Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (XII)
voor het jaar 2020

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave

kst-35300-XII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1.

LEESWIJZER

6

2.

BELEIDSAGENDA IENW 2020

8

3.

DE BELEIDSARTIKELEN
Artikel 11 Integraal Waterbeleid
Artikel 13 Bodem en Ondergrond
Artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
Artikel 17 Luchtvaart
Artikel 18 Scheepvaart en Havens
Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
Artikel 20 Lucht en Geluid
Artikel 21 Duurzaamheid
Artikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s
Artikel 23 Meteorologie, seismologie en aardobservatie
Artikel 24 Handhaving en Toezicht
Artikel 25 Brede Doeluitkering
Artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen

35
35
49
53
65
76
91
101
106
111
121
134
139
145
146

4.

DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 97 Algemeen Departement
Artikel 98 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Artikel 99 Nog Onverdeeld

154
154
158
162

5.

BEGROTING AGENTSCHAPPEN
Agentschap Rijkswaterstaat

163
163

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

1

Agentschap Inspectie Leefomgeving en Transport
Agentschap Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

174

BIJLAGEN
Bijlage 1 ZBO’s en RWT’s
Bijlage 2 Verdiepingsbijlage
Bijlage 3 Moties en toezeggingen
Bijlage 4 Subsidieoverzicht
Bijlage 5 Evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 6 Overzichtsconstructie Milieu
Bijlage 7 Afkortingenlijst

187
187
190
218
271
281
286
291

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

2

6.

180

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenaamde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
van de in de staat opgenomen agentschappen Rijkswaterstaat (RWS),
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en Koninklijk Nederlands
Meteorologisch Instituut (KNMI) voor het onderhavige jaar vastgesteld. De
in die begroting opgenomen begrotingsartikelen worden toegelicht in
onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en
wel in de paragraaf inzake de agentschappen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,

C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft drie begrotingen:
1. de beleidsbegroting (Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting),
2. de begroting van het Infrastructuurfonds (Hoofdstuk A van de
Rijksbegroting) en
3. de begroting van het Deltafonds (Hoofdstuk J van de Rijksbegroting).
Voor u ligt de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.
De twee fondsbegrotingen van IenW, het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds, worden gevoed vanuit de beleidsbegroting Hoofdstuk XII via
beleidsartikel 26 (Bijdrage Investeringsfondsen).
In de beleidsbegroting Hoofdstuk XII worden de uitgaven geraamd en
verantwoord voor de beleidsuitgaven van IenW, waaronder beleidsonderzoeken, subsidies en bijdragen aan medeoverheden en/of internationale
organisaties. Ook de apparaatsuitgaven voor het kerndepartement
worden begroot op de beleidsbegroting.
Op beide fondsbegrotingen worden de uitgaven aan concrete investeringsprojecten en programma’s geraamd, evenals de uitgaven voor
beheer, onderhoud en vervangingen van de infrastructuur. De doelstelling
van het Infrastructuurfonds is wettelijk vastgelegd in de Wet op het
Infrastructuurfonds (Stb. 1993, 319): «het bevorderen van een integrale
afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van middelen
voor infrastructuur». De instelling van het Deltafonds is wettelijk geregeld
in de Waterwet (Stb. 2009, 107), met als doel de bekostiging van maatregelen, voorzieningen en onderzoeken op het gebied van waterveiligheid,
zoetwatervoorziening en waterkwaliteit.
MIRT Overzicht
Alle investeringsprojecten en -programma’s in het Infrastructuurfonds en
Deltafonds zijn opgenomen in het MIRT Overzicht. Dit overzicht wordt aan
de Tweede Kamer aangeboden op Prinsjesdag en biedt verdieping op de
informatie die voor de projecten is opgenomen in het Infrastructuurfonds
en Deltafonds. In principe is van ieder investeringsproject en -programma
een projectblad opgenomen in het MIRT Overzicht. Om de verbinding
tussen de begrotingen van de fondsen en het MIRT Overzicht te verhelderen worden vanaf Begroting 2016 in het Infrastructuurfonds en
Deltafonds waar mogelijk digitale verwijzingen opgenomen naar het
specifieke projectblad in het MIRT Overzicht. Naast specifieke informatie
over projecten, biedt het MIRT Overzicht ook meer informatie over de
belangrijkste opgaven die spelen in de verschillende MIRT Gebieden,
zoals bijvoorbeeld verwoord in de MIRT Gebiedsagenda’s.
Deltaprogramma
Het Deltaprogramma is een nationaal programma. Rijksoverheid,
provincies, gemeenten en waterschappen werken hierin samen met
inbreng van maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Het doel
is om Nederland ook voor de volgende generaties te beschermen tegen
hoogwater en te zorgen voor voldoende zoetwater. In het Deltaprogramma wordt naast de lange termijn voorkeursstrategieën ook een
overzicht gegeven van de financiële middelen voor het Deltaprogramma,
waarvoor het Deltafonds een belangrijk financiële bron is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

4

De begrotingen van IenW zijn ook digitaal beschikbaar op www.rijksbegroting.nl, het MIRT Overzicht 2019 is te vinden op www.mirtoverzicht.nl
en het Deltaprogramma op www.deltacommissaris.nl/deltaprogramma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

5

1. LEESWIJZER
Structuur
De opzet en structuur van de begroting voor Hoofdstuk XII zijn gebaseerd
op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van Financiën. De
begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk van de
informatievraag en -behoefte verder kan worden ingezoomd.
1. Allereerst is de begrotings(wet)staat voor Hoofdstuk XII voor het jaar
2020 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten die op
artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen worden voorgesteld.
2. In de Beleidsagenda is vervolgens een overzicht gegeven van
prioriteiten voor 2020 en de hoofdlijnen van het (budgettaire) beleid.
Daarna is eerst op hoofdlijnen inzicht verstrekt in de belangrijkste
budgettaire voorstellen die leiden tot wijziging van de begroting.
Hiermee kan snel een indruk worden verkregen van de inhoud van dit
wetsvoorstel.
3. In de artikelsgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel wordt per
beleidsartikel beschreven wat per beleidsthema de algemene
doelstelling is, wat de rollen en verantwoordelijkheden van de
Minister hierbij zijn en welke budgetten er per financieel instrument
voor het beleidsthema zijn begroot.
4. In de verdiepingsbijlage (bijlage 2) worden per beleidsartikel de
belangrijke mutaties toegelicht. In deze bijlage is door middel van een
meerjarige mutatietabel op artikelonderdeelniveau de aansluiting
gemaakt tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit is een aanvulling op de «standen» die in de
(niet-)beleidsartikelen zijn opgenomen.
5. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen
inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.
Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in
aanvulling op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten
verwerkt:
• Het beleidsartikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen kent de artikelonderdelen Bijdrage aan het Infrastructuurfonds en Bijdrage aan het
Deltafonds. Per artikelonderdeel is een overzicht opgenomen van de
bijdrage per modaliteit aan het Infrastructuurfonds en Deltafonds tot
en met 2033.
• Op de beleidsartikelen van Hoofdstuk XII waarop de bijdragen aan het
Infrastructuurfonds/Deltafonds betrekking hebben wordt direct onder
de desbetreffende tabel «budgettaire gevolgen van beleid» extracomptabel de betrokken bijdrage aan het Infrastructuurfonds/Deltafonds
gepresenteerd (zoals opgenomen in artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen). Hiermee worden de beleidsprestaties van de investeringen
die worden verantwoord op de investeringsfondsen betrokken bij het
formuleren van het integrale beleid, inclusief beleidsindicatoren.
Groeiparagraaf

In de groeiparagraaf worden de belangrijkste verbeteringen in de
begroting beschreven ten opzichte van het voorgaande jaar.
Kengetallen klanttevredenheid regionaal openbaar vervoer
In de begroting 2019 is onder artikel 16 openbaar vervoer en spoor het
kengetal klanttevredenheid regionaal openbaar vervoer gepresenteerd. In
begroting 2020 is deze kengetal aangepast. De OV Klantenbarometer 2018
is geheel vernieuwd ten opzichte van de vorige edities. De onderwerpen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

6

zijn opnieuw geclusterd en de hoofrailnetconcessie is aan het onderzoek
toegevoegd, conform Motie Dik-Faber.
Invulling taakstellende onderuitputting
De taakstellende onderuitputting is in deze begroting structureel verwerkt
op de IenW-begroting (XII) door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen. Hiermee is de taakstellende onderuitputting structureel
ingevuld. De betreffende mutaties zijn toegelicht in de verdiepingsbijlage
van deze begroting (bijlage 2).
Verwerking moties
Motie Schouw c.s.
In juni 2011 is de motie-Schouw (Kamerstukken II 2011–2012, 21 501-20,
nr. 537) aangenomen. Deze motie zorgt ervoor dat de landenspecifieke
aanbevelingen van de Raad op grond van de nationale hervormingsprogramma’s een eigenstandige plaats krijgen in de departementale
begrotingen. Voor IenW heeft de Raad voor 2018 geen specifieke
aanbevelingen gedaan (COM 2016; 339).
Motie-Hachchi c.s.
In oktober 2012 is de motie-Hachchi (Kamerstukken II 2011–2012, 33 000 I,
nr. 28) aangenomen. Een overzicht van alle rijksuitgaven Caribisch
Nederland, inclusief die vanuit de IenW begrotingen, is opgenomen bij de
begroting van het BES-fonds.
Motie Leegte c.s.
In januari 2015 is de motie-Leegte (Kamerstukken II 2014–2015, 30 196,
nr. 278) aangenomen. In de begroting van het Ministerie van Economische
Zaken wordt daarom een totaaloverzicht gepresenteerd van de maatregelen van alle ministeries in het kader van het Energieakkoord. Hierin zijn
ook de maatregelen die onder de verantwoording van IenW vallen
opgenomen. Bij de desbetreffende beleidsartikelen 14 Wegen en
Verkeersveiligheid en 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal worden
de maatregelen genoemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

7

2. BELEIDSAGENDA IENW 2020
Nederland is een land dat infrastructureel en op milieugebied in veel
opzichten vooroploopt. We hebben de veiligste Delta van de wereld,
onder meer door onze wereldwijd geroemde Delta-aanpak waarmee we
Nederland blijvend beschermen tegen overstromingen, wateroverlast,
maar ook droogte en hitte periodes. Onze kennis daarover exporteren we
wereldwijd. Ook de staat van onze infrastructuur is internationaal
aansprekend, zo blijkt uit verschillende beoordelingen (waaronder een
vierde plek in het Global Competitiveness Report, uitgebracht door het
World Economic Forum). En bovendien hebben we tot doel om het
Nederlandse wagenpark uitstootvrij te maken. We werken aan een
circulaire economie en zijn hierop in het laatste milieurapport van de
Europese Commissie toonaangevend genoemd. Het kabinet is ambitieus
en het vraagt, ook in 2020, veel inspanningen en middelen om al het
goede dat we hebben ook te kunnen behouden of vernieuwen. Ook
komend begrotingsjaar vormen een veilig en bereikbaar Nederland en een
gezonde en duurzame leefomgeving de speerpunten van het beleid van
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). IenW zal in 2020
een integrale milieuvisie presenteren waarin risico’s, uitdagingen en
kansen in samenhang worden bezien. Tot slot wordt ook extra ingezet op
toezicht en handhaving door de ILT. De hoofdstructuur Beleidsagenda
wordt net als vorig jaar gevormd door de belangrijkste transities op
IenW-gebied. Zij vormen de rode draad voor de beschrijving van de
belangrijkste ambities voor 2020. Veel beleidsterreinen van IenW hebben
betrekking op de fysieke leefomgeving. De hoofdlijnen van het beleid en
de samenhang met andere beleidsterreinen in de fysieke leefomgeving
zijn beschreven in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Deze wordt begin
2020 worden vastgesteld, en biedt een overkoepelende langetermijnvisie
voor onze leefomgeving.
Veilige, slimme en duurzame mobiliteit
In 2019 is de Schets Mobiliteit 2040 naar de Tweede Kamer verzonden. In
dit toekomstbeeld schetsen we hoe de reiziger zich richting 2040 wil
verplaatsen over de korte, middellange en lange afstand en wat we
moeten doen om dit voor elkaar te krijgen. Ook geven we een schets van
ons goederenvervoer. Het mobiliteitsbeleid in 2020 geeft invulling aan dit
toekomstbeeld. Daarnaast zijn in het Regeerakkoord extra middelen
beschikbaar gesteld om een inhaalslag te realiseren in onze infrastructuur.
Conform afspraken uit het Regeerakkoord werken we in 2020 samen met
de MIRT-regio’s aan de verdere uitwerking van kortetermijnmaatregelen
voor veilige, slimme en duurzame mobiliteit.
Omvorming Infrastructuurfonds naar Mobiliteitsfonds
In het Regeerakkoord is aangekondigd dat het Infrastructuurfonds in 2030
wordt omgevormd tot een Mobiliteitsfonds: niet langer de modaliteit,
maar de mobiliteit centraal komt centraal te staan. Het Mobiliteitsfonds
zal, naast budgetten voor beheer en onderhoud en aanleg van nieuwe
infrastructuur om knelpunten op te lossen, ook budgetten omvatten voor
het beter benutten van bestaande infrastructuur. Het Mobiliteitsfonds
wordt een belangrijk middel om binnen de systematiek van de fondsbegroting breed en integraal af te wegen tussen opgaven en oplossingsrichtingen. In 2019 is de Kamer geïnformeerd over de voortgang van het
Mobiliteitsfonds. Begin 2020 wordt er een wetsvoorstel ingediend bij de
Tweede Kamer, dat naar verwachting in 2021 in werking treedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

8

Instandhouding Rijksinfrastructuur
We werken voortvarend aan de voorbereiding van nieuwe projecten,
waaronder de A2 Deil-Den Bosch, het vijfde en zesde spoor bij
Amsterdam Zuid en de opwaardering van de vaarweg Lemmer-Delfzijl.
Daarnaast neemt de opgave voor instandhouding van de infrastructuur
toe. Concessies aan veiligheid doen we niet. We willen dat de goede
kwaliteit van de bestaande infrastructuur behouden blijft en tegelijk neemt
de kans op storingen toe door de leeftijd van de bestaande infrastructuur.
Ook is de intensiteit van het verkeer toegenomen en het vrachtverkeer
zwaarder geworden, wat leidt tot een hogere belasting van de infrastructuur. Dit zorgt ervoor dat renovaties of vervangingen eerder moeten
worden uitgevoerd. Als deze stappen niet worden gezet leidt dit mogelijk
tot maatschappelijke hinder en economische schade. Daarom wordt
bijvoorbeeld ook het huidige treinbeveiligingssysteem vervangen door de
nieuwe Europese standaard ERTMS. Verder is het van belang dat de
infrastructuur bestand is tegen toenemende weersextremen zoals
neerslag, droogte, hitte en storm. Investeren in de instandhouding van
alle netwerken heeft de komende jaren hoge prioriteit.
De opgave van de instandhouding is fors en mogelijk moet een groter
deel van de ruimte op het Infrastructuurfonds worden besteed aan beheer,
onderhoud en vervanging. Het komende jaar worden daarom externe
audits uitgevoerd om in kaart te brengen hoe de financiële opgave voor
instandhouding zich gaat ontwikkelen. Voor de komende meerjarenperiode is besloten de risicoreserveringen voor de instandhouding van
wegen, spoor, vaarwegen en het hoofdwatersysteem te verhogen.
Verder start in 2020 een impuls om de groei van het uitgesteld onderhoud
op de RWS-netwerken te beperken, voornamelijk bij vaarwegen. Bij de
samenstelling van het impulspakket is het accent gelegd op projecten die
«merkbaar en maakbaar» zijn, dat wil zeggen dat ze op korte termijn te
realiseren zijn én effect hebben op het risico van verstoringen en de groei
van het uitgesteld onderhoud.
Programma Aanpak Stikstof (PAS)
Het is altijd de bedoeling geweest om met de uitvoering van de projecten
uit het MIRT recht te doen aan de bescherming van Natura 2000-gebieden.
Uit de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van De Raad van
State van 29 mei 2019 volgt dat het PAS niet langer als onderbouwing kan
worden gebruikt bij tracébesluiten en natuurvergunningen. Deze uitspraak
heeft gevolgen voor zowel de planning als uitgaven voor specifieke
projecten ten aanzien van wegen, vaarwegen, spoor, luchtvaart en het
hoofdwatersysteem. De gevolgen van de PAS-uitspraak voor lopende
planuitwerkingen worden geïnventariseerd. De acties die de interbestuurlijke partners op de korte, middellange en lange termijn zullen uitvoeren
om tot een oplossing te komen die recht doet aan de bescherming van
Natura 2000-gebieden en tegelijkertijd ruimte biedt voor ruimtelijke
ontwikkelingen is door de Minister van LNV naar de Kamer gestuurd1.
Slimme mobiliteit
Slimme mobiliteit (smart mobility) heeft in toenemende mate een
merkbaar effect op het doel veilig, snel en gemakkelijk van deur tot deur
kunnen reizen. Of om goederen snel en betrouwbaar op de plaats van
bestemming te krijgen. De aandacht van de IenW-inspanningen verschuift
steeds meer van testen en experimenteren naar toepassing in de
1

Kenmerk: DGNVLG-NP /19140219

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

9

bestaande praktijk en inbedding van slimme mobiliteit als integraal
onderdeel van beleid en uitvoering. Dat doen we langs vier actielijnen:
1. Stimuleren gebruik van bestaande producten en diensten;
2. Verantwoorde introductie van nieuwe generatie voertuigen;
3. Toekomstbestendige infrastructuur en wegbeheer;
4. Zorgvuldig benutten van data-uitwisseling en connectiviteit.
In 2020 zal de nadruk liggen op vervolgstappen. De experimenteerruimte
die wettelijk mogelijk gemaakt is om Nederland goed voorbereid te laten
zijn en impact te kunnen beoordelen van zelfrijdende functies in het
verkeer, wordt in 2020 benut. Bij deze experimenten blijft verkeersveiligheid prioriteit. Dit zal uiteraard worden gedaan met internationale
partijen en in samenwerking met de Nederlandse steden en regio’s. Smart
mobility heeft een belangrijke internationale dimensie en tegelijkertijd
hebben deze ontwikkelingen impact in de lokale context. Ook zal verder
gewerkt worden aan het inbedden van smart mobility als integraal
onderdeel in beleids- en uitvoeringsprocessen op het gebied van onze
infrastructuur. Dit wordt opgepakt over de volle breedte, van
MIRT-spelregels tot en met verkeersmanagement.
Mobility as a Service (MaaS) biedt reizigers de mogelijkheid om multimodale ketenreizen te maken waarbij zowel kan worden gepland, geboekt
en betaald. IenW gaat samen met decentrale overheden, vervoerders en
MaaS-dienstverleners kijken naar de kansen die MaaS kan bieden en
leerervaringen opdoen. Hiertoe worden zeven landelijk opschaalbare
pilots gestart, onder meer op het gebied van bereikbaarheid,
duurzaamheid en toegankelijkheid2. Die pilots zijn in 2020 in uitvoering.
Ook in het goederenvervoer zetten we in op smart mobility. Met smart
shipping, vergaande geautomatiseerde en gedigitaliseerde schepen,
wordt de scheepvaartsector concurrerender, veiliger en duurzamer. De
verwachting is dat de hele maritieme sector hiervan zal profiteren. In 2020
wordt met de Logistieke Alliantie en de Topsector Logistiek invulling
gegeven aan de Goederenvervoeragenda met inzet op digitaal transport,
duurzaam goederenvervoer en logistiek. Daarnaast gaat IenW door met
het gepresenteerde maatregelenpakket voor spoorgoederenvervoer. Dit
levert een bijdrage aan de mogelijkheden voor een modal shift in het
transport naar het Europese achterland (van weg naar binnenvaart en
trein) en het delen van digitale data voor Europese transporten. In
samenwerking met marktpartijen, kennis- en onderwijsinstellingen wordt
ingezet op kansrijke systemen en onderzoek naar ontbrekende technologieën. In 2020 wordt besloten over investeringen in treinen, over
verlenging van subsidieregeling Derde spoor en over een subsidieregeling voor stille wagons.
Veiligheid zeescheepvaart
In 2020 zullen de resultaten verschijnen van onderzoek naar de toedracht
van het ongeval met de MSC Zoë. Op basis daarvan zal worden bepaald
wat nodig is om herhaling te voorkomen. Gegeven het internationale
karakter van de zeescheepvaart zullen acties in IMO verband afgestemd
worden. Verder zal Nederland in 2020 de verplichte IMO Member State
Audit ondergaan. Daarin wordt vastgesteld of Nederland de verplichte
IMO regels effectief heeft geïmplementeerd.

2

Kamerstukken II 2018–2019 31 305, nr. 271

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

10

Duurzame mobiliteit
De inzet van het kabinet is om de Nederlandse CO2-uitstoot in 2030 met
ten minste 49% terug te dringen ten opzichte van 1990. In 2020 wordt
samen met mobiliteitssector, overheden en maatschappelijke organisaties
de uitvoering van de afspraken uit het ontwerp-Klimaatakkoord verder
opgepakt. Zo wordt gewerkt aan de wettelijke verankering van de
stimuleringsregelingen voor elektrische personen-, bestel- en vrachtauto’s. Dat is nodig met het oog op het streven dat uiterlijk in 2030 alle
nieuwe personenauto’s emissieloos zijn en dat in 2025 in ongeveer 30 tot
40 grotere steden middelgrote zero-emissie zones zullen zijn ingesteld
voor goederenvervoer. Daarnaast wordt in 2020 gewerkt aan:
• De uitwerking van maatregelen voor de stimulering van de tweedehandsmarkt van elektrische voertuigen. Het kabinet stelt daarvoor 100
miljoen beschikbaar voor de periode tussen 2020 en 2024;
• De nationale implementatie van de herziene Richtlijn hernieuwbare
energie (RED II);
• De herziene Richtlijn inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen (CVD);
• De uitvoering van het plan van aanpak zero emissie zones voor
stadslogistiek. Bij (stads)logistiek en (spoor)goederenvervoer, streven
we samen met de regio naar logistieke optimalisatie en slimme en
duurzame mobiliteitssystemen.
• Het kabinet zal, ten behoeve van de volgende kabinetsformatie, ten
minste drie varianten van betalen naar gebruik bij autorijden onderzoeken, voorbereidingen schetsen en waar mogelijk of nodig deze
voorbereidingen treffen. De invoering van het nieuwe stelsel wordt
betrokken bij de reeds voorgenomen belastingherziening in 2025.
Ook wordt er gewerkt aan de verduurzaming van het werk gerelateerd
verkeer, onder andere door in te zetten op de fiets en het openbaar
vervoer. Zo heeft dit kabinet de ambitie om 200.000 extra mensen op de
fiets te krijgen voor woonwerk verkeer. Deze kabinetsperiode is € 100
miljoen door het Rijk beschikbaar gesteld voor snelfietsroutes en
fietsenstallingen bij stations als impuls. Deze impuls heeft geleid tot meer
dan een verdrievoudiging van deze middelen door bijdragen van
provincies en gemeenten tot € 345 miljoen. In het Klimaatakkoord is een
extra impuls van € 75 miljoen voor extra fietsstallingen opgenomen. In
2019 komt er een Tweede Etappe van de Nationale Fiets agenda. De
doelstelling van de agenda blijft: 20% meer fietskilometers in 2027.
Begin 2018 is het werkprogramma voor maritieme strategie en zeehavens
2018–2021 vastgesteld waarin tal van verduurzamingsmaatregelen zijn
opgenomen. Die zijn nader uitgewerkt in de green deal voor de verduurzaming van de zeevaart, binnenvaart en havens. Deze green deal is op
11 juni 2019 ondertekend. Mede in 2020 wordt uitvoering gegeven aan
deze deal. Nederland blijft voortrekker in de IMO bij overleg over een
duurzame zeevaart. Daarbij draagt Nederland bij aan de verdere
uitwerking van de definitieve IMO-strategie in 2023, om de uitstoot van
broeikasgassen door de zeescheepvaart verder te verminderen. In lijn met
de op 17 oktober 2018 ondertekende verklaring van Mannheim, wordt
gestreefd naar een nagenoeg klimaatneutrale en emissieloze binnenvaart
in 2050. Verder is het streven om medio 2020 het verbod op varend
ontgassen in de binnenvaart in werking te laten treden, zodra alle landen
de betreffende wijziging van het Scheepsafvalstoffenverdrag hebben
geratificeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

11

Op het gebied van duurzame luchtvaart krijgt de implementatie van het
Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation
(CORSIA) onverminderd de aandacht. De Europese Commissie (EC)
presenteert in 2020 een beoordeling van de werking van CORSIA. Dit
vormt de start van de onderhandelingen over luchtvaart onder het
European Emissions Trading System (EU ETS) met ingang van 2024. In
het kader van het ontwerpakkoord duurzame luchtvaart zet IenW zich in
voor het efficiënt gebruik van het luchtruim en voor de ontwikkeling en
het gebruik van duurzame alternatieve brandstoffen, zoals biokerosine en
synthetische kerosine en voor de ontwikkeling van innovatieve technologieën zoals elektrisch of hybride vliegen. Het Ministerie van Financiën
werkt samen met de ministeries van IenW en Economische Zaken en
Klimaat (EZK) verder aan de invoering van fiscale regelingen uit het
Regeerakkoord.
Wegen
Verkeersveiligheid
Iedereen moet veilig op zijn of haar bestemming kunnen komen. Dit is de
ambitie van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (Kamerstukken
29 398, nr. 639). De aanpak van verkeersveiligheid heeft met dit plan vanaf
2019 een nieuwe impuls gekregen. Een risico-gestuurde aanpak staat
hierbij centraal: het Rijk, gemeenten, provincies en vervoersregio’s
brengen de grootste risico’s voor de verkeersveiligheid in kaart. Op basis
hiervan worden in 2020 maatregelen ontwikkeld en vastgelegd in
regionale uitvoeringsagenda’s. Het door het Rijk gefinancierde landelijk
kennisnetwerk «verkeersveiligheid» zal gemeenten, provincies en
vervoersregio’s hierbij ondersteunen met onder meer kennis, data en
praktische instrumenten. Daarnaast voert het Rijk de maatregelen van het
Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid (2019–2021) uit. Deze maatregelen
zijn onder meer gericht op infrastructuur, gedrag en handhaving. Zo komt
de zelfevaluatiescan voor de oudere automobilist in 2020 online
beschikbaar en zal gebruik ervan worden bevorderd. De scan stimuleert
bewustwording en zelfmanagement bij ouderen zodat zij zo lang mogelijk
op een veilige manier mobiel blijven. Verder wordt onder meer de grens
voor het geschiktheidsonderzoek alcohol verlaagd.
Op basis van het Ovv-rapport over het ongeval met de Stint wordt in 2020
bekeken hoe de aanpassing van het wettelijk kader voor bijzondere
bromfietsen definitief vorm gaat krijgen.
Weginfrastructuur
Investeringen in onze wegen blijven nodig, want de jaarfilezwaarte is in
2018 met 2,2% toegenomen ten opzichte van 2017. Het kabinet heeft € 100
miljoen beschikbaar gesteld voor de aanpak van files op korte termijn.
Hiervoor wordt onder andere een impuls gegeven aan snellere berging na
ongelukken en worden kleine infrastructurele maatregelen genomen.
Om vervoersknelpunten te voorkomen is het belangrijk om het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport onverkort uit te voeren. In
2020 zal dan ook vaart worden gezet achter de volgende in het regeerakkoord genoemde prioritaire wegentrajecten:
• Voor de A1/A30 is begin 2019 de startbeslissing genomen en volgens
planning zal in 2020 het voorkeursbesluit voor dit traject worden
vastgesteld.
• Voor de A2 Deil – ’s Hertogenbosch – Vught zal het voorkeursbesluit in
2020 worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

12

•

•

•

Voor het project A4 knooppunt Burgerveen -N14 wordt het voorkeursbesluit eind 2019 vastgesteld waarmee de planuitwerking in 2020 kan
starten.
Voor de Corridorstudie Amsterdam-Hoorn (A7/A8) is in het voorjaar
van 2019 een principebesluit genomen en in het najaar wordt een
voorkeursbesluit genomen; de planuitwerking voor dit project start in
2020.
De verkeerskundige studies naar de concrete problematiek op de A12
en A28 zijn in 2019 afgerond, de verkenningsfase start in 2020.

Vrachtwagenheffing
Het beleidskader voor de vrachtwagenheffing is eind 2018 naar de Tweede
Kamer gestuurd. In 2020 zal het wetsvoorstel ter behandeling aan de
Tweede Kamer worden aangeboden. Ook zal de marktbenadering voor de
realisatie en de exploitatie van de heffing worden voorbereid. De
bestedingsrichtingen van de terugsluis zullen worden geconcretiseerd in
een beleidsagenda. In het wetsvoorstel wordt zowel de wijze van heffen
benoemd, als de methodiek voor de terugsluis van de middelen voor
innovatie en verduurzaming. Na vaststelling van de wet volgt de
realisatiefase. De daadwerkelijke invoering is gepland in 2023.
Spoorwegen
Investeren in verbindingen en stations
In het najaar van 2018 en in de loop van 2019 zijn verschillende investeringen aangekondigd op en rond het spoor. In het Toekomstbeeld OV is
samen met de regio’s en partners in de sector de ambitie neergezet om
vaak en snel te reizen in een brede stedelijke ring, met enkele sterke assen
naar de verschillende landsdelen en de landen om ons heen. Door een
kwaliteitssprong van het ov-netwerk is in 2040 een samenhangend
netwerk gerealiseerd binnen de stedelijke regio’s en tussen de ruimtelijkeconomische kerngebieden van Nederland en over de grens, ook voor
goederenvervoer. Knooppunten vormen een onmisbare schakel in de
mobiliteitsketen. Daarom investeren we nu al veel in onder andere extra
fietsparkeerplekken en onderzoeken naar nog meer stallingen bij stations
in het hele land, spooraansluiting voor Railterminal Gelderland bij
Nijmegen en een studie- en innovatiebudget (o.a. vervolgonderzoek naar
3kV). Gezamenlijk met decentrale overheden werken we daarnaast verder
aan de ontwikkeling van het spoornetwerk. Dit gaat onder andere om
uitwerking bij Eindhoven, Arnhem, Heino, Raalte, Mantgum en Stadskanaal.
Internationaal spoorvervoer
Voor wat betreft internationale verbindingen wordt ook in 2020 ingezet op
het stimuleren van internationaal treinvervoer via de drie pijlers van
reistijd/frequentie, prijs en comfort in samenwerking met de betrokken
partners. Zo rijdt er vanaf deze zomer een derde Eurostar naar Londen, is
het startsein gegeven voor de aanbesteding van de directe verbinding
Eindhoven-Düsseldorf en dragen we bij aan de totstandkoming van de
volgende fases van de Drielandentrein en de Wunderlinie. Ook zal, samen
met NS, ProRail regionale en Duitse partners, worden afgesproken welke
concrete stappen gezet kunnen worden om de verbinding AmsterdamBerlijn te versnellen op de korte, middellange en lange termijn. Daarnaast
zoeken we naar mogelijkheden om andere verbindingen en services voor
internationale reizigers te versterken. In 2020 zal daarnaast verder worden
gebouwd aan de koppeling tussen trein en vliegtuig naar aanleiding van
het eind 2019 te presenteren plan van aanpak hiervoor, en aan de lobby

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

13

naar de Europese Commissie (al dan niet met andere lidstaten) voor een
vernieuwde focus en aanpak op het internationale treinproduct.
Marktordening spoor
In 2020 wordt een besluit genomen over de vervoerconcessie voor een
hoofdrailnet (HRN) na 2024. Hierbij wordt er gekeken naar:
• De vraag of de volgende vervoerconcessie onderhands wordt gegund
of wordt aanbesteed.
• De reikwijdte van een hoofdrailnet. Onderdeel hiervan is onderzoek
naar de mogelijke decentralisatie van één of meerdere lijnen die in het
regeerakkoord worden genoemd en onderzoek naar de positie van de
hogesnelheidslijn.
Als onderdeel van dit besluit worden er daarnaast verschillende opties
voor het eigendom en de exploitatie van stations uitgewerkt. Tenslotte
wordt er ook gekeken naar de kansen en bedreigingen van het recht op
toegang («open toegang») op de regionale lijnen vanaf 2021 en op het
HRN vanaf 2025. Een besluit over de ordening wordt zorgvuldig, stapsgewijs en in consultatie met andere partijen genomen. Bij dit besluit staat
de reiziger centraal, zonder dat de belastingbetaler vergeten wordt.
European rail traffic management system (ertms)
Met de uitrol van European Rail Traffic Management System (ERTMS)
wordt in Nederland invulling gegeven aan de vervangingsbehoefte van
het huidige Automatische Treinbeïnvloeding systeem (ATB-systeem) en
de Europese verplichtingen voor interoperabele spoorverbindingen. Naast
een grotere veiligheid biedt ERTMS ook voordelen op het gebied van
betrouwbaarheid en capaciteit. In 2020 worden de eerste stappen gezet
voor de realisatie van ERTMS; zo worden aanpassingen aan de infrastructuur en het materieel aanbesteed.
Overwegen
Net als op de weg streven we ook in het treinverkeer naar meer veiligheid.
Op het gebied van overwegveiligheid wordt in 2020 stevig ingezet op de
aanpak van de openbaar toegankelijke niet actief beveiligde overwegen
(NABO’s) en de risicogestuurde overwegenaanpak van het Landelijk
Verbeterprogramma Overwegen (LVO). Het programma NABO zal in 2020
naar verwachting met alle regionale wegbeheerders een overeenkomst
hebben gesloten over de uit te voeren maatregelen.
Omvorming prorail
Het kabinet heeft het besluit genomen om ProRail om te vormen tot een
zelfstandig bestuursorgaan (zbo) met eigen rechtspersoonlijkheid. Deze
omvorming realiseren we gezamenlijk met ProRail. Met de omvorming zal
worden voortgebouwd op de door ProRail ingezette verbeteringen.
Tegelijkertijd biedt de omvorming nieuwe kansen om de aansturing te
vereenvoudigen en de publieke verantwoording te versterken. De
planning is om het wetsvoorstel hiertoe in 2019 aan de Tweede Kamer aan
te bieden en de wet begin 2021 in werking te laten treden.
Luchtvaart
Luchtvaartnota
Zoals afgesproken in het Regeerakkoord wordt gewerkt aan een Luchtvaartnota 2020–2050. De ontwerp-Luchtvaartnota wordt naar verwachting
eind 2019 opgeleverd. De nota wordt een richtinggevende en integrale
beleidsvisie van dit kabinet en moet leiden tot een goed afgewogen visie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

14

voor een duurzaam luchtvaartbeleid met daarbij de contouren van de
benodigde overheidsinzet. Veiligheid, omgeving, milieu, economie en
infrastructuur zijn daarin bepalende factoren. Dit vraagt ook een intensief
traject met belanghebbenden en omgeving om een breed gedragen visie
te kunnen ontwikkelen. In 2020 zal gestart worden met de uitvoering van
de luchtvaartnota.
Ontwikkeling Schiphol en Lelystad
De verankering van het Nieuw normen- en handhavingsstelsel (NNHS)
voor Schiphol wordt voorbereid. Dit stelsel heeft tot doel het verkeer op
Schiphol zo af te handelen dat dit de minste hinder voor de omgeving
oplevert. Met de wettelijke verankering van het stelsel komt er een einde
aan de huidige situatie waarin door de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) anticiperend wordt gehandhaafd op het vliegen volgens de
regels van het NNHS. Daarnaast is gestart met de evaluatie van de
implementatie van de OVV-aanbevelingen over veiligheid op Schiphol.
Deze evaluatie zal in 2020, tijdig voor de start van het gebruiksjaar 2021,
worden afgerond. Aanvullend op deze evaluatie wordt onderzocht of een
verdere ontwikkeling van Schiphol in de komende jaren aantoonbaar
veilig kan plaatsvinden.
Het Luchthavenverkeersbesluit, waarmee een einde komt aan het
anticiperend handhaven op Schiphol, wordt na het zomerreces 2019 in
procedure gebracht. Op basis van de richtinggevende uitspraken in de
Luchtvaartnota, het verslag van de voorzitter van de Omgevingsraad
Schiphol en de bestaande feitenbasis met onderzoeken over economie,
veiligheid en milieu, wordt in de periode daarna gewerkt aan een tweede
Luchthavenverkeersbesluit waarin de ontwikkeling voor Schiphol op de
middellange termijn wordt geregeld.
Ook wordt in 2020 Stichting Airport Coordination Netherlands (ACNL)
omgevormd tot een publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo).
Deze organisatie is verantwoordelijk voor de verdeling van slots aan
luchtvaartmaatschappijen die gebruik willen maken van gecoördineerde
luchthavens. Vanwege de toegenomen schaarste op deze luchthavens
wordt ook ingezet op het toekomstbestendig maken en houden van de
slotsystematiek. Daarbij wordt naar het gehele proces gekeken van de
vaststelling van de beschikbare capaciteit tot aan de handhaving om er
voor te zorgen dat de beschikbare slots zo efficiënt mogelijk worden
gebruikt. In dat kader is het voornemen om eind 2020 het handhavingsinstrumentarium van de ILT, die toeziet op slotmisbruik, uit te breiden met
een bestuurlijke boete.
In het Regeerakkoord is opgenomen dat Lelystad Airport een luchthaven
wordt voor vakantievluchten. Als gevolg van de uitspraak van de Raad
van State inzake het PAS is opening van Lelystad per 1 april 2020 niet
meer haalbaar. De komende periode wordt derhalve voortvarend
doorgewerkt aan de voorbereidingen met het doel om Lelystad Airport zo
snel mogelijk te openen om Schiphol te ontlasten.
Ook worden er in 2020 verdere stappen gezet in de integratie van de
civiele en militaire luchtverkeersleidingsorganisaties LVNL en CLSK tot
één organisatie.
Beter meten en berekenen
In 2019 is gestart met het Project meten en berekenen van vliegtuiggeluid.
Het doel is deze dichter bij elkaar te brengen om de informatievoorziening
aan de burger te verbeteren en beleidsopties beter te kunnen beoordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

15

Het RIVM, KNMI en NLR zullen een rapport opleveren waarin advies wordt
gegeven hoe om te gaan met meten en berekenen. Daarnaast worden
experts op het gebied van geluid en -hinder gevraagd constructief mee te
denken met RIVM, KNMI en NLR. De Tweede Kamer is geïnformeerd over
de start van het project en zal ook tussentijds worden geïnformeerd. In
2020 zal uitvoering worden gegeven aan de overgenomen aanbevelingen
uit de nog te ontvangen rapportage.
Programma luchtruimherziening
Het programma Luchtruimherziening heeft als doel om een luchtruim te
creëren dat in 2023 en daarna structureel meer capaciteit biedt voor civiel
(commercieel) vliegverkeer, militaire inzet en oefenbehoefte faciliteert en
de verdere ontwikkeling van Lelystad Airport mogelijk maakt. Klimaat- en
leefbaarheidsdoelstellingen worden bij dit onderwerp voor het eerst
expliciet meegewogen, naast veiligheid en capaciteit. Ook houdt het
programma rekening met de komst van onbemande systemen (drones) en
met internationale afspraken zoals in FABEC-verband en rondom Single
European Sky. De modernisering van het luchtruim gebeurt langs drie
sporen: verbeteringen van de aansluitroutes op Lelystad vóór 2023,
resultaten in 2023 – het betreft de inpassing van een militair oefengebied
in het noorden van Nederland en de herinrichting van het zuidoostelijk
luchtruim met name voor civiel verkeer – en een roadmap voor de periode
2023–2035. De in 2020 door ons te nemen Voorkeursbeslissing legt deze
drie sporen in samenhang vast.
Regionale luchthavens
In de Luchtvaartnota 2020–2050 kijken we naar de toekomstige rol en
positie van de regionale luchthavens. Vanuit die context zal de besluitvorming over de luchthavenbesluiten dan ook plaatsvinden. Tevens zetten
we verdere stappen in de procedures om te komen tot Luchthavenbesluiten voor de (regionale) burgerluchthavens van nationale betekenis. In
2019 is het advies van de heer Van Geel over de toekomst van Eindhoven
Airport aangeboden aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat en
de Staatssecretaris van Defensie3. In 2020 geven we verder uitwerking aan
dit advies.
Maritiem en vaarwegen
Vaarweginfrastructuur
Vaarwegen zijn van groot belang voor een efficiënt en duurzaam
goederenvervoersysteem. Betrouwbaarheid is daarbij een belangrijke
eigenschap. Daarom wordt allereerst gewerkt aan adequaat onderhoud en
tijdige vervanging van kunstwerken op de vaarwegen. Ook is een pilot in
voorbereiding om bodemerosie op de Waal bij Nijmegen aan te pakken.
Daarnaast worden knelpunten op het water aangepakt via het MIRT,
waarbij in 2020 de openstelling van de tweede sluiskolk bij Eefde wordt
voorzien, evenals de start van de realisatie van ligplaatsen op de
Merwedes en op de Waal bij Lobith.
Havennota
De Nederlandse zeehavens behoren tot de beste havens ter wereld. Ze
fungeren als knooppunt voor zee- en landgebonden bedrijvigheid.
Daarnaast bieden deze havens unieke vestigingslocaties voor clusters van
nationale en internationale industrie en dienstverlening in zowel de
havens als in het achterland. Gelet op de grote uitdagingen van klimaat3

Kamerstukken II 2018–2019 31 936, nr. 593

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

16

en energietransitie en voortschrijdende digitalisering die op de zeehavens
afkomen, is een separate en integrale visie op de toekomst van de
Nederlandse havens en de mainport Rotterdam in de maak. Deze visie
krijgt vorm in een havennota die de Kamer eind 2019 tegemoet kan zien.
In de havennota zal het kabinet vanuit een publiek perspectief ingaan op
de kansen, opgaven en belangen van de havens met als doel om de
leidende positie van de havens in onze delta-economie duurzaam te
behouden en te versterken, zodat de toegevoegde waarde, de bijdrage
aan het nationale verdienvermogen en de werkgelegenheid van de zee- en
binnenhavens ook in een onzekere toekomst behouden blijven. De
havennota zal uitgaan van een middellange tijdshorizon tot 2030.
Klimaatadaptatie
Klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting
De afgelopen jaren kenmerkten zich door perioden van droogte, hitte en
geregeld ook hevige hoosbuien. Dat heeft het belang onderstreept van
een aangepaste ruimtelijke inrichting om schade en slachtoffers zoveel
mogelijk te voorkomen. Met het Uitvoeringsprogramma van de Nationale
klimaatadaptatiestrategie (NAS) wil het kabinet in 2020 klimaatadaptatie
verder aanjagen. Het uitvoeringsprogramma van de NAS is aanvullend op
het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie, waarin alle overheden in 2020
toewerken naar regionale uitvoeringsagenda’s op basis van stresstesten
en risicodialogen. Daarmee komt voor heel Nederland de opgave voor
wateroverlast, droogte, hitte en het beperken van de gevolgen van
overstromingen in beeld. Het Rijk steunt ook in 2020 een aantal concrete
uitvoeringsprojecten en werkt aan een impulsregeling die vanaf 2021
decentrale overheden moet helpen bij de transitie naar een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting. Daarvoor is een wetswijziging in
voorbereiding die het mogelijk maakt om bijdrage uit het Deltafonds in te
zetten voor maatregelen van decentrale overheden voor wateroverlast.
Net als de decentrale overheden, werkt het rijk ook aan stresstesten en
risicodialogen voor de eigen netwerken. In 2050 moeten deze klimaatbestendig en robuust zijn. In 2020 wordt de Climate Adaptation Action
Summit in Nederland georganiseerd om het belang van klimaatadaptatie
hoog op de internationale agenda te houden en concrete acties te
stimuleren van alle betrokken partijen. Deze summit biedt een podium aan
de door Nederland geïnitieerde Global Commission on Adaptation om de
resultaten van het jaar van actie te laten zien en de mondiale beweging
om de klimaatadaptatie actieagenda voort te zetten en te versnellen. Het
Global Center on Adaptation, gehost door Nederland en met vestigingen
in Rotterdam en Groningen, heeft hierbij het voortouw.
Nationale en internationale Waterveiligheid
Beleidsontwikkeling Integraal Riviermanagement
In het programma Integraal Riviermanagement wordt in samenwerking
met betrokken overheden beleid ontwikkeld hoe we de komende tijd en
met het oog op 2050 willen omgaan met de rivieren, gegeven de
verschillende functies en belangen. Dit beleid zal in ieder geval ingaan op
de opgaven die spelen bij hoogwater en bij laagwater. Bezien wordt o.a.
of integratie van opgaven voor waterveiligheid, scheepvaart,
waterkwaliteit/natuur, zoetwater en regionaal/economische ontwikkeling
tot meerwaarde kan leiden. Bij deze beleidsontwikkeling wordt de
herijking van de voorkeurstrategie Rivieren van het Deltaprogramma
meegenomen. Naast het ontwikkelen van beleid, kunnen in 2020 ook
concrete projecten in uitvoering komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

17

Kennisprogramma Zeespiegelstijging
Hoe de zeespiegelstijging zich na 2050 zal ontwikkelen en welke maatregelen we wel en niet kunnen nemen om daarop te reageren is nog met
grote onzekerheden omgeven. Om die onzekerheid te reduceren is in 2019
het Kennisprogramma Zeespiegelstijging gestart. Belangrijke elementen
voor de komende twee jaar zijn daarbij de ontwikkelingen op Antarctica
en systeemverkenningen die de houdbaarheid en «oprekbaarheid» van
onze huidige strategie van zandsuppleties en waterkeringen onder de loep
nemen. Het Kennisprogramma wordt ontwikkeld in samenwerking met de
Deltacommissaris, de partners in het Deltaprogramma, kennisinstellingen
en het bedrijfsleven. Het loopt door tot eind 2025 en levert beslisinformatie op die nodig is om bij de volgende 6-jaarlijkse herijking weloverwogen keuzes te kunnen maken voor de Deltabeslissingen en het
Deltaprogramma 2027.
Omgaan met droogte en voldoende zoetwater
De droge zomer van 2018 heeft laten zien dat Nederland goed voorbereid
is op ernstige droogte. Aan de zogenaamde Beleidstafel Droogte bekijken
overheden en drinkwaterbedrijven waar het nog beter kan in de toekomst.
De focus ligt daarbij op de meest urgente vraagstukken, waaronder de
verdringingsreeks, grondwater, verzilting, drinkwater, scheepvaart en het
beheer van het IJsselmeer. Ook is € 7 miljoen uit het Deltafonds
beschikbaar gekomen voor de periode 2019–2021, o.a. om water beter
vast te houden en de verzilting beter in beeld te brengen. Het Deltaprogramma Zoetwater zorgt met een programma van uitvoeringsmaatregelen dat ons land ook in de toekomst een betrouwbare zoetwatervoorziening heeft. Het lopende programma tot en met 2021 bevat voor ruim
€ 400 miljoen aan maatregelen zoals een uitbreiding van de klimaatbestendige wateraanvoer naar West-Nederland, maatregelen op de hoge
zandgronden in Oost en Zuid-Nederland om water beter vast te houden
en het verbeteren van de informatie-uitwisseling tussen waterbeheerders
onderling. Dat laatste gebeurt onder de noemer Slim Watermanagement.
Eind 2020 worden op basis van de nieuwste inzichten de nationale en
regionale voorkeursmaatregelen voor de periode 2022–2027 vastgesteld.
Daarvoor is € 150 miljoen in het Deltafonds gereserveerd voor de periode
2022–2027. De middelen uit het Deltafonds worden aangevuld met
regionale cofinanciering.
Circulaire economie
Circulaire economie is een speerpunt van dit kabinet; in haar laatste
milieurapport heeft de Europese Commissie Nederland hierop toonaangevend genoemd. Bovendien draagt circulaire economie bij aan de
klimaatdoelstellingen van Nederland. De ambitie is dat Nederland in 2050
circulair is. In 2030 wordt een reductie van 50% nagestreefd van het
nationale verbruik van primaire grondstoffen. Om de transitie te
versnellen is het belangrijk dat alle betrokken partijen met elkaar aan de
slag gaan en dat kennis, ook internationaal wordt gedeeld tussen
inkopers, opdrachtgevers, bedrijven, overheden en financiers. Hopelijk
biedt de tweede conferentie Circulaire economie in februari 2020 weer een
goed platform voor die uitwisseling. Ook worden in 2020 de voorbereidingen getroffen voor het World Circular Economy Forum dat
waarschijnlijk begin 2021 in Nederland wordt georganiseerd. De inspanningen moeten niet alleen op nationaal niveau plaatsvinden, maar ook
regionaal. Projecten op het gebied van circulaire economie die bijdragen
aan nationale CO2-reductie, kunnen daarnaast ondersteund worden met
middelen die zijn vrijgemaakt voor de klimaatopgave. In het kader van de
uitvoering van het Urgenda-vonnis is eenmalig (voor 2019 en 2020) een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

18

bedrag van € 80 miljoen ten behoeve van IenW vrijgemaakt. Met deze
middelen worden onder andere circulaire projecten in de grond-, weg- en
waterbouw en de kunststoffenketen gestimuleerd. In 2020 en latere jaren
wordt de besteding van die middelen gekoppeld aan het Klimaatakkoord.
Hiervoor wordt in 2020 € 5 miljoen van de Klimaatenveloppe van het
kabinet ingezet voor het realiseren van circulaire projecten die tegelijk tot
reductie van de CO2-uitstoot leiden. In het aangekondigde Urgenda-pakket
is tevens een heffing op het verbranden en storten van buitenlands afval
opgenomen.
Programma nederland circulair: transitie-agenda’s
Het Rijk zet zich samen met andere maatschappelijke partijen in om de
transitie naar een circulaire economie te versnellen en op te schalen. In
het kader van het Rijks-brede Programma Nederland Circulair heeft het
Rijk deze ambitie verder geoperationaliseerd per prioriteit, keten of
grondstoffenstroom. Daarbij zijn de gewenste effecten op milieu,
leveringszekerheid en economisch concurrentievermogen leidend.
In het uitvoeringsprogramma uit 2019 zijn de activiteiten gepresenteerd
binnen vijf transitieagenda’s en binnen de dwarsdoorsnijdende thema’s.
Om uitvoering te geven aan de transitieagenda’s is op de IenW begroting
in totaal € 16 miljoen vrijgemaakt voor 2019 en 2020. Het PBL zal de
komende jaren de resultaten monitoren en eind 2019 een eerste voortgangsrapportage opleveren. Vanaf 2020 ontvangt de Kamer jaarlijks voor
de zomer een actualisering van het uitvoeringsprogramma.
Verpakkingen en plastic
Voor het tegengaan van plastic soep en het voorkomen van zwerfafval
kent Nederland een tweesporenbeleid: het eerste spoor betreft een
recyclingdoelstelling van 90% voor kleine plastic flesjes en een reductiedoelstelling van 70 – 90% voor kleine plastic flesjes in het zwerfafval. Het
tweede spoor betreft het invoeren van statiegeld op kleine plastic flesjes
voor het geval in het najaar van 2020 mocht blijken dat de doelstellingen
niet zijn gerealiseerd. De voortgang en de realisatie van de doelstellingen
worden gemonitord door Rijkswaterstaat, hierover wordt de Tweede
Kamer tweemaal per jaar geïnformeerd. Ook wordt in het kader van de
Landelijke Aanpak Zwerfafval door de VNG en Stichting Afvalfonds
Verpakkingen (StAV) bijzondere aandacht geschonken aan minder blikjes
in het zwerfafval. Om een extra impuls te geven aan het minder gebruiken
van plastics en meer recyclen en toepassen van plastics, is een ambitieus
Plastic Pact NL gesloten met 75 koplopers in het bedrijfsleven en andere
maatschappelijk betrokken organisaties. Dit pact loopt vooruit op de
implementatie van de Europese Single Use Plastics (SUP) richtlijn. De
resultaten worden jaarlijks gemonitord en begin 2020 zal de nulmeting en
een eerste voortgangsmeting aan de Tweede Kamer worden gepresenteerd. De aanpak met het Plastic Pact wordt daarnaast opgeschaald
binnen Europa.
IenW ondersteunt het initiatief van Nederlandse en Europese festivalorganisatoren om zich te ontwikkelen tot circulaire festivals als vervolg op de
lopende Green Deal Afvalvrije Festivals en wil ook met andere sectoren
tot soortgelijke afspraken komen. Ook is voor het tegengaan van
microplastics € 10 miljoen beschikbaar gesteld uit de Enveloppe Natuur
en waterkwaliteit voor de periode 2018–2021, wat via het Deltafonds
wordt uitgegeven. Voorts worden met de e-commerce sector afspraken
gemaakt over het verduurzamen van haar verpakkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

19

Kleding en textiel
Kleding en textiel hebben na voedsel de grootste ecologische voetafdruk.
Er wordt in deze keten bijvoorbeeld veel verspild als gevolg van «fast
fashion». Ook is er onvoldoende transparantie over de productieprocessen en loopt de kwantiteit en kwaliteit van de inzameling, sortering en
recycling achter op andere materiaalstromen zoals glas, papier en plastic.
Daarbij neemt de export van herbruikbare kleding en textiel naar
ontwikkelingslanden af, mede door de afnemende kwaliteit van ingezamelde kleding. In 2019 zal -mede op basis van het plan dat de sector zelf
opstelt- een beleidsprogramma textiel worden opgesteld dat het hoofd
moet bieden aan deze ongewenste ontwikkelingen. De uitvoering van het
programma begint in 2020.
Duurzaam IenW
Het Ministerie van IenW streeft ernaar om zelf koploper te worden met
maatregelen richting een klimaatneutraal en circulair werkend ministerie
in 2030. Daarvoor heeft IenW een eigen actieplan Maatschappelijk
Verantwoord Inkopen en het programma Duurzaam IenW en werkt het
aan verduurzaming van het MIRT. Hiermee wordt beoogd om
duurzaamheid in de eigen processen verder te verankeren. Jaarlijks
publiceert IenW een duurzaamheidsverslag. De eigen CO2-uitstoot van
IenW zal in 2020 verder worden verminderd naar tenminste 30 tot 40% ten
opzichte van 2009. IenW spant zich in om het gebruik van eenmalige
plastic producten en verpakkingen in de catering in alle rijkspanden terug
te dringen. Daartoe wordt in 2019 een Visie- en Actieplan Circulaire
Catering opgesteld, waarmee het Rijk onder meer zijn eigen
CO2-voetafdruk verlaagt. In 2019 en 2020 werken we bovendien aan een
uitvoeringsstrategie richting klimaatneutraal en circulair werken in 2030
rond de infrastructuurprojecten in opdracht van IenW.
Gezonde en veilige leefomgeving
Luchtkwaliteit
Schone lucht is een belangrijk onderdeel van een gezonde en veilige
leefomgeving. De afgelopen jaren is de luchtkwaliteit aanzienlijk
verbeterd, maar om enkele hardnekkige knelpunten op te kunnen lossen,
is de aanpak uit het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL) voortgezet. Het gaat met name om gebieden waar zich intensieve
veehouderij bevindt (fijnstof) en om enkele binnenstedelijke gebieden
(stikstofdioxide). Ook wanneer knelpunten zijn opgelost, is verdere
verbetering van de luchtkwaliteit van belang om risico’s voor de volksgezondheid verder te verlagen. Het Schone Lucht Akkoord vormt het kader
voor een permanente verbetering van de luchtkwaliteit. Hiermee werkt het
kabinet – zoals geadviseerd door de Gezondheidsraad4 – toe naar de
advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie. Inzet van het
kabinet is om 50% gezondheidswinst in 2030 ten opzichte van 2016 te
behalen, voor de gezondheidseffecten afkomstig van Nederlandse
bronnen. Het Schone Lucht Akkoord wordt samen met decentrale
overheden in 2019 gepresenteerd en er wordt gestart met de uitvoering.
De aanbevelingen van het IBO Luchtkwaliteit en de beleidsdoorlichting
van het NSL zijn bij het Schone Lucht Akkoord betrokken.

