2024D05228

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen aan
de Minister van Buitenlandse Zaken over de Geannoteerde agenda Raad
Buitenlandse Zaken d.d. 19 februari 2024 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2828),
het Verslag informele Raad Buitenlandse Zaken Gymnich van 2 en
3 februari 2024 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2827), de Fiche: Herziening
richtlijn consulaire bescherming niet-vertegenwoordigde EU-burgers in
derde landen (Kamerstuk 22 112, nr. 3877), de brief over Humanitaire hulp
aan Gaza via airdrop (Kamerstuk 23 432, nr. 509), en de brief over
Humanitaire hulp aan Gaza via tweede airdrop (Kamerstuk 23 432,
nr. 510).
De fungerend voorzitter van de commissie,
De Roon
De adjunct-griffier van de commissie,
Blom

nds-tk-2024D05228

1

Inhoudsopgave
I.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdAfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
II. Antwoord / Reactie van de Minister
III. Volledige agenda
I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-PvdAfractie
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de
geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken d.d. 19 februari
2024.
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie lezen dat de Europese Unie
(EU)-lidstaten nog geen akkoord hebben bereikt over de ophoging van de
Europese Vredesfaciliteit en de oprichting van een Ukraine Assistance
Fund. Deze leden delen de inzet van het kabinet dat er grote urgentie is
voor meer militaire steun aan Oekraïne. Het kabinet schreef in het
schriftelijk overleg over de Informele Raad Buitenlandse Zaken Defensie
van 30 en 31 januari 2024 dat er nog gesprekken gaande zijn over de
modaliteiten van het fonds. Welke modaliteiten worden momenteel door
de lidstaten bediscussieerd?
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie maken zich grote zorgen over de
plannen van premier Netanyahu om een grondoffensief te starten in
Rafah. Een dergelijk grondoffensief zal hoogstwaarschijnlijk gepaard gaan
met een gigantische hoeveelheid burgerslachtoffers. De Verenigde Staten
(VS), Hoge Vertegenwoordiger Borrell en meerdere EU-lidstaten hebben
zich tegen het plan uitgesproken en ook de Minister heeft op X haar
zorgen geuit. Welke stappen overweegt de Minister op het moment dat
Netanyahu de plannen voor het grondoffensief in werking stelt?
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben vernomen dat enkele
EU-lidstaten hebben opgeroepen tot een algeheel verbod op aluminiumproducten uit Rusland. Deelt het kabinet deze wens? Zo nee, waarom niet?
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie lazen in het verslag van de Raad
Buitenlandse Zaken van 22 januari (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2822) dat het
«Commissievoorstel geïmmobiliseerde Russische centrale bank
tegoeden» omvat dat de Commissie uitvoeringsbevoegdheid krijgt ten
aanzien van aanpassing van de Verordening en de bevoegdheid krijgt tot
het verlenen van ontheffingen op de verplichting tot het «parkeren» van
de rente-inkomsten. Met welke argumenten onderbouwt de Commissie
het voorstel om haarzelf deze bevoegdheden te geven? Waarom kijkt het
kabinet kritisch naar het voorstel om de bevoegdheden bij de Commissie
neer te leggen? Zijn lidstaten tijdens de buitengewone Europese Raad op
1 februari 2024 ook akkoord gegaan met deze uitvoeringsbevoegdheden
of worden deze nog uitonderhandeld?

