende stappen om migratiebewegingen via
de Westelijke Balkan-route aan te pakken. De inzet is gericht op
het intensiveren van samenwerking met de Westelijke Balkanlanden op terugkeer naar derde landen, het versterken van de
migratie- en asielsystemen en verstevigd grensbeheer in samenwerking met Frontex. De Raad voor Algemene Zaken is op
18 november jl. akkoord gegaan met een aanbeveling om
onderhandelingen te starten met Albanië, Bosnië en Herzegovina,
Servië en Montenegro over nieuwe statusovereenkomsten met
Frontex. De Commissie zal nu op basis van dit mandaat starten
met de onderhandelingen met deze vier landen.
De Westelijke Balkanlanden zullen op termijn het EU-acquis
overnemen. Het geleidelijk aanpassen van wetgeving aan het
acquis is onderdeel van het toetredingstraject. Het kabinet ziet
er, conform de motie van de leden Kamminga en Amhaouch,
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 2358) op toe dat de Europese
Commissie de voortgang van (potentiële) kandidaat-lidstaten in
het hervormingsproces strikt monitort. Daarbij speelt het
kabinet, onder andere via het rechtsstatelijkheidsnetwerk in de
regio, zelf een actieve rol door monitoring en input op de
voortgangsrapporten op basis van eigen bevindingen rond onder
meer migratie. Het kabinet verbindt in het geval van geen of
onvoldoende vooruitgang hier consequenties aan, zoals deze in
het toetredingskader voorhanden zijn, tevens conform deze
motie. Op 11 november 2022 heeft uw Kamer de kabinetsappreciatie van het jaarlijkse uitbreidingspakket ontvangen8 . De
versterkte samenwerking met de regio op het gebied van
migratie is complementair aan de kabinetsinzet op uitbreidingsterrein.
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Staatssecretaris in zijn brief
schrijft dat Nederland actief bijdraagt aan de EU-partnerschappen. Dit is
positief, omdat al meermaals duidelijk geworden is dat bilaterale
partnerschappen met landen van herkomst en transit juist een negatief
effect kunnen hebben. Hoe zal Nederland zich in Raadsverband inzetten
voor een Europese onderhandelingspositie met landen van herkomst- en
transit? Wat zijn hierop de verwachtingen wat betreft het krachtenveld in
de Raad?
Antwoord
Er zijn al veel stappen gezet in Europees verband in het ontwikkelen van partnerschappen met derde landen. Net als in het
Nederlandse beleid, ligt de focus op brede, op maat gemaakte
partnerschappen op basis van wederzijdse belangen, en een
integrale aanpak van migratie.

8

Kamerstuk 23 987 nr. 394

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

15

Op verzoek van de Europese Raad in het najaar van 2021, zijn er
in gezamenlijkheid EU-Actieplannen opgesteld voor prioritaire
landen in de focusregio’s van de EU (Noord-Afrika, Sub-Sahara
Afrika, Midden-Oosten en Westelijke Balkan). Deze actieplannen
bouwen voort op eerdere voortgang en combineren geïntensiveerde dialoog met concrete acties en tastbare steun om internationale samenwerking te versterken. Onder Frans Voorzitterschap
is er in de Raad een operationeel coördinerend mechanisme
opgezet voor de externe dimensie van migratie (Mocadem) om de
strategische en operationele benadering richting partnerlanden
verder uit te werken. EU-lidstaten leggen binnen de Raad
verschillende accenten wanneer het gaat om prioriteiten. Voor
Nederland geldt dat de inzet in Europa in het verlengde ligt van
de inzet op bilaterale migratiepartnerschappen. De inzet is op
beide sporen een gelijkwaardig partnerschap met een brede
relatie waarin wordt samengewerkt op en afspraken gemaakt
over zaken als handel, hulp en steun bij opvang, terugname van
uitgeprocedeerde asielzoekers en tegen gaan van irreguliere
migratie.
Daarnaast geeft de Staatssecretaris aan dat Nederland voorstander is van
het versterken van de inzet van Frontex, zo lezen de leden van de
Volt-fractie. Recentelijk kwam echter opnieuw aan het licht dat Frontexmedewerkers betrokken waren bij mensenrechtenschendingen en
pushbacks aan de Europese buitengrenzen. Daarop keurde het Europees
Parlement (EP) de begroting van Frontex af. Kan de Staatssecretaris
daarom aangeven of hij ondanks het feit dat Frontex betrokken is bij
mensenrechtenschendingen aan de buitengrenzen en daar tot nu toe nog
geen maatregelen voor getroffen zijn om te garanderen dat dit niet
opnieuw gebeurt, alsnog bereid is om de inzet van Frontex aan de
Europese buitengrenzen te versterken? Hoe zal Nederland ervoor zorgen
dat mensenrechtenschendingen door Frontex niet langer plaatsvinden?
Verwacht de Staatssecretaris op EU-niveau nieuwe wet- en regelgeving
om mensenrechtenschendingen binnen Frontex aan te pakken? En zo ja,
op welke termijn?
Antwoord
Ik verwijs u kortheidshalve naar het antwoord op de vragen van
de leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie over dit onderwerp.
Eind 2023 voert de Commissie een evaluatie van de
EGKW-verordening9 en het permanente korps uit. Het kabinet zal
die gelegenheid aangrijpen om kritisch te kijken naar mogelijke
verbeterpunten en knelpunten en de inzet daarin van Nederland,
in lijn met de motie van de leden Kröger en Piri (Kamerstuk
32 317, nr. 778) hierover.
Wat betreft het tweede deel van het Actieplan gepresenteerd door de EC,
zien de leden van de Volt-fractie dat de Staatssecretaris voornamelijk
focust op de opbouw van goed werkende kustwachten en normalisatie
van de ontschepingspraktijk op de Middellandse Zee. Kan de Staatssecretaris uitweiden over wat hij verstaat onder een «goed werkende
kustwacht» en de «normalisatie van de ontschepingspraktijk op de
Middellandse Zee?» Wat valt volgens Nederland onder het takenpakket
van een goed werkende kustwacht?