4

Bijlage bij Kamerstukken II 2017–2018 30 175 nr. 292

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

20

Geurhinder veehouderijsector
Geurhinder vormt een probleem in een aantal gebieden waar veel
veehouderij geconcentreerd is. De Commissie Geurhinder Veehouderij
heeft in april 2019 aanbevelingen voor de langere termijn gedaan om een
balans te bereiken tussen een prettige leefomgeving en duurzame
veehouderij. In reactie op het rapport zal in 2020 onder andere aandacht
zijn voor kennisontwikkeling over geur-, voor cumulatie van geuroverlast
op één geurgevoelig object en zal de systematiek van de stalbeoordeling
tegen het licht gehouden worden om innovaties te bevorderen. Verder zal
de warme sanering van varkenshouderijen voor verlichting van
omwonenden zorgen. Het kabinet heeft daarvoor in deze kabinetsperiode
een bedrag van € 120 miljoen gereserveerd.
Geluid
De Aanvullingswet geluid waarmee geluidregels ondergebracht worden in
de Omgevingswet is in 2019 aangenomen in de Tweede Kamer. De
uitwerking daarvan in onderliggende regelgeving vindt in 2019 en 2020
plaats. De feitelijke geluidnormering wordt hierbij opgenomen in het
Aanvullingsbesluit geluid. Tegelijkertijd heeft de WHO recent een
belangrijk advies uitgebracht over geluid. In 2019 wordt onderzocht hoe
het WHO-advies zich verhoudt tot de huidige (inter)nationale wet- en
regelgeving en naar de mogelijkheden om het WHO advies te gebruiken
ter versterking van het (inter)nationaal beleid en de mogelijke gevolgen
daarvan voor de Nederlandse situatie. In 2020 en latere jaren vindt de
verdere uitwerking daarvan plaats.
Bodem
De Aanvullingswet bodem is eind 2018 door de Tweede Kamer aangenomen en ligt momenteel bij de Eerste Kamer ter behandeling. De
uitwerking van de bodemregels staat in het Aanvullingsbesluit bodem. De
consultatie van het besluit is najaar 2018 afgesloten. Medio 2019 zal het
aan het parlement worden aangeboden (voorhang). Met de opname van
bodem in de Omgevingswet wordt de bodemregelgeving gemoderniseerd
en geïntegreerd met het ruimtelijk instrumentarium. Met de nieuwe regels
wordt de inzichtelijkheid vergroot, komt er meer afwegingsruimte voor
decentrale overheden en blijft het beschermingsniveau gelijk. Normering
en rekeninstrumenten worden ongewijzigd overgenomen.
Het convenant bodem en ondergrond gaat het laatste jaar in. Hierin zijn
onder meer afspraken gemaakt over de afronding van de sanering van de
zogenaamde spoedlocaties bodemsaneringen. Hiermee wordt een
belangrijke stap gezet naar een beheerfase van het bodembeleid.
De sanering van het voormalige Thermphos-terrein in Zeeland verloopt
voorspoedig. De planning is dat het terrein eind 2021 zal zijn gesaneerd.
De uitvoerder heeft aangegeven dat vanwege goede voortgang de
sanering waarschijnlijk al eind 2020 zal zijn afgerond. Het eerste kwartaal
van 2021 is daarna nog nodig voor de administratieve afhandeling.
Waterkwaliteit
Delta-aanpak Waterkwaliteit
Het kader voor onze waterkwaliteit wordt gevormd door de Europese
kaderrichtlijn water (KRW) en de Delta-aanpak waterkwaliteit. De
prioriteiten zijn daarbij het verbeteren van de waterkwaliteit mest,
gewasbeschermingsmiddelen, chemische stoffen, medicijnresten en
ecologie grote wateren. Eind 2020 zal IenW samen met alle betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

21

overheden en maatschappelijke organisaties de aansturing via drie
bestuurlijke versnellingstafels (landbouw, stoffen en de brede tafel)
evalueren en indien nodig aanpassen.
De nationale analyse Delta-aanpak Waterkwaliteit onder leiding van het
Planbureau zal eind 2019 inzicht geven in hoeverre op de verschillende
plekken in Nederland de doelen van de KRW gehaald kunnen worden. Ook
het effect van mogelijke maatregelen bij agrariërs in het kader van het
Deltaplan Agrarisch Waterbeheer worden daarbij voor zover mogelijk
doorgerekend. Voor het stimuleren van de toepassing van maatregelen bij
agrariërs is in 2020 € 38,8 miljoen extra gereserveerd. De resultaten van
de Delta-aanpak Waterkwaliteit worden benut bij de totstandkoming van
de ontwerp Stroomgebiedbeheerplannen, die december 2020 gereed zijn.
Eind 2019 gaat een door IenW vormgegeven opleidingsprogramma van
start voor alle betrokken vergunningverleners op het gebied van stoffen.
Onder de ketenaanpak «medicijnresten uit water» wordt in 2020 een
definitieve keuze gemaakt voor de demoprojecten op rioolwaterzuiveringen die medicijnresten en andere microverontreinigingen extra gaan
verwijderen, medegefinancierd via € 60 miljoen uit het regeerakkoord.
Grote wateren
De ministeries van IenW en LNV geven met de programmatische aanpak
grote wateren uitvoering aan de maatregelen voor de waterkwaliteit en
natuur in de grote wateren in het Rivierengebied, Zuidwestelijke Delta,
IJsselmeer, Markermeer, Waddenzee en Eems-Dollard tot en met 2050. In
2020 worden verkenningen en planuitwerkingen uitgevoerd ter voorbereiding op concrete uitvoering.
Noordzee
Er wordt gewerkt aan een lange termijnstrategie voor de Noordzee.
Aanleiding hiervoor is de toename van het gebruik van de ruimte op de
Noordzee en de enorme windenergieopgave die er op de Noordzee
afkomt om aan de afspraken uit het Klimaatakkoord van Parijs te kunnen
voldoen. Deze opgave dient gerealiseerd te worden in balans met de
natuurherstelopgave en voldoende ruimte voor visserij en rekening
houdend met ander gebruik van nationaal belang zoals zeevaart,
zandwinning etc. De ambitie is om, in gezamenlijk eigenaarschap tussen
Rijk en stakeholders, een gezonde zee met een duurzaam en verantwoord
gebruik zeker te stellen voor toekomstige generaties. Het streven van het
kabinet is om hiertoe eind 2020 de nieuwe Structuurvisie/Programma
Noordzee 2022–2027 vast te stellen. Het Programma Noordzee 2022–2027
integreert de verplichtingen uit de Europese Kaderrichtlijn Maritieme
Ruimtelijke Planning om een ruimtelijk plan voor de Noordzee vast te
stellen, en uit de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) om het
programma van maatregelen. In 2020 zal ook het monitoringprogramma
van de KRM worden geactualiseerd.
Omgevingsveiligheid
Een incident met gevaarlijke stoffen heeft grote gevolgen voor het milieu
en de leefomgeving. Daarom is voorkomen altijd beter dan genezen. De
komende jaren richten we ons beleid nadrukkelijk in op basis van de
volgende drieslag: (i) het voorkomen van risico’s voor mens en milieu, (ii)
actief inzetten op beheersmaatregelen, inclusief verbeterde samenwerking
tussen inspecties en (iii) betrekken van de samenleving. Naast milieurisico’s richt IenW zich ook op financiële risico’s die samenhangen met
saneringsopgaven. Bedrijven moeten op voorhand laten zien hoe zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

22

invulling geven aan het uitgangspunt «de vervuiler betaalt». Waar nodig
zullen beleidsinspanningen uiteraard ook gericht zijn op het saneren van
risicovolle situaties en het beheersen van bekende risico’s.
De leefomgeving kent op dit moment een basiskwaliteit volgens wettelijke
normen. Voor de verbetering van de gezondheid en veiligheid zijn echter
verdere inspanningen nodig. IenW wil stappen zetten door een slimme
inrichting van gebieden (ruimtelijk ontwerp) en door nieuwe of alternatieve, veilige materialen, producten, processen en toepassingen te
ontwikkelen. Het concept Safe by Design speelt in deze transitie een
belangrijke rol: het al in de ontwerpfase meenemen van risico’s voor
mens en milieu. Deze transitie hebben we Europees geagendeerd in het
bijzonder als het gaat om een gezamenlijke aanpak van nanomaterialen
en gevaarlijke stoffen. Ook werken we samen met het bedrijfsleven en de
wetenschap in het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030). Doel
van dit programma is om te komen tot een vitale (petro)chemische sector
zonder noemenswaardige incidenten in 2030. DV2030 zal medio 2020 na
een evaluatie worden beëindigd. Onderdelen van DV2030 zullen overgaan
naar de alsdan opgerichte organisatie Safety Delta Nederland (SDN).
Nucleaire veiligheid, stralingsbescherming en beveiliging
Nucleaire veiligheid is van groot belang en heeft onverminderd onze
aandacht; Nederland en de buurlanden zetten de goede samenwerking
ook in 2020 voort bijvoorbeeld door samenwerking bij de uitwisseling van
informatie over de staat van de reactoren, crisisvoorbereiding en
uitvoering van kruisinspecties. De samenwerking heeft onder meer als
doel om ervoor te zorgen dat bewoners in de grensgemeenten ook bij
gebeurtenissen bij kerncentrales over de nationale grenzen heen snel en
juist worden geïnformeerd. Adequate communicatie over ongewone
gebeurtenissen bij nucleaire installaties en goede samenwerking met alle
veiligheidspartners vormen andere belangrijke pijlers, ook om onnodige
maatschappelijke onrust te voorkomen.
De nucleaire beveiliging blijft op een solide niveau door bijstelling van de
referentiedreiging Cyber Security in 2020 op basis van een in 2019
uitgevoerd assessment van de cyberweerstand bij nucleaire inrichtingen.
Een referentiedreiging beschrijft de meest ernstige, maar toch nog
realistische, scenario’s gebaseerd op dreigingsinformatie van de AIVD.
Deze referentiedreiging vormt het uitgangspunt voor de verplichte
maatregelen voor cyberbeveiliging van de Nederlandse nucleaire
installaties.
De borging voor nucleaire veiligheid, beveiliging en stralingsbescherming
is daarnaast afhankelijk van kwalitatief hoogwaardige regelgeving,
vergunningverlening en het toezicht daarop. In dat licht vinden regelmatig
internationale toetsingen plaats. In 2020 zal de driejaarlijkse rapportage
door Nederland in het kader van het VN Verdrag Nucleaire Veiligheid
internationaal worden getoetst. Ook de wettelijke evaluatie van de ANVS
(afronding 3e kwartaal 2019) zal een graadmeter zijn op dit vlak. De
eventuele vervolgacties worden in 2020 opgepakt.
Tegelijk wil Nederland blijven innoveren, bijvoorbeeld bij medische
toepassingen en in de industrie. Dit kan leiden tot meer en intensievere
toepassingen van ioniserende straling. Hoewel de gevolgen voor mens en
milieu daarvan in het algemeen beperkt zijn, gaat ook hier veiligheid voor
alles. De ANVS volgt daarom de innovaties nauwlettend en past zo nodig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

23

het (uitvoerings)beleid aan met als doel een veilige toepassing, ook in de
gezondheidszorg.
IenW in het Caribisch deel van het Koninkrijk
Op de drie eilanden Bonaire, Saba en Sint Eustasius zal de uitvoering
worden gestart van de plannen voor beheer en onderhoud 2020–2023 (€ 5
miljoen structurele infrastructuur middelen). Op Saba wordt gewerkt aan
een toekomstbestendige haven en op Sint-Eustatius wordt de erosieproblematiek integraal aangepakt. Aan de uitbreiding van de haven van Sint
Eustatius zal worden gewerkt in samenhang met de aanpak van de erosie
van de kustweg zodat beide ontwikkelingen elkaar versterken. De bouw
van de nieuwe verkeerstoren en passagiersterminal op de luchthaven op
Sint-Eustatius wordt in 2020 afgerond. De connectiviteit in het gehele
Koninkrijk blijft gemonitord, ook nadat de opties zijn uitgewerkt en
afgerond om de mate van connectiviteit te verbeteren tussen
Sint-Maarten, Saba en Sint Eustatius alsmede tussen Bonaire en Curaçao.
Op Saba, Sint Eustatius en Bonaire wordt in nauwe samenwerking met de
eilanden gewerkt aan een intensief milieuprogramma. Op alle drie de
eilanden wordt geïnvesteerd in de professionalisering van het afvalbeheer, worden stortplaatsen gesloten en wordt geïnvesteerd in efficiëntere installaties en bouw van milieustraten en voorzieningen om afval
te scheiden. Op alle drie de eilanden zijn recent intentieverklaringen
getekend om in 2020/2021 te komen tot een verbod op single use plastics.
Daarnaast worden illegale stortplaatsen met hulp van Nederland
opgeruimd en handhaving ingezet en autowrakken verzameld en
afgevoerd. Op Bonaire wordt wet- en regelgeving voor bedrijven
ontwikkeld, een Kruithuis voor de veilige opslag van vuurwerk gebouwd
en met hulp van Nederland asbestsanering op voor het publiek toegankelijke plaatsen door het openbaar lichaam Bonaire in gang gezet. Samen
met het Ministerie van LNV en BZK werkt IenW aan een Koraal Actie Plan
om de snelle achteruitgang van het koraal aan te pakken.
Vanwege de urgente situatie rondom de brandstoffenproblematiek op
Bonaire werkt een interdepartementale Taskforce onder voorzitterschap
van IenW aan duurzame en veilige brandstoffenopslagen op Bonaire. In
2021 zal met financiële hulp van het Rijk (eenmalig 5 miljoen) een veilige
en toekomstbestendige infrastructuur rondom opslag en overslag van
voor de Bonairiaanse economie cruciale brandstoffen zijn gerealiseerd.
IenW en de EU
De inspanningen op Europees vlak zullen, los van de reguliere Europese
inbreng per beleidsonderwerp, vooral worden bepaald door de komst van
een nieuwe Europese Commissie, een nieuw Europees Parlement, de
Brexit en (de uitkomsten van) de onderhandelingen over de nieuwe
Europese begroting, met name de doorwerking op de Europese
programma’s/fondsen.
Daarnaast zal IenW in 2020 in interdepartementaal verband mede vorm
geven aan de uitvoering van het nationale ruimtevaartbeleid, dat volgt uit
de Nederlandse inschrijving uit 2019 in de programma’s van het Europese
Ruimtevaart Agentschap ESA. Het nationaal ruimtevaartbeleid richt zich
op de verdere uitbouw van de rol van het Galileo Reference Centre in het
ruimtevaartcluster en de op te zetten Space Campus in Noordwijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

24

Begroting op hoofdlijnen
De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven
en inkomsten aan ten opzichte van vorig jaar. Een meer gedetailleerd
overzicht van de mutaties per artikel is in de verdiepingsbijlage (bijlage 2)
te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

26

–

Regio Envelop voor Saba

Overheveling STAB naar VenJ

Overboekingen Provinciefonds en
Gemeentefonds

10

11

12

13

Kasschuif Aardobservatie

9

97

18

23

26

97

99
div.
26
26

Loon- en prijsbijstelling

– waarvan Hoofdstuk XII

– waarvan Infrastructuurfonds

– waarvan Deltafonds

Overige mutaties Hoofdstuk XII

11

Luchtverkenningscapaciteit
Kustwacht

8

11

Regeringsvliegtuig

7

98

14

PF: Ruimtelijke Adaptatie

Individueel Keuze Budget (IKB)

6

GF: Ruitmelijke Adaptatie

Kasschuif DKTI-regeling 2019

5

21

14

26

Klimaatakkoord Circulaire Maatregelen

4

26

Klimaatakkoord Mobiliteit

3

26

26

GF: Zoetwatermaatregeln

Kasschuif Klimaatakkoord

2

PF: Zoetwatermaatregelen

Generale Kasschuif

1

Kaderrelevante mutaties Hoofdstuk
XII

Belangrijkste mutaties Hoofdstuk XII

24.079

135.642

54.097

– 213.818

– 261

– 3.216

– 5.203

– 2.710

12.500

– 21.700

– 1.544.308

2019

– 1.551.776

9.635.899

7.550

Mutaties Incidentele suppletoire begroting
2019

Stand 1e suppletoire begroting 2019 (inclusief
ISB)

9.689

9.618.660

2019

Mutaties 1e suppletoire begroting 2019

Stand ontwerpbegroting 2019 (incl. NvW)

art.

Belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)

28.486

133.664

48.476

– 210.626

– 293

– 4.639

– 13.301

– 5.287

4.000

2.402

6.198

13.700

5.000

20.800

– 24.000

– 359.349

2020

– 362.606

9.274.187

63.750

– 84.764

9.295.201

2020

27.101

131.153

52.279

– 210.533

– 13.112

– 5.334

2.402

8.000

10.000

36.000

3.000

– 18.670

2021

21.366

9.298.614

– 32.099

9.330.714

2021

19.240

131.580

53.521

– 204.341

– 5.339

– 13.491

2.402

10.000

41.000

– 9.000

310.154

2022

334.973

9.098.297

– 70.617

9.168.910

2022

25.198

127.515

54.376

– 207.089

– 5.339

– 4.000

– 13.491

2.402

15.000

49.500

– 80.000

214.667

2023

176.611

9.780.840

401.198

9.378.838

2023

20.867

120.945

53.461

– 195.273

– 5.339

– 13.491

2.402

15.000

52.700

– 122.000

812.876

2024

743.509

9.124.265

380.270

8.743.995

2024

133.629

1.059.917

– 94.437

232.000

584.630

2025–2032

26.831

115.877

2033

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

27

div.

div.

– waarvan Basale Dienstverlening

Diversen

div.

– waarvan Aanvullende taken

div.

– waarvan Basale Dienstverlening
23

div.

– waarvan Aanvullende taken

KNMI

24

ILT

div.

Inpassing structurele onderuitputting 99

Stand begroting 2020

16

15

15

14

art.

8.084.062

13.061

– 1.075

0

1.075

– 4.500

– 8.600

13.100

– 23.524

23.524

2019

8.911.581

– 7.837

– 1.490

– 2.195

3.685

– 23.000

23.000

2020

9.319.980

– 920

– 2.325

– 5.487

7.812

– 26.000

26.000

2021

9.433.270

– 753

– 2.325

– 6.471

8.796

– 26.000

26.000

2022

9.957.451

– 2.128

– 2.325

– 7.019

9.344

– 23.000

23.000

2023

9.867.774

1.361

– 2.325

– 6.038

8.363

– 23.000

23.000

2024

2025–2032

2033

Ad 1. In het Regeerakkoord van het kabinet Rutte-III heeft het kabinet een
investeringsimpuls gegeven aan de bereikbaarheid. In de jaren 2018 tot en
met 2020 is er voor bereikbaarheid incidenteel € 2 mld. beschikbaar
gesteld en vanaf 2021 € 100 mln. per jaar. Er wordt voortvarend ingezet
op het vertalen van de ambities uit Regeerakkoord naar bestuurlijke
afspraken en projectplanningen. Onderuitputting in 2018 heeft vorig jaar
voor een deel van de projecten geleid tot een kasschuif naar 2020 en 2021.
Bij Voorjaarnota 2019 is opnieuw een risico op onderuitputting in 2019
gesignaleerd. De afgelopen periode is gebruikt om de totale projectportefeuille te analyseren. Hierbij is het risico op onderuitputting verder in kaart
gebracht en is bezien welke mogelijkheden voorhanden zijn om programmering, raming en de realisatie van alle projecten te optimaliseren. De
investeringsmiddelen worden op basis van deze analyse daarom in het op
dit moment meest realistische kasritme gezet. De middelen hebben reeds
een bestemming. Zo is twee derde van de Regeerakkoordmiddelen voor
infrastructuur omgezet in concrete lopende projecten voor de periode t/m
2025. Nu projecten concreet worden blijkt echter een ander kasritme
nodig dan bij Regeerakkoord gehanteerd. Daarbij worden middelen
geschoven uit de jaren 2019–2021 naar later jaren.
Ad 2. Ter dekking van de uitgaven van mobiliteitsmaatregelen in het kader
van het klimaatakkoord is een kasschuif op het Infrastructuurfonds
ingepast. Daarmee zijn kasmiddelen voor de mobiliteitsmaatregelen in de
juiste jaren geplaatst.
Ad 3. In het Regeerakkoord van het kabinet Rutte-III is CO2-reductieopgave
in 2030 afgesproken ter hoogte van 49% waarbij een klimaatenveloppe
van structureel 300 mln is gereserveerd. Deze middelen worden nu aan de
begroting 2020 toegevoegd ten behoeve van de CO2-reductieopgave van
de mobiliteitssector van 7.3 Mton en aangewend voor duurzame
energiedragers. duurzame logistiek en verduurzaming personenmobiliteit.
Ad 4. Voor de uitvoering van het Klimaatakkoord heeft het kabinet
besloten om vanaf 2020 middelen uit de klimaatenveloppe ter beschikking
te stellen voor circulaire maatregelen voor het realiseren van de
CO2-reductie doelstelling in 2030.
Ad 5. Voor de DKTI (Demonstratieregeling Klimaattechnologieën en
-innovaties in transport) zijn in het jaar 2019 middelen toegevoegd aan de
beleidsbegroting van IenW bij nota van wijziging5. Omdat de innovatieve
projecten een meerjarig karakter hebben, wordt met dit voorstel nu bij het
kasritme rekening gehouden met het moment dat de financiële
verplichting voor toekenning van demonstratieprojecten wordt aangegaan
en het moment dat de projecten tot uitbetaling komen. Vanuit doelmatigheidsoverwegingen vinden uitkeringen op basis van kasbehoefte en
gerealiseerde voortgang plaats.
Ad 6. In de cao Rijk 2018–2020 zijn afspraken gemaakt over de invoering
van een Individueel Keuze Budget (IKB). De overgang naar het IKB leidt tot
een incidenteel budgettair probleem in 2020, omdat onder het IKB het
vakantiegeld en de eindejaarsuitkering eerder worden uitbetaald. De
departementen worden hiervoor gecompenseerd.

5

Kamerstukken II 2018–2019, 35 000 XII, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

28

Ad 7. De exploitatiekosten voor het regeringsvliegtuig vallen hoger uit dan
voorzien. Dit komt doordat het nieuwe regeringsvliegtuig meer ingezet
wordt dan voorzien, en bovendien intercontinentaal. Het kabinet heeft
geld vrijmaakt om de structurele meerkosten van € 2,4 miljoen vanaf 2020
te dekken.
Ad 8. Overboeking van IenW aan Defensie voor de bijdrage aan het
nieuwe contract Luchtverkenningscapaciteit van de Kustwacht Nederland.
Ad 9. Door toedoen van meerjarige schommelingen in de EUMETSATcontributie heeft KNMI een kasschuif nodig van € 4 miljoen uit 2023 naar
2020.
Ad 10. Vanuit de Regio Envelop is € 12,5 miljoen beschikbaar gesteld voor
de renovatie van de zeehaven op Saba. Een optimale zeehaven te Saba is
een groeiende bron van inkomsten voor het eiland en verbetert de
leefbaarheid (aanlanding levensmiddelen en (project)goederen) op het
eiland.
Ad 11. Met ingang van 2020 gaat de subsidiëring en ministeriële verantwoordelijkheid van Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu
en Ruimtelijke Ordening (StAB) over van het Ministerie van IenW naar het
Ministerie van J&V. In deze begroting vindt de budgettaire verwerking
hiervan plaats.
Ad 12. Er vinden overboekingen plaats naar het Gemeente- en Provinciefonds in het kader van Zoetwatermaatregelen en Ruimtelijke Adaptatie.
Ad 13. Dit betreft de loonbijstelling en prijsbijstelling tranche 2019 die
nader wordt toegedeeld binnen de begroting Hoofdstuk XII, het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.
Ad 14. Dit betreft de structurele invulling van de taakstellende onderuitputting door verlaging van de budgetten op de diverse artikelen binnen de
IenW-begroting (XII). Een deel hiervan bestaat uit de ontvangen prijsbijstelling.
Ad 15. Interne overboekingen ten behoeve van een aantal aanvullende
taken en programma’s en Basale Dienstverlening van de KNMI en ILT.
Voor ILT is dit aanvullend op de bij 1e suppletoire begroting 2019
toegevoegde middelen voor het aanpakken van urgente knelpunten en de
risicogerichte aanpak.
Overzicht niet-juridische verplichte uitgaven en bestemming
Op verzoek van de Tweede Kamer wordt inzicht gegeven in de
niet-juridisch verplichte uitgaven per beleidsartikel. Hiermee wordt de
budgetflexibiliteit in de begroting beter inzichtelijk gemaakt en valt af te
leiden welk deel van de geraamde uitgaven budgettair-technisch gezien
beschikbaar is voor alternatieve besteding. Het percentage en het bedrag
niet-juridisch verplichte uitgaven per beleidsartikel worden bepaald op
basis van het percentage «juridisch verplicht» uit de budgettaire tabellen
van de beleidsartikelen. In de kolom «Bestemming van de niet juridische
verplichte uitgaven» wordt het niet verplichte bedrag opgesplitst naar de
bestemming van de uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

29

Overzicht niet-juridische verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x 1.000)
Art. nr.

Naam artikel

Juridisch verplicht

Niet-juridisch
verplichte uitgaven

Bestemming van de niet-juridisch verplichte uitgaven

11

Integraal waterbeleid
(€ 53.480)

€ 48.502 (91%)

€ 4.978
(9%)

• € 514 voor opdrachten algemeen waterbeleid (regie
op uitvoering en Gebiedsagenda IJsselmeergebied)
• € 175 voor opdrachten voor kennis en innovatie
• € 415 voor klimaatadaptatie
• € 648 voor opdrachten waterveiligheid
• € 329 voor opdrachten water internationaal
• € 833 voor opdrachten operationalisering resultaatgerichte aanpak (HGIS)
• € 420 voor opdrachten op het gebied van grote
oppervlakte wateren (gebiedsagenda Wadden,
Eems/Dollard, pilot Waddenslib en coördinatie
aardbevingendossier Groningen).
• € 794 voor opdrachten Marien en Internationaal
Waterbeleid
• € 850 voor opdrachten waterkwaliteit

13

Bodem en Ondergrond € 27.945
(€ 30.784)
(91%)

€ 2.839
(9%)

• € 1.103 Bodemonderzoek en structuurvisie
ondergrond
• € 177 Waternexus
• € 588 Drinkwater en waterketen (inclusief commissie
van deskudigen).
• € 79 Caribisch Nederland
• € 67 Milieueffectenrapportage
• € 153 Normeringen / regelgeving NEN
• € 672 opdrachten Veranderopgave Omgevingswet

14

Wegen en Verkeersvei- € 65.980
ligheid
(77%)
(€ 85.836)

€ 19.856
(23%)

• € 2.095 voor diverse opdrachten/onderzoeken t.b.v.
Wegverkeersbeleid en programmering Rijkswegen
• € 1.368 voor opdrachten programma’s Fiets, DUMO
en Innovatie mobiliteit. Opdrachten bestaan uit
diverse onderzoeken en communicatieactiviteiten.
• € 4.390 voor diverse onderzoeken verkeersveiligheid
en verkeersveiligheid campagnes.
• € 3.450 Urgenda middelen, voor o.a. (intensivering)
van campagnes gericht om gedragsmaatregelen naar
duurzame mobiliteit versneld in gang te zetten.
• € 8.553 Middelen Klimaatakkoord, voor stimulering
van duurzame energiedragers, duurzame logistiek en
verduurzaming personenmobiliteit.

16

Openbaar Vervoer en
Spoor
(€ 28.508)

€ 26.540
(93%)

€ 1.968
(7%)

• € 1.968 voor diverse opdrachten en onderzoeken
met betrekking tot de omvorming Prorail, spoortrillingenonderzoek, spoorveiligheid, taxionderzoeken en
cybersecurity.

17

Luchtvaart
(€ 24.443)

€ 21.092
(86%)

€ 3.351
(14%)

• € 3.351 voor diverse opdrachten/onderzoeken m.b.t.
luchtvaartveiligheid, luchthavenontwikkeling,
luchtverkeer, duurzaamheid en netwerkkwaliteit en de
opgaven voor de herziening van het luchtruim,
Schiphol na 2020 en Lelystad.

18

Scheepvaart en
Havens
(€ 39.881)

€ 37.971
(95%)

€ 1.910
(5%)

• € 1.910 voor opdrachten en onderzoeken Scheepvaart en Havens met betrekking tot bevorderen
duurzame binnenvaart, vernieuwen internationale
regelgeving en onderzoek naar klimaat, luchtkwaliteit
en duurzame zeevaart.

19

Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
(€ 44.374)

€ 41.465
(93%)

€ 2.909
(7%)

• € 417 pilots Ruimte data, doorontwikkeling Galileo
en grensoverschrijdende samenwerking.
• € 634 DGMI- brede projecten.
• € 398 vrijwillige bijdragen aan internationale
organisaties.
• € 1.460 DGMI- Algemeen, Organisatie ontwikkeling.

20

Lucht en Geluid
(€ 26.045)

€ 25.750
(99%)

€ 295
(1%)

• € 4 Onderzoeksopdrachten lucht.
• € 291 Onderzoek TNO/ECN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

30

Art. nr.

Naam artikel

Juridisch verplicht

Niet-juridisch
verplichte uitgaven

Bestemming van de niet-juridisch verplichte uitgaven

21

Duurzaamheid
(€ 89.644)

€ 81.983
(91%)

€ 7.661
(9%)

• € 1.197 Uitvoering duurzaamheidsinstrumentarium.
• € 5.842 Uitvoering duurzame produktketens.
• € 365 uitvoering industriële emissies.
• € 257 Uitvoering Natuurlijk Kapitaal.

22

Omgevingsveiligheid
en Milieurisico’s
(€ 34.204)

€ 27.543
(81%)

€ 6.661
(19%)

• € 2.187 Uitvoering veiligheid chemische stoffen en
asbest.
• € 470 Uitvoering veiligheid GGO’s.
• € 659 Uitvoering veiligheid inrichtingen en
bedrijven.
• € 1.444 Uitvoering veiligheid bedrijven en transport.
• € 1.421 Uitvoering Omgevingsveiligheid.
• € 480 diverse subsidies.

23

Meteorologie,
seismologie en
aardobservatie
(€ 57.643)

€ 57.643
(100%)

€0
(0%)

–

24

Handhaving en
Toezicht
(€ 123.234)

€ 123.234
(100%)

€0
(0%)

–

25

Brede doeluitkering
(€ 920.515)

€ 920.515
(100%)

€0
(0%)

–

26

Bijdrage investeringsfondsen
(€ 6.979.233)

€ 6.979.233
(100%)

€0
(0%)

–

Totaal

Meerjarenplanning Beleidsdoorlichtingen
In onderstaande tabel is de meerjarenplanning van de beleidsdoorlichtingen opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

31

Artikel Naam artikel
11

Integraal waterbeleid

13

Bodem en Ondergrond

14

Wegen en Verkeersveiligheid

16

Openbaar Vervoer en
Spoor

realisatie

planning

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Geheel
artikel?

X

Ja

X

Ja
X

X

Ja
X

Ja

17

Luchtvaart overig

18

Scheepvaart en
Havens

X

Ja

19

Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

20

Lucht

20

Geluid

21

Duurzaamheid

22

Omgevingsveiligheid
en Milieurisico’s

23

Meteorologie,
seismologie en
aardobservatie

X

Ja

24

Handhaving en
Toezicht

X

Ja

X

X

Ja

X
X

Ja
Nee

X

Nee

X
X

Ja
X

Ja

Artikel 20 omvat twee afzonderlijke beleidsterreinen. Doorlichtingen
worden gepland voor zowel Lucht als Geluid, tenzij de inwerkingtreding
van de Omgevingswet aanleiding is om te besluiten tot een doorlichting
over meerdere beleidsterreinen.
De Brede doeluitkering (artikel 25) en de bijdrage investeringsfondsen
(artikel 26) worden zoveel mogelijk meegenomen in de doorlichtingen van
de beleidsartikelen. De instrumentering en normering ten behoeve van
handhaving en toezicht van het beleid wordt bij de doorlichting van de
beleidsartikelen meegenomen. De doorlichting van artikel 24 richt zich op
de doeltreffendheid en doelmatigheid van de ILT als inspectie-organisatie
binnen het kader van de opgedragen taken, de beschikbaar gestelde
instrumenten, het budget en de governance binnen IenW. Dit om te
markeren dat de ILT een Inspectiedienst en geen beleidsterrein is.
Het meest recente overzicht van de realisatie van beleidsdoorlichtingen
staat hier. Voor een verdere onderbouwing van de meerjarenprogrammering zie bijlage 5 Evaluatie en overig onderzoek.
Overzicht risicoregelingen
In het overzicht van risicoregelingen worden garanties en/of achterborgstellingen opgenomen die een departement verstrekt aan derden buiten
de sector Overheid. Een garantie is een voorwaardelijke financiële
verplichting van de overheid aan een derde buiten de overheid, die pas tot
uitbetaling komt als zich bij de wederpartij een bepaalde omstandigheid
(realisatie van een risico) voordoet. Bij het Ministerie van IenW is
momenteel sprake van de garantieregeling Borgstellingskrediet Bodemsa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

32

nering MKB, waarvan de lopende regelingen worden beheerd tot einde
looptijd (2027)
Het Borgstellingkrediet Bodemsanering MKB betreft de mogelijkheid voor
een ondernemer in het midden- en kleinbedrijf, met onvoldoende
middelen of te weinig zekerheden voor krediet bij een bank, om een
borgstelling voor een gedeelte van het benodigde budget voor bodemsanering aan te vragen. Overeenkomstig de aankondiging in de Begroting
2016 heeft er in 2016 een evaluatie plaatsgevonden naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van de regeling bijzondere financiering
Borgstellingkrediet Bodemsanering MKB. De conclusie van de evaluatie,
uitgevoerd door EY, is dat hoewel de regeling bodemsaneringsborgstellingskrediet complementair is aan andere regelingen op het gebied van
bodemsaneringen, de relevantie van de regeling gering is. Het Borgstellingkrediet Bodemsanering MKB is mede naar aanleiding van deze
evaluatie in 2016 beëindigd. In 2020 wordt alleen nog garant gestaan voor
een lopende garantie ter grootte van € 329.000.
In de begroting 2019 is rekening gehouden met het aangaan van een
garantieverplichting van € 23 miljoen in 2019 voor de aanschaf van
nieuwe vliegtuigen door Winair. Door nieuwe ontwikkelingen in Caribisch
Nederland, onder andere bij andere luchtvaartmaatschappijen, wordt
opnieuw bezien welke vluchten met eigen vliegtuigen kunnen worden
uitgevoerd. Vanwege dit nadere onderzoek en onderbouwing van de
aanschaf van nieuwe vliegtuigen is in 2019 nog geen garantieverplichting
aangegaan. Hiermee verschuift de geraamd te verlenen garantie van 2019
naar 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

34

23.000

23.000

0

Geraamd te
verlenen
2019

0

0

Totaal

0

Winair

Artikel
17

Uitgaven
2018

MKB Krediet

Omschrijving

Artikel
13

Artikel

0

0

0

0

0

0

OntvangStand
sten 2018 risicovoorziening
2018

0

0

0

0

0

0

Uitgaven
2019

329

0

329

Uitstaande
garanties
2019

Saldo
2018

23.000

23.000

0

Geraamd te
vervallen
2019

Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x 1.000)

329

0

Winair

Artikel
17

Totaal

329

MKB Krediet

Artikel
13

Uitstaande
garanties
2018

Omschrijving

Artikel

Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Geraamd te
vervallen
2020

OntvangStand
sten 2019 risicovoorziening
2019

23.000

23.000

0

Geraamd te
verlenen
2020

0

0

0

Saldo
2019

0

0

0

0

0

0

Totaal
plafond

0

0

0

0

0

0

OntvangStand
sten 2020 risicovoorziening
2020

23.329

23.000

329

Garantieplafond

Uitgaven
2020

23.329

23.000

329

Uitstaande
garanties
2020

0

0

0

Saldo
2020

0

0

0

Totaalstand
risicovoorziening

3. DE BELEIDSARTIKELEN
Beleidsartikel 11 Integraal Waterbeleid
Algemene Doelstelling

Het op orde houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland droge voeten heeft, over
voldoende zoetwater beschikt en schoon (drink)water heeft en kan blijven
gebruiken, nu en in de toekomst.

Rollen en Verantwoordelijkheden

(Doen) uitvoeren
Vanuit de begroting Hoofdstuk XII wordt bijgedragen aan het Deltafonds
(zie extracomptabele verwijzingen). Vanuit het Deltafonds worden
maatregelen en voorzieningen op het gebied van waterveiligheid (artikel
1), zoetwatervoorziening (artikel 2), beheer, onderhoud en vervanging
(artikel 3) en waterkwaliteit (artikel 7) bekostigd. De rol (doen) uitvoeren
heeft betrekking op taken binnen de beleidsdomeinen waterveiligheid,
zoetwatervoorziening, waterkwaliteit, waterkwantiteit en internationaal:
• Waterveiligheid. Het waarborgen van de bescherming door primaire
waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied en de rivieren
volgens het wettelijk niveau; alsmede het dynamisch handhaven van
de kustlijn, conform herziene basiskustlijn 2018 en handhaving
kustfundament.
• Waterveiligheid en Zoetwatervoorziening. Het (doen) uitvoeren van
verkenningen en planuitwerkingen.
• Waterveiligheid en Waterkwaliteit. Het (doen) uitvoeren van aanlegprojecten, zoals het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), Ruimte
voor de Rivier, de Maaswerken (alle waterveiligheid) en het Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren (waterkwaliteit).
• Waterveiligheid, Waterkwantiteit en Waterkwaliteit. Het (doen)
uitvoeren van beheer, onderhoud en vervanging.
• Internationaal. Kennisuitwisseling met buitenlandse partijen op het
gebied van waterveiligheid, waterzekerheid en «governance» ter
bevordering van de Nederlandse positie en verdienvermogen in het
buitenland. Het betreft bilaterale en multilaterale samenwerking en
richt zich vooral op klimaatadaptatie en water. De samenwerking is
beschreven in de Internationale Waterambitie (IWA). Deze is in 2019
geactualiseerd onder de noemer Nederlandse Internationale Waterambitie (NIWA) waaraan in 2020 uitvoering wordt gegeven.
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het integrale
waterbeleid, voor het Deltaprogramma en het toezicht op de uitvoering
van de gerelateerde wet- en regelgeving. Ook is de Minister verantwoordelijk voor het verbeteren van de doeltreffendheid en de doelmatigheid
van de bestuurlijke organisatie en het instrumentarium ten behoeve van
het waterbeleid. De rol «regisseren» heeft in dit artikel betrekking op taken
binnen de beleidsdomeinen waterveiligheid, waterkwantiteit, zoetwatervoorziening, waterkwaliteit en innovatie, exportbevordering en internationale samenwerking (m.b.t. de Noordzee).
• Waterveiligheid. Het zorgen voor het ontwikkelen en implementeren
van waterveiligheid gericht op alle primaire waterkeringen in Nederland. Tevens het zorgdragen voor de waterveiligheid van de regionale
waterkeringen in het beheer van het Rijk.
Het zorgen voor wettelijke kaders en instrumentarium voor het
beoordelen en ontwerpen van primaire waterkeringen. Ontwikkelen
van kaders voor het toetsen op veiligheid van de regionale waterkeringen in het beheer van het Rijk. Deze aanpak is onder andere terug te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

35

•

•

•

•

6

vinden in het Nationaal Waterplan 2016–2021 (Kamerstukken II
2014–2015, 31 710, nr. 35) en het Beheer- en Ontwikkelprogramma voor
de Rijkswateren 2016–20216.
Waterkwantiteit en Zoetwatervoorziening. Het zorgen voor het
ontwikkelen en implementeren van integraal waterbeleid in een
aanpak gericht op de gebieden met grote Rijkswateren. Het realiseren
van een maatschappelijk afgewogen verdeling van water en het
daartoe zo te beheren hoofdwatersysteem dat wateroverlast en -tekort
worden voorkomen. Het zorgen voor kaders en instrumentarium voor
regionale afwegingen om het regionale watersysteem op orde te
brengen en te houden. Deze aanpak is onder andere terug te vinden in
het Nationaal Waterplan 2016–2021 (Kamerstukken II 2014–2015,
31 710, nr. 35) en het Beheer- en Ontwikkelprogramma voor de
Rijkswateren 2016–2021. Hierbij worden maatregelpakketten geregisseerd voor waterbeschikbaarheid op de korte en lange termijn in het
Deltaprogramma Zoetwater. Het betreft maatregelen voor het
robuuster maken van het watersysteem (nationaal en regionaal) en om
de gevolgen van langdurige droogte en lage rivierafvoeren ten
gevolge van klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken.
Waterkwaliteit. Het ontwikkelen van beleid ten behoeve van het
bereiken van een goede ecologische en chemische waterkwaliteit van
de oppervlaktewateren en inliggende communautair te beschermen
waarden in de Rijkswateren van de stroomgebieden van de Rijn, Maas,
Schelde en Eems. De uitvoering gericht op het behalen van een goede
chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren in de vier
stroomgebieden conform de voorschriften zoals opgenomen in de
Kaderrichtlijn Water (KRW), om in drie planperiodes uiterlijk in 2027
aan de Europese verplichtingen te voldoen. De coördinerende
verantwoordelijkheid voor de KRW ligt bij de Minister van IenW,
tezamen met de Minister van LNV voor zover het aangelegenheden
betreft die mede tot zijn verantwoordelijkheid behoren.
Nederlands deel van de Noordzee. Het gaat hier om het ontwikkelen
van beleid en het nemen van maatregelen voor het bereiken van een
gezonde zee met een duurzaam gebruik in het Nederlandse deel van
de Noordzee. Dit gebeurt in samenwerking en samenhang met de
andere Noordzeelanden, conform de vereisten zoals opgenomen in de
Kaderrichtlijn Mariene Strategie. De coördinerende verantwoordelijkheid voor de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) ligt bij de Minister
van IenW, tezamen met de Ministers van LNV en EZK voor zover het
aangelegenheden betreft die mede tot hun verantwoordelijkheid
behoren.
Innovatie en exportbevordering. Het ontwikkelen van beleid, onder
andere ten behoeve van de Topsector Water, gericht op het ontwikkelen van kennis, het bevorderen van innovatie en het versterken van de
samenwerking tussen het bedrijfsleven, de kennisinstellingen en de
overheid (de gouden driehoek) om de internationale concurrentiekracht van het Nederlandse bedrijfsleven te versterken. De topsector
Water werkt sinds 2019 samen met de topsectoren Agri & Food en
Tuinbouw & Uitgangsmaterialen in het kader van het missiegedreven
innovatiebeleid. Hierbij wordt een sterke thuismarkt (kennis en
innovatie) gekoppeld aan een concurrerend Nederland in het buitenland. Voor dit laatste gaat het daarbij onder meer om het ontvangen
van buitenlandse delegaties en het organiseren en uitvoeren van
bilaterale handelsmissies. Daarnaast regisseert de Minister de
https://www.rijkswaterstaat.nl/water/waterbeheer/beheer-en-ontwikkeling-rijkswateren/beheerontwikkelplan-rijkswateren.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

36

afstemming van het waterbeheer met de landen rondom de Noordzee
en met de buurlanden bovenstrooms gelegen in de stroomgebieden
van Rijn, Maas, Schelde en Eems. Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van (een deel van) de
wet- en regelgeving door de ILT op de beleidsterreinen waterkwantiteit
en waterkwaliteit (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en Kengetallen

Waterkwantiteit
Hieronder zijn de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor waterkwantiteit opgenomen. In productartikelen 1, 2 en 3 van het Deltafonds
zijn de aan dit beleidsartikel gerelateerde productindicatoren en/of
-kengetallen opgenomen.
Ongeveer 60% van ons land zou regelmatig onder water staan als er geen
dijken en duinen zouden zijn. In dit gebied wonen negen miljoen mensen
en wordt 70% van ons BNP verdiend. Maatschappelijk gezien is aandacht
voor de waterveiligheid dus van cruciaal belang voor de leefbaarheid en
de economie van Nederland (Kamerstukken II 2015–2016, 34 436, nr. 3).
Indicator één en twee: waterveiligheid (droge voeten)
Conform de Waterwet wordt periodiek beoordeeld of de primaire
waterkeringen voldoen aan de wettelijke veiligheidsnormen. Deze
beoordeling wordt door de beheerder (RWS) uitgevoerd volgens het door
de Minister vastgestelde wettelijk beoordelingsinstrumentarium. Indien
een kering niet aan de norm voldoet, worden maatregelen getroffen.
In 2017 is de «nieuwe ronde beoordelen op veiligheid» gestart, gebaseerd
op de nieuwe normering (Kamerstukken II 2015–2016, 34 436, nr. 2). In
2023 zal over de uitkomsten aan de Eerste en Tweede Kamer worden
gerapporteerd. In het waterveiligheidsportaal7 wordt de voortgang van de
beoordeling en het veiligheidsoordeel van de dijktrajecten gegeven. Ook
wordt aangegeven waar versterkingsprojecten van het HWBP plaatsvinden.
In de begroting 2019 is aangegeven dat in de begroting 2020 een nieuwe
indicator voor artikel 11 zal komen die de groei van het percentage
bescherming tegen overstroming (overstromingskans) beter weergeeft.
Deze indicator is nog in ontwikkeling en zal beschikbaar komen voor de
begroting 2021.
Tot de volgende begroting worden onderstaande indicatoren gehanteerd,
die weergeven hoe het is gesteld met het aantal kilometers dijken en
duinen en het aantal kunstwerken die zorgen voor waterveiligheid in
Nederland. De cijfers zijn gebaseerd op de toetsronden uit 2001, 2006,
2011 en de verlengde derde toetsing uit 2014.

7

www.waterveiligheidportaal.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

37

Dijken en duinen (km)

4.000

39
234

3.500
3.000

1.217

1.329

1.225

1.302

2.500
2.000

549

680

1.500
1.000

1.792

2.308

2.408

2011

2014

1.590

500
0
2001

2006

Nader onderzoek

Voldoet niet

Voldoet

Bron: Inspectie Leefomgeving en Transport, 2014

Kunstwerken (aangemerkt als primaire waterkering in aantallen)

2.000
1.800

110

1.600
1.400
375

1.200
1.000
625

800
600

376

400

82

200

350

340

2001

2006

206

799

335

748

868

0

Nader onderzoek

2011
Voldoet niet

2014
Voldoet

Bron: Inspectie Leefomgeving en Transport, 2014

Waterkwaliteit (schoon (drink)water)
Over de ecologische en chemische kwaliteit van de oppervlaktewateren in
de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde en Eems, en het bereiken
van een goede chemische en kwantitatieve toestand van de grondwateren
in de vier stroomgebieden, wordt de Tweede Kamer jaarlijks geïnformeerd
via De Staat van Ons Water. Omdat de Kaderrichtlijn Water werkt met
planperiodes, is een volledige beschrijving van de toestand alleen om de
zes jaar mogelijk. Het PBL rapporteert op verzoek van de Minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

38

IenW in het Compendium voor de Leefomgeving jaarlijks op basis van de
beschikbare gegevens over waterkwaliteit.
Integraal waterbeleid
In De Staat van Ons Water wordt vanaf 2016 jaarlijks integraal door de
partners van het Bestuursakkoord Water (BAW) gerapporteerd over de
voortgang van de uitvoering van het waterbeleid in het voorgaande jaar.
De Stuurgroep Water heeft in december 2018 besloten dat vanaf 2019 De
Staat van Ons Water zal worden ingekort en uitsluitend op de Tweede
Kamer als doelgroep zal worden gericht. Communicatie naar de burger zal
plaatsvinden via de website onswater.nl.
Beleidswijzigingen

Op dit artikel hebben geen beleidswijzigingen plaatsgevonden met een
effect op de begroting 2020.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 11 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

36.485

43.549

33.376

31.047

41.203

39.159

38.954

Uitgaven

44.251

53.675

53.480

47.803

42.702

39.124

38.919

Waarvan juridisch verplicht
(percentage)
11.01

Algemeen waterbeleid

11.01.01 Opdrachten

91%
33.035

41.245

41.429

35.980

31.315

27.737

27.532

5.022

5.445

9.124

6.037

7.076

4.998

4.793

– Intensivering Ruimtelijke Adaptie

0

659

3.869

850

0

0

0

– Overige Opdrachten

5.022

4.786

5.255

5.187

7.076

4.998

4.793

12.700

16.651

14.282

13.062

10.362

8.862

8.862

1.180

1.550

1.220

0

0

0

0

700

1.200

1.400

1.400

1.500

0

0

11.01.02 Subsidies
– Incidentele subsidie
WKB
– Blue Deal (HGIS)
– Partners voor Water
(HGIS)

10.773

13.841

11.602

11.602

8.802

8.802

8.802

– Overige Subsidies

47

60

60

60

60

60

60

11.01.03 Bijdragen aan agentschappen

15.263

15.491

14.006

13.865

13.877

13.877

13.877

– Waarvan bijdrage aan
agentschap KNMI

722

874

514

373

372

372

372

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

14.541

14.617

13.492

13.492

13.505

13.505

13.505

50

3.658

4.017

3.016

0

0

0

2.584

3.330

3.444

3.500

3.499

3.499

3.499

2.584

3.330

3.444

3.500

3.499

3.499

3.499

11.01.04 Bijdragen aan medeoverheden
11.02

Waterveiligheid

11.02.01 Opdrachten
11.03

Grote oppervlaktewateren

2.303

1.715

1.615

1.615

1.515

1.285

1.515

11.03.01 Opdrachten

2.303

1.715

1.615

1.615

1.515

1.285

1.515

11.04

6.329

7.385

6.992

6.708

6.373

6.603

6.373

11.04.01 Opdrachten

Waterkwaliteit

3.997

4.982

4.302

4.563

4.683

4.913

4.683

11.04.02 Subsidies

436

400

400

400

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

39

11.04.04 Bijdragen aan medeoverheden
11.04.05 Bijdragen aan (inter-)
nationale organisaties
Ontvangsten

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

325

500

500

0

0

0

0

1.571

1.503

1.790

1.745

1.690

1.690

1.690

580

12.465

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzingen
Extracomptabele verwijzingen naar artikel 1 Investeren in Waterveiligheid van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 1 Investeren in Waterveiligheid

290.036

271.210

475.255

295.003

386.352

Andere ontvangsten van artikel 1 Investeren in Waterveiligheid

172.412

150.710

159.396

149.819

148.700

Totale uitgaven op artikel 1 Investeren in Waterveiligheid

462.448

421.920

634.651

444.822

535.052

waarvan
01.01

Grote projecten waterveiligheid

168.599

113.998

80.074

101.734

51.801

01.02

Overige aanlegprojecten waterveiligheid

282.880

299.710

546.877

335.406

476.374

01.03

Studiekosten

10.969

8.212

7.700

7.682

6.877

Extracomptabele verwijzingen naar artikel 2 Investeren in Zoetwatervoorziening van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 2 Investeren in Zoetwatervoorziening

2020

2021

2022

2023

2024

27.520

32.966

2.978

3.835

3.158

27.520

32.966

2.978

3.835

3.158

Andere ontvangsten van artikel 2 Investeren in Zoetwatervoorziening
Totale uitgaven op artikel 2 Investeren in Zoetwatervoorziening
waarvan
02.02

Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening

24.435

28.866

1.878

2.469

2.058

02.03

Studiekosten

3.085

4.100

1.100

1.366

1.100

Extracomptabele verwijzingen naar artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 3 Beheer,
Onderhoud en Vervanging

2020

2021

2022

2023

2024

133.253

141.608

139.296

166.857

168.074

133.253

141.608

139.296

166.857

168.074

Andere ontvangsten van artikel 3 Beheer, Onderhoud en
Vervanging
Totale uitgaven op artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging
waarvan
03.01

Watermanagement

03.02

Beheer onderhoud en vervanging

7.336

7.336

7.336

7.336

7.362

125.917

134.272

131.960

159.521

160.712

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

40

Extracomptabele verwijzingen naar artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet

2020

2021

2022

2023

2024

13.043

51.259

50.892

223.355

61.012

13.043

51.259

50.892

223.355

61.012

13.043

51.259

50.892

223.355

61.012

Andere ontvangsten van artikel 4 Experimenteren cf. art. III
Deltawet
Totale uitgaven op artikel 4 Experimenteren cf. art. III
Deltawet
waarvan
04.02

GIV/PPS

Extracomptabele verwijzingen naar artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit van het Deltafonds (bedragen x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit
Andere ontvangsten van artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit
Totale uitgaven op artikel 7 Investeren in Waterkwaliteit

2020

2021

2022

2023

2024

127.180

117.486

112.767

82.777

54.690

332

508

127.512

117.994

112.767

82.777

54.690

53.690

waarvan
07.01

Realisatieprogramma Kaderrichtlijn water

47.612

81.520

53.873

50.284

07.02

Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

30.424

26.484

49.444

23.393

0

07.03

Studiekosten waterkwaliteit

49.476

9.990

9.450

9.100

1.000

Budgetflexibiliteit

11.01 Algemeen Waterbeleid
Het opdrachtenbudget is grotendeels juridisch verplicht. Dit heeft
betrekking op de betaling van verplichtingen die tot en met 2019 zijn
aangegaan, waaronder de structurele uitwerking van de wettelijke taken
op basis van de Waterwet, het vervolgprogramma HGIS Partners voor
Water 2016–2021 en het HGIS budget voor het internationale samenwerkingsprogramma met de Unie van waterschappen onder de titel «Blue
deal» en voor het programma gericht op acceleratie en implementatie van
waterprojecten van de 2030 agenda, waarbij de Nederlandse inzet wordt
gecompleteerd door de High Level Panel on Water (HLPW) coalitie van 11
landen, de Wereldbank en de Verenigde Naties.
Het restant heeft vooral betrekking op de uitwerking van de afspraken in
het Bestuursakkoord Water (BAW). De uitgaven voor de subsidies en de
agentschapsbijdragen RWS en KNMI zijn volledig juridisch verplicht. De
subsidies en de bijdragen aan medeoverheden hebben een beperkte
tijdshorizon en de agentschapsbijdragen hebben een structureel karakter.
11.02 Waterveiligheid
Het opdrachtenbudget is grotendeels juridisch verplicht. Dit heeft
betrekking op de betaling van verplichtingen die tot en met 2019 zijn
aangegaan en de uitwerking van de wettelijke taken op basis van de
Waterwet, zoals onder andere werken met de nieuwe normering, regie op
de kennisontwikkeling waterveiligheid, werkzaamheden ten behoeve van
de Lange Termijn Ambitie Rivieren (onderzoek naar maatregelen voor
Rijn, IJssel en Maas), de EU-richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR) en
advisering over waterkeringen en de kust.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

41

11.03 Grote oppervlaktewateren
De uitgaven voor de opdrachten zijn deels juridisch verplicht. Dit heeft
met name betrekking op de betaling van de lopende verplichtingen die
aangegaan zijn tot en met 2019, waaronder de gebiedsagenda Wadden
2050, Eems-Dollard 2050 en pilot Waddenslib.
11.04 Waterkwaliteit
Een deel van het opdrachtenbudget is juridisch verplicht. Dit heeft
betrekking op de betaling van diverse kleine verplichtingen die tot en met
2019 zijn aangegaan, waaronder CBS-waterstatistieken, Fishing for
littering, schone zee en vervolg proefboerderij Scheveningen. De
budgetten voor de subsidies, de bijdragen aan medeoverheden en de
bijdragen aan internationale organisaties zijn volledig verplicht. De
subsidie betreft de bijdrage aan het International Groundwater Resources
Assessment Centre (IGRAC). De bijdragen aan medeoverheden zijn
bestemd voor het samenwerkingsprogramma Lumbricus ten behoeve van
een klimaatrobuuste inrichting van het bodem- en watersysteem. De
bijdragen aan internationale organisaties zijn bestemd voor structurele
jaarlijkse contributies voor de internationale riviercommissies en de Oslo
en Parijs-commissie (OSPAR), die in internationale verdragen zijn
opgericht. Daarnaast zijn ze bestemd voor de bijdragen aan de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO),
Deltacoalitie Water en Diplomatie en aan de Verenigde Naties (VN), die
onder andere het gevolg zijn van een tweetal Memoranda of Understanding.
Het niet-juridisch verplichte deel op dit artikel heeft met name betrekking
op de onder de financiële instrumenten opgenomen opdrachten op het
gebied van de uitvoering van een aantal activiteiten. Dat gaat om
activiteiten in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW), de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). Ook heeft het niet-juridisch verplichte
deel betrekking op de ondersteuning van de internationale riviercommissies en OSPAR in de voorbereiding en de uitvoering van hun
werkzaamheden.
Toelichting op de financiële
instrumenten

11.01 Algemeen waterbeleid
11.01.01 Opdrachten
Jaarlijks worden er uitgaven gedaan voor de voortgangsrapportage De
Staat van Ons Water, waarin over de uitvoering van het waterbeleid wordt
gerapporteerd.
IenW ondersteunt en versterkt samen met het Ministerie van EZK het
topteam van de Topsector Water en Maritiem bij het organiseren van
evenementen en werkgroepen. In het Nationaal Kennis en innovatieprogramma Water en Klimaat (NKWK) werkt IenW samen met kennisinstellingen, Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO), waterschappen en de Deltacommissaris. Ook is er afstemming
met soortgelijke thematieken in de missiegedreven innovatieprogramma’s
onder de Topsectoren. De innovatie activiteiten richten zich op het
stimuleren van relevante innovaties vanuit de beleids- en opdrachtgevende rol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

42

In 2020 worden uitgaven gedaan voor watereducatie om het waterbewustzijn bij jongeren te stimuleren. Dit gebeurt in samenwerking met de
Unie van Waterschappen en onderwijspartijen, en in afstemming met
andere educatieve partijen, zoals de participatietafel Water van kennisprogramma Duurzaam Door van het Ministerie van LNV.
Aan de Helpdesk Water, onderdeel van RWS, wordt jaarlijks een bijdrage
geleverd. In 2020 worden voorbereidingen getroffen om de Helpdesk
Water te integreren in het Informatiepunt Omgevingswet.
Voor de uitvoering van het bestaande Omgevingsloket Online (OLO)
wordt een jaarlijkse bijdrage geleverd ten behoeve van water- en
omgevingsvergunningen.
In het kader van het project «duurzame financiering waterbeheer» dat met
het Bestuursakkoord Water-partners is ingericht, worden samen met de
Unie van Waterschappen onderzoeken verricht naar aanpassingen en
moderniseringen van de zuiveringsheffing, de verontreinigingsheffing en
de watersysteemheffing.
Verder worden middelen ingezet voor het programma Klimaatadaptatie
voor het bevorderen van een transitie naar meer klimaatbestendig
handelen door personen en organisaties. Daarnaast zijn uitgaven voorzien
voor het uitvoeringsprogramma van de Nationale Adaptatie Strategie
(UP-NAS). IenW heeft de coördinatie over het Nederlandse klimaatadaptatiebeleid, maar doet dit in nauwe samenwerking met andere betrokken
departementen, decentrale overheden, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en marktpartijen. Het UP NAS en het Deltaprogramma
Ruimtelijke Adaptatie op het Deltafonds zijn complementair aan elkaar.
Aanvullend op het lopende stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie
is in totaal € 20 miljoen (2019–2021) gereserveerd om decentrale
overheden te ondersteunen bij onder andere de uitvoering van
stresstesten en risicodialogen, en het uitvoeren van pilots. Van deze
middelen is dit voorjaar ruim € 16 miljoen van het Deltafonds overgeheveld naar de begroting van IenW (hoofdstuk XII). Verder wordt er in
2020 uitvoering gegeven aan opdrachten in het kader van Operationalisering Resultaatgerichte aanpak die vanuit de middelen Homogene Groep
Internationale Samenwerking worden gefinancierd (HGIS), zoals: Valuing
Water, Global Governance, Water as leverage en de Internationale
Architectuur Biennale Rotterdam.
11.01.02 Subsidies
In 2020 wordt een subsidie verstrekt aan Deltares voor de bouw van een
nieuwe Geocentrifuge, die onder meer gebruikt wordt voor onderzoek aan
dijken, kustbescherming, offshore, aardbevingen en natte en droge
infrastructuur. De subsidie van € 3,1 miljoen is in 2017 afgegeven en is
gelijkmatig verdeeld over de jaren 2018, 2019 en 2020.
Ook in 2020 wordt uitvoering gegeven aan de in 2016 gestarte subsidieregeling van het programma Partners voor Water (PvW) 2016–2021 Dit
betreft het centrale uitvoeringsprogramma van de (interdepartementale)
Internationale Water Ambitie (IWA). Het programma wordt aangestuurd
vanuit het Interdepartementale Water Cluster, waarin de drie ministeries
BZ, EZK en IenW samenwerken. Voor de uitvoering van het PvW
2016–2021 programma is mandaat verleend aan de Rijksdienst voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

43

Ondernemend Nederland (RVO). Het budget is onderverdeeld in een deel
voor lange termijn samenwerking met zeven Deltalanden, een subsidiedeel ten behoeve van marktbetrokkenheid en samenwerking met
kansrijke nieuwe landen en Holland promotie.
In 2018 is de subsidieregeling van start gegaan van de Blue Deal
(2018–2021). Het betreft een internationaal programma van 21 waterschappen die worden aangestuurd door de Unie van Waterschappen. Het
Ministerie van Buitenlandse Zaken en IenW zijn gezamenlijk subsidieverstrekker waarvan de eerste subsidiefase loopt tot en met 2021. De Blue
Deal is een programma tot en met 2030 met één duidelijk doel: 20 miljoen
mensen in 40 stroomgebieden wereldwijd helpen aan schoon, voldoende
en veilig water. De focus ligt op het bieden van hulp, maar ook op het
creëren van kansen voor het bedrijfsleven en leren van andere landen om
het eigen werk in Nederland te blijven verbeteren.
In 2020 wordt een subsidie van € 100.000 verstrekt aan het Instituut
Fysieke Veiligheid voor het ontwikkelen van het programma «watercrises
beheersen in een veiligheidsregio (WAVE2020)». Doel is het ontwikkelen
van (boven)regionale strategieën met handelingsperspectieven en het
ontwikkelen van een landelijk plan voor de beheersing van watercrises.
Daarnaast is in 2019 een subsidieverplichting aangegaan voor een
totaalbedrag van € 0,5 miljoen voor het identificeren en activeren van
gemeenten die nog niet of nauwelijks zijn gestart met de aanpak van
klimaatadaptatie (aanjaagprogramma genoemd) aan de Vereniging
Nederlandse Gemeenten (VNG). Dit bedrag wordt betaald in 2019 € 0,4
miljoen en in 2020 € 0,1 miljoen. Deze begrotingsvermelding vormt de
wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening als bedoeld
in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
Bovendien wordt jaarlijks een bijdrage van € 60.000 verstrekt aan de
provincie Friesland ten behoeve van het Regiecollege Waddengebied
(RCW). Het RCW is een strategisch overleg- en afstemmingsorgaan waarin
Rijk, Provincie, Gemeenten, Waterschappen, bedrijfsleven, natuurorganisaties en de wetenschap zijn vertegenwoordigd. Het RCW draagt bij aan
de doelstelling van het Rijk om te komen tot integraal beleid voor het
Waddengebied. Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag
voor de hier bedoelde subsidieverlening als bedoeld in artikel 4:23, derde
lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
11.01.03 Bijdragen aan agentschappen
De bijdrage aan RWS heeft betrekking op beleidsadvisering, vertegenwoordiging in internationale werkgroepen, opstelling van rapportages en
evaluaties en begeleiding van opdrachten aan de markt en aan Deltares.
Hiervoor wordt jaarlijks een opdracht aan RWS verstrekt. Tot deze
opdracht behoren onder andere de bijdragen aan de uitwerking van de
MIRT-onderzoeken waterveiligheid, zoetwatervoorziening en waterkwaliteit.
Aan het KNMI zijn diverse onderzoeken en analyses gevraagd die
betrekking hebben op Kennisontwikkeling Windklimaat, Nationale
adaptatiestrategie, ontwikkeling Noordzee windklimaatatlas en transnationale samenwerking Rijn en Maas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

44

11.01.04 Bijdragen aan medeoverheden
In 2019 is een subsidieverplichting aangegaan voor een totaalbedrag van
€ 10,6 miljoen voor de subsidieverlening voor het project Restopgave
Vooroeverbestortingen aan het Waterschap Scheldestromen. Dit bedrag
wordt betaald in de jaren 2019–2021 voor de aanpak van 10 locaties waar
de vooroevers nog moeten worden versterkt voor respectievelijk € 3,6
miljoen in 2019, € 4,0 miljoen in 2020 en € 3,0 miljoen in 2021. Deze
begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag voor de hier
bedoelde subsidieverlening als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c,
van de Algemene wet bestuursrecht.
11.02 Waterveiligheid
11.02.01 Opdrachten
Conform de verplichtingen van de Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR) wordt in de 6-jaarlijks actualisering gewerkt aan het opstellen
van beoordelingen, kaarten en plannen voor het beheersen en verminderen van overstromingsrisico’s in de vier (internationale) stroomgebieden. Dit in afstemming met de Kaderrichtlijn Water. In 2020 worden
voor de stroomgebieden Rijn, Maas, Schelde en Eems overstromingsrisicobeheerplannen opgesteld, inclusief doelstellingen en maatregelen om
de risico’s te beheersen en zo mogelijk te verminderen in ontwerp.
Hiervoor wordt in 2020 opdracht gegeven voor ondersteuning, ontwikkeling en beheer.
In 2020 wordt verder gewerkt aan het beoordelen van de primaire
waterkeringen op basis van de nieuwe normen. Voor deze beoordeling
worden diverse opdrachten verstrekt ter ondersteuning van de waterkeringbeheerders. Daarnaast worden opdrachten verstrekt om kennis ten
aanzien van waterveiligheid te ontwikkelen en vast te leggen.
Daarnaast worden opdrachten verstrekt voor verdere kennisontwikkeling
ten aanzien van de kust, onder andere over (de gevolgen van) zeespiegelstijging en de kustontwikkeling. Hierbij wordt samenwerking gezocht
binnen het kader van Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en
Klimaat (NKWK).
Voor verdere kennisontwikkeling met betrekking tot rivieren worden in
2020 opdrachten verstrekt. Onder andere over lange termijn morfologische ontwikkeling van de rivieren onder invloed van o.a. klimaatverandering, waarbij ook hier samenwerking wordt gezocht binnen het kader
van het NKWK. Daarnaast wordt kennisontwikkeling ondersteund met
betrekking tot het kunnen voorbereiden van de maatregelpakketten op
grond van een afwegingskader en de bijdragen aan diverse
MIRT-projecten in het rivierengebied voor zowel de Rijn, de IJssel als ook
de Maas.
11.03 Grote oppervlaktewateren
11.03.01 Opdrachten
De opdrachtbudgetten op dit artikelonderdeel worden in 2020 ingezet
voor onder andere de uitvoering van de volgende beleidsonderwerpen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

