Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2022Z10730
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het tijdelijke
gedoogbesluit over gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen van het
RIVM gedurende de coronacrisis in het voorjaar van 2020 toen duizenden
mensen in verpleeghuizen overleden aan corona en er nauwelijks persoonlijke
beschermingsmiddelen beschikbaar waren in de verpleeghuizen (ingezonden
31 mei 2022).
Vraag 1
Herinnert u zich dat in de Outbreak Management Team (OMT)-vergadering
van 14 april 2020 een alarmerend stuk voorlag van vier hoogleraren
ouderenzorg, die vroegen om ruimer gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) in verpleeghuizen?
Vraag 2
Herinnert u zich dat u toegegeven heeft dat in de periode van 1 maart 2020
tot 14 april 2020 maar liefst 2649 mensen in verpleeghuizen gestorven zijn
aan vastgestelde of vermoedelijke corona?1
Vraag 3
Herinnert u zich dat het ministerie de volgende «verduidelijkende zin» aan het
OMT-advies heeft toegevoegd: «het uit voorzorg gebruiken van PBM bij
patiënten die geen (verdenking op) COVID-19 hebben is niet nodig en gelet
op de aanhoudende schaarste aan BPM ook niet gewenst», die eigenlijk
precies de andere kant op ging dan het advies van de bovengenoemde
experts, maar ook van andere landen zoals de Verenigde Staten, waar het
advies was om iedereen beschermende kleding te laten dragen bij ook maar
een coronabesmetting?2
Vraag 4
Herinnert u zich dat de uw voorganger, nadat dus het ministerie het
OMT-advies had laten aanvullen – in een richting die precies tegengesteld
was aan die van experts – aan de Kamer schreef: «Ondanks het feit dat deze
1
2

kv-tk-2022Z10730
’s-Gravenhage 2022

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2868
NOS, 11 februari 2022, «Het aangepaste OMT-advies 14 april 2020, van mail tot mail» (https://
nos.nl/nieuwsuur/collectie/13889/artikel/2416821-het-aangepaste-omt-advies-14-april-2020-vanmail-tot-mail).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

1

procedure (waaronder testen door RIVM en aanvullende RIVM-richtlijnen voor
een aangepast gebruik van deze middelen) niet geheel conform de wettelijke
vereisten is, heeft de Staatssecretaris van SZW, gelet op de uitzonderlijke
situatie, ermee ingestemd dat deze handelwijze wordt gevolgd en dat de
Inspectie SZW tijdelijk de door het RIVM gehanteerde normen en instructies
voor gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen als uitgangspunt
hanteert bij de invulling van haar toezichtstaken»?3
Vraag 5
Bij wie heeft het initiatief gelegen om een gedoogbesluit te nemen dat inhield
dat de Inspectie SZW niet langer de Arbowet als uitgangspunt nam, maar de
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)-regels?4
Vraag 6
Kunt u toelichten wat het verschil is tussen het geven van een Aanwijzing aan
de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) om wetgeving tijdelijk niet te
handhaven en het genoemde gedoogbesluit, wat ook leidt tot het tijdelijk
hanteren van de RIVM-richtlijn door de NLA, die afwijkt van de wettelijke
vereisten?
Vraag 7
Kunt u de tekst van het gedoogbesluit zelf aan de Kamer doen toekomen,
tezamen met de precieze wettelijke grondslag (in gewone wetgeving of in
noodwetgeving) en de wijze waarop het kenbaar gemaakt is aan de onder
toezicht gestelden en de algemene bevolking?
Vraag 8
Herinnert u zich dat u vorige week aan de Kamer schreef: «In Kamerstuk
1996–1997, 25 085, nr. 2 (gedogen in Nederland) is bepaald in welke gevallen
mag worden gedoogd. Zo wordt gedogen slechts aanvaardbaar geacht in (a)
uitzonderingsgevallen, (b) als het wordt beperkt in omvang en/of in tijd en (c)
als er controle mogelijk is op het gedoogbesluit (pagina 8 en 9 van voornoemd Kamerstuk). Aan die criteria is in dit geval voldaan»?
Vraag 9
Heeft u echt opgemerkt dat het Kamerstuk 1996–1997, 25 085, nr. 2 niet drie
maar vier voorwaarden bevat, daar de relevante passage in dat Kamerstuk
luidt: «Naar het oordeel van het kabinet noopt dit ertoe uitdrukkelijk grenzen
aan gedogen te stellen, wil gedogen nog aanvaardbaar kunnen zijn. Gedogen
is slechts aanvaardbaar:
a. in uitzonderingsgevallen
b. mits tevens beperkt in omvang en/of in tijd.
Voorts dient gedogen:
c.
slechts expliciet en na zorgvuldige kenbare belangenafweging plaats te
vinden, alsmede
d. aan controle te zijn onderworpen»?
Vraag 10
Kunt u aangeven hoe aan voorwaarde (c) is voldaan, namelijk waar het
gedogen expliciet gemaakt is door een besluit en welke zorgvuldige kenbare
belangenafweging heeft plaatsgevonden?
Vraag 11
Kunt u aangeven of het voor een burger of bedrijf ook toegestaan was om de
wettelijke norm (de Arboregels) te volgen en niet de lagere norm (de
RIVM-regels) voor het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen?
Vraag 12
Heeft de Inspectie SZW gehandhaafd op een wijze dat alleen de RIVM-regels
gevolgd mochten worden of stond de Inspectie ook toe dat de Arboregels
gevolgd werden? Kunt u dit uitgebreid toelichten?

