Ministerie van Financién

HEDEN IVM MR 9/2

GT

TER BESLISSING

Directie Buitenlandse

Aan

Financiéle Betrekkingen

de minister

wd “ll

1
Persoonsgegevens

N ota

Garantiekader en ISB Oekraine-faciliteit

Datum

6 februari 2024

Notanummer

Aanleiding

2024-0000158844

1 februari jl. bereikte de Europese Raad een

politiek akkoord over de

Op
tussentijdse herziening (mid-term review; MTR) van het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) en in het bijzonder de Oekraine-faciliteit.
Voor de rechtmatige verwerking is er een toetsingskader voor de nationale
garantie nodig die aan de Oekraine-faciliteit is verbonden en een incidentele

Bijlagen
1.

2.

3.

y

i

i

Bent u akkoord met het toetsingskader, de agendering in de MR en
.

Aanbiedingsbrief

Toetsingskader TK

Besli
t
esaspunten
-

Aanbiedingsbrief
Toetsingskader EK

suppletoire begroting (ISB).

.

MR-formulier

.

de aanbiedingsbrieven van de lening?>
Zo ja, dan wordt u gevraagd de volgende stukken te tekenen:

(i) het

formulier voor de MR (bijlage 1) en (ii) de aanbiedingsbrief EK (bijlage 2) en

4.

Toetsingskader risicoregelin

5.

Aanbiedingsbrief ISB TK

NE

*

7.

ASB

8.

Vooraankondigingsbrief ISB

MSY

(iii) de aanbiedingsbrief TK (bijlage 3).
Bent u akkoord met het verzenden van een incidentele suppletoire begroting
voor

verwerking van de Oekraine-faciliteit om een onrechtmatigheid te

voorkomen?
Zo ja, dan wordt u verzocht de volgende stukken te tekenen:
van Toelichting van

(i) de Memorie

de incidentele suppletoire begroting (ISB) Oekraine-

faciliteit (bijlage 7; pagina

1), (ii) de bijbehorende aanbiedingsbrief (bijlage

5), en (iii) de bijhorende vooraankondigingsbrief ten behoeve van snelle

agendering in de Tweede Kamer (bijlage 8.)
Bent u akkoord met het mandateren van FEZ om eventuele technische

wijzigingen (bijvoorbeeld de datum van verzending) in de definitieve versie
van

de ISB door te voeren?

Bent u akkoord met het openbaar maken van de nu voorliggende nota na

eventuele verzending van de stukken aan de Kamer?

Kernpunten
De Oekraine-faciliteit bestaat uit maximaal 33 miljard euro aan leningen en

maximaal 17 miljard euro aan giften (niet-terugbetaalbare steun). De

leningen worden gegarandeerd door de zogeheten headroom?. De giften
1

Dit betreft de

budgettaire ruimte tussen het uitgavenplafond van de EU-begroting zoals vastgelegd in

het Meerjarig Financieel Kader (MFK) en het Eigenmiddelenplafond zoals vastgelegd in het

Eigenmiddelenbesluit (EMB). Dit EMB-plafond maximeert het financiéle beroep dat de Unie mag doen op
lidstaten en ligt hoger dan het MFK-plafond. Deze marge, oftewel de headroom, dient als zekerheid voor
de markt dat de Unie kan voldoen aan de aflossings- en renteverplichtingen op leningen die zij aangaat.

Pagina 1 van 3

0001

worden gemobiliseerd door een nieuw speciaal instrument op de EU-begroting
en

wordt gefinancierd via additionele EU-afdrachten.

Het bijgevoegde toetsingskader risicoregelingen heeft alleen betrekking op

het leningengedeelte van de Oekraine-faciliteit.

Toetsingskaders worden specifiek beoordeeld door de IRF en BBL. Beiden
hebben hun akkoord gegeven op voorliggend toetsingskader.
Het Nederlandse aandeel in de headroomgarantie is op basis van het huidige
Nederlandse bni-aandeel 1.947 miljoen euro. Dit is het maximale risico en
tevens het totaalplafond.

Bij wijzigingen in het bni-aandeel zal in de toekomst ook de omvang van de
garantie (1.947 miljoen euro) wijzigen. Dit wordt op dat moment bij een
eerstvolgende regulier begrotingsmoment verwerkt.
Een eventueel beroep door de Commissie op het aandeel van de lidstaten in
de garanties ontstaat pas in het geval dat Oekraine niet in staat blijkt om de
leningen aan de Commissie terug te betalen. Aangezien het om leningen met
een lange looptijd gaat en de eerste aflossingen pas na 10 jaar plaatsvinden
(grace period), kan het zo zij dat dit beroep pas op langere termijn ontstaat.
De garantie heeft alleen betrekking op de hoofdsom van de leningen,
aangezien de rente uit de faciliteit (via de EU-afdrachten) wordt gefinancierd
tot en met 2027. Indien dit na 2027 niet langer het geval is moet de
rentecomponent ook in de garantie worden opgenomen.