2

De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben vernomen dat
EU-lidstaten nog geen akkoord hebben bereikt over het sanctioneren van
kolonisten op de Westelijke Jordaanoever, terwijl president Biden middels
een executive order wel een sanctieregime heeft ingesteld. Kan de
Minister een appreciatie geven van het pakket aan maatregelen dat
president Biden heeft genomen? En kan de Minister toelichten waarom
enkele EU-lidstaten sancties op dit moment nog tegenhouden?
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de
ontwikkelingen in de onderhandelingen over een staakt-het-vuren en de
afwijzing van het aanbod voor een staakt-het-vuren van 135 dagen door
premier Netanyahu. Het kabinet pleit voor een tijdelijk humanitair
staakt-het-vuren, schrijft het in de geannoteerde agenda. Hoe beoordeelt
het kabinet het aanbod van Hamas, de afwijzing van premier Netanyahu
en de aankondiging van Netanyahu dat hij doorzet tot een «absolute
overwinning»? Wat betekent een «absolute overwinning», denkt het
kabinet? Denkt het kabinet dat deze «absolute overwinning» mogelijk is
binnen de grenzen van het internationaal recht en binnen de kaders van
de voorlopige voorzieningen die zijn opgelegd door het Internationaal
Gerechtshof?
De leden van de GroenLinks-PvdA-fractie hebben ten slotte kennisgenomen van de uitspraak van het gerechtshof in Den Haag dat het kabinet
verordonneert de levering van F-35-onderdelen aan Israël te staken
wegens het risico op schendingen van het oorlogsrecht. Gaat het kabinet
in navolging van deze uitspraak ook bij andere EU-lidstaten die militair
materieel leveren aan Israël pleiten voor opschorting van wapensteun
zolang het risico op schending van het oorlogsrecht blijft bestaan? Zo nee,
waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken d.d. 19 februari
2024. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe het kabinet zich actief inzet om
Russische desinformatiecampagnes tegen te gaan. Wat ziet het kabinet als
de meest effectieve strategie om deze desinformatiecampagnes tegen te
gaan? Ook vragen deze leden hoe het kabinet aankijkt tegen de strategie
van Oekraïne om zich meer te richten op de inzet van drones. Hoe levert
Nederland hier nu al een bijdrage aan en worden er nog meer
constructies vormgegeven om Oekraïne met drones te ondersteunen?
De leden van de VVD-fractie zijn het eens met het kabinet dat een
humanitair tijdelijk staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas wenselijk is.
Toch lijken recente onderhandelingen vooralsnog op een impasse uit te
lopen. Wat denkt het kabinet dat alsnog nodig is om tot een humanitaire
pauze te komen? Op welke manier kan Nederland, binnen de EU,
bijdragen aan het bewerkstelligen van gevechtspauzes om de humanitaire
crisis in Gaza te verlichten? Ook zijn deze leden positief over de inzet van
het kabinet om hulpgoederen in Gaza te krijgen, waaronder via de lucht.
Deze leden zijn benieuwd welke constructies voor humanitaire hulp nog
meer worden vormgegeven. Kan dit toegelicht worden?
De leden van de VVD-fractie kijken met zorg naar de onrust in West-Afrika
en de recente Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten
(ECOWAS) emergency session. Deze sessie was georganiseerd in verband
met onrust in Senegal door uitgestelde verkiezingen en omdat Burkina
Faso, Mali en Niger aankondigden dat ze uit het ECOWAS-blok willen

