Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

724
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Vluchtelingenwerk: volle asielcentra door
personeelstekort IND» (ingezonden 8 november 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
21 november 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Vluchtelingenwerk: volle asielcentra door
personeelstekort IND»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat ondanks dat de opgelopen wachttijden officieel binnen
de wettelijke termijn vallen, deze onwenselijk zijn? Deelt u voorts de mening
dat het eigenlijk te lang is als iemand pas na bijna een jaar aan de beurt is
om met de asielprocedure te starten? Zo ja, wat doet u hier aan? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Bij het AO van 18 september jl. heb ik aangegeven dat ook ik van mening ben
dat deze laatst genoemde doorlooptijden (spoor 4) te lang zijn. De IND heeft
om die reden al eerder dit jaar extra personeel geworven, niet alleen voor het
proces asiel, maar ook voor ondersteunende processen als dienstverlening en
juridische zaken. Onlangs is besloten om circa 80 vacatures extra bij de IND
open te stellen voor het behandelen van asielaanvragen.
Vraag 3
In hoeverre worden er geen nieuwe problemen veroorzaakt door het
IND-personeel op één plek weg te halen en hen op een andere plek in te
zetten? Deelt u de mening dat hiermee in feite het probleem enkel wordt
verplaatst maar niet opgelost? Vindt u dit een lange termijn oplossing? Zo ja,
waarom?

1

ah-tk-20182019-724
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://nos.nl/artikel/2257486-vluchtelingenwerk-volle-asielcentra-door-personeelstekortind.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De IND is een grote uitvoeringsorganisatie met een veelheid aan taken. Zo
heeft de IND in 2017 onder meer circa 77.000 reguliere aanvragen ontvangen,
32.000 asielaanvragen, 23.000 naturalisatieverzoeken tot Nederlander, 8.500
bezwaarzaken voor visum kort verblijf, 42.000 gerechtelijke procedures en
verricht de IND hiernaast nog vele andere diensten. De instroom van
procedures op deze verschillende werksoorten kan verschillen per periode.
Het is dus van belang dat de IND flexibel is en medewerkers daar kan
inzetten waar ook het werk is en de prioriteiten liggen. Er wordt dus alleen
geschoven met medewerkers als de werkzaamheden op dat betreffende
onderdeel dat ook toelaten. De flexibiliteit binnen de IND wordt enigszins
beperkt door het feit dat voor de verschillende werkzaamheden bij de IND
verschillende type werknemers nodig zijn. Als verschuivingen van medewerkers binnen de organisatie geen oplossing meer vormt om het aantal
procedures te verwerken wordt bezien of extra personeel moet worden
aangenomen.
Zoals ik eerder tijdens het mondelinge vragenuur op 6 november 2018 heb
aangegeven heeft de IND door een hoger dan geraamd aantal asielaanvragen
eerder dit jaar circa 120 fte geworven en wordt er nu nog circa 80 fte extra
geworven. Voor de langere termijn wordt de strategische personeelsplanning
van de IND aangepast aan onder andere de veranderende omstandigheden
op de arbeidsmarkt zodat de IND substantiële veranderingen in de instroom
en werklast goed kan opvangen.
Vraag 4 en 5
Op welke plekken in de keten wordt op dit moment extra IND-personeel
ingezet? Waar wordt deze capaciteit weggehaald?
Wordt er een hogere werkdruk ervaren op de plekken waar IND-personeel is
weggehaald? Waar worden de nieuw aangetrokken medewerkers ingezet?
Antwoord 4 en 5
De circa 80 fte die de IND momenteel werft zullen worden ingezet op
verschillende locaties van de IND om met name de achterstanden bij
asielaanvragen in de (Algemene en) Verlengde Asielprocedure terug te
dringen. Medewerkers van de IND die nu bijvoorbeeld op Dublinzaken
(spoor 1) of procedures van vreemdelingen uit veilige landen (spoor 2)
beslissen hoeven dus niet op korte termijn te worden ingezet op andere
zaken.
Medewerkers bij de IND werken momenteel hard om alle procedures tijdig af
te handelen en de werkdruk is hoog. Met de inzet van extra personeel en een
betere strategische personeelsplanning wil de IND de ervaren werkdruk voor
medewerkers terugbrengen, naast het terugdringen van doorlooptijden.
Vraag 6
Vindt u het verstandig de IND meer taken te geven ondanks het gegeven dat
de IND overbelast lijkt?
Antwoord 6
De voorwaarde voor de IND om «meer» taken te accepteren is dat de IND
hiervoor voldoende capaciteit en middelen heeft dan wel krijgt, dat kan per
organisatieonderdeel verschillen.
Vraag 7 en 8
Op welke sporen in het sporenbeleid zijn de wachttijden het hoogst en waar
het laagst? Kunt u voor elk spoor de wachttijden aangeven?
Welke wachttijden per spoor worden er voorspeld als er vooruit wordt
gekeken? Is er een verschil in wachttijden tussen de groep die recent een
beslissing heeft gekregen en de groep die zich nu aanmeld voor de procedure? Zo ja, wat zijn die verschillen en hoe lang zijn de wachttijden voor de
groep die zich nu aanmeld voor de procedure?
Antwoord 7 en 8
Het Datawarehouse van de IND registreert doorlooptijden (de tijd die een
procedure inneemt van datum aanvraag tot datum beslissing). Er worden
geen wachttijden geregistreerd. Dit jaar zijn de geregistreerde doorlooptijden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

