Evaluatie Subsidieregeling
opleidingen publieke
gezondheidszorg 2013-2017
Eindrapportage beleidsdoorlichting Artikel 4.2
thema 2B
Opdrachtgever: Opdrachtgever: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Rotterdam, 17 oktober 2016

Evaluatie Subsidieregeling
opleidingen publieke
gezondheidszorg 2013-2017

Eindrapportage beleidsdoorlichting Artikel 4.2 thema 2B

Opdrachtgever: Opdrachtgever: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS)

Ecorys
Seor

Rotterdam, 17 oktober 2016

Over Ecorys

Met ons werk willen we een zinvolle bijdrage leveren aan maatschappelijke thema’s. Wij bieden
wereldwijd onderzoek, advies en projectmanagement en zijn gespecialiseerd in economische,
maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkeling. We richten ons met name op complexe markt-,
beleids- en managementvraagstukken en bieden opdrachtgevers in de publieke, private en not-forprofitsectoren een uniek perspectief en hoogwaardige oplossingen. We zijn trots op onze 85-jarige
bedrijfsgeschiedenis. Onze belangrijkste werkgebieden zijn: economie en concurrentiekracht;
regio’s, steden en vastgoed; energie en water; transport en mobiliteit; sociaal beleid, bestuur,
onderwijs, en gezondheidszorg. Wij hechten grote waarde aan onze onafhankelijkheid, integriteit en
samenwerkingspartners. Ecorys-medewerkers zijn betrokken experts met ruime ervaring in de
academische wereld en adviespraktijk, die hun kennis en best practices binnen het bedrijf en met
internationale samenwerkingspartners delen.
Ecorys voert een actief MVO-beleid en heeft een ISO14001-certificaat, de internationale standaard
voor milieumanagementsystemen. Onze doelen op het gebied van duurzame bedrijfsvoering zijn
vertaald in ons bedrijfsbeleid en in praktische maatregelen gericht op mensen, milieu en opbrengst.
Zo gebruiken we 100% groene stroom, kopen we onze CO₂-uitstoot af, stimuleren we het ovgebruik onder onze medewerkers, en printen we onze documenten op FSC- of PEFC-gecertificeerd
papier. Door deze acties is onze CO₂-voetafdruk sinds 2007 met ca. 80% afgenomen.

ECORYS Nederland B.V.
Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland
T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com
K.v.K. nr. 24316726
W www.ecorys.nl

2

WIT/RG NL2310-30317 thema 2B

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting
1

2

3

5

Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

9

1.1

Beleidstheorie

9

1.2

Aanleiding & Doel

10

1.3

Rol van de overheid

11

1.4

Wijzigingen in de regeling

11

1.5

Aanpak van de verklarende evaluatie

12

Doeltreffendheid

13

2.1

Inleiding

13

2.2

Bereik van de maatregel

13

2.3

Indicaties voor effecten

16

2.4

Neveneffecten

18

Doelmatigheid

19

3.1

Inleiding

19

3.2

Uitgaven aan de maatregel

19

3.3

Relatie tussen uitgaven/investeringen en opbrengsten van de maatregel

19

3.4

Uitvoerbaarheid van de regeling

20

3.5

Frauderisico

20

Bijlage A

Lijst geïnterviewden

21

Bijlage B

Instroom opleiding & Aantal opgeleide artsen

23

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

3

Managementsamenvatting

Aanleiding voor de subsidieregeling
De subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017 betreft de 2-jarige
profielopleidingen tot arts infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg, medische milieukunde
en tuberculosebestrijding en de daarop volgende 2-jarige specialisatie tot arts Maatschappij &
Gezondheid (M&G). Het Capaciteitsorgaan raamt de capaciteitsbehoefte aan deze artsen. Op
grond van de ramingen is geconstateerd, dat het veld uit eigen beweging te weinig opleidde. VWS
heeft deze opleidingen vanaf 2002 gesubsidieerd om het opleiden te stimuleren.
De inzet van financiële middelen uit artikel 4.2. van de begroting van VWS voor de publieke
gezondheidszorgopleidingen is gegroeid van een € 16 mln. in 2013 naar 20,6 in 2016.
Tabel 0.1

Inzet middelen voor de publieke gezondheidszorgopleidingen periode 2013-2018

Begroting Artikel 4.2 VWS in € mln.

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Publieke gezondheidszorgopleidingen

16,0

18,2

20,0

20,6

20,6

20,6

Doel van de subsidieregeling
Het doel van de subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017 is het opleiden
van artsen M&G en de hiervoor bedoelde profielartsen om over voldoende van deze artsen te
beschikken voor de uitvoering van de Wet publieke gezondheid en de Jeugdwet. In 2016 heeft het
ministerie van VWS € 20,5 miljoen beschikbaar gesteld voor deze subsidieregeling.
Rol van de overheid
De overheid heeft de wettelijke taak om zorg te dragen voor de instandhouding en verbetering van
de landelijke ondersteuningsstructuur voor de publieke gezondheidszorg ten behoeve van de
Nederlandse bevolking.1 Daartoe heeft VWS de onderhavige subsidieregeling getroffen.
Een verklarende evaluatie
Voor de verklarende evaluatie van de subsidieregeling publieke gezondheidszorgopleidingen is een
combinatie gebruikt van kwantitatief en kwalitatief onderzoek:


Quick deskresearch: Literatuurstudie en analyse van instroom en uitstroom van aios (arts in
opleiding tot specialist) mede op basis van opleidingsdata uit het opleidingsregister van de
Registratiecommissie Geneeskundig Specialismen (RGS).



Interviews met stakeholders: Ministerie van VWS, opleidingsinstituut, koepelorganisaties en
zorgorganisaties.2



Meta-evaluatie: Inzichten uit andere studies op hetzelfde terrein worden gebundeld. Dit
betreffen onder meer studies uitgevoerd door het NIVEL, Capaciteitsorgaan, GGD-GHOR
Nederland, KAMG, ActiZ, en de Arbeidsmarktmonitor.

