Aan: Vaste Kamercommissie voor Infrastructuur & Milieu

Datum
Ons kenmerk
Uw kenmerk
Doorkiesnummer
Betreft

: 17 september 2015
: 15 – B339
:: 06 – 21 87 05 46 (Arne Speijer)
: Rondetafelgesprek Luchtvaart d.d. 23 september 2015

Geachte leden van de Vaste Commissie voor Infrastructuur & Milieu,
Vogelbescherming Nederland (VBN) maakt graag gebruik van de uitnodiging om deel te
nemen aan het rondetafelgesprek Luchtvaartnota op 23 september 2015.
Luchtvaart is voor VBN een belangrijk onderwerp vanwege de impact die luchtvaart kan
hebben op vogels en hun habitat. Denk hierbij aan verstoring en populatie-reducerende
maatregelen gericht op het voorkomen van vogelaanvaringen. Hiernaast onderkennen we dat
aanvaringen tussen vliegtuigen en vogels een gevaar vormen voor de vliegveiligheid. Vanuit
onze expertise op dit gebied willen we een bijdrage leveren om te komen tot een hogere mate
van vliegveiligheid.
Centrale boodschap
Het risico op vogelaanvaringen is een reëel gevaar voor de vliegveiligheid en heeft hierdoor tevens
een grote impact op vogels en hun leefgebieden in de buurt van luchthavens. Met de
voorgenomen uitbreiding van het aantal vliegbewegingen dichtbij belangrijke en zeer vogelrijke
natuurgebieden (uitbreiding Lelystad Airport dichtbij de Oostvaardersplassen) is dit een probleem
dat in de toekomst alleen maar groter zal worden.
Vogelbescherming Nederland wil daarom in dit rondetafelgesprek graag de volgende punten
inbrengen:
1) Zorg voor een herijking van de Luchtvaartnota waarbij er een belangrijke plek voor
vliegveiligheid in relatie tot het risico van vogelaanvaringen.
2) Ontwikkel een overkoepelende visie op de mogelijkheden waar in Nederland het aantal
vliegbewegingen kan toenemen met het oog op vliegveiligheid.

Herijking Luchtvaartnota
De vraag die in het rondetafelgesprek voor ligt is of de Luchtvaartnota uit 2009 nog actueel is
en of hij bijgestuurd of aangevuld moeten worden. In de luchtvaartnota wordt gesteld dat er
geëxcelleerd moet worden op het gebied van veiligheid en milieu en ecologie. Om hier
werkelijk invulling aan te kunnen geven ontbreekt in de Luchtvaartnota echter een belangrijk