voor eerste asielaanvragen (dus exclusief nareiszaken, herhaalde asielaanvragen en dergelijke) als volgt.
Type spoor

Gemiddelde
doorlooptijd in
oktober

Gemiddelde
doorlooptijd over
2018 tot heden

Aantal afgedane
zaken in 2018 tot
op heden (t/m
oktober)

Spoor 1 (Dublinzaken)

14 weken

13 weken

5.110

Spoor 2 (veilige
landen)

2 weken

3 weken

1.710

Spoor 4 (algemene
asielprocedure)

18 weken

15 weken

3.160

Spoor 4 (verlengde
asielprocedure)

40 weken

47 weken

2.190

Voor de sporen 1 en 2 geldt over het algemeen dat zij nu maar ook in de
nabije toekomst binnen zo spoedig mogelijk worden afgedaan. Het betreft
zaken die prioriteit krijgen en waarbij het streven is deze snel af te handelen.
De verwachting is dat de doorlooptijden van spoor 4 de komende periode
nog verder oplopen, met name wanneer zij terecht komen in de verlengde
procedure. In de regel zijn dit namelijk de meer complexe zaken waarbij meer
uitzoekwerk en/of onderzoek nodig is (bv. Documenten, leeftijdsonderzoek of
een onderzoek door het Ministerie van Buitenlandse Zaken). De verwachting
is dat in de loop van 2019, een en ander afhankelijk van de daadwerkelijke
instroom, de IND met de extra capaciteit de doorlooptijd van de Verlengde
Asielprocedure ook weer kan terugbrengen.
Vraag 9
Klopt het dat met de eerder aangenomen 50 extra fte, de 70 fte die u bij het
algemeen overleg asiel- en vreemdelingenbeleid van 12 september 2018
noemde en de 78 extra vacatures die u bij het mondelinge vragenuur van
6 november 2018 noemde, er nu 198 extra fte bij de IND bijkomen? Zo nee,
hoeveel fte komen er dan in totaal bij?
Antwoord 9
Ja, dat klopt. Daarnaast lopen en starten er diverse wervingsacties voor
andere onderdelen van de IND zoals voor de Directie Juridische zaken, de
Directie Dienstverlening en de Directie Regulier verblijf en Naturalisatie,
bijvoorbeeld in het kader van het natuurlijk verloop.
Vraag 10
Heeft de uitwerking van een flexibel asielsysteem wel voldoende prioriteit bij
u? Zo ja, hoe komt het dan dat de wachttijden bij zowel het starten van de
asielprocedure, de vergunningverleningen als bij de gezinshereniging,
allemaal oplopen?
Antwoord 10
Bij brief van 5 juli 2018 heb ik uw Kamer laten weten dat ik – met het oog op
de integrale migratieagenda van het kabinet- streef naar een asielsysteem dat
flexibeler kan inspelen op grote fluctuaties in de asielketen. Ik heb daarbij
aangetekend dat genoemde brief een eerste inzicht bood in de stappen die
gezet moeten worden om tot een flexibeler asielsysteem te komen en dat dit
een traject is dat de komende jaren aanzienlijke inspanning zal vragen. De
huidige uitvoeringspraktijk laat wat mij betreft zien dat de urgentie voor het
creëren van zo’n flexibel asielsysteem, onverminderd aanwezig blijft. Uw
Kamer is bij brief van 16 november 2018 nader geïnformeerd over de stand
van zaken met betrekking tot de voortgang van het programma Flexibilisering
Asielketen.
Voor een uitleg over de oplopende doorlooptijden verwijs ik naar het
antwoorden op de hiervoor gestelde vragen. Aanvullend hierop is het zo dat
het oplopen van de doorlooptijden bij asiel zich uiteindelijk ook kan vertalen
in het oplopen van de doorlooptijd van andere verblijfsaanvragen die
voortvloeien uit en/of samenhangen met deze asielaanvragen, bijvoorbeeld
aanvraag om gezinshereniging in het kader van nareis (inclusief het bezwaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

