Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

195
Vragen van de leden Bergkamp en Berndsen-Jansen (beiden D66) aan de
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de minister van
Veiligheid en Justitie over het aantal dodelijke slachtoffers als gevolg van
vervuilde xtc pillen (ingezonden 11 september 2013).
Antwoord van staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
mede namens de minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 9 oktober
2013)
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het artikel «Alarm na drugsdood Lisa»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het feit dat dit sinds mei 2013 al zeker de zesde jongere
is die overleden is aan de gevolgen van xtc-gebruik?
Antwoord 2
In de media zijn inderdaad de laatste tijd kort na elkaar berichten verschenen
over jongeren die overleden zouden zijn na ecstasygebruik. Exacte informatie
over de sterfgevallen is echter niet bekend, waardoor het niet zeker is of het
ecstasygebruik de oorzaak was danwel of er andere factoren of omstandigheden een rol speelden. Hoe dan ook, jaarlijks sterven er enkele mensen ten
gevolge van ecstasygebruik en elk slachtoffer is er één te veel.
Vraag 3
Hadden deze jongeren waarschijnlijk niet aan het gebruik van xtc-pillen
hoeven te sterven als deze waren gecontroleerd?
Antwoord 3
Er zal nooit een sluitend testsysteem kunnen zijn waardoor alle xtc gecontroleerd kunnen worden. Sterker nog, er zou zelfs een schijnveiligheid kunnen
ontstaan. Immers, het testen van alleen kan de gezondheidsrisico’s van
gebruik nooit helemaal wegnemen. Aan iedere pil kleeft een risico en hangt

1

ah-tk-20132014-195
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Telegraaf, 9 september 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