Op basis van bestaande literatuur en een beperkt aantal interviews is de beleidsdoorlichting
opgesteld. Ecorys heeft geen nieuw zelfstandig onderzoek gedaan naar de relaties tussen de
subsidieregeling en het aantal zorgverleners dat opgeleid wordt. Hiermee dient rekening te worden
gehouden bij het beoordelen van de conclusies en aanbevelingen.
1
2

Wet publieke gezondheid.
In bijlage A is een lijst met geïnterviewde stakeholders opgenomen.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

5

Conclusies over de doeltreffendheid
Aantal artsen in de publieke gezondheidszorg is tussen 25 en 50 procent gegroeid sinds invoering
subsidieregeling
Het totale aantal gespecialiseerde artsen is sterk toegenomen sinds de invoering van de
subsidieregeling (bron: RGS en Capaciteitsorgaan). In de periode 2009/2015 was er een stijging
van het aantal jeugdartsen van 25 procent. In dezelfde periode nam het aantal artsen
infectieziektebestrijding toe met 50 procent, evenals het aantal artsen TBC-bestrijding. Het aantal
medisch milieukundigen steeg met 30 procent. Ook het aantal artsen dat begint aan de tweede
fase van de opleiding is sinds de invoering van de subsidieregeling toegenomen in vergelijking met
de periode daarvoor.
Instroom in de opleidingen loopt achter op ramingen, maar in de praktijk heeft dit niet geleid tot
knelpunten in de zorgverlening
Al enkele jaren loopt de jaarlijkse instroom in de opleiding tot jeugdarts, arts
infectieziektebestrijding, arts TBC-bestrijding en arts medische milieukunde (zowel de eerste als
tweede fase3 opleiding) achter bij wat het Capaciteitsorgaan aan VWS adviseert als de benodigde
instroom om evenwicht tussen vraag en aanbod te bereiken. Beschikbare opleidingsplaatsen bij
instellingen worden niet allemaal bezet.
Hoewel er minder van deze gespecialiseerde artsen worden opgeleid dan geraamd, heeft dit in de
praktijk niet geleid tot knelpunten in de zorg (Bron: Capaciteitsorgaan)4. Sommige zorginstellingen
zetten bewust daar waar mogelijk meer verpleegkundig specialisten en verpleegkundigen in om zo
door taakherschikking in de zorg te voorzien. Dit kan alleen voor de jeugdgezondheidszorg.
De subsidie bevordert de beoogde groei van het aantal artsen publieke gezondheidszorg en is
daarmee doeltreffend te noemen
De cijfers laten zien dat het aantal artsen publieke gezondheidszorg tussen de 25 en 50 procent is
gegroeid in de afgelopen jaren. Uit interviews blijkt dat na de opleiding bijna alle artsen werkzaam
blijven in de publieke gezondheidszorg. De geïnterviewde partijen zijn het erover eens dat dit komt
door de beschikbaarheid van de subsidie. Het beperken of verlagen van de subsidie zal volgens
hen dan ook negatieve gevolgen hebben voor het aantal opleidingsplaatsen in de publieke
gezondheidszorg. De subsidie is gezien de beoogde forse groei van het aantal artsen doeltreffend
te noemen.
De volgende bevinding is aanvullend aan bovenstaande hoofdconclusie
Er is geen afstemming van het opleidingsbeleid tussen de opleidende zorginstellingen
Er is geen sprake van een landelijk of regionaal afgestemd opleidingsbeleid tussen opleidende
GGD’en onderling en tussen opleidende GGD’en en thuiszorginstanties. Veel instellingen leiden
alleen op voor de eigen bedrijfsvoering. Daarnaast blijft het aantal artsen M&G in opleiding laag,
omdat veel (lokale) instellingen daar simpelweg geen behoefte aan hebben.5 Volgens het NIVEL
kan meer afstemming en coördinatie de doeltreffendheid van de subsidiëring verhogen.

3
4

5

6

De zogenoemde 2 jarige “2e fase” van de opleiding leidt op tot het geneeskundig specialisme arts M&G.
“De opleidingsinrichtingen leiden, naar eigen zeggen, op naar vermogen en behoefte. Zij ervaren in ieder geval geen
knelpunten (meer) in de vorm van tekorten wat betreft kandidaten of financiering van de opleidingen.”
NIVEL.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

Het NIVEL wijst in dit verband erop, dat er binnen de publieke gezondheidszorg verschillende
partijen, taken en verantwoordelijkheden zijn die om coördinatie vragen. Een belangrijke
voorwaarde hiervoor is (1) goed zicht op de beschikbare en benodigde capaciteit aan zorgverleners
en ondersteuners, en (2) personeelsbeleid dat stuurt op een optimale bezetting (of: skill mix) van
zorgprofessionals om alle publieke gezondheidszorgtaken uit te voeren.
Conclusies over doelmatigheid
Er is geen sprake overcompensatie
De subsidie overstijgt volgens de kostprijsanalyse niet de berekende kostprijs. In de interviews
wordt deze observatie bevestigd. Volgens de geïnterviewde vertegenwoordigers van de opleidende
zorginstellingen liggen de totale kosten van het opleiden een stuk hoger dan de subsidie die ervoor
gekregen wordt. De subsidie is volgens hen met uitzondering van de profielopleidingen tot
jeugdarts en arts infectieziektebestrijding niet kostendekkend. Deze bevindingen suggereren in
combinatie met de geconstateerde toename van het opleiden, dat de hoogte van de subsidie in
zodanige verhouding staat tot de kostprijs, dat de subsidiëring overwegend doelmatig kan worden
genoemd.
Uitvoerbaarheid regeling makkelijker door flexibilisering en verlichting administratieve lasten
Uit sommige interview komt de suggestie naar voren: “De uitvoerbaarheid van de subsidieregeling
zou vergemakkelijkt kunnen worden door flexibilisering van de aanvraagtermijn. Het is bijvoorbeeld
Het is niet mogelijk om iemand na 15 juli nog toe te voegen, maar wel om iemand zich terug te
laten trekken. Daarnaast wordt ook een hoge administratieve last ervaren bij het aanvragen van de
subsidie.”
Aanbevelingen
Op basis van voorliggend onderzoek lijkt de conclusie gerechtvaardigd om de subsidieregeling
opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017 na 2017 te continueren. De subsidieregeling is
een waardevolle regeling voor de publieke gezondheidszorg om voldoende M&G artsen te
verwezenlijken. Belangrijke aanbevelingen voor de toekomst zijn de volgende:
Blijf de instroom in de pg-opleidingen stimuleren
De instroom van basisartsen in de pg-opleidingen blijft achter om verschillende redenen. . Het gaat
daarbij vooral om onbekendheid bij basisartsen met deze tak in de gezondheidszorg en daarnaast
om organisatorische en financiële belemmeringen bij de opleidende zorginstellingen.
De inzichten uit het NIVEL-rapport bieden handvatten voor diverse flankerende maatregelen naast
de subsidiëring om de effectiviteit van de subsidiëring te vergroten. Daarbij is een gezamenlijke
bredere aanpak van de diverse betrokken partijen geboden: GGD GHOR, ActiZ, KAMG, aios'en,
opleidingsinstituten, UMC’s, bestuurders van GGD regio’s en VWS.
Meer nationale en regionale coördinatie op opleiden…
Om meer doelmatig en doelgericht op te kunnen leiden in de publieke gezondheidszorg is
landelijke en regionale afstemming en regie in het personeels- en opleidingsbeleid tussen
opleidende GGD’en onderling en tussen GGD’en en thuiszorginstellingen aangewezen. GGD
GHOR Nederland, ActiZ en KAMG hebben daarover voorstellen gedaan aan de minister van VWS.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

