Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 751

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2010
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de Ecofin Raad van
7 september en de Van Rompuy werkgroep van 6 september 2010 te
Brussel. De voorlopige agenda van de Van Rompuy werkgroep, Eurogroep
en Ecofin Raad van 30 september en 1 oktober 2010 te Brussel is nog niet
bekend. Kort voor de Ecofin Raad zal zoals gebruikelijk, de geannoteerde
agenda aan uw Kamer worden gezonden.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

kst-21501-07-751
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 751

1

Verslag Eurogroep, Ecofin Raad en Van Rompuy Taskforce 6 en
7 juli te Brussel
Algemeen
Op dinsdag 7 september vonden de vergaderingen van de Eurogroep en
de Ecofin Raad plaats te Brussel. Op maandag 6 september kwam de Van
Rompuy Taskforce bijeen. Minister De Jager was namens Nederland
aanwezig bij de Ecofin Raad.
Er is met name van gedachten gewisseld over mogelijkheden voor een
bankenbelasting/heffing en voor een transactiebelasting. De Raad heeft
daarnaast ingestemd met het pakket voor financieel toezicht dat uit de
onderhandelingen met het Europees parlement en de Commissie was
gekomen. Het Europees Parlement zal het compromis in een plenaire
stemming eind september bekrachtigen zodat de nieuwe financiële
toezichtstructuur voor de EU vanaf 1 januari 2011 in werking kan treden.
De Raad heeft ook ingestemd met het opzetten van het Europees
semester, dit zal per 2011 ingevoerd worden.
Het officiële verslag van het Voorzitterschap vindt u via onderstaande link:
http://consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ecofin/
116306.pdf
Het Europese semester
De ministers hebben de code of conduct, waarin de vereisten voor de
Stabiliteits- en Convergentieprogramma’s zijn opgenomen, aangepast ten
behoeve van het Europese semester. Er is besloten dat landen hun
programma’s in april indienen in Brussel. In de programma’s moeten
lidstaten, zoals reeds de bestaande praktijk is, inzicht geven in de
budgettaire plannen voor de komende jaren. Het verschil met het verleden
is dat lidstaten geacht worden op hoofdlijnen meer in te gaan op de
plannen voor het komende begrotingsjaar. In het verleden gingen
lidstaten in de programma’s met name in op het lopende begrotingsjaar,
waardoor het in praktijk vaak niet meer mogelijk was om de aanbevelingen van de Commissie en de Raad te verwerken in de begroting. Het
Europese semester beoogt dus meer ex ante coördinatie.
Aangezien Nederland een meerjarenbegrotingsystematiek kent, kan
Nederland voldoen aan de nieuwe vereisten voor het Stabiliteitsprogramma zonder het nationale begrotingsproces aan te passen. Op verzoek
van Nederland is in de code of conduct ook opgenomen dat programma’s
in vervolg duidelijk moeten aangeven of en waarom er wordt afgeweken
van de budgettaire plannen uit eerdere programma’s, zodat er ook meer
aandacht komt voor ex post monitoring.
Bankenbelasting
Tijdens de Ecofin Raad is er gesproken over de bankenbelasting. Het doel
van een bankenbelasting is het beprijzen van impliciete garanties voor de
financiële sector. Hierdoor wordt het systeemrisico van de financiële
instellingen verkleind en grijpt de belasting aan bij de oorzaak van de
huidige financiële crisis. Er vond een open discussie plaats en er lijkt zich
een breed draagvlak te ontwikkelen voor de invoering van een bankenbelasting. Over de precieze vormgeving lopen de meningen uiteen. Eind
september zal er tijdens de Informele Ecofin Raad verder over dit
onderwerp gesproken worden.
Minister de Jager heeft, zoals al eerder is aangegeven tijdens het AO over
de Ecofin Raad in de Tweede Kamer, zich een voorstander getoond van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 751

