Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-28

Defensieraad

Nr. 97

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2013
Op 22 en 23 april a.s. komen de EU-ministers van Defensie in Luxemburg
bijeen in de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ). De volgende onderwerpen
komen aan de orde.
Mali
Op 22 april is een werkdiner gepland waarbij de ministers in aanwezigheid
van de plaatsvervangend secretaris-generaal van de Navo Vershbow de
vooruitgang van de EU trainingsmissie (EUTM) in Mali bespreken. De
ontplooiing van de missie verloopt volgens plan. Op 2 april jl. zijn de
trainingsactiviteiten begonnen. Er zijn wel belangrijke aandachtspunten
die van invloed kunnen zijn op de uitvoering van de missie. Zo blijven er
zorgen over de uitrusting van het Malinese leger. Het leger heeft wapens
en transportmiddelen nodig, maar ook basisuitrusting zoals tenten en
veldbedden. De EU coördineert nationale bijdragen aan Mali maar kan
niet zelf materieel leveren. De EU heeft de behoeften in kaart gebracht en
de lidstaten verzocht bijdragen beschikbaar te maken. Momenteel bezie ik
de mogelijkheden die Defensie heeft om aan dit verzoek gehoor te geven,
mede in het licht van het onderzoek naar de wenselijkheid en de
mogelijkheid van een Nederlandse bijdrage aan de EUTM Mali. Nederland
inventariseert de behoefte aan personele ondersteuning van de EUTM in
een volgende ronde.
EU Battlegroups
De ministers zullen op 23 april, mede in het kader van de voorbereiding
van de Europese Raad in december a.s., overleg voeren over de EU
Battlegroups. Dit betreft een voortzetting van de discussie die tijdens de
informele bijeenkomst in Dublin ontstond naar aanleiding van vragen
over de bruikbaarheid van de Battlegroup met het oog op de activiteiten
in Mali. Ik acht het zinvol met mijn collega’s van gedachten te wisselen
over de inzetbaarheid van de Battlegroups in relatie tot het bestaande
concept. Ik heb u hierover reeds geïnformeerd in het verslag van de

kst-21501-28-97
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, nr. 97

1

informele bijeenkomst van ministers van Defensie in Dublin (Kamerstuk
21 501-28, nr. 94 van 11 maart jl.). De discussie tijdens de RBZ moet naar
mijn mening ruimte bieden voor vrije gedachtevorming over het optimale
gebruik van het concept in het licht van hedendaagse uitdagingen en
voorzienbare scenario’s. Er is daarnaast in de afgelopen periode door de
EU het nodige denkwerk verricht over het aantrekkelijker maken van
bijdragen aan de Battlegroups. Het is mijn streven met collega’s te komen
tot de verdere uitwerking van oplossingsrichtingen.
Op 18 april neem ik deel aan een overleg met mijn Britse en mijn Zweedse
collega over de bruikbaarheid van het EU Battlegroup concept. Dit overleg
is belangrijk met het oog op de bijdrage die Nederland levert aan de door
het Verenigd Koninkrijk geleide EU Battlegroup in de tweede helft van dit
jaar. Zoals ik eerder in het debat met de Kamer heb bepleit, zijn contacten
op het politieke niveau belangrijk voor nauwe defensiesamenwerking. Dat
geldt zeker voor snelle reactiecapaciteiten waarbij de deelnemende landen
gezamenlijk snel besluiten moeten kunnen nemen over militaire inzet
onder gevaarlijke omstandigheden. Het is mijn insteek in de discussie
tijdens de RBZ ook dit aspect te onderstrepen.
Taskforce defensie-industrie en markt
In de aanloop naar de discussie tijdens de Europese Raad in december
zullen de ministers spreken over de defensiemarkt en industrie.
EU-commissaris voor Ondernemingen en Industrie Tajani zal de ministers
informeren over de uitwerking van een mededeling over dit onderwerp
die in juni a.s. moet worden gepubliceerd. De Taskforce on Defence
Industries and Markets heeft hiervoor voorbereidend werk verricht. De
commissiemededeling zal een strategisch plan bevatten met activiteiten
en maatregelen op het terrein van onderzoek, ontwikkeling en innovatie
en van hoogwaardige sectoren zoals lucht- en ruimtevaart en duurzame
technologieën. Daarbij wordt ook aandacht geschonken aan de juiste
toepassing van de EU-defensierichtlijn 2009/81/EC. De toepassing van
deze richtlijn is in Nederland sinds 15 februari jl. bij wet geregeld. De
aankomende weken moet op grond van consultaties met de lidstaten en
met andere stakeholders duidelijker worden welke maatregelen een goed
functionerende defensiemarkt en mondiaal concurrentievermogen kunnen
bevorderen. Ik ben van mening dat het beoogde strategische plan
optimale voorwaarden en kansen moet creëren voor de industrie, waarbij
specifieke aandacht moet worden geschonken aan de positie van het
midden- en kleinbedrijf. Het stimuleren van innovatie maakt daarvan deel
uit. Tot slot moet de aandacht niet louter worden gericht op de interne
markt. Het EDA en de Commissie zouden nader kunnen onderzoeken
welke mogelijkheden er zijn om de toegang van Europese bedrijven tot de
markt in derde landen te verbeteren.
Europees Defensie Agentschap
Op 23 april komen de ministers van Defensie ook bijeen als bestuursraad
van het Europees Defensie Agentschap (EDA). Het hoofdthema tijdens
deze vergadering is de voorbereiding van de Europese Raad in december
a.s. Het EDA richt zich daarbij op doeltreffende en doelmatige ontwikkeling van defensiecapaciteiten en op versterking van de positie van de
Europese defensie-industrie.
Met het oog op de capaciteitenontwikkeling geven de ministers het EDA
de opdracht in november a.s. te rapporteren over de vorderingen die de
lidstaten hebben geboekt bij de implementatie van de EDA-gedragscode
op het terrein van Pooling and Sharing en over de dit jaar geplande
herziening van het Capability Development Plan (CDP). Verder worden de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, nr. 97