45

IenW neemt, vanuit haar beleidsverantwoordelijkheid voor de Grote
Wateren, het initiatief om samen met collega-departementen en gebiedspartners gebiedsagenda’s te ontwikkelen voor de grote wateren. Verder
wordt gewerkt aan een gezamenlijke adaptieve uitvoeringsagenda. Ook
wordt gewerkt aan een gezamenlijke kennis- en innovatie-agenda.
Het ministerie van IenW zal (mede namens het ministerie van LNV) een
gebiedsagenda Wadden 2050 opstellen. Deze wordt in 2020 formeel
opgeleverd. De gebiedsagenda Wadden 2050 zal input leveren voor onder
andere de Nationale Omgevingsvisie en het overige instrumentarium van
de Omgevingswet. In het regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst» van
10 oktober 2017 heeft het kabinet aangekondigd dat er «één beheerautoriteit voor de Waddenzee komt die een integraal beheerplan uitvoert,
waardoor betere bescherming van natuurgebieden gecombineerd wordt
met beter visbeheer». In 2020 is de beheerautoriteit operationeel en wordt
gestart met de opstelling van een integraal beheerplan voor de
Waddenzee.
Rijk en regio werken sinds 2015 structureel samen aan ecologische
verbetering van de Eems-Dollard, door samenhangende inzet van
middelen, maatregelen en onderzoeken op basis van een meerjarig
adaptief programma. De ambitie is dat de Eems-Dollard in 2050 voldoet
aan het ecologisch streefbeeld dat is geformuleerd. Hier wordt stapsgewijs naar toegewerkt door adaptief in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en inzichten.
De drie landen die grenzen aan de Waddenzee, Nederland, Duitsland en
Denemarken, vormen samen de Trilaterale samenwerkingslanden. Ze
overleggen regelmatig over het vormen of aanpassen van het beschermingsbeleid van werelderfgoed Waddenzee.
In 2020 wordt de Gebiedsagenda Zuidwestelijke Delta formeel opgeleverd.
In het programma Volkerak-Zoommeer wordt de ontwikkeling van
blauwalg en quaggamossel gemonitord en optimalisatieonderzoek
uitgevoerd in het kader van de ontwerp-Rijksstructuurvisie Grevelingen en
Volkerak-Zoommeer. Voor de Oosterschelde worden in een integraal
ontwikkelperspectief de bouwstenen van het MIRT-onderzoek Integrale
Veiligheid Oosterschelde verbonden met het vervolgonderzoek Effecten
Zeespiegelstijging Oosterschelde. Samen met het Vlaams Gewest wordt
op grond van de Scheldeverdragen voor het Schelde-estuarium meerjarenonderzoek uitgevoerd in het kader van de Agenda voor de Toekomst
(periode 2019–2020).
11.04 Waterkwaliteit
11.04.01 Opdrachten
Het doel is om de doelstelling met betrekking tot chemisch schoon water
en een ecologisch gezond watersysteem voor duurzaam gebruik in 2027
bereikt te hebben. Ieder jaar wordt in De Staat van Ons Water de
voortgang van de uitvoering van de maatregelen gerapporteerd. De
toestand, doelen en maatregelen worden ieder 6 jaar vastgelegd en aan
de Europese Commissie gerapporteerd middels stroomgebiedbeheerplannen onder de Kaderrichtlijn Water. De tweede stroomgebiedbeheerplannen voor Rijn, Maas, Schelde en Eems voor de periode 2016–2021 zijn
eind december 2015 vastgesteld en ook in 2020 in uitvoering. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

46

uitvoering van de tweede tranche maatregelen in het hoofdwatersysteem
loopt via artikel 7 van het Deltafonds.
De Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) kent, net als de
Kaderrichtlijn Water (KRW), een zesjarige plancyclus. In 2020 wordt verder
invulling gegeven aan de uitvoering van de beoordeling van het mariene
milieu en ecosysteem geactualiseerd, alsook de goede milieutoestand en
daarbij behorende beleidsdoelen en indicatoren. Deze actualisatie wordt
gebaseerd op de resultaten uit het KRM-monitoringprogramma en
aanvullend onderzoek op gebied van vooral onderwatergeluid, zwerfvuil
en microplastics. In 2020 zullen het KRM-monitoringprogramma (Mariene
Strategie deel 2) en het programma van maatregelen (deel 3) worden
geactualiseerd. Daarnaast geeft het kabinet meer invulling aan zijn
faciliterende rol ten aanzien van «kansen benutten» voor het samengaan
van een duurzame economische groei en gebruik met een gezond
systeem, en voor eventueel ecosysteemherstel. De uitvoering van de KRM
vindt plaats in samenwerking met Economische Zaken en LNV. Er wordt
ingezet op internationale afstemming en samenwerking (Noordzeeregio,
OSPAR, EU), op samenwerking met kennisinstituten en belanghebbenden
en op cofinanciering uit EU-fondsen als Europees Fonds voor Maritieme
Zaken en Visserij (EFMZV) en Interreg Community Initiative (INTERREG).
De actualisatie van alle 3 delen van de Mariene Strategie zullen onderdeel
uitmaken van het op te stellen Programma Noordzee 2022–2027, als
opvolger van het Noordzeebeleid in het huidige Nationaal Waterplan
2016–2021.
De opdrachtverlening heeft betrekking op de kaderrichtlijn water, de
delta-aanpak waterkwaliteit en zoetwater, op glastuinbouw, emissieregistratie en op Noordzee- en Internationaal waterbeleid.
De grote maatschappelijke opgaven tot 2030 na de planperiode van de
Beleidsnota Noordzee 2016–2021 (Kamerstukken II 2014–2015, 31 710,
nr. 35) zijn aanleiding voor de Ministeries van IenW en LNV om in
samenwerking met EZK en BZK en met belanghebbende partijen in de
samenleving te werken aan het opstellen van een Strategische Agenda
Noordzee 2030 met een Uitvoeringsprogramma. Concreet gaat het vooral
om het in samenhang bekijken van de voorliggende windenergieopgave
voedseltransitie en de ontwikkeling van duurzame en concurrerende
sectoren van de Blauwe Economie op zee en in de kustzone, met een
doorkijk naar 2050. De strategie wordt in 2020 nader uitgewerkt in het
Nationaal Waterprogramma in 2021. Het is ook onderdeel van de
Nederlandse bijdrage aan de invulling van het Strategisch Ontwikkelingsdoel voor de zeeën en oceanen (SDG 14). Het kompas voor de lange
termijn zijn de toekomstperspectieven uit de Noordzee Gebiedsagenda
2050 (Kamerstukken II 2013–2014, 33 450, nr. 24).
11.04.02 Subsidies
IenW verstrekt in 2020 subsidie aan het International Groundwater
Resources Assessment Centre (IGRAC) en geeft daarmee invulling aan de
ambitie die is vastgelegd in de overeenkomst tussen IHE Delft Insitute of
Water Education en het Koninkrijk der Nederlanden. Medio 2016 hebben
IHE en het Koninkrijk der Nederlanden een samenwerkingsovereenkomst
opgesteld voor de jaren 2016–2022, die beantwoordt aan de toenemende
grondwaterproblematiek in de wereld en met name het stedelijk gebied.
Het United Nations-karakter van de taken van IGRAC bepaalt dat IGRAC

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

47

(een UNESCO-categorie 2 instelling) alleen kan werken op basis van
overheidsfinanciering.
11.04.04 Bijdragen aan medeoverheden
De bijdrage aan medeoverheden heeft betrekking op de uitvoering van het
samenwerkingsprogramma Lumbricus door Waterschap Vechtstromen
met regionale partijen. Het samenwerkingsprogramma is gericht op het
geïntegreerd toepassen van innovatieve maatregelen op het gebied van
bodem en water ten behoeve van een klimaatbestendige inrichting van
het bodem- en watersysteem van beekdalen. In dit programma komen
doelstellingen met betrekking tot waterkwaliteit, zoetwatervoorziening,
bodembeheer, klimaatadaptatie en waterveiligheid samen.
11.04.05 Bijdragen aan internationale organisaties
Nederland participeert in verdragen waarin de internationale riviercommissies voor de Rijn, Maas en Schelde zijn opgericht. In deze commissies
bespreekt Nederland watervraagstukken op het gebied van kwaliteit,
droogte en overstroming en wordt de contributie voor deze commissies
jaarlijks vastgesteld.
Tevens betaalt Nederland jaarlijks een contributie voor de uitvoering van
het Oslo-Parijs (OSPAR)-verdrag, waarmee wordt ingezet op internationale samenwerking en afstemming over vraagstukken op het gebied
van mariene milieu, ecologie en biodiversiteit in het noordoostelijk deel
van de Atlantische Oceaan, inclusief de Noordzee.
Ook in 2020 blijft Nederland werken aan het internationale profiel van
Nederland als centrum voor watervraagstukken. Dit is verwoord in de
Internationale Waterambitie van het kabinet. Het streven van Nederland
als Centre of Excellence wordt gedeeltelijk ingevuld door middel van
memoranda of Understanding (MOU) met twee internationale UNESCOwatercentra, namelijk ondersteuning capacity building door IHE-Delft en
grondwater monitoring en assessment door IGRAC te Delft. Het gaat hier
om ondersteuning capacity building door IHE. Water speelt een verbindende rol in de in VN-kader afgesproken Sustainable Development Goals
(SDG’s). In een van de subdoelen van de SDG’s die zich richt op steden
wordt specifiek de nadruk gelegd op het verminderen van risico’s van
watergerelateerde rampen. In 2020 wordt uitvoering gegeven aan de
implementatiefase. Ervoor wordt met internationale organisaties en
platforms samengewerkt op het gebied van governance en financiering.
De financiering en de wijze van besturen met toezicht hierop worden
afgestemd om de implementatie van de doelen te kunnen realiseren. Zo
wordt er in 2020 het Valuing Water Initiatief gestart om de aanbevelingen
van het High Level Panel on Water in praktijk te brengen. Zo worden
bijdragen geleverd aan onder andere het Sendai raamwerk van the
UN-office for disaster risk reduction (UNISDR), aan de United Nations
Economic Commission for Europe (UNECE) voor grensoverschrijdend
waterbeheer, Wereldbank, Water Global Practice WGP, aan de Organisatie
voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) inzake
waterbeheer en aan Habitat for Humanity voor schoon drinkwater
(HABITAT).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

48

Beleidsartikel 13 Bodem en Ondergrond
Algemene Doelstelling

Een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond.
Het doel is de vraagstukken op het gebied van bodemkwaliteit, drinkwatervoorziening, grondwater, bodemdaling, duurzaam bodembeheer in de
landbouw, kabels en leidingen en bodemenergie in relatie met de
maatschappelijke opgaven als energietransitie en klimaatadaptatie aan te
pakken. Daarnaast is het beleid gericht op het tot stand brengen van een
betrouwbare en betaalbare drink- en afvalwatervoorziening in Caribisch
Nederland.
Het Rijk is enerzijds verantwoordelijk voor het systeem van wet- en
regelgeving omtrent beheer en gebruik van bodem, ondergrond en water
en stimuleert anderzijds de investeringen en de bescherming daarvan.
Daardoor heeft de Minister van IenW een stimulerende en een regisserende rol.

Rollen en verantwoordelijkheden

Stimuleren
Voor het onderdeel Bodem en Ondergrond is de algemene doelstelling
om te komen tot een duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem
en ondergrond. De (Rijks)structuurvisie Ondergrond vormt een belangrijke
basis voor het ordenen van activiteiten met betrekking tot bodem en
ondergrond. De aanpak is onder meer beschreven in het Convenant
Bodem en Ondergrond 2016–2020 en het Convenant Bodem en Bedrijven
2015. Het Rijk bevordert de investeringen in de kwaliteit van bodem en
ondergrond door middel van:
• Het bevorderen van de duurzame kwaliteit van het doelmatig gebruik
van het bodem- en watersysteem.
• Het Uitvoeringsprogramma van het Convenant Bodem en Ondergrond
2016 – 2020.
• Het efficiënt beschermen van drinkwaterbronnen door het landelijk
faciliteren/stimuleren van de totstandkoming van gebiedsdossiers.
• Caribisch Nederland Afvalwatervoorziening Bonaire. Aanpassen van
de Wet VROM BES en de Wet FIN-BES met als doel het mogelijk
maken van het invoeren van een afvalwaterheffing en de verkoop van
gezuiverd afvalwater voor irrigatie en zo de exploitatiekosten van het
afvalwaterbeheer te dekken.
Regisseren
De Minister van IenW heeft bij het onderwerp Bodem en Ondergrond een
systeemverantwoordelijkheid voor het goed laten verlopen van processen
op het gebied van duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en
ondergrond. De Minister van IenW is vanuit deze rolopvatting verantwoordelijk voor:
• De opname van de Wet bodembescherming in de Omgevingswet
• Het proces waarbij de decentrale overheden in staat worden gesteld
om uiterlijk in 2030 de bodemverontreiniging-problematiek te
beheersen
• De verdere ontwikkeling van regelgeving en kennis van de bodem en
ondergrond. Deze ontwikkeling ondersteunt het beleid in relatie tot
maatschappelijke opgaven en faciliteert de toepassing daarvan door
de andere overheden.
• Het toezicht op en de handhaving van (een deel van) de wet- en
regelgeving door de ILT op dit beleidsterrein (zie beleidsartikel 24
Handhaving en Toezicht).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

49

•

Het beleid (beleidsnota drinkwater), regelgeving (drinkwaterwet) en
het uitoefenen van toezicht/handhaving (via de ILT) op de levering van
deugdelijk drinkwater,
De zorg – samen met andere bestuursorganen – voor de duurzame
veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening (zorgplicht)
Drinkwatervoorziening Caribisch Nederland. Wetswijziging Wet
elektriciteit en drinkwater BES (reparatie capaciteitstarief) om zo de
toegankelijkheid en de betaalbaarheid van drinkwater in Caribisch
Nederland te garanderen. Door het insulaire karakter, de geringe
bevolkingsomvang en het ontbreken van grote zoetwatervoorraden zal
de drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland nooit kostendekkend
zijn. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelt daarom een
subsidie op de transportkosten voor drinkwater beschikbaar.

•
•

Indicatoren en Kengetallen
Voor het Meerjarenprogramma Bodem wordt verwezen naar het
Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020 (Stcrt. 2015, 14854). In dit
convenant is onder meer beschreven hoe de overheden de focus leggen
bij de aanpak van de resterende verontreinigingen. Resterende verontreinigingen zijn verontreinigingen waarbij het risico voor mens, plant en dier
het grootst is. In het convenant is afgesproken dat, afhankelijk van de
situatie, spoedlocaties uiterlijk in 2020 zijn gesaneerd, dan wel dat de
risico’s worden beheerst, dan wel in beeld gebracht en er concrete
plannen voor de aanpak zijn gemaakt. De budgetten van het meerjarenprogramma Bodem worden over de bevoegde overheden ex-Wet
Bodembescherming (ex Wbb) verdeeld via het Provincie- en Gemeentefonds. Gedurende de Convenantsperiode rapporteert het gezamenlijke
uitvoeringsprogramma over de bereikte resultaten. In de systematiek van
deze monitoring wordt onder andere gekeken naar het aantal spoedlocaties die in uitvoering zijn, hoeveel er afgerond zijn, hoeveel er nog niet
gestart zijn, en de kosten van de aanpak.
Beleidswijzigingen

Op dit artikel hebben geen beleidswijzigingen plaatsgevonden met een
effect op de begroting 2020.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 13 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

30.388

32.235

16.533

120.725

113.960

131.668

136.262

Uitgaven

22.459

34.926

30.784

133.171

132.536

136.068

136.262

Waarvan juridisch verplicht
(percentage)
13.01
13.04

91%

Ruimtelijk Instrumentarium

8

0

0

0

0

0

0

Ruimtegebruik bodem

136.261

18.220

30.341

28.003

133.171

132.535

136.067

13.04.01 Opdrachten

6.000

13.312

17.689

13.742

9.820

5.400

5.400

13.04.02 Subsidies

7.303

12.402

6.756

15.867

20.507

20.716

14.710

– Bedrijvenregeling

2.311

4.979

4.545

13.656

18.296

18.219

12.213

– Subsidie Caribisch
Nederland

4.992

7.423

2.211

2.211

2.211

2.497

2.497

13.04.03 Bijdragen aan agentschappen

3.569

3.795

3.506

3.506

3.506

3.506

3.506

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

50

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS
13.04.04 Bijdragen aan medeoverheden
– Waarvan bijdrage aan
Caribisch Nederland

13.05

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.569

3.795

3.506

3.506

3.506

3.506

3.506

1.348

832

52

100.056

98.702

106.445

112.645

0

389

0

0

0

0

0

– Meerjarenprogrogramma Bodem

1.348

443

52

100.056

98.702

106.445

112.645

Eenvoudig Beter

4.231

4.585

2.781

0

1

1

1

743

2.225

1.345

0

0

0

0

3.488

2.360

1.436

0

1

1

1

13.05.01 Opdrachten
13.05.03 Bijdragen aan agentschappen
– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

3.488

2.360

1.436

0

1

1

1

Ontvangsten

809

4.450

0

2.000

0

0

0

Budgetflexibiliteit

13.04 Ruimtegebruik bodem
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht op grond van
lopende verplichtingen vanwege de uitvoering van het bodembeleid. De
uitgaven voor de subsidies en de agentschapsbijdrage aan RWS voor
Water, Verkeer en Leefomgeving (WVL) en de bijdragen aan drink- en
afvalwatervoorzieningen in Caribisch Nederland zijn juridisch verplicht.
Het niet-juridisch verplichte deel op dit artikel heeft met name betrekking
op gelden conform de bestuurlijke afspraken voor knelpunten in de
uitvoering van de Wet bodembescherming en grootschalige bodemsaneringsprojecten.

Toelichting op de financiële
instrumenten

13.04 Ruimtegebruik bodem
13.04.01 Opdrachten
De opdrachtverlening heeft betrekking op uitbesteding van beleidsinhoudelijke onderzoeksopdrachten en evaluaties aan derden op het gebied
van: Bodem, Drinkwater en Waterketen, BES-eilanden, Commissie van
deskundigen Drinkwaterbesluit, Structuurvisie Ondergrond (STRONG),
sanering van het Stormpolderdijk terrein te Krimpen aan den IJssel,
Bodemenergie, Milieueffectrapportage en NEN-regelgeving (drinkwater,
bodem, zwemwater).
13.04.02 Subsidies
Bedrijvenregeling
Op grond van de Wet bodembescherming en het Besluit financiële
bepalingen bodemsanering, worden subsidies ten behoeve van
saneringsmaatregelen van bedrijven vastgelegd.
Caribisch Nederland
Dit betreft subsidiebijdragen ten behoeve van de toegankelijkheid en
betaalbaarheid van de drinkwater- en afvalwatervoorzieningen in
Caribisch Nederland. Een goede drinkwatervoorziening is van groot
belang voor de volksgezondheid, het welzijn en de welvaart van Caribisch
Nederland. Vanwege de geringe bevolkingsomvang, het ontbreken van
grote zoetwatervoorraden en het insulaire karakter is de drinkwatervoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

51

ziening in Caribisch Nederland niet kostendekkend. De Minister van
Infrastructuur en Waterstaat stelt daarom jaarlijks subsidie beschikbaar
om kosten te dekken zodat de toegankelijkheid tot schoon en veilig
drinkwater in Caribisch Nederland wordt gegarandeerd. De subsidie voor
de drinkwater- en afvalwatervoorziening bedraagt in 2020 € 2,2 miljoen.
13.04.03 Bijdragen aan agentschappen
Aan de Uitvoeringsorganisatie bodem en ondergrond van RWS/WVL
wordt verstrekt voor het verrichten van uitvoerende wettelijke taken op
grond van de Wet bodembescherming en ondersteuning van de beleidsontwikkeling op het gebied van bodem en ondergrond.
13.04.04 Bijdragen aan medeoverheden
Meerjarenprogramma bodem
Het bodembeleid voor de periode 2016–2020 is opgenomen in het
Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020. Dit convenant is ondertekend door het Rijk, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen. Dit
convenant vormt de basis voor het verstrekken van een bijdrage aan de
andere overheden voor de financiering van de uitvoering van het
convenant, inclusief de aanpak van verontreinigingen.
Het budget voor 2020 is voorzien voor knelpunten die kunnen ontstaan
(artikel 11.4 Convenant Bodem en Ondergrond 2016–2020) en voor
benodigde aanvullende financiële middelen voor individuele bevoegde
overheden Wet Bodembescherming (Wbb) in verband met de uitvoering
van het convenant (artikel 11.3 Convenant Bodem en Ondergrond
2016–2020). Ook na 2020 is er sprake van de aanpak en beheer van
bodemverontreinigingen. Hierover worden afspraken gemaakt met de
convenantpartners.
13.05.03 Bijdragen aan agentschapen
Dit betreft een bijdrage aan Rijkswaterstaat voor de kosten die het
agentschap maakt voor de transitie in het kader van de Omgevingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

52

Beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Algemene Doelstelling

Het Ministerie van IenW streeft ernaar om weggebruikers zo snel, veilig,
betrouwbaar en duurzaam mogelijk van A naar B te laten reizen. Daarvoor
worden verschillende instrumenten ingezet: regelgeving, investeringen,
regisseren, uitvoering, organiseren en toezicht. IenW werkt toe naar een
modern, schoon en goed functionerend verkeerssysteem en ontwikkelt
een hoofdwegennet dat bijdraagt aan de economische en ruimtelijke
ontwikkeling van Nederland en dat voldoet aan de milieu- en klimaatnormen. Daarnaast wordt ingezet op een landelijke afname van het aantal
verkeersslachtoffers. Om deze doelen te bereiken werkt IenW samen met
medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties.

Rollen en Verantwoordelijkheden

(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van
sterke verbindingen, sterke modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede
bereikbaarheid (zie ook artikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor). Voor het
hoofdwegennet betekent dit dat de Minister zorgt voor:
• Regelgeving en afspraken over voorzieningen- en kwaliteitsniveaus bij
infrastructuur in het kader van veiligheid, betrouwbaarheid, snelheden,
doorstroming en duurzaamheid.
• De besluitvorming over en uitvoering van infrastructuur in relatie tot
gebiedsontwikkeling. Aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd.
De bijdragen zijn gerelateerd aan het Infrastructuurfonds.
• De uitvoering van het beheer, onderhoud, verkeersmanagement en het
oplossen van doorstromings- en veiligheidsknelpunten door RWS als
beheerder van het hoofdwegennet. Deze activiteiten zijn terug te
vinden op het Infrastructuurfonds.
• Het bevorderen van de bereikbaarheid en veiligheid en beperken van
de kosten door verbetering van de reisinformatie en het verkeersmanagement: via inzet op de laatste technologieën en samenwerking
tussen bedrijfsleven en wegbeheerders verbetert de reisinformatie
voor de reiziger, die zich daardoor zowel beter kan voorbereiden op de
reis, als de reis kan aanpassen.
• Het beheersen van de geluidproductie vanwege verkeer door middel
van een jaarlijkse monitoring van de naleving van de geluidproductieplafonds langs het rijkswegennet en het aanpakken van hoge
geluidbelastingen langs rijkswegen door middel van het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG).
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels ook voor de
uitvoering van het beleid inzake wegen en verkeersveiligheid, waaronder
het toezicht op de uitvoering van de wet- en regelgeving. Via wet- en
regelgeving, aansturing van RWS in het beheer van het wegennet en
afspraken met medeoverheden, het bedrijfsleven en andere maatschappelijke organisaties, zorgt IenW voor veilige infrastructuur en optimaal
gebruik daarvan. Daarbij wordt ingespeeld op ontwikkelingen bij
gebruikers, voertuigen en infrastructuur. Deze regierol wordt concreet
ingevuld door:
• De kennis en ervaring die is opgedaan met het programma Beter
Benutten breed toe te passen binnen diverse beleidsterreinen van
artikel 14, waar het gaat over het verbeteren van de bereikbaarheid in
samenwerking met regionale partners en het daaraan koppelen van
bijdragen aan slimme en duurzame mobiliteit. Van het programma
Beter Benutten loopt het onderdeel Decentraal Spoor en ITS door tot
en met 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

53

•

•

•

•

•

•

•

•

De programma-ambitie voor het programma Fiets. Meewerken met de
Tour de Force aan de doelstelling: 20% meer fietskilometers in 2027.
Deze ambitie is weergegeven in de Nationale Fiets agenda die in 2017
naar de Kamer is gestuurd (Kamerstukken II 2016–2017, 34 861, nr. 1).
Uitvoering geven aan de afspraken en ambities op gebied van
CO2-reductie in de sector mobiliteit na sluiten van het Klimaatakkoord.
Uitvoering vindt plaats langs vier lijnen: hernieuwbare energiedragers,
elektrisch rijden, verduurzaming van de logistiek en verduurzaming
van personenmobiliteit. De reductiedoelstelling voor de sector
Mobiliteit is de CO2-uitstoot in 2030 met 7,3 Mton te beperken. Hierbij
zijn investeringen, kennis en kunde van meerdere partijen in de
maatschappij nodig, waarbij de Minister een regierol vervult.
Met stakeholders en gebruikers ontwikkelen van doelen en een heldere
rol van de overheid bij de transitie naar nieuwe, «slimme», vormen
van mobiliteit. Waar innovaties kunnen bijdragen aan de beleidsdoelen, wordt onderzocht of eventuele belemmeringen kunnen worden
weggenomen en kansen kunnen worden verzilverd.
Met betrekking tot slimme mobiliteit invulling geven aan de ambities
in het regeerakkoord met betrekking tot het streven naar «Een slim en
duurzaam vervoerssysteem waarvan de onderdelen naadloos op
elkaar aansluiten». Hierbij ligt de focus op de volgende prioriteiten:
infrastructuur die toekomst vast is door bij ontwerp, aanleg en
onderhoud van infrastructuur rekening te houden met zelfrijdende
voertuigen en benodigde systemen in of langs de weg; (wettelijke)
ruimte voor een nieuwe generatie voertuigen; het (veilig) gebruik van
slimme technologieën en diensten; nieuwe mobiliteitsconcepten &
Mobility as a service (MaaS); en het gebruik van data onder goede
randvoorwaarden zoals privacy en security. Een voorbeeld van deze
randvoorwaarden is het streven om overheidsinformatie over verkeer
zoveel mogelijk via open data beschikbaar te stellen voor voertuigen,
apps en reisplanners.
De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de gebiedsagenda’s vormen de kaders voor de bereikbaarheidsopgaven. Maatschappelijke en technologische ontwikkelingen maken een andere aanpak
van deze bereikbaarheidsopgaven op (middel)lange termijn nodig én
mogelijk. Voortbouwend op de ervaringen van het programma Meer
Bereiken wordt deze andere aanpak in de praktijk vormgegeven.
Uitgangspunten hierbij zijn een gelijkwaardige samenwerking tussen
Rijk, medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke partijen, het
in samenhang bezien van bereikbaarheid met andere ruimtelijke
opgaven (bijvoorbeeld wonen, natuur, leefbaarheid, veiligheid) en het
onderzoeken van een brede set oplossingsrichtingen (innoveren,
informeren, in stand houden, inrichten en investeren).
In het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 wordt samen met de
medeoverheden en maatschappelijke organisaties ingezet op een
risico gestuurde aanpak. Op basis van een analyse van de belangrijkste
risico’s worden op het niveau van het Rijk, de provincie en de
gemeente uitvoeringsagenda’s opgesteld met de meest effectieve
maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren.
Samen met (internationale) overheden en marktpartijen te werken aan
de marktcondities ten behoeve van veiligheid, bereikbaarheid en
economie in het wegvervoer. Denk daarbij aan regelgeving over
opleidingseisen, cabotage en maten en gewichten van het vrachtverkeer in Europa.
Inzetten op verbeteren van data van verkeersongevallen en te
onderzoeken hoe deze toe te passen in de risico gestuurde aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

54

•

•

•

In navolging van omringende landen invoeren van een vrachtwagenheffing. De inkomsten uit de heffing zullen in overleg met de sector
worden teruggesluisd naar de vervoerssector door verlaging van de
motorrijtuigenbelasting op vrachtauto’s en gelden voor innovatie in en
verduurzaming.
Aan de NEa wordt opdracht gegeven voor de registratie van hernieuwbare energie voor het verkeer. De rapportage hierover ter controle van
de duurzaamheid en de CO2-prestatie vormen onderdeel van de
opdracht.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de
Inspectie Leefomgeving en Transport op dit beleidsterrein (zie artikel
24 Handhaving en Toezicht).

Stimuleren
Om invulling te geven aan het klimaatbeleid wordt ingezet op de reductie
van de CO2-uitstoot van het wegverkeer. In dat kader stimuleert het
Ministerie van IenW:
• Schonere, zuinigere en stillere voertuigen. Dit gebeurt onder andere
door de reeds in gang gezette transitie naar nul-emissie voertuigen
verder voort te zetten, samen met de decentrale overheden en
sectorpartijen slimme logistieke concepten te ontwikkelen voor
(stedelijke) distributie en de voorlopers in de sector te stimuleren.
• Productontwikkeling in de transportsector van klimaattechnologieën
en -innovaties die bijdragen aan een lage of zero emissie CO2-uitstoot.
Daarvoor is in 2019 de 2e fase van de Demonstratieregeling klimaat
technologieën en -innovaties in transport (DKTI) geopend. Doel daarbij
is om in de periode van 2017 tot en met 2021 die productontwikkeling
in de transportsector te ondersteunen en te versnellen. Deze innovatieregeling zal in 2020 worden geëvalueerd.
Indicatoren en Kengetallen
Hieronder zijn de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor Wegen
en Verkeersveiligheid opgenomen. In productartikel 12 van het Infrastructuurfonds zijn de aan dit beleidsartikel gerelateerde productindicatoren
en/of -kengetallen opgenomen.
Aanleg
Met de hoofdwegennet indicator worden de economische verlieskosten
van (toekomstige) knelpunten in beeld gebracht, met als doel om die
nieuwe projecten te prioriteren, die de meeste economische verlieskosten
oplossen. Rijkswaterstaat zal in haar Publieksrapportage (T3 aan het eind
van elk jaar) een file top 50 kaart en tabel opnemen met de hoogste
economische verlieskosten. Deze tabel zal overgenomen worden in de
verantwoordingsrapportage. In het MIRT projectenboek zal dezelfde kaart
opgenomen worden, en per MIRT-project de bijdrage aan het oplossen
van de file top 50 worden weergegeven.
Beheer en onderhoud
Verwezen wordt naar het Infrastructuurfonds artikel 12.01 (verkeerssignalering op banen en verkeerscentrales) en 12.02 (km rijbaanlengte, km2
asfalt, km2 groen areaal).
Verkeersmanagement
Verwezen wordt naar het Infrastructuurfonds artikel 12.01 (indicator van
op alle bemeten wegvlakken ingewonnen betrouwbare reis en routeinformatie en tijdige levering aan de serviceproviders).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

55

Geluid en luchtkwaliteit
Indicator: Lokale luchtkwaliteit NO2 en geluidsknelpunten langs hoofdwegen waarvoor nog een saneringsplan moet worden
opgesteld.
2014

2015

2016

2017

2018 Streefwaarde
peildatum

Lokale luchtkwaliteit NO2

0 knelpunten
langs
rijkswegen

Geluidsknelpunten langs rijkswegen waarvoor
nog een saneringsplan moet worden vastgesteld

8.600

8.300

8.300

5.550

5.500

0 knelpunten
in 2022

Bron: RWS/WVL, 2018

Toelichting
Luchtkwaliteit
Langs het hoofdwegennet was de afgelopen jaren geen sprake van
overschrijding van de normen voor luchtkwaliteit. De inzet is gericht op
het voorkomen dat nieuwe knelpunten ontstaan. Hierover zal in de
jaarverslagen worden gerapporteerd op basis van de jaarlijkse monitoring
over het gepasseerde jaar.
Geluid
De genoemde getallen voor geluid betreffen het aantal objecten (met
name woningen) met een geluidbelasting op de gevel boven de maximale
waarde van 65dB, waarvoor nog een geluidsaneringsplan moet worden
opgesteld. De peildatum van 2022 betreft de datum voor het opstellen van
een saneringsplan. In deze context is sprake van nul knelpunten als voor
alle saneringsobjecten een saneringsplan is opgesteld. De termijn voor de
uitvoering van de saneringsmaatregelen wordt in de saneringsplannen
vastgelegd en zoveel mogelijk gecombineerd met reguliere vervanging
van het wegdek en eventuele wegaanpassingen.
Regelgeving en afspraken
Verwezen wordt naar het Infrastructuurfonds artikel 12.02.04 (beschikbaarheid, verhouding verstoring wegwerkzaamheden ten opzichte van
totale verstoringen, tijdsduur percentage van het jaar dat de weg veilig
beschikbaar is).
Verkeersveiligheid
Indicator: Ontwikkeling aantal verkeersslachtoffers
Basiswaarde

Realisatie

2002

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Aantal verkeersdoden

1.066

570

570

621

629

613

678

Ernstig verkeersgewonden

16.100

18.800

20.700

21.300

21.400

20.800

n.n.b.

Bron: Aantal verkeersdoden: CBS (https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2019/16/verkeersdoden-in-nederland--aangepast--) Ernstig verkeersgewonden:
SWOV, wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid – Monitor Verkeersveiligheid 2018 doorpakken om de verkeersveiligheid te verbeteren
(https://www.swov.nl/publicatie/monitor-verkeersveiligheid-2018).

Het streven van de Minister is nul verkeersslachtoffers. De ambitie wordt
daarom niet meer uitgedrukt in streefcijfers van aantal ernstig verkeersgewonden en aantal verkeersdoden. Uiteraard zijn de jaarrapportages van
het aantal verkeersdoden en ernstig gewonden wel de belangrijkste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

56

indicatoren die aangeven of het gevoerde beleid effectief is. Deze
aantallen zullen dus net als voorheen met de gebruikelijke analyse van
SWOV jaarlijks aan De Kamer worden toegestuurd (Kamerstukken II,
2018–2019, 29 398, nr. 638)
Hernieuwbare energie in het vervoer
Kengetal: Ontwikkeling verplichting aandeel hernieuwbare energie in het vervoer, limiet conventionele biobrandstoffen en subdoelstelling geavanceerde biobrandstoffen (in %)
Verplichtingen

2008

2009

Jaarverplichting
Hernieuwbare
energie vervoer

2010

2011

3,25

Realisatie

3,26

2012

3,75

4

4,25

4,5

3,75

4,01

4,31

4,54

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

5

5,5

6,25

7

5,05

5,54

6,25

7

7,75

8,5

12,5

16,4

7,75

n.t.b.

3

4

5

0,6

0,8

1

Limiet conventionele biobrandstoffen
Realisatie
Subdoelstelling
geavanceerde
biobrandstoffen
Realisatie

Bron: realisatie 2017: Rapportage hernieuwbare energie 2017 van de Nederlandse Emissieautoriteit: (Kamerstukken II 2017–2018 30 196, nr. 605)

Toelichting
In artikel 3 van het Besluit Energie Vervoer die met terugwerkende kracht
op 1 januari 2018 in werking is getreden, is de ontwikkeling van de
jaarverplichting hernieuwbare energie, limiet conventionele biobrandstoffen en subdoelstelling geavanceerde biobrandstoffen in het vervoer
van 2018 tot en met 2020 vastgelegd.
Kengetal: Ontwikkeling CO2 -emissie nieuwe personenauto’s in gram CO2 per kilometer
2005

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2021

118,1

118,5

n.t.b.

(95,0)

105,9

108,3

106,8

EU
Nederland
1

162,6

140,3

135,7

132,2

127,0

119,6
123,4 (130,0)1

169,9

135,8

126,1

118,6

109,1

107,3

101,2

Norm

Bron: https://www.eea.europa.eu/highlights/no-improvements-on-average-co2

Toelichting
De CO2-uitstoot van nieuwe voertuigen in Nederland wordt jaarlijks
gemonitord.
De gemiddelde CO2-uitstoot van nieuw verkochte voertuigen in Nederland
is in de periode tussen 2010 en 2016 sterk gedaald, veel sterker dan in de
rest van Europa. In 2016 en 2017 nam de uitstoot van nieuw verkochte
personenauto’s in Nederland als enige lidstaat in de EU licht toe. Volgens
de cijfers die het Europese milieuagentschap9 in april 2018 heeft
gepubliceerd, komt in 2017 de gemiddelde CO2-uitstoot uit op 108,39 g/km
in Nederland en op 118,5 g/km in Europa. In 2018 is de uitstoot weer
gedaald en komt uit op 106,8. Nederland blijft daarmee ruim onder het
Europese gemiddelde en kan nog steeds tot de kopgroep worden
gerekend. Ook blijft het aantal elektrische voertuigen groeien. De lichte
stijging in de voorbije jaren van de gemiddelde uitstoot van nieuw
verkochte voertuigen in Nederland heeft meerdere oorzaken. Ten eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

57

worden er na jaren van recessie weer grotere, zwaardere en minder
zuinige voertuigen aangeschaft. Ten tweede zijn alle fiscale stimuleringsmaatregelen van plug-ins afgeschaft waardoor de verkoop van deze zeer
zuinige voertuigen is gedaald.
Op Europees niveau is aan fabrikanten opgelegd om in 2021 een
gemiddeld CO2-uitstoot te realiseren van 95g/km. In 2025 moet de uitstoot
met 15% zijn afgenomen, in 2030 met 37,5%.
Kengetal: Emissies luchtverontreinigende stoffen en broeikasgas door verkeer en vervoer. Betreft mobiele bronnen totaal, dus
transportmiddelen en mobiele werktuigen, exclusief zeevaart. in kton/jr.
1990

2000

2005

2010

2014

2015

2016

2020

2030

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Raming

Raming

NOx

371

315

277

238

195

148

139

92,7

55,9

SO2

25

25

15

9

3

1

0

0,5

0,6

PM2,5

25

20

15

11

8

4

4

3,1

2,1

NH3

1

2

4

5

5

4

4

3,8

4,1

200

132

78

49

39

29

29

28,2

25,2

1

NMVOS
1

NMVOS: Vluchtige organische stoffen, exclusief methaan.

Bronnen:
De realisaties tot en met 2016 komen uit het RIVM rapport: « Informative Inventory Report 2018 Emissions of transboundary air pollutants in the
Netherlands 1990–2016» (https://www.rivm.nl/publicaties/informative-inventory-report-2018-emissions-of-transboundary-air-pollutants-in).
De ramingen voor 2020 en 2030 met uitzondering van NMVOS uit het RIVM rapport: «Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland
Rapportage 2018» (https://www.rivm.nl/publicaties/grootschalige-concentratie-en-depositiekaarten-nederland-rapportage-2018).
De ramingen voor NMVOS uit de PBL notitie: «EMISSIERAMINGEN LUCHTVERONTREINIGENDE STOFFEN NEDERLAND- RAPPORTAGE 2017»
(https://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/pbl-2017-emissieramingenluchtverontreinigende-stoffen-nederland-rapportage-2017–2946.pdf).

Toelichting
In december 2016 zijn de nieuwe doelstellingen voor luchtverontreinigende stoffen vastgesteld voor de periodes 2020–2029 en de periode 2030
en verder. Het betreft aanpassing van de oude Europese richtlijn voor
National Emission Ceilings (NEC) voor 2010–2019, in een nieuwe
NEC-richtlijn (EU2016/2284). In bovenstaande tabel zijn de reductiepercentages uit de richtlijn omgerekend naar vrachten. Elk jaar wordt een nieuwe
analyse uitgevoerd en door nieuwe kennis kan dat betekenen dat ook
eerdere cijfers soms nog enigszins worden aangepast doordat deze
nieuwe inzichten met terugwerkende kracht ook worden meegenomen in
de emissiecijfers van voorgaande jaren.
Beleidswijzigingen

In verband met een herindeling van de beleidskern van het
IenW-departement maakt het beleidsdeel «voertuigen en brandstoffen»
met ingang van 2019 onderdeel uit van artikel 14.
Klimaatakkoord
De kern van de werkzaamheden richt zich op het realiseren van de
afspraken uit het klimaatakkoord (CO2-reductie in de vervoersmodaliteiten). Dit vindt plaats langs vier lijnen: hernieuwbare energiedragers,
elektrisch rijden, verduurzaming van de logistiek en verduurzaming van
personenmobiliteit. De belangrijkste werkzaamheden voor 2020 zijn:
1. Afgesproken is dat in de wettelijke vertaling van de Richtlijn
Hernieuwbare Energie II (RED II) wordt vastgelegd dat in 2030
maximaal 27 PJ aan hernieuwbare brandstoffen extra wordt
bijgemengd.
2. In 2020 is de verwachting dat er in Nederland ongeveer 15 waterstoftankstations zullen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

58

3.
4.

5.

6.

7.

8.

9.

Vanaf 2025 zijn alle nieuwe instromende bussen zero emissie en
vanaf 2030 zijn alle ca. 5.100 bussen zero emissie.
Doelstelling is volledig zero emissie (uitstootvrij) doelgroepenvervoer
vanaf 1 januari 2025. Onderdeel hiervan is dat 50% van de taxi’s in
2025 zero emissie zullen zijn.
Er zijn afspraken gemaakt om de elektrificatie van voertuigen
(batterij- en brandstofcel) voor alle modaliteiten te versnellen. Het
kabinet richt zich op overschakeling naar elektrische aandrijflijnen
(inclusief waterstof), waarbij auto’s vrij zijn van schadelijke uitlaatgassen. Daarbij streeft het kabinet naar 100% nul-emissie nieuwverkopen
personenauto’s vanaf 2030. In 2020 wordt gewerkt aan de wettelijke
verankering van de stimuleringsregelingen voor elektrische
personen-, bestel- en vrachtauto’s. Dat is nodig met het oog op het
streven dat uiterlijk in 2030 alle nieuwe personenauto’s emissieloos
zijn en dat in 2025 in ongeveer 30 tot 40 grotere steden middelgrote
zero-emissie zones zullen zijn ingesteld voor goederenvervoer.
Afspraken om tot 30% efficiëntie in de logistiek te komen, worden
met de sector uitgewerkt en in 2030 zijn in 30 tot 40 grotere gemeenten middelgrote nul-emissiezones ingevoerd
Voor de verduurzaming van personenmobiliteit spelen werkgevers
een grote rol. Het streven is 50% CO2-reductie door zakelijke vervoer
in 2030.
Er wordt uitvoering gegeven aan de afspraak om de knelpunten rond
fietsparkeren bij stations aan te pakken, hiervoor heeft het kabinet
€ 75 mln. extra vrijgemaakt tot en met 2023.
Het doel van dit kabinet is om deze kabinetsperiode de fiets extra te
stimuleren, wat kan resulteren in 200.000 extra fietsers.

Programma Aanpak Stikstof (PAS)
Het is altijd de bedoeling geweest om met de uitvoering van de projecten
uit het MIRT recht te doen aan de bescherming van Natura 2000-gebieden.
Uit de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van De Raad van
State van 29 mei 2019 volgt dat het PAS niet langer als onderbouwing kan
worden gebruikt bij tracébesluiten en natuurvergunningen. Deze uitspraak
heeft gevolgen voor zowel de planning als uitgaven voor specifieke
projecten ten aanzien van wegen, vaarwegen, spoor, luchtvaart en het
hoofdwatersysteem. De gevolgen van de PAS-uitspraak voor lopende
planuitwerkingen worden geïnventariseerd. De acties die de interbestuurlijke partners op de korte, middellange en lange termijn zullen uitvoeren
om tot een oplossing te komen die recht doet aan de bescherming van
Natura 2000-gebieden en tegelijkertijd ruimte biedt voor ruimtelijke
ontwikkelingen is door de Minister van LNV naar de Kamer gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

59

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 14 Wegen en Verkeersveiligheid (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

40.211

116.264

82.142

75.777

74.482

72.473

72.822

Uitgaven

46.558

101.767

85.836

82.958

75.937

82.455

85.004

Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

76%

14.01 Netwerk

30.370

85.272

69.767

66.073

59.055

65.341

67.891

14.01.01 Opdrachten

18.271

36.903

42.474

48.115

49.261

55.550

58.100

– Beter Benutten

12.731

12.065

8.144

2.376

653

153

152

– Overige Opdrachten

5.540

24.838

13.530

9.739

7.608

5.897

5.248

20.800

36.000

41.000

49.500

52.700

1.328

14.694

15.905

8.600

600

600

600

– Klimaatakkoord
14.01.02 Subsidies
Subsidie Duurzame Mobiliteit

0

13.944

15.305

8.000

– Overige Subsidies

1.328

750

600

600

600

600

600

14.01.03 Bijdragen aan agentschappen

7.217

18.273

11.188

9.158

9.194

9.191

9.191

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

7.217

11.025

6.641

6.411

6.417

6.413

6.413

– Bijdrage aan agentschap NEa

0

3.403

3.411

2.411

2.411

2.412

2.412

– Bijdrage aan agentschap RVO

0

3.845

1.136

336

366

366

366

14.01.04 Bijdragen aan medeoverheden

3.554

15.202

0

0

0

0

0

– Waarvan bijdrage aan Caribisch
Nederland

3.554

15.202

0

0

0

0

0

14.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties

0

200

200

200

0

0

0

14.02 Veiligheid

16.188

16.495

16.069

16.885

16.882

17.114

17.113

14.02.01 Opdrachten

4.686

6.509

6.105

7.002

6.997

7.229

7.228

14.02.02 Subsidies

8.663

8.370

8.370

8.369

8.369

8.369

8.369

– VVN

3.936

3.736

3.736

3.736

3.736

3.736

3.736

– SWOV

3.952

3.869

3.869

3.869

3.869

3.869

3.869

– Overige subsidies

775

765

765

764

764

764

764

14.02.03 Bijdragen aan agentschappen

595

669

597

597

599

599

599

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

595

669

597

597

599

599

599

14.02.05 Bijdragen aan internationale organisaties

30

30

30

0

0

0

0

14.02.06 Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s

2.214

917

967

917

917

917

917

Ontvangsten

3.658

7.531

6.782

6.782

6.782

5.782

5.782

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

60

Extracomptabele verwijzingen
Extracomptabele verwijzing naar artikel 12 Hoofdwegennet van het Infrastructuurfonds (x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 12
Hoofdwegennet
Andere ontvangsten van artikel 12 Hoofdwegennet
Totale uitgaven op artikel 12 Hoofdwegennet

2020

2021

2022

2023

2024

2.646.522

2.995.956

2.774.378

3.439.964

3.352.127

116.173

115.998

52.714

66.451

123.081

2.762.695

3.111.954

2.827.092

3.506.415

3.475.208

3.811

3.808

3.805

3.804

3.803

waarvan
12.01

Verkeersmanagement

12.02

Beheer onderhoud en vervanging

692.080

820.509

710.491

702.519

600.800

12.03

Aanleg

905.318

1.226.155

1.054.121

1.464.864

1.672.794

12.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

538.082

434.962

471.795

758.774

647.553

12.06

Netwerkgebonden kosten HWN

623.404

626.520

586.880

576.454

550.258

12.07

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.08 ZuidasDok van het Infrastructuurfonds (x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikelonderdeel
17.08 ZuidasDok

2020

2021

2022

2023

2024

85.990

107.194

169.760

222.572

171.349

85.990

107.194

169.760

222.572

171.349

85.990

107.194

169.760

222.572

171.349

Andere ontvangsten van artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok
Totale uitgaven op artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok
waarvan
17.08.01 ZuidasDok

Extracomptabele verwijzing naar artikel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het Infrastructuurfonds (bedragen x
€ 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikelonderdeel
20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit
Totale uitgaven op artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte
toebedeeld modaliteit
waarvan
20.05.1

Investeringsruimte Hoofdwegennet

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de
doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie,
wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de
fiscale regelingen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

61

Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen
(x € miljoen)1
2018

2019

2020

BPM Vrijstelling nulemissievoertuigen2

10

13

20

3

MRB Vrijstelling nulemissievoertuigen

19

39

65

IB/LB Korting op de bijtelling voor nulemissieauto’s4

149

236

319

IB/LB Korting op de bijtelling voor zuinige
auto’s (overgangsrecht)

374

88

–

MRB Halftarief plug-in hybride auto’s

38

35

34

1

[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling
bedraagt in dat jaar afgerond nihil.
2
BPM = Belasting van personenauto’s en motorrijwielen
3
MRB = Motorrijtuigenbelasting
4
IB = Inkomstenbelasting; LB = Loonbelasting

Budgetflexibiliteit

14.01 Netwerk
De uitgaven voor de incidentele subsidies (zie hiervoor de subsidiebijlage)
en de agentschapsbijdragen aan RWS, NEa en RVO zijn volledig juridisch
verplicht. Het uitgavenbudget voor de DKTI-regeling is eveneens volledig
juridisch verplicht op grond van toegekende subsidies. Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht op grond van lopende verplichtingen.
14.02 Veiligheid
De uitgaven voor de agentschapsbijdrage aan RWS zijn volledig juridisch
verplicht. De overige verplichtingen betreffen subsidies aan Veilig Verkeer
Nederland (VVN), Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), CROW en Team Alert. Voor de subsidies aan VVN, SWOV,
CROW en Team Alert zijn de maximaal beschikbare subsidiebudgetten
vermeld in de gepubliceerde meerjarensubsidieregelingen c.q. jaarlijks
gepubliceerde subsidieplafonds.
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
lopende opdrachten. Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt
aangewend voor met name opdrachten voor het uitvoeren van onderzoeken en het uitvoeren van verkeersveiligheidscampagnes.

Toelichting op de financiële
instrumenten

14.01 Netwerk
14.01.01 Opdrachten
Het Ministerie van IenW geeft onderzoeksopdrachten in het kader van de
beleidsterreinen op het gebied van verkeer, wegmaatregelen en het
verduurzamen van mobiliteit. Op het gebied van verkeersemissies worden
opdrachten verstrekt voor de uitvoering van steekproefcontroleprogramma’s door de Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) inzake voertuigemissies. Daarbij gaat het in
hoofdzaak om metingen in het laboratorium als op de weg van schadelijke
stoffen in uitlaatgassen van personen-, bestel- en vrachtauto’s en bussen.
Daarnaast vinden uitgaven plaats voor tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15, Smart Mobility (zoals de zelfrijdende auto) en
Wegverkeersbeleid (zoals het kennisplatform tunnelveiligheid, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

62

Programma Aanpak Stikstof en taken in het kader van de wet SWUNG:
Samen werken aan de uitvoering van nieuw geluidbeleid). De uitgaven
voor de overige opdrachten bestaan o.a. uit onderzoeken, communicatie,
monitoring en evaluatie, gedrag- en vraagbeïnvloeding, meerjarenprogramma MIRT en Intelligente Transportsystemen (ITS). Verder worden in
het kader van Urgenda, middelen ingezet, voor o.a. (intensivering) van
campagnes gericht om gedragsmaatregelen naar duurzame mobiliteit
versneld in gang te zetten.
Enveloppe klimaatakkoord (€ 40 miljoen).
In het Regeerakkoord is een CO2-reductieopgave in 2030 afgesproken ter
hoogte van 49% waarbij een envelop van structureel € 300 miljoen op de
Aanvullende Post is gereserveerd. Het aandeel van de Mobiliteitssector
bedraagt jaarlijks € 40. Deze middelen worden nu technisch aan de
begroting 2020 toegevoegd ten behoeve van de reductieopgave van de
mobiliteitssector van 7,3 Mton en aangewend voor duurzame energiedragers, duurzame logistiek en verduurzaming personenmobiliteit.
14.01.02 Subsidies
DKTI-regeling
De Demonstratieregeling Klimaat Technologieën en Innovaties in
Transport (DKTI-Transport) geeft invulling aan de doelstellingen van het
Energieakkoord en het klimaatakkoord. De regeling ondersteunt projecten
voor duurzaam vervoer, met als doel het verminderen van de
CO2-uitstoot. De projecten zijn vanwege het innovatieve karakter veelal
meerjarige projecten en vanuit doelmatigheidsoverwegingen vinden de
uitkeringen op basis van de verwachte kasbehoefte en gerealiseerde
voortgang over een aantal jaren plaats.
Overige subsidies
De uitgaven hebben betrekking op subsidies voor het fiets- en wandelbeleid.
14.01.03 Bijdrage aan agentschappen
RWS
In het kader van het Beleidsondersteuning en Advies (BOA) protocol met
RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en -advisering die
RWS uitvoert. Door middel van de agentschapsbijdrage wordt capaciteit
hiervoor bij RWS gereserveerd.
Nederlandse Emissie Autoriteit (NEa)
Jaarlijks verstrekt het Ministerie van IenW voor het uitvoeren van o.a.
wettelijke taken op het gebied van Energie Vervoer (hernieuwbare energie
vervoer en brandstoffen luchtverontreiniging) een opdracht aan de NEa.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
Tenslotte wordt aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
een deel van de beleidsuitvoering aan de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (uitvoering van de DKTI-regeling en ander beleidsondersteunende werkzaamheden) uitbesteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

63

14.02 Veiligheid
14.02.01 Opdrachten
Onder opdrachten vallen de onderzoeken en activiteiten die gerelateerd
zijn aan de uitvoering van het Landelijk Actieprogramma, dat een
onderdeel vormt van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid zoals
beleidsontwikkeling voor beginnende bestuurders, maatregelen fietsveiligheid, het verbeteren van de verkeersveiligheid voor specifieke
doelgroepen zoals ouderen. Onder dit artikel vallen ook opdrachten in
verband met vergoedingen commissie rijgeschiktheid van de Gezondheidsraad en onderzoek rijden onder invloed. Het stimuleren van de
verkoop van veilige voertuigen gebeurt door deelname aan Euro NCAP
(New Car Assessment Programme). Euro NCAP beoordeelt onafhankelijk
de veiligheidsprestaties van Europa’s meest verkochte auto’s. Om
gedragsbeïnvloeding te bereiken wordt onder meer het Meerjarenprogramma Campagnes Verkeersveiligheid uitgevoerd (BOB en MONO).
14.02.02 Subsidies
Er worden subsidies verstrekt aan maatschappelijke organisaties Veilig
Verkeer Nederland (VVN), Fietsersbond, Team Alert, CROW en de
Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).
14.02.03 Bijdrage aan agentschappen
In het kader van het Beleidsondersteuning en Advies (BOA) protocol met
RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en -advisering,
die RWS uitvoert in opdracht van de beleids-DG’s. Door middel van de
agentschapsbijdrage wordt capaciteit hiervoor bij RWS gereserveerd.
14.02.06 Bijdrage aan ZBO en RWT’s
Ingevolge de Regeling maatregelen Rijvaardigheid en Geschiktheid
(RMRG) ontvangt het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) een
gedeeltelijke vergoeding van het Ministerie van IenW voor de onderzoeken medisch en rijvaardigheid in de vorderingenprocedure. Het
resterende bedrag wordt doorberekend aan de burger. Incidentele
werkzaamheden voor ZBO en RWT’s komen eveneens ten laste van deze
post. Hiervoor vinden incidentele overboekingen vanuit de opdrachtenbudgetten plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

64

Beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
Algemene Doelstelling

Om ervoor te zorgen dat reizigers veilig, betrouwbaar en betaalbaar
kunnen reizen van A naar B ontwikkelt, beheert en stuurt IenW de
benutting van de hoofdspoorweginfrastructuur aan en stelt zij decentrale
overheden in staat het Openbaar Vervoer buiten de hoofdspoorweginfrastructuur hiertoe te ontwikkelen, te beheren en te benutten. Daarbij zorgt
IenW tegelijkertijd dat verladers van goederen over het spoor de trein in
toenemende mate als een aantrekkelijke vervoersoptie beschouwen.
IenW zet in op een hoofdspoorweginfrastructuur en Openbaar Vervoer dat
bijdraagt aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Nederland,
aan het behalen van de milieunormen en de sociale functie van het
Openbaar Vervoer. Om deze doelen, die ook beschreven staan in de Lange
Termijn Spooragenda deel 2 (Kamerstukken II 2013–2014, 29 984, nr. 474),
te behalen werkt IenW samen met medeoverheden, bedrijfsleven en
maatschappelijke organisaties.

Rollen en Verantwoordelijkheden

(Doen) Uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor een robuust mobiliteitssysteem van
sterke verbindingen, sterke modaliteiten, voorspelbare reistijden en goede
bereikbaarheid (zie ook artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid). Voor het
Openbaar Vervoer en Spoor betekent dit dat de Minister zorgt voor:
• Een concessie voor het vervoer over het hoofdrailnet (NS) waarin het
aanbod van het reizigersvervoer op het hoofdrailnet is vastgelegd.
• De uitvoering van het beheer, onderhoud en vervanging van railinfrastructuur, verkeersleiding, capaciteitsmanagement en het oplossen van
veiligheidsknelpunten door ProRail onder aansturing van IenW (via de
beheerconcessie). Deze activiteiten zijn terug te vinden op het
Infrastructuurfonds (artikel 13).
• De besluitvorming over en uitvoering van investeringen in de
hoofdspoorweginfrastructuur (incl. stations) in relatie tot gebiedsontwikkeling. Aanlegprojecten worden in het MIRT vastgelegd. De
middelen worden beschikbaar gesteld via het Infrastructuurfonds.
• Een bijdrage aan de financiering (via het Provinciefonds of de BDU)
van het gedecentraliseerde Openbaar Vervoer.
• Een concessie voor de Waddenveren (met uitzondering van Texel).
• De financiering (via het Infrastructuurfonds) van het programma Beter
Benutten Decentraal Spoor.
• Het vormgeven (in saneringsplannen) en uitvoeren van de aanpak van
hoge geluidsbelastingen langs het hoofdrailnet door middel van het
Meerjarenprogramma geluidsanering (MJPG).
• Om onder meer de veiligheid verder te verhogen wordt het European
Railway Traffic Management System (ERTMS) ingevoerd.
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van het beleid inzake
openbaar vervoer (per trein, bus, tram, metro, taxi en waddenveren),
waaronder het toezicht op de uitvoering van de wet- en regelgeving. IenW
zorgt voor veilige infrastructuur en optimaal gebruik daarvan via wet- en
regelgeving, aansturing van ProRail en NS in het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur en stations en afspraken met decentrale
overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Uitvoering
vindt plaats door middel van samenwerking in de gehele ov-keten en de
gehele goederenketen. Het beleid stimuleert en faciliteert deze samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

65

Deze regierol wordt ingevuld door:
• Regelgeving en afspraken over voorzieningen- en kwaliteitsniveaus bij
infrastructuur in het kader van veiligheid, betrouwbaarheid, doorstroming en duurzaamheid.
• Regelgeving en afspraken over concessie overstijgende onderwerpen
waar het voor de reiziger van belang is dat zaken uniform geregeld
worden, ongeacht de vervoerder of concessie (zoals sociale veiligheid,
toegankelijkheid, ov-chipkaart, taxivervoer en ov-data).
• Regelgeving en afspraken over de benutting van de ov-infrastructuur
en de ordening van de ov-markt. Hierbij worden de aanbevelingen van
de parlementaire enquête Fyra betrokken.
• Het stimuleren van de samenwerking in de gehele ov-keten en de
spoorgoederenvervoerketen, door het organiseren van platforms en
tafels.
• De inzet van de Beleidsimpuls railveiligheid (Kamerstukken II 2015–
2016, 29 893, nr. 204), waarin de prioriteiten in de veiligheidsaanpak
voor de komende jaren zijn benoemd, zoals het Landelijke Verbeterprogramma Overwegen, het programma niet-actief beveiligde overwegen
(nabo), het STS-verbeterprogramma (reductie stop tonend sein
passages), suïcidepreventie en externe veiligheid langs het spoor en
bij emplacementen.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en kengetallen
Hieronder staan de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor
Openbaar Vervoer en Spoor.
In productartikel 13 Spoorwegen van het Infrastructuurfonds zijn de aan
dit beleidsartikel gerelateerde productindicatoren en/of -kengetallen
opgenomen.
Kengetal: Klanttevredenheid regionaal openbaar vervoer
2015

2016

2017

Algemeen oordeel

7,5

7,6

7,6

Informatie en veiligheid

7,7

7,7

7,9

Rijcomfort

7,6

7,6

7,6

Tijd en doorstroming

7,0

7,0

7,2

Prijs

6,6

6,7

6,7

Regionaal OV

Hoofdrailnet

Nederland

Totaaloordeel

7,7

7,6

7,7

Cluster 1 Veiligheid

8,1

8,1

8,1

Cluster 2 Snelheid

7,4

7,4

7,4

Cluster 3 Gemak

7,3

7,5

7,4

Cluster 4 Comfort

7,9

7,8

7,9

Cluster 5 Beleving

7,2

7,1

7,2

2018

Bron: CROW/KpVV – Klantenbarometer 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

66

Toelichting
De OV-Klantenbarometer is het klanttevredenheidsonderzoek voor het
openbaar vervoer. De OV-Klantenbarometer 2018 is geheel vernieuwd ten
opzichte van de vorige edities. De onderwerpen zijn opnieuw geclusterd
en de hoofrailnetconcessie is aan het onderzoek toegevoegd, conform
Motie Dik-Faber. Bovendien hebben in 2018 vier metingen plaatsgevonden. In de vorige edities was dit één meting in het najaar. In 2018
wordt daarom een nieuwe reeks gestart, waarbij ook de sociale veiligheid
van reizigers wordt meegenomen. Door deze nieuwe meetmethode is het
niet mogelijk de cijfers over 2018 te vergelijken met de cijfers over de
jaren daarvoor. Volledigheidshalve zijn bij deze begroting zowel de reeks
2015–2017 volgens de oude meetmethode als de gegevens 2018 volgens
de nieuwe methode gepresenteerd.
De clusters bestaan uit de volgende onderwerpen:
Cluster 1 Veiligheid: veiligheid rit, algemeen, halte/station.
Cluster 2 Snelheid: frequentie, overstaptijd, reissnelheid, punctualiteit.
Cluster 3 Gemak: gebruiksgemak ov-kaart, vervoersbewijs kopen, info
halte, informatie rit, info vertragingen.
Cluster 4 Comfort: klimaat, instappen, zitplaats, overlast, rijstijl.
Cluster 5 Beleving: inrichting, netheid, klantvriendelijkheid, geluid.
Kengetal: Sociale veiligheid in het stads- en streekvervoer
2015

2016

2017

2018

Waardering veiligheidsgevoel in het voertuig als rapportcijfer
– Reizigers (1)

8

8

8,1

Zie ad 5

– Personeel (2)

n.b.

6,8

n.b.

7

– Reizigers(3)

14

14

16

Zie ad 5

– Personeel(4)

n.b.

62

n.b.

