Beleidsdoorlichting
De operationele doelstelling ‘De bestuurlijke veiligheidspartners ondersteunen
met kennis, instrumenten en expertise’.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Den Haag, mei 2010

INHOUDSOPGAVE

Inleiding en samenvatting
Paragraaf 1
Wat was het probleem dat aanleiding is (geweest) voor beleid? Is dit probleem nog
actueel?
Paragraaf 2
Wat was de oorzaak van het probleem?
Paragraaf 3
Waarom rekende de overheid het tot haar verantwoordelijkheid om het probleem op te
lossen?
Paragraaf 4
Waarom lag de verantwoordelijkheid op rijksniveau (en niet op decentraal of EUniveau?). Hoe was de verantwoordelijkheid vormgegeven en waarom?
Paragraaf 5
Welke doelstelling heeft de overheid geformuleerd voor de oplossing van het probleem?
Paragraaf 6
Welke instrumenten werden ingezet? Hoe was de samenhang tussen de instrumenten?
Was er sprake van overlap?
Paragraaf 7
Wat is bekend over de uitvoering van het beleid en over de doelmatigheid van de
bedrijfsvoering?
Paragraaf 8
Wat was het effect van de instrumenten op de geformuleerde doelstellingen (oplossing
van het probleem)?
Paragraaf 9
Hadden instrumenten op andere beleidsterreinen ook belangrijke effecten op de
geformuleerde

doelstellingen?

Wat

waren

belangrijke

positieve

en

negatieve

neveneffecten?
Paragraaf 10
Hoe werd de hoogte bepaald van de budgetten die zijn ingezet? Wat was hiervan de
onderbouwing?

2

Inleiding en samenvatting

Inleiding
Deze beleidsdoorlichting is uitgevoerd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) en betreft de operationele doelstelling 4.2: de bestuurlijke
veiligheidspartners ondersteunen met kennis, instrumenten en expertise.
De sociale veiligheid en het veiligheidsgevoel van de burger worden in belangrijke mate
op lokaal niveau bepaald. Gemeenten hebben de regierol bij het lokale veiligheidsbeleid
en zijn daarnaast ook mede-uitvoerder, samen met andere veiligheidspartners als de
politie, OM, reclassering en maatschappelijke instellingen (jeugdwerk, jeugdzorg, GGZ,
etc.). Het Ministerie van BZK ondersteunt gemeenten hierbij. De partners in veiligheid
hebben verschillende taken en verantwoordelijkheden in het handhaven van de
openbare orde en het bevorderen van de veiligheid. Een geïntegreerde aanpak van de
veiligheidsproblematiek op alle bestuurlijke niveaus is van belang om daadwerkelijk de
veiligheid in Nederland te verbeteren en het veiligheidsgevoel bij burgers te vergroten.
Goede samenwerking vereist dat veiligheidspartners goed zijn toegerust om adequaat
te kunnen functioneren. Het delen van kennis en expertise zorgt ervoor dat partijen
beter presteren en van elkaars ervaringen kunnen leren. Het faciliteren en bevorderen
hiervan is bij uitstek een rol voor het Ministerie van BZK.
Artikel 4.2 beslaat diverse beleidsonderwerpen (Actieplan overlast en verloedering,
aanpak

fietsdiefstal,

ondernemen

III

en

inwerkingtreding
Actieplan

wetgeving

polarisatie

en

prostitutie,

radicalisering).

Actieplan
De

veilig

voorliggende

beleidsdoorlichting is toegespitst op het Project Veilige Gemeenten (PVG) en het
Actieplan overlast en verloedering. Maatregelen ter intensivering van de lokale
aanpak, omdat PVG en dit Actieplan twee belangrijke en brede beleidsplannen zijn die
representatief zijn voor het BZK-beleid dat gevoerd wordt ingevolge de operationele
doelstelling van artikel 4.2 , waarbij PVG de periode 2006-2008 bestrijkt (en daarmee
niet beschreven wordt in het jaarplan van 2009) en het Actieplan de periode 20082010.
Voor PVG was jaarlijks 1 mln. euro beschikbaar. Voor de uitvoering van het Actieplan is
een deel van het geld voor artikel 4.2 beschikbaar gesteld. Het budget bedroeg in de
periode 2005 - 2008 tussen de 3 en 3,7 mln. euro per jaar. Van dit bedrag gaat het
merendeel naar het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), dat een
belangrijke rol speelt bij de implementatie van beleid. Het CCV draagt bij aan de
maatschappelijke veiligheid door het stimuleren van publiek-private samenwerking,
actieve

kennisdeling

van

de

veiligheidspraktijk

en

kwaliteitsontwikkeling

van

instrumenten en regelingen. De insteek van de beleidsdoorlichting is beleidsinhoudelijk.
Het functioneren van het CCV vormt geen onderdeel van de doorlichting.
De beleidsdoorlichting is niet over de volle breedte ingezet, omdat op de verschillende
gebieden nog evaluaties lopen of omdat het nog te vroeg daarvoor is:
-

Op het gebied van fietsdiefstal zijn al tussentijdse metingen gedaan maar de
doelstelling loopt t/m 2010;

-

Het wetsvoorstel regulering prostitutie is nog niet in werking getreden;

3

-

Bij het Actieplan veilig ondernemen III staat BZK aan de lat voor borging van
het Keurmerk veilig ondernemen. In 2010 wordt een evaluatie gehouden;

-

De uitvoering van het Actieplan polarisatie en radicalisering loopt t/m 2011.

De einddatum van het Actieplan is ook 2010, maar de 51 maatregelen zijn in een
dermate vergevorderd stadium dat het Actieplan voldoende bruikbaar is voor de
beleidsdoorlichting. Bij de uitwerking van de beleidsdoorlichting is gebruik gemaakt van
de volgende rapportage en het volgende beleidseffectenonderzoek:
−

Rapportage evaluatie PVG (Berenschot, 2008);

−

Overlast en Verloedering Ontsleuteld (SCP, 2009).

Deze beleidsdoorlichting bestaat uit 10 vragen en enkele subvragen. Met de
beleidsdoorlichting wordt beoogd inzicht te bieden in de overwegingen en doelstellingen
die ten grondslag lagen en liggen aan het beleid dat is ontwikkeld en uitgevoerd,
alsmede in de voortgang die hierbij is geboekt. Door een analyse op basis van de
verschillende vragen komt de beleidsmaker tot inzichten die kunnen worden benut om
de effectiviteit van het gevoerde beleid te beoordelen en, indien wenselijk, tot
aanpassingen te komen.
De kwaliteit en onafhankelijkheid van de beleidsdoorlichting zijn geborgd door
begeleiding van prof. dr. J.C.J. Boutellier, algemeen directeur van het Verwey-Jonker
Instituut.