7

Stimuleer schaalvergroting binnen de opleidingsinfrastructuur voor het praktijkdeel
Voor kleinere zorginstellingen wegen de administratieve en werkgeverslasten die verbonden zijn
aan het opleiden, relatief zwaar. Voor hen is het ook moeilijker om opleidingskandidaten en artsopleiders vrij te roosteren. Het verdient aanbeveling om de opleidingsplaatsen meer te
concentreren bij een kleiner aantal opleidende instellingen, waardoor geprofiteerd kan worden van
efficiëntievoordelen door schaalvergroting. Een minimumvolume voor opleidingsinstellingen en
opleiders leidt tot meer kennis en ervaring en op termijn tot meer efficiëntie bij het opleiden.
…of zelfs een landelijk werkgeverschap voor de aios’en
Naar analogie van het opleidingsmodel van huisartsen is een landelijk werkgeverschap te
overwegen voor alle artsen in opleiding in dienst heeft. Hierdoor kunnen de opleidende
zorginstellingen zich op het opleiden focussen zonder de werkgevers- en administratieve lasten. De
geïnterviewden zien hier kansen in, maar zijn hier ook kritisch over. GGD GHOR Nederland, ActiZ
en KAMG zijn hierover inmiddels in gesprek met VWS.

8

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

1

Subsidieregeling opleidingen publieke
gezondheidszorg 2013-2017

Wet publieke gezondheid
De Wet publieke gezondheid (Wpg) regelt de organisatie van de publieke gezondheidszorg, het stelsel van
gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke
groepen daaruit (jeugdigen tot 18 jaar en ouderen vanaf 65 jaar), waaronder begrepen het voorkómen en
het vroegtijdig opsporen van ziekten. De Wet publieke gezondheid vervangt sinds 2008 de
Infectieziektenwet, de Wet collectieve preventie volksgezondheid en de Quarantainewet. Kenmerkend voor
de publieke gezondheidszorg is dat er sprake is van een maatschappelijke hulpvraag. De gemeenten zijn
op basis van de Wpg verantwoordelijk voor de uitvoering van taken op het gebied van de publieke
gezondheidszorg en de gemeentelijke gezondheidsdiensten (GGD ’en) voeren in opdracht van gemeenten
delen van de publieke gezondheidszorg uit.

Jeugdwet
De Jeugdwet stelt regels over de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor preventie, ondersteuning, hulp
en zorg aan jeugdigen en ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en
stoornissen.

De subsidieregeling ‘opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017’ stimuleert het opleiden van artsen
die specifiek nodig zijn voor de uitvoering van de publieke gezondheidszorg en de jeugdzorg die onder de
hiervoor aangeduide wetten vallen.

1.1

Beleidstheorie
In deze paragraaf schetsen wij in het kort de beleidstheorie van de subsidieregeling opleidingen
publieke gezondheidszorg 2013-2017 aan de hand van het beleidsprobleem en de interventie.
Beleidsprobleem: Onvoldoende instroom in de opleidingen
Voor de uitvoering van de Wet publieke gezondheid en de Jeugdwet moeten er voldoende specifiek
opgeleide artsen zijn: 2-jarig opgeleide artsen infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg,
medische milieukunde en tuberculosebestrijding en artsen die daarna de 2-jarige specialisatie tot
arts Maatschappij & Gezondheid (arts M&G) hebben gevolgd. Het Capaciteitsorgaan raamt de
capaciteitsbehoefte aan deze artsen. Op grond van de ramingen is geconstateerd, dat de
benodigde instroom in deze opleidingen moest worden bevorderd.
Zonder subsidies voor de bekostiging van pg-opleidingen zouden zorginstellingen deze geheel zelf
moeten bekostigen. De opleidingskosten zullen in het geval van de thuiszorginstanties die
jeugdartsen opleiden, terugverdiend moeten worden via de gevraagde tarieven voor geleverde
zorg. Dit zou leiden tot hogere zorgtarieven bij opleidende instellingen en lage(re) tarieven bij
zorginstellingen die niet opleiden met als gevolg ongelijke concurrentieverhoudingen op de
zorgmarkt. Voor thuiszorginstellingen werkt opleiden marktverstorend.
De interventie: Subsidie opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017
De minister van VWS heeft systeemverantwoordelijkheid voor een voldoende aanbod van zorg.
Daarom is voor bepaalde zorgopleidingen financiering uit publieke middelen aangewezen. In dat
kader subsidieert het ministerie van VWS de opleidingen tot arts infectieziektebestrijding, jeugdarts,

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

9

medisch milieukundige en arts tbc-bestrijding (zowel de profielopleiding als de tweede fase
opleiding die opleidt tot arts M&G) via de subsidieregeling Opleidingen publieke gezondheidszorg.
Doel is om over voldoende artsen te beschikken voor de uitvoering van de Wet publieke
gezondheid en de Jeugdwet.
Het Capaciteitsorgaan brengt om de drie jaar een raming uit voor de instroom in de diverse
medische vervolgopleidingen op grond van verwachtingen over de ontwikkeling van de zorgvraag
in de komende 10 à 15 jaar. Het Capaciteitsorgaan geeft hierbij een voorkeursadvies, in afwachting
van verdere beleidsontwikkelingen in de zorg. Op deze manier worden er minimale fricties tussen
vraag en aanbod van artsen op de arbeidsmarkt verwacht.
Op grond van de subsidieregeling Opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017 kan aan
zorginstellingen een subsidie worden verstrekt voor opleidingsplaatsen voor een of meer van de
onderhavige opleidingen. In 2016 is hiervoor in totaal € 20,5 miljoen beschikbaar gesteld. De
normvergoedingen zijn gebaseerd op vergoedingen voor het:


Theoriedeel: de jaarlijkse cursuskosten per opleiding die de opleidingsinstituten in rekening
brengen aan de aios.