mede samen met onder meer de individuele gevoeligheid voor de werking
van de stof en het combinatiegebruik van alcohol en andere drugs. Daarom is
het van belang jongeren goed te informeren over de risico’s, zoals dat nu
gebeurt via de testservices, de DIMS-websites, de activiteiten van het
Centrum Veilig en Gezond en Uitgaan, e.d.
Vraag 4
Wordt het aantal sterfgevallen als gevolg van het gebruik van xtc en andere
drugs geregistreerd? Kunt u een overzicht geven van de afgelopen 20 jaar en
indien mogelijk het aantal sterfgevallen per soort drug aangeven?
Antwoord 4
Het precieze aantal sterfgevallen door het gebruik van ecstasy is niet bekend.
Volgens het CBS, dat sterfgevallen registreert in de Doodsoorzakenstatistiek,
varieerde dit aantal in de periode van 1996–2009 van één tot zeven per jaar,
met een gemiddelde van drie per jaar. Echter, ecstasy wordt niet altijd
gerapporteerd als de directe doodsoorzaak. Andere factoren die een rol
spelen bij dergelijke sterfgevallen zijn oververhitting, het gebruik van andere
drugs, waterintoxicatie of een onderliggende ziekte.
Ter vergelijking: het CBS rapporteerde in de bovengenoemde periode jaarlijks
gemiddeld 22 sterfgevallen door overdosering van cocaïne en gemiddeld 58
door overdosering van opiaten.
Vraag 5
Hoeveel dodelijke slachtoffers als gevolg van xtc-gebruik waren er in de jaren
dat xtc-pillen op feesten getest konden worden, en hoeveel dodelijke
slachtoffers in de jaren dat dit niet meer mogelijk was?
Antwoord 5
Sinds 2002 wordt niet meer op feesten getest. Gezien de geringe aantallen
geregistreerde sterftegevallen door xtc-gebruik heeft een vergelijking van
voor en na die datum geen statistisch significante betekenis.
Vraag 6
Wordt de stijging van druggerelateerde sterfgevallen alleen verklaard door
een vervuiling van de xtc-markt? Welke rol speelt de intensivering van de
aanpak van synthetische drugs hierin?
Antwoord 6
Gezien het beperkte aantal geregistreerde gevallen is het moeilijk te bepalen
of er daadwerkelijk sprake is van een stijging van de sterfte. Wel is er het
afgelopen jaar sprake van een toename van het aantal niet-fatale gezondheidsincidenten, wat naar voren komt uit een toename van de hulpvragen die
EHBO-diensten op feesten registreren. Er zijn geen aanwijzingen dat dit te
maken heeft met de intensivering van de aanpak van synthetische drugs (zie
ook antwoord op vraag 7).
Vraag 7
Zijn de gezondheidsrisico’s van xtc de afgelopen tien jaar groter geworden?
Wat is de relatie met het onmogelijk maken van testen op feesten en met de
intensivering van de aanpak van grondstoffen voor de productie van xtc?
Antwoord 7
De afgelopen drie jaar is er een toename te zien in de gemiddelde dosering
van MDMA (de werkzame stof) in xtc-tabletten, van gemiddeld 70–80
milligram naar gemiddeld 120 milligram per tablet. Het Trimbos-instituut
heeft hier samen met de verslavingszorginstellingen al enkele malen voor
gewaarschuwd.
Er zijn geen aanwijzingen dat dit te maken heeft met het ontbreken van
testmogelijkheden op feesten of een intensivering van de aanpak van
synthetische drugs. Op dit moment is het zeker zo dat bij een deel van de
gebruikers vraag is naar tabletten met een hoge dosering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 8
Herkent u zich in het beeld dat steeds meer jongeren en jongvolwassenen
gebruik maken van middelen zoals xtc ondanks de huidige voorlichting?
Welke oorzaken liggen hieraan volgens u ten grondslag?
Antwoord 8
Onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen komt drugsgebruik inderdaad
veel voor. Dit najaar verwachten we hierover nieuwe cijfers. Wel geven
preventieprofessionals aan dat het gebruik van ecstasy normaler lijkt te
worden en gebruikers de gevaren daarvan nog wel eens lijken te onderschatten. Zij signaleren ook een kleine groep gebruikers die ondanks alle waarschuwende boodschappen roekeloos consumptiegedrag vertoont. Een aantal
professionals buigt zich nu over de vraag hoe deze gebruikers effectiever met
voorlichting bereikt kunnen worden.
Vraag 9
Bent u bereid het huidige drugsbeleid te heroverwegen? Zo nee, wat bent u
dan voornemens te doen om het aantal dodelijke gevallen terug te dringen?
Antwoord 9
Ik zie geen reden het huidige drugsbeleid te heroverwegen. Ecstasy staat op
lijst I van de Opiumwet en geldt daarmee als harddrug. Gebruikers zijn
hiervan op de hoogte en conform de uitgangspunten van het Nederlands
drugsbeleid is betrouwbare informatie over risico’s en effecten goed
toegankelijk via websites van de diverse instellingen voor verslavingszorg
evenals het Trimbos instituut. Er zijn testservices beschikbaar en op grote
feesten wordt voorlichting over middelengebruik gegeven en eerste hulp
verleend als dat nodig is. Kortom: er wordt al heel veel gedaan om gezondheidsschade te voorkomen.
Vraag 10
Herinnert u zich uw woorden tijdens het vragenuurtje op 18 juni 2013 «Daar
kunnen we best nog weer eens een keer naar kijken» als antwoord op de
vraag of hij bereid was om in ieder geval te onderzoeken of het testen van
drugs op bijvoorbeeld feesten weer mogelijk wordt? Wanneer gaat u dat
doen?
Antwoord 10
Het testen op feesten voegt weinig toe aan de huidige testpraktijk. De
testmethode die op feesten kan worden gebruikt is niet adequaat om stoffen
of doseringen te signaleren die een acuut gevaar voor de gezondheid
vormen. Daarom kan die een schijnzekerheid geven. Daarnaast is op een
feest nauwelijks tijd en ruimte om met de (potentiële) gebruikers te praten
over het gebruik en de risico’s van drugs (lawaai, mensen hebben vaak al
gedronken, etc.). Tot slot is het een verkeerd signaal dat enerzijds bij de
toegang tot de feesten op het in bezit hebben van drugs wordt gecontroleerd,
terwijl anderzijds vervolgens wel een testmogelijkheid wordt aangeboden.
Om deze redenen is in 2002 het testen op feesten gestaakt.
Het sindsdien ingevoerde testsysteem levert een veel nauwkeuriger en
gedetailleerder testuitslag op en vormt een goede bron voor individuele,
landelijke en Europese waarschuwingen.
Wel is het zo dat wij signalen krijgen van verslavingsprofessionals dat een
deel van de jongeren de risico’s van met name xtc-gebruik lijkt te onderschatten en onvoldoende bekend lijkt te zijn met de bestaande preventieboodschap. Ik heb het Trimbos-instituut verzocht aan dit probleem samen met de
betreffende professionals specifiek aandacht te besteden in het kader van het
programma Uitgaan Alcohol en Drugs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3