De

heer

Boutellier

begeleidingscommissie

was

betrokken

eerder

bij

het

als

onafhankelijk

evaluatieonderzoek

voorzitter
Sociale

van

de

Veiligheid

Ontsleuteld (SCP, 2008). Een eerdere versie van de beleidsdoorlichting is uitgebreid
besproken met de heer Boutellier. Diverse opmerkingen van zijn kant zijn in de
beleidsdoorlichting verwerkt. Ook heeft de heer Boutellier een eindoordeel op schrift
uitgebracht. Hierin merkt hij op dat de activiteiten van het CCV niet worden
geëvalueerd en de ontwikkeling op het betreffende beleidsterrein wel, terwijl het CCV
een groot deel van de middelen van artikel 4.2 ontvangt. Hij adviseert in een volgende
begroting eenduidig te formuleren waar de middelen voor zijn bestemd en daarop te
evalueren.
Samenvatting
De aanleiding voor beleidsvorming op het gebied van integrale veiligheid (artikel 4.2) is
dat zowel burgers als het toenmalige kabinet Balkenende I in 2002 het niveau van
sociale onveiligheid te hoog achtten. De criminaliteit was tot 2002 gestegen en
terugkijkend blijkt dat zowel de door de politie geregistreerde als de door burgers (op
basis van enquêtes) ondervonden criminaliteit zich in 2002 op het hoogste niveau van
de afgelopen 12 jaar (1997-2008) heeft bevonden1.
Om deze redenen is in 2002 door de toenmalige Ministers van BZK en van Justitie het
Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger samenleving’ ontwikkeld, met als doel de
criminaliteit en de overlast met 25% te reduceren in 2010 ten opzichte van 2002. Ook
integraal veiligheidsbeleid onder regie van de gemeente werd een prioriteit.
In het kader van het Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger samenleving’ is het beeld
ontstaan dat met name (middelgrote en kleine) gemeenten achterblijven in het voeren
van regie op integraal veiligheidsbeleid. Zowel expertmeetings als het beeld dat in de
1

Sociale Staat van Nederland, SCP, 2009, p. 304

4

afgelopen jaren is ontstaan bij de overheid bevestigden dit, overigens zonder harde
onderbouwing door feiten. Om die reden is het PVG opgestart.
In het PVG zijn de volgende vier concrete instrumenten ontwikkeld: Kernbeleid
veiligheid, het diagnose-instrument, organisatiemodellen en regionale samenwerking.
PVG is geëvalueerd door een onafhankelijk bureau2. Voor het evaluatierapport zijn
gemeenten ondervraagd. Belangrijkste resultaat van PVG is dat het belang van een
sluitend integraal veiligheidsbeleid (IV-beleid) hoger op de agenda staat binnen de
verschillende gemeenten dan voor aanvang van het PVG. 76% van de gemeenten geeft
aan dat er integraal veiligheidsbeleid bestaat. Dit houdt een stijging in ten opzichte van
de nulmeting in 2005, waaruit bleek dat 62% van de gemeenten IV-beleid heeft. De
instrumenten die binnen het PVG zijn ontwikkeld zijn goed ontvangen door gemeenten.
Het Kernbeleid veiligheid springt eruit als een goed bruikbaar en nuttig instrument
waarvan in een bijzonder groot deel (68%) van de gemeenten gebruik wordt gemaakt.
Het diagnose-instrument, de organisatiemodellen en de (best practices) regionale
samenwerking worden minder geraadpleegd. Dit hangt met name samen met de tijd
die gemeenten kunnen besteden aan deze instrumenten. De instrumenten worden nog
vaak als vrij tijdsintensief beschouwd;
Ten aanzien van de bekendheid van het PVG geeft 81% van alle gemeenten aan
bekend te zijn met het

project.

PVG wordt gewaardeerd met een 6,2. De

ondersteuningsbehoeften van gemeenten in de toekomst zijn tweeledig. Enerzijds
ondersteuning bij een effectieve invulling van de regierol, zowel beleidsmatig als in de
uitvoering. Anderzijds ondersteuning bij het verder vormgeven van het IV-beleid op
specifieke

thema’s

evenals

innovatieve

en

doeltreffende

methodieken

(zoals

stappenplannen) in de uitvoering.
De 25%-reductiedoelstelling voor criminaliteit en overlast, die zowel voor het
Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger samenleving’ als het PVG uitgangspunt was, is
overgenomen in het project ‘Veiligheid begint bij voorkomen’ (VbbV) van het kabinet
Balkenende IV. Het kabinet heeft besloten om binnen het project VbbV de aanpak van
overlast en verloedering extra aandacht te geven.
Dit heeft vervolgens zijn beslag gekregen in het Actieplan overlast en verloedering dat
op 10 maart 20083 aan de Tweede Kamer is aangeboden door de Ministers van BZK en
van Justitie en de Ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en voor Jeugd en Gezin.
Het Actieplan overlast en verloedering kent een veelheid aan maatregelen en
beleidsinstrumenten4. In totaal kent het Actieplan 51 maatregelen die vaak elk ook
weer uiteenvallen in vele specifieke (deel)maatregelen. De inhoudelijke noemer
waaronder de meeste maatregelen gevat kunnen worden zijn: preventie, bestuurlijke
handhaving

en

onderscheiden:

strafrechtelijke

handhaving.

jongerenoverlast,

De

volgende

uitgaansoverlast,

vier

overlast

in

thema’s werden
de

woon-

en

leefomgeving en verloedering van de fysieke woon- en leefomgeving.

2

Rapportage evaluatie PVG (Berenschot, 2008);

3

TK 2007-2008, 28684, nr. 130

4

In de bijlage van het Actieplan (TK 2007-2008, 28 684, nr. 130) zijn alle 51 maatregelen en bijbehorende

submaatregelen nader geconcretiseerd.