Praktijkdeel: de kosten van opleidende zorginstellingen voor het realiseren van
opleidingsplaatsen.

Resumerend
De beleidstheorie van de subsidie loopt langs twee lijnen:


Stimuleren van opleiden van voldoende artsen voor de uitvoering van de Wet publieke
gezondheid en de Jeugdwet.



Opleiden aan de hand van de landelijke ramingen.

Figuur 1.1 laat de beleidsinterventie schematisch zien.
Figuur 1.1 Beleidstheorie subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

1.2

Aanleiding & Doel
In 2013 is voor de opleidingen publieke gezondheidszorg (pg-opleidingen) een nieuwe
subsidieregeling van kracht geworden, de Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg
2013-2017. Deze subsidieregeling wordt uitgevoerd door het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS). Het doel van deze regeling is het opleiden van voldoende en kwalitatief
goede (profiel)artsen Maatschappij en Gezondheid om nu en op de lange termijn een adequaat
aanbod van publieke gezondheidszorg te kunnen leveren. Tot de pg-opleidingen behoren de
opleidingen tot jeugdarts, arts infectieziektebestrijding, arts tbc-bestrijding en medisch
milieukundige (Artsen Maatschappij & Gezondheid). De pg-opleidingen bestaan uit twee fasen. De

10

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

eerste fase is een profielopleiding en de tweede fase van de opleiding is gericht op beleid,
management en wetenschappelijk onderzoek. Deze laatste fase wordt afgesloten met een BIGregistratie als arts Maatschappij & Gezondheid.
Vanaf 2002 subsidieert VWS de profielopleidingen. Tot 2013 werden de pg-opleidingen
gefinancierd in het kader van de Subsidieregeling zorgopleidingen 2e tranche (samen met de
Subsidieregeling zorgopleidingen 1e tranche het Opleidingsfonds genoemd). In 2010 is een
evaluatie van het Opleidingsfonds uitgevoerd.6 Mede op grond daarvan is besloten tot een
scheiding van beleid en uitvoering. De meeste medische vervolgopleidingen worden vanaf 2013
bekostigd via een beschikbaarheidbijdrage op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg,
uitgevoerd door de Nederlandse Zorgautoriteit. Opleidingen tot arts die een zorg of dienst verlenen
als omschreven of krachtens de Zorgverzekeringswet of de Wet Langdurige Zorg komen in
aanmerking voor deze beschikbaarheidbijdrage. De pg-opleidingen voldoen niet aan deze eis,
omdat de zorg die deze artsen leveren niet direct te koppelen is aan de zorg volgens deze wetten.
Om deze reden is voor de pg-opleidingen een rijkssubsidieregeling gehandhaafd.

1.3

Rol van de overheid
De overheid heeft de wettelijke taak om zorg te dragen voor de instandhouding en verbetering van
de landelijke ondersteuningsstructuur voor de publieke gezondheidszorg ten behoeve van de
Nederlandse bevolking.7 De minister van VWS heeft de onderhavige subsidieregeling getroffen om
te stimuleren en te borgen dat voldoende specifiek opgeleide artsen worden opgeleid om de wet
publieke gezondheid uit te voeren.

1.4

Wijzigingen in de regeling
Sinds de invoering van de subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg zijn de
normvergoedingen aangepast in verband met de ontwikkeling van het prijspeil of de ontwikkeling in
de arbeidsvoorwaarden. De normbedragen zijn aangepast in verband met de loonbijstelling.
Hierdoor zijn de beschikbare middelen voor de pg-opleidingen sinds het startjaar met 3% gestegen.
Tabel 1.1Error! Reference source not found. laat de wijzigingen in de subsidiebedragen per pgopleiding zien.8
Tabel 1.1 Wijzigingen in subsidiebedragen per voltijdse opleidingsplaats
Start

November
2013

2014

2015

trend

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

e

€ 66.900

€ 68.100

€ 69.000

€ 69.040

+3,20%

e

€ 66.900

€ 68.100

€ 69.000

€ 69.040

+3,20%

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

e

€ 77.000

€ 78.400

€ 79.500

€ 79.540

+3,30%

Arts

1 fase

infectieziektebestrijding

2 fase

Arts tbc-bestrijding

Jeugdarts

Medisch milieukundige

6
7
8

1 fase
2 fase
1 fase
2 fase
1 fase
2 fase

September

September

Procentuele

Stcrt.2012, 21391.
Wet publieke gezondheid.
Stcrt.2013, 33023 - Stcrt.2014, 25143 - Stcrt.2015, 32276.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

11

1.5

Aanpak van de verklarende evaluatie
Voor de verklarende evaluatie van de subsidieregeling publieke gezondheidszorgopleidingen is een
combinatie gebruikt van kwantitatief en kwalitatief onderzoek:


Quick deskresearch: Literatuurstudie en analyse van instroom en uitstroom van aios (arts in
opleiding tot specialist).



Interviews met stakeholders: Ministerie van VWS, opleidingsinstituut, koepelorganisaties en
zorgorganisaties.9



Meta-evaluatie: Inzichten uit andere studies op hetzelfde terrein worden gebundeld. Dit
betreffen onder meer studies uitgevoerd door het NIVEL, Capaciteitsorgaan, GGD-GHOR
Nederland, ActiZ, IGZ en de Arbeidsmarktmonitor.

Op basis van bestaande literatuur en een beperkt aantal interviews is de beleidsdoorlichting
opgesteld. Ecorys heeft geen nieuw zelfstandig onderzoek gedaan naar de relaties tussen de
subsidieregeling en het aantal zorgverleners dat opgeleid wordt. Hiermee dient rekening te worden
gehouden bij het beoordelen van de conclusies en aanbevelingen.