49

Onveiligheidsincidenten in en rond het OV in %

Bron: CROW-KpVV Personeelsmonitor stads- en streekvervoer 2018 en CROW-KpVV OV-Klantenbarometer 2018

Toelichting
Ad 1) Dit cijfer betreft het veiligheidsgevoel van de reizigers tijdens de rit.
Ad 2) Dit cijfer betreft het veiligheidsgevoel van het personeel zowel in als
rond het openbaar vervoer. Dit cijfer wordt tweejaarlijks gemeten.
Ad 3) Dit betreft het percentage reizigers dat slachtoffer is geworden van
een incident.
Ad 4) Dit is het percentage van het personeel dat één of meerdere keren
slachtoffer is geweest van een incident. Dit cijfer wordt tweejaarlijks
gemeten.
Ad 5) Deze cijfers worden vanaf heden meegenomen in de nieuwe
klantenbarometer.
Kengetal: Sociale veiligheid NS

Klantoordeel sociale veiligheid

2015

2016

2017

2018

80,1%

87,1%

88,0%

90%

Bron: NS Jaarverslag 2018
https://www.nsjaarverslag.nl/jaarverslag-2018/s1650_ineennotendop3/a1221_2018-in-een-notendop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

67

Indicator: Reizigerspunctualiteit en Algemeen klantoordeel
Realisatie

Realisatie

Realisatie

Realisatie

Bodem
waarde

Progressie
waarde

Streef
waarde

2015

2016

2017

2018

2015–2019
(1)

2016 (1)

2019 (1)

Reizigerspunctualiteit (2)

91,0%

90,6%

91,6%

92,6%

88,9%

90,5%

91,1%

Algemeen klantoordeel (3)

74%

77%

80%

86%

74%

76%

80%

Bron: NS Jaarverslag 2018
https://www.nsjaarverslag.nl/jaarverslag-2018/s1650_ineennotendop3/a1221_2018-in-een-notendop

Toelichting
Ad 1) Met ingang van de nieuwe vervoerconcessie is de systematiek van
jaarlijks veranderende grenswaarden gewijzigd in een systematiek van
bodem- en streefwaarden. De bodemwaarde is de waarde waaronder NS
niet mag presteren op straffe van een boete. De streefwaarde voor 2019
werkt met een bonus/malus-regime, waardoor er zowel een positieve als
een negatieve prikkel is om de gewenste verbetering van de prestaties te
realiseren. Voor elke prestatie-indicator geeft NS in het vervoerplan een
zogeheten progressiewaarde voor het betreffende jaar waar de ambitie in
zit. Progressiewaarden en realisaties moeten tezamen over het geheel
gezien progressie tonen richting de streefwaarden voor 2019. In de
midterm review die gedurende het jaar 2020 loopt, wordt gekeken naar
een nieuwe bodem-, progressie en streefwaarde.
Ad 2) De indicator Reizigerspunctualiteit laat het percentage reizigers zien
voor wie de treinreis qua reistijd is geslaagd. Dat wil zeggen dat de trein
daadwerkelijk gereden heeft, bij aankomst minder dan 5 minuten
vertraging had en de voor de overstappers geplande aansluiting is
gehaald.
Ad 3) Het Algemeen klantoordeel geeft het percentage reizigers dat het
reizen per trein op het hoofdrailnet met een zeven of hoger waardeert.
Indicator: spoorveiligheid (naar risicodrager)
Nr.

Risico-drager1

Omschrijving indicator

2015

2016

2017

NRV2

1

Veiligheidsrisico treinreizigers

SGEL3 onder reizigers/jaar/mld.
reizigerskm’s

0,011

0,00

0,00

0,089

2

(Mogelijke) ongevallen met
treinen

2.1

Aantal significante
ongevallen/mln. treinkm’s

0,20

0,18

0,16

2.2

Aantal significante
treinbotsingen/mln. treinkm’s

0,01

0,01

0,00

2.3

Aantal significante
ontsporingen/mln. treinkm’s

0,01

0,00

0,01

4

2.4

Aantal STS passages

100

100

105

3

Veiligheidsrisico spoorpersoneel

SGEL onder spoorpersoneel/
jaar/mld. treinkm’s

1,28

13,96

1,26

5,97

4

Veiligheidsrisico overweggebruikers

SGEL onder overweggebruikers/
jaar/mld. treinkm’s

84,70

19,68

38,38

127,0

Suïcides

Aantal spoorsuïcides

223

221

215

5

Bron: ILT Jaarverslag Spoorveiligheid 2017, Kamerstukken II, 2018/2019 29 893 nr. 224

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

68

Hierboven staan de indicatoren voor spoorveiligheid zoals worden
gehanteerd op basis van de Beleidsimpuls Railveiligheid. Over de
indicatoren wordt jaarlijks gerapporteerd op basis van het Jaarverslag
Spoorveiligheid, opgesteld door de Inspectie Leefomgeving en Transport
(ILT) in functie als National Railway Safety Authority. Hierin worden de
indicatoren in samenhang met de achterliggende veiligheidsrisico’s nader
toegelicht.
In bovenstaande tabel is voor de belangrijkste acht spoorveiligheidsindicatoren aangegeven wat de stand van zaken eind 2017 was op basis van
de indicatoren. De stand van zaken 2018 komt in oktober 2019
beschikbaar.
Ad 1) Risicodrager = actoren met verschillende rollen die binnen het
spoorsysteem veiligheidsrisico’s lopen.
Ad 2) NRV = National Reference Value, de in Europees kader vastgestelde
referentiewaarde per lidstaat voor de betreffende indicator.
Ad 3) SGEL = Slachtoffers en Gewogen Ernstige Letsels.
Dit is een kwantificering van de gevolgen van ernstige ongevallen met
doden en ernstige letsels, waarbij 1 ernstig letsel statistisch gelijk is aan
0,1 overledene.
Ad 4) = Stop tonend sein.
Kengetal: Aantal treinbewegingen goederentreinen per week
2015

2016

2017

2018

Betuweroute (Meteren-Valburg)

440

390

470

400

Zevenaar grens

470

400

470

400

waarvan Betuweroute

440

380

460

390

Oldenzaal grens

100

130

110

120

Venlo grens

270

310

240

320

Maastricht grens

30

40

50

50

Roosendaal grens

130

140

150

160

Bron: ProRail Operatie, VL/PAB en ProRail Vervoer en Dienstregeling PV/POV

Toelichting
De treinbewegingen van goederentreinen in bovenstaande tabel zijn
afgerond op tientallen.
Beleidswijzigingen

In het voorjaar van 2020 neemt de Staatssecretaris een integraal besluit
over de ordening en sturing op het spoor na 2024. Dan loopt de vervoerconcessie op het hoofdrailnet af. Om in 2020 een gedegen besluit te
kunnen nemen heeft de Staatssecretaris de Kamer per brief van
28 november 2017 (Kamerstukken II, 29 984, nr 733), 30 mei 2018
(Kamerstukken II, 29 984, nr. 768) en 15 mei 2019 (Kamerstukken II, 29 984
nr. 849) geïnformeerd over de onderzoeken die worden uitgevoerd
(«bouwstenen») t.b.v. de besluitvorming. Het belangrijkste element van
het besluit is de keuze of de nieuwe vervoerconcessie na 2024 voor het
hoofdrailnet onderhands aan NS wordt gegund of wordt aanbesteed.
Daarbij is ook van belang welke omvang het hoofdrailnet dan heeft.
Daarnaast wordt bezien, conform afspraken in het regeerakkoord (bijlage
bij Kamerstuk 34 700, nr. 34), wat de verschillende opties voor het
eigendom en de exploitatie van de stations zijn. En de Staatssecretaris
beziet in hoeverre randvoorwaardelijke maatregelen nodig zijn om het
gelijke speelveld op de spoormarkt te blijven borgen en de gevolgen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

69

de Europese introductie van open toegang tot het binnenlandse netwerk
in goede banen te leiden. De resultaten van het onderzoek naar de
effecten van openbaar aanbesteden van het openbaar vervoer worden
betrokken bij het integrale besluit.
In de eerste helft van 2020 zijn ook de resultaten van de midterm review
(MTR) van de NS-vervoerconcessie op het hoofdrailnet bekend. Hierover
zijn afspraken gemaakt in de vervoerconcessie. De MTR-resultaten
worden vervolgens ook betrokken bij de integrale besluitvorming over de
ordening en sturing op het spoor na 2024.
In 2020 wordt de behandeling van de Instellingswet van het ZBO ProRail
in de Tweede Kamer afgerond en wordt dit voorstel ingediend bij de
Eerste Kamer. Ook zal de lagere regelgeving voor advies worden
aangeboden aan de Raad van State.
Door ProRail wordt in samenwerking met andere partijen in opdracht van
het Ministerie van IenW gewerkt aan de verbetering van het spoor,
toegankelijke stations en nieuwe fietsparkeervoorzieningen. Daarnaast zal
het station Driebergen-Zeist opgeleverd worden. Ook op het gebied van
spoorveiligheid worden de overwegenaanpak en het programma ERTMS
doorgezet. Nadat in 2019 de programmabeslissing ERTMS is genomen zal
2020 het jaar worden dat volledig staat in het teken van de start van de
aanbesteding en realisatie. De aanbestedingsprocedures voor de
infrastructuur en het materieel worden in volle gang gezet en zullen deels
worden voltooid.
In juni 2018 heeft de Staatssecretaris aan de Tweede Kamer een maatregelenpakket voorgelegd om de ambitie voor het spoorgoederenvervoer in
het regeerakkoord invulling te geven (Kamerstukken II 2017–2018, 29 984,
nr. 782). De implementatie van dit pakket maatregelen zal ook in 2020
verder worden opgepakt, o.a. door het stimuleren van 740 meter treinen,
verlagen van de kosten door middel van een subsidieregeling en
verbetering van de samenwerking in de havenlogistiek. Tegelijkertijd
streeft het maatregelenpakket naar een vermindering van de omgevingseffecten zoals trillingen, geluid en externe veiligheid. Onderdeel van het
maatregelenpakket is om het transport van goederen over het spoor
goedkoper te maken, door spoorgoederenvervoerders een gedeeltelijke
compensatie van de gebruiksvergoeding te verlenen. Voor de gedeeltelijke compensatie is een bedrag van maximaal € 70 miljoen beschikbaar
voor een periode van vijf jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

70

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 16 Openbaar Vervoer en Spoor (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

4.801

32.221

23.353

29.853

22.456

21.299

9.643

Uitgaven

15.728

33.375

28.508

28.006

26.814

23.524

10.123

Waarvan juridisch verplicht
(percentage)

93%

16.01 OV en Spoor

15.728

33.375

28.508

28.006

26.814

23.524

10.123

16.01.01 Opdrachten

4.397

6.641

6.399

5.758

5.702

5.748

5.747

16.01.02 Subsidies

7.975

23.014

18.719

18.957

17.819

14.479

1.079

0

14.400

14.600

14.900

13.700

12.400

0

– Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer
e

– 3 spoor Duitsland

1.071

2.900

3.000

2.938

3.000

1.000

0

– NS Samenloop Twente

0

2.000

0

0

0

0

0

– Sociale veiligheid Spoor

3.600

1.750

0

0

0

0

0

– Overige Subsidies

3.304

1.964

1.119

1.119

1.119

1.079

1.079

16.01.03 Bijdragen aan agentschappen

936

964

940

841

843

847

847

– Waarvan bijdrage aan
agentschap KNMI

45

45

45

45

45

45

45

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

891

919

895

796

798

802

802

16.01.04 Bijdragen aan medeoverheden

2.349

2.656

2.350

2.350

2.350

2.350

2.350

– CLU Betuweroute en HSL

2.349

2.656

2.350

2.350

2.350

2.350

2.350

16.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties

71

100

100

100

100

100

100

Ontvangsten

375

750

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzingen
Extracomptabele verwijzing naar artikel 13 Spoorwegen van het Infrastructuurfonds (x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 13
Spoorwegen
Andere ontvangsten van artikel 13 Spoorwegen
Totale uitgaven op artikel 13 Spoorwegen

2020

2021

2022

2023

2024

1.897.050

1.838.192

1.793.601

1.634.041

1.528.661

181.758

195.878

208.458

213.339

217.430

2.078.808

2.034.070

2.002.059

1.847.380

1.746.091

1.472.225

1.405.086

1.311.026

1.267.232

1.263.417

waarvan
13.02

Beheer onderhoud en vervanging

13.03

Aanleg

431.554

451.417

511.367

398.896

299.208

13.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

165.039

167.577

169.676

171.262

173.476

13.07

Rente en aflossing

9.990

9.990

9.990

9.990

9.990

13.08

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

71

Extracomptabele verwijzing naar artikel 14 Regionaal, lokale Infrastructuur van het Infrastructuurfonds (x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 14
Regionaal, lokale infrastructuur

2020

2021

2022

2023

2024

181.250

7.979

90.406

32.606

33.126

181.250

7.979

90.406

32.606

33.126

150.935

7.095

43.705

32.606

33.126

Andere ontvangsten van artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Totale uitgaven op artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
waarvan
14.01

Grote regionaal/lokale projecten

14.02

Regionale Mobiliteitsfondsen

14.03

RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

0

0

0

0

0

30.315

884

46.701

0

0

Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.02 Betuweroute, 17.03 HSL-Zuid, 17.07 ERTMS en 17.10 PHS van het Infrastructuurfonds
(x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikel 17
Megaprojecten Verkeer en Vervoer

405.752

415.559

618.637

766.876

853.658

Andere ontvangsten van artikel 17 Megaprojecten Verkeer en
Vervoer

46.141

75.445

43.616

57.494

44.358

Totale uitgaven op artikel 17 Megaprojecten Verkeer en
Vervoer

451.893

491.004

662.253

824.370

898.016

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

waarvan
17.02

Betuweroute

17.03

Hogesnelheidstrein-Zuid

4.420

1.711

0

0

0

17.07

ERMTS

155.813

133.793

158.581

223.051

318.753

17.10

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

198.811

247.160

333.652

378.487

407.654

Extracomptabele verwijzing naar artikel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het Infrastructuurfonds (bedragen
x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikelonderdeel
20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

40.000

68.000

Andere ontvangsten van artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit
Totale uitgaven op artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte
toebedeeld modaliteit
waarvan
20.05.2

Investeringsruimte Spoorwegen

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de
doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

72

wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de
fiscale regelingen».
Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)1
2018

2019

BPM Teruggaaf taxi’s en openbaar vervoer2

74

80

2020
–

MRB Vrijstelling taxi’s en openbaar vervoer3

50

46

45

Reisaftrek OV

9

9

9

1

[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.
BPM = Belasting van personenauto’s en motorrijwielen
3
MRB = Motorrijtuigenbelasting
2

Budgetflexibiliteit

16.01 OV en Spoor
De uitgaven voor subsidies, de agentschapsbijdrage aan RWS, de
bijdragen aan medeoverheden en de bijdragen aan (inter)nationale
organisaties zijn volledig juridisch verplicht. De subsidies hebben een
tijdshorizon. De agentschapsbijdrage, de bijdrage aan medeoverheden en
de bijdragen aan (inter)nationale organisaties hebben een structureel
karakter. Van het opdrachtenbudget is circa de helft juridisch verplicht op
grond van lopende verplichtingen. Het betreft hier onder andere de
bijdrage aan de Autoriteit Consument en Markt (ACM), uitgaven voor de
OV-begeleiderskaart, de continue screening van de taxibranche, de
uitbesteding van SWUNG1-taken en het onderzoek voor het rekenmodel
trillingen spoorwegen. Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel
wordt aangewend voor uitvoering van taken die voortvloeien uit de
werkagenda van het NOVB inzake de OV-chipkaart, het stimuleren van het
beschikbaar stellen van (actuele) brongegevens voor reisinformatiediensten in het kader van het project Nationale Data Openbaar Vervoer en
het uitvoeren van activiteiten ter ondersteuning van het beheer van en
vervoer over het spoor via concessies en de uitvoering van de Lange
Termijn Spooragenda. Ook wordt bijgedragen aan de toegankelijkheid van
het openbaar vervoer en aan uitgaven om een gelijk speelveld te creëren
in het openbaar vervoer.

Toelichting op de financiële
instrumenten

16.01 OV en Spoor
16.01.01 Opdrachten
Dit betreffen voornamelijk (lopende) opdrachten voor de implementatie
van de OV-chipkaart, monitoring sociale veiligheid, het stimuleren van het
beschikbaar stellen van (actuele) brongegevens voor reisinformatiediensten in het kader van het project Nationale Data Openbaar Vervoer
(NDOV), de beheer- en vervoerconcessie, de uitbesteding van
SCHWUNG1-taken, het onderzoek naar verbetermogelijkheden voor het
rekenmodel trillingen spoorwegen, het onderzoek naar verplaatsingen in
Nederland (OVIN) en aanpassingen in de spoorwegwetgeving. Ook wordt
bijgedragen aan de toegankelijkheid van het openbaar vervoer en aan
uitgaven om een gelijk speelveld te creëren in het openbaar vervoer.
Daarnaast maakt de jaarlijkse vergoeding aan de Autoriteit Consument en
Markt (ACM) onderdeel uit van deze middelen, wat een vergoeding is voor
haar werk op het gebied van spoor zoals de Vervoerkamer. De Vervoerkamer reguleert de relatie tussen de beheerders en de gebruikers van het
spoor.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

73

16.01.02 Subsidies
Tijdelijke subsidieregeling spoorgoederenvervoer voor bijzondere
omleidingskosten: deze regeling heeft tot doel de marktpositie van het
spoorgoederenvervoer ten opzichte van het meer vervuilende goederenvervoer over de weg te behouden gedurende de periode dat de Betuweroute door de aanleg van een derde spoor in Duitsland tussen Emmerich
en Oberhausen verminderd beschikbaar is en spoorwegondernemingen
daardoor geconfronteerd worden met extra kosten door omleiding. Voor
de jaren 2016 tot en met 2020 bedraagt het subsidieplafond € 13 miljoen
inclusief de uitvoeringskosten.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag van € 14,6 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar 2020
opgenomen. Dit bedrag is onderdeel van het maatregelenpakket
spoorgoederenvervoer om het transport van goederen over het spoor
goedkoper te maken, door spoorgoederenvervoerders een gedeeltelijke
compensatie van de gebruiksvergoeding te verlenen. Doel van deze
subsidies is het verbeteren van de positie van goederenvervoerders. Deze
subsidies worden verstrekt aan de goederenvervoerders. Voor de
gedeeltelijke compensatie heeft de Staatssecretaris een bedrag van
maximaal € 70 miljoen gereserveerd voor een periode van 5 jaar (2019 tot
en met 2023). Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke grondslag
voor de hier bedoelde subsidieverleningen als bedoeld in artikel 4:23,
derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag van € 0,3 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar 2020
opgenomen. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke verlening van
een subsidie om belemmeringen voor grensoverschrijdend treinverkeer
waar mogelijk weg te nemen door maatregelen en bijdragen ter stimulering van internationaal personenvervoer. Door deze bijdrage kunnen
reizigers veilig, betrouwbaar en betaalbaar reizen van Nederland naar
Duitsland en vice versa. Deze subsidie wordt verstrekt aan Verkeersverbund Rhein-Ruhr. Deze begrotingsvermelding vormt de wettelijke
grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening als bedoeld in artikel
4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit beleidsartikel is een
bedrag van € 0,6 miljoen aan subsidieverplichtingen voor het jaar 2020 en
2021 opgenomen. Dit bedrag heeft betrekking op de mogelijke verlening
van een subsidie voor de beleidsondersteuning voor de vereniging
ROVER en voor het in stand houden van het ov-loket. Doel van deze
subsidies is het ondersteunen van reizigers en een loket te organiseren
waar zij terecht kunnen. Deze subsidies worden verstrekt aan de
Vereniging Reizigers Openbaar Vervoer. Deze begrotingsvermelding vormt
de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverleningen als
bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht.
16.01.03 Bijdrage aan agentschappen
Met Rijkswaterstaat zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en
-advisering. Dit zijn taken die Rijkswaterstaat uitvoert in opdracht van de
beleidsdepartementen. Door middel van de agentschapsbijdrage wordt
capaciteit hiervoor bij RWS gereserveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

74

Met het KNMI zijn afspraken gemaakt over informatievoorziening,
bijvoorbeeld rondom winterse omstandigheden, die van belang is voor de
veiligheid van het vervoer over het spoor.
16.01.04 Bijdrage medeoverheden
Dit betreft een jaarlijkse bijdrage voor de Complete Lijn Uitschakeling
(waarbij bijvoorbeeld bij een incident een tracé als geheel wordt uitgeschakeld) en de inzet van de 25kV Spanningstester (CLU+) op de Betuweroute en HSL in het kader van de daartoe gesloten overeenkomst met de
betrokken Veiligheidsregio’s.
16.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties
Dit betreft een bijdrage aan de Organisation pour les Transports Internationaux Ferroviaires (OTIF). Deze internationale organisatie richt zich vooral
op het creëren van een uniform rechtssysteem voor het vervoer van
passagiers en vracht per rails.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

75

Beleidsartikel 17 Luchtvaart
Algemene doelstelling

Het versterken van de internationale concurrentiekracht van de Nederlandse luchtvaartsector en het realiseren van een efficiënt, veilig en
duurzaam luchtvaartbestel voor goederen, passagiers en omwonenden.

Rollen en verantwoordelijkheden

Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving van de kaders en
voor het binnen deze kaders (doen) realiseren van de gewenste ontwikkeling van de Nederlandse luchtvaart. De rol «regisseren» heeft betrekking
op de volgende taken:
• Voor een veilig en duurzaam gebruik van netwerken stelt de Minister
normen en handhaaft deze. Daarbij valt te denken aan de wetgeving
voor het Nieuw Normen- en Handhavingstelsel Schiphol om geluidshinder te beperken. Om de concurrentiekracht van de luchtvaart te
versterken streeft de Minister internationaal naar een gelijk speelveld.
Daarin passen een actief Nederlands lidmaatschap van de International
Civil Aviation Organization (ICAO) en een gerichte bijdrage in de
totstandkoming van Europese regelgeving inclusief een actieve rol in
agentschappen als de European Aviation Safety Agency (EASA).
• Voor het in stand houden en versterken van het luchtvaartnetwerk van
verbindingen van Nederland met de rest van de wereld zijn internationale overeenkomsten cruciaal (multilateraal en bilateraal). De
Minister sluit hiertoe overeenkomsten met de vanuit de Nederlandse
luchtvaartpolitiek gezien belangrijke landen.
• Daarnaast wordt mede vanuit het oogpunt van verbetering van het
milieu en van de kwaliteit van de leefomgeving de innovatie en de
transitie naar een duurzame luchtvaart bevorderd.
• IenW zorgt voor de regelgeving op het gebied van marktordening,
passagiersrechten, veiligheid, milieu en security. Veel van deze
regelgeving komt in internationaal of Europees kader tot stand. In deze
kaders levert Nederland een actieve bijdrage gericht op de Nederlandse belangen.
• De Minister richt zich nationaal en internationaal op het veiligstellen en
verbeteren van de inrichting, het beheer en het gebruik van het
luchtruim en op de verbetering van de prestaties van Luchtverkeersleiding Nederland en het Maastricht Upper Area Control Centre, een
intensievere samenwerking tussen civiele en militaire luchtverkeersleidingsorganisaties (co-locatie) en een betere samenwerking van
internationale luchtverkeersleidingsorganisaties binnen het Functional
Airspace Block Europe Central (FABEC).
• De Minister geeft zoveel mogelijk ruimte voor ondernemerschap, met
een maximaal beroep op de eigen verantwoordelijkheid van het
bedrijfsleven voor duurzaamheid en voor een permanente verbetering
van de veiligheid middels introductie van veiligheidsmanagement en
toezicht gebaseerd op risico’s en veiligheidsprestatie.
• De Minister richt zich op het veilig stellen van voldoende nationale
luchthavencapaciteit en geeft invulling aan de wettelijke taken en
verplichtingen ten aanzien van inrichting en gebruik van luchthavens
en de omgeving.
• Voorts zet de Minister in op een intensivering en stroomlijning van de
inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpartijen betrokken bij bovenstaande beleidsopgaven.
• Tevens draagt de Minister zorg voor een actieve inzet van Nederland in
internationale gremia waar discussies worden gevoerd en besluiten
worden genomen die van invloed zijn op het Nederlandse
(mainport)beleid, zoals in de Europese Raad van Transportministers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

76

•

Het behalen van de doelstelling hangt af van de betrokkenheid van en
samenwerking met andere overheden en het bedrijfsleven. Daarnaast
spelen het innovatieve vermogen van en technologische ontwikkelingen in de luchtvaartsector, de internationale ontwikkelingen en
ontwikkelingen in internationale organisaties (EU, Eurocontrol, EASA,
ICAO, e.a.) een rol alsmede economische ontwikkelingen in Nederland.

Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en kengetallen
Indicator: Creëren van luchthavencapaciteit Schiphol

Gerealiseerde
vliegtuigbewegingen t.o.v.
plafond 500.000

Basiswaarde
2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Streefwaarde
2020

390.000

386.000

420.000

423.000

426.000

438.300

450.679

479.000

497.000

499.446.

500.000

78%

77%

84%

84%

85%

88%

90%

96%

99%

99%

100%

Bron realisatie: https://www.schiphol.nl/nl/schiphol-group/pagina/verkeer-en-vervoer-cijfers/
Bron streefwaarde: (Kamerstukken II 2014–2015, 34 098, nrs. 1–3 ).

Toelichting
Voor de luchthaven Schiphol is in 2008 voor de periode tot en met 2020
een plafond voor het aantal vliegtuigbewegingen afgesproken van
510.000. In 2015 is dat plafond verlaagd naar 500.000 per jaar. Het Rijk
heeft daarnaast de verantwoordelijkheid voor het creëren van capaciteit
op de luchthavens Eindhoven en Lelystad.
Er is gewerkt aan het wettelijk verankeren van het Nieuwe Normen- en
Handhavingstelsel voor de luchthaven Schiphol (NNHS). Dit is van belang
voor de indicator over luchthavencapaciteit, omdat de toegestane aantal
vliegbewegingen een afgeleide zijn van deze regelgeving. De wet waarin
dit stelsel is opgenomen, is op 30 maart 2016 gepubliceerd in het
Staatsblad, maar nog niet formeel in werking getreden. Het bij de nieuwe
wet behorende Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB) is nog in
voorbereiding. Totdat het in voorbereiding zijnde LVB in werking is
getreden, is het nieuwe stelsel formeel nog niet van kracht. Deze wijziging
van het LVB voor de verankering van het NNHS wordt in de tweede helft
van 2019 in procedure gebracht.
Indicator: Creëren extra luchthavencapaciteit Eindhoven en Lelystad
Basiswaarde
2009

Gerealiseerd
t/m 2016

Gerealiseerd
t/m 2017

Gerealiseerd Streefwaarde
t/m 2018
2020

Luchthaven capaciteit Eindhoven

0

25.000

25.000

25.000

25.000

Luchthaven capaciteit Lelystad

0

45.000

45.000

45.000

45.000

Bron Eindhoven: Luchthavenbesluit Eindhoven 2014 (Kamerstukken II 2013–2014, 31 936, nr. 187), Vergunning burgermedegebruik exploitant
militaire luchthaven Eindhoven ten behoeve van Eindhoven Airport N.V. (gebruiksjaren 2016 tot en met 2019) (Stcrt., 47829, nr. 28).
Bron Lelystad: Luchthavenbesluit Lelystad (Staatsblad 2015 nr. 130).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

77

Toelichting
De ontwikkeling van Eindhoven en Lelystad (met in totaal 70.000 extra
vliegtuigbewegingen op jaarbasis) moet ervoor zorgen dat Schiphol meer
ruimte overhoudt voor mainportverkeer en de concurrentiepositie van
Schiphol wordt versterkt, conform het Convenant «Behoud en versterking
mainportfunctie en netwerkkwaliteit luchthaven Schiphol».
Op 17 december 2015 is aan Eindhoven Airport NV voor de jaren 2016 tot
en met 2019 een vergunning verleend voor burgermedegebruik van de
militaire luchthaven Eindhoven voor de volledige ruimte van 25.000 extra
vliegtuigbewegingen (Stcrt. 2015, 47829).
Ten behoeve van de uitbreiding van Lelystad Airport heeft het kabinet een
Luchthavenbesluit vastgesteld dat op 1 april 2015 in werking is getreden
met een voorziene uitbreiding van de luchthaven voor groot commercieel
verkeer: gefaseerd naar maximaal 45.000 vliegtuigbewegingen. Tot de
herziening van het luchtruim is dit aantal maximaal 10.000 vliegtuigbewegingen. Alle betrokken overheden en marktpartijen werken met volle inzet
aan ingebruikname van de luchthaven. Op 21 februari 2018 is de Tweede
Kamer bij brief geïnformeerd dat de openingsdatum van Lelystad Airport
voor groot commercieel verkeer is uitgesteld. In dezelfde brief is de
Tweede Kamer geïnformeerd over de actualisatie van de MER voor
Lelystad Airport en de geoptimaliseerde aansluitroutes voor de luchthaven. (Kamerstukken II 2017–2018, 31 639, nr. 462).
Indicator: Positie in de ranglijst o.b.v. aeronautical kosten (luchthavengelden, ATC-heffingen, overheidsheffingen) van hoog (positie 1)
tot laag (positie 10)
Luchthaven

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Realisatie
2017

Realisatie Streefwaarde
2018
2016 e.v.

London Heathrow (LHR)

1

1

1

1

1

Parijs (CDG)

3

3

4

4

4

Frankfurt (FRA)

2

2

2

2

2

Gatwick

4

4

3

3

5

8

9

9

10

10

Zürich

5

6

5

5

6

München

6

5

6

6

3

Brussel

9

8

8

8

7

Madrid

7

7

7

7

8

Schiphol

< LHR, FRA,
CDG

Bron: SEO Benchmark Luchthavengelen en Overheidsheffingen van verschillende jaren (2014 t/m 2018).

Toelichting
Onder andere in de Actieagenda Schiphol (Kamerstukken II 2015–2016
29 665, nr. 224) staat dat het belangrijk is dat Schiphol een concurrerend
kostenniveau behoudt. Om dit te kunnen vaststellen, vindt jaarlijks een
vergelijking plaats van de luchthavengelden, de Air Traffic Control
(ATC)-heffingen en de overheidsheffingen op Schiphol en tien concurrerende luchthavens. In deze benchmark wordt berekend wat op de
verschillende luchthavens voor een identiek pakket vluchten, dat
representatief is voor Schiphol, aan deze kosten betaald zou moeten
worden. De resultaten van de laatste benchmark laten zien dat Schiphol
medio 2018 op dit vlak de goedkoopste is van de negen onderzochte
West-Europese luchthavens in de benchmark. In de benchmark wordt
Schiphol ook met de luchthavens Dubai en Istanbul Atatürk vergeleken.
Dubai is marginaal duurder dan Schiphol. Istanbul Atatürk is als enige
luchthaven goedkoper.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

78

Kengetal: Geluidsbelasting rond Schiphol
Periode

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018 grenswaarde
TVG

Gedurende het
gehele etmaal (Lden)

62,71

62,45

62,55

62,67

62,79

62,81

62,57

63.46 dB(A)

Gedurende de
periode van 23.00
tot 7.00 uur (Lnight)

52,47

52,09

52,14

52,53

52,46

52,25

51,68

54.44 dB(A)

Bron: Handhavingsrapportage Schiphol (ILT, 2018) Bron grenswaarde: Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (2004).

Toelichting
In het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol zijn voor de luchthaven
Schiphol de grenzen gesteld aan de totale hoeveelheid geluid (Totaal
Volume Geluid, TVG) dat het vliegverkeer in een jaar mag produceren. De
geluidsbelasting van het vliegverkeer moet worden begrensd met op
handhavingspunten vastgestelde grenswaarden (aan de baankoppen en
bij aanpalende bebouwde kom).
In het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol is vastgelegd dat de totale
hoeveelheid geluid van het luchthavenluchtverkeer bij Schiphol per
gebruiksjaar overdag (de Lden) niet meer dan 63,46 dB(A) en voor de nacht
(de Lnight) niet meer dan 54,44 dB(A) mag bedragen. Bij dreigende
overschrijding wordt door de ILT handhavend opgetreden. De Handhavingsrapportage Schiphol 2017 van de ILT is aan de Tweede Kamer
aangeboden op 22 mei 2019 (Kamerstukken II 2018–2019, 29 665, nr. 370).
Voor de jaarlijkse totale risicogewicht score (TRG-score) voor Schiphol in
relatie tot de TRG-grenswaarde in het Luchthavenverkeerbesluit wordt
verwezen naar de handhavingsrapportage Schiphol, ILT, 2018.
Kengetal: Aantal passagiersbestemmingen waarnaar (> 2 x per jaar) met vnl. geregelde vluchten wordt gevlogen per luchthaven
Luchthaven

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Amsterdam

258

246

253

263

271

266

261

264

263

262

266

272

Frankfurt

288

291

284

283

288

301

286

286

287

290

309

322

London Heathrow

181

177

171

165

174

176

176

179

180

186

203

210

Parijs Charles de Gaulle

260

273

272

271

268

256

258

278

274

290

294

316

Brussel

158

190

183

188

200

190

181

192

190

193

200

204

Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), op basis van APGdat

Toelichting
In deze tabel is het aantal passagiersbestemmingen per luchthaven
opgenomen waarvoor geldt dat deze meer dan twee keer per jaar worden
aangevlogen. Het aantal bestemmingen is in 2018 op alle luchthavens
gestegen. De stijging is het grootst op Parijs Charles de Gaulle (7%) en het
laagst op Schiphol en Brussel (beide 2%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

79

Kengetal: Aantal vliegtuigbewegingen, passagiers en vrachttonnage per luchthaven
2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Amsterdam

436

428

391

386

420

423

426

438

451

479

497

499

Frankfurt

485

480

458

458

481

476

466

463

457

453

465

501

London Heathrow

476

473

460

449

476

471

470

471

472

473

474

476

Parijs Charles de Gaulle

544

551

518

492

507

491

472

465

469

473

476

481

Brussel

241

236

212

205

214

206

199

214

221

207

221

218

Amsterdam

48

47

44

45

50

51

53

55

58

64

68

71

Frankfurt

54

53

51

53

56

57

58

59

61

61

64

69

London Heathrow

68

67

66

66

69

70

72

73

75

76

78

80

Parijs Charles de Gaulle

60

61

58

58

61

61

62

64

66

66

69

72

Brussel

18

19

17

17

19

19

19

22

23

22

25

26

Amsterdam

1.610

1.568

1.286

1.512

1.524

1.483

1.531

1.633

1.621

1.662

1.761

1.716

Frankfurt

2.074

2.021

1.808

2.199

2.133

1.986

2.016

2.051

1.993

2.029

2.109

2.087

London Heathrow

1.314

1.401

1.278

1.473

1.484

1.465

1.423

1.499

1.497

1.541

1.698

1.685

Parijs Charles de Gaulle

2.053

2.039

1.819

2.177

2.088

1.950

1.876

1.896

1.861

1.953

2.011

1.987

762

659

449

476

475

459

430

454

463

464

513

532

Vliegbewegingen (x 1.000)

Passagiers (in miljoenen)

Vracht (x 1.000 ton)

Brussel

Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS / ACI)

Toelichting
Bovenstaande kengetallen geven het verkeer (vliegtuigbewegingen) en
vervoer (passagiers en vracht) op Schiphol weer in vergelijking met
andere grote Noordwest-Europese luchthavens. Op alle luchthavens zijn
de aantallen vliegtuigbewegingen en passagiers in 2018 gestegen. De
stijging is het grootst op Frankfurt (8%). Hierdoor levert Schiphol de
koppositie in 2016 en 2017 voor wat betreft het aantal vliegtuigbewegingen in en staat in 2018 op de tweede plaats. Qua passagiers handhaaft
Schiphol zijn derde positie. Met uitzondering van Brussel daalt het aantal
tonnen vervoerde vracht in 2018 op alle luchthavens. Ook hier blijft
Schiphol op de derde plaats staan.
Monitor Netwerkkwaliteit en Staatsgaranties
De jaarlijkse Monitor Netwerkkwaliteit en Staatsgaranties van SEO
Economisch Onderzoek geeft een beeld van de ontwikkeling van de
netwerkkwaliteit op Schiphol ten opzichte van enkele concurrerende
luchthavens. Daarnaast wordt in de monitor het netwerk van Air France
KLM vanaf Schiphol vergeleken met dat vanaf Parijs Charles de Gaulle. Zo
wordt de naleving van de staatsgaranties gevolgd die in het kader van de
fusie van KLM met Air France zijn afgesproken. De monitor richt zich op
de kwaliteit van de directe verbindingen vanaf luchthavens («directe
connectiviteit»), de verbindingen vanaf luchthavens met een overstap
onderweg («indirecte connectiviteit») en de huboperatie op luchthavens
(«hubconnectiviteit»).
Uit de monitor 2018 blijkt dat de groei van de directe en indirecte
connectiviteit en ook de hubconnectiviteit op Schiphol in vergelijking met
voorgaande jaren bescheiden is. Volgens SEO is dit vermoedelijk een
gevolg van de capaciteitschaarste waar Schiphol sinds dit jaar mee kampt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

80

Van de zeven onderzochte luchthavens biedt Schiphol het minste aantal
nieuwe bestemmingen aan ten opzichte van 2017. De directe connectiviteit en de hubconnectiviteit op Schiphol is in 2018 lager dan op
Frankfurt, maar hoger dan op de andere luchthavens. Hiermee heeft
Schiphol nog steeds een omvangrijk netwerk en blijft Schiphol een
belangrijke overstapluchthaven. Frankfurt blijft de grootste concurrent van
Schiphol in termen van netwerkoverlap.
Het directe netwerk van Air France op Parijs Charles de Gaulle is in 2018
voor het eerst sinds 2010 sterker gegroeid dan het netwerk van KLM op
Schiphol. De hubconnectiviteit van KLM groeide in 2018 op Schiphol nog
wel sterker dan van Air France op Parijs Charles de Gaulle. De vrachtcapaciteit van KLM op Schiphol is in 2018 verder afgenomen. Op Parijs Charles
de Gaulle is deze van Air France toegenomen.
Kengetal: Gemiddelde vertraging per vlucht toe te rekenen aan Air Traffic Management (in minuten)
2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Taakstelling vanaf 2000 met
herijking voor 2002–2006

0,7

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

Gerealiseerd

0,63

0,54

0,61

0,76

0,91

0,94

1,83

Bron: Performance Review Body, Performance Monitoring Dashboard 2018.

Toelichting
Het Rijk heeft geen directe invloed op het aantal minuten vertraging in het
Europese luchtruim. Dit kengetal is een internationaal gemiddelde en
wordt bepaald door operationele factoren, zoals capaciteitsplanning,
human resource management, weersomstandigheden en stakingen. Dit
kengetal geeft wel een beeld van de efficiëntie van het luchtvaartbestel.
Kengetal: Gemiddelde ATFM-vertraging per vlucht
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

1

1

1

1

2

2

2

2

0,9

0,78

0,68

0,94

1,81

1,41

1,34

1,89

2,91

2,00

3,22

2,19

Grenswaarde
Gemiddelde
ATFM-vertraging
(en route en airport)
per vlucht in
minuten per vlucht
Gerealiseerd
Gemiddelde
ATFM-vertraging
(en route en airport)
per vlucht in
minuten per vlucht
Gerealiseerd
Gemiddelde
ATFM-vertraging
(airport) per vlucht
in minuten per
aankomende vlucht
volgens PRB
methode

Bron: Performance Review Body, Performance Monitoring Dashboard 2018.

Toelichting
Dit kengetal heeft betrekking op de gemiddelde vertraging op Nederlandse luchthavens. Het merendeel van de vertragingen treedt op in de
terminalfase van een vlucht en wordt veroorzaakt door weersomstandig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

81

heden (storm, mist, sneeuw) die een direct negatief effect hebben op de
afhandeling van de starts en landingen in de vluchtfase beneden een
hoogte van een kilometer.
LVNL hanteert met ingang van 2015 dezelfde systematiek als de Performance Review Body om vertragingen te meten. Verder heeft LVNL in 2015
de vertragingswaarden vanaf 2010 herberekend volgens de
PRB-systematiek om de effecten van de wijziging van de meetsystematiek
transparant weer te geven. Er is uitsluitend sprake van een technische
wijziging in de meetsystematiek zonder een beleidsmatige impact.
Beleidswijzigingen

Zoals afgesproken in het Regeerakkoord wordt gewerkt aan een Luchtvaartnota 2020–2050. De ontwerp-Luchtvaartnota wordt naar verwachting
eind 2019 opgeleverd. De nota wordt een richtinggevende en integrale
beleidsvisie van dit kabinet en moet leiden tot een goed afgewogen visie
voor een duurzaam luchtvaartbeleid met daarbij de contouren van de
benodigde overheidsinzet. Veiligheid, omgeving, milieu, economie en
infrastructuur zijn daarin bepalende factoren. Dit vraagt ook een intensief
traject met belanghebbenden en omgeving om een breed gedragen visie
te kunnen ontwikkelen. In 2020 zal gestart worden met de uitvoering van
de luchtvaartnota.
Mede doordat de maximaal toegestane 500.000 vliegtuigbewegingen tot
en met 2020 in zicht komen wordt de komende tijd onderzoek gedaan naar
veiligheid, hinder voor de omgeving, de grensbewaking en de infrastructuur van de luchthaven. Dit ten behoeve van de discussie over de
toekomst van Schiphol na 2020. Daarnaast wordt bijvoorbeeld hard
gewerkt aan de realisatie van Lelystad Airport om zo snel als mogelijk is,
deze te openen om Schiphol te ontlasten. Op 25 maart 2019 is hiervoor de
Verkeersverdelingsregel (VVR) voor Schiphol en Lelystad Airport
genotificeerd bij de Europese Commissie. Voor Eindhoven Airport is in
2019 advies door de heer Van Geel uitgebracht over de toekomst van de
luchthaven (Proefcasus Eindhoven). In 2019 zal het kabinet op het advies
reageren en het toekomstperspectief op Eindhoven Airport opnemen in de
Luchtvaartnota.
Het Nederlandse luchtruim en het luchtverkeersleidingsconcept is sinds
tientallen jaren stapsgewijs doorontwikkeld. Het doel van de luchtruimherziening is dan ook te komen tot een integrale, toekomstbestendige
inrichting en beheer van het luchtruim, gebaseerd op een gewogen
belangenafweging, in samenwerking met internationale partners en in
voortdurende dialoog met belanghebbenden. In april 2019 hebben de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat en de Staatssecretaris van
Defensie de Startbeslissing Luchtruimherziening genomen. Daarmee is de
onderzoeksfase afgerond en start de verkenningsfase. In 2020 zal het
kabinet een Voorkeursbeslissing nemen over toekomstige inrichting en
beheer van het luchtruim, in afstemming met de buurlanden en met
Eurocontrol.
Op het gebied van duurzame luchtvaart krijgt mondiaal de implementatie
van CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International
Aviation) onverminderd de aandacht.
Op Europees niveau presenteert de Europese Commissie naar
verwachting een beoordeling van de werking van CORSIA als start van de
onderhandelingen over luchtvaart onder het EU ETS (The European
Emissions Trading System) na 2024. Nationaal wordt de inzet voortgezet
op de ontwikkeling van duurzame alternatieve brandstoffen zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

82

biokerosine en synthetische kerosine en op het stimuleren van innovatieve technologie, zoals elektrisch of hybride vliegen en het efficiënt
gebruik van het luchtruim. Het Ministerie van Financiën werkt samen met
IenW en EZK aan het invoeren van fiscale maatregelen, zoals deze in het
regeerakkoord zijn opgenomen.
Het ministerie werkt in 2019 en 2020 aan de implementatie en de evaluatie
van de aanbevelingen in het rapport Veiligheid vliegverkeer Schiphol van
de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) conform de aanpak zoals
beschreven in de brief aan de OVV van 11 oktober 2017 (Bijlage bij
Kamerstukken II 2017–2018, 29 665, nr. 242).
Op 22 december 2017 is de rapportage van de beleidsdoorlichting artikel
17 Luchtvaart aan de Tweede Kamer gestuurd. In de begeleidende
Kamerbrief (Kamerstukken II 2017–2018, 32 861, nr.28) waren twee
vervolgstappen aangekondigd: ten eerste aanscherping/aanpassing van
de in artikel 17 Luchtvaart opgenomen doelen, kengetallen en indicatoren
en ten tweede een daaruit voortvloeiende evaluatieagenda met een
planning voor beleidsmonitors en -evaluaties voor de komende doorlichtingsperiode die loopt tot 2022. Omdat het wenselijk is dat deze vervolgstappen in overeenstemming zijn met het beleid van de nieuwe luchtvaartnota, is in een verzamelbrief van 28 november aan de Tweede Kamer
(Kamerstuk 31 936, nr.526) uitgelegd dat de invulling van deze vervolgstappen parallel zal lopen met het traject van de nieuwe Luchtvaartnota.
De Luchtvaartnota wordt naar verwachting eind 2019 opgeleverd. Dit
betekent dat een jaar later dan in december 2017 aangekondigd, invulling
wordt gegeven aan een deel van de vervolgstappen op de beleidsdoorlichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

83

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 17 Luchtvaart (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

20.877

27.100

44.713

10.562

12.127

7.561

6.698

21.913

30.286

24.443

11.898

9.504

8.872

8.009

17.01 Luchtvaart

21.913

30.286

24.443

11.898

9.504

8.872

8.009

17.01.01 Opdrachten

12.458

16.666

14.641

7.098

5.503

6.724

5.861

– Opdrachten Geluidsisolatie
Schiphol

2.436

1.615

2.050

1.039

903

903

903

– Opdrachten Caribisch
Nederland

1.377

5.078

6.265

417

418

424

424

– Overige Opdrachten

8.645

9.973

6.326

5.642

4.182

5.397

4.534

17.01.02 Subsidies

3.214

4.052

3.177

2.875

2.475

622

622

0

1.000

400

400

0

0

0

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen
Uitgaven

23.000

Waarvan juridisch verplicht

– Leefbaarheidsfonds
– Subsidie tarieven Bonaire

86%

805

650

319

0

0

0

0

– Overige Subsidies

2.409

2.402

2.458

2.475

2.475

622

622

17.01.03 Bijdragen aan agentschappen

4.244

3.937

1.449

449

50

50

50

– Waarvan bijdrage aan
agentschap KNMI

14

14

14

14

0

0

0

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

148

213

435

435

50

50

50

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS tbv Caribisch
Nederland

4.082

3.710

1.000

0

0

0

0

17.01.04 Bijdrage aan medeoverheden

779

3.955

3.500

0

0

0

0

– Bijdrage Caribisch Nederland

779

3.955

3.500

0

0

0

0

17.01.05 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

1.141

1.476

1.476

1.476

1.476

1.476

1.476

17.01.06 Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s
Ontvangsten

Extracomptabele verwijzingen

77

200

200

0

0

0

0

1.611

1.525

1.174

1.065

1.275

1.415

1.555

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, is er een fiscale
regeling die betrekking heeft op dit beleidsterrein. Het betreft de Accijnsvrijstelling luchtvaartuigen. De Minister van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van deze regeling en voor de
budgettaire middelen. Voor een beschrijving van de regeling, de
doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie,
wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de
Fiscale regelingen».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

84

Budgetflexibiliteit

17.01 Luchtvaart
Het grootste deel van de uitgaven is juridisch verplicht. Het betreft de
uitfinanciering van aangegane verplichtingen voor opdrachten en
subsidies voor onder meer het project geluidsisolatie Schiphol (GIS), de
uitgaven voor het Schadeschap Schiphol en voor de uitvoering van
toezichtstaken door de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Voor een
overzicht van de subsidies wordt verwezen naar de bijlage Subsidies. De
subsidies hebben een tijdshorizon. Op basis van de opdrachtbrief aan
RWS voor Beleidsondersteuning en advies (BOA) is het budget voor 2020,
ultimo 2019 juridisch verplicht.
De bijdrage aan internationale organisaties betreft de jaarlijkse contributie
aan de International Civil Aviation Organization (ICAO), aan het hiertoe
opgezette samenwerkingsverband binnen ABIS en aan de European Civil
Aviation Conference (ECAC). Dit bedrag is daarmee geheel juridisch
verplicht.
De resterende niet-juridisch verplichte ruimte is belegd met de activiteiten
uit de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota (Kamerstukken II
2010–2011, 31 936, nr. 47) en het State Safety Programme Actieplan 2015.

Toelichting op de financiële
instrumenten

17.01 Luchtvaart
17.01.01 Opdrachten
Opdrachten Geluidsisolatie Schiphol (GIS)
Doel van het project Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3) is het
verminderen van geluidshinder voor omwonenden van Schiphol door
middel van geluidsisolatie. De geplande uitgaven voor 2020 en verder
hebben betrekking op aankopen in de geluidssloopzones, klachtenafhandeling en de behandeling en uitbetaling van schadeclaims.
Overige opdrachten
1. Programma Schiphol
De ontwikkelingen op het luchtvaartdossier vragen om een integrale
benadering voor de beleidsvorming over Schiphol. Omdat hiervoor een
stevige extra inzet nodig is, is besloten een project Schiphol in te richten
waarin een integrale aanpak wordt ontwikkeld voor de luchthaven. In de
Kamerbrief van 21 december (Kamerstukken II 2017–2018, 29 665, nr. 250)
wordt ingegaan welke concrete stappen er voor de korte en middellange
termijn moeten worden gezet. Een belangrijk aspect hiervan is het
verankeren van politiek-bestuurlijke en juridische afspraken in regelgeving, hierbij gaat het om het vaststellen van een LVB en LIB. In
wetgeving en politiek bestuurlijke afspraken is opgenomen dat de
ontwikkeling van Schiphol en de regionale luchthavens via juridische
besluiten vastgelegd moet worden.
2. Normen en handhavingsstelsel
De ontwikkeling van Schiphol tot en met 2020 vindt plaats binnen de aan
de Alderstafel/Omgevingsraad Schiphol afgesproken kaders. Het budget is
bestemd voor opdrachten ten behoeve van de implementatie van het
nieuwe normen- en handhavingsstelsel voor Schiphol en aanpassing van
de wet- en regelgeving, zijnde de Wet luchtvaart, het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB) en het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol (LVB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

85

3. OVV-follow-up
In april 2017 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) het rapport
Veiligheid vliegverkeer Schiphol gepubliceerd. Het ministerie werkt aan de
implementatie van de aanbevelingen van de OVV conform de aanpak
zoals beschreven in de brief van het ministerie aan de OVV van 11 oktober
2017 (Bijlage bij Kamerstukken II 2017–2018, 29 665, nr. 242). Met deze
aanpak versterkt het ministerie de rol als eindverantwoordelijke voor de
veiligheid.
4. Lelystad
Lelystad Airport moet fungeren als overloopluchthaven voor Schiphol,
zodat op Schiphol meer ruimte vrijkomt voor mainportgebonden verkeer.
Omdat voor de openstelling van Lelystad Airport voor groot commercieel
handelsverkeer een stevige extra inzet nodig is, is besloten een project
Lelystad Airport in te richten. In de Kamerbrief van 21 februari (Kamerstukken II 2017–2018, 31 936, nr. 462) wordt ingegaan welke concrete
stappen er moeten worden gezet in de richting van de opening van de
luchthaven. Belangrijke stappen waarvoor extra inzet nodig is zijn
bijvoorbeeld het wijzigen van het Luchthavenbesluit, het organiseren van
een monitoringsprogramma en het notificeren van de Verkeersverdelingsregel (VVR) bij de Europese Commissie.
5. Nadere uitwerking luchtruimvisie en civiel-militaire samenwerking
Begin 2018 is het programma Luchtruimherziening van start gegaan met
als doel de realisatie van een integrale, toekomstbestendige inrichting en
beheer van het luchtruim, gebaseerd op een zorgvuldige afweging van
publieke belangen, in samenwerking met (internationale) partners en in
gerichte dialoog met de omgeving (stakeholders). Het programma wordt
gezamenlijk uitgevoerd door het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat, het Ministerie van Defensie, het Commando Luchtstrijdkrachten (CLSK), Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) en Maastricht
Upper Area Control Centre (MUAC). Het programma volgt een op
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)
geïnspireerde aanpak, waarin participatie en internationale samenwerking
centraal staan. Op dit moment is de Onderzoeksfase afgerond met de
Startbeslissing en eind april 2019 is gestartmet de Verkenningsfase waarin
de uitwerking van verschillende varianten centraal staat. Het doel is om
uiterlijk 2023 enkele verbeteringen te realiseren en een roadmap te
ontwikkelen voor de periode tot 2035.
Door middel van jaarlijkse voortgangsbrieven wordt de voortgang gemeld
van hoe en wanneer de luchtverkeersleidingsorganisaties uitvoering
geven aan de beoogde luchtruimwijzigingen en aan de aanpassingen aan
het luchtverkeersleidingsysteem. Daarnaast is de uitwerking van de
verdergaande civiel-militaire samenwerking op het gebied van luchtverkeersdienstverlening een belangrijk aspect.
6. Omgevingsmanagement
Vanuit het ministerie staat een transparante en zorgvuldige besluitvorming voor luchtvaart voorop. Met ruime betrokkenheid voor de
omgeving en belanghebbenden. De Luchtvaartnota en de opgaven voor
de herziening van het luchtruim, Schiphol na 2020 en Lelystad zijn
projectmatig opgezet. Dat maakt het mogelijk om te sturen op het gebied
van de projectbeheersing, het risicomanagement en de planning en op
het gebied van het omgevings- en besluitvormingsmanagement. Daartoe
worden voorzieningen getroffen om genoemde functies op professionele
wijze uit te voeren. Bijzondere aandacht daarin heeft het omgevingsma-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

86

nagement en de bijbehorende vormen van participatie, communicatie en
het borgen van expertise en inzichten vanuit diverse invalshoeken, ten
einde een open en zorgvuldige besluitvorming te faciliteren. De hiervoor
gereserveerde middelen worden ingezet om op professionele wijze de
benodigde expertise aan te trekken en voor het organiseren van de
betrokkenheid van de omgeving.
7. State Safety Programme (SSP)
Op basis van de door het ministerie en de luchtvaartsector uitgevoerde
risicoanalyse zijn het State Safety Programme 2015–2019 en het SSP
Actieplan 2015 opgesteld. Vanaf 2016 wordt uitvoering gegeven aan het
Actieplan. Het plan betreft onder andere maatregelen om de wetgeving op
orde te brengen, de veiligheid met prestatie-indicatoren meetbaar te
maken en de introductie van veiligheidsmanagement door de gehele
luchtvaartsector. In 2018 is het SSP Actieplan geactualiseerd, resulterend
in het SSP Actieplan 2019–2020. Dit actieplan is gepubliceerd op Rijksoverheid.nl. In 2019 wordt het State Safety Programme 2020–2024 opgesteld
en aan de Kamer aangeboden.
8. Verminderen risico op vogelaanvaringen
Het Convenant reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol dat op
31 december 2018 afliep is door de Nederlandse Regiegroep Vogelaanvaringen met een jaar verlengd. In 2019 zullen de maatregelen uit het
convenant worden geëvalueerd en zal op basis van deze evaluatie een
nieuw convenant worden opgesteld. Dit nieuwe convenant zal op
1 januari 2020 van kracht worden. Met als doel het aantal ganzenbewegingen binnen de 10 km zone rond Schiphol te verminderen en daarmee
het risico van vogelaanvaringen te beperken, zullen in 2020, naar
verwachting, binnen de volgende vier sporen maatregelen worden
genomen:
• het ruimtelijk spoor; het voorkomen van nieuwe vogelaantrekkende
ruimtelijke bestemmingen in het beperkingengebied voor het
aantrekken van vogels;
• het foerageerspoor; maatregelen gericht op het beperken van het
voedselaanbod voor vogels;
• het technisch spoor; de inzet van technische middelen voor het
monitoren en verjagen van vogels;
• het beheerspoor; maatregelen gericht op het (populatie)beheer.
9. Opdrachten Caribisch Nederland
Het betreft de aanschaf van apparatuur en installaties ter bevordering van
het veilig gebruik van de luchthavens en ter verbetering van de bedrijfsvoering. Tevens betreft het de financiering van diverse onderzoeken,
opleidingen, workshops en de jaarlijks terugkerende kosten voor
instandhouding van de luchtvaartpublicaties. In de periode van 2018–2022
betreft het ook de financiering van de wederopbouw van de Bovenwindse
eilanden als gevolg van de geleden schade door de orkanen Irma en
Maria in september 2017.
10. KDC
De Stichting Knowledge & Development Center (KDC) levert kennis om
innovatieve oplossingen te vinden voor de duurzame ontwikkeling van de
Mainport Schiphol. In het KDC werken de partners KLM, Schiphol en
Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) samen met universiteiten en
kennisinstellingen om alle operationele processen op en rond Schiphol te
innoveren, zowel op de grond als in de lucht. KDC levert daarbij tevens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

87

een bijdrage aan het overheidsbeleid voor de ontwikkeling van Schiphol
en de herindeling van het luchtruim.
17.01.02 Subsidies
Versneld onderwerken graanresten ten behoeve van reduceren risico
vogelaanvaringen Schiphol.
Eén van de sporen in de aanpak om het risico van vogelaanvaringen op
Schiphol te reduceren is het beperken van voedselaanbod in de omgeving
van de luchthaven. De afgelopen jaren was er een subsidieregeling voor
het bijdragen aan het versneld onderwerken van de graanresten na de
oogst in een deel van de Haarlemmermeerpolder. Met ingang van
1 januari 2018 is voor de periode 2018–2022 een nieuwe regeling van
kracht op grond waarvan een vergoeding verstrekt kan worden.
Agrarische ondernemers kunnen op vrijwillige basis deelnemen, met de
deelnemers worden overeenkomsten gesloten.
Omgevingsraad Schiphol en Commissies Regionaal Overleg
IenW draagt financieel bij aan de activiteiten van de Omgevingsraad
Schiphol (ORS). Dit onafhankelijke overleg- en adviesorgaan verenigt
bewoners, regionale en lokale overheden, luchtvaartpartijen en brancheorganisaties met als doel om de hinder van Schiphol zoveel mogelijk te
beperken en een optimaal gebruik van de luchthaven te bevorderen. De
jaarlijkse bijdrage bedraagt maximaal € 36.900.
De luchthavens van nationale betekenis Eelde, Lelystad, Maastricht en
Rotterdam kennen in 2020 eveneens Commissies voor Regionaal Overleg
(CRO’s). In 2020 is de rijksbijdrage per commissie maximaal € 35.000. In
2018 is een tussenevaluatie naar het functioneren van de commissies voor
regionaal overleg uitgevoerd. Uit deze tussenevaluatie blijkt dat het
functioneren van de CRO’s overwegend positief wordt beoordeeld. In de
evaluatie is in overweging gegeven om te bezien of de huidige wettelijke
taak gehandhaafd moet blijven of mogelijk verruimd kan worden. Dit punt
wordt bezien in het kader van de bredere aanpak van het omgevingsmanagement en het traject van de Luchtvaartnota.
Leefbaarheidsfonds
Bij de afnemende mogelijkheden van hinderbeperking is de tweede
tranche van het leefbaarheidsfonds een belangrijke impuls voor de
inpassing van de luchthaven Schiphol in haar omgeving. De partijen
Schiphol, de provincie Noord-Holland en het Rijk hebben afgesproken om
in totaal € 30 miljoen voor een tweede fase ter beschikking te stellen aan
de Stichting Leefomgeving Schiphol.
Het Rijk stelt maximaal € 10 miljoen ter beschikking, hiervan is in
voorgaande jaren € 9,2 miljoen verstrekt. In de jaren 2020 en 2021 wordt
jaarlijks maximaal € 0,4 miljoen verstrekt.
Subsidie Klachtentelefoon Luchtverkeer Limburg
IenW stelt een subsidie beschikbaar aan de Stichting Klachtentelefoon
Luchtverkeer Limburg voor de behandeling van klachten over de
vliegbasis Geilenkirchen (AWACS) en de andere buitenlandse luchthavens
in de grensregio met Limburg (Weeze-Niederrhein, Luik-Bierset). Gezien
de specifieke situatie heeft IenW hiertoe besloten. Het gaat om buitenlandse luchthavens die milieueffecten hebben op Nederlands grondgebied, waarbij specifiek voor de vliegbasis Geilenkirchen sprake is van
een bijzonder rijksbelang (militaire bescherming van ons land in
NAVO-verband) en relatief hoge geluidsoverlast vanwege de AWACS-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

88

vliegtuigen. Voor de periode 2017–2020 bedraagt de subsidie jaarlijks
maximaal € 75.000.
Verbeteren luchtvaartveiligheid Zuidoost Afrika
In de periode tot en met 2022 wordt jaarlijks maximaal € 0,05 miljoen
beschikbaar gesteld aan de stichting AviAssist ten behoeve van het
verbeteren van de luchtvaartveiligheid in de regio Zuidoost Afrika. IenW
heeft het initiatief genomen om te zorgen dat in die regio kennis over
luchtvaartveiligheid wordt gedeeld, maar vooral goed gebruikt. Hiermee
wordt invulling gegeven aan de doelstellingen ten aanzien van luchtvaartveiligheid zoals neergelegd in het State Safety Programme.
Bovenstaande begrotingsvermeldingen voor de Omgevingsraad Schiphol
en Commissies Regionaal Overleg, Leefbaarheidsfonds, Klachtentelefoon
luchtverkeer Limburg en verbeteren luchtvaartveiligheid Zuidoost Afrika,
vormen de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening
als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet
bestuursrecht.
Corporate Biofuel Programme
IenW zal naar verwachting vanaf Q3 2019 meelopen met de Rijksbrede
toetreding tot KLM CBP waarbij IenW geen vast bedrag meer betaalt,
maar een toeslag per ticket, waardoor de fossiele kerosine vervangen zal
worden door duurzame biokerosine.
Incidentele subsidies
Ondersteuning luchtverkeersdienstverlening Bonaire
Om een onaanvaardbare stijging in de tarieven voor het gebruik van
luchtverkeersdienstverlening op en rond Bonaire International Airport te
voorkomen, zal IenW een deel van de kosten voor het leveren van de
dienst door Dutch Caribbean Air Navigation Service Provider (dc-ANSP)
dekken via subsidiering. Zonder deze bijdrage zouden de tarieven
dusdanig sterk stijgen dat een mogelijke verstoring van de markt zal
optreden, met bijbehorend negatief effect op de lokale gemeenschap.
De bijdrage in 2020 bedraagt maximaal € 0,325 miljoen.
Subsidie luchthaven Twente
Area Development Twente (ADT) ontvangt van IenW een subsidie van
maximaal € 0,9 miljoen voor het doen van luchtzijdige investeringen voor
de ontwikkeling van luchthaven Twente (onder de voorwaarde dat de
bijdrage voldoet aan de regels voor staatssteun) en voor het laten
uitvoeren van een onderzoek naar de mogelijkheden voor een remote
tower concept voor luchtverkeersdienst-verlening. Deze subsidie vloeit
voort uit het amendement Koopmans (Kamerstukken II 2007–2008,
31 200 XII, nr. 60) en geeft invulling aan de afspraken uit de Bestuursovereenkomst Gebiedsontwikkeling Vliegveld Twente (Bijlage bij Kamerstukken II 2009–2010, 31 936, nr. 17).
17.01.03 Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft voornamelijk de bijdrage die aan RWS ter beschikking wordt
gesteld voor de uitvoering van de masterplannen luchthavens Caribisch
Nederland gericht op het wegwerken van de tekortkomingen ten aanzien
van de internationale regelgeving voor de vliegveiligheid en voor de
wederopbouw van de Bovenwindse eilanden als gevolg van de geleden
schade door de orkanen Irma en Maria in september 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

89

17.01.04 Bijdrage aan medeoverheden
Voor regionale opgaven is in totaal € 7 miljoen beschikbaar gesteld uit de
Regio envelop (€ 3,5 miljoen in 2019 en € 3,5 miljoen in 2020). Deze
middelen worden ingezet voor de aanpak van de erosieproblematiek op
Sint-Eustatius (Kamerstukken II 2017–2018, 29 697, nr. 54).
17.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties
Voor de jaarlijkse contributie aan de International Civil Aviation Organization, aan het hiertoe opgezette samenwerkingsverband binnen ABIS (de
ABIS-groep vertegenwoordigt de burgerlijke luchtvaartautoriteiten van
Oostenrijk, België, Kroatië, Nederland, Luxemburg, Ierland, Zwitserland en
Portugal), en aan de European Civil Aviation Conference (ECAC) wordt in
2020 een bedrag uitgegeven van circa € 1,5 miljoen, waarvan € 1,3
miljoen via de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS).
17.01.06 Bijdragen aan ZBO’s (LVNL)
Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
Voortvloeiend uit de afspraken die gemaakt zijn in de «Overeenkomst
betreffende de operationaliteit voor civiel medegebruik van de militaire
radar bij Soesterberg» wordt ten behoeve van het operationeel houden
van de Soesterbergradar voor de vliegveiligheid op en rond de luchthaven
Schiphol, een bijdrage van maximaal € 0,1 miljoen verstrekt aan
Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL).
Kadaster
Naar aanleiding van nieuwe internationale regelgeving wordt een
database ingericht met gegevens van obstakels die voor de luchtvaart van
belang zijn voor de veiligheid. De database wordt beheerd door het
Kadaster. Deze gegevens zijn publiek toegankelijk, zodat alle relevante
partijen daar gebruik van kunnen maken. De kosten voor de inrichting van
deze database, in de periode 2019–2020, worden door IenW aan het
Kadaster vergoed.
Garantie LVNL
Het luchtvaartbegeleidingssysteem van Luchtverkeersleiding Nederland
(LVNL) nadert het einde van zijn technische levensduur en dient te worden
vervangen. Daarnaast wordt een uitbreiding van de huisvesting voorzien.
Hiervoor gaat LVNL bij het Ministerie van Financiën leningen aan voor een
totaalbedrag van € 165 miljoen. In het kader van de regelgeving met
betrekking tot schatkistbankieren stelt het Ministerie van IenW zich garant
voor deze leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

90

Beleidsartikel 18 Scheepvaart en Havens
Algemene doelstelling

Het realiseren van een efficiënt, veilig en duurzaam goederenvervoersysteem, waarbinnen de internationale concurrentiekracht van de
mainport en van de Nederlandse maritieme sector wordt versterkt.