3

stappen. Hoe kijkt het kabinet aan tegen deze onrust in West-Afrika en
denkt het kabinet dat er gevolgen voor Nederland en de EU zijn met
betrekking tot irreguliere migratie? Deze leden zien dat ECOWAS een rol
kan spelen bij de stabiliteit en het tegengaan van irreguliere migratie
vanuit West-Afrika. Verwacht het kabinet directe gevolgen voor irreguliere
migratie richting Europa? Zo ja, hoe zet het kabinet zich in om migratiesamenwerking met landen in West-Afrika te verbeteren, irreguliere
migratie te voorkomen, en terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers te
bevorderen? Daarnaast is op de afgelopen Raad Buitenlandse Zaken (RBZ)
Gymnich d.d. 2-3 februari 2024 gesproken over hoe om te gaan met de
militaire regimes in Burkina Faso, Mali en Niger. Welke conclusies,
maatregelen en acties zijn er uit deze discussie gekomen?
Ook kijken de leden van de VVD-fractie met interesse naar de deal die de
EU recent heeft gesloten met Mauritanië om illegale migratie tegen te
gaan. Hoe kijkt het kabinet naar deze deal en welke resultaten worden
verwacht? Op welke aspecten lijkt of verschilt de deal met eerdere
migratie-afspraken, zoals met Tunesië?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de boodschap
van een recent uitgekomen rapport van het Europees Parlement dat
oproept tot een nieuwe en verbeterde Centraal Azië- EU strategie, waarbij
gesteld wordt dat het voor beide kanten goed zou zijn om samenwerking
uit te breiden. Hoe kijkt het kabinet tegen deze oproep aan en op welke
manier wil het kabinet verder inzetten op samenwerking met Centraal
Azië? Wat doet Nederland op het moment al op het gebied van samenwerking met deze regio? Daarnaast blijven de landen in Centraal Azië
handige pionnen voor Rusland om sancties van het westen te omzeilen.
Op welke manieren wordt dit tegengegaan en wordt dit aangekaart in de
bilaterale kanalen met deze landen?
De leden van de VVD-fractie vragen wat de concrete Nederlandse inzet
gaat zijn tijdens de RBZ ten aanzien van Belarus, mede in relatie tot de
aankomende verkiezingen. Hoe gaat het kabinet zich ervoor inzetten dat
sancties voor Belarus gelijk worden getrokken met die voor Rusland?
Welke andere mogelijkheden ziet het kabinet om de druk op het regime in
Belarus te verhogen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda Raad Buitenlandse Zaken van 19 februari en danken
de Minister hiervoor. Op basis daarvan hebben deze leden enkele vragen.
De leden van de D66-fractie zijn het eens met de lijn van het kabinet dat
doorlopende steun nodig is zodat Oekraïne zich kan blijven verdedigen
tegen de Russische agressie. Tegelijkertijd moet er worden nagedacht
over de strategie inzake wederopbouw van Oekraïne en bescherming/
herstel van kritieke infrastructuur. Het aanwenden van bevroren Russische
tegoeden voor de wederopbouw van Oekraïne blijft voor deze leden een
belangrijk punt. In dat kader vragen deze leden welke spoedige vervolgstappen het kabinet nog meer bereid is om op tafel te leggen, los van de
inkomsten uit bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank. Is de
Minister bereid om met gelijkgestemde landen duidelijk een kader te
schetsen waarbij deze middelen ter compensatie dienen nu Rusland als
schuldige van de oorlog ook verantwoordelijk is voor de aangerichte
schade? Kan de Minister er in EU-verband voor pleiten om hierin samen
te werken met bijvoorbeeld de Verenigde Staten?

4

De leden van de D66-fractie maken zich nog altijd grote zorgen over het
conflict in het Midden-Oosten. Nu de Israëlische regering bombardementen uitvoert in Rafah en ook nog een grondinvasie heeft afgekondigd,
vragen deze leden of het kabinet er bij de Israëlische autoriteiten op gaat
aandringen om een verdere humanitaire ramp, voor de zoveelste keer, te
voorkomen. Wat zal nu de inzet zijn van het bezoek van de premier aan de
regio? Is de Minister het eens dat herhaling van zetten tot nu toe niks
heeft opgeleverd qua Israëlische terughoudendheid?
De leden van de D66-fractie vragen ook of het kabinet inmiddels de
nodige informatie heeft ontvangen van de Israëlische autoriteiten inzake
de dood van een 33-jarige Nederlandse vrouw. Zo niet, welke stappen is
de Minister bereid te ondernemen, nu die informatieverschaffing erg lang
op zich laat wachten?
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat een jongen van 13 in
Gaza met de ziekte van Pompe geen toegang heeft tot gezondheidszorg
vanwege de erbarmelijke situatie. Zijn situatie is ook in de Nederlandse
media belicht. Kan de Minister zich inzetten voor zijn vervoer naar Egypte,
zodat hij daar de nodige behandeling kan ondergaan?
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie nemen kennis van de geannoteerde agenda
van de Raad Buitenlandse Zaken van 19 februari 2024.
De leden van de BBB-fractie constateren dat tijdens de RBZ de situatie in
het Midden-Oosten wordt besproken. De noodhulp voor Gaza verloopt via
de Organisatie van de Verenigde Naties voor hulpverlening aan Palestijnse vluchtelingen in het Nabije Oosten (UNRWA). De Verenigde Naties
(VN)-coördinator voor hulp aan Gaza, mevrouw Kaag, heeft aangegeven
dat alleen UNRWA beschikt over toegang in Gaza en dat het stopzetten
van steun aan UNRWA per direct een catastrofe betekent voor de
Gazanen. Deze leden zijn bezorgd over dit monopolie op noodhulp en
toegang tot Gaza. Onderschrijft de Minister de onwenselijkheid van de
situatie waarin de volledige noodhulp in handen ligt van één organisatie?
Is de Minister bereid om zich tijdens de RBZ uit te spreken over de
onwenselijkheid van deze situatie en voor te stellen om de noodhulp aan
Gaza te diversifiëren?
Daarnaast hebben de leden van de BBB-fractie nog een aantal vragen over
UNRWA. Wat is de actuele stand van het onderzoek naar UNRWA? In een
eerder schriftelijk overleg inzake Informele Raad Buitenlandse Zaken
Ontwikkelingssamenwerking (d.d. 2 februari 2024) gaf de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking aan dat drie
instituten zijn gevraagd voor het onderzoek. Wordt Nederland als lidstaat
van de VN en als grote financierder van UNRWA betrokken bij dit
onderzoek? Zo ja, hoe? Zo nee, welke landen wel? Kan de Minister meer
informatie doen toekomen over de organisatie(structuur) van UNRWA,
met in het bijzonder een overzicht van de actuele stand (2022 of 2023) van
het medewerkersbestand van UNRWA en de totale kosten van de hele
UNRWA-staf? Wat zijn de loonschalen van UNRWA-medewerkers, hoeveel
verdienen de allerhoogste topfunctionarissen en -managers jaarlijks
binnen de UNRWA en wat is het gemiddelde salaris van een UNRWAmedewerker? Wat verdient gemiddeld een UNRWA-medewerker in
specifiek Gaza? Kloppen de exorbitante salarissen zoals te vinden op
Comparably, waarop UNRWA-managers tussen de 100.000 tot 250.000
dollar per jaar betaald krijgen, en het gemiddelde salaris van