9

12

In Bijlage A is een lijst met geïnterviewde stakeholders opgenomen.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

2

Doeltreffendheid

2.1

Inleiding
Dit hoofdstuk gaat in op de doeltreffendheid van de subsidieregeling. We kijken hierbij naar het
bereik van de maatregel (instroom in de opleiding en het aantal artsen in de publieke
gezondheidszorg in Nederland). Daarnaast wordt gekeken welke factoren verder van invloed zijn
op het bereik van de subsidieregeling en welke neveneffecten het beleid heeft.

2.2

Bereik van de maatregel
Het bereik van de maatregel wordt getoetst aan de hand van de instroom in de opleidingen voor
publieke gezondheidszorg en het totaal aantal werkzame artsen in het veld.
Totaal aantal artsen
Het totaal aantal artsen dat werkzaam is in de verschillende velden van de publieke
gezondheidszorg in de periode 2009/2015 is weergegeven in Bijlage B. Figuur 2.1 geeft inzicht in
het aantal artsen in 2015.
Figuur 2.1 Aantal artsen in de publieke gezondheidszorg (2015)

Uit de cijfers en interviews blijkt het volgende:


Het aantal artsen in de jeugdgezondheidszorg is gestegen van een kleine 800 in 2009 naar
ruim 1.000 in 6 jaar. Dit is een stijging van circa 25%. Het veld geeft geen signalen van een
haperende jeugdgezondheidszorg. In de Arbeidsmarktmonitor van het 4e kwartaal 2015 zijn er
wel 46 vacatures voor arts jeugdgezondheidszorg.



Het aantal artsen infectieziektebestrijding is van bijna 80 (in 2009) gegroeid naar 120 artsen in
2015. In zes jaar is dit een groei van circa 50%. Uit het recente rapport van GGD-GHOR
Nederland naar paraatheid van GGD-en specifiek bij infectieziektebestrijding blijkt geen (groot)
gebrek aan artsen infectieziektebestrijding. Het eerdere rapport van de IGZ concludeerde dat
de zorg in de infectieziektebestrijding en tuberculosebestrijding op orde was, maar kwetsbaar.
Ook bleek daaruit, dat een aantal GGD’en onder de veldnorm zit. Dit lijkt nu meer een
spreidingsprobleem te zijn dan dat er sprake is van een tekort aan artsen infectieziektebestrijding. In de Arbeidsmarktmonitor van het 4e kwartaal 2015 is er sprake van 1 vacature
voor een arts infectieziektebestrijding.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

13



Het aantal artsen tbc-bestrijding is in zes jaar gestegen van 19 (in 2009) naar 28 (in 2015). Dit
is een stijging van 50%. In de Arbeidsmarktmonitor van het 4e kwartaal van 2015 staan geen
vacatures voor artsen tbc-bestrijding. Momenteel lijkt er dus geen tekort te zijn.



In de periode 2009/2015 is het aantal medisch milieukundigen gegroeid van 11 naar 15. Dit is
een toename van 30%. In de Arbeidsmarktmonitor van het 4e kwartaal 2015 is er geen vacature
voor medisch milieukundigen.

Hoewel er dus momenteel weinig vacatures lijken te zijn, kunnen er op de lange termijn problemen
ontstaan wanneer de instroom lang achterblijft bij de ramingen. Het Capaciteitsorgaan raamt
immers op lange termijn en kijkt 15 jaar vooruit. Op de lange termijn kunnen daarom juist
problemen ontstaan wanneer de instroom nu achterblijft.
Instroom in de opleiding (1e fase)
Het Capaciteitsorgaan doet jaarlijks een raming van het benodigde aantal instromers in de
opleidingen voor publieke gezondheidszorg. In Bijlage B zijn de ramingen van het Capaciteitsorgaan en de werkelijke instroom voor de periode 2009/2015 weergegeven. Figuur 2.2 geeft inzicht
in de (onderkant van de) raming en werkelijke instroom in 2015.
e

Figuur 2.2 Raming & Werkelijke instroom opleidingen, 1 fase publieke gezondheid (2015)

Het Capaciteitsorgaan heeft onderzoek laten doen, omdat de gerealiseerde instroom in de
profielopleiding tot jeugdarts KNMG al een aantal jaren achterblijft bij de geadviseerde instroom,
terwijl het veld geen signalen afgeeft van een haperende jeugdgezondheidszorg. Naar aanleiding
van dit onderzoek "Verticale substitutie en scholingsambities van artsen in de jeugdgezondheidszorg" heeft de minister van VWS het Capaciteitorgaan in december 2015 verzocht om een
tussentijdse raming voor de jeugdartsen vooruitlopend op het integrale Capaciteitsplan 2016
(verwacht najaar 2016). In april 2016 heeft het Capaciteitsorgaan haar ramingen bijgesteld met
betrekking tot de benodigde instroom voor (1e fase) Jeugdartsen10. In de oorspronkelijke
scenario’s zoals weergegeven in figuur 2.2 werd voor de benodigde instroom in de profielopleiding
jeugdarts een bandbreedte van 112 tot 144 aangehouden. Deze benodigde instroom is verminderd
naar 103 tot 113.
De opleidingsinspanning die het veld sinds 2006 pleegt om de gewenste case mix aan artsen
werkzaam in de jeugdgezondheidszorg te bereiken lijkt zijn doel eerder dan verwacht te bereiken.
Oorzaak van deze snellere realisatie is niet alleen de doorstroom van basisartsen naar de opleiding
tot jeugdarts KNMG maar daarnaast ook een separate daling van het aantal basisartsen, werkzaam
in de jeugdgezondheidszorg.

10

14

Cijfers Capaciteitsorgaan april 2016.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

Uit de cijfers en interviews blijkt het volgende:


Al geruime tijd loopt de instroom in de pg-opleidingen achter bij wat het Capaciteitsorgaan aan
het ministerie van VWS adviseert als de benodigde instroom om evenwicht tussen vraag en
aanbod te bereiken.