5

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is gevraagd om onderzoek te doen naar de
effectiviteit van de maatregelen uit het Actieplan Overlast en verloedering. Het SCP
heeft op 7 september 2009 het rapport “Overlast en verloedering ontsleuteld”
uitgebracht. Dit rapport is diezelfde dag aan de Tweede Kamer aangeboden5. Hieruit
blijkt dat de in het Actieplan opgenomen maatregelen een positief effect hebben op de
vermindering van de overlast en verloedering. De conclusie van het SCP was dat een
deel van de beleidstheorie in het Actieplan niet getoetst kan worden omdat er naar veel
maatregelen nog geen effectevaluatieonderzoek is gedaan, maar dat het deel dat wel is
geëvalueerd is overwegend wetenschappelijke bijval krijgt. Het SCP meent dat de
intenties en principes van het Actieplan in theorie plausibel zijn, maar tekent daarbij
aan dat de daadwerkelijke effectiviteit van een maatregel uiteraard afhankelijk is van
de uitwerking en implementatie op lokaal niveau.
Met behulp van de Integrale Veiligheidsmonitor (IVM) wordt gemeten of de gestelde
VbbV-doelen van 25% minder overlast en verloedering ook daadwerkelijk behaald
worden. De IVM wordt jaarlijks door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
gepubliceerd. In onderstaande tabel zijn de resultaten van de IVM 2009 weergeven,
inclusief de nog in 2010 te realiseren percentages. Gezien de hoofdconclusie van het
SCP-rapport overlast en verloedering mag aangenomen worden dat de instrumenten
invloed hebben op de ontwikkeling van overlast en verloedering. Dat dit in 2009 nog
niet zichtbaar is kan worden verklaard door de volgende omstandigheden. De
uitvoering van het Actieplan is in de tweede helft van 2008 ter hand genomen, de
gegevens van de IVM 2009 geven een beeld van de situatie in 2009 en de maatregelen
zullen op een later moment effect leiden. Daarnaast is het zo dat de maatregelen van
het Rijk en de gemeenten rechtstreeks ingrijpen op de oorzaak van overlast en
verloedering, zoals zwerfvuil, hangjongeren en graffiti en dat de IVM de beleving
(perceptie)van overlast bij de bevolking meet.
IVM

Overall

Gerealiseerd

Herijkte

Resultaat

Nog

doelstelling

t/m 2006

doelstelling

VMR

2009

realiseren6

2010

2010

IV

t.o.v.

t.o.v. 2002

t.o.v. 2006

2006

Overlast

25%

9%

17,5%

- 6%

23,5%

Verloedering

25%

8%

18,5%

3%

15,5%

te

Samenvattend kan gesteld worden dat er de afgelopen jaren hard gewerkt is om
overlast en verloedering aan te pakken. Veel beleidsinstrumenten en maatregelen zijn
ontwikkeld en er is stevig ingezet op de ondersteuning van gemeenten bij het
vormgeven

van

hun

regierol

bij

integraal

veiligheidsbeleid.

Ondanks

al

deze

inspanningen blijft de veiligheidsbeleving bij burgers achter en zijn de doelstellingen
nog niet gehaald.
5

TK 2008-2009, 28 684, 239

6

Paragraaf 1 + 2
Wat was het probleem dat aanleiding is (geweest) voor beleid? En wat was de
oorzaak van het probleem?
De oorspronkelijke aanleiding voor beleidsvorming op het gebied van integrale
veiligheid (artikel 4.2) is dat zowel burgers als het toenmalige kabinet Balkenende I in
2002 het niveau van sociale onveiligheid te hoog achtten. Burgers zetten in 2002 “orde
handhaven” en de “strijd tegen de misdaad” op de eerste plaats als het gaat om de
belangrijkste doelstellingen van de politiek om na te streven7. De waardering van het
beleid ten aanzien van “ordehandhaving” werd in een vergelijking met 13 andere
beleidsterreinen (bijv. milieu-, cultuur- en asielbeleid) als allerlaagste gewaardeerd:
slechts 13% van de bevolking gaf hier een ruime voldoende aan8. Ook blijkt het
toenmalige hoge onveiligheidniveau uit de criminaliteitscijfers. De criminaliteit was tot
2002 gestegen en terugkijkend blijkt dat zowel de door de politie geregistreerde als de
door burgers (op basis van enquêtes) ondervonden criminaliteit zich in 2002 op het
hoogste niveau van de afgelopen 12 jaar (1997-2008) heeft bevonden9.
Om deze redenen is in 2002 door de toenmalige Ministers van BZK en van Justitie het
Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger samenleving’ ontwikkeld, met als doel de
criminaliteit en de overlast met 25% te reduceren in 2010 ten opzichte van 2002. De
kabinetten Balkenende I (voortgezet door de kabinetten Balkenende II en III) zagen als
belangrijke oorzaken voor het hoge niveau van onveiligheid het handhavingtekort,
belichaamd in onder meer het tekort aan cellen en het feit dat de politie vaak niet
toekwam aan de opsporing van (ook ernstiger) gevallen van misdaad. Het op orde
brengen van de strafrechtelijke ‘huishouding’ en de rechtshandhaving kregen daarmee
veel nadruk in het Veiligheidsprogramma.
Naast opsporing en handhaving werd ook integraal veiligheidsbeleid onder regie van de
gemeente een prioriteit. In het kader van het Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger
samenleving’ is het beeld ontstaan dat met name (middelgrote en kleine) gemeenten
achterblijven in het voeren van integraal veiligheidsbeleid. Zowel expertmeetings als
het beeld dat in de afgelopen jaren is ontstaan bij de overheid bevestigen dit,
overigens zonder harde onderbouwing door feiten. Toch is om die reden het PVG
opgestart. De specifieke aanleiding voor dit project was vierledig. Ten eerste bleken
sommige gemeenten onvoldoende kennis en capaciteit te hebben om integraal
veiligheidsbeleid te ontwikkelen. Daarnaast waren er ook structurele problemen binnen
de gemeenten. Een voorbeeld daarvan is het ontbreken van de zogenoemde
doorzettingsmacht. Gemeenten gaven aan onvoldoende mogelijkheden te hebben om
andere partijen die een rol spelen bij veiligheidsbeleid (o.a. woningbouwcorporaties,
zorginstellingen, scholen, horeca) hun verantwoordelijkheid te laten nemen wanneer
deze dat niet uit zichzelf deden. Een vaak gehoord signaal was dat de gemeente
(burgemeester) onvoldoende instrumenten in handen heeft om dwingende beslissingen
te nemen richting andere partners, terwijl de gemeente wel verantwoordelijk is voor de
7

