Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 312

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 februari 2023
Jaarlijks in het eerste kwartaal stuur ik uw Kamer een brief over de
onderhandeling van belastingverdragen.1 In deze brief zal ik ingaan op de
volgende onderwerpen:
1. de in het afgelopen jaar gevoerde onderhandelingen en de in het
afgelopen jaar ondertekende belastingverdragen;
2. het onderhandelplan voor het komende jaar;
3. overzicht en status van actieve onderhandelingen.
1. Onderhandelingen 2022
Door de coronacrisis was het in 2022 evenals in 2021 lastiger om (fysiek)
te onderhandelen. Desondanks hebben er meerdere (digitale) onderhandelingen plaats kunnen vinden. Daarnaast is een aantal verdragen
waarover op ambtelijk niveau overeenstemming was bereikt verder
gebracht richting ondertekening en vervolgens goedkeuring door uw
Kamer.
Dit heeft geresulteerd in de goedkeuring door uw Kamer van de nieuwe
belastingverdragen met Colombia en Chili. Verder is in 2022 ambtelijk
overeenstemming bereikt over een nieuw belastingverdrag met België en
een nieuw verdrag met Kirgizië.
2. Onderhandelplan 2023
Nederland staat in beginsel open voor een belastingverdrag met ieder
andere staat. Net als voorgaande jaren geldt dat capaciteitsbeperkingen
dwingen tot prioritering. Ook andersom is het de vraag of er capaciteit is
voor en prioriteit gegeven wordt aan het (verder) onderhandelen met
Nederland. Het Ministerie van Financiën stelt ieder jaar een onderhandelplan op dat aangeeft op welke onderhandelingen Nederland zich dat
jaar primair zal richten. Daarnaast wordt een nieuwsbericht gepubliceerd,
1

kst-25087-312
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

In lijn met een toezegging van mijn ambtsvoorganger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

1

waarin belangstellenden worden uitgenodigd om informatie en
aandachtspunten te delen die voor de onderhandelingen van belang
kunnen zijn.2
In het kader van het onderhandelplan voor 2023 zet Nederland in op het
voortzetten van de gesprekken met België, Brazilië, Marokko, Moldavië,
Mozambique, Oeganda, Portugal, Rwanda Sint Maarten3 en Suriname.
Verder zal Nederland blijven inzetten op het starten van (her)onderhandelingen met Bahrein en Barbados. Nieuwe onderhandelingen wil
Nederland starten met Duitsland, Kenia en Roemenië. Het kan ook
voorkomen dat, naar aanleiding van een verzoek, gedurende het jaar
onderhandelingen worden aangegaan met een land dat niet in het
onderhandelplan voorkomt.
Het verloop van de geplande onderhandelingen is uiteraard afhankelijk
van verschillende factoren, zoals capaciteit, de samenloop van verschillende onderhandelingen en ontwikkelingen in andere dossiers. Zo zal dit
jaar opnieuw veel capaciteit nodig zijn voor het uitwerken van de
multilaterale verdragen in het kader van de implementatie van Pijler 1 en
Pijler 2.4
Nederland streeft er doorlopend naar (conform de Nota Fiscaal Verdragsbeleid 2020) om de minimumstandaard tegen verdragsmisbruik en voor
effectieve geschilbeslechting in belastingverdragen op te nemen. Om
antimisbruikmaatregelen snel te laten doorwerken in ons verdragennetwerk, heeft Nederland vrijwel zijn gehele verdragennetwerk aangemeld
voor het Multilaterale Instrument («MLI») (behalve waar een andere route
praktischer was). Bij ontwikkelingslanden zet Nederland al langer in op de
opname van antimisbruikbepalingen (het 23-ontwikkelingslandenproject).
De toezegging om alle verdragen zo snel mogelijk te voorzien van
antimisbruikbepalingen5 beschouw ik hiermee als afgedaan.
3. Status actieve onderhandelingen
3.1. Overzicht
De onderstaande tabel biedt uw Kamer een overzicht van actieve
onderhandelingen en de status daarvan.6 In de volgende paragrafen licht
ik een aantal (categorieën) onderhandelingen nader toe. Ik zal in het
bijzonder ingaan op de onderhandelingen met onze buurlanden (België en
Duitsland) (3.2), de aanpassing van de belastingverdragen met Bahrein en
Barbados (3.3) en de onderhandelingen met ontwikkelingslanden (3.4) tot
slot ga ik in op de onderhandelingen met de andere landen die zijn
opgenomen in het onderhandelplan (3.5).

