2018D36459

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over de op 20 juni 2018 ontvangen brief inzake moties en toezeggingen op
het gebied van gewasbeschermingsmiddelen (Kamerstuk 27 858, nr. 429).
Dit schriftelijk overleg betreft alleen de passage in de brief over de
werkzame stoffen thiram en diquat, vanwege de op korte termijn te
verwachten Europese besluitvorming.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De griffier van de commissie,
Haveman-Schüssel

nds-tk-2018D36459

1

Inhoudsopgave
I.

II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie

2
2
3
3
3

Antwoord / Reactie van de Minister

5

4
4

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het niet bereiken
van een gekwalificeerde meerderheid in het Standing Committee on
Plants, Animals, Food and Feed (SCoPAFF) inzake het voorstel van de
Europese Commissie voor een niet-hernieuwing van de werkzame stof
thiram. De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat de Europese
Commissie heeft aangekondigd dit voorstel voor te leggen aan de
lidstaten in een beroepscomité waarvan de stemming zal plaatsvinden op
10 of 12 juli 2018. Kan de Minister aangeven of zij voornemens is in te
stemmen met het voorstel van de Europese Commissie voor een
niet-hernieuwing van de werkzame stof thiram? En indien zij voornemens
is om in te stemmen, hoe is de Minister tot haar besluit gekomen? Kan de
Minister uiteenzetten wat haar afwegingen hierbij waren?
Kan de Minister bevestigen dat de werkzame stof thiram belangrijk is als
zaadbehandelingsmiddel voor de teelt van Nederlandse gewassen?
Wanneer het voorstel van de Europese Commissie wordt aangenomen en
de werkzame stof thiram niet langer wordt toegelaten, wat voor een
gevolgen heeft dit voor de teelt van Nederlandse gewassen en het
Nederlandse zaadbedrijfsleven? Graag ontvangen deze leden een
uitgebreide reactie. Is de Minister het met de leden van de VVD-fractie
eens dat het van groot belang is om zorgvuldig om te gaan met de
beschikbare middelen? Kan de Minister aangeven of bij een
niet-hernieuwing voldoende alternatieve beschikbare middelen
beschikbaar zijn? Heeft de Minister dit onderzocht? Zo ja, om welke
middelen gaat dit dan? Zo nee, is zij bereid dit alsnog te onderzoeken?
Het Commissievoorstel is gebaseerd op de herbeoordelingen door de
European Food Safety Authority (EFSA), de rapporterende lidstaat
Frankrijk en co-rapporteur België. Het belangrijkste bezwaar van de EFSA
is het risico voor vogels en zoogdieren. Gaat het hier om een direct gevaar
van de werkzame stof thiram voor vogels of zoogdieren? Of is veilig
gebruik voor vogels en zoogdieren mogelijk zolang de stof conform de
voorschriften wordt gebruikt? Zijn er, naast de studie uitgevoerd door de
EFSA, andere studies of veldonderzoeken waaruit andere conclusies
getrokken kunnen worden dan de studie van de EFSA? Zo ja, om welke
studies gaat dit en wat zijn de conclusies? De leden van de VVD-fractie
hebben vernomen dat het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) het Commissievoorstel steunt. Heeft zij
naast het advies van het Ctgb nog ander advies ingewonnen? Heeft de
Minister bijvoorbeeld met de sector gesproken over het voorliggende
voorstel?