Sociale Staat van Nederland, SCP, 2009, p. 76

8

Sociale Staat van Nederland, SCP, 2009, p. 80

9

Sociale Staat van Nederland, SCP, 2009, p. 304

7

veiligheid in de gemeente. Voor veel gemeenten was het vaak onduidelijk wat in het
kader van de regierol van hen werd verwacht, hoe ze daar invulling aan konden geven
en welke taken zij precies hadden op het gebied van veiligheid.
Ten derde werd zowel bij gemeenten als bij het Rijk steeds meer aandacht gevraagd
voor het zichtbaar maken van resultaten. Zowel op landelijk (Tweede Kamer) als op
lokaal niveau (gemeenteraad, burgers) bestaat een grote behoefte aan meetbare,
concrete en zichtbare informatie, acties en resultaten.
Tot slot was het relevant om de sturingsrelaties op het gebied van veiligheid aan een
nadere blik te onderwerpen en te bezien of ze nog aansluiten bij de huidige
verwachtingen van zowel rijk als gemeenten. Dat geldt voor gemeenten daar waar het
gaat om sturing richting instellingen (doorzettingsmacht) en voor het Rijk als het gaat
om sturing richting gemeenten. Een bekend voorbeeld is de veelheid aan subsidies en
financiële regelingen, die alle hun eigen eisen en voorwaarden kennen. De eisen en
voorwaarden

waren

vaak

onduidelijk

en

werden

door

partijen

verschillend

geïnterpreteerd. Mede daardoor werden gemeenten geconfronteerd met veel vereisten
m.b.t. voortgangsrapportages en met andere vormen van administratieve lasten.
Het PVG is opgezet om deze problemen uit de weg te helpen, of in elk geval sterk te
verminderen.

Aansluitend

bij

de

problemen

bestond

het

programma

uit

vier

deelprojecten: het faciliteren van gemeenten, het versterken van de regierol van
gemeenten, benchmark en monitoring rond veiligheid en het heroverwegen van de
sturingsrelatie en sturingsmechanismen tussen Rijk en gemeenten maar ook binnen
gemeenten.
De 25%-reductiedoelstelling voor criminaliteit en overlast, die zowel voor het
Veiligheidsprogramma ‘Naar een veiliger samenleving’ als het PVG uitgangspunt was, is
overgenomen in het project ‘Veiligheid begint bij voorkomen’ (VbbV) van het kabinet
Balkenende IV. Waar de vermogenscriminaliteit bij het aantreden van het kabinet begin
2007 al fors gedaald was (20% in de periode 2002-2006) bleven de daling van
geweldscriminaliteit (slechts 6% in die periode) en overlast en verloedering (resp. 9%
en 8%) achter. Het kabinet heeft daarom besloten om binnen het project VbbV de
aanpak van overlast en verloedering extra aandacht te geven. Dit heeft vervolgens zijn
beslag gekregen in het Actieplan overlast en verloedering dat op 10 maart 200810 aan
de Tweede Kamer is aangeboden door de Ministers van BZK en van Justitie en de
Ministers voor Wonen, Wijken en Integratie en voor Jeugd en Gezin.
Is dit probleem nog actueel?
De problematiek van overlast en verloedering is nog steeds actueel. Uit de cijfers van
de onlangs verschenen Integrale Veiligheidsmonitor (IVM 2009) blijkt dat sinds 2006
het niveau van overlast en verloedering vrijwel niet is afgenomen en dat er nog steeds
een behoorlijke verbetering geboekt moet worden om de doelstellingen voor het jaar
2010 te halen (bij overlast nog 23,5% daling ten opzichte van 2006, bij verloedering
nog een daling van 15,5 %). Ook in een expertmeeting die het Ministerie van BZK in
februari 2009 organiseerde met diverse vertegenwoordigers van (grote) gemeenten,
het

10

Ministerie

van

Justitie

en

een

aantal

onafhankelijke

deskundigen

werd

TK 2007-2008, 28684, nr. 130

8

geconstateerd dat de hiervoor beoogde reductie van overlast en verloedering in 2010
nog onvoldoende in zicht was en dat het probleem dus nog steeds bestaat.
Voor wat betreft het PVG zijn er de afgelopen jaren veel stappen gemaakt. Zo zijn
verschillende veiligheidsmonitoren samengevoegd tot de hiervoor genoemde IVM, één
veiligheidsmonitor die inzicht geeft in zowel het landelijke als het lokale beeld.
Daarnaast is afgesproken dat er in principe geen specifieke uitkeringen meer aan
gemeenten worden uitgekeerd. Gelden worden beschikbaar gesteld via een decentrale
uitkering waarbij gemeenten het geld naar eigen inzicht kunnen besteden. Hiermee
dalen ook de administratieve lasten voor gemeenten.
Ook is het veiligheidsbeleid van veel gemeenten nu beter op orde. 76% van de
gemeenten heeft integraal veiligheidsbeleid. Dit houdt een stijging in ten opzichte van
de nulmeting in 2005, die uitwees dat 62% van de gemeenten IV-beleid hadden.
Wanneer we kijken naar de omvang van de gemeenten zien we dat vooral de grotere
gemeenten al beschikken over een plan van aanpak. Gemeenten waarbij IV-beleid nog
niet in ontwikkeling is, zijn vooral kleine gemeenten met minder dan 20.000
inwoners11.
Gemeenten krijgen daarnaast meer mogelijkheden om de regie op lokale veiligheid te
voeren. Deze regierol wordt wettelijk vastgelegd. De ministerraad heeft in december
2009 ingestemd met het zenden van dit wetsvoorstel aan de Tweede Kamer. Op
onderdelen van het wetsvoorstel is voorlichting gevraagd aan de Raad van State. Naar
aanleiding daarvan is het wetsvoorstel aangepast. De gemeenteraad krijgt daarbij een
prominentere rol door (minimaal) eens in de vier jaar een integraal veiligheidsplan vast
te stellen. Daar staat in wat de gemeente zelf doet en wat zij van andere organisaties
en instellingen verwacht. Burgemeesters zien toe op het integrale veiligheidsbeleid in
hun gemeente. De Tweede Kamer ontvangt het wetsvoorstel deze zomer. Formeel is de
doorzettingsmacht nog niet geregeld en dat maakt dat de aanleiding voor het PVG nog
gedeeltelijk actueel is.