Rollen en verantwoordelijkheden

(Doen) uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor het in stand houden van een robuust
hoofdnetwerk van vaarwegen. Vanuit de begroting Hoofdstuk XII (artikel
26.01) wordt een bijdrage gedaan aan het Infrastructuurfonds. Via het
Infrastructuurfonds (artikel 15, 17 en 20) investeert de Minister door
middel van aanleg en benutting in dit netwerk, in binnenhavens en in de
maritieme toegang van zeehavens om een goede en betrouwbare
bereikbaarheid over water van de economische kerngebieden te realiseren. Aanleg- en benuttingsprojecten worden in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) vastgelegd. De
Minister is verantwoordelijk voor toezicht en nautisch beheer. Rijkswaterstaat voert als beheerder het beheer, onderhoud en vervanging uit. De
uitgaven aan beheer, onderhoud en vervanging worden verantwoord op
het Infrastructuurfonds (artikel 15).
Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de vormgeving en deels ook voor de
uitvoering van het maritiem beleid. De rol «regisseren» heeft betrekking
op de volgende taken:
• De Minister stelt normen en handhaaft deze om het veilige en
duurzame gebruik van netwerken te waarborgen. De Minister ijvert
regionaal en internationaal voor gelijke normen, bijvoorbeeld in de
Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie van de EU en de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), ook omdat een internationaal
level playing field goed is voor de Nederlandse concurrentiepositie.
Daarin passen een actief Nederlands lidmaatschap van IMO en
Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) en een gerichte bijdrage
aan de totstandkoming van Europese regelgeving, inclusief een actieve
rol in agentschappen als het Europese Maritieme Veiligheidsagentschap (EMSA) en andere organisaties.
• De in 2015 vastgestelde Maritieme Strategie geeft de leidende
principes aan: meerwaarde door samenwerking, ruimte voor ondernemerschap en oog voor de leefomgeving. Vanuit het oogpunt van
verbetering van het milieu en van de kwaliteit van de leefomgeving
wordt de innovatie en de transitie naar een duurzame scheepvaart
bevorderd. IenW zorgt voor «state of the art» regelgeving op het
gebied van milieu, veiligheid, marktordening, bemanningszaken en
security. Waar nodig wordt hiervoor internationaal samengewerkt.
• Met het programma Beter Benutten stimuleert de Minister een slim,
efficiënt en veilig gebruik van de vaarwegen. Samen met de inspanningen van de vervoerders en verladers kan daarmee de capaciteit van de
vaarwegen beter worden benut.
• De Minister geeft zoveel mogelijk ruimte voor ondernemerschap, met
een maximaal beroep op de eigen verantwoordelijkheid van het
bedrijfsleven voor een permanente verbetering van de veiligheid en
duurzaamheid van het transport over water.
• IenW draagt, binnen het kabinetsbrede bedrijvenbeleid onder
coördinatie van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, als
vakdepartement verantwoordelijkheid voor de overheidsinbreng op de
Topsector Logistiek en het maritieme cluster binnen de Topsector
Water en Maritiem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

91

•

Voorts zet de Minister in op een intensivering en stroomlijning van de
inspanningen van alle overheden, belangenorganisaties en sectorpartijen betrokken bij bovenstaande beleidsopgaven.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de Inspectie
Leefomgeving en Transport op dit beleidsterrein (zie beleidsartikel 24
Handhaving en Toezicht) en door de Autoriteit Consument en Markt.
Hieronder zijn de beleidsmatige indicatoren en kengetallen voor scheepvaart en havens opgenomen. In productartikel 15 Hoofdvaarwegennet van
het Infrastructuurfonds zijn de aan dit beleidsartikel gerelateerde
productindicatoren en/of -kengetallen opgenomen.

Indicatoren en Kengetallen

Indicator: Passeertijd sluizen
Realisatie
2011

Realisatie
2012

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Realisatie
2017

Realisatie
2018

Streefwaarde
2019 en
2020

Hoofdtransportas

67%

68%

69%

70%

68%

66%

66%

63%

85%

Hoofdvaarweg

79%

78%

80%

80%

80%

80%

80%

75%

75%

Overige vaarwegen

92%

93%

92%

92%

91%

91%

88%

87%

70%

Bron: RWS, 2019

Toelichting
Voor elk type vaarweg (Hoofdtransportas, Hoofdvaarweg en Overige
vaarwegen) wordt een te realiseren percentage schepen nagestreefd dat
binnen de normtijd de sluis passeert (streefwaarde). De «passeertijd
sluizen» is een absolute normtijd die voor elke sluis afzonderlijk is
bepaald. De gerealiseerde passeertijden op de hoofdtransportassen
voldoen nog niet aan de streefwaarden. Dit speelt al langere tijd en wordt
voornamelijk veroorzaakt door gebrek aan capaciteit op de corridors
tussen Zeeland en Rotterdam. Voor de sluizen op die corridors lopen dan
ook MIRT-projecten, gericht op het verbeteren van deze capaciteit. De
passeertijden op de hoofdvaarwegen zijn in 2018 negatief beïnvloed door
de lange periode van laag water (omvaarverkeer met meer schepen bij
enkele sluizen) en renovatiewerkzaamheden (m.n. sluis Delden, Hagestein
en Prinses Beatrixsluis).
De passeertijden voor de hoofd- en overige vaarwegen scoren overigens
wel (ruim) voldoende.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

92

Kengetal: Ontwikkeling van het procentuele marktaandeel (in tonnen) van de Nederlandse havengebieden ten opzichte van de totale
Noordwest Europese havenrange (de «Hamburg-Le Havre range»)
Basiswaarde
2005

2010

2011

2012

2013

2014

2015

20161

2017

20182

Totaal Nederlandse
Zeehavens

44,9

47,8

47,2

47,9

47,5

47,2

48,1

48,3

47,9

50,3

Mainport Rotterdam

34,9

37,0

36,3

37,0

36,6

36,2

37,3

37,6

37,2

36,8

Overige Nederlandse
Zeehavens

10,0

10,8

10,9

10,9

10,9

11,0

10,8

10,7

10,7

13,5

1
Vanaf 2016 Havenbedrijf Rotterdam op basis van cijfers ESPO. ESPO beschouwt daarin alleen de Nederlandse havens van Rotterdam, Amsterdam
en Zeeland. In eerdere jaren zijn ook de havens van Moerdijk en Groningen in het overzicht meegenomen. Deze worden niet meegenomen door
ESPO.
2
Marktaandeel overige Nederlandse zeehavens is vanaf 2018 inclusief Gent (B), na de fusie van de havenbedrijven Zeeland Seaports en Gent tot
North Sea Port 9 december 2017. Er worden geen uitgesplitste cijfers gepubliceerd.

Bron: 2002–2010 Nationale Havenraad; 2011–2015 IenW; > 2016 Havenbedrijf Rotterdam

Toelichting
Dit kengetal geeft informatie over het marktaandeel van de Nederlandse
zeehavens ten opzichte van de concurrerende Noordwest Europese
havenrange (de zogenaamde «Hamburg-Le Havre range»). Het streven is
het marktaandeel van de Nederlandse havengebieden ten opzichte van de
totale Noordwest (de «Hamburg-Le Havre range») ten minste te
handhaven.
Het «Totaal Nederlandse Zeehavens» kent een stijging van het marktaandeel, met de aantekening dat na de fusie van Zeeland Seaports en
Gent die laatste daarin is begrepen. Rotterdam kende in 2018 een
beperkte groei (+ 2,6 mln ton, + 0,3%), waar Antwerpen (de 2e haven van
NW Europa) een plus van 5,5% noteerde (+ 11,6 mln ton). Daardoor nam
het relatieve martkaandeel licht af. In absolute zin is Rotterdam nog met
afstand de grootste haven (460 mln ton, Antwerpen 235 mln ton). De
overslag van massagoed (zowel droog als nat) nam licht af t.o.v. 2017, het
containersegment nam sterk toe (+5,6%).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

93

Kengetal: Ontwikkeling in aantallen en bruto tonnage (GT)1
2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Van de vloot van in Nederland geregistreerde zeeschepen onder Nederlandse vlag
Aantallen
Handelsvaart

725

769

800

822

808

790

771

761

757

Zeesleepvaart

249

235

247

260

258

275

288

291

299

Waterbouw

120

156

169

168

167

171

171

176

168

1.094

1.160

1.216

1.250

1.233

1.236

1.230

1.228

1.224

Handelsvaart

6.075

6.883

6.740

7.045

6.978

6.572

6.411

6.275

6.229

Zeesleepvaart

310

290

362

347

360

409

423

444

532

Waterbouw

450

513

531

533

537

531

542

572

545

6.835

7.686

7.633

7.925

7.875

7.512

7.376

7.291

7.306

Totaal
Bruto tonnage (GT)
(x 1.000)

Totaal

Van de vloot onder buitenlandse vlag in Nederlands eigendom of beheer
Aantallen
Handelsvaart

433

422

408

403

403

432

451

458

474

Zeesleepvaart

459

456

477

498

519

512

502

499

496

Waterbouw

63

55

55

52

52

62

62

63

57

Totaal

955

933

940

953

974

1.006

1.015

1.020

1.027

Handelsvaart

5.259

5.232

5.072

5.517

5.987

6.500

7.203

7.700

8.086

Zeesleepvaart

1.011

1.298

1.640

1.612

1.643

1.740

2.239

1.706

1.779

Bruto tonnage (GT)
(x 1.000)

Waterbouw
Totaal
1

251

210

264

248

285

312

322

328

319

6.521

6.740

6.976

7.377

7.915

8.552

9.764

9.734

10.184

Schepen > 100 GT en pontons > 1000 GT

Bron: Inspectie Leefomgeving en Transport, 2019. Cijfers van zeeschepen onder buitenlandse vlag op basis van IHS.

Toelichting
Bovenstaande kengetallen geven informatie over de ontwikkeling in
aantallen en bruto tonnage (GT) van de vloot in Nederlands eigendom of
beheer onder Nederlandse en buitenlandse vlag. De gegevens zijn
opgesplitst naar de sectoren handelsvaart, zeesleepvaart en waterbouw.
De groei c.q. afname van de vloot onder Nederlandse vlag is niet alleen
van overheidsbeleid afhankelijk, maar ook van externe factoren zoals de
wereldwijde groei van het ladingaanbod en investeringsklimaat, het
zeevaartbeleid (waaronder fiscale klimaat) van andere landen en de
individuele prestaties van de ondernemingen. Een toename van de vanuit
Nederland beheerde vloot (en dan met name de Nederlandse vlag) is
gunstig voor de ontwikkeling van de toegevoegde waarde.
Kengetal: veiligheid scheepvaart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

94

Aantal scheepvaartongevallen (inclusief vissersvaartuigen en recreatievaart) op het Nederlandse deel van de Noordzee (Nederlandse
en buitenlandse vlag)
20101

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Zeer ernstige scheepsongevallen

2011

4

2

0

0

2

2

1

Ernstige scheepsongevallen

15

13

12

11

8

122

10

Totaal

19

15

12

11

10

13

11

1

De registratie en classificatie van scheepsongevallen op de Noordzee is in 2012 aanzienlijk verbeterd en verfijnd, door deze trendbreuk is vergelijking met eerdere jaren niet zinvol.
2
Dit getal is een correctie van het in de begroting van 2019 gepresenteerde getal van 11. Bij de validatie van de gegevens van 2018 is een ongeval
uit 2017 naar voren gekomen dat eerder – ten onrechte – niet in de cijfers was opgenomen.

Aantal scheepvaartongevallen met schepen op de Nederlandse binnenwateren1

Significante scheepsongevallen

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

164

159

161

136

138

158

164

161

176

(waarvan doden

4

8

4

9

4

6

7

8

2

en gewonden)

45

63

58

27

44

35

38

33

53

Overig ongevallen

824

885

802

858

877

892

1.163

961

1.173

Totaal

988

1.044

963

994

1.015

1.050

1.327

1.122

1.349

1

Voor de beoordeling van de ontwikkeling van de veiligheid op de Nederlandse binnenwateren wordt gebruik gemaakt van het begrip «significant
scheepsongeval». Significante scheepsongevallen zijn scheepsongevallen op de Nederlandse binnenwateren met schepen (ook onder niet Nederlandse vlag) waarbij schade is ontstaan die als ernstig wordt geclassificeerd in de vorm van slachtoffers (doden/gewonden), stremming van de
vaarweg of schade aan de vaarweg, schip, lading of milieu.
Bron: RWS, 2019, Cijfers van zeeschepen onder buitenlandse vlag op basis van IHS.

Toelichting
In 2018 zijn op het Nederlandse deel van de Noordzee 10 ESO’s (ernstige
scheepvaartongevallen) en 1 ZESO (zeer ernstige scheepvaartongeval)
geregistreerd. De ESO’s zijn als volgt onderverdeeld: koopvaardij (3),
visserij (3), werk- en dienstvaart (4) en recreatievaart (1). Doordat een
ongeval een aanvaring betrof tussen werk- en dienstvaart en zeevaart
komt één ESO hier tweemaal voor. De ZESO betrof recreatievaart. Over
het jaar 2018 zijn geen scheepsongevallen op de Noordzee geregistreerd
met dodelijke slachtoffers.
Op de Nederlandse binnenwateren (inclusief de zeehavens) zijn in 2018 in
totaal 1.349 ongevallen geregistreerd waarvan er 176 ernstige scheepsongevallen waren. Hierbij was sprake van grote materiële schade aan schip,
lading of infrastructuur, met milieuschade, stremming van de vaarweg of
(in uitzonderlijke gevallen) doden en zwaargewonden als gevolg. Deze
ernstige ongevallen zijn de zogenaamde significante ongevallen.
In 2018 was er bij 2 geregistreerde scheepsongevallen een dodelijk
slachtoffer te betreuren.
Beleidswijzigingen

De met de Rijksbrede Nederlandse Maritieme Strategie 2015–2025
(Kamerstukken II 2014–2015, 31 409, nr. 70) ingezette koers wordt ook in
2020 voortgezet, evenals de samenwerking tussen de rijksoverheid en de
maritieme sector bij de uitwerking van de Maritieme Strategie. De basis
voor deze samenwerking wordt gevormd door een op 22 februari 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

95

vastgesteld werkprogramma, waarin de prioriteiten op het gebied van
zeevaart, zeehavens, binnenvaart en de maritieme maakindustrie voor de
komende jaren zijn vastgelegd (Kamerstukken II 2017–2018, 31 409,
nr. 184). Het werkprogramma heeft een doorlooptijd tot en met 2021 en
adresseert voor 2020 onder meer de volgende onderwerpen: verbetering
van het scheepsregister, Smart Shipping, structuurversterking binnenvaart, vergroening zeevaart/binnenvaart en beroepskwalificaties binnenvaart.
Daarnaast is in het regeerakkoord aangegeven dat met de zeevaart-, de
binnenvaart en de havensector een Green Deal zal worden afgesloten
omdat in deze sectoren nog veel milieuwinst is te behalen. Deze Green
Deal is ondertekend op 11 juni 2019. Er is zo snel mogelijk met de
uitwerking van de Green Deal gestart. Eén van de belangrijkste acties richt
zich op de uitwerking van een labelsysteem voor de binnenvaart,
waarmee de milieuprestatie van een binnenvaartschip kan worden
geduid. Ook zal gewerkt worden aan een regeling voor investeringssubsidies waarmee de aanschaf van schone motoren in de binnenvaart wordt
gestimuleerd. Voor de zeevaart zal IenW zich inspannen voor de invoering
van een mondiale CO2-heffing.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 18 Scheepvaart en havens (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

44.916

38.562

21.714

8.633

8.479

8.975

10.609

Uitgaven

39.981

58.705

39.881

9.081

8.927

9.423

11.057

18.01 Scheepvaart en havens

39.981

58.705

39.881

9.081

8.927

9.423

11.057

18.01.01 Opdrachten

26.913

28.460

35.139

6.103

5.948

5.965

7.599

– Topsector Logistiek

15.482

16.907

13.994

0

0

0

0

– Caribisch Nederland

9.774

7.256

12.500

100

100

100

100

– Overige Opdrachten

1.657

4.297

8.645

6.003

5.848

5.865

7.499

18.01.02 Subsidies

7.976

5.224

1.764

0

0

0

0

– Topsector Logistiek

6.359

4.104

1.764

0

0

0

0

– Overige Subsidies

1.617

1.120

0

0

0

0

0

18.01.03 Bijdragen aan agentschappen

1.430

1.527

1.405

1.405

1.406

1.885

1.885

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

1.212

1.477

1.405

1.405

1.406

1.885

1.885

– Overige Bijdragen aan
agentschappen

Waarvan juridisch verplicht

95%

218

50

0

0

0

0

0

18.01.04 Bijdragen aan medeoverheden

2.158

21.912

0

0

0

0

0

– Bijdrage Caribisch Nederland

2.158

21.912

0

0

0

0

0

18.01.05 Bijdragen aan (inter-)
nationale organisaties

1.504

1.582

1.573

1.573

1.573

1.573

1.573

168

862

784

0

0

0

1.764

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

96

Extracomptabele verwijzingen
Extracomptabele verwijzing naar artikel 15 Hoofdvaarwegennet van het Infrastructuurfonds (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Bijdrage uit artikel 26 van Infrastructuurfonds aan artikel 15
Hoofdvaarwegennet

839.511

1.165.966

1.087.957

942.226

917.784

Andere ontvangsten van artikel 15 Hoofdvaarwegennet

154.888

89.065

20.711

240

9.186

Totale uitgaven op artikel 15 Hoofdvaarwegennet

994.399

1.255.031

1.108.668

942.466

926.970

8.830

8.830

8.830

8.830

8.830

waarvan
15.01

Verkeersmanagement

15.02

Beheer onderhoud en vervanging

398.074

311.437

326.637

315.081

324.692

15.03

Aanleg

171.166

325.818

307.175

219.733

220.938

15.04

Geïntegreerde contractvormen/PPS

75.293

264.214

122.791

64.397

52.937

15.06

Netwerkgebonden kosten HVWN

341.036

344.732

343.235

334.425

319.573

15.07

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzing naar artikel 17.06 PMR Megaprojecten Verkeer en Vervoer van het Infrastructuurfonds (bedragen x
€ 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Infrastructuurfonds aan artikel 17.06
PMR
Andere ontvangsten van artikel 17.06 PMR
Totale uitgaven op artikel 17.06 PMR

2020

2021

2022

2023

2024

6.859

1.146

260

260

260

0

0

0

0

0

6.859

1.146

260

260

260

6.859

1.146

260

260

260

waarvan
17.06

Project Mainportontwikkeling Rotterdam

Extracomptabele verwijzing naar artikel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit van het Infrastructuurfonds (x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan artikelonderdeel
20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

40.000

68.000

0

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte toebedeeld modaliteit
Totale uitgaven op artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte
toebedeeld modaliteit
waarvan
20.05.3

Investeringsruimte Vaarwegen

Voor de periode 2020–2024 staan geen bedragen geraamd en zijn
derhalve geen bedragen zichtbaar.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel
zijn opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

97

–
–

Accijnsvrijstelling communautaire wateren
Willekeurige afschrijving zeeschepen

Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde
jaar van afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de
bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale regelingen».
Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen
(x € miljoen)1
2018

2019

2020

Tonnageregeling winst uit zeescheepvaart

120

119

117

Afdrachtvermindering zeevaart

108

108

108

1
[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling
bedraagt in dat jaar afgerond nihil.

Budgetflexibiliteit

18.01 Scheepvaart en havens
De bijdragen aan agentschappen en internationale organisaties zijn
volledig juridisch verplicht en hebben een structureel karakter.
Voor de Topsector Logistiek zijn zowel het subsidiedeel aan de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) als de
opdrachten via Connekt volledig juridisch verplicht. Dat geldt ook voor het
opdrachtenbudget voor IenW opdrachten voor de topsector Logistiek dat
eveneens juridisch verplicht is.
Het beschikbare budget voor verduurzaming en innovatie van de
binnenvaart en zeevaart (uitvoering Green Deal) is volledig juridisch
verplicht, evenals de bijdrage voor de vervanging van een verouderd
simulatorcentrum op het terrein van het Maritiem Research Instituut
Nederland (MARIN).
Van het overige opdrachtenbudget is circa de helft juridisch verplicht. Het
betreft de uitfinanciering van aangegane verplichtingen voor onder meer
de uitvoering van toezichtstaken door de ACM en de monitoring van
maritieme indicatoren en kengetallen.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
beleidsonderzoek gericht op onder meer binnenvaart, zeevaart, zeehavens
en Caribisch Nederland.

Toelichting op de financiële
instrumenten

18.01 Scheepvaart en havens
18.01.01 Opdrachten
•

•

•

Voor beleidswerk gericht op havens (onder andere havensamenwerking) en Caribisch Nederland (de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba) is het benodigde budget gereserveerd.
Het werkprogramma Maritieme Strategie en Zeehavens 2018–2021 is
vanaf 2018 als onderdeel van het integrale werkprogramma ter
uitvoering van de Maritieme Strategie doorgezet.
Als vlaggen-, kust- en havenstaat zet Nederland in International
Maritime Organization (IMO)- en EU-verband in op verbetering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

98

•

•

•

•

stelsel van regelgeving (bij voorkeur door optimaliseren bestaande
regelgeving).
De concurrentiepositie van het maritieme cluster vereist de implementatie van verdragen, een gelijk speelveld en vermindering van de
administratieve lasten. De inzet richt zich bijvoorbeeld op een
Europese maritieme ruimte zonder grenzen, het monitoren van de
arbeidsmarkt, het faciliteren van verbetering van de efficiency van
bemanningen en het wegnemen van knelpunten in de relevante
wetgeving. Hiervoor wordt beleidsinformatie verzameld en onderzoek
verricht.
Voor de topsector Logistiek worden in 2020 opdrachten uitgevoerd
onder regie van het Topteam Logistiek. De opdrachten en subsidies
hebben betrekking op de volle breedte van de logistieke sector, dat wil
zeggen op alle modaliteiten.
Voor de vervanging van een verouderd simulatorcentrum door
nieuwbouw op het terrein van het Maritiem Research Instituut
Nederland (MARIN) zal IenW in 2020 incidenteel € 2,0 miljoen
bijdragen.
Voor de uitvoering van de Green Deal is budget beschikbaar voor
verduurzaming en innovatie van de binnenvaart en zeevaart.

18.01.02 Subsidies
Voor de topsector Logistiek worden de subsidies op basis van het
meerjarenprogramma en de gestarte activiteiten via de Nederlandse
Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) uitgezet.
18.01.03 Bijdragen aan agentschappen
In het kader van het Beleidsondersteuning en Advies (BOA) protocol met
RWS zijn afspraken gemaakt over beleidsondersteuning en -advisering,
die RWS uitvoert in opdracht van de beleids-DG’s. Door middel van de
agentschapsbijdrage wordt capaciteit hiervoor bij RWS gereserveerd.
18.01.04 Bijdragen aan medeoverheden
Dit betreffen middelen voor de renovatie van de zeehaven op Saba, welke
middels een bijzondere uitkering verstrekt zullen worden. Vanuit de Regio
Envelop is € 12,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de renovatie van de
zeehaven op Saba. Daarnaast is er voor dit havenproject € 9 miljoen
bestemd vanuit de wederopbouw gelden. Een optimale zeehaven te Saba
is een groeiende bron van inkomsten voor het eiland en verbetert de
leefbaarheid (aanlanding levensmiddelen en (project)goederen) op het
eiland.
18.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties
Vanuit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) gelden
betaalt IenW in totaal € 1,07 miljoen aan contributies in het kader van
Maritieme Zaken. Hiervan gaat circa € 0,5 miljoen contributie naar de
Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) en circa € 0,4 miljoen
contributie naar de International Maritime Organisation (IMO) conform
verdragsverplichtingen. Daarnaast worden bijdragen gedaan aan de
International Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse
Authorities (IALA), Regional Cooperation Agreement on Combating Piracy
and Armed Robbery against Ships in Asia (ReCAAP), de Donaucommissie
en de North Atlantic Ice Patrol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

99

Door de internationale brancheorganisaties in de binnenvaart is met een
beroep op de gelden uit het reservefonds het European IWT platform
opgericht. Uit het Nederlandse deel van het door de sector opgebouwde
fonds zal gedurende 10 jaar (2017–2026) een bedrag van € 450.000 per
jaar aan het IWT uitgekeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

100

Beleidsartikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
Algemene doelstelling

IenW zet zich in de internationale arena in voor een klimaatbestendige en
duurzame infrastructuur en leefomgeving. Zo heeft Nederland zich
gecommitteerd aan de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling
(Sustainable Development Goals/SDG’s), waardoor de Nederlandse
innovaties en kennis ook buiten de landgrenzen kunnen worden ingezet
voor het realiseren van die doelen.
Daarbij zet IenW gericht in op internationale samenwerking met
overheden, bedrijfsleven en kennisinstellingen om de klimaatweerbaarheid, duurzaam waterbeheer, slimme en groene mobiliteit en
circulaire economie in binnen- en buitenland te versterken. Doelen daarbij
zijn het agenderen van onderzoek en beleid, de ontwikkeling van
internationale beleidsinstrumenten, uitwisseling van kennis en expertise,
het creëren van draagvlak en het versterken van marktkansen voor
Nederlandse IenW sectoren.

Rollen en verantwoordelijkheden

Regisseren
De Minister van IenW regisseert de inhoudelijke lijn voor de nationale
inbreng in de ontwikkeling van het Europese en het mondiale transporten milieubeleid. Meer specifiek is de Minister van IenW verantwoordelijk
voor:
• De uitvoering van de voor IenW relevante SDG’s uit de 2030 Agenda
voor duurzame ontwikkeling en de verantwoording aan de Tweede
Kamer daarover.
• De regie op de internationale aspecten van het IenW-beleid, inclusief
het politieke optreden en de vertegenwoordiging in de betreffende
internationale gremia. Daartoe horen onder andere de Europese
Transport- en Milieuraad, de UNECE, de OESO, OESO-ITF en UN
Environment.
• Het opstellen en uitdragen van de Nederlandse inzet in internationaal
kader bij de vaststelling van normen en plafonds, de vertaling daarvan
naar Nederlandse wet- en regelgeving en de verdeling van doelstellingen over sectoren en milieuthema’s. De nationale en Europese
beleidscoördinatie op het gebied van satelliet-navigatie en de IenW
inzet op het gebruik satelliet-data en satelliet-navigatie.
Het internationale IenW-beleid vindt niet alleen zijn grondslag in dit
beleidsartikel. Specifieke rollen en verantwoordelijkheden van de
Minister op de verschillende beleidsterreinen van IenW zijn bij de
betreffende artikelen vermeld. De Minister van Buitenlandse Zaken
coördineert het internationale beleid ten behoeve van geïntegreerde
besluitvorming door het Kabinet. De Minister van BHOS coördineert de
Nederlandse inzet op de SDG’s.
Stimuleren
De Minister van IenW ontplooit ook diverse activiteiten om de nationale
doelen van de transities naar een circulaire economie, een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving en duurzame mobiliteit te
versterken door verbinding met internationale activiteiten.
• Het onderhouden van een netwerk met lidstaten, EU-instellingen en
mondiale organisaties, denktanks en non-gouvernementele organisaties. Dit netwerk is cruciaal om tijdig (nieuwe) internationale ontwikkelingen te signaleren die van invloed (kunnen) zijn op de IenW-terreinen
en het ontwikkelen van een visie en strategie voor de internationale
beleidsinzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

101

•

•

•

Voor ondersteuning van beleidsontwikkeling neemt IenW deel aan
diverse bilaterale en multilaterale overleggen (formeel en informeel)
gericht op de totstandkoming van coalities met gelijkgezinde landen.
Gerichte financiële ondersteuning van het werk van (inter)nationale
organisaties die zich inzetten voor de bevordering van internationale
samenwerking en overdracht/uitwisseling van kennis.
Ten slotte zet IenW samen met andere deelnemende staten en actoren
in op het bevorderen van concrete internationale samenwerking en
activiteiten in internationale multi-stakeholderpartnerschappen.

(Doen) Uitvoeren
IenW heeft een deel van de beleidsuitvoering uitbesteed aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO). De opdracht verlening en de bijbehorende budgetten aan het RIVM en de RVO worden binnen IenW op één
plaats verantwoord en centraal gecoördineerd. Doel hiervan is het
verbeteren van overzicht op en flexibiliteit binnen de totale opdracht,
kwaliteitsverbetering van het hele opdrachtproces (goed opdrachtgeverschap) en terugdringen van de administratieve lasten.
Indicatoren/kengetallen

De IenW ambities kunnen door de hoge mate van verwevenheid met de
internationale arena alleen maar effectief worden gerealiseerd in
internationaal verband. Dit is niet alleen afhankelijk van de Nederlandse
inzet, maar ook van de inbreng van partners en andere partijen. Het
opnemen van kwantitatieve meetbare indicatoren gerelateerd aan het te
realiseren doel is in dit verband zelden relevant of toepasselijk.
Waar mogelijk zijn deze opgenomen bij de operationele doelen.

Beleidswijzigingen

De belangrijkste wijzigingen op het terrein van internationaal beleid
worden beschreven in de beleidsagenda. De internationale taken van
IenW zijn bij verschillende dienstonderdelen belegd en worden op diverse
begrotingsartikelen gepresenteerd en verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

102

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

56.811

51.324

43.491

43.430

43.286

43.401

43.598

Uitgaven

55.953

53.951

44.374

44.347

43.577

43.492

43.489

Waarvan juridisch verplicht
19.02

Internationaal beleid
coördinatie en samenwerking

93%

55.953

53.951

44.374

44.347

43.577

43.492

43.489

19.02.01 Opdrachten

4.921

6.270

7.360

8.025

6.683

6.581

6.581

19.02.02 Subsidies

749

574

274

250

244

244

244

– Interreg

698

544

244

244

244

244

244

– Overige subsidies

51

30

30

6

0

0

0

19.02.03 Bijdragen aan agentschappen

45.966

42.245

34.271

33.603

34.181

34.523

34.520

– Waarvan bijdrage aan
RIVM

32.992

31.527

26.626

26.089

26.696

27.038

27.035

– Waarvan bijdrage aan
RVO

12.474

10.381

7.382

7.377

7.348

7.348

7.348

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

333

337

263

137

137

137

137

– Waarvan overige
bijdragen aan agentschappen

167

0

0

0

0

0

0

4.317

4.862

2.469

2.469

2.469

2.144

2.144

Ontvangsten

501

6.284

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

19.02 Internationaal beleid, coördinatie en samenwerking

19.02.05 Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties

De financiering van de in voorgaande jaren aangegane verplichtingen in
het kader van de uitvoering van de opdrachten aan de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) en RIVM zijn juridisch verplicht. Deze
bijdragen hebben een structureel karakter.
Ook de bijdrage aan de doorontwikkeling van het satellietinstrument
TROPOMI is meerjarig juridisch verplicht.
De bijdrage aan internationale organisaties is grotendeels juridisch
verplicht. Het betreft hier uitgaven op grond van internationale verdragen
of andere internationale afspraken. Deels zijn deze structureel van aard.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
opdrachten die worden verstrekt voor wetenschappelijk (inter)nationaal
onderzoek, onderzoekprogramma’s en toekenningen aan (inter)nationale
organisaties die een bijdrage leveren aan de internationale beleidsdoelstellingen op het gebied van milieu- en ruimtevaartbeleid.
Toelichting op de financiële
instrumenten

19.02 Internationaal beleid, coördinatie en samenwerking
19.02.01 Opdrachten
Het Ministerie van IenW verstrekt aan nationale en internationale
wetenschappelijke en adviserende instellingen opdrachten gericht op de
uitvoering van het internationaal beleid waaronder het beheer van de
Publieke Dienst Galileo. Verder betreft het middelen voor opdrachten op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

103

het gebied van ruimtedata waaronder de doorontwikkeling van het
satelliet instrument TROPOMI en de uitvoering van data pilots met het
doel data op een dusdanige manier bijeen te brengen dat nieuwe,
beleidsrelevante informatie kan ontstaan, om zaken beter te doorzien dan
wel om gerichter maatregelen of handelingsperspectieven te bieden. Ook
worden de middelen aangewend voor activiteiten in het kader van
internationale diplomatie, waaronder het uitvoeren van bedrijfsleven
missies, en het ondersteunen en faciliteren van delegaties en internationale bijeenkomsten. Hiernaast worden in 2020 middelen ingezet voor
de organisatie van de Climate Adaptation Action summit (CaAs)
19.02.02 Subsidies
Interreg
Interreg is een Europese subsidieregeling waarin partijen uit meerdere
landen samenwerken op het terrein van innovatie, duurzaamheid,
bereikbaarheid en regionale gebiedsontwikkeling. Met de beschikbare
middelen wordt de Nederlandse bijdrage voor de kosten van de internationale uitvoering en de uitvoering in Nederland (waaronder inbegrepen
de stimulering van de deelname door Nederlandse partners) gefinancierd.
Hiermee wordt de deelname van Nederlandse organisaties aan de
transnationale en interregionale programma’s van Interreg bevorderd. Dit
betreft uitgaven in het kader van subsidieregelingen ter stimulering van
deelname door Nederlandse partners aan de Europese Interregsubsidieprogramma’s Europe, North West Europe en North Sea Region.
Via de PSR-regeling (Projectstimuleringsregeling Interreg V; Stcrt. 2015,
10986) worden subsidies verstrekt in de voorbereiding en indiening van
Interreg-projectvoorstellen. Via de Cofinancieringsregeling (Stcrt. 2015,
30863) kunnen partners een bijdrage krijgen in hun aandeel in de
projectkosten.
19.02.03 Bijdragen aan agentschappen
RIVM en RVO
IenW heeft een deel van de beleidsuitvoering uitbesteed aan externe
uitvoeringsorganisaties, zoals aan de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (uitvoering van subsidieregelingen en ander beleidsondersteunende werkzaamheden) en aan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (uitvoering van wettelijke taken en beleid onderbouwend
onderzoek). De opdracht verlening en de bijbehorende budgetten aan het
RIVM en de RVO worden binnen IenW op één plaats verantwoord en
centraal gecoördineerd. Dit betreft uitvoering van subsidieregelingen en
-programma’s en beleidsondersteunende werkzaamheden (zoals
beleidsadviezen) door de RVO. Het RIVM voert als kennisinstituut op het
gebied van milieuproblematiek beleidsvoorbereidend en -onderbouwend
onderzoek uit. Daarnaast ondersteunt het RIVM het milieubeleid bij een
groot aantal (vaak wettelijk vastgelegde) reguliere taken, zoals
monitoring- en rapportageverplichtingen en stoffenbeoordelingen.
RWS
Dit betreft de bijdrage voor capaciteitsinzet in het kader van de uitvoering
van de Antarcticaregelgeving en enkele ondersteunende activiteiten in het
kader van het internationale beleid van IenW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

104

19.02.05 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Het Ministerie van IenW kent op grond van internationale verdragen of
andere internationale afspraken financiële bijdragen toe aan (inter)nationale organisaties. Dat is nodig om de kosten te dekken van de
doorlopende ontwikkeling van het desbetreffende verdrag of de organisatie.
In onderstaande tabel zijn de (verwachte) bijdragen en contributies voor
2020 vermeld.
Bedragen x € 1.000
United Nations Environment Programme (UNEP)

615

VNECE CLRTAP-verdrag (grensoverschrijdende luchtverontreiniging)

83

VNECE CLRTAP Coordination Centre for Effects

90

VNECE PRTR-verdrag (emissieregisters)

20

Verdrag van Rotterdam (melding vooraf export chemicaliën)

50

Verdrag van Stockholm (persistente organische stoffen)

95

Verdrag van Bazel (overbrenging gevaarlijk afval)

95

OESO Programme on Chemical Accidents (voorkomen en bestrijden van
gevolgen van chemische ongelukken)

35

Cartagenaprotocol (verdrag over veiligheid van grensoverschrijdend
vervoer van levende ggo’s)

50

VNECE Aarhus-verdrag (toegang tot informatie, besluitvorming en rechter)

45

VNECE Helsinki-verdrag (bescherming tegen industriële ongevallen)

30

VN Minamata-verdrag (regulering kwikemissies)

100

China Council (adviesraad voor duurzame ontwikkeling)

100

Control of Chemicals (OESO) (veiligheid van chemische producten)

20

International Transport Forum (ontwikkelingen op vervoersgebied)
Totaal

178
1.606

Tevens worden de middelen ingezet voor het verstrekken van incidentele
en vrijwillige bijdragen aan (inter)nationale organisaties voor activiteiten
die het internationaal milieubeleid van het Ministerie van IenW ondersteunen. Het bedrag voor 2020 en verder is lager dan in 2019, vanwege de
incidentele toegekende van de Global Commission on Adaptation.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

105

Beleidsartikel 20 Lucht en Geluid
Algemene Doelstelling

Bevorderen van een solide en gezonde leefomgeving door de luchtkwaliteit te verbeteren en door geluidhinder te voorkomen of te beperken.

Rollen en Verantwoordelijkheden

Regisseren
Om qua luchtkwaliteit en geluid een solide en gezonde leefomgeving te
bereiken, regisseert de Minister van IenW de inhoudelijke lijn voor de
nationale inbreng in de ontwikkeling van het Europese luchtkwaliteits- en
geluidbeleid. Meer specifiek is de Minister van IenW verantwoordelijk
voor:
• De coördinatie van de Nederlandse inzet in internationaal kader bij de
vaststelling van grenswaarden en plafonds voor emissies van
luchtverontreinigende stoffen, de vertaling daarvan naar Nederlandse
wet- en regelgeving en (zo nodig) de verdeling van doelstellingen over
sectoren en milieuthema’s. De doelen, grenswaarden en plafonds
hebben betrekking op verbetering van de luchtkwaliteit en op
bronbeleid voor geluid- en industriële emissies.
• De ondersteuning van gemeenten en provincies bij het toezicht op de
naleving van algemene regels en bij de vergunningverlening ter
vermindering van luchtemissies bij de industrie en bij een juiste
toepassing van de geluidregelgeving;
• De implementatie van de geluidregelgeving (wet SWUNG8) waarmee
een optimale gezondheidsbescherming van burgers en flexibiliteit
voor de beheerders van rijkswegen en hoofdspoorwegen wordt
beoogd. SWUNG-2 zal de aanpak van geluidhinder op gemeentelijk en
provinciaal niveau beter uitvoerbaar maken. Deze nieuwe geluidregels
worden ondergebracht in de Omgevingswet. Lagere overheden
worden ondersteund om aan de voorschriften van deze regelgeving te
kunnen voldoen en geluidsgevoelige locaties langs infrastructuur aan
te pakken.
Stimuleren
Om de milieudoelen op het gebied van luchtkwaliteit en geluid te behalen,
is het belangrijk deze op een proactieve wijze met maatschappelijke
partners te delen. Daarom stimuleert de Minister van IenW:
• Het aangaan en organiseren van allianties met en tussen bedrijven,
branches, overheden en kennisorganisaties om de doelen uit het
Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) en SWUNG
(geluid) tot een succesvolle uitvoering te brengen;
• Een permanente verbetering van de luchtkwaliteit om zo te komen tot
een vermindering van gezondheidsrisico’s door luchtverontreiniging,
via het Schone Lucht Akkoord. Hiermee werkt het kabinet – conform
het advies van de Gezondheidsraad – toe naar de advieswaarden van
de Wereldgezondheidsorganisatie.
• Medeoverheden tot uitvoering van maatregelpakketten in het NSL om
daarmee de Europese normen voor luchtkwaliteit te halen.
Ten slotte is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).

Indicatoren en Kengetallen

Jaarlijks ontvangt de Tweede Kamer een monitoringsrapportage over de
voortgang van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL). De monitoring dient om de voortgang van de uitvoering van het
NSL te volgen en biedt een basis om het programma waar nodig bij te
8

SWUNG: Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

106

sturen. De monitoring betreft de ontwikkeling van de luchtkwaliteit en de
uitvoering van projecten en maatregelen. De negende rapportage is op
19 december 2018 aan de Kamer verzonden (Kamerstukken II 2018–2019
30 175, nr. 325).
Kengetallen sanering verkeerslawaai
Deze tabel betreft een overzicht van het aantal woningen op de saneringslijst, en het aantal reeds gesaneerde woningen per periode. (De A-lijst
betreft woningen met de hoogste geluidsbelastingen).
Overzichtstabel sanering verkeerslawaai
t.g.v. Rijksinfrastructuur
Aantal woningen

t.g.v. andere infrastructuur

Totaal

Rijkswegen
inclusief
betreffende
A-lijst
woningen

Spoorwegen

A-lijst

Overig

Totaal

109.800

70.650

77.355

335.800

Uitgevoerd 1980–1990 (schatting)

40.000

7.450

0

40.000

87.450

Uitgevoerd 1990–2011

58.302

16.238

48.650

36.721

159.911

0

549

3.031

1.125

4.705

Uitgevoerd 2013

0

831

3.000

2.784

6.615

Uitgevoerd 2014

56

704

3.000

397

4.157

Uitgevoerd 2015

22

2.311

2.000

434

4.767

Uitgevoerd 2016

0

740

1.600

1.832

4.172

Uitgevoerd 2017

0

1.067

200

1.253

2.520

Uitgevoerd 2018

0

83

300

2.500

2.883

Resultaat opschonen saneringsvoorraad

0

0

2.225

48.275

50.500

Planning 2019

0

675

400

3.000

4.075

11.420

40.002

12.949

197.479

261.850

Uitgevoerd 2012

Gepland restant per eind 2019

593.605

Bron: Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV)
https://www.bureausaneringverkeerslawaai.nl/

Deze cijfers hebben betrekking op de sanering verkeerslawaai die onder
regime van de Wet Geluidhinder wordt afgehandeld. Deze sanering kent
een ander normenkader dan de sanering vanwege rijksinfrastructuur die
nu door RWS en ProRail wordt uitgevoerd onder de Wet milieubeheer.
Deze sanering is opgenomen onder beleidsartikel 14. Hier wordt alleen de
voortgang gerapporteerd van de sanering bij rijksinfra die nog onder
overgangsrecht onder de Wet geluidhinder plaatsvindt.
In 2018 is de saneringsvoorraad opgeschoond. Een groot deel van de
gemeenten heeft informatie aangeleverd over woningen die uit het
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) zijn gesaneerd of om
andere redenen niet meer in aanmerking komen voor sanering. Hierdoor
is de saneringsvoorraad met circa 20% afgenomen.
Op dit moment nadert de sanering van de A-lijst afronding. De sanering
van overige woningen op de saneringslijst neemt toe. De voortgang van
de sanering wordt bepaald door het beschikbare budget, dat jaarlijks
volledig wordt besteed. Het jaar 2020 is het laatste jaar waarin saneringen
onder de Wet geluidhinder gestart kunnen worden. Daarna zal de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

107

saneringsregeling worden uitgevoerd onder de Omgevingswet met een
aangepaste saneringslijst.
Kengetal: Emissies luchtverontreinigende stoffen 1990, 2000,
2005, 2010, 2015, 2016 en 2017, doelstellingen en prognoses
2020 en 2030 in kton/jr.
Elk jaar wordt een nieuwe analyse uitgevoerd en door nieuwe kennis kan
dat betekenen dat ook eerdere cijfers soms nog enigszins worden
aangepast. Zie ook toelichting.
1990

2000

2005

2010

2010

2015

2016

2017

NECRichtlijn

Realisatie

Realisatie

Realisatie

2020

20201

Raming Herziene
NEC-Richtlijn

2030

2030

Raming Herziene
NEC-Richtlijn

SO2

194

77

67

35

50

31

29

27

30

48

31

32

NOx2

629

441

380

312

260

256

253

254

173

210

127

149

NH3

351

176

155

130

128

124

123

127

119

135

107

122

NM VOS23

601

331

199

185

185

160

152

154

144

183

146

170

PM2,5

53

30

24

19

geen

15

14

13

11

15

10

13

1

De plafonds voor 2020 en 2030 zijn afgeleid van de Richtlijn inzake nationale emissie reductieverbintenissen inzake bepaalde stoffen in de lucht
(2016/2284), waarin reductiepercentages zijn opgenomen ten opzichte van basisjaar 2005. De voorstellen voor 2020 zijn gelijk aan de waarden in het
herziene Gotenburgprotocol, dat binnenkort zal worden geratificeerd.
2
de emissietotalen voor NOx en NMVOS zijn conform de Richtlijn 2016/2284 exclusief de emissies uit de agrarische bronnen mestbewerking en
landbouwgronden.
3
NMVOS: Vluchtige organische stoffen, exclusief methaan.

Toelichting
In december 2016 zijn de nieuwe doelstellingen voor luchtverontreinigende stoffen vastgesteld. Het betreft aanpassing van de National
Emission Ceilings (NEC) (richtlijn (EU) 2016/2284). In bovenstaande tabel
zijn de reductiepercentages uit de richtlijn omgerekend naar vrachten. Elk
jaar wordt een nieuwe analyse uitgevoerd en door nieuwe kennis kan dat
betekenen dat ook eerdere cijfers soms nog enigszins worden aangepast
doordat deze nieuwe inzichten met terugwerkende kracht ook worden
meegenomen in de emissiecijfers van voorgaande jaren.
Beleidswijzigingen

Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is
verlengd tot aan de invoering van de Omgevingswet. Er resteren nog
enkele overschrijdingen van de EU-normen voor luchtkwaliteit op fijnstof
en stikstofdioxide, in enkele gebieden met intensieve veehouderij (fijnstof)
en bij binnenstedelijke gebieden (stikstofdioxide). In 2018 is de
Aanpassing NSL 2018 gepubliceerd met aanvullende maatregelen met als
doel om op de kortst mogelijke termijn de laatste
EU-normoverschrijdingen teniet te doen. Ook wanneer de
EU-normoverschrijdingen zijn opgelost, doen zich gezondheidsrisico’s
voor door luchtverontreiniging. Daarom werkt het kabinet aan het Schone
Lucht Akkoord. Dit is gericht op een permanente verbetering van de
luchtkwaliteit om zo te komen tot een vermindering van gezondheidsrisico’s door luchtverontreiniging. Hiermee werkt het kabinet – conform het
advies van de Gezondheidsraad9 – toe naar de advieswaarden van de
Wereldgezondheidsorganisatie. Het Schone Lucht Akkoord wordt samen
met decentrale overheden in 2019 gepresenteerd en in 2020 uitgevoerd.
Het Ministerie van IenW reserveert (2020–2023) in deze begroting in totaal
€ 50 miljoen op het Infrastructuurfonds (artikel 20.03) voor de uitvoering
van maatregelen genoemd in het te sluiten Schone Lucht Akkoord. De
9

Bijlage bij Kamerstukken II 2017–2018 30 175, nr. 292

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

108

aanbevelingen van het IBO Luchtkwaliteit en de beleidsdoorlichting van
het NSL zijn hierbij betrokken10.
De aanvullingswet geluid waarmee geluidregels ondergebracht worden in
de Omgevingswet is op 5 oktober 2018 ter behandeling aan de Tweede
Kamer aangeboden. Uitwerking in onderliggende regelgeving vindt in
2019 en 2020 plaats. Waar het gaat om geluidsanering is het van belang
dat de saneringsoperatie verder wordt afgerond en waar mogelijk op een
kosteneffectieve manier wordt verbreed. Naast deze ontwikkelingen zal
worden gezocht naar tot nu toe onvoldoende gebruikte mogelijkheden.
Met het oog op een kostenefficiënte inzet van de beschikbare middelen
voor de geluidsanering langs de rijksinfrastructuur (Meerjarenprogramma
Geluidsanering) is in 2016 en 2017 de regelgeving beperkt aangepast. Op
basis hiervan is 2018 en 2019 verder invulling gegeven aan de uitwerking
van maatregelen binnen het Meerjarenprogramma Geluidsanering,
waarna de komende jaren saneringsplannen vastgesteld en in uitvoering
worden genomen.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 20 Lucht en Geluid (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

17.407

23.700

25.845

26.686

27.191

29.158

29.805

Uitgaven

23.627

26.778

26.045

26.686

27.191

29.158

29.805

Waarvan juridisch verplicht
20.01

Gezonde lucht en
tegengaan geluidhinder

20.01.01 Opdrachten

99%
23.627

26.778

26.045

26.686

27.191

29.158

29.805

6.080

4.303

2.763

2.782

2.782

2.782

2.782

– Geluid en luchtsanering

3.938

4.133

2.763

2.782

2.782

2.782

2.782

– Overige opdrachten

2.142

170

0

0

0

0

0

20.01.03 Bijdragen aan agentschappen

921

1.372

1.539

1.527

1.546

1.556

1.556

921

1.372

1.539

1.527

1.546

1.556

1.556

16.124

20.428

21.452

21.921

22.407

24.364

25.011

5

0

0

0

0

0

0

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS
20.01.04 Bijdragen aan medeoverheden
– NSL

16.119

20.428

21.452

21.921

22.407

24.364

25.011

20.01.07 Bekostiging

– Wegverkeerlawaai

502

675

291

456

456

456

456

Ontvangsten

342

247

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

De bijdragen aan medeoverheden in het kader van met name de wettelijke
taken inzake de sanering van het wegverkeerslawaai en het Nationaal
Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) zijn juridisch verplicht.
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht door lopende
opdrachten in de sfeer van de uitvoering van met name de geluidsanering.

10

Kamerstukken II 2018–2019 30 175, nr. 338, Kamerstukken II 2018–2019 30 175, nr. 339,
Kamerstukken II 2018–2019 30 175, nr. 340

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

109

Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
(onderzoeks)opdrachten aan TNO op de beleidsterreinen lucht en geluid.
Toelichting op de financiële
instrumenten

20.01 Gezonde lucht en tegengaan geluidhinder
20.01.01 Opdrachten
Het Ministerie van IenW geeft uitvoerings- en onderzoeksopdrachten in
het kader van geluidhinder en luchtkwaliteit. Ten aanzien van het
beleidsterrein geluidhinder gaat het met name om de opdrachtverlening
aan het Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV), dat namens het Ministerie
van IenW zorg draagt voor de uitvoering van de geluidsanering voor
gemeentelijke en provinciale infrastructuur.
20.01.03 Bijdragen aan agentschappen
RWS
De voornaamste werkzaamheden voor de bijdragen aan RWS zijn voor
luchtkwaliteit en geluid onder meer het geven van inhoudelijk advies, het
uitvoeren van (literatuur)onderzoek en het verzorgen dan wel ondersteunen van rapportages.
20.01.04 Bijdragen aan medeoverheden
De betalingen aan de provincies en gemeenten in het kader van het NSL
hebben in de afgelopen jaren plaatsgevonden, in diverse tranches. De
financiële afwikkeling en nabetaling van het restant van de toegezegde
bijdragen vindt plaats in 2019.
Bij het onderdeel wegverkeerslawaai gaat het om de bijdragen aan
provincies en gemeenten voor het uitvoeren van saneringsmaatregelen
met betrekking tot geluidhinder door het verkeer.
20.01.07 Bekostiging
Jaarlijks bekostigt het Ministerie van IenW een deel van het milieuonderzoeksprogramma van TNO. Over de invulling van dit programma worden
afspraken gemaakt met TNO, mede om te borgen dat het onderzoek en de
resultaten dienstbaar zijn aan de beleidsontwikkeling en -onderbouwing
door IenW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

110

Beleidsartikel 21 Duurzaamheid
Algemene Doelstelling

Bevorderen van de circulaire economie met als doelen het behouden van
natuurlijke hulpbronnen, zicht op de economische keten en het gebruik
van hulpbronnen, het verbeteren van de voorzieningszekerheid van
grondstoffen, het verminderen van emissies en het versterken van de
Nederlandse economie.

Rollen en verantwoordelijkheden

Regisseren
Duurzaamheid moet expliciet onderdeel uit gaan maken van afwegingen
en besluiten van organisaties en individuen in Nederland. Om dit te
bereiken worden belemmeringen weggenomen, instrumenten ontwikkeld
en samenwerkingsverbanden georganiseerd met de maatschappelijke
partners. De Minister is hierbij verantwoordelijk voor:
• De transitie naar een circulaire economie11 die wezenlijk bijdraagt aan
het verminderen van de milieudruk en het halen van de klimaatdoelstelling, het verbeteren van de voorzieningszekerheid en het versterken
van het verdienvermogen van de Nederlandse economie en het vitaal
houden van ons natuurlijk kapitaal;
• Het borgen van verduurzaming via wetgeving op nationaal, op EU- en
internationaal niveau, bijvoorbeeld om de markt voor secundaire
grondstoffen te vergroten, slim ontwerp van producten te stimuleren,
het marktaandeel van circulaire producten te verhogen, ongewenste
emissies te voorkomen, de kwaliteit van de leefomgeving in verdichte
gebieden te verbeteren;
• Het met behulp van de minimumstandaarden in het Landelijk
Afvalbeheerplan (LAP) verder realiseren van hoogwaardige afvalverwerking;
• Het coördineren van beleid in Europees en in mondiaal verband om
het internationale level playing field voor duurzaamheid te versterken;
• Het toepassen van slimme marktprikkels door het beprijzen van
milieuschade;
• Het coördineren van het interdepartementale plan van aanpak
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen overheden 2015–202012.
Stimuleren
Zowel producenten als consumenten moeten concrete stappen kunnen
zetten naar een meer circulaire economie. Om dit te bereiken steunt IenW
duurzame initiatieven in de samenleving. Daarom stimuleert de Minister
in samenwerking met andere ministers:
De verduurzaming van productketens waarbij bedrijven worden gestimuleerd om efficiënter om te gaan met grondstoffen, kringlopen verder te
sluiten en meer waarde uit afval te halen. Hiertoe worden partijen
gefaciliteerd via bijvoorbeeld de Transitieagenda’s, aanpassing van
regelgeving, Green Deals en ketenprojecten;
• Samenwerking met andere organisaties om begrippen als «duurzaam
consumeren» en «maatschappelijk verantwoord ondernemen»
concreet en hanteerbaar te maken voor (kleine) bedrijven en burgers;
• Investeringen in productietechnieken met minder milieudruk.
Bijvoorbeeld door het stimuleren van de aanschaf van milieuvriendelijke producten of bedrijfsmiddelen door middel van financiële
stimulering (MIA/VAMIL en DEI+) en Groen Beleggen;

11

zoals uiteengezet in het Rijksbrede programma Circulaire Economie (Kamerstukken II
2018–2019 32 852, nr. 76)
12
Kamerstukken II 2015–2016 30 196, nr. 358

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

111

•

Indicatoren en kengetallen

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) bij zowel het Rijk als
decentrale overheden te vergroten/versterken, met speciale aandacht
voor klimaatneutraal en circulair inkopen.

Duurzame ontwikkeling kan op meerdere manieren inzichtelijk worden
gemaakt. In internationaal verband zijn in het najaar 2015 in de Verenigde
Naties de Sustainable Development Goals vastgesteld. Over de stand van
zaken in Nederland wordt regelmatig gerapporteerd. In het voorjaar van
2019 zijn de nieuwste rapporten met een begeleidende brief13 naar de
kamer gestuurd («Monitor Brede Welvaart & Sustainable Development
Goals», «Derde Nederlandse SDG Rapportage»).
Voor het Rijksbrede programma Circulaire Economie is door het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in samenwerking met verschillende kennisinstellingen een monitoringprogramma ontwikkeld. Eén keer
in de twee jaar levert PBL in dat verband een monitoringsrapportage op.
Het andere jaar levert PBL een voortgangsrapportage op. Eind 2019 zal
PBL de eerste voortgangsrapportage opleveren. Op basis daarvan wordt
het uitvoeringsprogramma in 2020 geactualiseerd.
Het PBL zal in de Klimaat- en Energieverkenning met ingang van 2019
jaarlijks rapporteren over de voortgang in het beleid en de effecten
daarvan dat is opgenomen in het klimaatakkoord. Daarin wordt ook
aandacht besteed aan circulaire projecten die tevens een CO2-reductie
realiseren.
Voor het afvalbeleid zijn doelen vastgesteld in het Landelijk Afvalplan
(LAP), waaronder:
• Beperking van het afval aanbod door huishoudens en bedrijven,
bevordering van afvalscheiding en (voorbereiding voor) nuttig
hergebruik, liefst door hoogwaardige recycling. LAP3 is eind 2017 in
werking getreden.
• Preventie van afvalstoffen, zodanig dat de in de periode 1985–2014
bereikte ontkoppeling tussen de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) en de ontwikkeling van het totale afvalaanbod
wordt versterkt. Dit houdt in dat het totaal afvalaanbod in 2023 niet
groter mag zijn dan 61 Mton en in 2029 niet groter mag zijn dan 63
Mton.
• Het van 2012 tot 2022 halveren van de hoeveelheid Nederlands afval
dat de economie «verlaat» via afvalverbrandingsinstallaties en/of
stortplaatsen (in 2012 betrof dit bijna 10 Mton).
Onderstaande grafieken geven een beeld van de ontwikkeling van het
Nederlands afval. De eerste grafiek (grafiek 1) laat de hoeveelheid
Nederlands afval dat de economie «verlaat» zien als percentage van die
hoeveelheid in het basisjaar 2012. Grafiek 2 laat de verhoudingen zien
tussen afvalverwerking (storten, recyclen en verbranden) over de jaren.
Grafiek 3 is een weergave van het werkelijke afvalaanbod versus het
afvalaanbod als het de ontwikkeling van het bbp zou volgen. De ambitie is
om de hoeveelheid afval die wordt gestort of verbrand terug te brengen
met 50% van 10 Mton in 2012 naar 5 Mton in 2022. Dat moet bereikt
worden door inzet in de gehele keten, door van de ontwerp- tot aan de
afvalfase te werken aan preventie, hergebruik en recycling. De
hoeveelheid huishoudelijk restafval is afgenomen terwijl de hoeveelheid
bedrijfsafval is toegenomen. Het is aannemelijk dat bij dat laatste de
aantrekkende economie een rol speelt.

13

Kamerstukken II 2018–2019 34 298, nr. 27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

112

Hoeveelheid Nederlands afval dat de keten
verlaat in vergelijk met 2012 (= 100%)

Grafiek 1: De «hoeveelheid Nederlands afval die de keten verlaat» (%)

100%

75%

50%

25%

0%

2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Realisatie

Doelstelling

Bron: RWS leefomgeving

Grafiek 2: Afvalverwerking Nederlands afval 1985–2016

Hoeveelheid Nederlands afval (kton)

70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
0
1985

1990

1995

2000

Storten
Andere nuttige toepassing

2005

2010

2015

Verbranden als verwijdering
Recycling

Bron: RWS leefomgeving1
De cijfers voor het jaar 2017 worden in het najaar bekend.