9

(VERORDENING (EU) 2019/1896 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van
13 november 2019 betreffende de Europese grens- en kustwacht)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

16

Antwoord
Onder goed werkende kustwacht wordt verstaan dat zij conform
de internationale verplichtingen handelen en instructies opvolgen
van de verantwoordelijke SAR-autoriteiten van een kuststaat. In
dat verband is het van belang dat de verantwoordelijke kuststaatautoriteit duidelijke instructies geven aan de betrokken schepen
conform hun wettelijke taak. Onder normalisatie van de
ontschepingspraktijk op de Middellandse Zee verstaat het
kabinet dat een helder en eenduidig beeld bestaat bij alle
betrokken partijen over wat er dient te gebeuren bij een
reddingsoperatie.
De EC verwijst hierbij specifiek naar het organiseren van reddingsoperaties. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat Nederland zich positief zal
uitspreken voor het organiseren van reddingsmissies? Zal Nederland zich
ook positief opstellen over het voorstel om het opstellen van richtlijnen
voor boten die specifiek gericht zijn op zoek- en reddingsoperaties?
Antwoord
Het kabinet acht het bij voorbaat organiseren van reddingmissies
niet opportuun omdat het gaat om situaties op zee die op
voorhand niet voorspelbaar zijn. Reddingmissies worden in gang
gezet conform internationale verplichtingen. Het kabinet acht het
van belang dat er duidelijke richtlijnen worden opgesteld voor
boten die specifiek gericht zijn op zoek- en reddingsoperaties.
Ten slotte lezen de leden van de Volt-fractie dat Nederland zich in
Europees verband in eerste instantie gaat inzetten voor de naleving van
de Dublin-verordening ten koste van voortgang op het Asiel- en Migratiepact. Gebruikt Nederland dit standpunt in onderhandelingen als inzet
om voortgang te maken op het Asiel- en Migratiepact? Erkent de
Staatssecretaris dat voortgang op het Asiel- en Migratiepact prioriteit zou
moeten hebben, gezien het feit dat het in 2015 al geconstateerd werd dat
de Dublin-verordening grotendeels onuitvoerbaar is en onevenredige druk
legt op de Zuidelijke lidstaten en het Asiel- en Migratiepact een oplossing
biedt voor het niet-functionerende Dublin-systeem? Is de Staatssecretaris
het eens met deze leden dat alleen een akkoord op het Asiel- en Migratiepact een duurzame lange-termijn oplossing biedt voor het
niet-functionerende asiel- en migratiesysteem in de Europese Unie?
Erkent de Staatssecretaris daarbij ook dat de tijd voor een akkoord op dit
dossier begint te dringen, gezien het feit dat vanaf juli 2024 Hongarije,
Polen en Denemarken achtereenvolgens het voorzitterschap zullen
hebben?
Antwoord
Het Tsjechisch Voorzitterschap wenst de stap-voor-stap aanpak
van het Franse voorzitterschap op het Asiel- en Migratiepact
voort te zetten, en werkt daarom aan een vervolg. Op de JBZ-raad
van december zal worden gesproken over de voortgang. Ik
verwijs u graag naar de Geannoteerde Agenda van die Raad voor
de inzet van het kabinet. Het kabinet is het met de VOLT-leden
eens dat de tijd voor voortgang op het dossier begint te dringen.
Het kabinet is daarom voorstander van zo spoedig mogelijke
afronding van de wetsvoorstellen waarop de lidstaten elkaar al
wel hebben weten te vinden, bijvoorbeeld de Eurodac- en
Screening-verordening.
De leden van de Volt-fractie zijn van mening dat niet alleen vrijwillige
(zoals voorgesteld door de EC in het Actieplan), maar zelfs verplichte
herverdeling (zoals voorgesteld in het Asiel- en Migratiepact) een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

17

oplossing zal bieden voor de onevenredige druk op Zuidelijke lidstaten.
Erkent de Staatssecretaris de noodzaak van solidariteit in het asielsysteem? Kan de Staatssecretaris uitweiden over de Nederlandse positie
ten opzichte van de derde pilaar van het Actieplan voorgesteld door de
EC? Zal Nederland haar verantwoordelijkheid nemen wat betreft solidariteit en daarmee de druk op Zuidelijke lidstaten verlichten en daarmee
mogelijk ook goodwill creëren om voortgang te maken op de onderhandelingen betreffende het Asiel- en Migratiepact?
Antwoord
Nederland heeft afgelopen zomer de solidariteitsverklaring
ondertekend als onderdeel van een eerste stap op het Asiel- en
Migratiepact. Het kabinet kon niet tegemoet komen aan
verzoeken tot herplaatsing, met het oog op de huidige hoge druk
op het nationale asielsysteem. Dat standpunt is niet gewijzigd.
Wel onderschrijft het kabinet de voorstellen onder de derde pilaar
van het Actieplan, die zien op verbetering van de procedures om
de uitvoering van de verklaring te bespoedigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 789

18