De instroom in de opleiding jeugdgezondheidszorg lag de afgelopen jaren lager dan eerder. In
vergelijk met 2009 stroomde in 2015 zo’n 35% minder artsen in. De werkelijke instroom ligt
sinds 2013 minimaal 45% onder de raming van het capaciteitsorgaan.
De instroom in de opleiding infectieziektebestrijding schommelt. De instroom kende een piek in
2012 met een instroom van 14 artsen. In dit jaar was de instroom dan ook gelijk aan de raming
van het Capaciteitsorgaan. Sinds 2013 is de raming gelijk aan vijftien instromers per jaar. Dit
wordt echter niet gehaald. In 2015 begonnen in totaal tien artsen aan de opleiding.



Sinds 2013 zou volgens het Capaciteitsorgaan de jaarlijkse instroom van artsen tbc-bestrijding
gelijk moeten zijn aan vijf. De totale instroom sinds 2013 is echter gelijk aan drie (één instromer
in 2013, twee in 2014 en geen instroom in 2015).
De opleiding medische milieukunde kende in 2015 een instroom van vier artsen. Deze instroom
was, voor het eerst sinds 2009, gelijk aan de raming van het Capaciteitsorgaan. In eerdere
jaren lag de werkelijke instroom lager dan geraamd.

Voor de profielen Jeugdgezondheidszorg en infectieziektebestrijding ligt de instroom dus lager dan
de raming van het Capaciteitsorgaan. Hoewel er nu nog geen grote problemen lijken te zijn kunnen
deze wel ontstaan als de instroom in de toekomst ook achter blijft bij de ramingen.
Instroom in de opleiding (2e fase)
De instroom in de 2e fase van de opleiding is volgens de geïnterviewden sterk toegenomen sinds
de invoering van de subsidie. Desondanks heeft het Capaciteitsorgaan zijn ramingen voor de 2e
fase artsen in april 2016 omhoog bijgesteld. In de oorspronkelijke scenario’s werd uitgegaan van
een benodigde instroom van 21 tot 22 artsen, de nieuwe raming gaat uit van een benodigde
instroom van 47 tot 51 artsen. Deze bijstelling wordt voornamelijk gedreven door de
vervangingsvraag van huidige artsen M&G, gezien hun hoge gemiddelde leeftijd. Daarnaast weegt
ook een aanpassing van de werkzaamheden. Als gevolg van de nieuwe Jeugdwet is er een grotere
behoefte aan artsen M&G ontstaan.
Uitstroom van de opleiding
Tabel 2.1 geeft inzicht in de uitstroom van aios met een afgeronde opleiding en de instroom van de
artsen in het register geneeskundig specialist voor de periode 2013/2015. In totaal hebben 361
artsen de opleiding afgemaakt in de periode 2013/2015. 431 artsen zijn in dezelfde periode
ingestroomd in het register van geneeskundig specialist.
Tabel 2.1

Uitstroom aios met afgeronde opleiding (UR) en instroom in register geneeskundig specialist
(IR)

Specialisme

Arts M&G

2013

2014

2015

UR

IR

UR

IR

UR

IR

12

15

24

22

4

22

Arts beleid en advies

1

1

9

14

12

12

Arts indicatie en advies

0

0

1

0

0

1

Arts infectieziektebestrijding

7

6

10

11

11

11

Arts tuberculosebestrijding

0

1

0

0

2

2

Jeugdarts

54

62

79

68

61

61

Medisch milieukundige

1

1

1

1

0

0

Totaal

98

125

152

160

111

146

Bron: Capaciteitsorgaan (data januari 2016).
Let op: in de arts M&H zitten ook een paar andere artsen die via een andere weg instromen.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

15

Uit de interviews blijkt dat na de opleiding bijna alle artsen werkzaam blijven in de publieke
gezondheidszorg. Het Capaciteitsorgaan bevestigt dit. Het externe rendement 1, 5, 10 en 15 jaar
na het behalen van het betreffende diploma bedraagt respectievelijk 99%, 95%, 90% en 85%.11
Uitval ontstaat door ziekte, overlijden en pensionering. Hiermee kan gesteld worden dat de
investering vanuit VWS in ieder geval niet verloren gaat omdat men in andere sectoren terecht
komt.

2.3

Indicaties voor effecten
De subsidie beoogt allereerst om te zorgen dat er voldoende artsen voor de publieke
gezondheidszorg worden opgeleid. Daarnaast biedt de subsidie handvaten om doelmatig en
doelgericht op te leiden aan de hand van de landelijke ramingen van het Capaciteitsorgaan. Op
beide punten gaan we onderstaand verder in.
Voldoende artsen voor de publieke gezondheidszorg
De subsidie beoogt ervoor te zorgen dat er voldoende artsen worden opgeleid voor de publieke
gezondheidszorg. Hoewel er in het veld nog geen tekorten worden gemeld, blijkt uit de cijfers wel
dat de jaarlijkse instroom in de opleiding op alle terreinen achterloopt bij wat het Capaciteitsorgaan
aan VWS adviseert als de benodigde instroom om evenwicht tussen vraag en aanbod te realiseren.
NIVEL12 onderzocht de redenen voor deze lage instroom. Zij vonden een scala aan redenen:


Onder artsen-in-opleiding en basisartsen is weinig belangstelling voor beroepen in de publieke
gezondheidszorg. De meeste artsen willen medisch specialist worden.



De organisaties die de betreffende opleidingsplaatsen aanvragen en aanbieden voeren (te)
weinig loopbaanbeleid voor artsen.



Doordat de publieke gezondheidszorg in beweging is, lijken organisaties op hun hoede om in
nieuw (arts)personeel te investeren.



Het vrij roosteren en vervangen van artsen in opleiding is voor kleinere afdelingen en
organisaties lastig. Het vergt een behoorlijke tijdsinvestering van de opleiders van de aios.



De vergoeding van de Opleidingsfonds was niet voor alle opleidingen kostendekkend. De
relatieve kosten voor het behalen van een opleidingsaccreditatie en het in de praktijk opleiden
van artsen zijn voor sommige organisaties te hoog.



Er zijn problemen bij het verkrijgen van subsidie of erkenning.

Overige redenen die in de interviews worden genoemd zijn:


Veel instellingen hebben het idee dat zij verplicht zijn een arbeidsovereenkomst aan te bieden,
terwijl dit niet per se hoeft.



Er is geen aandacht bij de bestuurders van het college van B&W voor het opleiden van artsen
in de publieke gezondheidszorg.



Er is afhankelijkheid van het inkoopbeleid van de betreffende Gemeente.