onderwerp: Het risico op vogelaanvaringen.
Het risico op vogelaanvaringen vormt een reëel gevaar voor de vliegveiligheid.
Vogelbescherming Nederland onderkent dit gevaar en onderschrijft de noodzaak tot
specifieker beleid om aanvaringen tussen vogels en vliegtuigen zo veel mogelijk te
voorkomen. Vooral in de buurt van start- en landingsbanen, kruisen vliegbewegingen van
vogels en vliegtuigen zich regelmatig. In de buurt van sommige vliegvelden bevinden zich
zeer belangrijke, beschermde vogelgebieden met grote aantallen vogels, zoals bij Lelystad
Airport en Vliegveld Eelde.
Vogelaanvaringen
Aanvaringen tussen vogels en vliegtuigen zorgen voor veel schade aan vliegtuigen soms zelfs
met gevaar voor de veiligheid van passagiers. Jaarlijks wordt door aanvaringen met vogels
ongeveer 1 miljard euro aan schade veroorzaakt aan vliegtuigen (Bureau Waardenburg 2014).
Risicosoorten voor aanvaringen met vliegtuigen zijn zware en grote vogels als ganzen,
aalscholvers en reigers. Ook kleinere vogels die in grote groepen leven, zoals de spreeuw,
kunnen bij aanvaring schade veroorzaken.
Daarnaast kan de luchtvaart ook veel schade aan vogels en hun leefgebieden toebrengen.
Naast de aanvaringen en de populatiebeheersmaatregelen die worden genomen om het
risico hierop te verminderen hebben vliegtuigen ook een verstorend effect en heeft de
luchtvaart door middel van stikstofdepositie ook invloed op de habitat van vogels.
In de luchtvaartnota wordt het belang van milieu en ecologie benoemd en wordt tevens
gemeld dat gestreefd wordt naar een duurzame ontwikkeling, onder meer door een verlaging
van de ecologische druk die uit gaat van de luchtvaart. Ook veiligheid heeft vanzelfsprekend
een belangrijke plek in de Luchtvaartnota. In de uitwerking hiervan is echter nauwelijks
aandacht voor het risico op vogelaanvaringen en de druk die luchtvaart op de natuur legt.
Gezien het bovenstaande acht Vogelbescherming Nederland dit onverstandig en pleit er
daarom voor om bij de herziening van de Luchtvaartnota meer aandacht te schenken aan het
risico op vogelaanvaringen.
Overkoepelde visie op mogelijkheden van toename vliegbewegingen
Het realiseren van vliegveiligheid rond luchthavens is gericht op het voorkomen van botsingen
tussen vogels en vliegtuigen. In de aanpak ligt de nadruk teveel op het doden van vogels in de
nabijheid van vliegvelden. In sommige gevallen is dit echter een heilloze weg. Sommige
vliegvelden zijn op basis van hun ligging simpelweg veiliger voor wat betreft botsingen met
vogels dan andere vliegvelden. Bij vliegvelden in vogelrijke gebieden zal het risico op
aanvaringen tussen vogels en vliegtuigen groter zijn. Er is namelijk een grens aan de
maakbaarheid van vliegveiligheid op vliegvelden door vogelwerende maatregelen.
Gebieden met hoge vogelconcentraties, zoals bijvoorbeeld de Oostvaardersplassen, zijn door
hun fysieke kenmerken (waaronder de aanwezigheid van foerageer- ,rust- en broedplaatsen)
namelijk dusdanig aantrekkelijk voor vogels dat zij hier steeds opnieuw naar toe zullen
trekken. Het wegvangen van vogels zal dus altijd blijven leiden tot een aanzuiging van andere
vogels.
Bij het toestaan van vliegbewegingen op vliegvelden dient daarom naar onze mening meer
rekening gehouden te worden met de (potentiële) aanwezigheid van vogels die tot een hoger
risico van vogelaanvaringen kunnen leiden.

Lelystad Airport
In het geval van Lelystad Airport bijvoorbeeld, lijkt hier onvoldoende rekening mee gehouden
te zijn en dit kan leiden tot gevaarlijke situaties. Lelystad Airport bevindt zich in de directe
nabijheid van belangrijke, beschermde natuurgebieden zoals de Oostvaardersplassen, maar
ook het Markermeer & IJmeer, het ketelmeer, en de Veluwerandmeren. Deze gebieden zijn
van internationaal belang voor honderdduizenden water- en moerasvogels. Vandaar dat deze
vogels en gebieden door Europa beschermt worden door de Vogel- en Habitatrichtlijn.
In het geval van Schiphol worden nu al in een straal van 20 kilometer rondom Schiphol
verregaande vogelwerende maatregelen getroffen om de vliegveiligheid te garanderen (Denk
onder meer aan het grootschalig vergassen van ganzen). Voor Lelystad Airport is de situatie
zo dat de Oostvaardersplassen bijna geheel in de straal van 20 kilometer ligt. U kunt zich
voorstellen dat deze situatie in toekomst kan leiden tot gevaarlijke situaties wanneer het
aantal vliegbewegingen bij de voorgenomen uitbreiding van Lelystad Airport aanzienlijk zal
toenemen. Het is volgens Vogelbescherming Nederland daarom van groot belang dat een
overkoepelende visie op de mogelijkheden waar in Nederland het aantal vliegbewegingen kan
toenemen met het oog op vliegveiligheid (in relatie tot het risico op vogelaanvaringen) te
ontwikkelen.
Vogelbescherming Nederland voelt het als haar verantwoordelijkheid om u als
volksvertegenwoordiging te wijzen op het grote risico voor de vliegveiligheid indien
vliegbewegingen bewust worden geaccommodeerd in de nabijheid van grote
vogelconcentraties.
Met vriendelijke groet,

Floris van Kuijk
Teamhoofd Landelijk Gebied