Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2041
Vragen van het lid Wiersma (VVD) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over antwoorden op eerdere vragen inzake het bericht «ruzie met
de universiteit over een briljant idee» (ingezonden 14 februari 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 6 maart 2020)
Vraag 1 en 2
Uit antwoorden op eerdere schriftelijke vragen blijkt dat de werkwijze van de
Technische Universiteit (TU) Eindhoven uw aandacht heeft aangaande de
werkwijze rondom intellectueel eigendom van studenten, waarom en op
welke manier heeft deze werkwijze uw aandacht?1
Bent u het eens met de «studentenafstandsverklaring» waar studenten
automatisch mee akkoord gaan wanneer zij zich inschrijven aan de TU
Eindhoven? Zo nee, waarom bestaat deze studentenafstandsverklaring dan
nog steeds?
Antwoord 1 en 2
Universiteiten moeten studenten zo veel mogelijk stimuleren en niet hinderen
bij de valorisatie van door hen ontwikkelde intellectueel eigendom. De
wettelijke regelingen voor intellectueel eigendom, met name de Rijksoctrooiwet en de Auteurswet, kennen een duidelijke hoofdregel. De hoofdregel bij
uitvindingen is dat degene die de uitvinding heeft gedaan, ook degene is aan
wie de aanspraak op octrooirechten toekomt. De twee wetten kennen ook
uitzonderingen op de hoofdregel. En er is ruimte voor afspraken tussen
partijen. Gezien bijvoorbeeld de heersende leer rond het auteursrecht kan het
intellectueel eigendom mogelijk bij de student liggen (zie mijn antwoord op
vraag 4 van 7 januari 2020, zie noot 1). Ik vind de werkwijze van de TU
Eindhoven met de studentverklaring in deze vorm gelet hierop wel ver gaan.
Geschillen op dit punt van auteursrecht tussen studenten en de TU Eindhoven zijn overigens niet bekend. De VSNU is nu bezig een richtsnoer voor te
bereiden dat meer duidelijkheid geeft in welke situatie wie eigenaar is van
intellectueel eigendom. Daar zal ook goed over worden gecommuniceerd. Het
richtsnoer kan bijdragen aan evenwichtige afspraken. De universiteiten, ook
de TU Eindhoven, gaan hun eigen handelwijze herbeoordelen in het kader
van het richtsnoer. Huidige werkwijzen kunnen pas goed worden beoordeeld

1

ah-tk-20192020-2041
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1580

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

als het richtsnoer er is. Ik ga ervan uit dat de universiteiten, waaronder de TU
Eindhoven, de herbeoordeling voortvarend oppakken na het verschijnen van
het richtsnoer in het voorjaar. Ik ga er daarbij ook van uit dat de universiteiten die besluiten om hun werkwijze te wijzigen naar aanleiding van het
richtsnoer, duidelijkheid scheppen over hoe zij omgaan met eerder gemaakte
afwijkende afspraken.
Vraag 3
In 2015 riep de toenmalige Eindhovens burgemeester Rob van Gijzel de TU
Eindhoven al op om studenten een betere uitgangspositie te geven, op welke
manier heeft de TU Eindhoven hier gehoor aan gegeven?2
Antwoord 3
De TU Eindhoven heeft mij bericht dat zij destijds contact heeft gehad met de
Eindhovense burgemeester Rob van Gijzel en dat zij daarbij heeft aangegeven
dat de TU Eindhoven geen intellectueel eigendom bezit dat aan studenten
toebehoort. Ook heeft de TU Eindhoven mij bericht dat zij, al vanaf 2013, fors
heeft geïnvesteerd in het ondersteunen van studentondernemerschap. Een
mooi voorbeeld daarvan is de vorig jaar geopende Innovation Space op de
campus.
Vraag 4
Klopt het dat momenteel studenten van TU Eindhoven nog steeds bij het
begin van hun studie een verklaring moeten ondertekenen waarin ze afstand
doen van hun intellectuele eigendom? Zo ja, waarom vindt deze werkwijze
nog doorgang terwijl u aandacht heeft voor deze werkwijze? Waarom stopt
de TU Eindhoven niet tijdelijk, of definitief, met de studentenafstandsverklaring totdat het helemaal goed geregeld is? Welke rol gaat u spelen om deze
afschaffing, of tijdelijke stopzetting, te versnellen?
Antwoord 4
Het klopt dat deze verklaring nog steeds geldt. Zoals ik ook in de beantwoording van de eerdere vragen 6 en 9 heb laten weten (zie noot 1), wordt deze
werkwijze herbeoordeeld in het kader van het aankomende richtsnoer van de
VSNU over studenten en intellectueel eigendom. Tot dit richtsnoer er is, is er
geen ander richtsnoer waarin met name ook de belangen van derde partijen
gewaarborgd worden, zoals van bedrijven die met de universiteit samenwerken. Ik verwijs verder naar het antwoord op de bovenstaande vragen 1 en 2.
De stand rond het beoogde richtsnoer is dat de VSNU op korte termijn een
bijeenkomst met stakeholders, waaronder studentvertegenwoordigers,
organiseert om een concept van het richtsnoer te bespreken.
Vraag 5
Uit de gegeven antwoorden blijkt dat verschillende universiteiten nu aan de
slag gaan met de richtsnoer van de Vereniging van Universiteiten (VSNU),
gepubliceerd april 2018, om intellectueel eigendom van hun studenten beter
te beschermen, waarom gaan universiteiten nu pas aan de slag met deze
richtsnoer?3 In hoeverre mogen universiteiten afwijken van de richtsnoer?
Welke universiteiten wijken momenteel af van het VSNU richtsnoer? Vindt u
het wenselijk dat universiteiten afwijken van het VSNU richtsnoer? Kunt u dit
nader toelichten?
Antwoord 5
Ik ga ervan uit dat met de vraag gedoeld wordt op het «Richtsnoer omgang
met intellectuele eigendomsrechten richting academische start-ups» dat de
VSNU -hoewel in de vraag het jaartal 2018 wordt genoemd- in 2016 heeft
2