11

Rapportage evaluatie PVG (Berenschot, 2008)

9

Paragraaf 3 + 4
Waarom rekende de overheid het tot haar verantwoordelijkheid om het
probleem op te lossen? Waarom lag de verantwoordelijkheid op rijksniveau
(en niet op decentraal of EU-niveau?). Hoe was de verantwoordelijkheid
vormgegeven en waarom?
Het waarborgen van een veilige samenleving is een kerntaak van de overheid. Het
voorkomen

en

bestrijden

van

sociale

onveiligheid,

i.c.

criminaliteit,

overlast,

verloedering en onveiligheidsgevoelens, is hier een belangrijk onderdeel van. In de
vorige paragraaf is bovendien aangegeven dat het niveau van criminaliteit, de
opvattingen

van

burgers

over

het

belang

van

een

versterkte

aanpak

van

veiligheidsproblemen door de overheid en de achterblijvende daling van overlast en
verloedering sindsdien ook in het bijzonder redenen waren voor de overheid, zowel Rijk
als gemeenten, om versterkt in te zetten op het beleid om overlast en verloedering aan
te pakken.
Primair politie, justitie en gemeenten en secundair ook scholen, maatschappelijke
opvang-, welzijns- en zorginstellingen of –organisaties leveren essentiële bijdragen aan
de aanpak van sociale onveiligheid. Deze worden wisselend op centraal of decentraal
niveau aangestuurd. Overlast en verloedering spelen bij uitstek lokaal en moeten ook
lokaal worden aangepakt. In aanloop naar het Actieplan overlast en verloedering is
daarom gesproken met gemeenten, de G4 en de VNG. De gemeenten gaven hierbij aan
dat zij een grote verantwoordelijkheid hebben voor de aanpak van overlast en
verloedering in hun gemeente maar dat zij dit niet kunnen zonder hulp van het OM, de
politie, woningbouwcorporaties, burgers, het onderwijs en de zorgsector. Uit een
gezamenlijke inventarisatie van problemen kwam ook naar voren dat een aantal
knelpunten juist om een oplossing op rijksniveau vragen. Dit betrof met name
wetgeving, waaronder aanpassingen in de huidige Drank- en Horecawet en nieuwe
bevoegdheden voor de burgemeester in een te ontwikkelen wetsvoorstel om ernstige
overlast aan te pakken. In het Bestuursakkoord tussen Rijk en VNG dat op 4 juni 2007
werd gesloten is de aanpak van overlast en verloedering dan ook nadrukkelijk
gepresenteerd als een gezamenlijke taak voor gemeenten en Rijk.
Het PVG (2006-2008) was een eerdere samenwerkingsvorm tussen het Ministerie van
Binnenlandse

Zaken

en

Koninkrijksrelaties

en

de

VNG.

Gemeenten

zijn

verantwoordelijk voor de lokale aanpak en het Rijk ondersteunt gemeenten daarbij. De
vier verschillende onderdelen van het project waren geënt op het ondersteunen van
gemeenten om de lokale verantwoordelijkheid vorm te kunnen geven.

10

Paragraaf 5
Welke doelstelling heeft de overheid geformuleerd voor de oplossing van het
probleem?
In het beleidsprogramma van het kabinet Balkende IV is de doelstelling die ten
grondslag ligt aan het Actieplan overlast en verloedering expliciet geformuleerd in
doelstelling 52: “een kwart minder fysieke verloedering en ernstige overlast in 2010
ten opzichte van 2002”12. In de eerste voortgangsrapportage van het kabinetsproject
VbbV is deze doelstelling herijkt met 2006 als basisjaar, waarbij de reeds behaalde
daling met 7,5% bij overlast en met 6,5% bij verloedering werden ingecalculeerd.
Herijkt leverde dit de volgende doelstellingen voor overlast en verloedering op13:
•

17,5% minder overlast in 2010 ten opzichte van 2006

•

18,5% minder verloedering in 2010 ten opzichte van 2006.

Dit wordt gemeten via de ontwikkeling in de Veiligheidsmonitor Rijk (vanaf 2008 de
IVM) van de schaalscores overlast en fysieke verloedering. De schaalscore sociale
overlast bestaat uit de volgende vier elementen: overlast door groepen jongeren,
dronken mensen op straat, drugsoverlast en lastiggevallen worden op straat. De
schaalscore fysieke verloedering bestaat uit deze vier elementen: hondenpoep op
straat, rommel op straat, vernieling van straatmeubilair en bekladding van muren en
gebouwen.
Het PVG ging ook uit van de eerder genoemde reductie van 25% minder criminaliteit en
overlast, maar had daarbij een specifieke doelstelling ten aanzien van de rol van
gemeenten bij het integrale veiligheidsbeleid:
•

Gemeenten zien het toenemende belang van het ontwikkelen van gestructureerd
integraal veiligheidsbeleid en zijn in staat dit veiligheidsbeleid te ontwikkelen en uit
te voeren en daarbij de regie in handen te nemen waardoor op eigen wijze wordt
bijgedragen aan de beoogde landelijke reductie van criminaliteit en overlast met
25%.

12

Beleidsprogramma ‘Samen werken samen leven’, Ministerie AZ, 2007, p. 66.

13

Eerste voortgangsrapportage Veiligheid begint bij Voorkomen, Ministeries van Justitie en BZK, oktober

2008, p. 6

11

Paragraaf 6
Welke instrumenten werden ingezet? Hoe was de samenhang tussen de
instrumenten? Was er sprake van overlap?
Het Actieplan overlast en verloedering kent een veelheid aan maatregelen en dus ook
aan beleidsinstrumenten14. In totaal kent het Actieplan 51 maatregelen die vaak elk
ook weer uiteenvallen in vele specifieke (deel)maatregelen. De inhoudelijke noemer
waaronder de meeste maatregelen gevat kunnen worden zijn: preventie, bestuurlijke
handhaving

en

onderscheiden:

strafrechtelijke

handhaving.

jongerenoverlast,

De

volgende

uitgaansoverlast,

vier

overlast

thema’s werden

in

de

woon-

en

leefomgeving en verloedering van de fysieke woon- en leefomgeving. De aanpak van
deze thema’s is langs drie sporen ingezet:
I.

Versterking van het instrumentarium: ondersteuning van de lokale partijen met
(wettelijke) instrumenten en een betere verspreiding van de aanwezige kennis
op dit punt;

II.

Versterking van de lokale samenwerking: verbreding en optimalisering van de
samenwerking en stimulering van gemeenten om regie te voeren, gericht op
een evenwichtige sluitende ketenaanpak met de nadruk op preventieve
maatregelen;

III.