op afwijzing daarvan). Voorzover u bij de vergunningverleningen doelt op de
vertraging in de uitplaatsing verwijs ik u naar het antwoord op vraag 12.
Vraag 11
In hoeverre is er niet te laat begonnen met het aantrekken van extra
IND-personeel, gelet op het feit dat in januari 2018 al duidelijk werd dat de
wachttijden aan het oplopen waren?
Antwoord 11
Nadat in de loop van 2018 duidelijk werd dat de instroom hoger was dan
geraamd en de samenstelling anders was dan geprognotiseerd, is nog voor
de zomer besloten extra personeel te werven. Zoals ik eerder aan de Kamer
heb meegedeeld heeft het enige tijd geduurd voordat de vacatures zijn
gevuld. Bovendien duurt het enige tijd voordat nieuwe medewerkers zijn
opgeleid en kunnen worden ingezet. Inmiddels zijn extra medewerkers
aangetrokken en opgeleid.
Voor de werkzaamheden van de IND geldt op grond van de bekostigingsafspraken dat op basis van een instroomprognose en verwachte productie de
beschikbare capaciteit wordt ingezet. Bij substantiële afwijkingen in de
instroom of/en bij de verwachte productie, betekent dit in feite altijd
vertraging in het bijsturen daarop. Dat speelt breder in de migratieketen. Op
dit moment wordt onderzocht hoe we een meer stabiele financiering van de
organisaties in de migratieketen kunnen verzorgen.
Vraag 12
Hoe helpt u gemeenten met het bevorderen van de doorstroom van
statushouders in asielzoekerscentra? Kan deze ondersteuning in uw opinie
beter? Zo ja, hoe dan? Bent u bereid zich hiervoor in te spannen? Zo nee, ziet
u andere mogelijkheden teneinde de problemen met de doorstroom op te
lossen?
Antwoord 12
Wanneer een asielzoeker en verblijfsvergunning krijgt, is het de bedoeling dat
deze binnen 14 weken uitstroomt naar woonruimte in een gemeente. Het
COA bemiddelt vergunninghouders naar en verdeelt ze over alle gemeenten.
Ik zie er op toe dat dit proces snel en goed wordt uitgevoerd en waar
mogelijk verbetert. Het gaat daarbij met name om snelle en juiste informatie
uitwisseling. Gemeenten, de VNG, Vluchtelingenwerk Nederland en het IPO
worden hier in werkgroepvorm direct bij betrokken. De afgelopen jaren zijn er
door middel van deze directe samenwerking in het huisvestingsproces veel
verbeteringen aangebracht. Zo is uw Kamer al eerder geïnformeerd over de
zogenaamde BRP-straten op de aanmeldcentra, die de inschrijving van
vergunninghouders in de Basis Registratie Personen (BRP) aanzienlijk heeft
versneld.
Door gemeenten en andere belanghebbenden direct te betrekken bij
procesverbetering en regelmatig met hen af te stemmen, streef ik er naar die
ondersteuning steeds verder te ontwikkelen.
Het is zichtbaar dat gemeenten last ondervinden van de krapte op de
woningmarkt. Deze krapte zorgt ervoor dat de realisatie van de vastgestelde
taakstelling bij een substantieel deel van de gemeente achterblijft.
Daarbij wordt het knelpunt onder andere veroorzaakt door een gebrek aan
passende woonruimte voor grote gezinnen, alleenstaanden en vergunninghouders met een medische beperking.
Om de snelle huisvesting van vergunninghouders te ondersteunen is tussen
Rijk, Provincies en gemeenten afgesproken om een aantal praktische
maatregelen te onderzoeken die zullen bijdragen aan het sneller beschikbaar
komen van (passende) woonruimte in gemeenten. Daarbij moet gedacht
worden aan de regels rondom passend toewijzen, het stimuleren van
verbouwingen aan woningen teneinde deze geschikt te maken voor grote
gezinnen en het stimuleren van het gebruik van tijdelijke, flexibele woonvoorzieningen. Deze maatregelen worden onderzocht naast de maatregelen die
het Rijk al heeft toegezegd om de krapte op de woningmarkt te verkleinen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4