Toelichting
Budgettaire verwerking

-

incidentele suppletoire begroting (ISB)

De Nederlandse Staat gaat wettelijk de formele garantieverplichting aan op

het moment dat de Europese Commissie en Oekraine de leenovereenkomst

ondertekenen. Dit gebeurt naar verwachting rond eind februari.
Om ervoor te zorgen dat deze garantieverplichting rechtmatig is, moeten
beide Kamers voorafgaand aan dit moment hun akkoord hebben gegeven op
een

begrotingswet. Daarom stellen wij voor nu een ISB naar het parlement te

sturen. Dit kan niet wachten op het eerstvolgende reguliere

begrotingsmoment (1° suppletoire begroting).
Door het parlement te vragen de ISB met spoed te behandelen, is het
realistisch (maar niet gegarandeerd) dat parlementaire goedkeuring
plaatsvindt voordat ondertekening van de leenovereenkomst door de
Commissie en Oekraine plaatsvindt. In overleg met de griffies lijkt dit tijdspad
haalbaar. De TK zou de ISB mogelijk kunnen behandelen voor het reces en de
EK direct na het reces. Om de kans zo groot mogelijk te maken dat dit
tijdspad slaagt, stellen wij voor de Tweede Kamer een vooraankondigingsbrief
te sturen (bijlage 8) zodat ze behandeling van de ISB al kunnen inplannen
tijdens de procedurevergadering van donderdag 8 februari.
Na formele goedkeuring door de Raad en het EP in Brussel is het steunpakket
aan Oekraine in de praktijk een ‘fait accompli’. Nederland heeft geen invloed
op het moment van ondertekening. Mocht het parlement niet tijdig over de
ISB stemmen, of de ISB afkeuren, dan gaat de garantie alsnog in doordat de
Kamer reeds heeft ingestemd met het Eigenmiddelen Besluit waarin het
Eigenmiddelenplafond (het maximale beroep dat op de lidstaten gedaan kan
worden incl. de headroom). Hiermee zou de verplichting onrechtmatig zijn.
Doordat de Kamer echter al in het voortraject is meegenomen in dit besluit,
hopen wij dat de ISB relatief soepel en snel wordt goedgekeurd.

Pagina 2 van 3

0001

Met de voorgestelde route voldoen wij zo goed als mogelijk aan de

Compatibiliteitswet, respecteren wij het budgetrecht van de Kamer en
maximaliseren we de kans dat deze verplichting rechtmatig wordt aangegaan.
ISB BuZa

Ambtelijk BuZa wil ook een ISB naar de Kamer sturen voor de budgettaire
gevolgen die voortvloeien uit het politiek akkoord op de herziening van het
MFK. Het gaat hierbij om het giftendeel van de Oekraine-faciliteit (17 miljard
euro) en overige uitgaven waaronder migratie (4 miljard euro). Voor
Nederland betekent dit ca 1,2 miljard euro extra afdrachten.
Naar verwachting zal BZ op vrijdag 16 februari een ISB naar de Kamer
versturen. In overleg met BuZa is in de vooraankondigingsbrief opgenomen
dat zij ook een ISB zullen verzenden op korte termijn.
Het is nog niet bekend wat het betalingsritme is van de 1,2 miljard euro aan
extra afdrachten. Op korte termijn wordt hiervoor een aanvullende EUbegroting verwacht. Dit betekent dat er in de ISB van BuZa slechts een
raming gegeven kan worden. Dit wordt vervolgens in de 12 suppletoire
begroting gecorrigeerd naar het juiste bedrag.
Hoewel de casus van Buza ook afkomstig is uit het politieke akkoord op de
herziening van het MFK, is hij anders dan die van Financién. Bij Financién is er
een concreet moment waarop er een verplichting aangegaan zal worden
(ondertekening EC en OEK van overeenkomst). Bij BZ loopt het mee in de
maandelijkse afdrachten aan de Europese Unie en is er geen moment dat er
een verplichting aangegaan wordt voor de nieuwe afdrachten. Daarnaast
verwachten we dat er nog ruimte zit in de huidige raming van de afdrachten
in 2024, waardoor deze additionele uitgaven mogelijk nog zullen passen
binnen het budget. Dit kan echter pas met de 1° suppletoire begroting
verwerkt worden.
Communicatie
Niet van toepassing.

Politiek/bestuurlijke context
Brede steun in Kamer voor het structureler vormgeven van de financiéle EUsteun aan Oekraine en een Europees herstelprogramma gericht op herstel en

wederopbouw van Oekraine (moties Piri en Amhaouch).
Er zijn enkele moties in het parlement aangenomen die zich

uitspreken tegen
gemeenschappelijke schuld, o.a. motie van Dijck. Het kabinet heeft hier
eerder op gereflecteerd en aangegeven nieuwe crisisinstrumenten te
beoordelen op eigen merites. Leningen i.h.k.v. de OEK-faciliteit betreffen een
vorm van

macro-financiele bijstand (MFB). MFB is een bestaand financieel

instrument van de EU, waarbij financiéle steun wordt verleend aan

partnerlanden in de directe omgeving van de EU die met een
betalingsbalanscrisis worden geconfronteerd
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 3 van 3

0001