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de informatie
over de Europese besluitvorming over de stof thiram. Hierover hebben
deze leden nog vragen.
De leden van de CDA-fractie zetten vraagtekens bij de Europese besluitvorming om de toelating van de stof thiram in te trekken. Klopt het dat de
EFSA heeft vastgesteld dat er onvoldoende informatie was, zo vragen
deze leden. Is de Minister ermee bekend dat deze informatie inmiddels
voorhanden is, maar omdat de procedure gesloten is inmiddels niet meer
betrokken kan worden bij de besluitvorming? Is de Minister bereid de
Europese Commissie te vragen om de mogelijkheid te bieden om alle
beschikbare informatie nog aan te mogen leveren bij de lopende
beoordeling van de stof thiram? Zo nee, waarom niet? Wat gebeurt er als
er bij de stemming in het beroepscomité geen gekwalificeerde
meerderheid is voor het commissievoorstel? Is het mogelijk om als er
geen meerderheid is alsnog de nieuwe beschikbare informatie te
betrekken bij de beoordeling door de EFSA en de voorstellen van de
Commissie?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie wat de effecten zullen zijn
voor Nederlandse telers en zaadbedrijven als de stof thiram niet langer
gebruikt mag worden. Ziet de Minister mogelijkheden om de effecten te
verminderen, zo vragen deze leden. Is het mogelijk om zaden die worden
geëxporteerd naar het buitenland wel te behandelen? Is het mogelijk om
behandeld prebasiszaad nog te gebruiken voor de productie van
basiszaad? Zo nee, wat moet er dan gebeuren met de enorme voorraden
behandeld zaad? Welke oplossing ziet de Minister hiervoor?
Gezien het bovenstaande vragen de leden van de CDA-fractie of de
Minister haar positie wil heroverwegen in het beroepscomité zodat de
nieuwe informatie meegewogen kan worden in de beoordeling.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het schrijven van
de Minister over de recente ontwikkelingen rondom de eventuele
hernieuwing van de werkzame stof thiram. De Minister geeft aan zich in
Europees verband te hebben ingezet voor de niet-hernieuwing van de
betreffende stof. Hierin volgt de Minister de conclusies van EFSA, Ctgb en
de Europese Commissie. Deze leden ondersteunen de Minister hierin
volledig en willen haar graag bedanken voor haar inzet.
Helaas was er geen gekwalificeerde meerderheid voor het
niet-hernieuwen van de toelating. Het zogenaamde beroepscomité vormt
de laatste mogelijkheid om de niet-hernieuwing toch doorgang te laten
vinden. Kan de Minister schetsen om welke redenen andere lidstaten,
ondanks het wetenschappelijke bewijs voor de schadelijkheid van thiram,
toch voor hernieuwing waren? Kan de Minister het speelveld schetsen?
Wat wil de Minister verder doen om andere lidstaten te overtuigen om tot
niet-hernieuwing te beslissen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met grote zorg kennisgenomen van het feit dat er nog geen Europese overeenstemming is over
het verbieden van thiram. Deze leden hopen van harte dat het voorstel
van de Europese Commissie alsnog aangenomen zal worden en dat geen
hernieuwde goedkeuring voor thiram zal worden verleend. Dit omdat

