Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 271

Beleidsdoorlichting Buitenlandse Zaken

Nr. 19

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 30 oktober 2015
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
1 oktober 2015 inzake de aanbieding opzet en vraagstelling beleidsdoorlichtingen 2016 van Ministerie van Buitenlandse Zaken (Kamerstuk 31 271,
nr. 18).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 30 oktober 2015.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-31271-19
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 271, nr. 19

1

Vraag 1
Op welke wijze gaat u er voor zorgen dat het voortaan inhoudelijk wel
gaat lukken om beleidsdoorlichtingen van één beleidsartikel uit te voeren?
Wordt bijvoorbeeld de Algemene Rekenkamer daarbij betrokken, die goed
zicht hebben op de kwaliteit van beleidsdoorlichtingen en mogelijke
verbeterpunten daarin?
Antwoord 1
Een beleidsdoorlichting bestrijkt in principe een heel beleidsartikel, maar
kan ook een substantieel en samenhangend deel van een beleidsartikel
omvatten. In de genoemde brief van 12 april 2013 heb ik aangegeven dat
de inspectie het beleid op het niveau van substantiële en samenhangende
delen van een beleidsartikel ofwel beleidsdoelstelling doorlicht wanneer
het begrotingsartikel te heterogeen is qua beleidsdoelstellingen en
instrumenten. Bij een doorlichting op artikelniveau dreigt dan het gevaar
dat door een te hoog abstractieniveau geen uitspraken gedaan kunnen
worden over de effectiviteit van de Nederlandse inspanningen en dat
conclusies algemeen blijven, niet getoetst kunnen worden en nauwelijks
handvatten bevatten voor beter beleid. In die gevallen doet een
doorlichting op artikelniveau geen recht aan de verantwoordingsfunctie,
terwijl het ook lastig zal zijn om lessen te trekken uit de beleidsdoorlichting. Waar mogelijk combineert het ministerie beleidsdoelstellingen.
Een voorbeeld uit de BZ begroting is de beleidsdoorlichting «Strategie bij
benadering: Nederlandse coalitievorming en multi-bi benadering van EU
besluitvorming, 2014», die beleidsdoelstellingen 3.1 en 3.4 combineert.
Vraag 2
In hoeverre bent u betrokken bij het opstellen van de evaluatieagenda van
de IOB? Welke rol speelt de beleidscyclus bij het opstellen van de
evaluatieagenda van de IOB? In hoeverre kunt u daarin sturen?
Antwoord 2
Het opstellen van de evaluatieprogrammering komt in overleg tussen de
centrale directie Financieel Economische Zaken (FEZ), beleidsdirecties en
IOB tot stand. De Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek en Beleidsinformatie 2015 (RPE) en de beleidscyclus zijn leidend, naast actualiteit en
specifieke vragen vanuit het parlement. De programmering wordt jaarlijks
bijgesteld als onderdeel van het begrotingsproces.
Vraag 3
Is het mogelijk dat de gecombineerde beleidsdoorlichting van artikel 4.1
«Op basis van eigen verantwoordelijkheid consulaire dienstverlening
bieden aan Nederlanders in het buitenland» en artikel 4.2 «Samen met
(keten)partners het personenverkeer reguleren» niet in 2018 plaatsvindt,
maar in 2016? Zo nee, waarom niet? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
In 2011 is IOB-rapport nr 338 «Consulaire dienstverlening doorgelicht»
uitgebracht. Eind 2012 werd de strategie consulaire diplomatie 2013–2017
door mij goedgekeurd en in het najaar van 2013 werd het daarbij
behorende plan van aanpak van de veranderingen goedgekeurd. De
veranderingen voor wat betreft deze artikelen zullen in 2017 hun beslag
hebben gekregen. Reeds in 2016 een beleidsdoorlichting uitvoeren zou te
vroeg zijn omdat dan deze beleidswijzigingen nog niet evalueerbaar zijn.
Er is immers nog geen effect vast te stellen.
Vraag 4
Kan de IOB in de beleidsdoorlichting mede bekijken in hoeverre grotere
inzet op de volgende instrumenten, die ook worden voorgesteld in de
initiatiefnota van Kamerleden Sjoerdsma en Servaes getiteld «Wapens en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 271, nr. 19