2

Deze nieuwsberichten zijn te vinden op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/
belastingverdragen
Binnen het Koninkrijk worden geen belastingverdragen, maar belastingregelingen gesloten.
Deze krijgen de vorm van een rijkswet omdat het regelingen betreffen die gelden binnen het
Koninkrijk.
4
Het project van het Inclusive Framework over een nieuw raamwerk voor de internationale
belastingheffing («Pijler 1 en Pijler 2») waarover vorig jaar een akkoord is bereikt. Zie hierover
Kamerstuk 25 087, nrs. 281, 284 en 300.
5
Toezegging gedaan op 10 december 2020 tijdens plenaire behandeling van het Belastingplan
2021, Handelingen II 2020/21, nr. 36, item 7
6
Met actieve onderhandelingen wordt bedoeld: onderhandelingen die recent hebben geleid tot
een ondertekend verdrag, waarover in 2022 is onderhandeld, waar gesprekken gepland zijn of
waar Nederland inzet op onderhandelingen (als onderdeel van het onderhandelplan).
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

2

Ondertekende verdragen
Cyprus
Colombia
Curaçao

Andorra
Aruba
Bangladesh
België
Kirgizië
Spanje
Thailand

België
Brazilië
Kenia
Marokko
Moldavië
Mozambique
Oeganda
Portugal
Rwanda
Sint Maarten

Bahrein
Barbados
Duitsland
Roemenië
Suriname

Nieuw verdrag
Nieuw verdrag
Vervanging belastingregeling

Ondertekend op 1 juni 2021
Ondertekend op 26 februari 2022
Rijksministerraad akkoord, richten op
goedkeuring in 2023
Afrondende fase
Nieuw verdrag
Ambtelijk akkoord, richten op ondertekening in 2023
Nieuwe belastingregeling
Zie onderdeel 3.5
Nieuw verdrag
Ambtelijk akkoord, richten op ondertekening in 2023
Vervanging verdrag
Ambtelijk akkoord, richten op ondertekening in 2023
Nieuw verdrag
Ambtelijk akkoord, zie ook
23-ontwikelingslandenproject hieronder
Vervanging verdrag
Ambtelijk akkoord, richten op ondertekening in 2023
Nieuw verdrag
Ambtelijk akkoord, richten op ondertekening in 2023
In onderhandeling
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.2
(grenswerkers)
Vervanging verdrag
Zie onderdeel 3.5
Nieuw verdrag
23-ontwikelingslandenproject, zie onderdeel 3.4.1
Vervanging verdrag
Zie onderdeel 3.5
Aanpassing verdrag
23-ontwikelingslandenproject, zie onderdeel 3.4.1
Nieuw verdrag
Geen bestaand verdrag, zie onderdeel 3.4.1
Vervanging verdrag
23-ontwikelingslandenproject, zie onderdeel 3.4.1
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.5
Nieuw verdrag
Zie 3.4.2
Aanpassing belastingregeZie onderdeel 3.5
ling
Nederland wil onderhandelingen (her)starten
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.3
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.3
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.2
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.5
Aanpassing verdrag
Zie onderdeel 3.5