2

ministers geïnformeerd over de vooruitgang op het terrein van toonaangevende Pooling and Sharing projecten, zoals Air to Air Refuelling (AAR).
Nederland heeft een leidende rol bij het verkennen van mogelijkheden
voor de gezamenlijke verwerving en het gezamenlijke gebruik van nieuwe
tank- en transportvliegtuigen in de periode na 2020. Het betreft één van de
belangrijkste strategische tekortkomingen van Europa. De aanpak komt
overeen met de uitgangspunten van de gedragscode Pooling and Sharing
en kan als voorbeeld dienen voor samenwerking tussen de lidstaten op
andere capaciteitsterreinen. Tijdens de laatste ministeriële EDA-bestuursraad op 19 november jl. is de Letter of Intent AAR getekend door
meerdere lidstaten. Inmiddels heeft de werkgroep in overleg met het EDA
een concept of operations, een multinationaal requirements document en
een concept of support uitgewerkt. De vervolgstap in de aankomende
periode betreft het bepalen van de verwervingsstrategie.
Voorts wordt de ministers gevraagd in te stemmen met het voornemen
van het EDA om gemeenschappelijk gefinancierde activiteiten op te zetten
met de Europese Commissie en het European Space Agency (ESA) op het
gebied van Future Governmental Satellite Communications. Nederlandse
deelneming ligt echter niet voor de hand vanwege de reeds bestaande
internationale partnerschappen op het gebied van militaire satellietcommunicatie. Defensie zal de ontwikkelingen nauwgezet blijven volgen en
waar mogelijk samenwerking op deelterreinen overwegen als dit
operationele of financiële voordelen oplevert. Een vergelijkbare houding
geldt met betrekking tot nieuwe initiatieven op het gebied van Remotely
Piloted Aircraft Systems (RPAS). Ook op dit terrein wordt nauwe samenwerking met de Europese Commissie gezocht. Defensie is inmiddels ver
gevorderd bij de uitwerking van plannen voor de verwerving en ingebruikneming van onbemande systemen en voor samenwerking met partners.
Er is naar verwachting weinig ruimte om daarnaast deel te nemen aan
nieuwe EU-initiatieven. Verder worden nieuwe initiatieven op het gebied
van Cyber Defence verwacht. In dit domein worden de internationale
ontwikkelingen in de EU en de Navo nauwlettend gevolgd. Defensie wil
een bijdrage leveren aan de uitwerking van EDA-initiatieven op het terrein
van opleiding en training (EDA-project Multinational Cooperation on
Cyber Defence Training and Exercise Ranges). Tot slot zal ik instemmen
met het opzetten van een EDA Categorie A-programma op het gebied van
Military Implementation of Single European Sky Air Traffic Management
Reserach (SESAR). Ik hecht vanwege de operationele en financiële
implicaties op dit terrein aan een duidelijke verdeling van rollen en
verantwoordelijkheden in de implementatiefase van het SESARprogramma. Defensie zal de uitwerking van een dergelijk kader kritisch
volgen. Besluiten over de invoering van SESAR-gerelateerde projecten
met financiële en operationele gevolgen voor Defensie moeten wel een
overheidsaangelegenheid blijven.
Hoewel de mogelijkheden van Defensie om te investeren in nieuwe
programma’s op dit moment beperkt zijn, ben ik voorstander van een
meer coöperatieve en geïntegreerde benadering van onderzoek en
technologieontwikkeling. Defensie heeft goede ervaringen met de EDA
Joint Investment Programmes (JIPs). Meer aandacht van het EDA in dit
kader valt toe te juichen en innovatie mag meer centraal komen te staan.
Hierbij kan de toegang tot EU-middelen voor research and innovation op
veiligheidsgebied nader worden onderzocht.
De minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-28, nr. 97

3