5

medewerkers bijna 130.000 dollar zou zijn?1 En kloppen de bedragen van
UNRWA-leidinggevenden van gemiddeld 237.000 dollar per jaar?2
De leden van de BBB-fractie constateren dat er naast het conflict tussen
Israël en Hamas ook een escalatie van geweld plaatsvindt rondom de
Rode Zee. Het optreden van de Houthi’s verontrust deze leden. Zij hebben
eerder verzocht werk te maken van een sanctiepakket tegen de Houthi’s.
Uit het verslag van de vorige RBZ konden deze leden niet herleiden of de
Minister daadwerkelijk het sanctioneren van Houthi’s heeft opgebracht.
Kan de Minister de Kamer daarover informeren en is de Minister bereid de
oproep tot sancties tegen de Houthi’s uit de motie Tuinman c.s. over de
terreur van Houthi’s op de agenda zetten (Kamerstuk 21 501-02, nr. 2798)
opnieuw te agenderen op de komende RBZ? Zo nee, waarom niet?
Wat betreft Oekraïne hebben de leden van de BBB-fractie de volgende
vragen. Tot hun schrik hebben deze leden vernomen dat de Oekraïense
«ijzeren generaal» Zaluzhnyi het veld heeft moeten ruimen op aandringen
van Zelensky. Hoe duidt de Minister deze ontwikkeling? Is er sprake van
animositeit tussen de Oekraïense krijgsmacht en het politieke leiderschap?
Is dit het teken van een grote strategische koerswijziging wat betreft de
Oekraïense aanpak van de oorlog? Welke rol spelen de aankomende
verkiezingen bij deze beslissing? In hoeverre heeft het ontslag van de
ijzeren generaal invloed op de moraal van de Oekraïense krijgsmacht?
De leden van de BBB-fractie constateren dat premier Rutte bij het
notaoverleg over de EU-top op 25 januari 2024 heeft gesteld dat
Nederland nadenkt en stappen onderneemt om tot een bilaterale
veiligheidsgarantie met Oekraïne te komen, naar voorbeeld van GrootBrittannië. Staat dit onderwerp op de agenda, formeel of informeel? Kan
de Minister de Kamer informeren over de status van een eventueel
bilaterale steungarantie van Nederland aan Oekraïne?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de Raad Buitenlandse Zaken van 19 februari
aanstaande. Deze leden hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel van
de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) met betrekking tot het
steunfonds voor Oekraïne. Hier is nog geen akkoord over bereikt. Deze
leden zijn benieuwd over welke modaliteiten van het steunpakket voor
Oekraïne er nog discussie bestaat binnen de Raad. En verwacht de
Minister dat het voorstel van EDEO opnieuw zal worden aangepast, en zo
ja, op welke punten? Deze leden zijn tevens benieuwd of er al een akkoord
is bereikt over de uitvoeringsbevoegdheden van het besluit om winsten
over bevroren Russische tegoeden te belasten. Zo nee, wat is het
krachtenveld in de Raad ten aanzien van de uitvoeringsbevoegdheden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met interesse de stukken ten behoeve
van de Raad Buitenlandse Zaken en overige toegevoegde stukken gelezen
en hebben de volgende opmerkingen en vragen.