3.2. Buurlanden (België en Duitsland)
Er is, met tussenpozen, onderhandeld over een nieuw belastingverdrag
met België. In 2022 is hierover ambtelijk akkoord bereikt. Nederland
streeft ernaar om het nieuwe verdrag dit jaar te ondertekenen. Recent
hebben onderhandelingsdelegaties van Nederland en België over een
mogelijke thuiswerkregeling gesproken. In het nieuwe verdrag met België
waarover ambtelijk akkoord is bereikt is geen specifieke maatregel voor
thuiswerkende grensarbeiders opgenomen, hoewel Nederland daar wel
op aangedrongen heeft. Beide landen hebben duidelijk de intentie
uitgesproken om overleg te blijven voeren over een mogelijke thuiswerkregeling. De onderhandelingen over een dergelijke maatregel lopen.
Met Duitsland hebben in 2022 verkennende gesprekken plaatsgevonden.
In 2023 zijn onderhandelingen gestart over een beperkt wijzigingsprotocol
(aanpassing van het verdrag). Tijdens de onderhandelingen wordt onder
andere gesproken over de behandeling van thuiswerkende grenswerkers.
Hoe een eventuele regeling eruit komt te zien is nog niet duidelijk.
3.3. Bahrein, Barbados (en Verenigde Arabische Emiraten)
Bahrein, Barbados en de Verenigde Arabische Emiraten («VAE») staan op
de Nederlandse lijst van laagbelastende landen. De huidige verdragen
met Bahrein, Barbados en de VAE zouden Nederland beperken bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

3

heffen van de (aanvullende) bronbelasting op renten, royalty’s en
dividenden als deze in de relatie met deze landen per 2024 effectief wordt
(uitgaande van de huidige lijst van laagbelastende staten). Daarom heeft
Nederland Bahrein, Barbados en de VAE in 2021 benaderd om de
bestaande belastingverdragen te heronderhandelen.
Inmiddels hebben de VAE een winstbelasting met een tarief van 9%
ingevoerd (van toepassing per 1 juni 2023) waardoor zij per 2024 in
principe niet meer zullen worden aangewezen als laagbelastende staat.
Daardoor zullen de bronbelastingen op renten, royalty’s en de aanvullende bronbelasting op dividenden niet worden geheven in de relatie met
de VAE en is het heronderhandelen van het Verdrag met de VAE niet
langer noodzakelijk.
Bahrein en Barbados zijn in 2021 door Nederland benaderd om het
belastingverdrag aan te passen. In reactie daarop heeft Barbados (2021)
laten weten bereid te zijn hierover te praten. Nederland zal Barbados dit
jaar een voorstel tot aanpassing van het belastingverdrag sturen. Bahrein
is recent opnieuw benaderd voor een aanpassing van het belastingverdrag. Overigens zijn Bahrein en Barbados lid van het Inclusive
Framework7 en hebben zij het akkoord over de herziening van het
internationale belastingsysteem onderschreven, waaronder Pijler 2 over
een wereldwijde minimumbelasting. Als deze landen naar aanleiding
daarvan hun nationale wetgeving aanpassen, zal dat worden betrokken bij
de onderhandelingen. Als een land zijn belastingwetgeving zo aanpast dat
het niet langer als laagbelastende staat wordt aangewezen is heronderhandeling van het verdrag in beginsel niet langer noodzakelijk.
3.4. Ontwikkelingslanden en 23-ontwikkelingslandenproject
3.4.1. Stand van zaken 23-ontwikkelingslandenproject
Nederland houdt in het verdragsbeleid rekening met de bijzondere positie
van ontwikkelingslanden. Conform de Notitie fiscaal verdragsbeleid 2020
(«NFV 2020»)8 is Nederland in de verdragsonderhandelingen met
ontwikkelingslanden bereid meer heffingsrechten voor de bronstaat
overeen te komen dan met andere landen. Ook hecht Nederland in relatie
tot ontwikkelingslanden extra belang aan het snel opnemen van antimisbruikbepalingen.
In 2013 heeft Nederland 23 ontwikkelingslanden benaderd om antimisbruikbepalingen op te nemen in de belastingverdragen met deze landen.9
Ook via het MLI heeft Nederland aangeboden om antimisbruikbepalingen
door te laten werken in de belastingverdragen met ontwikkelingslanden.
Zoals aangegeven bij de voorgaande onderhandelplannen, heeft
Nederland met 19 van deze 23 landen een belastingverdrag dat in werking
is. Met 14 van deze 19 landen is er overeenstemming over opname van
antimisbruikbepalingen in het betreffende verdrag (bilateraal dan wel via
het MLI).10 Met betrekking tot de ontwikkelingslanden waarmee het nog
niet is gelukt om bilateraal of via het MLI overeenstemming te bereiken
7