Versterking

van

inzet/optreden/zelfoplossend

vermogen

van

burgers:

maatregelen die verband houden met het bevorderen van onderling respect
tussen bewoners in een buurt.
Centraal bij de instrumenten stond de gedachte gemeenten, lokale partijen en burgers
beter in staat te stellen zelf de overlast en verloedering aan te pakken. De ene keer
door

het

verbeteren

van

het

wettelijke

instrumentarium

(bijvoorbeeld

extra

bevoegdheden voor de burgemeester en/of Officier van Justitie om contact- en
straatverboden op te leggen), de andere keer door best practices en modelaanpakken
ter beschikking te stellen (bijvoorbeeld de digitale toolkits onveiligheidsgevoelens en
graffiti of een webdossier vandalisme), weer een andere keer door een optimale
ketenaanpak mogelijk te maken (bijvoorbeeld door veiligheidshuizen) of door het
stimuleren

van

burgerinitiatieven

(bijvoorbeeld

door

gedragscodes

of

buurtbemiddeling). De diverse maatregelen vulden elkaar hierbij aan; van overlap
bleek geen sprake.
Bij de implementatie van de instrumenten uit het Actieplan overlast en verloedering
heeft

het

CCV

een

informatieontsluiting

belangrijke
via

de

rol

website,

gespeeld.
heeft

Het

CCV

regionale-

en

heeft

gezorgd

voor

themabijeenkomsten

georganiseerd en heeft ook individuele gemeenten ondersteund bij de implementatie
van beleid.

14

In de bijlage van het Actieplan (TK 2007-2008, 28 684, nr. 130) zijn alle 51 maatregelen en bijbehorende

submaatregelen nader geconcretiseerd.

12

In het PVG zijn de volgende vier concrete instrumenten ontwikkeld:
1. Kernbeleid veiligheid
Het ontwikkelen van integraal veiligheidsbeleid vraagt om allerlei beslissingen en een
reeks aan stappen. Kernbeleid Veiligheid biedt houvast bij dit proces. De methode
loodst gemeenten met een duidelijk stappenplan naar integraal veiligheidsbeleid.
2. Diagnose-instrument
Met het diagnose-instrument integrale veiligheid kunnen gemeenten nagaan hoe hun
veiligheidsbeleid ervoor staat en op welke punten versterking nodig is.
3. Organisatiemodellen
Binnen

het

PVG

zijn

negen

organisatiemodellen

ontwikkeld

met

formats

en

competentieprofielen voor de integrale veiligheidscoördinator. De organisatiemodellen
ondersteunen gemeenten bij het inrichten van integraal veiligheidsbeleid in de
gemeentelijke organisatie.
4. Regionale samenwerking
Binnen het PVG is een inventarisatie gemaakt van de huidige samenwerkingspraktijk.
Dit leverde aansprekende voorbeelden op die gemeenten kunnen gebruiken om een
samenwerkingsverband op te zetten of bestaande samenwerking te versterken.
Alle vier instrumenten hebben betrekking op een ander aspect van veiligheidsbeleid.
Kernbeleid veiligheid heeft betrekking op het proces, het diagnose-instrument op het
effect, de organisatiemodellen op de gemeentelijke organisatie en de regionale
samenwerking op omliggende gemeenten. Door deze opzet was er wel samenhang,
maar geen overlap.

13

Paragraaf 7
Wat is bekend over de uitvoering van het beleid en over de doelmatigheid van
de bedrijfsvoering?

Eenmaal per jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van het
kabinetsproject VbbV. Onderdeel hiervan is het Actieplan overlast en verloedering. Op
dit moment zijn er twee voortgangsrapportages VbbV naar de Tweede Kamer gestuurd
(oktober 2008 en 200915). Op 23 april 2010 is de verantwoording VbbV aan de Tweede
Kamer verstuurd16. Daaruit blijkt dat het aantal gewelds- en vermogensmisdrijven en
fietsendiefstallen de afgelopen drie jaar fors is gedaald. Verder zijn er minder
veelplegers en daalt de recidive. Overlast en verloedering nemen niet genoeg af. Deze
zijn weliswaar gedaald ten opzichte van 2002, maar vooral de overlast laat in 2009 een
stijging zien van 6% ten opzichte van 2006. Met name het aantal vandalismedelicten
zoals het beschadigen van auto’s of vernielingen aan de buitenkant van de woning of
tuin, nam toe.
Het Ministerie van BZK heeft begin 2009 een expertmeeting georganiseerd met
vertegenwoordigers

van

gemeenten,

Justitie,

BZK

en

enkele

onafhankelijke

deskundigen over de voortgang van het Actieplan overlast en verloedering. In deze
expertmeeting werd geconcludeerd dat het terugdringen van overlast en verloedering
volop de aandacht van gemeenten heeft en dat er na inwerkingtreding van de
voorgestelde (wettelijke) instrumenten geen behoefte is aan nieuwe mogelijkheden.
Gemeenten gaven aan hun handen de komende tijd vol te hebben met het inzetten van
het al ontwikkelde instrumentarium. BZK zou zich met name moeten richten op het
ontwikkelen van kennis en het (laten) testen en uitdragen van nieuwe initiatieven. Ook
werd er belang aan gehecht dat gemeenten met elkaar uitwisselen hoe ze instrumenten
zo effectief mogelijk kunnen inzetten om overlast en verloedering te verminderen. Het
CCV vervulde hierin een belangrijke rol door in 2009 regionale bijeenkomsten te
organiseren waarbij die uitwisseling centraal stond. Op verzoek van BZK heeft het CCV
ook in 2010 een vijftal regionale bijeenkomsten georganiseerd.
De doelmatigheid van de bedrijfsvoering van het Actieplan is niet onderzocht. Wel is
het SCP verzocht naar de (beleids)effectiviteit van het Actieplan overlast en
verloedering te kijken. Hierop wordt in de volgende paragraaf ingegaan.

15

TK 2009-2010, 28684, nr. 253

16

TK 2009-2010, 28684 nr. 276

14

Het PVG is geëvalueerd door een onafhankelijk bureau17. Voor het evaluatierapport zijn
gemeenten ondervraagd.
Resultaten evaluatie
•

Het belang van een sluitend Integraal veiligheidsbeleid (IV-beleid) staat bij de
verschillende gemeenten hoger op de agenda dan voor aanvang van het PVG.
76% van de gemeenten geeft aan dat er integraal veiligheidsbeleid bestaat. Dit
houdt een stijging in ten opzichte van de nulmeting in 2005, waaruit bleek dat
62% van de gemeenten IV-beleid heeft. Gemeenten dragen vaker zorg voor
een plan van aanpak IV-beleid en zijn zich bewust van de rol die zij vervullen;

•

Steeds meer gemeenten werken samen. Met name kleine en middelgrote
gemeenten hebben nog moeite de waan van de dag te overstijgen. Dit hangt
samen met de aanwezige capaciteit binnen de gemeente;

•

Ten aanzien van de regierol van gemeenten geeft een overgrote meerderheid
van de gemeenten (88%) aan de eigen gemeente als regisseur te zien van IVbeleid. Wanneer we kijken naar de nulmeting in 2005 is dit percentage vrijwel
onveranderd. Destijds gaf 86% van de gemeenten aan zichzelf als regisseur te
beschouwen;

•

De instrumenten die binnen het PVG zijn ontwikkeld zijn goed ontvangen door
gemeenten. Het Kernbeleid veiligheid springt eruit als een goed bruikbaar en
nuttig instrument waarvan in een bijzonder groot deel (68%) van de
gemeenten

gebruik

wordt

gemaakt.