1

Comparably, 5 februari 2024, «UNRWA Salaries» (https://www.comparably.com/companies/
unrwa/salaries)
2
Comparably, 5 februari 2024, «UNRWA Executive Salaries» (https://www.comparably.com/
companies/unrwa/executive-salaries)

6

De leden van de SGP-fractie waarderen de inzet met betrekking tot het
tegengaan van Russische agressie tegen Oekraïne. Hoe kansrijk acht het
kabinet het aannemen van het 13e sanctiepakket en wat moet daarbij
inbegrepen zijn volgens het kabinet, zo vragen deze leden.
De leden van de SGP-fractie steunen nadrukkelijk de inzet voor maritieme
veiligheid in de Golf en hebben vragen over de drie verschillende
operaties: Aspides, Poseidon Archer en Prosperity Guardian. Kan het
kabinet toelichten of de verschillende missies in de Golf niet te veel
overlappen, en wat de onderscheidende taken daarvan zijn, zo vragen
deze leden.
De leden van de SGP-fractie delen de wens van het kabinet dat Israel zeer
gericht handelt. Is het kabinet het eens dat hiervoor het beste de
modernste wapens gebruikt kunnen worden, die goed onderhouden zijn
met reserveonderdelen? Dit in plaats van oudere, grovere wapens. Dit
vragen deze leden na het vonnis van de rechter inzake F-35 onderdelen.
De leden van de SGP-fractie waarderen de airdrop met goederen voor een
Jordaans veldhospitaal en alle voorzorgsmaatregelen om dit zo goed
mogelijk uit te voeren. Is het kabinet in contact met het Jordaans
veldhospitaal in Gaza waar de goederen van de airdrop voor bedoeld zijn?
Zijn alle goederen, voor zover het kabinet weet, nauwkeurig op de juiste
plek beland ten behoeve van het hospitaal, zo vragen deze leden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
De leden van de Volt-fractie hebben kennisgenomen van de onderhavige
stukken en hebben daarover enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de Volt-fractie vragen hoe de Minister tegenover het voorstel
van EDEO staat om de boekwaarde van gedoneerd materieel te gebruiken
in plaats van de vervangingswaarde in het kader van de Oekraïne-faciliteit.
Hoe staat de Minister tegenover het meerekenen van bilaterale steun in
dit kader?
Voorts vragen de leden van de Volt-fractie of de Minister de eventuele
gevolgen kan schetsen voor de aantrekkelijkheid van de euro als veilige
beleggingshaven in het kader van het nieuws over de bevroren Russische
tegoeden.
Daarnaast vragen de leden van de Volt-fractie of de Minister uitgebreid
kan toelichten waarom het kabinet de uitgebreidere missie in de Rode Zee
verkiest boven de beperkte missie. Hoe verhoudt deze keuze zich tot het
risico op verdere escalatie? Welke afwegingen zijn hier gemaakt?
Verder willen de leden van de Volt-fractie weten of de Minister verwacht
dat Tsjechië en Hongarije uiteindelijk zullen instemmen met het opleggen
van sancties tegen kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Zou de
Minister het speelveld kunnen schetsen?
II Antwoord/ Reactie van de Minister
III Volledige agenda
− Geannoteerde agenda Raad Buitenlandse Zaken d.d. 19 februari 2024
(21 501-02, nr. 2828)
− Verslag informele Raad Buitenlandse Zaken Gymnich van 2 en
3 februari 2024 (21 501-02, nr. 2827)

7

− Fiche: Herziening richtlijn consulaire bescherming nietvertegenwoordigde EU-burgers in derde landen (22 112, nr. 3877)
− De brief over Humanitaire hulp aan Gaza via airdrop (23 432, nr. 509)
− De brief over Humanitaire hulp aan Gaza via tweede airdrop (23 432,
nr. 510).

8