Binnen het Inclusive Framework werken lidstaten en niet-lidstaten van de OESO op gelijke voet
samen. Het Inclusive Framework heeft op het moment van schrijven van deze brief 142 leden.
Bijlage bij Kamerstuk 25 087, nr. 256
9
Kamerstuk 25 087, nr. 60.
10
In een aantal van deze verdragen zijn de antimisbruikbepalingen nog niet in werking getreden,
omdat het betreffende land het MLI nog niet heeft geratificeerd (of pas recentelijk heeft
geratificeerd) of de ratificatieprocedure van het wijzigingsprotocol in het betreffende land nog
niet is voltooid. Ook het recente bereikte ambtelijke akkoord met Bangladesh over een nieuw
verdrag is meegeteld.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

4

over de opname van een antimisbruikbepaling in het verdrag blijft
Nederland hier aandacht voor vragen in de contacten met deze landen.
Bangladesh, Moldavië en Sri Lanka
Bangladesh, Moldavië en Sri Lanka hebben in 2021 aangegeven graag
met Nederland (verder) te onderhandelen. Op verzoek van Bangladesh en
Sri Lanka gaat het daarbij om heronderhandeling van het gehele verdrag.
Eind 2021 is met Bangladesh op ambtelijk niveau overeenstemming
bereikt. Ondertekening van het verdrag heeft nog niet plaatsgevonden.
Ook met Sri Lanka was in 2021 een onderhandelingsronde gepland. Deze
heeft helaas tot op heden geen doorgang kunnen vinden in verband met
de coronapandemie en de situatie aldaar. Op verzoek van Moldavië wordt
met hen sinds 2021 gewerkt aan het opnemen van antimisbruikbepalingen in het verdrag.
Kenia
Kenia heeft Nederland eind 2021 geïnformeerd dat zij het in 2015
ondertekende verdrag niet zullen ratificeren. Op 19 mei 2022 is daarom
het wetsvoorstel ter goedkeuring van het in 2015 ondertekende verdrag
ingetrokken. Met Kenia is afgesproken te onderhandelen over een nieuw
verdrag. Een eerste onderhandelingsronde heeft plaatsgevonden in
januari van dit jaar.
Kirgizië
Met Kirgizië is ambtelijk overeenstemming bereikt over een nieuw
belastingverdrag. Onderdeel hiervan is de verwerking van de minimumstandaarden uit het BEPS-project.
Oeganda
Met Oeganda hebben in 2021 drie onderhandelingsrondes plaatsgevonden. Nederland kan conform de NFV 2020 akkoord gaan met ruimere
heffingsrechten voor het bronland. Hoewel er bij de onderhandelingen
vooruitgang is geboekt, hebben deze nog niet geleid tot overeenstemming. Nederland heeft een voorstel gedaan voor de afronding van de
onderhandelingen en wacht nu af of Oeganda hiermee akkoord kan gaan.
Nederland zou graag meer anti-misbruikmaatregelen aan het verdrag
toevoegen en het verdragsbeleid biedt ook op andere gebieden ruimte om
tegemoet te komen aan aanvullende wensen van Oeganda. Tijdens het
commissiedebat doorstroomvennootschappen op 7 december 2022 heb ik
per abuis aangegeven dat er in het eerste kwartaal van 2023 een
bespreking met Oeganda zou zijn.
Met bovenstaande beschouw ik de toezegging11 om de Kamer te
informeren over de stand van zaken van de onderhandelingen met
Oeganda als afgedaan.
3.4.2. Overige ontwikkelingslanden (geen onderdeel van 23-ontwikkelingslandenproject)
In het onderhandelplan voor 2023 zijn twee ontwikkelingslanden
opgenomen die geen deel uitmaakten van het
23-ontwikkelingslandenproject.