Hoewel de instroom van artsen in de opleiding dus achterloopt bij de raming is het aantal artsen in
de publieke gezondheidszorg sterk gegroeid sinds de invoering van de subsidieregeling. De
regeling heeft dus een positief effect op het opleiden van de artsen. Deze bevinding wordt
onderstreept in de interviews. Verwacht wordt dat een verlaging van de subsidie het aantal
opleidingsplaatsen zou doen verminderen. De subsidie is hiermee dus doeltreffend te noemen.

11
12

16

Deze gegevens zijn drie jaar oud. Momenteel wordt gewerkt aan een update die in juli 2016 beschikbaar zal zijn.
NIVEL, Batenburg R & van der Lee L (2014), Knelpunten rond de opleidingsplaatsen voor jeugdartsen, infectieziekteartsen,
medisch milieukundigen en Tuberculose-artsen.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

De inzichten uit het NIVEL-rapport bieden handvatten voor flankerende maatregelen om de
effectiviteit van de subsidiëring te vergroten. Daarbij is een gezamenlijke bredere aanpak van de
diverse betrokken partijen geboden: GGD GHOR, ActiZ, KAMG, aios'en, opleidingsinstituten,
UMC’s, bestuurders van GGD regio’s en VWS.
Doelgericht opleiden
Wat betreft doelgericht opleiden komen uit de interviews de volgende aandachtspunten naar voren:
Veelal lokale opleiders die alleen opleiden voor eigen behoefte
Bij het opleiden van artsen in de publieke gezondheidszorg mist een landelijke visie. Veel
instellingen vragen erkenning aan om hun eigen artsen op te leiden. Dit lijkt een erg inefficiënt
systeem. Zo zijn er in het algemeen veel opleiders die slechts eenmalig artsen opleiden, veelal voor
hun eigen opvolging. Hierdoor blijft kennis en ervaring bij opleiders erg versnipperd.
Daarnaast zijn de instellingen sinds de decentralisering van de zorg sterk afhankelijk van
financiering vanuit de gemeente. Als de gemeente aangeeft dat er ingeleverd moet worden, zullen
er geen extra opleidingsplekken binnen de organisaties vrijgemaakt worden. De gemeente heeft de
vrijheid zelf te kiezen door ze wie de publieke gezondheidzorg laten uitvoeren.
Naast de beperkte instroom in de opleiding (zoals besproken in paragraaf 3.3.1), is er ook een
beperkte doorstroom van de eerste fase naar de tweede fase van de opleiding. Deze beperkte
instroom wordt deels verklaard door de versnipperde aard van opleiden; veel instellingen hebben
simpelweg geen behoefte aan tweede fase artsen en deze worden dan ook niet opgeleid.
Daarnaast is de subsidievergoeding voor de tweede fase tevens minder kostendekkend in
vergelijking met de eerste fase doordat er meer productie-uitval optreedt in de tweede fase.
Landelijke visie op pg-opleidingen
Een landelijke visie op het opleiden van artsen in het domein van de publieke gezondheid zou
helpen bij dit probleem.
Voor kleinere zorginstellingen wegen de administratieve en werkgeverslasten die verbonden zijn
aan het opleiden, relatief zwaar. Voor hen is het ook moeilijker om opleidingskandidaten en artsopleiders vrij te roosteren. Het verdient aanbeveling om de opleidingsplaatsen meer te
concentreren bij een kleiner aantal opleidende instellingen, waardoor geprofiteerd kan worden van
efficiëntievoordelen door schaalvergroting. Een minimumvolume voor opleidingsinstellingen en
opleiders leidt tot meer kennis en ervaring.
Bij de opleiding van huisartsen wordt gebruik gemaakt van een landelijk werkgeverschap voor alle
aios'en. In dit model bestaat één landelijke werkgever die alle artsen-in-opleiding in dienst heeft en
waarbij een scheiding gemaakt wordt tussen werkgeverslasten en opleidingslasten. Hierdoor
kunnen de opleidende zorginstellingen zich op het opleiden focussen zonder de werkgevers- en
administratieve lasten. Aan de geïnterviewden is de vraag voorgelegd in hoeverre zo’n model van
toepassing zou kunnen zijn op de opleiding van artsen in de publieke gezondheidszorg. Men ziet
hier kansen in maar is ook kritisch. De aanbieders zijn bang dat, wanneer het aantal opleidingsplaatsen nationaal geregeld wordt, de instellingen zelf het heil van opleiden niet meer inzien.
Daarnaast zijn zij bang de regie te verliezen welke aios er binnenkomen. GGD GHOR Nederland,
ActiZ en KAMG hebben een (bovenregionale) tussenoplossing geadviseerd waarbij de profielen
jeugdarts en infectieziektebestrijding onder bovenregionale regie zouden vallen en de profielen
medisch milieukundige en tbc-bestrijding onder landelijke regie.13
GGD GHOR Nederland, ActiZ en KAMG zijn hierover inmiddels in gesprek met VWS.
13

ActiZ, (25 februari 2016). Advies regie opleidingen. Brief aan ministerie van VWS.

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

17

2.4

Neveneffecten
Uit het onderzoek van NIVEL blijkt dat verschillende (vooral kleinere) instellingen de afgelopen
jaren hebben ingezet op taakherschikking. Hierbij worden basisartsen, verpleegkundigen en
verpleegkundig specialisten ingezet voor de jeugdgezondheidszorg.

18

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

3

Doelmatigheid

3.1

Inleiding
In dit hoofdstuk kijken we naar de doelmatigheid van de subsidie. Doelmatigheid betreft de
verhouding tussen uitgaven aan en van de subsidieregeling en de resultaten hiervan. Een uitgave
is doelmatig wanneer dezelfde beleidsuitkomsten niet met minder middelen (ook) kunnen worden
behaald, of wanneer met dezelfde middelen meer of betere prestaties hadden kunnen worden
behaald. Om over doelmatigheid uitspraken te kunnen doen is informatie nodig over de middelen
die worden ingezet, inzicht in de kwantiteit en inzicht in de kwaliteit van de gerealiseerde prestaties
en effecten. Als onderdeel van de doelmatigheidsvraag hebben we ook gekeken naar de
procesmatige kant van de beschikbaarheidbijdrage, bijvoorbeeld knelpunten in de uitvoering of
administratieve lasten.