3

blootstelling aan thiram onacceptabele risico’s met zich meebrengt voor
zoogdieren en vogels, zelfs bij een geringe blootstelling.
Deze leden hebben hierover een aantal vragen aan de Minister. Wat is
haar inschatting van de verhoudingen in aanloop naar de bespreking(en)
in het beroepscomité? Is zij het met de leden van de fractie van GroenLinks eens dat thiram onder geen beding een hernieuwde goedkeuring
mag krijgen? Wat gaat zij doen om hiervoor voldoende steun bij haar
collegae te vergaren?
Tenslotte wensen deze leden de Minister veel succes en spreken ze
nogmaals de diepe wens uit dat het voorstel van de Europese Commissie
alsnog aangenomen zal worden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie kunnen zich vinden in het standpunt dat het
Nederlandse kabinet eerder heeft ingenomen om op Europees niveau de
stof thiram niet opnieuw goedkeuring te geven, conform het voorstel van
de Europese Commissie en het advies van EFSA en het Ctgb. Dit gezien
de onacceptabele risico’s die deze stof meebrengt voor zowel zoogdieren
als vogels. De leden van de SP-fractie gaan er vanuit dat het kabinet dit
standpunt zal blijven volhouden in het beroepscomité. De leden van de
SP-fractie vragen wel op welke termijn de Minister verwacht de Kamer te
informeren over voortgang in de dossiers rond geïntegreerde gewasbescherming en het overschakelen op niet-chemische methoden en
laag-risicomiddelen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben de brief van de
Minister gelezen waarin zij de stand van zaken schetst rond de Europese
besluitvorming over de herbeoordeling van de werkzame stoffen thiram
en diquat in bestrijdingsmiddelen (al dan niet via zaadcoating). Deze leden
hebben daarover enkele vragen en opmerkingen.
Eerder heeft de Minister laten weten dat zowel de EFSA als het Ctgb, naar
aanleiding van de herregistratie die aan de orde was voor dit middel, tot
de conclusie zijn gekomen dat diquat niet meer aan de toelatingseisen
voldoet. Diquat heeft onacceptabele risico’s voor omwonenden,
omstanders en vogels. De Minister steunt daarom het voorstel van de
Europese Commissie om niet tot een nieuwe goedkeuring over te gaan.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben eerder al laten weten
deze positie van de Minister te ondersteunen.
Ook voor thiram, een systemische fungicide die momenteel breed wordt
toegepast in de EU, geldt dat de herbeoordeling de conclusie oplevert dat
zaadtoepassing van thiram onacceptabele risico’s oplevert voor vogels en
zoogdieren, bij geringe blootstelling al. Dat is zowel het oordeel van de
EFSA als van het Ctgb. Ook hier steunt de Minister het voorstel om de
toelating van thiram niet te vernieuwen, en de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie spreken opnieuw hun steun uit voor deze positie.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie gaan ervan uit dat de
Minister, ook nu er geen gekwalificeerde meerderheid was voor het
voorstel, bij haar standpunt blijft. Kan de Minister dat bevestigen? Deze
leden gaan er tevens vanuit dat de voorstellen, die nu in het zogeheten
beroepscomité worden voorgelegd, ongewijzigd zijn. Kan de Minister dat

4

bevestigen? Zo nee, wat is er veranderd aan de voorstellen? Wat gebeurt
er als de voorstellen opnieuw niet worden aangenomen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat waar
toepassingen van thiram en diquat eerder als verantwoord werden gezien,
de conclusie nu is dat zij onacceptabele risico’s met zich meebrengen voor
vogels en zoogdieren (thiram) en omwonenden, omstanders en vogels
(diquat). Dat roept de vraag op om te reflecteren op toelatingen in relatie
tot voortschrijdende inzichten over de gevaren van landbouwgif. Zeker
gelet op de nijpende biodiversiteitscrisis, onder meer tot uitdrukking
komend in het dramatische verlies van het aantal insecten, kunnen we ons
niet meer veroorloven om middelen op de markt (toe) te laten waarvan
we later moeten concluderen dat zij onacceptabele risico’s met zich
meebrachten. Onderschrijft de Minister dat?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie wijzen erop dat ook aan
thiram eerst minder vergaande beperkingen waren gesteld, zoals een
verbod in de buitenteelt (onbedekt uitgezaaide gewassen), maar dat nu,
vijf jaar later, de toepassing voor zaden die bedekt worden uitgezaaid toch
óók onverantwoord blijkt. Ook voor de drie neonicotinoïden die recent aan
strengere beperkingen zijn onderworpen is dat het patroon geweest: eerst
toelaten, pas later concluderen dat beperkingen nodig zijn, en dan wéér
later concluderen dat die beperkingen onvoldoende waren en dat er toch
nog verdere beperkingen nodig zijn – waarbij toepassing in kassen nog
altijd is uitgezonderd. In het belang van de bescherming van water,
bodem, biodiversiteit, dieren en mensen zou toepassing van het
voorzorgsbeginsel veel verstandiger zijn dan toepassing van (systemische) bestrijdingsmiddelen. Graag ontvangen de leden van de Partij
voor de Dieren-fractie een reflectie van de Minister. Is zij de bereid in haar
plannen om de biodiversiteitscrisis een halt toe te roepen het voorzorgbeginsel als uitgangspunt te nemen?
II. Antwoord / Reactie van de Minister

5