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

113

Grafiek 3: Werkelijke afvalaanbod (in Kton) (in Kton) versus afvalaanbod als het
de ontwikkeling BBP volgt

80.000
70.000
60.000
50.000
40.000
30.000
20.000
10.000
0
2003

2005
BBP

2007

2009

2011

2013

2015

2017

Werkelijke afvalhoeveelheid

Bron: RWS leefomgeving

Beleidswijzigingen

Het Rijksbrede programma «Nederland Circulair in 2050» geeft richting
aan alle inspanningen die IenW (en de overige departementen) doen om
de transitie naar een circulaire economie te versnellen. Op 8 februari 2019
is het Uitvoeringsprogramma Circulaire economie 2019 – 2023 aan de
Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2018–2019 32 852, nr. 76). Per
transitieagenda en per dwarsdoorsnijdend thema zijn de activiteiten
weergegeven. In februari 2020 zal er voor een tweede keer door IenW en
partners een conferentie Circulaire Economie worden georganiseerd.
Voor de delen van het programma waarvoor IenW verantwoordelijk is, is
binnen de IenW-begroting in totaal € 16 miljoen middelen vrijgemaakt
voor de jaren 2019 en 2020. Deze middelen worden ingezet voor o.a.: de
rijksbrede coördinatie van het CE-programma, de monitoring van de
voortgang en effecten, de uitvoering van een aantal doorsnijdende
thema’s uit de kabinetsreactie (zoals producentenverantwoordelijkheid,
versnellingshuis, communicatie en circulair ontwerpen) en de versnelling
en opschaling van de transitieagenda’s waar IenW voor verantwoordelijk
is.
Het kabinet heeft besloten om middels een Incidentele Suppletoire
Begroting (Kamerstukken II 2018–2019 35 235, nr. 1) extra middelen
beschikbaar te stellen om versneld te werken aan reducering van
broeikasgasuitstoot. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het opschalen van
CO2-reducerende circulaire technieken waarvan de werking is aangetoond. Hiervoor wordt een deel van de begrotingsreserve «Maatregelen
CO2-reductie» bij het Ministerie van EZK ingezet. Voor de jaren 2019 en
2020 is dit artikel verhoogd met een bedrag van in totaal € 65,3 miljoen
(waarvan € 5 miljoen in 2019 en € 60,3 miljoen in 2020.). Deze middelen
worden onder meer ingezet voor CO2-reducerende maatregelen in de
Grond- Weg- Waterbouw, Recycling kunststoffen en textiel, en andere
CO2-reducerende maatregelen Circulaire Economie (gericht op andere
producten en materialen zoals consumptiegoederen, in de installatietechniek en biobased toepassingen en cascadering).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

114

Voor de uitvoering van het Klimaatakkoord heeft het kabinet besloten om
vanaf 2020 onderstaande reeks ter beschikking te stellen voor circulaire
maatregelen voor het realiseren van de CO2-reductie doelstelling in 2030.
De middelen komen uit de klimaatenveloppe en zijn bestemd voor de
ontwikkeling van nieuwe technieken, demonstratie en pilotprojecten in het
kader van onderstaande deelthema’s:
Tabel Klimaatenveloppemiddelen voor circulaire maatregelen (x € 1.000)
Deelthema

2020

2021

2022

2023

2024

Struct. (t/m
2030)

Maatregelen in de Grond- Weg- en Waterbouw
(GWW)

1.000

2.000

2.000

3.000

3.000

3.000

Ketenaanpak

3.000

3.000

3.000

5.000

5.000

5.000

Klimaatneutraal en circulair inkopen en
aanbesteden

1.000

2.000

2.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

4.000

4.000

4.000

Kunststof- en textielrecycling

In de brief «Naar een circulaire verpakkingsketen» (Kamerstukken II
2017–2018 28 694, nr. 135) zijn de afspraken met het verpakkend bedrijfsleven over de aanpak van kleine plastic flesjes in het zwerfafval weergegeven. Besloten is tot een tweesporenbeleid: het eerste spoor betreft een
recyclingdoelstelling van 90% voor kleine plastic flesjes en een reductiedoelstelling van 70 – 90% voor kleine plastic flesjes in het zwerfafval.
Daarmee wordt een belangrijke impuls gegeven aan circulariteit. Het
tweede spoor betreft het voorbereiden van het invoeren van statiegeld op
kleine plastic flesjes, voor het geval in het najaar van 2020 mocht blijken
dat de doelstellingen niet zijn gerealiseerd. In 2019 is de daartoe
benodigde wijziging van het Besluit beheer verpakkingen opgesteld en
aan de Tweede Kamer aangeboden. De voortgang en realisatie van de
doelstellingen worden gemonitord en hierover wordt de Tweede Kamer
tweemaal per jaar geïnformeerd. Ook wordt in het kader van de Landelijke
Aanpak Zwerfafval door de VNG en Stichting Afvalfonds Verpakkingen
(StAV) bijzondere aandacht geschonken aan minder blikjes in het
zwerfafval. IenW zal hierbij graag partner zijn.
Het derde circulaire economiepakket dat de Europese Commissie op
16 januari 2018 heeft gepubliceerd, versterkt en ondersteunt evenals de
beide vorige pakketten de Nederlandse ambities voor een circulaire
economie voor de komende periode. Het pakket bevat, naast een rapport
over kritieke primaire grondstoffen, de kunststoffenstrategie en het
snijvlak van stoffen-, product- en afvalstoffenwetgeving, tevens het
raamwerk voor monitoring van de transitie naar een circulaire economie.
Op 4 maart 2019 presenteerde de Europese Commissie een rapport
waarin werd geconcludeerd dat alle 54 acties van het derde circulaire
afvalpakket ofwel afgerond waren ofwel doorlopen tot na 2019. Er worden
komende tijd vier wijzigingsrichtlijnen met betrekking tot afvalstoffen in
Nederlandse wetgeving geïmplementeerd (te weten: de herziene
kaderrichtlijn afvalstoffen, de verpakkingenrichtlijn, de wijzigingsrichtlijn
autowrakken, accu’s, batterijen en afgedankte elektronische apparatuur en
de richtlijn storten van afvalstoffen. De voornaamste wijzigingen betreffen
de doelstelling voor inzameling van huishoudelijk afval, uitfaseren van
storten, uitbreiding van de producenten verantwoordelijkheid, afvalpreventie, en verbetering in de toepassing van de concepten «einde-afval» en
«bijproducten».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

115

Per 1 januari 2019 heeft reeds een verhoging plaatsgevonden van de
belasting op storten en verbranden. Het doel hiervan is om het
verbranden en storten van restafval te ontmoedigen en daarmee scheiden
van afval en hoogwaardig hergebruik van deelstromen te bevorderen.
De Minister zet zich blijvend in voor een ambitieus circulair economiebeleid dat de transitie in Nederland en Europa ondersteunt op basis van
een gelijk speelveld voor bedrijven en het wegnemen van belemmeringen
in regelgeving. Tevens is het stimuleren van de markt voor secundaire
grondstoffen een randvoorwaarde voor de transitie. Het streven is om de
positie van Nederlandse bedrijven die bijdragen aan een circulaire
economie te versterken. Een belangrijk instrument om de doelstellingen
ten aanzien van Circulaire en klimaatneutrale Economie te realiseren is
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Dat betekent dat bij de
inkoop van producten, diensten en werken de effecten op people, planet
en profit worden meegenomen, waardoor circulaire- en klimaatneutrale
alternatieven aantrekkelijk worden.
In 2020 wordt verder gevolg gegeven aan het vormgeven van de in het
regeerakkoord opgenomen verbreding van de afvalstoffenbelasting. Ook
wordt bezien met welke andere prikkels de circulaire economie het beste
kan worden ondersteund. De in 2019 uitgevoerde analyse van de
bestaande prikkels op het gebied van storten, verbranden en nuttig
toepassen zal daarvoor als basis dienen.
Het Ministerie van IenW werkt aan verdere verduurzaming van zijn eigen
beleid, uitvoering en bedrijfsvoering en heeft daarvoor ook een eigen
Actieplan MVI opgesteld. Gekozen is om hierbinnen inhoudelijk prioriteit
te leggen op acties gericht op circulaire economie en klimaat, dit krijgt in
2020 verder zijn beslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

116

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 21 Duurzaamheid (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

57.659

37.211

89.535

26.533

26.822

30.691

30.690

Uitgaven

52.352

36.751

89.644

26.533

26.822

30.691

30.690

Waarvan juridisch verplicht
21.04

Duurzaamheidsinstrumentarium

91%
540

168

1.247

1.247

847

847

847

540

168

1.247

1.247

847

847

847

24.432

33.317

70.975

22.364

22.653

25.522

25.521

8.929

11.143

12.127

4.664

4.952

5.196

5.195

– Uitvoering duurzame
productketens

3.632

5.708

8.842

2.843

2.888

1.273

1.272

– Overige Opdrachten

5.297

5.435

3.285

1.821

2.064

3.923

3.923

3.484

13.042

49.757

8.629

8.629

12.629

12.629

– Subsidies duurzame
productketens

2.818

9.511

49.757

8.629

8.629

12.629

12.629

– Chemische recycling
kunststoffen

666

3.531

0

0

0

0

0

7.078

7.487

7.247

7.247

7.247

7.247

7.247

– Waarvan bijdrage aan
RWS

7.078

7.487

7.247

7.247

7.247

7.247

7.247

21.05.04 Bijdrage aan medeoverheden

21.04.01 Opdrachten
21.05

Duurzame productketens

21.05.01 Opdrachten

21.05.02 Subsidies

21.05.03 Bijdragen aan agentschappen

4.471

1.175

1.374

1.374

1.375

0

0

– Caribisch Nederland
afvalbeheer

4.471

1.175

1.374

1.374

1.375

0

0

21.05.06 Bijdragen aan ZBO en
RWT

470

470

470

450

450

450

450

21.06

387

3.266

17.442

2.922

3.322

4.322

4.322

387

3.266

17.422

2.922

3.322

4.322

4.322

26.993

0

0

0

0

0

0

21.07.01 Opdrachten

3.155

0

0

0

0

0

0

21.07.02 Subsidies

18.614

0

0

0

0

0

0

21.07.03 Bijdragen aan agentschappen

5.224

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

215

0

0

0

0

0

0

Extracomptabele verwijzingen

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. Voor een beschrijving van de regelingen, de
doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde
evaluatie en het beoogde jaar van afronding van de volgende evaluatie,
wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de
fiscale regelingen».

Natuurlijk kapitaal

21.06.01 Opdrachten
21.07

Duurzame mobiliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

117

Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen
(x € miljoen)1

Vrijstelling groen beleggen box 3

2018

2019

2020

39

38

35

Heffingskorting groen beleggen

25

22

19

Milieu-investeringsaftrek (MIA)

139

114

124

VAMIL

19

25

25

1

[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling
bedraagt in dat jaar afgerond nihil.

Budgetflexibiliteit

21.04 Duurzaamheidsinstrumentarium
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het opdrachten die
betrekking hebben op het ontwikkelen van een duurzaamheidsinstrumentarium en het verbeteren van het economisch functioneren van de huidige
verdienmodellen.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein duurzaamheidsinstrumentarium.
21.05 Duurzame productketens
De uitgaven voor subsidies (zie hiervoor de subsidiebijlage) en agentschapsbijdragen zijn volledig juridisch verplicht. De subsidies hebben een
tijdshorizon en de agentschapsbijdragen hebben een structureel karakter.
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten.
De budgettaire reeks Caribisch Nederland heeft betrekking op de
wederopbouw van Saba en Sint-Eustatius en verbetering van het
afvalbeheer op Bonaire en Sint-Eustatius.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt aangewend voor
diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein duurzame productketens.
21.06 Natuurlijk kapitaal
Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als gevolg van
doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het opdrachten die
betrekking hebben op de uitvoering van wettelijke taken onder andere
door RWS op het gebied van biomassa en ecosystemen en opdrachten in
het kader van CO2-reducerende maatregelen in de Grond- Weg- en
Waterbouw. Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikel wordt
aangewend voor diverse (onderzoeks)opdrachten op het beleidsterrein
natuurlijk kapitaal.

Toelichting op de financiële
instrumenten

21.04 Duurzaamheidsinstrumentarium
Het ontwikkelen van een duurzaamheidsinstrumentarium en het verbeteren van het economisch functioneren van de huidige verdienmodellen,
zodat alle (maatschappelijke) kosten een rol gaan spelen bij de
afwegingen van consumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

118

21.04.01 Opdrachten
In dit kader worden opdrachten verstrekt voor de ontwikkeling en
implementatie van duurzaamheidsinstrumentarium, zoals monitoring,
onderzoek en kennisontwikkeling en stimuleren van circulair ondernemen.
21.05 Duurzame Productketens
Productketens worden onderzocht met het oog op de gevolgen van de
winning, verwerking en het (her)gebruik van grondstoffen. Actie- en
resultaatgerichte samenwerking in ketens en in de «gouden driehoek»
(onderzoekers, ondernemers en overheid) wordt ondersteund om te
komen tot een circulaire economie gericht op het maximaliseren van de
herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en het minimaliseren
van waarde vernietiging.
Verduurzaming van de veehouderij is niet alleen van belang als onderdeel
van transitie naar een circulaire economie, maar ook om te kunnen
voldoen aan (Europese) doelen op het gebied van emissies en milieukwaliteit. Tevens is verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving rondom
veehouderijen nodig voor het waarborgen van een goed en gezond woonen leefklimaat.
21.05.01 Opdrachten
De opdrachten hebben betrekking op uitvoering van wettelijke taken op
het gebied van het afvalbeleid (onder andere de uitvoering van het LAP3).
Daarnaast heeft dit betrekking op opdrachten voor de uitvoering van o.a.:
de rijks-brede coördinatie van het CE-programma, de monitoring van de
voortgang en effecten, de uitvoering van een aantal doorsnijdende
thema’s uit de kabinetsreactie (zoals producentenverantwoordelijkheid,
versnellingshuis, communicatie en circulair ontwerpen) en de versnelling
en opschaling van de transitieagenda’s waar IenW voor verantwoordelijk
is.
Voor landbouw betreft het onder andere onderzoek naar toepassingen van
maatregelen die de emissies uit veehouderijen naar de lucht en de
leefomgeving verminderen en daarmee bijdragen aan een goed en
gezond woon- en leefklimaat rond veehouderijen.
21.05.02 Subsidies
Dit betreft budget voor subsidieverlening in het kader van voorlichting
aan burgers over duurzame handelingsperspectieven en ondersteuning
van bedrijven bij verduurzaming van productieprocessen. Zoals vermeld
in de ISB-Urgenda (Kamerstukken II 2018–2019 35 235, nr. 1) worden
subsidies verstrekt via de Demonstratieregeling Energie- en klimaatinnovaties (DEI+).
In het kader van het Klimaatakkoord worden middelen uit de klimaatenveloppe ingezet ter stimulering van:
• Ketenaanpak, Circulair ontwerp van producten en diensten in
grondstoffenketens, hergebruik consumptiegoederen via ambachtscentra, ketensamenwerking en versnellingsteams, inclusief afvalpreventie
• Klimaatneutraal en circulair inkopen en aanbesteden
• Recycling en hergebruik van (bio)plastics en textiel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

119

21.05.03 Bijdragen aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor werkzaamheden om de transitie naar
een Circulaire Economie (CE) te bewerkstelligen. Tevens wordt een
opdracht aan RWS verstrekt voor de uitvoering van het Landelijk
Meldpunt Afvalstoffen (LMA), waar IenW – ook namens gemeenten en
provincies – de opdracht voor verleent.
21.05.04 Bijdragen aan medeoverheden
De middelen voor de ontwikkeling van het afvalbeheer Bonaire staan op
het budget voor bijdragen aan medeoverheden.
21.05.06 Bijdragen aan ZBO en RWT
Dit betreft de bijdrage aan de stichting Milieukeur (SMK) voor het
uitvoeren van de wettelijke taken ten behoeve van het Ecolabel. Daarnaast
wordt een bijdrage verstrekt aan de Nationale en Internationale
Wegvervoer Organisatie (NIWO) voor het uitvoeren van de overgedragen
taken en werkzaamheden.
21.06 Natuurlijk Kapitaal
Biotische (materiaal)ketens zijn een integraal onderdeel van de transitie
naar een circulaire economie. Biotische ketens, zoals hout of biocomposiet, mits producten herbruikbaar blijven, kunnen vaak een alternatief
zijn voor materialen van fossiele of minerale oorsprong. Duurzaam
geproduceerde biotische grondstoffen maken het mogelijk om goederen
of diensten duurzaam te kunnen benutten als circulair alternatief.
21.06.01 Opdrachten
Het betreft hier opdrachten voor de ontwikkeling van criteria voor
duurzaamheid van onder andere biomassa.
Verder betreft dit de opdrachten aan RWS en RVO voor de uitvoering van
het beleid op het gebied van biotische ketens. Bijvoorbeeld voor het
bieden van ondersteunen van ketensamenwerking rond biotische
grondstoffen zoals hout of nutriënten. In het kader van het Klimaatakkoord
en de ISB-Urgenda (Kamerstukken II 2018–2019 35 235, nr. 1) worden
daarnaast middelen ingezet voor CO2-reducerende maatregelen in de
Grond- Weg- en Waterbouw (GWW).
21.07 Duurzame mobiliteit
Op dit artikelonderdeel werden in 2018 met name opdrachten, subsidies
en agentschapsbijdragen betreffende duurzame mobiliteit verantwoord.
Vanaf 2019 vindt deze verantwoording plaats op artikel 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

120

Beleidsartikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s.
Algemene Doelstelling

Het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving, die door de
inwoners van Nederland ook als zodanig wordt ervaren.

Rollen en Verantwoordelijkheden

Regisseren
De Minister is verantwoordelijk voor de integrale kaderstelling rond
activiteiten die risico’s kunnen veroorzaken voor een gezonde en veilige
leefomgeving. Deze regisserende rol komt naar voren in:
• De normstelling en regels waaraan bedrijven en overheden zich bij de
uitoefening van hun activiteiten moeten houden. Het daarvoor
gewenste beschermingsniveau wordt bij voorkeur op Europees of
internationaal niveau vastgelegd en nationaal geïmplementeerd,
waardoor een level playing field bereikt wordt. De veiligheid van mens
en milieu bij handelingen met genetisch gemodificeerde organismen
(GGO’s), bij de ontwikkeling en implementatie van regelgeving op het
gebied van chemische stoffen (REACH) en bestrijdingsmiddelen
(Biocidenverordening, Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden),
bij risicovolle bedrijven en bij het transport van gevaarlijke stoffen
(water, rail, buisleidingen en weg) zijn voorbeelden waarbij dit in de
vorm van wet- en regelgeving gebeurt. Voor deze dossiers geldt dat
Nederland een actieve bijdrage levert aan de Europese en soms
mondiale processen die leiden tot verdere verbetering van deze
internationale regels.
• Waar Europese regels (deels) ontbreken, of waar specifieke omstandigheden in Nederland het stellen van regels voor de veiligheid van de
omgeving noodzakelijk maken, wordt in dialoog met stakeholders
gezocht naar een optimum tussen de te bereiken doelen (en dus baten
in termen van milieu en gezondheidswinst) en de lasten die deze
regels veroorzaken. Dit is onder meer aan de orde bij de regelgeving
rond buisleidingen, risicovolle bedrijven, de emissies van zeer
zorgwekkende stoffen en het basisnet vervoer gevaarlijke stoffen. Met
dat laatste wordt een balans gezocht tussen de belangen van vervoer,
ruimte en veiligheid.
• Waar nieuwe technologische ontwikkelingen aanleiding zijn om na te
gaan of beleid en regelgeving daarmee nog in de pas lopen, kan het
overwegen van nieuw of aanvullend beleid en regulering aan de orde
zijn. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de beleidsontwikkeling ten
behoeve van de veilige toepassing voor mens en milieu van nieuwe
vormen van nanotechnologie en biotechnologie.
• Het reduceren van de regeldruk wordt onder meer nagestreefd door
een betere kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving.
Deze taken worden door 29 Omgevingsdiensten (OD’s) uitgevoerd,
waarbij zes OD’s een specialisatie in BRZO-taken hebben. De Minister
heeft hierin een regisserende rol als voorzitter van het bestuurlijk
omgevingsberaad (BOB) en is stelselverantwoordelijk voor het VTH
stelsel milieu (Stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving).
• Tegengaan van lastendruk is ook een centrale invalshoek bij het
transport van gevaarlijke stoffen. Om die reden stelt Nederland in
principe geen hogere eisen aan verpakkingen en voer- of vaartuigen
dan in de relevante internationale verdragen is vastgelegd, conform de
EU-Kaderrichtlijn transport gevaarlijke stoffen.
• Het verlenen van vergunningen met als doel bescherming van mens
en milieu bij activiteiten met GGO’s.
• Het verlenen van vergunningen voor een beperkt aantal bedrijven met
een verhoogd risico voor de externe veiligheid in Caribisch Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

121

Stimuleren
Het is primair de verantwoordelijkheid van bedrijven die risico’s voor een
gezonde en veilige leefomgeving vormen om deze risico’s te identificeren
en te voorkomen of te beperken. Overheden zijn verantwoordelijk voor
bijvoorbeeld ruimtelijke ordening of vergunningverlening dat invloed kan
hebben op een gezonde en veilige leefomgeving. De Minister stimuleert:
• Het in beeld (doen) brengen van bestaande of nieuwe risicosituaties en
het vermijden of beperken hiervan. Dit geschiedt door inventarisaties
van deze risico’s en het stimuleren van de aanpak daarvan, door het in
beeld brengen van de risico’s van nieuwe technologieën zoals het
gebruik van nanomaterialen en biotechnologie, het «vergroenen» van
het beschikbare pakket aan biociden en het terugdringen van het
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw, het
volgen van nieuwe wetenschappelijke inzichten op het gebied van
hormoonverstoring en gecombineerde blootstelling aan stoffen en
door het ontwikkelen van beleid ten aanzien van onzekere risico’s.
Door integraal plaagdiermanagement (IPM) toe te passen, wordt
gestreefd naar vermindering van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. De eigen verantwoordelijkheid van bedrijven en
andere overheden is een belangrijk anker, onder andere door openheid
te geven ten aanzien van feitelijke risico’s. De Risicokaart (in overleg
met het Ministerie van Justitie en Veiligheid en ontwikkeld) en de Atlas
Leefomgeving zijn hiervan voorbeelden. Op basis van deze informatie
kunnen burgers nagaan hoe het is gesteld met de kwaliteit van hun
directe leefomgeving. Daarnaast is er ook het landelijk asbestvolgsysteem die alle ketenpartijen van de nodige informatie voorziet. Het
Landelijk asbestvolgsysteem (LAVS) is bedoeld om via inzicht in de
asbestsaneringsketen de naleving van de asbestregelgeving te
verbeteren en daarmee te voorkomen dat nadelige gevolgen optreden
voor de gezondheid van de mens en het milieu.
• Het nemen van maatregelen ter bescherming van mens en maatschappij tegen moedwillige verstoring van onderdelen van de vitale
infrastructuur door te bevorderen dat de risico’s op moedwillige
verstoring (bijvoorbeeld terroristische aanslagen) worden geïdentificeerd en waar mogelijk beperkt. Het betreft hier onder andere
chemische bedrijven en buisleidingen.
• Een continue verbetering van de omgevingsveiligheid bijvoorbeeld
met behulp van het instrument van de Safety Deals (subsidieregeling
versterking Omgevingsbeleid).
• Dat veiligheid en gezondheid van meet af aan ontwerpcriteria zijn bij
innovatieve ontwikkelingen (Safe-by-design). Hiervoor wordt enerzijds
ingezet op kennisontwikkeling m.b.t. veilig ontwerpen en anderzijds op
het opleiden van toekomstige ingenieurs en ontwerpers. Daarbij hoort
ook – in het kader van de circulaire economie – het stimuleren van Safe
& Circular Design. Hiervoor zijn samenwerkingsagenda’s met
universiteiten opgesteld die in de komende jaren verder worden
uitgewerkt.
Verder is de Minister verantwoordelijk voor het toezicht op en de
handhaving van (een deel van) de wet- en regelgeving door de ILT op dit
beleidsterrein (zie beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht).
Indicatoren en kengetallen
Veiligheid en veiligheidsbeleving zijn niet eenvoudig objectief te meten.
Het streven is gericht op het voorkomen van onveiligheid: vermeden
onveilige situaties laten zich niet meten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

122

REACH
In het kader van de Europese stoffenregelgeving (REACH) worden stoffen
beoordeeld en waar nodig van beheersmaatregelen voorzien (geharmoniseerde classificatie en labelling, autorisatie, restrictie). Nederland levert
een bijdrage aan dat proces, waarbij de Nederlandse inzet wordt bepaald
door de eerder ontwikkelde beleidsprioriteringscriteria en de mate waarin
de betreffende stof voor Nederland zorgen oplevert, of hier geproduceerd
of gebruikt wordt. Onderstaande tabel geeft aan wat de realisatie is in
2018 bij deze producten van het Europese systeem en wat naar
verwachting de Nederlandse inbreng en voor de hele EU is in 2019 en
2020. Daarbij betreft de Nederlandse bijdrage de door Nederland
ingebrachte dossiers en door andere lidstaten ingebrachte dossiers waar
Nederland veelal actief input op levert.
Tabel resultaten REACH in 2018, 2019 en 2020
Realisatie 2018

Geraamd 2019

Geraamd 2020

NL inbreng

Hele EU

NL inbreng

Hele EU

NL inbreng

Hele EU

1

Beoordelingen ontwerpbesluiten ECHA
t.a.v. registratiedossiers en testvoorstellen van Europese bedrijven.

92

294

80

345

80

1.400

2

Door Nederland uitgevoerde (en
beoordeelde ontwerpbesluiten van)
stofevaluaties.

0
(14)

18

2
(30)

50

1
(30)

50

3a

Door Nederland gescreende stoffen.

21

n.v.t.

Circa 20

n.v.t.

Circa 20

n.v.t.

3b

Door Nederland ingediende (en
becommentarieerde) RMO-analyses.

2
(7)

n.v.t.

6
(10)

n.v.t.

6
(10)

n.v.t.

Door Nederland ingebrachte (en
becommentarieerde) Annex XV
dossiers t.a.v. zeer ernstige
zorgstoffen.

0
(14)

14

2
(15)

15

2
(15)

15

Door Nederland gerapporteerde (en
becommentarieerde) clusters van
autorisatieverzoeken.

2
(10)

13

0
(40–57)

60

2
(30)

40

Door Nederland gerapporteerde (en
becommentarieerde) restrictiedossiers.

1
(7)

7

2
(8–11)

11

2
(8–10)

10

Door Nederlandse ingebrachte (en
becommentarieerde) voorstellen voor
geharmoniseerde classificatie &
labeling.

9
(49)

67

5–10
(36)

70

5–10
(40)

80

Behandelde vragen door de REACH &
CLP helpdesk.

619

n.v.t.

450

n.v.t.

600

n.v.t.

4a

4b

5
6

7

Bronnen: RIVM, Werkprogramma 2019 Bureau REACH en Jaarverslag 2018 Bureau REACH. ECHA, Programming Document 2019–2022 – MB/52/2018
final (december 2018).

Toelichting
Het beoordeling- en besluitvormingstraject met betrekking tot de
REACH-werkprocessen stofevaluatie, autorisatieverzoeken en restrictiedossiers beperkt zich veelal niet tot één kalenderjaar waarmee de
daarmee samenhangende werklast over meerdere jaren wordt verspreid.
De getallen betreffen door NL becommentarieerde dossiers of door NL
RAC- en SEAC-leden gedragen (co)rapporteurschappen. De RAC- en
SEAC-leden leveren input op vrijwel alle dossiers, in de tabel staan de
aantallen opgenomen waarbij de leden worden ondersteund. De aantallen
door Nederland becommentarieerde dossiers staan steeds tussen haakjes.
Bij het prioriteren wordt de nadruk gelegd op stoffen die relevant zijn voor
de Nederlandse situatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

123

Ad 1) Naar aanleiding van de evaluatie van REACH en is besloten het
aandeel beoordelingen van registratiedossiers van 5 naar 20% op te
hogen. Er zal meer geprioriteerd worden om het aantal te beoordelen
ontwerpbesluiten en de daarmee gepaarde werklast gelijk te laten blijven.
Ad 2) Het aantal stofevaluaties kende in 2018 een dip vanwege de
interferentie met beoordeling van registratiedossiers uitgevoerd door
ECHA en is voor 2019 en 2020 weer terug op het oude niveau. Naar
verwachting kan er gezien de beperkte termijn voor het aandragen van
stoffen voor 2020 slechts één geschikte stof gevonden vonden.
Ad 3a) Betreft het screeningswerk om tot de selectie te komen voor
kandidaten voor risicobeheersmaatregelen (stofevaluatie, classificatie,
autorisatie of restrictie).
Ad 3b) Aan de hand van een RMO-analyse worden de meest adequate
risicobeheersmaatregelen met ministeries en lidstaten afgestemd.
Ad 4a) De Nederlandse inbreng aan Annex XV SVHC dossiers wordt voor
2020 op twee dossiers geschat. Het lastige daarbij is wel om tot geschikte
stoffen te komen, deze volgen veelal uit andere processen zoals
RMO-analyse en stofevaluatie.
Ad 4b) De taken met betrekking tot de autorisatieverzoeken laten zich
lastig beschrijven in aantallen. De autorisatieaanvragen betreffen in de
regel één tot drie gebruiken die afzonderlijke opinies behoeven.
Aanvragen worden veelal geclusterd in groepen van vergelijkbare
aanvragen die door dezelfde rapporteurs worden behandeld uit efficiëntieoverwegingen. Naast twee rapporteurschappen levert Nederland op circa
75% van alle opinies m.b.t. autorisatieverzoeken.
Ad 5) Nederland levert input op circa 75% van alle restrictiedossiers.
Ad 6) De aantallen Nederlandse CLH-voorstellen staan ter discussie nu
Ctgb zelf dossiers opstelt en Bureau REACH deze toetst, indient en
procesmatig de dossiers afhandelt.
Ad 7) Het RIVM beantwoordt zowel vragen van de REACH Helpdesk als de
CLP-Helpdesk. Het aantal vragen lijkt in 2019 niet af te nemen t.o.v. 2018,
vandaar dat de raming voor 2020 is bijgesteld tot het niveau van 2018.
Asbestdaken
Op basis van het advies van de Gezondheidsraad in 2010 is het beleid
erop gericht om de belangrijkste resterende bron van asbestvezels in de
leefomgeving te saneren. Uit onderzoek is gebleken dat asbestdaken al na
15 jaar verweren en asbestvezels naar de leefomgeving verspreiden.
Daarnaast hebben branden regelmatig tot gevolg dat de omgeving wordt
verontreinigd met asbest, hetgeen risico’s voor de gezondheid en hoge
opruimkosten veroorzaakt. Een wetsvoorstel dat moest voorzien in de
juridische grondslag om asbesthoudende dakbedekkingen te kunnen
verbieden, is op 4 juni 2019 verworpen door de Eerste Kamer. Ter
uitvoering van dit verbod was in samenspraak met andere overheden en
banken een fonds in oprichting waarmee eigenaren die niet de
mogelijkheid hebben tot reguliere financiering, de mogelijkheid moest
worden geboden de sanering te financieren. Nu het wetsvoorstel is
verworpen, zal in nauw overleg met de partners waarmee wordt samengewerkt in het kader van de Versnellingsaanpak sanering asbestdaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

124

worden beraadslaagd over een vervolgaanpak. De Tweede Kamer wordt
hierover voor het einde van 2019 geïnformeerd. Het aantal vierkante
meters asbestdak in Nederland is in 2012 ingeschat op 120 mln. Het
Ministerie van IenW volgt de sanering van de asbestdaken en brengt per
kwartaal in beeld hoeveel daken er zijn gesaneerd. In onderstaande tabel
wordt op jaarbasis de stand van zaken en de planning van de saneringsoperatie in beeld gebracht. Omdat momenteel verschillende provincies en
gemeenten de asbestdaken op hun gebied in kaart brengen op basis van
feitelijke waarnemingen, zal onderstaand overzicht met betrekking tot het
resterend aantal vierkante meters zo nodig worden geactualiseerd.
Sanering asbestdaken (aantallen in miljoenen m2):
Jaar

Gesaneerd

Resterend

2012

(–)

120

2013

4,5

115,5

2014

5,9

109,6

2015

6,9

102,7

2016

9,9

92,8

2017

10,8

82,0

2018

12,8

69,2

2019

p.m.

p.m.

2020

p.m.

p.m

Bron: Startmeldingenbestand van de Inspectie SZW (meldingen saneerders bij aanvang
sanering), bewerkt door RWS.

Bevt
Voor het oplossen van knelpunten veroorzaakt door het Basisnet is de
milde saneringsregeling Bevt (Besluit externe veiligheid transport)
gestart.14 Deze regeling heeft betrekking op het oplossen van huidige en
mogelijke toekomstige knelpunten bij bestaande woningen langs
basisnetroutes. Bij aanvang van deze regeling was er sprake van 42
kwetsbare objecten en per 1 januari 2019 resteren nog 4 woningen. Deze
regeling loopt nog tot en met 2020 (bron: RWS).
GGO’s
Er is gekozen om over de uitvoering van de GGO-regelgeving niet alleen
kengetallen te vermelden maar ook indicatoren. Immers, kengetallen
geven uitsluitend een beeld van wat de bestede middelen voor vergunningverlening aan resultaten hebben opgeleverd, maar zij bieden geen
inzicht in de mate waarin vergunningverlening aan het bereiken van het
beleidsdoel heeft bijgedragen.
Kengetallen zijn de aantallen ontvangen vergunningaanvragen, aanvragen
voor wijziging van vergunningen, kennisgevingen, wijzigingen op
kennisgevingen en art.2.8-verzoeken.
Indicatoren zijn het percentage van het aantal vergunningaanvragen,
kennisgevingen of art.2.8 verzoeken voor handelingen waarbij het risico
voor mens en milieu gelijk of lager is dan een verwaarloosbaar risico.

14

Stcrt. 2015, 10961, Beleidsregel verwerven van woningen langs basisnetroutes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

125

De GGO-regelgeving is op 1 maart 2015 gewijzigd15 waarbij naast
vergunningen ook algemene regels, de mogelijkheid tot het doen van
kennisgevingen en verzoeken ingevolge art. 2.8 van het Besluit ggo
milieubeheer 2013 zijn geïntroduceerd en de structuur van de vergunningverlening is gewijzigd. Dit gegeven zorgt ervoor dat nog maar een
beperkte set historische kengetallen voorhanden is. De prognose voor
2020 is dat de realisatie eenzelfde beeld als 2018 te zien zal geven.
De realisatie in 2018 is als volgt:
Kengetal
2018

Indicator
2018

Ingeperkt gebruik:
–

Vergunningaanvragen

46

100%

–

Kennisgevingen1

422

100%

–

Verzoeken ex art. 2.8 Besluit ggo

165

100%

0

–

Introductie in het milieu, medisch, veterinair

20

100%

Totaal

653

n.v.t.

Introductie in het milieu, landbouw (inclusief marktaanvragen)

1
Het betreft kennisgeving op niveau I, II-k, II-v, en III, inclusief de wijzigingen op de respectievelijke niveaus

Bron: RIVM, bureau Genetisch Gemodificeerde Organismen.

Majeure risicobedrijven
Jaarlijks rapporteert de Staatssecretaris aan de Tweede Kamer de Staat
van de Veiligheid bij de majeure risicobedrijven. De Staat van de
Veiligheid majeure risicobedrijven schetst vanuit een breed perspectief
een beeld van de naleving en de veiligheidssituatie van de majeure
risicobedrijven in Nederland. Met deze benadering wordt vanuit verschillende invalshoeken het beeld over de veiligheid bij deze groep bedrijven
losgekoppeld van de individuele casuïstiek bij bedrijven. Op basis van een
jaarlijks terugkerende rapportage (eerste rapportage in 2014) kunnen
tevens trends en ontwikkelingen over de veiligheid bij de majeure
risicobedrijven zichtbaar worden en waar nodig specifieke sturingsmaatregelen worden genomen. De Staat van de Veiligheid majeure risicobedrijven is een monitoringsinstrument voor de stelselverantwoordelijke
departementen (IenW, JenV en SZW). Op 8 juli 2019 is de Staat van de
Veiligheid (Kamerstukken II 2018–2019 26 956, nr. 212) over 2018 aan de
Tweede Kamer aangeboden.
Beleidswijzigingen

Binnen het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030) wordt ernaar
gestreefd om per 2030 een (petro)chemische industrie zonder noemenswaardige incidenten te bewerkstelligen. Partners uit het bedrijfsleven,
wetenschap en overheid werken hiertoe samen in vijf themagewijze
roadmaps. In deze roadmaps worden diverse projecten en onderzoeken
uitgevoerd. Medio 2020 zal DV2030 na een evaluatie worden afgerond.
Onderdelen van DV2030 zullen landen in de alsdan opgerichte organisatie
Safety Delta Nederland (SDN). In deze organisatie zetten overheid,
wetenschap en bedrijfsleven de met DV2030 ingezette samenwerking en
koers voort waardoor de (petro)chemische industrie in Nederland in 2030
de veiligste ter wereld moet worden. Zo zal bijvoorbeeld worden gestart

15

Stb. 2014, 57 en Stcrt. 2014, 11317

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

126

met het opstellen van één overkoepelende Kennis- en Innovatieagenda
Veiligheid.
In het met de andere overheden uit te voeren programma Impuls
Omgevingsveiligheid (IOV) wordt in het deelprogramma Modernisering
Omgevingsveiligheid (MOV) 2019–2020 de implementatie van een nieuw
instrument mogelijk gemaakt. Dit nieuwe instrument, de aandachtsgebieden voor brand, explosie of giftige wolk, is in de Omgevingswet
opgenomen.
In de Omgevingswet is een veilige en gezonde fysieke leefomgeving één
van de maatschappelijke doelen. Een van de uitgangspunten van de
Omgevingswet is dat overheden bij hun plannen zo vroeg mogelijk kijken
naar veiligheid. Zo kunnen zij een ramp of crisis voorkomen of de
gevolgen er van beperken. Onder de Omgevingswet is het Besluit
kwaliteit leefomgeving (Bkl) opgesteld. In het Bkl is onder andere
vastgelegd dat er een Register voor externe veiligheidsrisico’s (REV) moet
komen, dat door de minister van Infrastructuur en Waterstaat wordt
beheerd en dat voor een ieder langs elektronische weg toegankelijk moet
zijn (artikel 10.8 Bkl).
Kort samengevat staat in de Omgevingswet dat vanaf 2021 in het REV de
informatie van circa 40 activiteiten vanuit ruim 400 bronhouders langs
elektronische weg toegankelijk gemaakt moet worden.
Deugdelijke informatie over de leefomgeving is cruciaal voor uitvoering
van de zorgplicht in de Omgevingswet. Vanaf 2021 gaat het REV voorzien
in de informatiebehoefte van Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Daarnaast moet het REV ook aan burgers en bedrijven/
organisaties inzicht geven in de lokale situatie van externe veiligheid.
Bij het vaststellen van een omgevingsplan, een projectbesluit of het
verlenen van een omgevingsvergunning voor een activiteit met gevaarlijke stoffen moet het bevoegd gezag in deze aandachtsgebieden expliciet
nadenken over de risico’s en mogelijke effecten van een incident met
gevaarlijke stoffen. Mede op basis van het risicoprofiel van de activiteit
met gevaarlijke stoffen overweegt het bevoegd gezag maatregelen in het
aandachtsgebied om personen te beschermen en om maatschappelijke
ontwrichting te voorkomen.
Doordat het aandachtsgebied en de risicocontouren visueel worden
gemaakt op kaarten, zullen ruimtelijke ordenaars in hun plannen eerder
rekening kunnen houden met de gevaren, zoals een brand, explosie of
giftige wolk. In 2019 en 2020 ligt het accent op het vaststellen van de
aandachtsgebieden rondom alle Seveso-bedrijven en rondom andere
risicovolle activiteiten, waarvan het aandachtsgebied berekend moet
worden.
Veiligheid en gezondheid moeten, mede als voorwaarde voor het
realiseren van een circulaire economie, van meet af aan in een innovatie
worden meegenomen omdat alleen dan ook in de toekomst een gezonde
en veilige leefomgeving realiseerbaar is. Safe-by-Design («Veilig aan de
Voorkant») lijkt een geschikt concept te zijn om invulling te geven aan die
voorwaarde en is daarom van groot belang voor het voorkomen van
milieurisico’s. Met de brief «Beleidsaanpak omgevingsveiligheid en
milieurisico’s» is de Kamer geïnformeerd over deze nieuwe ambities voor
de aanpak van milieurisico’s en de acties die daar in 2020 en verder uit
voortvloeien (Kamerstukken II 2017–2018 28 089, nr. 88). In 2020 zal verder
invulling worden gegeven aan de beleidsmodernisering veiligheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

127

biotechnologie die in de Kabinetsreactie Trendanalyse Biotechnologie16 is
aangekondigd. Op 4 april 2019 is hierover een voortgangsbrief aan de
Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II 2018–2019 27 428, nr. 355). Het
doel van de beleidsmodernisering is ten minste te waarborgen dat de
veiligheid van mens, dier en milieu is gewaarborgd bij toepassingen van
biotechnologie en beleid en regelgeving zijn toegesneden op toekomstige
ontwikkelingen. In 2020 ontvangt de Kamer een tweede voortgangsbrief.
In 2020 eindigt een tweejaarlijkse cyclus van aanpassing van de regels
voor vervoer van gevaarlijke stoffen over weg, spoor en binnenwateren.
De regels zijn dan aangepast aan de laatste stand van wetenschap en
techniek, en zij worden in 2021 geïmplementeerd in nationale wetgeving.
In het internationale overleg hierover zet Nederland in op voortdurende
verbetering van de veiligheid en harmonisatie van voorschriften. Moderne
informatie- en communicatietechnieken spelen hierin een belangrijke rol,
evenals het intrinsiek veilig ontwerpen van vervoermiddelen. Hiermee
sluit Nederland aan bij de nieuwe VN-strategie voor duurzaam vervoer,
die in februari 2019 is vastgesteld.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 22 Omgevingsveiligheid en milieurisico’s (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

43.695

29.761

31.241

45.638

47.012

59.461

59.474

Uitgaven

50.160

35.622

34.204

40.183

47.012

59.461

59.474

Waarvan juridisch verplicht
22.01

Veiligheid chemische
stoffen

81%
7.752

6.911

8.540

8.344

8.395

8.438

8.456

22.01.01 Opdrachten

3.757

3.795

5.718

5.612

5.663

5.706

5.724

22.01.02 Subsidies

1.654

265

265

175

175

175

175

22.01.03 Bijdragen aan agentschappen

2.341

2.851

2.557

2.557

2.557

2.557

2.557

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

2.341

2.631

2.337

2.337

2.337

2.337

2.337

– Overige bijdrage aan
agentschappen

0

220

220

220

220

220

220

Veiligheid biotechnologie

3.285

2.920

3.770

2.770

2.770

2.770

2.770

3.285

2.920

3.770

2.770

2.770

2.770

2.770

39.123

25.791

21.894

29.069

35.847

48.253

48.248

4.996

8.851

8.478

21.647

28.425

40.831

40.826

– Omgevingsveiligheid

1.896

1.106

4.329

16.160

15.480

18.160

18.160

– Overige opdrachten

3.100

7.745

4.149

5.487

12.945

22.671

22.666

22.03.02 Subsidies

29.119

11.745

3.849

2.855

2.855

2.855

2.855

– Asbest

25.000

8.800

0

0

0

0

0

– Overige subsidies

4.119

2.945

3.849

2.855

2.855

2.855

2.855

22.03.03 Bijdragen aan agentschappen

2.002

1.933

1.521

1.521

1.521

1.521

1.521

22.02

22.02.01 Opdrachten
22.03

Veiligheid bedrijven en
transport

22.03.01 Opdrachten

16

Brief aan TK, Beleidsnota Biotechnologie, reactie op Trendanalyse Biotechnologie 2016
«Regelgeving Ontregeld», 12-12-2016 (Kamerstukken II 2016–2017 27 428, nr. 335).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

128

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2.002

1.933

1.521

1.521

1.521

1.521

1.521

22.03.04 Bijdragen aan medeoverheden

100

101

5.000

0

0

0

0

22.03.09 Inkomensoverdrachten

2.906

3.161

3.046

3.046

3.046

3.046

3.046

2.906

3.161

3.046

3.046

3.046

3.046

3.046

3.007

250

250

250

250

250

250

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

– Mesothelioom en
asbestose
Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

129

Extracomptabele verwijzingen
Extracomptabele verwijzing naar artikel 18.06 Externe Veiligheid van het Infrastructuurfonds (bedragen x € 1.000)

Bijdrage uit artikel 26 van Hoofdstuk XII aan
artikel 18.06 Externe Veiligheid van het
Infrastructuurfonds

2020

2021

2022

2023

2024

2.287

0

0

0

0

Andere ontvangsten van artikel 18.06
Externe Veiligheid van het Infrastructuurfonds

0

0

0

0

0

Totale uitgaven op artikel 18.06 Externe
Veiligheid van het Infrastructuurfonds

2.287

0

0

0

0

2.787

0

0

0

0

waarvan
18.06

Externe veiligheid

Budgetflexibiliteit

22.01 Veiligheid chemische stoffen
De uitgaven voor de agentschapsbijdragen zijn volledig juridisch
verplicht. Van het opdrachten- en subsidiebudget is een deel juridisch
verplicht als gevolg van doorlopende opdrachten en subsidies, waaronder
opdrachten in de sfeer van wettelijke taken inzake het (inter)nationale
stoffenbeleid evenals de vergunningverlening op dat gebied en het
(interdepartementale) meerjarenprogramma Gezondheidsrisico’s straling
zendmasten (elektromagnetische velden) en de jaarlijkse bijdragen aan de
Gezondheidsraad en het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb).
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel heeft met name
betrekking op het uitvoeren van de programma’s REACH, waaronder ook
de onderzoeken in het kader van de aanpak van zeer zorgwekkende
stoffen, asbest, Gezondheid in het milieubeleid (GiM) en Safe-by-Design
(«Veilig aan de voorkant»).
22.02 Veiligheid biotechnologie
Het grootste deel van de uitgaven is juridisch verplicht als gevolg van de
jaarlijkse bijdrage aan de COGEM en de uitgaven in het kader van het
meerjarenonderzoeksprogramma Biotechnologie en Veiligheid.
Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel wordt
aangewend voor uitgaven in het kader van de modernisering veiligheid
biotechnologie.
22.03 Veiligheid bedrijven en transport
De uitgaven voor inkomensoverdrachten en de agentschapsbijdragen zijn
volledig juridisch verplicht. Van het subsidiebudget wordt het budgetten
voor de subsidieregeling Versterking omgevingsveiligheid chemische
sector 2020 in de Staatscourant gepubliceerd en is hiermee juridisch
verplicht. Van het opdrachtenbudget is een deel juridisch verplicht als
gevolg van doorlopende opdrachten. Meer specifiek betreft het
opdrachten en subsidies in de sfeer van (wettelijke) taken inzake
omgevingsveiligheid (Caribisch Nederland) en basisnetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

130

Het niet-juridisch verplichte deel van dit artikelonderdeel wordt voor een
deel aangewend voor uitgaven in het kader van de modernisering van het
omgevingsveiligheidsbeleid, veiligheid BRZO-bedrijven in Caribisch
Nederland, vuurwerkcampagnes en het beheer van het VTH-stelsel.
Toelichting op de financiële
instrumenten

22.01 Veiligheid chemische stoffen
22.01.01 Opdrachten
In dit kader worden opdrachten verstrekt aan onder andere de Gezondheidsraad voor de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van
asbest, chemische stoffen en externe veiligheid en het College voor de
toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) voor de
uitvoering van het werkprogramma. Daarnaast worden opdrachten
verstrekt voor de uitvoering van EU-regelgeving ten aanzien van zeer
zorgwekkende stoffen in relatie tot andere overheden (vergunningverlening), voor de uitvoering van taken op de gebieden «veiligheid en
gezondheid» (asbest) en «nieuwe risico’s » (nanotechnologie en synthetische biologie).
22.01.02 Subsidies
De subsidies hebben betrekking op het onderwerp veiligheid stoffen.
22.01.03 Bijdragen aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor voornamelijk de capaciteitsinzet in
het kader van de uitvoering van InfoMil (centraal punt voor bundeling en
verspreiding van milieu wet- en regelgeving) op het beleidsonderwerp
«asbest». Daarbij wordt inzet geleverd voor het beheer en verdere
ontwikkeling van het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS). Daarnaast
wordt een bijdrage aan de NVWA verstrekt inzake toezicht op gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw.
22.02 Veiligheid biotechnologie
22.02.01 Opdrachten
Ter uitvoering van de wettelijke taak wordt jaarlijks een opdracht verstrekt
aan de Commissie Genetische Modificatie (COGEM) voor het maken van
beoordelingen inzake risico’s verbonden aan werkzaamheden met
genetisch gemodificeerde organismen en het adviseren over maatregelen
risicobeheersing en monitoring die bij de uitvoering van werkzaamheden
met GGO’s kunnen worden toegepast. Daarnaast worden de uitgaven in
het kader van het meerjarige onderzoeksprogramma Biotechnologie en
Veiligheid hier verantwoord.
22.03 Veiligheid bedrijven en transport
22.03.01 Opdrachten
Omgevingsveiligheid
Het betreft hier uitgaven in het kader van de Impuls omgevingsveiligheid
(IOV 2019–2020) voor de deelprogramma’s Besluit risico’s zware
ongevallen (BRZO), Publicatiereeks Gevaarlijke stoffen (PGS), Informatie/
Kennisinfrastructuur, lokaal externe (omgeving) veiligheidsbeleid en
modernisering Omgevingsveiligheid. Door middel van een programma-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

131

tische aanpak wordt ingezet op het creëren van een veiligere leefomgeving. Het programma wordt uitgevoerd onder auspiciën van het
Bestuurlijk Omgevingsberaad (BOB). In het najaar van 2019 wordt een
besluit genomen over het vervolg van de Impuls Omgevingsveiligheid
met het oog op structurele financiering van taken inzake omgevingsveiligheid.
Overige opdrachten
Het betreft hier opdrachten voor (wettelijke) taken in het kader van BRZO
bedrijven, olieterminals in Caribisch Nederland en vuurwerk, de
monitoring van basisnetten (weg, water, spoor), modellenbeheer
buisleidingen (Bevb), onderhouden Activiteitenbesluit voor het realiseren
vermindering regeldruk bedrijven en de stelselontwikkeling en het beheer
van standaarden voor vergunningverlening, toezicht en handhaving
(VTH). Daarnaast worden opdrachten verstrekt voor onderzoek en
implementatie van risicoreductie maatregelen alsmede de ondersteuning
en begeleiding van het verwijderen van asbestdaken.
22.03.02 Subsidies
Asbest
Het betrof hier de uitgaven in het kader van de Subsidieregeling verwijderen asbestdaken die door de RVO is uitgevoerd over de periode
2016–2018. In 2019 zijn de laatste uitgaven gedaan en inmiddels is de
subsidieregeling beëindigd.
Overige subsidies
Het betreft hier de uitgaven in het kader van de Subsidieregeling
versterking omgevingsveiligheid chemische sector, die door de RVO
wordt uitgevoerd. Jaarlijks wordt in de Staatscourant het beschikbare
jaarbudget gepubliceerd. De overige subsidies hebben voornamelijk
betrekking op de vuurwerkcampagnes en subsidies aan organisaties die
een bijdrage leveren aan het vervolmaken van het stelsel van Omgevingsdiensten. Daarnaast kunnen hier ook als onderdeel van de uitvoeringsagenda BRZO ook subsidies worden toegekend onder de noemer «Safety
Deals». De Safety Deals zijn complementair aan de maatregelen die
versterking van toezicht en handhaving tot doel hebben. Het gaat hier om
het creëren van een duurzame veiligheidscultuur bij onder meer de
bedrijfsprocessen binnen de chemiesector. Ook vindt vanuit hier tot en
met 2020 een bijdrage plaats aan Caribisch Nederland voor milieudoeleinden.
22.03.03 Bijdragen aan agentschappen
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor de capaciteitsinzet in het kader van
de uitvoering van InfoMil (centraal punt voor bundeling en verspreiding
van milieu wet- en regelgeving) op de beleidsonderwerpen «kennisoverdracht omgevingsveiligheid» en «vergunningverlening». Daarnaast
vinden hier uitgaven plaats voor werkzaamheden van de Dienst Verkeer
en Scheepvaart van RWS in het kader van basisnetten en vervoer
gevaarlijke stoffen.
22.03.04 Bijdragen aan medeoverheden
In 2019 vindt een laatste bijdrage plaats aan Caribisch Nederland in
verband met de bouw van het Kruithuis voor de veilige opslag van
vuurwerk. In 2020 draagt het Rijk middelen bij uit de Reservering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

132

regionale knelpunten (waaronder BES) (Kamerstukken II 2017–2018
34 775, nr. 54) met betrekking tot de vernieuwing van de brandstofopslag
op Bonaire.
22.03.09 Inkomensoverdrachten
Mesothelioom en asbestose
De inkomensoverdrachten hebben betrekking op het honoreren van
incidentele aanvragen in het kader van de Regeling tegemoetkoming
niet-loondienst gerelateerde slachtoffers van mesothelioom en asbestose
(TNS). Deze regeling is bedoeld voor iedereen die de ziekte van maligne
mesothelioom of asbestose heeft als gevolg van contact met asbest
buiten de werksituatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

133

Artikel 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie
Algemene Doelstelling

Het KNMI adviseert en waarschuwt de samenleving om risico’s met een
atmosferische of seismische oorsprong terug te dringen. Het KNMI
ontwikkelt daartoe hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, en zet
die om in producten en diensten die de veiligheidsrisico’s verminderen,
bijdragen aan een duurzame samenleving en economische mogelijkheden
bevorderen.

Rollen en Verantwoordelijkheden

Financieren
De Minister is verantwoordelijk voor het faciliteren van een internationaal
systeem van organisaties waarin Nederland vertegenwoordigd wordt
door het KNMI. Dit doet zij door haar rol van financier in de vorm van
bijdragen en contributies. Met name te noemen zijn EUMETSAT17,
ECMWF18 en WMO19.
(Doen) uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet taken
meteorologie en seismologie. De Minister heeft deze taken belegd bij het
agentschap KNMI. De rol «(doen) uitvoeren» heeft betrekking op de
volgende taken:
a. het kosteloos verstrekken van algemene weerberichten omtrent de
toestand van het huidige weer en het te verwachten weer;
b. waarschuwingen aan het algemeen publiek bij verwacht of werkelijk
gevaarlijk of maatschappij-ontwrichtend weer of waarschuwingen bij
calamiteiten waarbij het weer een belangrijke rol speelt;
c. het onverwijld informeren van het algemeen publiek bij een
significante bodembeweging door geofysische bronnen of vulkanische activiteit;
d. het kosteloos ondersteunen van bestuursorganen in gedefinieerde
gevallen.
e. het voortbrengen of verzamelen van meteorologische, seismologische en andere geofysische gegevens in het kader van de uitvoering
van de taken zoals opgenomen in de Wet meteorologie en seismologie;
f.
het beheer en onderhoud van de voor de uitvoering van zijn taken
noodzakelijke technische infrastructuur;
g. het overeenkomstig ministeriële regeling desgevraagd ondersteunen
van bestuursorganen, de rechterlijke organisatie, overheidsbedrijven
of openbare lichamen op het terrein van meteorologie, seismologie
of andere geofysische terreinen bij de uitvoering van aan hen bij of
krachtens wet opgedragen taken;
h. onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek en technologische
ontwikkeling met betrekking tot meteorologie, seismologie en andere
geofysische terreinen;
i.
meteorologische, seismologische en andere geofysische gegevens of
het onderzoek, bedoeld in onderdeel h, op verzoek van internationale
organisaties voortbrengen, verzamelen of beschikbaar stellen;
j.
het voor hergebruik als bedoeld in de Wet hergebruik van overheidsinformatie, zonder dat daartoe een verzoek is gedaan op grond van
die wet, beschikbaar stellen van meteorologische, seismologische en
andere geofysische gegevens of onderzoeksresultaten, of de opzet
daarvan, voor zover intellectuele eigendomsrechten van anderen dat
17

European Organisation for the Exploitation of Meteorological Satellites; www.eumetsat.int.
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts; www.ecmwf.int.
19
World Metereological Organization; www.wmo.ch.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

134

k.
l.

niet beperken, waarbij er op basis van een overeenkomst aanvullende
dienstverlening kan worden verleend;
internationale samenwerking op het gebied van meteorologie en
seismologie en andere geofysische terreinen; en
het verlenen van meteorologische diensten voor de luchtvaartnavigatie.

De Minister van Buitenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het
Kernstopverdrag en de Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het kader van de Mijnbouwwet.
Indicatoren en Kengetallen
Indicatoren en kengetallen m.b.t. weers- en maritieme verwachtingen
Realisatie Streefwaarde/
norm
2014

2015

2016

2017

2018

– afwijking min.temperatuur (°C)

– 0,18

0,45

0,44

0,34

0,17

ABS1 (<0,5)

– afwijking max.temperatuur (°C)

– 0,25

– 0,31

– 0,36

– 0,31

– 0,34

ABS (<0,5)

0,00

0,00

0,26

– 0,12

– 0,1

ABS (<1,0)

– tijdigheid marifoonbericht (%)

99,9

99,5

98,9

99,4

99,8

> 99

Gereviewde publicaties

105

120

113

139

112

> 80

1

1

2

1

1

>98,5

>98,5

>98,5

>98,5

>98,5

Indicatoren
Algemene weersverwachtingen en adviezen

– gemiddelde afwijking windsnelheid (m/s)
Maritieme verwachtingen

Kengetallen
Aantal uitgegeven weeralarmen
Percentage tijdige beschikbaarheid van de
meteorologische producten (Bron: EUMETSAT)
1

>98,5

ABS: absolute waarde

Bron: KNMI, 2019

Toelichting
De indicatoren ten aanzien van algemene weers- en maritieme verwachtingen geven een indruk van de tijdigheid van de berichtgeving door het
KNMI en de gemiddelde afwijking van verwachte waardes voor temperatuur en windsnelheid ten opzichte van de uiteindelijk waargenomen
waardes. Het aantal gereviewde publicaties is een maatstaf voor de
kwantiteit en de kwaliteit van het onderzoek van het KNMI. Het aantal
zogenoemde gereviewde publicaties in vooraanstaande wetenschappelijke tijdschriften wordt bepaald.
Het aantal weeralarmen is afhankelijk van de weersomstandigheden;
hierdoor is er geen norm aan te geven. Bovendien is het afgeven van een
weeralarm geen doel op zich. Wel is belangrijk dat het instrument
weeralarm effectief wordt ingezet om de samenleving tijdig te
waarschuwen voor maatschappij-ontwrichtend weer. In het jaarverslag zal
worden ingegaan op het aantal opgetreden weeralarmsituaties en de
mate waarin het KNMI gegrond heeft gewaarschuwd, dan wel gegrond
niet heeft gewaarschuwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

135

Het kengetal tijdige beschikbaarheid van de meteorologische producten
geeft een beeld van de tijdige beschikbaarheid van de gegevens van de
METEOSAT- en METOP-satellieten voor de meteorologische producten
van het KNMI. Indien de streefwaarden niet worden gehaald, heeft dat een
negatieve impact op de kwaliteit van de weersverwachting op de dagen
van gebrekkige beschikbaarheid van de waarnemingen, een en ander
afhankelijk van de dan optredende weerssituatie.
Beleidswijzigingen

De gevolgen van klimaatverandering zullen op termijn ook merkbaar
worden in de weersomstandigheden wat mogelijk zal leiden tot meer
overstromingen, meer droogte en hitte, meer extreme buien en zwaardere
windstoten. Het maatschappelijke en economische belang van de
kwaliteit, continuïteit en betrouwbaarheid van waarschuwingen en
adviezen neemt hierdoor toe. En daarmee de noodzaak om de samenleving eerder en preciezer te waarschuwen en adviseren. En dan niet
alleen voor extreem weer, ook aardbevingen, zonnestormen of toekomstig
(extreem) weer maken daar onderdeel van uit. Met ingang van 2020 zal
het KNMI zich daarom gaan richten op het ontwikkelen van Early Warning
Centre. De primaire taak van het EWC is om de toenemende risico’s als
gevolg van klimaatverandering (en daarmee de veranderende weersomstandigheden en de toename van o.a. extreem weer) te reduceren.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

52.928

56.004

57.530

52.357

56.606

52.006

53.145

Waarvan juridisch verplicht

100%

Uitgaven

52.056

55.062

57.643

51.392

55.520

49.040

52.059

23.01 Meteorologie en seismologie

32.399

33.427

35.336

39.383

38.437

38.628

37.647

23.01.03 Bijdragen aan agentschappen

31.577

32.487

34.396

38.443

37.497

37.688

36.707

– KNMI: Bijdrage Meteorologie

30.500

30.639

32.666

36.822

35.943

36.133

35.152

– KNMI: Bijdrage Seismologie

732

993

985

986

919

920

920

– KNMI: Caribisch Nederland

349

855

745

635

635

635

635

23.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties

822

940

940

940

940

940

940

– Contributie WMO (HGIS)

822

940

940

940

940

940

940

23.02 Aardobservatie

19.657

21.635

22.307

12.009

17.083

10.412

14.412

23.02.03 Bijdragen aan agentschappen

19.657

21.635

22.307

12.009

17.083

10.412

14.412

– KNMI: Bijdrage voor Aardobservatie

19.657

21.635

22.307

12.009

17.083

10.412

14.412

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

De uitgaven voor de bijdrage aan het agentschap KNMI zijn volledig
juridisch verplicht. De bijdrage aan het agentschap KNMI heeft een
structureel karakter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

136

23.01 Meteorologie en seismologie
23.01.03 Bijdrage aan het agentschap KNMI
Meteorologie
• Reguliere uitgifte van een algemeen weerbericht en van waarschuwingen voor gevaarlijk weer (code geel, code oranje en weeralarm);
• Ter beschikkingstelling van de meteorologische basisdata van het
nationale meteorologische meetnet en de nationale meteorologische
modelinfrastructuur, op basis van een open databeleid;
• Ter beschikkingstelling van data, informatie en kennis over het huidige
klimaat;
• Het leveren van projecties over het toekomstige klimaat (klimaatscenario’s);
• Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek en het geven van
beleidsadviezen op het gebied van de meteorologie;
• Internationale vertegenwoordigingen op het gebied van de meteorologie (met name WMO, EUMETSAT en ECMWF);
• Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij over weer en
klimaat.
Seismologie
• Continue monitoring van natuurlijke en geïnduceerde seismiciteit in
Nederland;
• Verrichten van strategisch en toegepast onderzoek en het geven van
beleidsadviezen op het gebied van de seismologie;
• Beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij op het gebied van
aardbevingen en tsunami’s;
• Verrichten van waarnemingen en onderzoek ten behoeve van het
Nationaal Data Centre (NDC) voor de CBTBO.
23.01.05 Bijdragen aan internationale organisaties
Contributie WMO
De beschikbare middelen worden gebruikt om de Nederlandse contributie
aan de WMO te voldoen. Deelname aan de activiteiten van de WMO wordt
gefinancierd uit HGIS. De Wereld Meteorologische Organisatie is de
overkoepelende gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties op
het gebied van weer, klimaat en water. De WMO is van groot belang voor
internationale samenwerking op meteorologisch gebied, de uitwisseling
van meteorologische gegevens en producten en het bevorderen van
wetenschappelijk onderzoek op het gebied van weer en klimaat.
23.02 Aardobservatie
23.02.03 Bijdrage aan het agentschap KNMI
Aardobservatie
Het verzorgen van de waarnemingen vanuit polaire en geostationaire
weersatellieten wordt in Europees verband uitgevoerd door EUMETSAT,
een intergouvernementele organisatie van 30 lidstaten. Deze operationele
satellieten leveren informatie die onontbeerlijk is voor het monitoren van
weer en klimaat. Het KNMI vertegenwoordigt Nederland bij EUMETSAT.
Het budget van EUMETSAT en daarmee ook de contributie aan
EUMETSAT wordt jaarlijks in de Council vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

137

De begroting volgt in grote lijnen de begroting van EUMETSAT. Deze
begroting kende in de periode 2018–2010 een piek door het samenvallen
van een aantal programma’s. Vanaf 2021 is de begroting van EUMETSAT
lager waardoor ook de hier begrote bedragen lager zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

138

Beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht
Algemene Doelstelling

Het stimuleren en bewaken van veilige vervoers- en watersystemen en
een duurzame leefomgeving.