11

Toezegging gedaan op 7 december 2022 tijdens het commissiedebat doorstroomvennootschappen, Kamerstuk 25 087, nr. 303.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

5

Mozambique
Met Mozambique hebben in 2017 en 2018 onderhandelingsrondes
plaatsgevonden over een nieuw belastingverdrag. Het is toen niet gelukt
om tot een akkoord te komen. In de zomer van 2022 heeft een onderhandelingsronde plaatsgevonden, maar er is nog geen ambtelijke overeenstemming. Nederland streeft ernaar de onderhandelingen voort te zetten
op basis van de NFV 2020, waarbij relevant is dat Mozambique bij de
groep minst ontwikkelde landen hoort.
Rwanda
Nederland is in 2021 door Rwanda benaderd om de mogelijkheden van
een verdrag te verkennen. In 2021 heeft een verkennend gesprek
plaatsgevonden. In 2022 heeft een eerste onderhandelingsronde
plaatsgevonden. Nederland is in contact met Rwanda over het voortzetten
van de onderhandelingen.
3.5. Overige onderhandelingen
Aruba, Curaçao, Sint Maarten
Nederland wil de belastingregelingen12 met deze landen graag aanpassen
in lijn met de minimumstandaard van het BEPS-project. Met Curaçao is
hierover ambtelijk overeenstemming bereikt. Met Sint maarten bevinden
de onderhandelingen zich in de afrondende fase. Nederland zet erop in de
om de belastingregeling met Curaçao (ambtelijk akkoord) en Sint Maarten
(in onderhandelplan) dit jaar af te ronden. Nederland en Aruba bezien het
advies van de Raad van Advies van Aruba over het eerder bereikte
ambtelijke akkoord.
Brazilië
Brazilië is geen deelnemer bij het MLI. In het kader van de lopende
onderhandelingen zal het verdrag op het vlak van antimisbruik bilateraal
aangepast moeten worden. Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt
om te proberen het verdrag ook op andere punten te moderniseren.
Marokko
Begin 2019 heeft een eerste onderhandelingsronde met Marokko
plaatsgevonden. Beide landen hebben daarna aangegeven de onderhandelingen te willen voorzetten. In 2022 heeft een tweede onderhandelingsronde plaatsgevonden. Met Marokko is afgesproken om een volgende
onderhandeling in te plannen. Nederland streeft ernaar om in de tweede
helft van dit jaar een vervolgronde te hebben met als inzet om tot een
ambtelijk akkoord te komen.
Portugal
Met Portugal heeft in 2019 een eerste onderhandelronde plaatsgevonden.
In 2021 hebben beide landen aangegeven de onderhandelingen te willen
hervatten. Onder het bestaande verdrag kan Nederland beperkt heffen
over hier gefacilieerd opgebouwde pensioenen. Als gevolg van uitspraken
van de Hoge Raad is dat ook het geval in een aantal situaties waarin deze
pensioenen ook in Portugal nauwelijks worden belast. Nederland streeft
daarom naar een (bij voorkeur volledige) bronheffing over pensioenen
overeen te komen. Nederland wil de onderhandelingen in 2023 hervatten.
12

Het equivalent van een belastingverdrag binnen het Koninkrijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

6

Roemenië
Naar aanleiding van een onderlinge overlegprocedure is gebleken dat
pensioenuitkeringen betaald vanuit Nederland aan inwoners van
Roemenië in beide landen worden belast. Nederland streeft ernaar om in
2023 een wijzigingsprotocol af te spreken met Roemenië om dubbele
belasting zowel voor het verleden als voor de toekomst weg te nemen.
Suriname
Na verkennend overleg met Suriname in 2021 heeft Nederland in 2022
een voorstel tot aanpassing van het verdrag aan Suriname gestuurd voor
de verwerking van de minimumstandaarden van het BEPS-project in het
verdrag. Er zal op dit moment niet worden gesproken over een gehele
herziening van het verdrag.
4. Tot slot
Met deze brief heb ik meer inzicht gegeven in de lopende verdragsonderhandelingen. In het eerste kwartaal van volgend jaar zal ik opnieuw een
brief aan uw Kamer sturen. Als daartoe aanleiding is, zal ik uw Kamer
uiteraard tussentijds informeren.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 087, nr. 312

7