3.2

Uitgaven aan de maatregel
Figuur 3.1 laat de uitgaven aan de subsidie zien sinds 2013 en de raming t/m 2018. Sinds invoering
van de subsidie in 2013 zijn de totale uitgaven gestegen met circa 27% naar 20,526 miljoen Euro in
2016.
Figuur 3.1 Uitgaven aan de subsidie sinds 2013

3.3

14

Relatie tussen uitgaven/investeringen en opbrengsten van de maatregel
Sinds de invoering van de subsidieregeling is het aantal opleidingsplaatsen gestegen. De regeling
heeft dus positieve invloed op de hoogte van de instroom. Aan de geïnterviewden is de vraag
voorgelegd wat voor gevolgen zij verwachten van een verlaging of verhoging van de subsidie met
20 procent. In het geval van een verlaging met 20 procent, zal een deel van de zorginstellingen
waarschijnlijk stoppen met het opleiden van M&G artsen in de eerste en tweede fase omdat de
vergoedingen niet voor alle opleidingen kostendekkend zijn. Ook het onderzoek van NIVEL (2014)
laat zien dat voor deze sector de opleidingsplaatsen niet meer aangevraagd zouden worden als de
subsidie daarvoor zou verdwijnen. Daarnaast geven enkele geïnterviewden aan dat de subsidie
ervoor gezorgd heeft dat ook de kwaliteit van de opleidingen is verbeterd. De subsidie lijkt hiermee
doelmatig.

14

http://www.rijksbegroting.nl/2014/voorbereiding/begroting, kst186652_9.html

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

19

Met een verhoging van de subsidie zal meer ruimte ontstaan voor het opleiden. De mate waarin de
subsidie verhoogd zou moeten worden hangt af van de precieze kosten van de opleidingen.
Momenteel gelden gelijke bedragen voor het opleiden in de eerste en tweede fase, terwijl de kosten
in de tweede fase vele malen hoger zijn zo stellen enkele geïnterviewden. De subsidie is niet
kostendekkend voor verschillende opleidingen. Voor de profielen infectieziekten en
jeugdgezondheidszorg wordt de vergoeding voldoende geacht, maar voor de andere profielen (tbcarts en medisch milieukundige) niet. Ook wordt de vergoeding voor de tweede fase onvoldoende
kostendekkend geacht. Er lijkt een relatie te bestaan tussen de beperkte instroom in de tweede
fase van de opleiding en de lage financiële vergoeding.

3.4

Uitvoerbaarheid van de regeling
Regeling nog niet flexibel genoeg
Uit de interviews blijkt dat veel instellingen de huidige regeling niet flexibel genoeg vinden.
Instellingen moeten ver van te voren aangeven of zij iemand in opleiding willen nemen. Daarnaast
moet er op het juiste moment een opleider zijn en een geschikt iemand die in opleiding wil gaan.
Deze factoren moeten samenkomen.

3.5

Frauderisico
Mechanismen om fraude te voorkomen
De subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017 wordt gefinancierd via de
VWS-begroting. Het risico op fraude lijkt met deze subsidie erg klein, er zijn mechanismen
ingebouwd waardoor dubbelfinanciering voorkomen wordt en de hoogte, hoeveelheid en de
vaststelling van de subsidie worden gecontroleerd.
Op verschillende manieren wordt voorkomen dat ten onrechte aanvragen van subsidie voor
opleidingsplaatsen goedgekeurd worden. Het ministerie van VWS toetst de aanvragen aan het
verdeelplan. Er komen niet meer opleidingsplekken voor subsidie in aanmerking dan in het
verdeelplan vastgelegd. Subsidie wordt enkel toegekend conform de maximale aantallen personen
en fte’s per opleiding in het verdeelplan. Aanvragen worden afgewezen indien de aanvrager geen
opleidingsplaatsen zijn toegekend. Daarnaast wordt de subsidievaststelling gebaseerd op de
daadwerkelijk gerealiseerde opleidingsplaatsen en getoetst aan informatie hierover uit de
opleidingsregisters van de registratiecommissies. De kwaliteit van de informatie in de
opleidingsregisters is geborgd door regelgeving. De Raad van State heeft geoordeeld dat deze
borging adequaat was.
Overcompensatie van opleidingskosten
Tevens is in 2013 een verkennende kostprijsanalyse van de pg-opleidingen uitgevoerd om
overcompensatie (de subsidie overstijgt de berekende kostprijs) uit te sluiten. De kostprijzen van de
opleidingen worden na correctie geschat op € 70.500 voor de opleiding tot jeugdarts (€ 69.000
subsidie) en € 80.600 (€ 79.500 subsidie) voor de overige pg-opleidingen. Op basis van deze cijfers
kan geconcludeerd worden dat er geen sprake is van overcompensatie. Volgens de geïnterviewden
liggen de totale kosten van opleiden nog een stuk hoger dan aangetoond in de kostprijsanalyse.

20

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

Bijlage A

Lijst geïnterviewden

Naam

Organisatie

VWS

Raymond Knaap

VWS

Corriene Vijver - van de Pas

KAMG

Ronald Duzijn

GGD GHOR Nederland

Sylvia Commandeur

NSPOH

Jeanette de Boer

ActiZ

Susanne Bruijns

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

21

Bijlage B

Instroom opleiding & Aantal
opgeleide artsen

Jeugdgezondheidszorg
Raming & Werkelijke instroom opleiding jeugdgezondheidszorg (2009 t/m 2015)

Aantal jeugdartsen (2009 t/m 2015)

Infectieziektebestrijding
Raming & Werkelijke instroom opleiding infectieziekten(2009 t/m 2015)

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

23

Aantal artsen infectieziekten (2009 t/m 2015)

Tbc
Raming & Werkelijke instroom opleiding tbc (2009 t/m 2015)

Aantal artsen tbc (2009 t/m 2015)

24

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

Medische milieukunde
Raming & Werkelijke instroom opleiding medische milieukunde (2009 t/m 2015)

Aantal medische milieukundigen (2009 t/m 2015)

Evaluatie Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013-2017

25

Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland

Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Nederland

T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com

W www.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – INDIA – KROATIË - NEDERLAND – POLEN – SPANJE – TURKIJE - VERENIGD KONINKRIJK