2

bankenbelasting, zij het onder de voorwaarden dat de heffing gecoördineerd in Europa wordt ingevoerd, er rekening wordt gehouden met
stapeling van maatregelen voor banken en dat de kredietverlening door
banken niet in gevaar komt. Daarnaast heeft de Minister aangegeven er
een voorstander van te zijn dat de opbrengsten naar de algemene
middelen zullen vloeien. Het is voor Nederland belangrijk dat de nationale
parlementen bepalen wat er met de opbrengsten gebeurt en niet dat de
gelden worden opgepot in een fonds. Met name de punten over de
coördinatie van de belasting en het voorkomen van het stapelen van
maatregelen vond algemene steun van andere lidstaten. Er is wel
verdeeldheid over de aanwending van de opbrengsten. Deze punten
worden meegenomen in de verdere uitwerking door de Commissie.
Transactiebelasting
Naast de bankenbelasting stond transactiebelasting als apart punt op de
agenda. Het doel van een transactie belasting is om het aantal speculatieve transacties op de financiële markten terug te dringen. Het was de
eerste keer dat deze belasting besproken werd in de Ecofin Raad. Minister
de Jager heeft zich uitgesproken tegen de invoering van een transactie
belasting. De Minister heeft benadrukt dat banken deze belasting zeer
gemakkelijk kunnen ontwijken door hun transacties te verplaatsen naar
een land waar geen transactiebelasting wordt geheven. Hij refereerde
hierbij tevens aan de slechte ervaringen in een ander Europees land, waar
de invoering van een transactiebelasting desastreuze gevolgen had door
het wegtrekken van financiële instellingen. Het is uitgesloten een
transactiebelasting in te voeren als dat niet internationaal – en ook buiten
Europa – gecoördineerd wordt. Verder heeft hij naar voren gebracht dat
Nederland van mening is dat een dergelijke belasting geen goed
instrument is om het systeemrisico van de financiële instellingen te
bestrijden en technisch en praktisch moeilij vorm te geven is. Dit
standpunt werd gedeeld door een grote meerderheid van de lidstaten.
Omdat een paar lidstaten een is van een dergelijke belasting, is er
geconcludeerd dat de Commissie verder onderzoek zal doen naar een
mogelijk alternatief op de transactiebelasting. Hierbij richt de Commissie
zich op de financiële activiteiten belasting die bijvoorbeeld de winsten van
banken of lonen die zijn uitbetaald door de banken belast. Ook over dit
onderwerp zal tijdens de informele Ecofin Raad eind september verder
worden besproken.
IMF quota en governance
Dit onderwerp werd in een laat stadium aan de agenda van de Ecofin
Raad toegevoegd. De G20 hebben afgesproken dat de hervorming van de
IMF governance en quota, waar in Pittsburgh toe besloten werd, in
november 2010 afgerond dient te zijn. De onderhandelingen zullen naar
verwachting intensiever worden de komende weken, in het bijzonder in de
aanloop naar de IMF jaarvergadering begin oktober 2010 en de G20 top in
Seoul in november. De Verenigde Staten hebben extra druk op de
onderhandelingen gezet door de voor dit najaar geplande reguliere
verkiezing van Bewindvoerders, waarbij ook de omvang van de Raad van
Bewind wordt vastgesteld, in de discussie te betrekken. De agendering
was bedoeld om de stand van zaken te bediscussiëren, maar dit kwam er
door de volle agenda nauwelijks van. Verwacht wordt daarom dat dit
onderwerp ook op de agenda van de informele Ecofin eind september
gezet zal worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 751