https://www.ed.nl/regio/studenten-tu-e-moeten-rechten-van-uitvinding-afstaan~a704c1d5/
?referrer=https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=3&ved=
2ahUKEwj_j8WlmsznAhVQ3aQKHSPRDlYQFjACegQIAhAB&url=
https%3A%2F%2Fwww.ed.nl%2Fregio%2Fstudenten-tu-e-moeten-rechten-van-uitvindingafstaan~a704c1d5%2F&usg=AOvVaw2quG7OVc6–83uZtdK46sq2
3
https://www.google.nl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=2ahUKEwj0pN_
ElsznAhXQ2qQKHXkBDzwQFjAAegQIAxAB&url=https%3A%2F%2F
www.nfu.nl%2Fimg%2Fpdf%2F18.5820_KTO_Richtsnoer_omgang_met_
aandelenbelangen.pdf&usg=AOvVaw2OxDcL47JYhoe1HsGIaNo2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

uitgebracht. Dit richtsnoer ziet op situaties waarin een medewerker van een
universiteit (onderzoeker) betrokken is bij een op intellectueel eigendom
gebaseerde startup (zie ook het antwoord op de eerdere vraag 9, zie noot 1).
Dit richtsnoer ziet dus niet op verhoudingen met studenten. Eerder is de
behoefte aan duidelijkheid rond studenten en intellectuele eigendomsrechten,
over de vraag van wie het intellectueel eigendom in welke situatie is, niet zo
breed gevoeld als nu. De VSNU is daarom nu aan de slag voor een aanvulling bij het bestaande richtsnoer van 2016. Het richtsnoer wordt toegepast
volgens «comply or explain»: pas toe of leg uit. Afwijking met uitleg is in een
concreet geval bij goede redenen toegestaan. Ik vind het uitgangspunt van
«comply or explain» een goed uitgangspunt, omdat het zo voor universiteiten
mogelijk is om gezamenlijk landelijke uitgangspunten te formuleren die in
beginsel moeten worden toegepast (hetgeen duidelijkheid en uniformiteit
geeft) en tegelijkertijd bij toepassing van het richtsnoer in een concrete
situatie afwijking mogelijk is met een goede reden. De VSNU geeft op basis
van informatie van de knowledge transfer offices van de universiteiten en
umc’s aan dat de universiteiten en umc’s volgens het richtsnoer van 2016
handelen (»comply») en er dus niet van hebben afgeweken.
Vraag 6
Op welke termijn kunnen studenten verbetering verwachten aangaande de
bescherming van hun intellectuele eigendom? Welke oplossing wordt er
geboden aan huidige studenten die al verplicht een studentenafstandsverklaring hebben moeten ondertekenen? Welke rol gaat u hierin spelen?
Antwoord 6
Zie het antwoord op de vragen 1 en 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3