Het

diagnose-instrument,

de

organisatiemodellen en de (best practices) regionale samenwerking worden
minder geraadpleegd. Dit hangt met name samen met de tijd die gemeenten
kunnen besteden aan deze instrumenten. De instrumenten worden nog vaak
als vrij tijdsintensief beschouwd;
•

Ten aanzien van de bekendheid van het PVG geeft 81% van alle gemeenten
aan bekend te zijn met het project. Op de vraag ‘hoe tevreden bent u over de
rol van het PVG in de ondersteuning van het realiseren van IV-beleid’ geven de
gemeenten gemiddeld een waardering van 6,2. Gemeenten met minder dan
20.000 inwoners geven de hoogste score, gemiddeld een 6,3. Gemeenten met
een inwonersaantal tussen de 50.000 en 100.000 geven de laagste score,
gemiddeld een 5,8.

•

De ondersteuningsbehoeften van gemeenten in de toekomst zijn tweeledig.
Enerzijds ondersteuning bij een effectieve invulling van de regierol, zowel
beleidsmatig als in de uitvoering. Anderzijds ondersteuning bij het verder
vormgeven van het IV-beleid op specifieke thema’s evenals innovatieve en
doeltreffende methodieken (zoals stappenplannen) in de uitvoering.

17

Rapportage evaluatie PVG (Berenschot, 2008)

15

Paragraaf 8
Wat was het effect van de instrumenten op de geformuleerde doelstellingen
(oplossing van het probleem)?
Het in de vorige paragraaf genoemde onderzoek naar de beleidseffectiviteit van het
Actieplan van het SCP heeft geresulteerd in het rapport ‘Overlast en verloedering
Ontsleuteld’ dat op 7 september 2009 verschenen is en op die dag ook aan de Tweede
Kamer is aangeboden door de toenmalige Minister van BZK18. Drie vragen stonden
centraal in het onderzoek: welke veronderstellingen liggen ten grondslag aan het
Actieplan, in welke mate en op welke wijze zijn de ingezette maatregelen effectief en
zijn de beleidsveronderstellingen plausibel? Het SCP heeft alleen de inhoudelijke en niet
de systeemmaatregelen in het Actieplan beoordeeld. De beleidsveronderstellingen heeft
het SCP afgeleid van het Actieplan zelf, voor het beantwoorden van de tweede en derde
onderzoeksvraag

heeft

het

SCP

gebruik

gemaakt

van

de

reeds

vergaarde

wetenschappelijke kennis uit zijn effectstudie van het sociale veiligheidsbeleid van het
kabinet-Balkenende I, II en III (rapport Sociale onveiligheid ontsleuteld, 200819) en
bestudering van enkele aanvullende wetenschappelijke bronnen.
Ter beantwoording van de vraag over de beleidsveronderstellingen (beleidstheorie)
onderscheidt het SCP vier hoofdstrategieën van het beleid om overlast en verloedering
terug

te

dringen:

risicojongeren),

1.

2.

gelegenheidsbeperking

ondersteuning

en

rechtshandhaving
(gericht

op

hulpverlening
(gericht

preventie

op
door

(met

name

gericht

overlastgevers),
aanpassing

van

op
3.
de

gelegenheidsstructuur die overlast, verloedering of criminaliteit mogelijk maakt) en 4.
buurtpreventie (bevordering van allerlei initiatieven van buurtbewoners). Om te kunnen
beoordelen of de ingezette maatregelen effectief zijn heeft het SCP gebruik gemaakt
van

Nederlandse

effectstudies,

aangevuld

met

materiaal

uit

internationale

overzichtsstudies.
Uit het SCP-rapport blijkt dat de in het Actieplan opgenomen maatregelen een positief
effect hebben op de vermindering van de overlast en verloedering. De conclusie van
het SCP was dat een deel van de beleidstheorie in het Actieplan niet getoetst kan
worden omdat er naar veel maatregelen nog geen effectevaluatieonderzoek is gedaan,
maar dat het deel dat wel geëvalueerd is, overwegend wetenschappelijke bijval krijgt.
Het SCP concludeert dat de intenties en principes van het Actieplan in theorie plausibel
zijn, maar tekent daarbij aan dat de daadwerkelijke effectiviteit van een maatregel
uiteraard afhankelijk is van de uitwerking en implementatie op lokaal niveau.

18

Tweede Kamer 28 684, nr. 239, vergaderjaar 2009-2010, 7 september 2009

19

Tweede Kamer 28 684, nr. 161, vergaderjaar 2007-2008, 7 juli 2008

16

Met behulp van de IVM wordt gemeten of de gestelde VbbV-doelen van 25% minder
overlast en verloedering (zie paragraaf 1) ook daadwerkelijk behaald worden. De IVM
wordt jaarlijks door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gepubliceerd. In
onderstaande tabel zijn de resultaten van de IVM 2009 weergeven, inclusief de nog in
2010 te realiseren percentages. Gezien de hoofdconclusie van het SCP-rapport overlast
en verloedering (“de intenties en principes die in het Actieplan worden aangehangen,
worden in theorie dus als plausibel aangemerkt”,) mag aangenomen worden dat de
instrumenten invloed hebben op de ontwikkeling van overlast en verloedering. Dat dit
in 2009 nog niet zichtbaar is kan worden verklaard door de volgende omstandigheden.
De uitvoering van het Actieplan is in de tweede helft van 2008 gestart en de gegevens
van de IVM 2009 geven een beeld van de situatie in 2009. Het effect van de
maatregelen zal op een later moment zichtbaar worden. Daarnaast meet de IVM de
beleving van overlast bij de bevolking, terwijl de maatregelen van het Rijk en de
gemeenten rechtstreeks ingrijpen op de oorzaak van overlast en verloedering, zoals
zwerfvuil, hangjongeren en graffiti.
IVM