3
4

Kamerstuk 25 295, nr. 249.
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2834.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

2

Vraag 13
Op basis van welke wetenschappelijke onderbouwing is voor de richtlijn
gekozen (in plaats van voor de Arbowet), die Inspectie SZW vanaf 15 april
hanteert en waarover de Minister voor Medische Zorg op 22 september 2020
het volgende schreef: «De uitgangspunten die op verzoek heeft opgesteld zijn
gebaseerd op de stand van wetenschap en worden geschreven door een
groep van deskundigen. De betrokken inspecties, IGJ en iSZW, toetsen deze
richtlijnen niet»?5
Vraag 14
Waren die twee inspecties wel goed op de hoogte van hetgeen waarop ze
tijdelijk handhaafden?
Vraag 15
In hoeverre kwamen de professionele opvattingen van het RIVM en de NLA
overeen als het gaat om het gedoogbesluit en waar weken deze af?
Vraag 16
In hoeverre zijn de gedoogcriteria voor persoonlijke beschermingsmiddelen
uniform gehandhaafd door de NLA en in hoeverre heeft de NLA extra
bevoegdheden gekregen om te inspecteren/handhaven op dit besluit?
Vraag 17
Is het u opgevallen dat de NLA in haar jaarverslag rapporteert dat er bijna
6.000 corona gerelateerde meldingen zijn binnengekomen tot 8 november
2020, waarvan 15% onvoldoende kan beschikken over persoonlijke beschermingsmiddelen?
Vraag 18
Zijn er bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ook dergelijke
meldingen binnengekomen? Zo ja, van welke aard en hoe is daarop
gereageerd?
Vraag 19
Voldeed de werkgever destijds aan zijn zorgplicht als hij de RIVM-richtlijnen
volgde (en niet de Arbowet)?
Vraag 20
Waarom stuurde de Staatssecretaris van SZW pas op 4 mei een brief aan de
Inspectie met toestemming om de RIVM-normen te gebruiken, terwijl de
tijdelijke situatie met betrekking tot het gedoogbesluit per 15 april inging?
Was er voor 4 mei ook al ingestemd met de handhavingsnorm en zo ja, op
welke wijze?
Vraag 21
Wat was wettelijk gezien de handhavingsnorm tussen 15 april 2020 en 4 mei
2020?
Vraag 22
Hebben de heravaluaties plaatsgevonden waarover in de brief van 4 mei staat
dat de situatie elke twee weken geherevalueerd moest worden, te starten in
de week van 26 april? Kunt u aangeven op welke data die hebben plaatsgevonden en wat van elk daarvan het resultaat was?
Vraag 23
Heeft de Inspectie een formeel verzoek gedaan aan de regering voor andere
handhavingsnormen? Zo ja, kunt u dat verzoek openbaar maken?
Vraag 24
Kunt u een nauwkeurige tijdlijn geven van welke wettelijke richtlijnen er van
kracht waren op het gebied van persoonlijke beschermingsmaterialen in
verpleeghuizen in de periode 1 januari 2020 – 31 december 2021 en welke

5

Kamerstuk 25 295, nr. 564.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

3

handhavingsnormen? Kunt u in de tijdlijn verwijzen naar de teksten van
beleidsbesluiten?
Vraag 25
Heeft u geïntervenieerd in handhaving door de Inspectie (NLA), gezien het feit
dat Buurtzorg openlijk door u een reprimande kreeg voor het ter beschikking
stellen, terwijl de NLA moest handhaven op ruimere normen?
Vraag 26
Kunt u toelichten hoeveel en welke Aanwijzingen en/of gedoogbesluiten er
verder zijn gegeven vanuit het Ministerie van VWS en Ministerie van SZW
aan de inspecties IGJ en NLA in het kader van corona?
Vraag 27
Zou u de kern van de globale aandachtspunten die betrekking hadden op het
mededingings-, aanbestedings- en staatssteunrecht over het centraliseren van
de PBM kunnen toelichten en wat er van op papier gezet is aan de Kamer
doen toekomen (het gaat om de adviezen waarnaar u in de Kamervragen van
23 mei refereert)?
Vraag 28
Heeft u gezien dat het jaarverslag van de Inspectie SZW de volgende zin
bevat: «In maart 2020 zorgt de coronacrisis voor een acute en onzekere
situatie die leidt tot zeer ingrijpende maatregelen en aanwijzingen vanuit het
kabinet. De precieze relatie tussen de overheidsmaatregelen en de Arbo
regels was niet gelijk duidelijk»?
Vraag 29
Kunt u een lijst aan de Kamer doen toekomen van alle aanwijzingen die de
regering in 2020 aan de Inspectie SZW heeft gegeven?
Vraag 30
Kunt u deze vragen ieder afzonderlijk binnen drie weken beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

4