3

Griekenland: implementatie van het Economic Adjustment
Programme en non-participatie Slowakije
Tijdens de eurogroep van 7 september jl. is kort teruggeblikt op de eerste
formele review van het Griekse steunprogramma die plaatsvond tussen
26 juli en 5 augustus 2010. Het IMF, de Europese Commissie en de ECB
rapporteren vierjaarlijks over de implementatie van de beleidsaanpassing
waaraan Griekenland zich in het kader van het leningenprogramma heeft
gecommitteerd.
Uit de analyse blijkt dat belangrijke structurele hervormingen zijn
doorgevoerd, bijvoorbeeld op het terrein van de arbeidsmarkt, het
pensioenstelsel en het openbaar bestuur. Alle fiscale maatregelen die
voor 2010 gevraagd werden, zijn inmiddels door het parlement aangenomen. Griekenland is goed op weg voor wat betreft de naleving van de
afspraken en voldoet dan ook in ruime mate aan de eisen die waren
gesteld aan vrijgave van de tweede leningtranche. Op 31 augustus jl. is
dan ook besloten tot uitkering van de tweede tranche.
Nederland betreurt het feit dat Slowakije niet deelneemt aan het leningenpakket voor Griekenland. De Eurogroep heeft Slowakije hier reeds
meermaals op aangesproken. Het besluit van Slowakije heeft geen
gevolgen gehad voor de uitkering van de tweede leningtranche. Echter
heeft het besluit evenmin consequenties voor de totale bijdrage van
Nederland aan het Griekse steunprogramma. De totale omvang van de
Nederlandse bijdrage bedraagt 4,7 miljard euro.
Financieel toezicht
De Ecofin Raad heeft ingestemd met de uitkomsten van de onderhandelingen die het Belgische voorzitterschap heeft gevoerd met het Europees
Parlement en de Europese Commissie over het financieel toezicht pakket.
De instemming van de Raad betekent een grote stap vooruit in de
coördinatie van het toezicht op financiële instellingen in de Europese
Unie. Het Europees Parlement zal in de tweede plenaire stemming in
september definitief stemmen over de teksten. Als het Europees
Parlement dan akkoord gaat, zal de nieuwe structuur voor Europees
toezicht per 1 januari 2011 actief zijn.
Het nieuwe pakket voor financieel toezicht houdt in dat er drie autoriteiten
komen die het toezicht op banken, verzekeraars en effectenmarkten zullen
versterken. Daarnaast komt er een European Systemic Risk Board die
macro risico’s zal moeten signaleren en deze via waarschuwingen en
aanbevelingen zal moeten tegengaan.
Werkgroep Van Rompuy
Voor de zomer heeft de werkgroep Van Rompuy met name op hoofdlijnen
gesproken over wat er verbeterd moet worden aan de budgettaire en
economische coördinatie in de EU. Zo is er tijdens de vergadering van de
werkgroep in juli onder andere besloten dat er beter toezicht moet komen
op macro-economische onevenwichtigheden, dat het makkelijker moet
worden om sancties in te zetten, dat er minimumeisen gesteld dienen te
worden aan nationale raamwerken voor de begrotingsprocessen, en dat
er meer aandacht moet komen voor schuld.
Tijdens de zomer hebben de juridische dienst van de Raad en de
Commissie een analyse gemaakt van wat er juridisch gezien haalbaar is
binnen het Verdrag van Lissabon. Enkele hoofdpunten uit deze analyse
zijn:
– Het is mogelijk om een onevenwichtighedenprocedure op te zetten om
daarmee macro-economische onevenwichtigheden in de EU te
monitoren. Qua afdwingmechanisme is het niet mogelijk om financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 751

4

sancties te geven aan niet-eurolanden, maar is het wel mogelijk om
financiële sancties te geven aan eurolanden.
– Voor sommige EU-fondsen, zoals cohesie- en structuurfondsen, is het
mogelijk om als voorwaarde te stellen dat een lidstaat de overheidsfinanciën op orde heeft. Het is dus mogelijk om EU-subsidies in te zetten
als sanctiemechanisme. Bovendien is het voor eurolanden mogelijk
om nieuwe sanctiemogelijkheden te ontwikkelen, waarbij het in
sommige gevallen ook kan om de stemprocedure om te keren (dan is
een gekwalificeerde minderheid nodig in plaats van een gekwalificeerde meerderheid om een sanctie te geven aan een lidstaat). Dit
laatste zal leiden meer automatisme bij het inzetten van sancties.
– Het is mogelijk om minimumkwaliteitseisen te stellen aan nationale
budgettaire raamwerken, aangezien het protocol van het Verdrag van
Lissabon aangeeft dat lidstaten hun begrotingssystematiek zo ingericht
moeten hebben dat het mogelijk is om aan de Europese begrotingsregels te kunnen voldoen.
– Het schuldcriterium staat in principe op gelijke voet als het tekortcriterium en het is daarom mogelijk om een buitensporigtekortprocedure
op te starten als de schuld van een lidstaat boven de 60%-grens ligt en
die niet in voldoende mate afneemt.
De werkgroep heeft tijdens de vergadering op 6 september met name
gesproken over sancties in het kader van het SGP en de onevenwichtighedenprocedure, mede op basis van de analyse van de juridische dienst.
De komende weken zal verder gewerkt worden aan de verdergaande
concretisering van de afspraken zodat deze kunnen worden vervat in het
eindrapport van de werkgroep dat aan de Europese Raad van oktober zal
worden aangeboden.
Tijdens de Europese Raad van 16 september zal ER-voorzitter Van Rompuy
mondeling verslag doen van de voortgang van de werkzaamheden van de
werkgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07, nr. 751

5