2

Principes. Ambities voor een geloofwaardig en geharmoniseerd wapenexportbeleid in Europa», een waardevolle toevoeging op staand beleid zou
kunnen zijn: onafhankelijkere toetsing van conflicterende afwegingen
tussen lidstaten m.b.t. afgifte van exportvergunningen, formele mogelijkheden voor lidstaten om elkaar aan te spreken op afgegeven vergunningen, en betere ex-post controle van de bestemming van de wapens na
levering?
Vraag 5
Kan de IOB specifiek ingaan op de verschillen van implementatie door
lidstaten van de criteria voor wapenexport zoals geformuleerd in het
Gemeenschappelijk Standpunt en hoe eventuele conflicterende
afwegingen de beoogde impact van het Nederlandse wapenexportbeleid
beïnvloeden dan wel schaden?
Vraag 6
Kan de IOB de vraag meenemen in de beleidsdoorlichting of de aan de
Kamer bij herhaling toegezegde inzet voor een krachtiger, strenger en
meer geharmoniseerd Europees wapenexportbeleid ook in de praktijk
voldoende is omgezet in concrete acties?
Vraag 8
De beleidsdoorlichting bestrijkt de beleidsterreinen van wapen exportbeleid, conventionele wapenbeheersing, en de non-proliferatie van
chemische en biologische wapens, staat in de brief te lezen. Nucleaire
wapens worden niet expliciet genoemd. Even later in de brief wordt wel
het Internationaal Atoom Agentschap (IAEA) genoemd. In hoeverre
bestrijkt de beleidsdoorlichting ook de nonproliferatie van nucleaire
wapens? Graag een toelichting hoe dit thema onderdeel uitmaakt van de
beleidsdoorlichting: doelstelling, vraagstelling en doelmatigheid.
Vraag 10
Hoe wordt kwantitatief inzichtelijk gemaakt wat de effecten van het beleid
zijn op het gebied van wapen exportbeleid, conventionele wapenbeheersing en non-proliferatie? Hoe wordt daarbij gekeken naar de aantallen
nucleaire wapens die in omloop zijn en het aantal landen dat beschikt
over nucleaire wapens?
Antwoord 4, 5, 6, 8 en 10
IOB heeft vooralsnog niet meer dan een eerste verkenning kunnen
uitvoeren van het brede terrein van ontwapening, wapenbeheersing en
wapenexportbeleid. Daardoor is een duidelijke afbakening van specifieke
onderzoeksonderwerpen, de daaraan gerelateerde onderzoeksvragen, en
methoden van onderzoek nog niet mogelijk. Deze zullen in overleg tussen
IOB en mij worden vastgesteld.
Vraag 7
Wordt in de beleidsdoorlichting wapenexport ook onderzocht in hoeverre
de lessen en aanbevelingen uit de vorige beleidsdoorlichting uit 2010
«Wapenexportbeleid 2004–2008» zijn opgevolgd?
Antwoord 7
In aanvulling op het antwoord op de vragen 4, 5, 6, 8 en 10 geldt dat
daarnaast aandacht zal uitgaan naar de implementatie van de overgenomen aanbevelingen uit het rapport «Wapenexportbeleid 2004–2008»
voorzover relevant voor de uitvoering van het huidig beleid. Dit conform
de richtlijnen van de RPE en het uitgangspunt beleidsdoorlichtingen
zoveel als mogelijk gestoeld te laten zijn op reeds beschikbaar
evaluatiemateriaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 271, nr. 19