Overall

Gerealiseerd

Herijkte

Resultaat

Nog

doelstelling

t/m 2006

doelstelling

VMR

2009

realiseren20

2010

2010

IV

t.o.v.

t.o.v. 2002

t.o.v. 2006

2006

te

Overlast

25%

9%

17,5%

- 6%

23,5%

Verloedering

25%

8%

18,5%

3%

15,5%

De IVM 2009 laat zien dat de situatie en doelbereiking wat betreft overlast is
verslechterd met 6% ten opzichte van 2006 en die van verloedering met 3% is
verbeterd. In de verantwoording VbbV die op 23 april 2010 aan de Tweede Kamer is
verstuurd wordt hierop nader ingegaan21.
Zoals ook aangegeven in paragraaf 7 blijkt uit de evaluatie van het PVG dat 76% van
de gemeenten aangeeft dat er integraal veiligheidsbeleid is. Dit houdt een stijging in
ten opzichte van de nulmeting in 2005, waaruit bleek dat 62% van de gemeenten IVbeleid heeft. Gemeenten dragen vaker zorg voor een plan van aanpak IV-beleid en zijn
zich bewust van de rol die zij vervullen. Ook werken steeds meer gemeenten samen.
De instrumenten die binnen het PVG zijn ontwikkeld zijn goed ontvangen door
gemeenten. Het Kernbeleid veiligheid springt eruit als een goed bruikbaar en nuttig
instrument waarvan in een bijzonder groot deel (68%) van de gemeenten gebruik
wordt gemaakt. Het diagnose-instrument, de organisatiemodellen en de (best
practices) regionale samenwerking worden minder geraadpleegd. Of de instrumenten
een directe bijdrage hebben geleverd aan de aanpak van overlast en verloedering is
lastig hard te maken. Wel wordt uit bovenstaande tabel duidelijk dat er in 2006 9%
minder overlast en 8 % minder verloedering was ten opzichte van 2002.

21

TK 2009-2010, 28684 nr. 276

17

Paragraaf 9
Hadden instrumenten op andere beleidsterreinen ook belangrijke effecten op
de

geformuleerde

doelstellingen?

Wat

waren

belangrijke

positieve

en

negatieve neveneffecten?
Willen overlast en verloedering adequaat worden aangepakt dan is een integrale
aanpak van de onderliggende problemen en oorzaken ervan nodig. Belangrijke andere
beleidsterreinen die een bijdrage leveren aan het tegengaan van overlast en
verloedering

zijn

onder

(jeugd)criminaliteits-,

het

meer

het

jeugdzorg-,

integratie,

-het

het

alcohol-,

jeugdwerkloosheids-,

het

het

het

onderwijs-

en

krachtwijkenbeleid en het milieubeleid voor zover dat gericht is op het tegengaan van
zwerfvuil. Om deze reden is het Actieplan niet alleen ondertekend door de Ministers van
BZK en van Justitie, maar ook door de Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport, voor Jeugd & Gezin en voor Wonen, Wijken en Integratie (WWI).
Het integraal aanpakken van overlast en verloedering en de onderlinge afstemming
tussen de Ministeries ten aanzien van de in het Actieplan opgenomen maatregelen
vormen een randvoorwaarde voor het goed slagen van het beleid in het Actieplan dat
specifiek gericht is op het reduceren van overlast en verloedering. Over het algemeen
is er goed samengewerkt tussen de Ministeries op de verschillende beleidsterreinen en
zijn geen negatieve neveneffecten zichtbaar geworden.
Als voortzetting op het Grote Stedenbeleid (GSB) 2005-2009 heeft BZK met WWI
middelen voor 2010 en 2011 beschikbaar gesteld voor de intensivering van de aanpak
van overlast en verloedering. Samen met WWI en 40 gemeenten is op 7 september
2009 het Manifest Overlast en Verloedering ondertekend. In het manifest staan de
volgende maatregelen:
•

Elke gemeente benoemt vijf specifieke maatregelen die zij inzet om overlast en
verloedering te verminderen;

•

Ervaringen met effectieve maatregelen worden gedeeld en actief beschikbaar
gesteld aan andere gemeenten;

•

De Ministeries van BZK en WWI stellen voor 40 gemeenten waar grote opgaven
zijn in 2010 en 2011 in totaal ruim € 150 miljoen beschikbaar via het
gemeentefonds (Van Montfransmiddelen en middelen voor leefbaarheid);

•

Samen met wijkbewoners en zoveel mogelijk andere gemeenten worden in het
voorjaar van 2010 en 2011 de handen uit de mouwen gestoken tijdens een
landelijk schoonmaakdag;

•

Landelijke communicatiecampagne 2010 wordt lokaal benut;

•

De behaalde successen worden gezamenlijk naar buiten gebracht.

Tijdens het GSB maakten de bij het Manifest ingezette middelen deel uit van de Brede
Doeluitkering Sociale Integratie en Veiligheid (BDU SIV) en werden volgens een
verdeelsleutel over de G-31 gemeenten verdeeld. Voor de jaren 2010 (€ 89 mln) en
2011 (€ 64 mln) zijn de middelen uit voorheen de BDU SIV beschikbaar gesteld aan 40
grote en middelgrote gemeenten. Met een aangepaste verdeelsleutel (40 gemeenten
ipv. 31) zijn deze middelen via een decentralisatieuitkering toegewezen in de
septembercirculaire Gemeentefonds 2009.

18

Paragraaf 10
Hoe werd de hoogte bepaald van de budgetten die zijn ingezet? Wat was
hiervan de onderbouwing?
Het reguliere budget voor integrale veiligheid (art. 4.2) bedroeg tussen de € 3 en € 3,7
mln per jaar (zie tabel). Voor een groot deel was dit budget bestemd voor de jaarlijkse
subsidie aan het CCV (zie tabel). Het CCV is in 2004 mede opgericht om gemeenten te
ondersteunen bij de uitvoering van het lokale veiligheidsbeleid. Een groot deel van het
reguliere integrale veiligheidsbudget is dus gebonden budget, waarvan nadere invulling
bij de jaarlijkse begrotingsbesprekingen met het CCV plaatsvindt.
In de periode 2005-2007 is het budget voor Integrale Veiligheid tijdelijk aangevuld met
€ 1,0 mln per jaar voor het PVG.

Bedragen (x 1 mln euro)

2005

2006

2007

2008

Budget Integrale Veiligheid

3,440

3,385

3,724

2,959

w.v. CCV

0,874

1,569

2,0

2,0

w.v. PVG

1,0

1,0

1,0

19