3

Vraag 9
Op welke wijze worden de IAEA, de OPCW en de CTBTO betrokken in de
beleidsdoorlichting?
Antwoord 9
De Nederlandse inzet ten aanzien van deze organisaties zal afhankelijk van
de uiteindelijk gekozen onderzoeksvraag waar relevant worden
beschreven.
Vraag 11
Wordt in de beleidsevaluatie van het Nederlandse bijdrage aan het
Europees Nabuurschapsbeleid (ENB) het Nederlandse beleid vergeleken
met het beleid van andere landen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 11
IOB zal in de beleidsdoorlichting nagaan hoe de Nederlandse inzet voor
het Europees Nabuurschapsbeleid zich verhield tot de inzet van de andere
lidstaten. Dit heeft ten eerste betrekking op het inhoudelijke standpunt van
Nederland binnen het Europese krachtenveld. Ten tweede gaat het om de
mate waarin het gemeenschappelijke EU-beleid de Nederlandse inzet of
juist meer die van andere lidstaten weerspiegelde. Daarnaast zal IOB
onderzoeken in hoeverre de belangen en standpunten van lidstaten
verschilden van elkaar en in hoeverre dit de totstandkoming van een
samenhangend ENB heeft beïnvloed. Dat is evenwel iets anders dan het
maken van een systematische, evaluatieve vergelijking tussen het beleid
van Nederland enerzijds en dat van (specifieke) andere lidstaten
anderzijds.
Vraag 12
Hoe wordt inzicht verkregen in de kosten van de beïnvloeding van het
ENB, gezien die verscholen liggen in de apparaatskosten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken? Hoe wordt methodologisch en bij het
trekken van conclusies omgegaan met deze kwestie?
Antwoord 12
Deze kosten zijn op methodologische gronden niet te specificeren,
aangezien er veel verschillende dienstonderdelen (directies en ambassades) en medewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken bij dit
beleid betrokken zijn die zich tegelijkertijd met diverse andere kwesties
bezighouden. Wel is het mogelijk om voor de meest betrokken afdelingen
aan te geven hoeveel fte bij het ENB betrokken zijn en hier op basis van
een rekenfactor (bijvoorbeeld de handleiding overheidstarieven) een
schatting te geven van de personele kosten. Hieruit zijn geen conclusies te
trekken, a) omdat IOB er in deze beleidsdoorlichting niet naar streeft om
de mate van invloed van Nederland op het ENB te verklaren, en b) omdat
– ook als dat wel het doel zou zijn – de mate van invloed in sterke mate
door andere factoren wordt verklaard dan de hoeveelheid ingezette
menskracht.
Vraag 13
Kan de IOB de vraag meenemen in de beleidsdoorlichting over het
vestigings-klimaat voor internationale organisaties in hoeverre negatieve
uitlatingen van politieke partijen en politici over het internationaal recht
en pogingen nationaal recht boven internationaal recht te stellen het
Nederlandse vestigingsklimaat voor internationale organisaties
beïnvloeden en de geloofwaardigheid van Nederland als hoeder van het
internationaal recht in de ogen van internationale organisaties aantasten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 271, nr. 19

4

Antwoord 13
De afbakening van het onderzoek is nog niet vastgesteld.
Vraag 14
Bij de uitgaven voor het beleidsartikel «het vestigingsklimaat voor
internationale organisaties in Nederland» is sprake van verborgen kosten,
zoals de gederfde belastinginkomsten door het toekennen van belastingvrijstelling wanneer dat juridisch niet verplicht is of kosten van lagere
overheden en andere overheidsdienstverleners. Hoe worden resultaten en
conclusies – bijvoorbeeld ten aanzien van doelmatigheid – gedestilleerd
uit deze verborgen kosten?
Antwoord 14
Onderdeel van het onderzoek is de vraag in welke mate fiscale privileges
van invloed zijn op het besluit van Internationale Organisaties om zich in
Nederland te vestigen. Het in beeld brengen van de kosten die worden
gemaakt door Nederland als gastland en de opbrengsten die voortvloeien
uit de vestiging van internationale organisaties in Nederland maakt deel
uit van de beleidsreconstructie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 271, nr. 19

5