Rollen en Verantwoordelijkheden

Financieren
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van weten regelgeving in het transport en de leefomgeving. De Minister heeft een
nationale coördinatie- c.q. verantwoordingsverplichting richting de EU ten
aanzien van internationale milieuregelgeving.
Binnen het departement is de uitvoering van de handhaving en het
toezicht opgedragen aan het agentschap Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT). De werkzaamheden van dit agentschap worden grotendeels gefinancierd via bijdragen vanuit IenW. Een deel van de kosten van
vergunningverlening wordt gefinancierd vanuit tarieven aan externe
partijen; het niet gedekte deel van de kosten van vergunningverlening
wordt gefinancierd vanuit bijdragen op artikel 97 uit deze begroting. De
tarieven die aan externe partijen voor vergunningverlening wordt
gevraagd zijn dus niet geheel kostendekkend.
De Autoriteit woningcorporaties als onderdeel van de ILT houdt namens
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toezicht op de
woningcorporaties. Dit toezicht wordt, met uitzondering van het toezicht
op de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gefinancierd
via een jaarlijkse heffing op deze woningcorporaties. Het toezicht op de
naleving van WNT en wordt uit de begroting van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties gefinancierd.
Namens de Minister van Economische Zaken en Klimaat wordt toezicht
gehouden op het gebruik van gassen die invloed hebben op het klimaat.
Naast ozonlaag afbrekende gassen zijn dit ook gassen die als broeikasgas
worden bestempeld.
De ILT voert het toezicht uit en geeft vergunningen af voor de
zogenaamde precursoren voor explosieven namens de Minister van
Justitie en Veiligheid. Deze stoffen kunnen worden gebruikt om (terroristische) aanslagen te plegen. Verkoop ervan is door een vergunningstelsel
beperkt.
(Doen) uitvoeren
De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken
van het agentschap ILT.
De rol uitvoeren heeft betrekking op:
• Toezicht door middel van inspecties/ controles
• Het houden van audits
• Het afhandelen van incidenten/ voorvallen
• Het doen van onderzoeken
• Vergunningverlening
• Afhandeling meldingen
• Afhandeling vragen
Een beschrijving van het uitvoeringsprogramma van de ILT is te vinden in
het Meerjarenplan 2019–2023 (MJP) dat in het najaar 2019 aan de Tweede
Kamer wordt verzonden. In dit meerjarenplan wordt de Tweede Kamer
ook verder geïnformeerd over het toezicht op de woningcorporaties van
de Autoriteit woningcorporaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

139

Doorlichting
Op 12 april 2019 heeft de Minister van IenW per brief (Tweede Kamer,
32 861, nr. 46) de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van de uitkomsten
van de beleidsdoorlichting van artikel 24 Handhaving en Toezicht, de
conclusies en aanbevelingen en de reactie van de regering daarop. Het
onderzoek heeft niet tot eindconclusies geleid over de doeltreffendheid en
doelmatigheid van de ILT. Wel zijn indicaties gevonden dat de huidige
governance binnen IenW de doeltreffendheid en doelmatigheid op een
aantal punten in de weg staat. De onderzoekers concludeerden dat er in
het werkveld draagvlak bestaat voor de Koers ILT2021. De resultaten van
het beleidsonderzoek en de reactie van de regering daarop hebben geen
invloed op deze begroting gehad. In het Meerjarenplan ILT 2020 dat
gelijktijdig met deze begroting aan de Kamer wordt aangeboden wordt de
Kamer verder geïnformeerd over de doorwerking van de beleidsdoorlichting van artikel 24 in het werk van de ILT.
Indicatoren en kengetallen
Onderstaande tabel geeft inzicht in de voorziene activiteiten in het
begrotingsjaar.
De ILT zet haar capaciteit selectief in op de terreinen waar de maatschappelijke risico’s het grootst zijn en waar het handelen van de ILT het meeste
effect kan sorteren. Een belangrijke pijler voor deze afweging is de
ILT-Brede Risicoanalyse (IBRA). Deze wordt tegelijk met het MJP aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze ontwikkelde methode helpt de ILT om
ordelijk te kiezen, op basis van maatschappelijke schade, aan welke taken
zij prioriteit geeft en aan welke niet. De grootste maatschappelijke risico’s
worden door de ILT programmatisch aangepakt, met telkens de meest
kansrijke combinatie van disciplines, specialisten en instrumenten. Daarbij
worden instrumenten ingezet van gerichte nalevingscommunicatie tot
opsporing.
Bij de inrichting van de thematische inspectieprogramma’s wordt de
bestaande capaciteitsinzet gericht op het verbeteren van de effectiviteit op
deze onderwerpen.
Overzicht productie-aantallen 2019–2020
Productie-aantallen 2019

ILT
Waarvan Autoriteit Woningcorporaties

Vergunningverlening

Toezicht

Onderzoek
en
handhaving
(incidenten)

Dienstverlening

24.000

32.950

650

465.000

285

305

5

1.500

Bovengenoemde aantallen zijn gebaseerd op de huidige inzichten.
Ontwikkelingen binnen en buiten de ILT zorgen ervoor dat het werk van de
ILT de komende tijd zal veranderen. De snel veranderende wereld en
(technologische) ontwikkelingen in de maatschappij vragen dat van de ILT.
Maar ook de conclusies uit de parlementaire enquête over de Fyra en de
vele taken van de ILT eisen dat de organisatie verandert. De ILT wil haar
taken kunnen uitvoeren en daarbij voldoende flexibel worden en blijven
om te kunnen meebewegen met nieuwe ontwikkelingen. De basis voor de
verandering is:
A. informatiegestuurd (data) werken en transparant over resultaten;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

140

B.
C.
D.

Beleidswijzigingen

selectieve en effectieve inzet gebaseerd op de hiervoor genoemde
risicoanalyse;
invulling geven aan reflectieve en signalerende functie;
optimale dienst-(vergunning)verlening en verbetering kostendekkendheid.

De ILT ontvangt in 2020 een hogere structurele agentschapsbijdrage (€ 12
miljoen). Vanaf 2021 wordt de begroting structureel opgehoogd met € 15
miljoen per jaar. Deze middelen worden ingezet om vanaf 2020 extra
inspecteurs in te zetten. Op basis van de ILT-brede risicoanalyse (IBRA)
worden de nieuwe medewerkers daar ingezet, waar het risico hoog is en
waar de inzet vergroot moet worden om tot een voldoende niveau van
toezicht te komen. De focus verschuift daarbij van reguliere werkzaamheden naar een meer programmatische aanpak. In het meerjarenplan
2020 van de ILT wordt verder ingegaan op de besteding van deze extra
middelen.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 24 Handhaving en Toezicht
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

Uitgaven

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

24.01 Handhaving en toezicht

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

24.01.03 Bijdragen aan agentschappen

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

– Waarvan bijdrage aan
agentschap ILT

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

De uitgaven voor de bijdrage aan het agentschap ILT zijn volledig juridisch
verplicht. De bijdrage aan het agentschap ILT heeft een structureel
karakter.

Toelichting op de financiële
instrumenten

De werkzaamheden die de ILT uitvoert voor de financiële bijdragen van
het moederdepartement aan het agentschap zijn toe te wijzen aan de
hieronder weergegeven onderdelen. In het MJP 2020–2024 staat uitgebreider beschreven welke taken worden uitgevoerd en de bijbehorende
kengetallen ten aanzien van programma’s, vergunningverlening en
toezicht.
24.01 Handhaving en toezicht
De ILT voert haar werkzaamheden uit op basis van de volgende verdeling:
A. Programmatisch
B. Niet-programmatisch
C. Onderzoek en handhaving (incidenten)
D. Optimale dienstverlening en vergunningverlening
E. Autoriteit woningcorporaties
A. Programma’s in 2020
De ILT zet haar schaarse middelen in op de taken met de grootste
maatschappelijke risico’s, zoals die met behulp van de ILT-Brede Risicoanalyse (IBRA) zijn berekend. De maatschappelijke vraagstukken vereisen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

141

steeds vaker een integrale in plaats van sectorale benadering waarbij ook
rekening is gehouden met de technologische ontwikkelingen. De grootste
maatschappelijke risico’s worden als eerste programmatisch opgepakt.
Deze nieuwe aanpak vraagt om samenwerking met collega’s van beleid en
van andere inspecties op basis van een gedegen informatiepositie, een
efficiënte inzet van multidisciplinaire teams en de juiste middelen, gericht
op het grootste maatschappelijke effect.
Top 10
Op basis van IBRA, de wettelijke verplichtingen, de beleidsinzet en het
beeld van verwachte toekomstige risico’s breidt de ILT haar programmatische aanpak steeds verder uit. In 2020 lopen de volgende programma’s:
1.
Legionella
2.
Verstoring marktwerking taxivervoer
3.
Veiligheid op het spoor
4.
Bodem, grond- en oppervlaktewater
5.
Afval circulair
6.
Slim en veilig goederenvervoer over de weg
7.
Duurzame producten
8.
Minder broeikasgassen
9.
Schoon schip
10. Veilig en duurzaam Schiphol
Het programma «Schiphol» is ingegeven door het politiek-bestuurlijk
belang.
B. Niet-programmatisch werken
Toezicht en opsporing
Toezicht en opsporing is in 2020 voor een groot deel (nog) niet ondergebracht in de programma’s.
Het aantal taken dat de ILT via programma’s uitvoert zal de komende jaren
steeds verder uitbreiden waardoor de omvang van het-niet programmatische werk kleiner zal worden. Een aantal taken van de ILT zijn erg
specifiek en een integrale programmatische aanpak waarbij meerdere
taken worden gecombineerd in één plan ter bestrijding van een
maatschappelijk risico heeft dan geen meerwaarde. Er zal dan ook altijd
een deel van het toezicht niet-programmatisch blijven bestaan.
Het toezicht blijft zich door de verbetering van de informatiepositie van de
ILT, de samenwerking met overige toezichthouders, de innovaties zoals
het datalab en de toepassing van nieuwe methoden en technologieën
ontwikkelen.
De inlichtingen en opsporingsdienst (IOD) van de ILT richt zich, veelal
samen met andere bijzondere opsporingsdiensten en afgestemd met het
Openbaar Ministerie op de aanpak van criminele en ondermijnende
activiteiten op het gebied van milieu, transport en wonen.
Regie en toezicht op externe relaties en productie
De ILT voert regie en houdt toezicht op ruim 1.450 instellingen die een rol
spelen in het stelsel van conformiteitsbeoordelingen binnen het werkveld
van IenW. Het gaat daarbij om:
1. Door de Minister gemandateerde partijen,
2. ASBO’s (Assessement body’s). Dit zijn conformiteitsbeoordelende
instanties ten aanzien van personen, diensten, managementsystemen, producten en laboratoria,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

142

3.
4.

NOBO’s (Notifying Body’s),
ZBO’s (zelfstandige bestuursorganen). Hieronder vallen tevens de
RWT’s (Rechtspersonen met een wettelijke taak).
De inzet van de ILT richt zich op het verkrijgen van regie op het stelsel van
conformiteitsbeoordelingen en het verbeteren van de governance van/op
de gemandateerde instellingen. Gelet op de omvang van het toezichtsveld
zal de ILT haar capaciteit risico-gebaseerd inzetten op die terreinen waar
het maatschappelijk effect het grootst is.
C. Onderzoek en Handhaving
Nederland is veiliger, maar het voelt niet zo. Dat is een van de uitkomsten
uit de ILT-omgevingsanalyse. Incidenten, bijzondere gebeurtenissen en
niet te voorspellen ontwikkelingen vinden plaats en leiden tot een heftige
reactie in de samenleving. De ILT onderzoekt incidenten als handhaver en
kan handelend optreden.
D. Dienstverlening en Vergunningverlening
De ILT werkt aan kostenefficiency door het optimaliseren en verzakelijken
van de dienstverlening en de vergunningverlening. De ILT is altijd
bereikbaar via haar meld- en informatiecentrum. Via de informatievoorziening op de website, de webcare, mediavoorlichting, afstemming met
sectoren en branches en door middel van direct contact met het klantcontactcentrum. Het frontoffice van de ILT herkent en vangt signalen op uit de
omgeving, bundelt die signalen en zet deze door in de organisatie. Via
klanttevredenheidsonderzoeken meet de ILT de tevredenheid van klanten.
De ILT ontwikkelt zich op het gebied van vergunningverlening verder tot
een organisatie die de aanvrager duidelijkheid, eenvoud en gemak biedt.
Bij de verdere verbetering van haar dienst- en vergunningverlening richt
de ILT zich op:
• Verhogen van de klantwaardering door duidelijkheid vooraf en
transparantie tijdens de afhandeling;
• Optimalisering van het interne proces door vereenvoudiging, verdere
digitalisering, hergebruik en minimalisering van doorlooptijden;
• De beoordeling van de aanvragen meer baseren op risico’s.
E. Autoriteit woningcorporaties
De ambitie van de Autoriteit woningcorporaties (AW) is een bijdrage
leveren aan het vertrouwen in een goede taakuitoefening door corporaties
in het belang van de volkshuisvesting.
Met het centraal stellen van de informatiepositie en de daarbij horende
versterking van de analyse- en kennisfunctie, zal de focus van het huidige
instellingstoezicht zich op termijn verplaatsen naar thematisch toezicht.
Dit kan resulteren in een publicatie of collectieve actie. Ook kan het
aanleiding zijn voor verdieping van het (governance) toezicht, met als
doel: het intern toezicht op deze aspecten versterken.
Jaarlijks zal de AW verkenningen en onderzoeken uitvoeren die de opmaat
kunnen vormen voor thematisch toezicht.
Het vertrouwen in woningcorporaties vergroten doet de AW door in te
zetten op:
1.
Governance
2.
Integriteit van beleid en beheer
3.
Toezicht op rechtmatigheid
4.
Naleving we normering topinkomens
5.
Toezicht op toewijzing in het kader van passendheid en staatssteun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

143

6.
7.
8.
9.
10.

Toezicht op kruissubsidiëring en overcompensatie
Corporaties onder verscherpt toezicht
Toezicht op WSW
Toestemmingen ontheffingen en zienswijzen aanvragen corporaties
Voorlichting over de Woningwet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

144

Beleidsartikel 25 Brede Doeluitkering
Algemene doelstelling

Het realiseren van maatwerkoplossingen voor verkeers- en vervoersvraagstukken door de twee krachtens artikel 20, derde lid, van de Wet personenvervoer 2000 aangewezen openbare lichamen die verkeer- en vervoerstaken verrichten (vervoerregio’s). Dit betreffen thans de Vervoerregio
Amsterdam en het samenwerkingsverband van gemeenten in de
zuidelijke Randstad, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Rol en verantwoordelijkheden

Financieren
De Minister is systeemverantwoordelijk voor de bijdrage aan de Brede
Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU), die het mogelijk maakt dat er in
de gebieden waar de vervoerregio’s actief zijn maatwerkoplossingen
kunnen worden geboden voor verkeers- en vervoervraagstukken. Dit
artikel hangt samen met artikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid en artikel
16 Openbaar Vervoer en Spoor waarin het bredere beleidsveld wordt
geschetst.
De samenwerkingsverbanden Vervoerregio Amsterdam en Metropoolregio Rotterdam Den Haag zijn verantwoordelijk voor de beleidsinhoudelijke beslissingen over hun verkeer- en vervoeraangelegenheden.

Beleidswijzigingen

Voor 2020 zijn er geen beleidswijzigingen.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art 25. Brede doeluitkering (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

951.141

943.403

909.220

909.219

909.220

909.220

909.220

Uitgaven

929.574

955.609

920.515

909.220

909.219

909.220

909.220

Waarvan juridisch verplicht
25.01 Brede doeluitkering

100%
929.574

955.609

920.515

909.220

909.219

909.220

909.220

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit

25.01 Brede Doeluitkering
Conform de Wet BDU wordt jaarlijks voorafgaand aan het uitkeringsjaar
de brede doeluitkering ten behoeve van de voorbereiding en de uitvoering
van het regionaal verkeer- en vervoersbeleid geheel als betalingsverplichting vastgelegd.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Jaarlijks wordt een beschikking verstrekt voor de Brede Doeluitkering aan
de Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
Deze beschikking wordt berekend op basis van de in de Wet BDU Verkeer
en Vervoer opgenomen methodiek. Uitbetaling vindt plaats in vijf
termijnen, waarvan de tweede termijn een dubbele is.
De Vervoerregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
zijn vrij in de afweging aan welke verkeer- en vervoertaken zij de
BDU-middelen besteden. Zij bepalen dat aan de hand van de doelen die zij
willen bereiken op hun verkeer- en vervoersterrein. Daarbij hebben zij veel
ruimte voor een eigen invulling, rekening houdend met de specifieke
kenmerken van hun regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

145

Beleidsartikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen
Algemene Doelstelling

Op dit artikel worden de bijdragen aan het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds verantwoord.

Rol en verantwoordelijkheden

Financieren
Zaken die op het Infrastructuurfonds en Deltafonds worden verantwoord
zijn terug te vinden in de verschillende beleidsartikelen op de begroting
Hoofdstuk XII.

Beleidswijzigingen

Voor de beleidswijzigingen wordt verwezen naar de betreffende beleidsartikelen.

Budgettaire gevolgen van beleid
Art. 26 Bijdrage investeringsfondsen (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

6.335.032

6.043.575

6.981.233

7.429.995

7.550.404

8.057.663

7.969.872

Uitgaven

6.335.032

6.046.576

6.979.233

7.429.495

7.549.902

8.057.663

7.969.872

26.01 Bijdrage Investeringsfondsen

5.459.756

5.165.276

6.046.994

6.466.757

6.417.373

6.909.323

6.840.856

26.01.01 Bijdrage aan het
Infrastructuurfonds

5.459.756

5.165.276

6.046.994

6.466.757

6.417.373

6.909.323

6.840.856

Bijdrage IF

5.459.756

5.165.276

6.046.994

6.466.757

6.417.373

6.909.323

6.840.856

26.02 Bijdrage Investeringsfondsen

875.276

881.300

932.239

962.738

1.132.529

1.148.340

1.129.016

26.02.01 Bijdrage aan het
Deltafonds

875.276

881.300

932.239

962.738

1.132.529

1.148.340

1.129.016

Bijdrage DF

875.276

881.300

932.239

962.738

1.132.529

1.148.340

1.129.016

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

De mate van budgetflexibiliteit is terug te vinden bij de afzonderlijke
artikelen op de beide fondsen van IenW.

Toelichting op de financiële
instrumenten

26.01 Bijdrage aan het Infrastructuurfonds (Bedragen
Het betreft hier de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk XII aan het
Infrastructuurfonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden
verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

146

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

147

Hoofdwegennet

Verkeersmanagement

Beheer onderhoud en vervanging

Aanleg

Geïntegreerde contractvormen/PPS

Netwerkgebonden kosten HWN

Investeringsruimte

Spoorwegen

Beheer onderhoud en vervanging

Aanleg

Geïntegreerde contractvormen/PPS

Rente en aflossing

Investeringsruimte

Regionaal, lokale infrastructuur

Grote regionaal/lokale projecten

Regionale Mob. Fondsen

RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

Hoofdvaarwegennet

Verkeersmanagement

Beheer onderhoud en vervanging

Aanleg

Geïntegreerde contractvormen/PPS

Netwerkgebonden kosten HVWN

Investeringsruimte

Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Betuweroute

Hogesnelheidstrein-Zuid

Project Mainportontwikkeling Rotterdam

ERMTS

ZuidasDok

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

Overige uitgaven en ontvangsten

12

12.01

12.02

12.03

12.04

12.06

12.07

13

13.02

13.03

13.04

13.07

13.08

14

14.01

14.02

14.03

15

15.01

15.02

15.03

15.04

15.06

15.07

17

17.02

17.03

17.06

17.07

17.08

17.10

18

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Opbouw art.ond. 26.01 Bijdrage aan het IF (bedragen x € 1.000)

– 179.734

80.090

46.705

58.580

21.670

1.459

1.986

210.489

0

329.369

51.152

99.900

361.554

8.830

850.805

48.298

111.106

159.404

0

9.990

162.360

206.878

1.461.729

1.840.957

0

619.823

549.209

426.954

651.043

3.812

2.250.841

2019

2.287

183.123

70.763

140.586

6.859

4.420

0

405.752

0

341.036

75.293

16.278

398.074

8.830

839.511

30.315

0

150.935

181.250

0

9.990

165.039

249.796

1.472.225

1.897.050

0

623.404

538.082

789.145

692.080

3.811

2.646.522

2020

0

221.509

82.297

108.896

1.146

1.711

0

415.559

0

344.732

264.214

236.753

311.437

8.830

1.165.966

884

7.095

7.979

0

9.990

167.577

255.539

1.405.086

1.838.192

0

626.520

434.962

1.110.157

820.509

3.808

2.995.956

2021

0

318.823

155.367

144.188

260

0

618.637

0

343.235

122.791

286.464

326.637

8.830

1.087.957

46.701

43.705

90.406

0

9.990

169.676

302.909

1.311.026

1.793.601

0

586.880

471.795

1.001.407

710.491

3.805

2.774.378

2022

0

358.939

203.599

204.078

260

766.876

0

334.425

64.397

219.493

315.081

8.830

942.226

32.606

32.606

0

9.990

171.262

185.557

1.267.232

1.634.041

0

576.454

758.774

1.398.413

702.519

3.804

3.439.964

2023

0

392.572

156.711

304.115

260

853.658

0

319.573

52.937

211.752

324.692

8.830

917.784

33.126

33.126

0

9.990

173.476

81.778

1.263.417

1.528.661

0

550.258

647.553

1.549.713

600.800

3.803

3.352.127

2024

0

284.780

63.650

140.714

260

489.403

0

309.713

48.716

81.197

286.329

8.830

734.785

40.336

40.336

0

9.990

174.826

– 81.575

1.269.121

1.372.362

0

544.428

555.673

1.457.999

604.455

3.801

3.166.356

2025

0

182.608

56.894

181.078

260

420.840

0

310.210

51.105

205.309

273.913

8.830

849.367

40.905

40.905

0

9.990

175.921

11.301

1.280.169

1.477.381

0

542.428

471.760

846.571

529.491

3.801

2.394.051

2026

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

148

Reservering Omgevingswet

Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte

Verkenningen

Korte termijn mobiliteitsmaatregelen

18.16

20

20.01

20.02

Totaal

Investeringsruimte toebedeeld modaliteit

Ramingsbijstelling en Kasschuif

18.15

20.05

Nader toe te wijzen BenO en Vervanging

18.12

Generieke investeringsruimte

Investeringsruimte

18.11

Reserveringen

Netwerkoverstijgende kosten

18.08

20.04

Externe veiligheid

18.06

20.03

Saldo afgesloten rekeningen

18.01

Uitgaven

Uitgaven

5.165.276

0

0

26.878

0

5.636

32.514

0

0

0

13.423

2.349

– 195.506

2019

6.046.994

0

0

66.722

0

7.900

74.622

0

0

0

0

0

2.287

2020

6.466.757

0

0

36.400

0

6.705

43.105

0

0

0

2021

6.417.373

0

0

42.000

10.394

0

52.394

0

0

2022

6.909.323

40.000

0

24.500

29.110

93.610

0

0

2023

6.840.856

68.000

0

16.500

71.000

155.500

0

2024

6.306.627

315.863

0

16.500

171.022

503.385

0

2025

5.681.866

273.072

0

16.500

209.750

499.322

0

2026

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

149

537.490

Netwerkgebonden kosten HWN

Uitgaven

Uitgaven

48.945

Saldo afgesloten rekeningen

Overige uitgaven en ontvangsten

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

ZuidasDok

ERMTS

Project Mainportontwikkeling Rotterdam

Hogesnelheidstrein-Zuid

Betuweroute

Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Investeringsruimte

0

296.273

53.384

332.445

260

682.361

0

311.525

Geïntegreerde contractvormen/PPS

Netwerkgebonden kosten HVWN

60.272

233.679

8.830

663.251

Aanleg

Beheer onderhoud en vervanging

Verkeersmanagement

Hoofdvaarwegennet

RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

Uitgaven

17.179

Regionale Mob. Fondsen

17.179

Grote regionaal/lokale projecten

0

Regionaal, lokale infrastructuur

9.990

Investeringsruimte

175.491

Geïntegreerde contractvormen/PPS

Rente en aflossing

– 15.890

1.299.920

Beheer onderhoud en vervanging

Aanleg

1.469.511

Spoorwegen
Uitgaven

445.446

Geïntegreerde contractvormen/PPS

0

880.892

Investeringsruimte

483.202

3.801

2.350.831

Aanleg

Uitgaven

Beheer onderhoud en vervanging

Verkeersmanagement

Hoofdwegennet

2027

0

221.819

14.606

255.901

52.886

545.211

0

314.159

48.943

79.126

324.551

8.830

775.609

11.672

11.672

0

9.990

154.137

– 40.199

1.296.218

1.420.146

0

543.863

446.808

157.789

763.464

3.809

1.915.733

2028

0

223.732

259.598

59.451

542.781

0

314.160

47.920

211.557

302.649

8.830

885.116

0

9.990

85.321

– 117.260

1.339.479

1.317.530

0

539.592

431.380

17.846

774.913

3.809

1.767.540

2029

10.706

81.844

0

159.976

241.820

0

314.160

47.743

236.103

318.856

8.830

925.692

0

9.990

85.710

– 169.222

1.343.394

1.269.872

0

539.592

281.407

546.193

808.596

3.809

2.179.597

2030]

345.458

67.006

0

0

67.006

0

314.160

64.674

41.257

212.807

8.830

641.728

0

9.990

42.385

– 193.269

1.501.972

1.361.078

0

539.592

430.150

– 15.326

477.073

3.809

1.435.298

2031

345.457

8.310

0

44.435

52.745

0

314.160

47.080

25.827

259.932

8.830

655.829

0

9.990

– 194.270

1.542.963

1.358.683

0

539.567

414.889

9.572

477.073

3.809

1.444.910

2032

393.907

0

0

0

0

314.160

40.833

25.909

223.515

8.830

613.247

9.990

– 200.399

1.735.957

1.545.548

539.567

305.891

50.959

477.073

3.809

1.377.299

2033

1.114.634

2.921.426

1.163.573

2.134.442

84.121

7.590

1.986

6.313.138

0

4.828.777

1.076.743

2.037.197

4.473.706

132.450

12.548.873

126.198

0

489.773

615.971

0

149.850

1.903.181

281.674

20.789.908

23.124.613

0

8.449.458

7.183.779

10.228.284

9.572.782

57.100

35.491.403

2019 – 2033

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

150

0

0

0

Totaal

Investeringsruimte toebedeeld modaliteit

Generieke investeringsruimte

Reserveringen

5.664.582

252.120

0

16.500

212.829

Verkenningen

Korte termijn mobiliteitsmaatregelen

481.449

Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte

5.637.093

642.222

0

116.500

210.000

5.747.923

922.470

0

186.500

125.986

1.234.956

5.755.628

339.285

672.156

116.500

1.127.941

0

10.706

5.788.460

155.545

1.665.847

116.500

1.937.892

345.458

0

2031

5.792.486

219.544

1.598.818

116.500

1.934.862

345.457

0

2032

5.750.639

199.399

1.504.739

116.500

1.820.638

393.907

2033

1.095.528

0

13.423

5.683

2019 – 2033

90.169.544

3.427.520

5.441.560

1.031.500

10.394

1.049.938

10.960.912

0

968.722

0

2030]

0

0

2029

Reservering Omgevingswet

Uitgaven

Uitgaven

2028

Ramingsbijstelling en Kasschuif

Nader toe te wijzen BenO en Vervanging

Investeringsruimte

Netwerkoverstijgende kosten

Externe veiligheid

2027

26.02 Bijdrage aan het Deltafonds
Het betreft hier de bijdrage vanuit de begroting Hoofdstuk XII aan het
Deltafonds ten behoeve van uitgaven die op het fonds worden verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

151

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

152

Grote projecten waterveiligheid

Overige aanlegprojecten waterveiligheid

Studiekosten

Investeren in zoetwatervoorziening

Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening

Studiekosten

Beheer, onderhoud en vervanging

Watermanagement

Beheer onderhoud en vervanging

Experimenteren cf. art. III Deltawet

GIV/PPS

Netwerkgebonden kosten en overige
uitgaven

Apparaat

Overige uitgaven

Investeringsruimte

Reserveringen

Investeren in waterkwaliteit

Real. progr. Kaderrichtlijn water

Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

Studiekosten waterkwaliteit

01.01

01.02

01.03

2

02.02

02.03

3

03.01

03.02

4

04.02

5

05.01

05.02

05.03

05.04

7

07.01

07.02

07.03

Totaal Uitgaven

Investeren in waterveiligheid

1

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Opbouw art.ond. 26.02 Bijdrage aan het DF (bedragen x € 1.000)

881.300

38.966

9.269

22.381

70.616

4.000

13.189

69.147

216.408

302.744

18.394

18.394

193.129

7.336

200.465

1.994

23.402

25.396

13.057

250.628

263.685

2019

932.239

49.476

30.424

47.280

127.180

9.500

17.450

68.111

246.146

341.207

13.043

13.043

125.917

7.336

133.253

3.085

24.435

27.520

10.969

173.831

105.236

290.036

2020

962.738

9.990

26.484

81.012

117.486

15.189

20.300

68.365

244.355

348.209

51.259

51.259

134.272

7.336

141.608

4.100

28.866

32.966

8.212

149.197

113.801

271.210

2021

1.132.530

9.450

49.444

53.873

112.767

25.789

23.800

66.591

235.161

351.341

50.892

50.892

131.960

7.336

139.296

1.100

1.878

2.978

7.700

387.481

80.074

475.255

2022

1.148.369

9.100

23.393

50.284

82.777

31.789

45.700

66.404

233.620

377.513

222.355

222.355

159.521

7.336

166.857

1.366

2.469

3.835

7.682

185.587

101.734

295.003

2023

1.129.016

1.000

53.690

54.690

87.600

72.050

66.663

229.417

455.730

61.012

61.012

160.712

7.362

168.074

1.100

2.058

3.158

6.877

327.674

51.801

386.352

2024

1.138.423

2.000

93.662

95.662

94.400

81.441

65.075

227.131

468.047

59.002

59.002

218.900

7.362

226.262

200

1.833

2.033

6.997

269.451

10.969

287.417

2025

1.131.267

91.818

91.818

109.400

70.907

65.071

231.788

477.166

58.166

58.166

162.018

7.362

169.380

1.833

1.833

6.997

316.986

8.921

332.904

2026

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

153

Grote projecten waterveiligheid

Overige aanlegprojecten waterveiligheid

Studiekosten

Investeren in zoetwatervoorziening

Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening

Studiekosten

Beheer, onderhoud en vervanging

Watermanagement

Beheer onderhoud en vervanging

Experimenteren cf. art. III Deltawet

GIV/PPS

Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven

Apparaat

Overige uitgaven

Investeringsruimte

Reserveringen

Investeren in waterkwaliteit

Real. progr. Kaderrichtlijn water

Overige aanlegprojecten Waterkwaliteit

Studiekosten waterkwaliteit

01.01

01.02

01.03

2

02.02

02.03

3

03.01

03.02

4

04.02

5

05.01

05.02

05.03

05.04

7

07.01

07.02

07.03

Totaal Uitgaven

Investeren in waterveiligheid

1

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

Uitgaven

1.119.649

86.919

86.919

109.400

127.958

66.582

231.787

535.727

57.342

57.342

164.787

7.569

172.356

1.833

1.833

6.997

256.337

2.138

265.472

2027

993.029

0

65.000

38.675

63.129

231.056

397.860

56.700

56.700

204.320

7.155

211.475

1.833

1.833

6.997

318.164

325.161

2028

1.127.869

0

150.000

28.675

62.818

231.056

472.549

55.911

55.911

196.126

7.155

203.281

0

6.997

389.131

396.128

2029

1.142.596

0

235.800

18.675

62.818

231.056

548.349

55.134

55.134

178.956

7.155

186.111

0

6.997

346.005

353.002

2030

1.241.099

0

235.800

71.984

62.818

231.056

601.658

54.372

54.372

284.642

7.155

291.797

0

6.997

286.275

293.272

2031

1.247.818

0

169.800

217.402

62.818

231.056

681.076

53.621

53.621

284.639

7.155

291.794

0

6.997

212.103

2.227

221.327

2032

1.257.534

0

169.800

339.588

62.779

231.056

803.223

53.548

53.548

224.621

7.155

231.776

0

6.997

161.990

168.987

2033

4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
Niet-beleidsartikel 97 Algemeen Departement
Algemene Doelstelling

Op dit artikel worden de IenW-brede programma-uitgaven verantwoord.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 97 Algemeen departement (Bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

105.611

133.739

43.309

44.047

44.738

44.923

45.363

Uitgaven

93.648

93.777

60.451

53.752

54.055

54.218

54.508

97.01 Algemeen departement

77.648

88.777

53.751

53.752

54.055

54.218

54.508

97.01.01 Opdrachten

46.928

58.026

30.284

30.888

31.407

31.561

31.852

– van A naar Beter

1.596

1.730

1.790

1.767

1.834

1.869

1.868

– Ext. juridische adv.

1.186

1.311

1.462

1.454

1.585

1.648

1.647

– Onderzoeken PBL

3.652

3.930

2.286

2.299

2.302

2.314

2.314

– Onderzoeken ANVS

3.150

3.537

3.581

3.680

3.687

3.742

3.742

– DCC

8.920

7.553

7.169

7.145

7.148

7.147

7.147

– Regeringsvliegtuig

21.934

35.052

9.183

9.231

9.238

9.238

9.238

– Overige Opdrachten

6.490

4.913

4.813

5.312

5.613

5.603

5.896

97.01.02 Subsidies

1.464

1.032

1.328

724

502

502

502

97.01.03 Bijdragen aan agentschappen

24.129

24.481

22.139

22.140

22.146

22.155

22.154

– Waarvan bijdrage aan
agentschap ILT

12.471

12.718

12.737

12.735

12.739

12.744

12.744

– Waarvan bijdrage aan
agentschap KNMI

2.583

2.583

213

213

213

213

213

– Waarvan bijdrage aan
agentschap RWS

2.631

2.706

2.713

2.716

2.718

2.720

2.719

– Overige Bijdragen aan
agentschappen

6.444

6.474

6.476

6.476

6.476

6.478

6.478

97.01.06 Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s

5.127

5.238

– StAB

5.127

5.238

97.02 Sanering Thermphos

16.000

5.000

6.700

97.02.02 Subsidies

16.000

5.000

6.700

– Sanering Thermphos

16.000

5.000

6.700

Ontvangsten

3.167

1.901

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

Toelichting op de financiële
instrumenten

97.01 Algemeen departement
97.01.01 Opdrachten
Van A naar Beter
Het betreft de uitgaven voor beleidscommunicatie voor de grote publiekscampagne van A naar Beter.
Onderzoeken Kennis, Innovatie en Strategie (KIS)
Het betreft uitgaven voor artikel overschrijdende opdrachten op het
gebied van Kennis, Innovatie en Strategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

154

Onderzoekskosten Kennis Instituut Mobiliteit (KIM)
Dit betreft de uitgaven voor analyses van mobiliteit en mobiliteitsbeleid
die doorwerken in de beleidsafwegingen. Soms worden deelonderzoeken
uitbesteed, omdat het KiM geen expertise op een bepaald deelonderwerp
in huis heeft.
Externe juridische advisering
Om de kosten voor het inhuren van juridische expertise, voornamelijk
voor het inschakelen van de Landsadvocaat, (en andere advocaten)
beheersbaar te houden, worden opdrachten hiertoe centraal gegeven
voor de Bestuurskern. Dit om de kwaliteit te bewaken en tevens wordt
hiermee voorkomen dat er meerdere malen vanuit verschillende diensten
dezelfde vragen worden uitgezet.
Onderzoeken PBL
Dit betreft uitgaven ten behoeve van onderzoeksactiviteiten van PBL, zoals
de aanschaf van databestanden, ontwikkeling van modellen, uitbesteding
van onderzoek en vervaardiging van (web)publicaties. Een deel van deze
uitgaven wordt door externe opdrachtgevers vergoed. Voor nieuws en
publicaties van het PBL, zie de website van het PBL20.
Onderzoeken ANVS
Het betreft uitgaven voor opdrachten aan (inter)nationale technische
supportorganisaties (waaronder de dienstverlening door agentschappen)
inzake technische ondersteuning, advisering en onderzoek op terreinen
van nucleaire veiligheid, stralingsbescherming alsmede beveiliging en
waarborging (safeguards). Daarnaast worden ook de uitgaven die verband
houden met samenwerking tussen ANVS en internationale organisaties
(zoals bijvoorbeeld HERCA, OECD/NEA en IAEA) inzake voornoemde
terreinen op dit artikel verantwoord.
Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing (DCC)
DCC is verantwoordelijk voor een effectief crisisbeheersingsbeleid en een
professionele aanpak van crises. Tijdens een (dreigende) crisis coördineert
het DCC-IenW de informatievoorziening binnen het ministerie op het
gebied van Infrastructuur en Waterstaat en is het DCC verantwoordelijk
voor het crisisbeheersingsproces. Het beleid op het gebied van crisisbeheersing is het laatste decennium flink in ontwikkeling. Dit is vooral
veroorzaakt door de opkomst van andere crisisvormen (terreuraanslagen,
extreme weersomstandigheden en infectieziekten), door de internationale
dimensies van crises en de verantwoordelijkheid voor nucleaire crisisbeheersing.
Regeringsvliegtuig
Dit betreft de uitgaven van IenW voor het onderhoud, exploitatie en
aanschaf van het regeringsvliegtuig.
97.01.02 Subsidies
Deze uitgaven hangen samen met subsidies die IenW verstrekt, met name
aan de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek voor
het programma SURF (Smart Urban Regions in the Future), Urban Futures
en het programma Duurzame Logistiek.

20

www.pbl.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

155

97.01.03 Bijdragen aan agentschappen
KNMI
Dit betreft de bijdrage aan het KNMI voor afname van meteorologische
producten en diensten relevant voor de uitvoering van diverse taken door
RWS waaronder gladheidbestrijding en afname van maatwerk dienstverlening door ANVS.
ILT
De bijdrage aan ILT is bestemd voor de kosten van vergunningverlening
die niet geheel gedekt worden door de inkomsten die de ILT verkrijgt
vanuit de tariefheffing. Dit wordt veroorzaakt door tarieven, waarvan het
bij ministeriële regeling vastgestelde bedrag lager is dan de werkelijke
kosten van de vergunningverlening en door vergunningverlenende
activiteiten van ILT waarvoor geen tarief is vastgesteld, waardoor de
betreffende aanvragers van vergunningen de kosten van de aanvraag niet
aan ILT hoeven te vergoeden. De vastgestelde tarieven worden in de
Staatscourant gepubliceerd.
RWS
Dit betreft de bijdrage aan RWS voor de capaciteitsinzet in het kader van
beleidsondersteuning en advies en de capaciteitsinzet van het DCC.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Het RIVM is de vaste partner van de ANVS voor een aantal taken op het
terrein van stralingsbescherming. Dit zijn taken als beleidsondersteuning
bij stralingsbescherming, ondersteuning bij stralingsinspecties, het
beheer van de ongeval-organisatie, het in stand houden van het Radionucliden laboratorium alsmede het beheer van het Nationaal Meetnet
Radioactiviteit en de stralingsmeetwagens. De bijdrage aan het RIVM
hangt hiermee samen.
97.01.06 Bijdrage aan ZBO en RWT’s
Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke
Ordening (StAB)
Met ingang van 2020 gaat de subsidiëring en ministeriële verantwoordelijkheid van StAB over van het Ministerie van IenW naar het Ministerie van
J&V. In deze begroting vindt de budgettaire verwerking hiervan plaatst.
97.02 Sanering Thermphos
97.02.02 Subsidies
Naar aanleiding van het kabinetsbesluit is besloten dat het Rijk een
bijdrage levert bij de sanering van voormalig bedrijventerrein Thermphos,
waarbij IenW als beleidsverantwoordelijk departement is aangesteld.
In de tabel Budgettaire gevolgen van beleid bij dit niet-beleidsartikel is in
regel «97.02.02 Rijksbijdrage sanering Thermphos» een bedrag van
maximaal € 27,7 miljoen aan subsidieverplichtingen voor de jaren 2018
(€ 16 miljoen), 2019 (€ 5 miljoen) en 2020 (€ 6,7 miljoen) opgenomen. Dit
bedrag heeft betrekking op de verlening van een subsidie voor de
sanering van de opstallen en het terrein van het voormalige bedrijf
Thermphos aan de uitvoerende partij. Deze begrotingsvermelding vormt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

156

de wettelijke grondslag voor de hier bedoelde subsidieverlening als
bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht
Ontvangsten
Hierop worden de ontvangsten geraamd die IenW ontvangt voor het
gebruik van het Regeringsvliegtuig en voor onderzoeken van het PBL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

157

Niet-beleidsartikel 98: Apparaatsuitgaven kerndepartement
Algemene Doelstelling

Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met uitzondering van
de agentschappen Inspectie Leefomgeving en Transport, Koninklijk
Nederlands Meteorologisch Instituut en Rijkswaterstaat. Het omvat de
verplichtingen en uitgaven voor ambtelijk personeel, inhuur externen en
materieel voor het kerndepartement.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement (Bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

281.510

322.799

308.390

297.039

295.571

296.950

299.966

Uitgaven
98.01

98.02

298.856

335.380

312.445

298.355

296.352

296.946

299.962

Personele uitgaven

220.973

247.657

226.294

215.720

213.138

212.610

215.006

– waarvan eigen
personeel

193.030

209.707

207.373

199.445

198.485

197.924

200.773

– waarvan externe
inhuur

20.999

30.990

12.164

9.685

8.665

8.666

8.266

– waarvan overige
personele uitgaven

6.944

6.960

6.757

6.590

5.988

6.020

5.967

Materiele uitgaven

77.883

87.723

86.151

82.635

83.214

84.336

84.956

– waarvan ICT

20.308

25.452

18.383

20.110

20.139

20.153

20.153

– waarvan bijdrage aan
SSO’s

48.798

41.244

40.896

40.658

40.647

40.681

40.680

– waarvan overige
materiële uitgaven

8.777

21.027

26.872

21.867

22.428

23.502

24.123

Ontvangsten

14.667

18.792

5.430

5.430

5.430

5.430

5.430

Toelichting op de financiële
instrumenten

98.01 Personele uitgaven
Dit betreft alle uitgaven van het eigen personeel, de externe inhuur en
postactieven voor het kerndepartement.
Eigen personeel
Onder uitgaven eigen personeel vallen de loonkosten en de uitgaven voor
de personele exploitatie.
• Onder loonkosten wordt verstaan alle uit de rechtspositiebepalingen
en aanverwante (wettelijke) regelingen voortvloeiende uitgaven aan en
ten behoeve van de werknemers, zoals salaris, vakantie- en eindejaarsuitkering, vergoedingen voor inbesteding van personeel, toelagen,
toeslagen en vergoedingen, gratificaties, onkostenvergoedingen
waaronder woon-werkverkeer (ook collectieve inkoop openbaar
vervoerskaarten), sociale lasten en de bijdrage aan de zorgverzekeringswet, pensioenpremies en de eindheffing loonbelasting.
• Onder personele exploitatie worden andere personele uitgaven
verstaan zoals verhuiskosten, hotels in het kader van dienstreizen,
werving en selectie, keuringen, assessments, outplacement, loopbaanbegeleiding en re-integratie, arbeidsgezondheidskundige begeleiding,
werkplekaanpassing, uitbesteding arbo-dienstverlening, bedrijfshulpverlening, representatie voor eigen personeel, opleiding, coaching,
training, bezoek van symposia en congressen, personeelsevenemen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

158

ten, bijeenkomsten en recepties, noodzakelijke contributies van
personeel, uitgaven sociaal flankerend beleid en dergelijke.
Externe inhuur
Dit betreft de uitgaven voor externe inhuur voor o.a. ICT-dienstverlening,
de programma’s Vrachtwagenheffing, Duurzame mobiliteit, Fiets, Beter
Benutten en de Luchtruimherziening.
Overige personele uitgaven
De overige personele uitgaven betreft de uitgaven aan postactieven.
Onder postactieven wordt verstaan uitgaven aan en ten behoeve van
voormalig personeel, voor zover niet ten laste komend van derden
(pensioen- of uitkeringsfonds) zoals Functioneel leeftijdsontslag (FLO),
werkloosheidsuitkeringen, wachtgelden en de daarmee samenhangende
uitvoeringskosten van derden.
98.02 Materiele uitgaven
Dit betreft materiele uitgaven van het kerndepartement waarvoor geldt
dat deze betrekking hebben op uitgaven die bedoeld zijn voor activiteiten
ter ondersteuning van het primaire proces.
ICT bevat zowel de uitgaven voor projecten als structurele uitgaven zoals
onderhoud en licenties. De bijdrage aan de Shared Service Organisaties
betreft onder andere P-Direkt (Salarisbedrijf van het Rijk), FM Haaglanden
en de Rijksgebouwendienst.
Apparaatsuitgaven per dienstonderdeel van de Bestuurskern (x € 1.000)
2020
Totaal apparaat Bestuurskern

312.445

Directoraat-Generaal Mobiliteit

34.136

Directoraat-Generaal Milieu en Internationaal

28.520

Directoraat-Generaal Water en Bodem

18.601

Directoraat-Generaal Luchtvaart en Maritieme zaken

21.425

Beleids- en Bestuursondersteuning

35.153

Financiën en Bedrijfsvoering

128.612

– waarvan IenM-brede apparaatsuitgaven

79.606

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

19.570

Planbureau voor de Leefomgeving

26.428

Deze tabel splitst de apparaatsuitgaven van het kerndepartement per
integratieonderdeel uit voor het jaar 2020.
Extracomptabele verwijzingen

Totaal apparaatsuitgaven Staf
Deltacommissaris

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.582

2.359

1.885

1.885

1.885

1.885

1.885

De apparaatskosten van de Staf Deltacommissaris worden in lijn met de
Waterwet op het Deltafonds begroot en verantwoord (zie artikel 5
Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven van het Deltafonds).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

159

Apparaatsuitgaven agentschappen (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal apparaatskosten agentschappen

1.291.899

1.368.776

1.373.074

1.369.625

1.340.166

1.320.641

1.282.482

RWS

1.082.677

1.139.784

1.150.064

1.139.577

1.111.008

1.090.248

1.053.046

ILT

152.109

168.123

160 458

163.413

163.513

164.191

164.214

KNMI

57.113

60.869

62.552

66.635

65.645

66.202

65.222

Drie agentschappen vallen onder IenW: Rijkswaterstaat (RWS), de
Inspectie voor de Leefomgeving en Transport (ILT) en het Koninklijk
Meteorologisch Instituut (KNMI). Bovenstaand zijn de begrote apparaatskosten van deze agentschappen opgenomen. IenW draagt hier deels aan
bij. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de agentschapsparagrafen.
Apparaatsuitgaven ZBO’s en RWT’s (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal apparaatsuitgaven ZBO’s
en RWT’s

604.127

599.238

582.000

566.000

552.000

551.000

549.000

ProRail

599.000

594.000

582.000

566.000

552.000

551.000

549.000

StAB

5.127

5.238

IenW verstrekt bijdragen aan drie begrotingsgefinancierde ZBO’s en
RWT’s: Prorail, Kadaster en StAB. Voor meer informatie over ZBO’s en
RWT’s van IenW zie de bijlage ZBO’s en RWT’s van deze begroting.
Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2.194.882

2.303.394

2.267.519

2.233.980

2.188.518

2.168.587

2.131.444

298.856

335.380

312.445

298.355

296.352

296.946

299.962

Totaal apparaatskosten Agentschappen

1.291.899

1.368.776

1.373.074

1.369.625

1.340.166

1.320.641

1.282.482

RWS

1.082.677

1.139.784

1.150.064

1.139.577

1.111.008

1.090.248

1.053.046

ILT

152.109

168.123

160.458

163.413

163.513

164.191

164.214

KNMI

57.113

60.869

62.552

66.635

65.645

66.202

65.222

Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT’s

604.127

599.238

582.000

566.000

552.000

551.000

549.000

Prorail

599.000

594.000

582.000

566.000

552.000

551.000

549.000

StAB

5.127

5.238

Totaal apparaatsuitgaven ministerie
Kerndepartement

Taakstelling Rutte II
Conform de Regeling Rijksbegrotingsvoorschriften wordt hieronder
aangegeven hoe de taakstelling Rutte II binnen IenW is verdeeld naar de
verschillende onderdelen van het ministerie (inclusief agentschappen en
ZBO’s). Onderstaande tabel geeft de verdeling weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

160

Tabel verdeling taakstelling Rutte II 2016–2018 (x € 1.000)
2016

2017

2018

Structureel

– 15.138

– 40.807

– 37.320

– 37.320

NEa

– 90

– 180

– 269

– 269

KNMI

– 261

– 519

– 777

– 777

Kerndepartement
Agentschappen

ILT

– 1.726

– 3.430

– 5.135

– 5.135

RWS

– 18.289

– 37.972

– 53.100

– 53.100

Kadaster

– 310

– 618

– 924

– 924

RIVM

– 361

– 824

– 1.000

– 1.000

– 6.825

– 13.650

– 20.475

– 20.475

– 43.000

– 98.000

– 119.000

– 119.000

ZBO’s

Overig

Prorail
Totale taakstelling

Toelichting
Bij het Kerndepartement, zijn maatregelen om de taakstelling Rutte II
(2016 en volgende) in te vullen voor het grootste deel gevonden in:
• Versobering van de bedrijfsvoering; verlaging van de centrale
budgetten op het gebied van materiële uitgaven(o.a. door efficiency of
productiviteitverbeteringen, door verdergaande digitalisering).
• Verbeterde inzet op integrale programma-aanpak, standaardisering,
uniformering en vereenvoudiging van processen, vakmanschap en
flexibele inzet over de grenzen van de organisatieonderdelen.
• Maatregelen met personele gevolgen worden in overleg met de
medezeggenschap opgepakt. Omdat de grens van het haalbare steeds
dichterbij komt wordt getracht om de personele krimp zoveel mogelijk
te beperken.
Bij de agentschappen is het grootste deel van de financiële taakstelling
ten laste van de personele budgetten gebracht. Invulling is geschied
middels het nemen van efficiencymaatregelen en indien nodig taakversobering. Dit betekent dat bepaalde taken dan niet meer of minder intensief
worden uitgevoerd. Voor een nadere toelichting zie het onderdeel 3.
Agentschappen van deze begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

161

Niet-beleidsartikel 99 Nog Onverdeeld
Algemene Doelstelling

Dit artikel is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent
dat er geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 99 worden
gedaan. Het artikel dient hoofdzakelijk als tussenstation voor de
overboeking van middelen naar de andere artikelen op de IenW begroting,
zoals loon- en prijsbijstelling. Ook taakstellingen die nog niet direct
kunnen worden doorgeboekt worden op dit artikel geadministreerd.

Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel budgettaire gevolgen van beleid art. 99 Nog Onverdeeld (x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

0

324

861

922

923

1.149

2.351

Uitgaven

0

324

861

922

923

1.149

2.351

99.01 Nominaal en onvoorzien

0

324

861

922

923

1.149

2.351

99.01.01 Onvoorzien

0

324

861

922

923

1.149

2.351

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

162

5. BEGROTING AGENTSCHAPPEN
Agentschap Rijkswaterstaat
Introductie
Rijkswaterstaat (RWS) is de uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van
Infrastructuur en Waterstaat. RWS beheert en ontwikkelt de rijkswegen,
-vaarwegen en -wateren en zet in op een duurzame leefomgeving.
Samen met anderen werkt RWS aan een land dat beschermd is tegen
overstromingen, waar voldoende groen is en voldoende en schoon water.
En waar je vlot en veilig van A naar B kunt. Samenwerken aan een veilig,
leefbaar en bereikbaar Nederland. Dat is Rijkswaterstaat.
Het Ministerie van IenW kent een scheiding tussen beleid, toezicht en
uitvoering. RWS fungeert hierbij als uitvoeringsorganisatie van het
ministerie. Het formuleren van beleid is belegd bij de beleidsdirectoratengeneraal. Dit betekent dat de doelstellingen van het agentschap afhankelijk zijn van de (veelal lange termijn-) beleidsdoelstellingen en kaders
die door IenW worden aangegeven. Deze beleidsdoelen zijn geformuleerd
in de beleidsartikelen van de beleidsbegroting Hoofdstuk XII.
Producten en diensten
RWS treedt op als manager van het gebruik van een aantal hoofdinfrastructuurnetwerken (hoofdwegennet, hoofdvaarwegennet, hoofdwatersystemen), als beheerder van die netwerken, als realisator van uitbreidingen van deze netwerken en als adviseur voor het ten aanzien hiervan
te voeren beleid. RWS voert deze taken uit vanuit een netwerkbenadering.
Belangrijkste producten zijn:
• Verkeersmanagement: het inzetten van instrumenten en hulpmiddelen
om vraag en aanbod op elk moment zo goed mogelijk op elkaar af te
stemmen en om het verkeersaanbod zo goed mogelijk af te wikkelen.
Het betreft vooral bediening van objecten als bruggen en sluizen,
verstrekken van routeinformatie en incidentmanagement.
• Watermanagement: reguleren van de hoeveelheden water in het
hoofdwatersysteem en van de kwaliteit daarvan, door het hanteren
van de te onderscheiden categorieën «vasthouden/bergen/afvoeren»
en «schoonhouden/scheiden/zuiveren».
• Beheer, onderhoud en vervanging: instandhouding van objecten en
areaal op een vooruitstrevende, toekomstgerichte manier, gericht op
het ook in technische zin steeds verder ontwikkelen van het netwerk of
systeem.
• Aanleg: dit betreft investeringen om de functionaliteit van het netwerk
te vergroten. Nieuwe verbindingen of verbreding van bestaande.
Sleutelwoord: capaciteitsvergroting.
• Beleidsondersteuning en -advisering: het uitvoeren van studies of het
leveren van bijdragen daaraan, adviezen met betrekking tot beleidsnota’s en de uitvoerbaarheid van beleid.
• Leveren van kennis en expertise: ten behoeve van beleidsondersteuning en -advisering, milieu en leefomgeving, grote (aanleg)projecten
en aansturing projecten en uitvoeringsorganisaties, het verstrekken
van subsidies en basisinformatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

163

Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Omzet

2.575.420

2.781.866

2.805.777

2.670.528

2.346.013

2.284.747

2.205.057

– Omzet moederdepartement

2.284.709

2.396.354

2.313.974

2.318.669

2.066.980

2.046.303

1.966.613

Baten

– Omzet nog uit te voeren
werkzaamheden

0

125.116

245.055

113.415

40.589

0

0

– Omzet overige departementen

68.988

68.638

54.990

46.686

46.686

46.686

46.686

– Omzet derden

221.723

191.758

191.758

191.758

191.758

191.758

191.758

Vrijval voorzieningen

15.227

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

2.093

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

2.592.740

2.784.866

2.808.777

2.673.528

2.349.013

2.287.747

2.208.057

Apparaatskosten

1.082.677

1.139.784

1.150.064

1.139.577

1.110.964

1.090.003

1.052.801

– Personele kosten

847.366

909.704

904.161

899.740

877.807

856.778

817.443

– Waarvan eigen personeel

772.701

842.617

849.993

845.570

826.786

805.757

766.422

– Waarvan inhuur externen

74.665

67.087

54.168

54.170

51.021

51.021

51.021

Lasten

– Waarvan overige personele
kosten

0

0

0

0

0

0

0

– Materiele kosten

235.311

230.080

245.903

239.837

233.157

233.225

235.358

– Waarvan apparaat ICT

38.457

32.784

32.478

36.493

30.940

30.834

33.299

– Waarvan bijdrage aan SSO’s

51.648

72.689

76.114

67.516

67.964

67.959

68.416

– Waarvan overige materiele
kosten

145.206

124.607

137.311

135.828

134.253

134.432

133.643

Beheer en Onderhoud

1.437.526

1.601.511

1.616.220

1.488.666

1.188.796

1.145.710

1.101.076

Afschrijvingskosten

26.482

24.768

23.430

25.491

28.840

31.344

33.228

– Materieel

25.310

24.065

23.020

25.491

28.840

31.344

33.228

– Waarvan apparaat ICT

3.621

4.568

5.129

5.127

4.989

4.459

4.058

– Waarvan overige materiele
afschrijvingskosten

21.689

19.497

17.891

20.364

23.851

26.885

29.170

– Immaterieel

1.172

703

410

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

2.548

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.329

0

0

0

0

0

0

Overige kosten
Bijzondere lasten
Rentelasten

3.673

803

1.063

1.794

2.413

2.690

2.952

Totaal lasten

2.555.235

2.766.866

2.790.777

2.655.528

2.331.013

2.269.747

2.190.057

Saldo van baten en lasten
gewone bedrijfsuitoefening

37.505

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

Agentschapsdeel Vpb-lasten

16.158

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Saldo van baten en lasten

21.347

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Dotatie aan reserve Rijksrederij

8.165

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Te verdelen resultaat

13.182

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

164

Toelichting
Baten
Omzet
Omzet moederdepartement
De omzet moederdepartement betreft de omzet voor activiteiten (en de
daarmee samenhangende producten) die RWS verricht voor IenW, zoals:
• het beheer en onderhoud van de infrastructuur en waterkwaliteit;
• de apparaatskosten (personeel en materieel) van RWS die verband
houden met de aanleg, verkeers- en watermanagement en instandhouding van infrastructuur;
• de capaciteit die RWS levert in het kader van zijn kennis- en adviestaken en de activiteiten in het kader van Leefomgeving.
Specificatie omzet moederdepartement (bedragen x € 1.000)

Deltafonds
Artikel 1 Investeren in waterveiligheid

2019

2020

2021

2022

2023

2024

478.368

448.550

434.987

425.563

446.859

410.769

363

537

537

420

420

420

Artikel 3 Beheer Onderhoud en Vervanging

167.157

115.760

125.412

127.073

150.097

117.922

Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overig

309.873

310.326

309.038

298.070

296.342

292.427

975

21.927

0

0

0

0

Infrastructuurfonds

1.862.735

1.820.397

1.841.555

1.599.629

1.557.165

1.513.566

Artikel 12 Hoofdwegennet

1.225.457

1.162.674

1.237.792

1.045.488

1.021.260

992.970

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet

637.278

657.723

603.763

554.141

535.905

520.596

Hoofdstuk XII

55.251

45.027

42.127

41.788

42.279

42.278

Artikel 11 Waterkwaliteit

14.617

13.492

13.492

13.505

13.505

13.505

Artikel 13 Bodem en Ondergrond

6.155

4.942

3.506

3.507

3.507

3.507

Artikel 14 Wegen en verkeersveiligheid

11.694

7.238

7.008

7.016

7.012

7.012

Artikel 7 Waterkwaliteit

Artikel 16 Spoor

919

895

796

798

802

802

Artikel 17 Luchtvaart

3.923

1.435

435

50

50

50

Artikel 18 Scheepvaart en Havens

1.477

1.405

1.405

1.406

1.885

1.885

337

263

137

137

137

137

Artikel 20 Lucht en geluid

1.372

1.539

1.527

1.546

1.556

1.556

Artikel 21 Duurzaamheid

7.487

7.247

7.247

7.247

7.247

7.247

Artikel 22 Externe veiligheid en risico’s

4.564

3.858

3.858

3.858

3.858

3.858

Artikel 97 Algemeen departement

2.706

2.713

2.716

2.718

2.720

2.719

2.396.354

2.313.974

2.318.669

2.066.980

2.046.303

1.966.613

*apparaats- en afschrijvingskosten en
rentelasten

1.080.109

1.095.947

1.093.746

1.069.101

1.050.921

1.015.865

*programma

1.316.245

1.218.027

1.224.923

997.879

995.382

950.748

Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

Totaal
Van totaal omzet IenW

Omzet nog uit te voeren werkzaamheden
De nog uit te voeren werkzaamheden (NUTW) is een balanspost om
vertragingen en/of versnellingen in de werkzaamheden van het agentschap Rijkswaterstaat op te vangen. Hierdoor kunnen middelen eerder of
later worden aangewend dan oorspronkelijk voorzien. De NUTW per

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

165

ultimo 2018 bedraagt per saldo € 524,2 miljoen. In bijlage 4 «Instandhouding» van de Infrastructuurfonds en Deltafondsbegroting 2020 is de
opbouw van de NUTW per ultimo 2018 weergegeven. Op basis van de
programmering onder Beheer en onderhoud is, gegeven de omzet
moederdepartement, overige departementen en derden, bepaald hoeveel
omzet er per jaar vanuit de balanspost NUTW nodig is om de programmering te kunnen financieren. Bij het opstellen van de programmering is
rekening gehouden wanneer de werkzaamheden het meest doelmatig
kunnen worden uitgevoerd.
Omzet overige departementen
De omzet overige departementen heeft met name betrekking op:
• Vergoedingen van het Ministerie van Defensie, het Ministerie van
Financiën en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
voor het gebruik van de vaartuigen van de Rijksrederij.
• Vergoedingen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties voor de capaciteit die RWS levert in het kader van de
Omgevingswet en de bijbehorende externe productkosten.
• Vergoedingen van diverse ministeries voor het door RWS ter beschikking stellen van kennis, expertise en materieel in het kader van Werken
voor en met Partners.
• Vergoedingen van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties voor de
capaciteit die RWS levert in het kader van Beleidsondersteuning en
Advisering (BOA) en de bijbehorende externe productkosten.
Specificatie omzet overige departementen (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Rijksrederij

25.750

25.750

25.750

25.750

25.750

25.750

Omgevingswet

21.952

8.304

0

0

0

0

Werken voor en met Partners

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Beleidsadvisering en ondersteuning (BOA)

8.936

8.936

8.936

8.936

8.936

8.936

Overig

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

Totaal

68.638

54.990

46.686

46.686

46.686

46.686

Omzet derden
De omzet derden heeft met name betrekking op:
• Vergoedingen van o.a. provincies, gemeenten en de Europese Unie in
het kader van het beheer en onderhoud van de infrastructuur.
• Uitkeringen van verzekeraars in het kader van Schaderijden en
Schadevaren ter dekking van de kosten van reparatiewerkzaamheden.
• Ontvangsten uit de pacht van benzinestations, de ingebruikgeving van
RWS areaal (huur, pacht) en incidentele verloop van RWS areaal. Deze
ontvangsten worden via het Rijkvastgoedbedrijf (RVB) ontvangen.
• Opbrengsten voor de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBD) en de
Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW)
• Vergoedingen van o.a. provincies, gemeenten, waterschappen,
kennisinstellingen en bedrijven voor het door RWS ter beschikking
stellen van kennis, expertise en materieel in het kader van Werken voor
en met Partners.
• Opbrengsten uit vergunningverlening in het kader van de Waterwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

166

Specificatie omzet derden (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Beheer en Onderhoud

45.000

45.000

45.000

45.000

45.000

45.000

Schaderijden en Schadevaren

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

Rijksvastgoedbedrijf (RVB)

39.700

39.700

39.700

39.700

39.700

39.700

Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBD)

25.386

25.386

25.386

25.386

25.386

25.386

Nationale Databank Wegverkeersgegevens
(NDW)

4.672

4.672

4.672

4.672

4.672

4.672

Werken voor en met Partners

15.000

15.000

15.000

15.000

15.000

15.000

Waterwet

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

18.000

Overig

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

Totaal

191.758

191.758

191.758

191.758

191.758

191.758

Bijzondere baten
De geraamde bijzondere baten betreffen voornamelijk verwachte
boekwinst op de verkoop van vaste activa.
Lasten
Apparaatskosten
Personele kosten
Specificatie personele kosten
2019
Aantal fte

2020

2021

2022

2023

2024

8.990

9.134

9.038

8.771

8.619

8.360

Eigen Personele kosten (x € 1.000)

842.617

849.993

845.570

826.786

805.757

766.422

Inhuur (x € 1.000)

67.087

54.168

54.170

51.021

51.021

51.021

Het aantal FTE is ten opzichte van de begroting 2019 met name gewijzigd
als gevolg van onderstaande ontwikkelingen:
Strategisch Capaciteitsmanagement (SCM)
– Om een betere relatie te leggen tussen de gevraagde productie en de
daarvoor benodigde capaciteit is binnen IenW voor RWS het instrument Strategisch Capaciteitsmanagement ontwikkeld. Daarbij wordt
jaarlijks op basis van vastgestelde normen, rekenregels en tarieven
voor alle werkprocessen van RWS doorgerekend wat de benodigde
capaciteit voor de komende 5 jaar is op basis van de huidige verwachte producten en prestatieopgaven. In de begroting loopt de
gefinancierde formatie van RWS af. Om de productieopgave en de
capaciteit meer in balans te krijgen is er besloten om RWS, op basis
van de SCM berekeningen, de komende jaren voor de doorloop van
aanlegprojecten, tranche 4 van het programma Vervanging en
Renovatie en de bediening Hoofdvaarweg Lemmer-Delfzijl capaciteit
toe te kennen. Dit betekent een verhoging van de gefinancierde
capaciteit met 148 FTE in 2020 oplopend naar 531 FTE in 2022 en
aflopend naar 178 FTE in 2024 ten opzichte van de begroting 2019. Het
betreft voor een groot deel geen extra capaciteit maar de financiering
van capaciteit die al bij RWS werkzaam is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

167

Korte termijn fileaanpak
– De korte termijn fileaanpak bestaat uit twee pakketten maatregelen die
moeten leiden tot het verminderen, voorkomen en kunnen vermijden
van files. Voor de uitvoering van deze aanpak is de capaciteit van RWS
met 75 FTE verhoogd in 2019, oplopend naar 82 FTE in 2020 en
aflopend naar 37 FTE in 2022.
Duurzaam voor Elkaar
– De opdracht Duurzaam voor elkaar bestaat uit een pakket activiteiten
die bedoeld is om RWS verder te verduurzamen en om prestatiemanagement voor duurzaamheid te ontwikkelen. Voor de uitvoering van
deze opdracht is de capaciteit van RWS met 36 FTE verhoogd t/m 2021.
Strategisch/tactisch beheer Kustwacht
– Voor het strategisch en tactisch beheer van het Kustwachtdossier is
vanaf 2020 structureel 3 FTE aan RWS toegekend.
Eigen personeel
De kracht van Rijkswaterstaat ligt in de zakelijke en professionele wijze
waarop het zijn kerntaken uitvoert. Om daarop te kunnen sturen is
gedefinieerd welke taken RWS met eigen mensen uitvoert (de kerntaken)
en welke taken aan de markt worden overgelaten (de niet-kerntaken).
De kosten van externe inhuur betreffen de inzet van derden op de
kerntaken van RWS.
Daarnaast vindt er inzet van derden plaats op taken die RWS van de markt
betrekt (niet-kerntaken). In de beleidsbegroting en verantwoording van
IenW wordt de (externe) inhuur transparant inzichtelijk gemaakt in de
baten-lastenparagraaf van het agentschap Rijkswaterstaat.
Inhuur apparaat (kerntaken)
RWS streeft ernaar om de inhuur van externen op kerntaken zoveel
mogelijk te beperken vanuit het basisprincipe dat Rijkswaterstaat op
kerntaken eigen mensen inzet, ter vermindering van de kwetsbaarheid en
het verkleinen van de afhankelijkheid van externen. Inhuur op kerntaken
vindt in beginsel alleen plaats als er sprake is van piekbelasting in de
directe productie of in geval van onderbezetting, ziekte of vervanging.
Inhuur op kerntaken kan ook een keuze zijn als vanuit de arbeidsmarkt
hele specifieke kennis/specialisme niet kan worden aangetrokken.
Door een aantal maatregelen daalt de inhuur op kerntaken de komende
jaren:
• extra inzet op het werven van voldoende gekwalificeerd eigen
personeel en versnelling van het wervingsproces om vacatures zo snel
mogelijk in te vullen;
• een flexibele interne pool om snel interne inzet te kunnen organiseren;
• versterking van cruciale kennis binnen de organisatie is geborgd met
interne loopbaanontwikkeling;
Inhuur programma (niet-kerntaken)
Gelet op de omvang van de productieopgave van RWS blijft de inhuur op
taken die bij de markt zijn belegd (de niet -kerntaken) substantieel, maar
wordt er een dalende trend verwacht. Voor het betrekken van externe
capaciteit op niet-kerntaken geldt dat deze zoveel mogelijk op basis van
op productafspraken gebaseerde contracten zal worden gedaan, tenzij dat
om inhoudelijke of aansturingsredenen niet doelmatig is. Hierdoor daalt
de inhuur geleidelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

168

De inhuur op niet-kerntaken in het primaire proces wordt met name onder
de posten onderhoud en aanleg op het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds verantwoord.
Specificatie inhuur (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Apparaat (kerntaken)

67.087

54.168

54.170

51.021

51.021

51.021

Programma (niet-kerntaken)

101.165

91.141

91.141

91.141

91.141

91.141

Totaal

168.252

145.310

145.311

142.162

142.162

142.162

Materiële kosten
De materiële kosten omvatten onder andere ICT, huisvesting, bureaukosten en communicatie.
Beheer en Onderhoud
De kosten beheer en onderhoud hebben betrekking op de kosten die in
rekening worden gebracht door derden (met name aannemers en
ingenieursbureaus). Deze voeren werkzaamheden uit die direct bijdragen
aan het beheer en onderhoud van de infrastructuur. Voor een toelichting
op beheer en onderhoud wordt verwezen naar artikel 12 en 15 van het
Infrastructuurfonds, artikel 3 van het Deltafonds en bijlage 4 «Instandhouding» van beide fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

169

Kasstroomoverzicht over het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)

1.

2

3.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Rekening courant RHB
1 januari + depositorekeningen

676.570

772.238

669.329

442.427

341.379

318.289

335.269

+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom

2.703.472

2.659.750

2.563.722

2.560.113

2.308.424

2.287.747

2.208.057

–/– uitgaven operationele
kasstroom

– 2.639.037

– 2.311.173

– 2.247.403

– 2.165.829

– 2.576.828

– 2.751.098

– 2.776.347

Totaal operationele
kasstroom

126.644

– 91.348

– 212.625

– 78.924

– 2.749

40.344

42.228

–/– totaal investeringen

– 26.992

– 25.447

– 88.832

– 163.116

– 71.465

– 74.921

– 74.921

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

11.674

0

0

0

0

0

0

Totaal investeringskasstroom

– 15.318

– 25.447

– 88.832

– 163.116

– 71.465

– 74.921

– 74.921

–/– eenmalige uitkering
aan moederdepartement

– 12.380

– 1.043

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting
door het moederdepartement

6.000

8.600

8.600

8.600

8.500

8.500

0

–/– aflossingen op
leningen

4.
5.

– 30.882

– 18.271

– 18.845

– 22.908

– 25.676

– 28.443

– 30.135

+/+ beroep op leenfaciliteit

21.604

24.600

84.800

155.300

68.300

71.500

71.500

Totaal financieringskasstroom

– 15.658

13.886

74.555

140.992

51.124

51.557

41.365

Rekening courant RHB
31 december + depositorekeningen (=1+2+3+4)

772.238

669.329

442.427

341.379

318.289

335.269

343.941

(noot: maximale
roodstand 0,5 miljoen
euro)

Toelichting
Operationele kasstroom
Hieronder vallen de inkomsten en uitgaven uit de reguliere bedrijfsvoering. Meerjarig wordt gestreefd naar een stabiel saldo van baten en
lasten.
Investeringskasstroom
Hieronder vallen de verkopen van activa en de nieuwe investeringen. De
nieuwe investeringen hebben betrekking op het in stand houden van de
activa van RWS. De hogere investeringen vanaf 2020 worden met name
veroorzaakt door het vlootvervangingsprogramma van de Rijksrederij en
de investeringen in de steunpunten van RWS.
Financieringskasstroom
Hieronder vallen alle geldstromen die gerelateerd zijn aan de financiering
van het agentschap. RWS doet een beroep op de leenfaciliteit bij het
Ministerie van Financiën ter financiering van de investeringen. Daarnaast
wordt in de begroting van het agentschap rekening gehouden met de
aflossing op deze leenfaciliteit. De storting door moederdepartement
betreft de aflossing van de langlopende vordering die RWS heeft op het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

170

moederdepartement. In 2019 is het surplus Eigen Vermogen (€ 1,0
miljoen) teruggestort naar het Moederdepartement
Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving

Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Hoofdwegennet

26,49

27,71

27,46

26,54

24,26

25,10

25,52

Hoofdvaarwegennet

26,55

27,27

27,83

27,62

26,31

26,69

26,92

Hoofdwatersystemen

1,27

1,30

1,30

1,28

1,22

1,24

1,26

25%

25%

24%

21%

23%

19%

19%

125.375

128.849

127.822

128.331

129.430

129.605

129.424

Apparaatskosten per eenheid
areaal (bedragen x € 1)

% Apparaatskosten ten opzichte
van de omzet
% Apparaatskosten ten opzichte
van de omzet

Tarief per FTE (bedragen x € 1)
Tarief per FTE

Omzet agentschap per productgroep (bedragen x € 1.000)
Hoofdwatersystemen

488.060

478.368

448.550

434.987

425.563

446.859

410.769

1.172.313

1.225.457

1.162.674

1.237.792

1.045.488

1.021.260

992.970

Hoofdvaarwegennet

600.535

637.278

657.723

603.763

554.141

535.905

520.596

Overig

23.800

55.251

45.027

42.127

41.788

42.279

42.278

TOTAAL

2.284.709

2.396.354

2.313.974

2.318.669

2.066.980

2.046.303

1.966.613

FTE formatie1

8.866

8.990

9.134

9.038

8.771

8.619

8.360

% overhead

14,50%

13%

13%

13%

13%

13%

13%

0,8%

0,3%

0,3%

0,3%

0,4%

0,4%

0,4%

Publieksgerichtheid

70%

70%

70%

70%

70%

70%

Gebruikerstevredenheid HWS

70%

70%

70%

70%

70%

70%

Gebruikerstevredenheid HWN

80%

80%

80%

80%

80%

80%

75%

75%

75%

75%

75%

75%

75%

Hoofdwatersystemen

100

100

100

100

100

100

100

Hoofdwegennet

100

100

100

100

100

100

100

Hoofdvaarwegennet

100

100

100

100

100

100

100

Hoofdwegennet

Bezetting

Exploitatiesaldo (% van de
omzet)
Exploitatiesaldo (% van de omzet)

Gebruikerstevredenheid

Gebruikerstevredenheid HVWN

Ontwikkeling PIN-waarden

1

Voor het jaar 2018 is de bezetting opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

171

Apparaatskosten per eenheid areaal
Deze indicator geeft informatie over hoe de kosten die het apparaat van
RWS maakt voor verkeersmanagement en beheer en onderhoud zich
ontwikkelen ten opzichte van het areaal. Een dalende trend van de kosten
per eenheid areaal geeft een indicatie van een toename in de efficiëntie
van de organisatie op het gebied van beheer en onderhoud en verkeersmanagement.
Percentage apparaatskosten ten opzichte van de omzet
Deze indicator geeft de verhouding weer tussen de kosten van het
apparaat en de totale omzet (deze omzet bestaat uit BLS en GVKA
realisatie en planstudie) van RWS. De daling van het percentage ten
opzichte van de realisatie 2018 wordt met name veroorzaakt door de
stijging van de totale omzet.
Tarief per FTE
Deze indicator geeft de ontwikkeling weer van de kosten (personele
kosten, materiele kosten, afschrijvingskosten en rentelasten gecorrigeerd
voor kosten t.b.v. Werken voor en met Partners) per formatieve ambtelijke
FTE. De stijging van het tarief ten opzichte van de realisatie 2018 wordt
met name veroorzaakt door de loon- en prijsbijstelling 2019.
Omzet agentschap per productgroep
In de tabel is de omzet moederdepartement uitgesplitst naar de verschillende netwerken. Deze daling wordt veroorzaakt door de meerjarige
begrotingsstanden.
Bezetting
FTE formatie: deze voorgeschreven indicator geeft aan hoe de ambtelijke
formatie van RWS zich ontwikkelt.
Percentage overhead: deze indicator geeft aan welk deel van het ambtelijke personeel (in FTE) binnen RWS zich bezig houdt met de bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering bevat alle processen die ondersteunend zijn aan
de organisatie. Het streven is daarbij voortdurend een optimale kwalitatieve en kwantitatieve omvang van de bedrijfsvoering.
Exploitatiesaldo (% van de omzet)
Deze voorgeschreven indicator toont de ontwikkeling van het saldo van
baten en lasten als percentage van de totale baten.
Gebruikerstevredenheid
Publieksgerichtheid: deze indicator geeft aan hoe tevreden onze
gebruikers en partners over RWS zijn als publieke dienstverlenende
organisatie. Dan gaat het over zaken als «luisteren; verwachtingenmanagement; aanspreekbaarheid; houding en gedrag en de wijze waarop wij
communiceren».
Gebruikerstevredenheid (per netwerk): deze indicator geeft aan hoe
tevreden onze gebruikers over de kwaliteit van de drie netwerken zijn.
Denk daarbij aan veiligheid, doorstroming; kwaliteit infrastructuur en
tijdige en betrouwbare informatievoorziening (gekoppeld aan de
netwerken).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

172

Ontwikkeling PIN-waarden
De ontwikkeling van de PIN-waarden (prestatie-indicator waarden) geeft
een beeld hoe de ontwikkeling is in de toestand van het door RWS
beheerde areaal. Het weergegeven cijfer betreft een index ten opzichte
van het jaar 2015. De bijlage instandhouding bij de begrotingen van het
Infrastructuurfonds en het Deltafonds biedt inzicht in instandhouding en
de gehanteerde PIN-waarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

173

Agentschap Inspectie Leefomgeving en Transport
Introductie
Het Ministerie van IenW kent een scheiding tussen beleid, uitvoering en
toezicht. Het formuleren van beleid en wet- en regelgeving is primair
belegd bij de beleidsdirectoraten-generaal. De toezichthoudende taken
zijn bij IenW belegd bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De
ILT voert ook taken uit namens de Minister van Economische Zaken en
Klimaat, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
Minister van Justitie en Veiligheid.
Producten en diensten
De producten en diensten van de ILT betreffen de toelating op de markt
(vergunningen) en vervolgens de handhaving van de van toepassing
zijnde wet- en regelgeving.
De ILT zet haar schaarse capaciteit selectief in op de terreinen waar de
maatschappelijke risico’s het grootst zijn en waar het handelen van de ILT
het meeste effect kan sorteren. Een belangrijke pijler voor deze afweging
is de ILT-Brede Risicoanalyse (IBRA). Deze ontwikkelde methode helpt de
ILT om ordelijk te kiezen, op basis van maatschappelijke schade, aan
welke taken zij prioriteit geeft en aan welke niet. De grootste risico’s
worden door de ILT programmatisch aangepakt. De ILT gaat steeds meer
in programma’s werken, met telkens de meest kansrijke combinatie van
disciplines, specialisten en instrumenten. Daarbij worden instrumenten
ingezet van gerichte nalevingscommunicatie tot opsporing. In 2020 lopen
de volgende programma’s gebaseerd op IBRA:
1.
Legionella
2.
Verstoring marktwerking taxivervoer
3.
Veiligheid op het spoor
4.
Bodem, grond- en oppervlaktewater
5.
Afval circulair
6.
Slim en veilig goederenvervoer over de weg
7.
Duurzame producten
8.
Minder broeikasgassen
9.
Schoon schip
10. Veilig en duurzaam Schiphol
In het meerjarenplan 2020 van de ILT wordt er verder op deze
programma’s ingegaan.
1. Vergunningverlening
Nieuwe toetreders tot een markt moeten aantonen dat ze aan de wettelijke
eisen voldoen. Wordt daar aan voldaan, dan verleent de ILT één of meer
vergunning(en) of certificaten. De wetgever verbindt door die keuze
veiligheidseisen aan marktordeningsprincipes: zonder vergunning mag
het bedrijf niet handelen.
2. Handhaving
Het handhaven van wet- en regelgeving geschiedt door middel van
dienstverlening, toezicht en opsporing. Het zwaartepunt van de inspectieactiviteiten ligt op het terrein van het toezicht. De ILT kent de volgende
toezicht vormen:
• Objectinspecties;
• Administratiecontroles;
• Audits;
• Dienstverlening (meldingen, vragen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

174

3. Incident- en ongevalsonderzoek
Ongevallenonderzoek is bij ernstige ongevallen opgedragen aan de
Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV). In voorkomende gevallen levert de
ILT expertise en deskundigen en soms (zoals bij scheepvaart en
railvervoer) heeft de ILT een eigen taak bij het onderzoeken van
ongevallen. Ongevallenonderzoek kan aanleiding zijn om de dienstverlening te vergroten en/of het toezicht te versterken. In ernstige gevallen
van falen kan uit het onderzoek een toezichtmaatregel voortvloeien.
Incidenten en ongevallen vragen om een snelle respons en een gecoördineerde aanpak. Ondanks dat crisismanagement geen toezichtstaak is, is
de (systeem)verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de crisisbeheersingstaak belegd bij de Inspecteur-generaal. Het betreft de preparatie,
respons en (deels) nazorg van incidenten.
Begroting baten en lasten
De begroting van baten en lasten voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Bedragen x € 1.000

realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

126.661

144.216

135.971

138.913

139.013

139.691

139.714

348

332

831

831

831

831

831

24.017

24.256

23.869

23.869

23.869

23.869

23.869

0

0

0

0

0

0

0

Baten
Omzet IenW
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen

152

0

0

0

0

0

0

1.284

0

0

0

0

0

0

152.461

168.804

160.671

163.613

163.713

164.391

164.414

Apparaatskosten

152.109

168.123

160.459

163.413

163.513

164.191

164.214

Personele kosten

111.073

117.925

118.599

121.361

121.256

121.934

121.957

Waarvan eigen personeel

101.894

109.977

113.328

114.284

115.241

115.241

115.241

Waarvan externe inhuur

9.158

7.748

5.071

6.877

5.815

6.493

6.516

Bijzondere baten

Totaal baten

Lasten

Waarvan overige personele
kosten

22

200

200

200

200

200

200

41.035

50.198

41.860

42.052

42.257

42.257

42.257

54

200

200

200

200

200

200

Waarvan bijdrage aan SSO’s

23.930

21.730

20.374

20.453

20.558

20.558

20.558

Waarvan overige materiële
kosten

17.051

28.268

21.286

21.399

21.498

21.498

21.498

0

0

0

0

0

0

0

1.262

581

112

100

100

100

100

0

0

0

0

0

0

0

1.262

581

112

100

100

100

100

Materiële kosten
Waarvan apparaat ICT

Rentelasten
Afschrijvingskosten
Immaterieel
Materieel
Waarvan apparaat ICT

0

0

0

0

0

0

0

Overige lasten

2.583

100

100

100

100

100

100

Dotaties voorzieningen

2.027

100

100

100

100

100

100

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

175

Bedragen x € 1.000

realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

556

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

155.954

168.804

160.671

163.613

163.713

164.391

164.414

Saldo van baten en lasten

– 3.493

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

Toelichting
Baten
Omzet IenW
De omzet IenW is een vergoeding voor de productgroepen vergunningverlening en handhaving (toezicht, incidentmelding en onderzoek).
Specificatie omzet IenW (x € 1.000)
Hoofdstuk XII

realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Artikel 24 Handhaving en Toezicht

116.679

131.498

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

Artikel 97 Algemeen departement

12.471

12.718

12.737

12.735

12.739

12.744

12.744

Artikel 16 Openbaar vervoer en
Spoor

253

144.216

135.971

138.913

139.013

139.691

139.714

Eenmalige storting EV (uit artikel
24)

– 1.100

Correctie nutv werkzaamheden

– 1.642

Totaal

126.661

De ILT ontvangt vanaf 2020 een hogere structurele agentschapsbijdrage
(€ 12 miljoen). Vanaf 2021 wordt in een oploop de begroting structureel
opgehoogd met € 15 miljoen per jaar. Deze middelen worden ingezet om
vanaf 2020 extra inspecteurs in te zetten. Op basis van de ILT-brede
risicoanalyse (IBRA) worden de nieuwe medewerkers daar ingezet, waar
het risico hoog is en waar de inzet vergroot moet worden om tot een
voldoende niveau van toezicht te komen. De focus verschuift daarbij van
reguliere werkzaamheden naar een meer programmatische aanpak. In het
Meerjarenplan 2020 van de ILT wordt dieper ingegaan op de besteding
van deze extra middelen.
Naast bovengenoemde structurele ophoging is er ook sprake van andere
(incidentele) ophogingen. Deze mutaties worden toegelicht in de
verdiepingsbijlage van deze begroting onder artikel 24 Handhaving en
Toezicht.
Omzet overige departementen
De omzet afkomstig van andere departementen betreft de middelen voor
het toezicht op naleving van de Wet normering topinkomens in opdracht
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ook zet de
ILT, in opdracht van dezelfde Minister, haar werkzaamheden voort op het
gebied van de handhaving van de naleving van de verplichtingen met
betrekking tot het energielabel in het kader van de Europese richtlijn
energieprestatie van gebouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

176

Omzet derden
De opbrengsten derden betreffen de doorberekende kosten aan de
afnemers van de vergunningen en overige externe opdrachten. Het
toezicht op de woningcorporaties wordt doorbelast aan de sector en is
ook opgenomen onder omzet derden (raming 2020: € 14,3 miljoen).
Specificatie omzet derden (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Opbrengsten vergunningverlening

9.284

9.065

9.065

9.065

9.065

9.065

9.065

Opbrengsten woningcorporaties

13.773

14.691

14.304

14.304

14.304

14.304

14.304

Overige opbrengsten

960

500

500

500

500

500

500

Totaal omzet derden

24.017

24.256

23.869

23.869

23.869

23.869

23.869

Lasten
Personele kosten
De ILT ontvangt in 2020 een hogere agentschapsbijdrage (€ 12 miljoen).
Vanaf 2021 wordt in de begroting structureel opgehoogd met € 15 miljoen
per jaar. Deze middelen worden ingezet om vanaf 2020 extra inspecteurs
in te zetten.
De externe inhuur betreft voornamelijk inhuur op ICT-terrein.
Specificatie personele kosten

Aantal FTE
Eigen personele kosten (x
€ 1.000)
Inhuur (x € 1.000)
Totale kosten

realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.103

1.149

1.184

1.194

1.204

1.204

1.204

101.894

109.977

113.327

114.284

115.241

115.241

115.241

9.158

7.748

5.071

6.877

5.815

6.493

6.516

111.052

117.725

118.398

121.161

121.056

121.734

121.757

Materiële kosten
De materiële kosten omvatten onder andere ICT, huisvesting, opleidingen
en overige kosten voor middelen ten behoeve van de uitvoering van de
inspectietaken. De eerder begrote kostendalingen op huisvesting en
ICT-beheer worden vanaf 2020 gerealiseerd.
De organisatieverandering bij ILT is in volle gang. Onder meer het
programmatisch werken wordt geïmplementeerd zoals in het Meerjarenplan ILT 2020 verder wordt toegelicht. Daarnaast wordt het IVlandschap vernieuwd. Dit levert de komende jaren naar verwachting
besparingen op de ICT-kosten op, afhankelijk van het tempo waarmee de
verouderde applicaties kunnen worden vervangen en stopgezet. Mede
daardoor kunnen de kosten voor externe ICT-inhuur worden teruggebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

177

Kasstroomoverzicht over het jaar 2020 (x € 1.000)
realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1. Rekening courant RHB
1 januari + stand depositorekeningen

26.542

34.721

35.202

35.214

35.214

35.214

35.214

2a totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)

611

168.804

160.671

163.613

163.713

164.391

164.414

2b totaal uitgaven operationele
kasstroom (–/–)

6.359

– 168.123

– 160.458

– 163.413

– 163.513

– 164.191

– 164.214

2. Totaal operationele kasstroom

6.970

681

212

200

200

200

200

3a. totaal investeringen (–/–)

–5

– 200

– 200

– 200

– 200

– 200

– 200

3b. totaal boekwaarde desinvesteringen (+/+)

114

–

–

–

–

–

–

3. Totaal investeringskasstroom

109

– 200

– 200

– 200

– 200

– 200

– 200

4a. eenmalige uitkering aan
moederdepartement (–/–)

–

–

–

–

–

–

–

4b. eenmalige storting door het
moederdepartement (+/+)

1.100

–

–

–

–

–

–

4c. aflossingen op leningen (–/–)

–

–

–

–

–

–

–

4d. beroep op leenfaciliteit(+/+)

–

–

–

–

–

–

–

4. Totaal financieringskasstroom

1.100

–

–

–

–

–

–

5. Rekening courant RHB
31 december + stand depositorekening en (=1+2+3+4)

34.721

35.202

35.214

35.214

35.214

35.214

35.214

(Maximale roodstand € 0,5 mln.)

Toelichting
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen.
Investeringskasstroom
De investeringenkasstroom is naar verwachting beperkt omdat de ILT
overgaat van eigen auto’s naar leaseauto’s. De resterende investeringen
betreffen bedrijfsspecifieke apparatuur.
Financieringskasstroom
Gelet op de beschikbare liquiditeiten is het doelmatig om de beperkte
investeringen te financieren met eigen kasmiddelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

178

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Omschrijving Generiek Deel

realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– Handhaving

129.094

134.673

134.594

137.388

137.476

138.023

138.042

– Vergunningverlening

26.860

26.631

26.077

26.224

26.237

26.368

26.372

– Handhaving

143,6

139,6

139,5

142,4

142,5

143,0

143,1

– Vergunningverlening

141,7

131,3

128,5

129,3

129,3

130,0

130,0

– Handhaving

125.386

135.637

134.985

137.929

138.025

138.698

138.721

– Vergunningverlening

13.169

12.949

12.949

12.949

12.949

12.949

12.949

4. FTE-totaal
(excl. externe inhuur)

1.103

1.149

1.184

1.194

1.204

1.204

1.204

– 2,29%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

n.b.

95%

95%

95%

95%

95%

95%

27 sec.

< 20 sec.

< 20 sec.

< 20 sec.

< 20 sec.

< 20 sec.

< 20 sec.

Klachten (bezwaar en beroep)

787

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

Gegrond verklaard (%)

n.b.

0%

0%

0%

0%

0%

0%

1. Kostprijzen per productgroep
(x € 1.000)

2. Tarieven/uur (x € 1)

3. Omzet per productgroep
(x € 1.000)

5. Saldo van baten en lasten (%)
6. Kwaliteitsindicator 1:
doorlooptijd vergunningen
7. Kwaliteitsindicator 2: wachttijden informatiecentrum

Omschrijving Specifiek Deel
8. Kwaliteit Handhaving:

Toelichting
Bovenstaand overzicht bevat de doelmatigheidsindicatoren van de ILT en
is opgesteld conform de Rijksbegrotingsvoorschriften.
De kwaliteitsindicatoren (6, 7 en 8) betreffen de kwaliteit van vergunningverlening, dienstverlening en handhaving. De doorlooptijd vergunningen
(ad 6) betreft het percentage waarbij de ILT binnen de behandeltermijn de
vergunningaanvraag heeft behandeld. ILT streeft ernaar om 95% van de
vergunningen binnen de termijn te behandelen. Zoals gemeld in het
jaarverslag 2018 kan voor 2018 geen eenduidig percentage worden
bepaald doordat voor de diverse onderdelen de (wettelijke) definities van
behandeltermijnen verschillen.
Verder streeft de ILT ernaar om de wachttijden bij het informatiecentrum
onder de 20 seconden te houden (ad 7).
Aangezien «gegronde klachten» in het Inspectieproces niet bestaan, cq.
van de klachten niet formeel wordt vastgesteld of deze wel of niet
gegrond zijn, is deze vervangen door «bezwaar- en beroepszaken» (ad 8).
De ILT streeft naar 0% gegrond verklaarde bezwaren en beroepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

179

Agentschap Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
Introductie
Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) adviseert en
waarschuwt de samenleving om risico’s met een atmosferische of
seismische oorsprong terug te dringen. Het KNMI ontwikkelt daartoe
hoogwaardige kennis, verricht waarnemingen, en zet die om in producten
en diensten die de veiligheidsrisico’s verminderen, bijdragen aan een
duurzame samenleving en economische mogelijkheden bevorderen.
Per 1 januari 2016 is de Wet taken meteorologie en seismologie in werking
getreden.
Producten en diensten
De samenleving wordt steeds gevoeliger voor extreem weer, klimaatverandering, luchtkwaliteit, vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. Om deze
toegenomen risico’s zoveel mogelijk te helpen beperken past het KNMI
het concept van de risico-reductie-cyclus toe.
We bewaken en waarschuwen, maar we geven ook adviezen en handelingsperspectieven voor zowel acute als toekomstige gevaren. Daarbij
trekken we actief lessen uit gebeurtenissen om toekomstige adviezen nog
beter te maken en zo tot risico reductie te komen. Dit doen we samen met
onze omgeving: het algemene publiek, overheden en (weer)bedrijven. We
innoveren permanent onze dienstverlening en creëren daarbij (duurzame)
economische kansen voor het bedrijfsleven terwijl we bijdragen aan een
veilig, bereikbaar en leefbaar Nederland.
Het KNMI heeft zijn producten en diensten ingedeeld in de productgroepen Meteorologie en Seismologie. Daarnaast wordt Aardobservatie
als product onderscheiden. Meetbare gegevens voor deze productgroepen zijn opgenomen in beleidsartikel 23.
Begroting van baten en lasten
Begroting van baten-lastenagentschap KNMI voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Omzet

83.134

85.943

88.297

82.082

86.167

80.053

83.073

Omzet moederdepartement

57.766

58.570

60.299

53.908

57.977

51.496

54.516

Omzet overige departementen

2.829

2.563

2.763

2.763

2.763

3.130

3.130

Omzet derden

Baten

22.539

24.810

25.235

25.411

25.427

25.427

25.427

Vrijval voorzieningen

72

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

1

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

2

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

83.209

85.942

88.297

82.082

86.167

80.053

83.073

Apparaatskosten

57.112

60.844

62.527

66.610

65.620

66.177

65.197

– Personele kosten

34.569

37.054

37.793

41.229

42.162

42.707

41.461

* waarvan eigen personeel

30.790

34.421

35.772

38.263

38.982

39.393

38.458

Lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

180

* waarvan Inhuur Externe

Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.237

2.581

1.969

2.914

3.128

3.262

2.951

* waarvan overige personele kosten

2.542

52

52

52

52

52

52

– Materiële kosten

22.543

23.790

24.734

25.381

23.458

23.470

23.736

* waarvan apparaat ICT

4.824

5.105

5.105

5.105

5.105

5.105

5.105

* waarvan bijdrage aan SSO’s

4.409

4.075

3.975

3.975

3.275

3.275

3.275

* waarvan overige materiele kosten

13.310

14.610

15.654

16.301

15.078

15.090

15.356

Afschrijvingskosten

2.812

3.438

3.438

3.438

3.438

3.438

3.438

– Materieel

2.510

3.038

3.038

3.038

3.038

3.038

3.038

– Immaterieel

302

400

400

400

400

400

400

Dotaties voorzieningen

21

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

23.145

21.635

22.307

12.009

17.084

10.413

14.413

– Aardobservatie

23.145

21.635

22.307

12.009

17.084

10.413

14.413

Bijzondere lasten

62

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

7

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

83.160

85.917

88.272

82.057

86.142

80.028

83.048

Saldo van baten en lasten uit gewone bedrijfsuitoefening

48

25

25

25

25

25

25

Agentschapsdeel uit Vpb-lasten

27

25

25

25

25

25

25

Saldo van baten en lasten

21

0

0

0

0

0

0

Toelichting
Omzet IenW
De omzet IenW betreft een vergoeding voor de producten op het gebied
van meteorologie, seismologie en aardobservatie. Het betreft zowel een
vergoeding voor wettelijke taken als de vergoeding van RWS, ANVS en
beleids-DG’s voor maatwerk. De fluctuatie in de opbrengsten IenW wordt
vooral veroorzaakt door fluctuatie in de bijdrage in het kader van
Aardobservatie.
Daarnaast is sprake van een stijging door de toekenning van extra
middelen vanaf 2019 in het kader van I-strategie en het ontwikkelen naar
een Early Warning Centre (EWC).
Hieronder volgt een nadere specificatie van de omzet moederdepartement
en van de omzet per productgroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

181

Specificatie Omzet Moederdepartement (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Artikel 11 Integraal waterbeleid

722

922

562

421

420

420

420

Artikel 16 Openbaar Vervoer en
Spoor

45

45

45

45

1

0

0

Artikel 17 Luchtvaart

14

14

14

14

0

0

0

Artikel 19 Uitvoering Milieubeleid
en Internationaal

345

0

0

0

0

0

0

Artikel 23 Meteorologie en
seismologie en aardobservatie

51.234

54.122

56.703

50.453

54.581

48.101

51.121

Bijdrage RWS

2.370

2.370

2.370

2.370

2.370

2.370

2.370

Bijdrage ANVS

213

213

213

213

213

213

213

Overige omzet IenW

2.823

883

392

392

392

392

392

– Waarvan Nog uit te voeren
werkzaamheden1

2.510

491

0

0

0

0

0

Totaal

57.766

58.570

60.299

53.908

57.977

51.496

54.516

Hoofdstuk XII

1
De omzet nog uit te voeren werkzaamheden bestaat uit opbrengsten die in eerdere jaren van IenW zijn ontvangen en waar in een later jaar
prestaties voor worden geleverd.

Specificatie Omzet Moederdepartement per product (bedragen x € 1.000)

Meteorologie

Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

33.669

35.662

36.837

40.853

39.914

40.103

39.123

Seismologie

952

1.273

1.155

1.046

979

980

980

Aardobservatie

23.145

21.635

22.307

12.009

17.084

10.413

14.413

Totaal

57.766

58.570

60.299

53.908

57.977

51.496

54.516

Omzet overige departementen
De opbrengst overige departementen heeft betrekking op van andere
ministeries ontvangen vergoedingen voor de inzet van KNMI-capaciteit
voor het hen verzochte maatwerk.
Specificatie Omzet overige departementen (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018
Rijksinstituut voor Veiligheid en
Milieu

2019

2020

2021

2022

2023

2024

88

87

87

87

87

87

87

Het Ministerie van Defensie

1.020

1.105

1.305

1.305

1.305

1.305

1.305

Het Ministerie van Economische
Zaken

1.696

1.223

1.223

1.223

1.223

1.590

1.590

Het Ministerie van Buitenlandse
Zaken

8

Overig

17

149

149

149

149

149

149

Totaal

2.829

2.563

2.763

2.763

2.763

3.130

3.130

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

182

Toelichting
• Het KNMI ontvangt een vergoeding van het Rijksinstituut voor
Veiligheid en Milieu (RIVM) voor de levering van luchtkwaliteitsverwachtingen.
• De bijdrage van het Ministerie van Defensie is vooral voor onderhoud
en beheer van de meetinfrastructuur. De verhoging van € 0,2 miljoen
vanaf 2020 betreft een verwachte kostenstijging bij het aangaan van
een nieuw contract.
• De bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
betreft dienstverlening op seismologisch en klimatologisch gebied.
Vanaf 2023 komt daar dienstverlening op het gebied van Space
Weather (€ 0,4 miljoen) bij.
Omzet derden
Specificatie omzet derden (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Opbrengsten luchtvaart

9.038

8.997

9.497

9.497

9.497

9.497

9.497

Projecten extern gefinancierd

11.080

13.233

13.233

13.233

13.233

13.233

13.233

Dataverstrekkingen en licenties

682

600

600

600

600

600

600

Overige opbrengsten

1.739

1.979

1.904

2.080

2.096

2.096

2.096

Totaal

22.539

24.809

25.234

25.410

25.426

25.426

25.426

Toelichting
• Opbrengsten luchtvaart zijn inkomsten uit een drietal tarieven die via
Eurocontrol of LVNL bij luchtvaartmaatschappijen in rekening worden
gebracht. De verhoging van € 0,5 miljoen vanaf 2020 betreft een
verwachte stijging bij het aangaan van een nieuw contract.
• Projecten extern gefinancierd bestaat uit gelden van de Europese Unie,
ESA/Estec (bv. Copernicus Sentinel-2 Misson Performance Centre),
Eumetsat (bv. Ocean and Sea Ice Satellite Application Facilities),
ECMWF (bv. Copernicus Atmosphere Monitoring Service projecten),
Universiteiten en NSO (bv. Ozon Monitoring Instruments en Ruisdeal
Observatory) ter financiering van onderzoeksprojecten in de meteorologie en seismologie.
• De opbrengsten dataverstrekking en licenties bestaan uit ontvangsten
van voornamelijk weerproviders voor door het KNMI aan hen
geleverde meteorologische data.
• De overige opbrengsten betreffen met name lopende contracten met
derden (zoals bijvoorbeeld Climate Centre, NAM en Havenbedrijven).
Lasten
Personele kosten
De specificatie van de personele kosten is als volgt:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

183

Specificatie personele kosten (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

373

375

390

417

424

429

419

Eigen personeelskosten

30.790

34.421

35.772

38.263

38.982

39.393

38.458

Inhuur

1.237

2.581

1.969

2.914

3.128

3.262

2.951

Overige personele kosten

2.542

52

52

52

52

52

52

Aantal fte’s

Zowel de stijging van het aantal fte’s als de stijging van de inhuur wordt
veroorzaakt door extra kosten in het kader van het verder uitvoeren van
de projecten IT Migratie, I-strategie en EWC.
• De personele kosten nemen door I-strategie toe met € 0,6 miljoen in
2019 oplopend tot € 1,1 miljoen vanaf 2024. Voor EWC gaat het om
€ 1,5 miljoen in 2020 oplopend tot € 4,9 miljoen in 2023. Daarna loopt
dit weer af tot € 0,9 miljoen in 2025. Dit vertaalt zich ook in een stijging
van het aantal fte’s.
• De inhuur door I-strategie neemt toe met circa € 0,4 miljoen extra
kosten per jaar, voor EWC gaat het om € 0,5 miljoen in 2020 oplopend
tot € 1,6 miljoen in 2023. Daarna loopt dit weer af tot € 0,3 miljoen in
2025. Voor IT-migratie gaat het om circa € 0,9 miljoen in 2019.
Materiële kosten
De materiële uitgaven omvatten onder andere ICT, huisvesting, communicatie en contributies. De tijdelijke stijging wordt vooral veroorzaakt door
hogere kosten ICT in verband met het verder uitvoeren van het
programma BD+. Daarnaast nemen de materiele kosten verder toe door
extra uitgaven met betrekking tot het project I-strategie (€ 0,1 miljoen in
2020 tot € 0,6 miljoen in 2024) en EWC (€ 0,3 miljoen in 2020, oplopend
tot € 0,5 miljoen vanaf 2022).
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen voornamelijk de afschrijvingskosten voor
ICT-apparatuur (Rekenserver en Massa opslagsysteem) en waarneemapparatuur (regenradars, wolkenradars en een veelheid aan sensoren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

184

Kasstroomoverzicht over het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.

Rekening-courant RHB
1 januari + stand
depositorekening

4.110

13.112

9.850

9.939

4.312

5.470

4.170

2a.

Totaal ontvangsten
operationele kasstroom
(+)

4.967

3.806

3.438

3.438

3.828

3.438

6.692

2b.

Totaal uitgaven
operationele kasstroom
(–/–)

– 131

– 5.339

– 900

– 6.445

0

– 3.021

0

2.

Totaal operationele
kasstroom

4.836

– 1.533

2.539

– 3.006

3.828

417

6.692

3a.

Totaal investeringen (–/–)

– 1.584

– 5.610

– 1.700

– 430

– 60

– 360

– 360

3b.

Totaal boekwaarde
desinvesteringen (+/+)

1.154

0

0

0

0

0

0

3.

Totaal investeringskasstroom

– 430

– 5.610

– 1.700

– 430

– 60

– 360

– 360

Eenmalige uitkeringen
aan moederdepartement
(–/–)

0

0

0

0

0

0

0

Eenmalige storting door
het moederdepartement
(+/+)

300

300

300

300

300

300

300

4c.

Aflossingen op leningen
(–/–)

– 948

– 2.029

– 2.750

– 2.920

– 2.970

– 2.017

– 1.368

4d.

Beroep op leenfaciliteit
(+/+)

5.244

5.610

1.700

430

60

360

360

4.

Totaal financieringskasstroom

4.596

3.881

– 750

– 2.190

– 2.610

– 1.357

– 708

Rekening courant RHB
31 december (=1+2+3+4)

13.112

9.850

9.939

4.312

5.470

4.170

9.794

4a.

4b.

5.

Toelichting
Operationele kasstroom
De operationele kasstroom bestaat uit het geraamde saldo van baten en
lasten gecorrigeerd voor afschrijvingen en mutaties in de voorzieningen
en vooruit ontvangen bedragen.
Investeringskasstroom
Investeringen vinden vooral plaats in waarneemapparatuur.
Financieringskasstroom
Het beroep op de leenfaciliteit van het Ministerie van Financiën betreft
investeringen met een afschrijvingstermijn van 3 jaar of langer. Voor 2019
en latere jaren betreft het vooral investeringen in waarneemapparatuur.
De aflossingen betreffen de reguliere aflossingen op de reeds afgesloten
leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

185

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Realisatie
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– percentage overhead1

106

106

106

106

106

106

106

– fte’s overhead/indirect

99

87

87

87

87

87

87

Tarieven/uur

104

112

112

112

112

112

112

56.831

61.307

63.078

67.270

66.347

66.536

65.556

Kostprijzen per product (groep)

Omzet per produktgroep
– Meteorologie
– Seismologie

3.158

3.030

2.912

2.803

2.736

3.104

3.104

– Aardobservatie

23.145

21.635

22.307

12.009

17.084

10.413

14.413

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

373

375

389

416

424

429

418

Saldo van baten en lasten (%)

0%

0%

0%

0%

0%

0%

0%

– afwijking min.temperatuur (°C)

0,17

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

– afwijking max.temperatuur (°C)

– 0,34

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

ABS (<0,5)

– gemiddelde afwijking
windsnelheid (m/s)

– 0,01

ABS (<1,0)

ABS (<1,0)

ABS (<1,0)

ABS (<1,0)

ABS (<1,0)

ABS (<1,0)

> 99

> 99

> 99

> 99

> 99

> 99

> 100

Algemene weersverwachtingen
en adviezen

Maritieme verwachtingen
– tijdigheid marifoonbericht (%)
1

Geïndexeerd: 2015 = 100

Toelichting
• De daling van het aantal fte’s overhead/indirect wordt vooral veroorzaakt door een daling van het aantal begrote uren voor management
en managementondersteuning.
• De tarieven per uur stijgen vooral door de gestegen loonkosten (cao en
stijging sociale lasten). Hiervoor is vanuit het moederdepartement een
compensatie ontvangen.
• De omzet voor de productgroep Meteorologie stijgt vooral door
toevoegen van extra middelen voor EWC en de I-strategie. Zie ook de
toelichting bij de omzet moederdepartement.
• Ook het aantal fte’s stijgt vanaf 2020 vooral door uitvoeren van het
project I-strategie en EWC. Zie ook de toelichting bij de personeelskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

186

6. BIJLAGEN
BIJLAGE 1 ZBO’S EN RWT’S
Naam organisatie1

rwt

zbo

Functie

APK-erkenninghouders

X

Autoriteit Nucleaire
Veiligheid en Straling
(ANVS)

X

Bevoegde Autoriteiten
Rijnvaart

Begr
Verwijzing naar
otingswebsite RWT/ZBO3
2
raming
(x € 1.000)

Hyperlink uitgevoerde
evaluatie zbo onder
kaderwet

Keuren motorvoertuigen n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Uitvoeren werkzaam97
heden op het vlak van
nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming,
vervoer van radioactieve
stoffen en radioactief
afval, stralingsincidenten
en beveiliging en
safeguards.

n.v.t.

www.autoriteitnvs.nl

De ANVS is een zbo
sinds 1 juli 2017.
Evaluatie vindt plaats
in 2019.

X

Diverse bevoegdheden

n.v.t.

n.v.t.

Evaluatieplicht n.v.t.
(EZK)

X

Afnemen div. mobiliteits- 14
examens

917

www.cbr.nl

https://
www.rijksoverheid.nl/
documenten/
rapporten/2018/07/05/
eerste-vijfjaarlijkseevaluatie-cbr

Adviseert over de
inhoud en kwaliteit van
milieueffectrapporten

13

0

www.commissiemer.nl Evaluatieplicht n.v.t.

X

Keuren en registreren
voertuigen/onderdelen

14

n.v.t.

www.rdw.nl

https://
www.rijksoverheid.nl/
documenten/
Kamerstukken/2016/12/
12/aanbieding-rapportwettelijke-evaluatieaan-tweede-kamer

X

Zorgdragen voor
ontvangstinrichtingen
voor scheepsafval

n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

X

Afnemen examen
rijinstructeur,
APK-keurmeester

n.v.t.

n.v.t.

www.ibki.nl

Beperkte evaluatie
vindt plaats in 2018

Keuringsartsen
Scheepvaart

X

Medische keuring

n.v.t.

n.v.t.

www.ilent.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Explosieven

X

Verrichten van keurings- n.v.t.
activiteiten op explosieven

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Kabelbaaninstallaties

X

Keuren kabelbaaninstallaties

n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Pleziervaartuigen

X

Keuren pleziervaartuigen n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Keuringsinstanties
Scheepsuitrusting

X

Keuren scheepsuitrusting

n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Vergunningverlening
voor ILT

div.

n.v.t.

www.kiwa.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Classificeren van
schepen

n.v.t.

n.v.t.

div.

Evaluatieplicht n.v.t.

Centraal Bureau
Rijvaardigheidsbewijzen (CBR)*

X

Commissie m.e.r.

X

Dienst Wegverkeer
(RDW)*

X

Havenbeheerders

Stichting VAM (IBKI)*

KIWA

X

X

Klassebureaus art. 6
X
Schepenwet en art. 6
en 3.1 Schepenbesluit
1965 en Binnenvaart

X

Begrotingsartikel(en)

n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

187

Naam organisatie1

rwt

zbo

Functie

Begrotingsartikel(en)

Begr
Verwijzing naar
otingswebsite RWT/ZBO3
raming2
(x € 1.000)

Hyperlink uitgevoerde
evaluatie zbo onder
kaderwet

Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL)*

X

X

Luchtverkeersbegeleiding

17

77

www.lvnl.nl

https://zoek.officiele
bekendmakingen.nl/
blg-411563.pdf of
https://
www.rijksoverheid.nl/
documenten/
rapporten/2014/11/17/
rapport-wettelijkeevaluatieluchtverkeersleidingnederland

Nederlands Loodswezen BV

X

Faciliteren beloodsen
schepen

18

n.v.t.

www.loodswezen.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Nederlandse
Loodsencorporatie
(NLC)

div.

Beloodsen van schepen

18

n.v.t.

www.loodswezen.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

ProRail

X

Beheren spoorinfrastructuur

13. IF

2.366.176

www.prorail.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Regionale Loodsencorporaties (RLC’s)

X

X

Beloodsen van schepen

18

n.v.t.

www.loodswezen.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Rijkshavenmeester
Rotterdam en
Amsterdam

X

X

Havenverkeersleiding

n.v.t.

n.v.t.

www.portofrotterdam.com

Evaluatieplicht n.v.t.

Stichting Advisering
Bestuursrechtspraak
(StAB)

X

Het op verzoek van de
97
bestuursrechter
uitbrengen van
onafhankelijke deskundigenberichten op het
gebied van milieu,
ruimtelijke ordening,
water, bouw en schade

5.238

www.stab.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Slottoewijzing luchtvaart n.v.t.

n.v.t.

www.slotcoordination.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

LSNed beheert een
obstakelvrij leidingentracé tussen de
industriegebieden van
Rotterdam en Moerdijk,
in de richting van
Vlissingen en
Antwerpen.

n.v.t.

n.v.t.

www.lsned.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Verlenen en intrekken
van vergunningen en
machtigingen

n.v.t.

n.v.t.

www.niwo.nl

https://
www.rijksoverheid.nl/
documenten/
Kamerstukken/2018/11/
08/wettelijke-evaluatieniwo-2013–2018

Afgeven olieafgifteboekje

18

n.v.t.

www.sabni.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Afnemen examen klein
vaarbewijs

n.v.t.

n.v.t.

www.vamex.nl

Evaluatieplicht n.v.t.

Stichting Airport
Coordination
Netherlands (ACNL)*

div.

X

Stichting Buisleidingenstraat Nederland
(LSNed)

x

De Nationale en
Internationale
Wegvervoer Organisatie (NIWO)*

X

Stichting Scheepsafvalstoffen en
Vaardocumenten
Binnenvaart (SAB)

X

Stichting Vaarbewijsen Marifoonexamens
(VAMEX)*

X

X

X

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

188

Naam organisatie1

rwt

zbo

Functie

Begrotingsartikel(en)

Begr
Verwijzing naar
otingswebsite RWT/ZBO3
raming2
(x € 1.000)

Hyperlink uitgevoerde
evaluatie zbo onder
kaderwet

VTS-operators

X

X

Reguleren van scheepvaartverkeer op rivieren
en in havens.

n.v.t.

n.v.t.

Evaluatieplicht n.v.t.

www.portofrotterdam.com

1

Organisaties met een (*) zijn onder de werking van de Kaderwet zbo’s gebracht. Een groot aantal organisaties is deeltijd-zbo/-rwt.
Het overgrote deel van de onder IenW ressorterende zbo’s en rwt’s wordt gefinancierd vanuit tarieven.
3
Voor de algemene toezichtvisie en ministeriële regelingen en sturingsvisies op zbo’s, zie: http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-vaninfrastructuur-en-waterstaat/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/03/07/toezichtvisie-ienm-2013–2017-verantwoorde-uitvoering.html
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

189

BIJLAGE 2 VERDIEPINGSBIJLAGE
Beleidsartikel 11 Integraal Waterbeleid
Uitgaven beleidsartikel (Bedragen x € 1.000)
11 Integraal waterbeleid
Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

45.362

45.351

44.935

43.266

41.769

41.769

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

9.157

9.292

657

8

– 247

– 247

Nieuwe mutaties

– 844

– 1.163

2.211

– 572

– 2.398

– 2.603

Stand ontwerpbegroting 2020

53.675

53.480

47.803

42.702

39.124

38.919

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.591

4.000

3.000

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
11.01

Algemeen waterbeleid

1

Subsidie Vooroeverbestorting
Scheldestormen

2

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 839

– 943

– 966

– 1.003

– 833

– 836

3

Budgetschuif bijdrage IenW-breed

2.522

1.702

0

0

– 2.011

– 2.213

4

Verdeling loonbijstelling 2019 HXII

5

Bijdrage IenW-breed

6

BOA Protocol Stimulering Klimaat
Adaptatie

7

Ruimtelijke Adaptatie
Diverse

11.02

563

560

586

600

600

– 818

– 300

– 54

– 53

– 53

0

0

0

0

– 500

– 500

– 4.041

– 5.041

– 157

– 76

– 83

– 101

– 101

– 101

– 50

– 50

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Waterveiligheid
Diversen

11.03

Grote oppervlaktewateren

11.04

Waterkwaliteit
Diversen

Totaal

424
– 1.494

– 300

0

0

0

0

0

– 844

– 1.163

2.211

– 572

– 2.398

– 2.603

Ad 1. Vanuit de investeringsruimte van het Deltafonds worden middelen
naar Hoofdstuk XII artikel 11 geboekt ten behoeve van de subsidieverplichting Waterveiligheid voor het project Restopgave Vooroeverbestortingen aan het waterschap Scheldestromen.
Ad 2. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 3. Dit betreft een budgetschuif tussen artikel 11 en 13 ten behoeve van
de bijdrage aan de IenW-brede bijdrage op Hoofdstuk XII.
Ad 4. Dit betreft de toedeling van de loonbijstelling tranche 2019 HXII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

190

Ad 5. Dit betreft de bijdrage binnen Hoofdstuk XII aan de ambities die
voortvloeien uit het regeerakkoord Rutte III voor het programma luchtvaart, de dekking van de schikking met BARIN, de IenW-bijdrage aan BZK
voor het Informatiepunt Omgevingswet en hogere bedrijfsvoeringskosten.
Ad 6. Dit betreft een overboeking van HXII naar het Deltafonds in het
kader van het Beleidsondersteuning en Advies (BOA).
Ad 7. Dit betreft een overboeking naar het Gemeente-, Provincie-, en
BTW-compensatiefonds ten behoeve van het stimuleringsprogramma
Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie.
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
11 Integraal waterbeleid

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

12.465

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

12.465

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

191

Beleidsartikel 13 Bodem en Ondergrond
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
13 Bodem en Ondergrond
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

41.436

35.044

139.643

137.703

138.422

138.422

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 776

– 277

– 33

25

125

125

Nieuwe mutaties

– 5.734

– 3.983

– 6.439

– 5.192

– 2.479

– 2.285

Stand ontwerpbegroting 2020

34.926

30.784

133.171

132.536

136.068

136.262

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
13.01

Ruimtelijke instrumentarium

13.04

Ruimtegebruik bodem

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 1.048

– 1.039

– 4.364

– 4.246

– 3.543

– 3.551

2

Budgetschuif bijdrage IenW-breed

– 2.522

– 1.702

0

0

2.011

2.213

3

Bijdrage IenW-breed

– 1.619

– 597

– 1.396

– 267

– 268

– 268

– 417

– 558

– 679

– 679

– 679

– 679

Diversen
13.05

Eenvoudig Beter

4

Bijdrage taakstellende onderuitputting

Totaal

– 128

– 87

0

0

0

0

– 5.734

– 3.983

– 6.439

– 5.192

– 2.479

– 2.285

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 2. Dit betreft een budgetschuif tussen artikel 11 en 13 op HXII ten
behoeve van de bijdrage aan de IenW-brede problematiek op Hoofdstuk
XII.
Ad 3. Dit betreft de bijdrage binnen Hoofdstuk XII aan de ambities die
voortvloeien uit het regeerakkoord Rutte III voor het programma luchtvaart, de dekking van de schikking met BARIN, de IenW-bijdrage aan BZK
voor het Informatiepunt Omgevingswet en hogere bedrijfsvoeringskosten.
Ad 4. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

192

Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
13 Bodem en Ondergrond

2019

Stand ontwerpbegroting 2019

4.450

2020

2.000

2021

4.450

2.000

2022

2023

2024

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

193

Beleidsartikel 14 Wegen en Verkeersveiligheid
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
14

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

Wegen en verkeersveiligheid

49.917

41.043

37.164

35.901

34.271

33.583

Mutatie Nota van wijziging 2019

43.400

3.450

Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

19.293

5.258

2.658

488

488

488

Nieuwe mutaties

– 10.842

36.085

43.136

39.548

47.735

50.933

Stand ontwerpbegroting 2020

101.767

85.836

82.958

75.937

82.455

85.004

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 1.139

– 1.059

– 1.253

– 554

– 554

– 554

1.370

1.370
– 365

– 366

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
14.01 Netwerk
1. Bijdrage IenW-breed
2. Overheveling Smart Mobility uit IF

2.400

3. HXII uitnamen uit Investeringsruimte
Aanvullende Post

3.070

4. Dekking vanuit Investeringsruimte wegen op
het Infrastructuurfonds t.b.v. PAS voor
wegverkeer

1.370

5. Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 2.530

– 578

– 530

– 461

6. Financiering ITS

1.000

2.000

500

500

7. LPO Klimaatenvelop

2.063
20.800

36.000

41.000

49.500

52.700

– 21.700

13.700

8.000

0

– 674

– 616

– 632

– 500

– 501

4.624

526

– 335

– 305

– 346

– 346

43.136

39.548

47.735

50.933

8. Klimaatakkoord Mobiliteit
9. Kasschuif DKTI-regeling
10. Bijdrage taakstellende onderuitputting
Diversen
14.02 Veiligheid
Diversen
Totaal

– 25

– 674

– 10.842

36.085

Ad 1. Dit betreft de bijdrage binnen Hoofdstuk XII aan de ambities die
voortvloeien uit het regeerakkoord Rutte III voor het programma luchtvaart, de dekking van de schikking met BARIN, de IenW-bijdrage aan BZK
voor het Informatiepunt Omgevingswet en hogere bedrijfsvoering kosten.
Ad 2. Dit betreft een overheveling vanuit het Infrastructuurfonds (€ 2,4
miljoen) naar Hoofdstuk XII artikel 14 Opdrachten Smart Mobility. Met
deze middelen worden ook de in het kader van het Beleidsondersteuning
en Advies (BOA) protocol door RWS uit te voeren werkzaamheden
gefinancierd.
Ad 3. Dit heeft betrekking op de Regeerakkoord middelen die vanuit Rutte
III zijn toegevoegd en die nu worden overgeboekt van Infrastructuurfonds
naar Hoofdstuk XII (€ 3,1 miljoen). Deze middelen worden ingezet voor de
extra BOA-capaciteit RWS benodigd voor de programma’s vrachtwagenheffing, Smart Mobility en de begeleiding van de MIRT projecten als
gevolg van extra projecten uit het regeerakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

194

Ad 4. Dit betreft een overboeking vanuit het Infrastructuurfonds vanuit de
investeringsruimte wegen ten behoeve van de dekking kosten Programma
Aanpak Stikstof (PAS) tot aan het eind van het programma in 2021 (€ 1,4
miljoen).
Ad 5. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse artikelen binnen
de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 6. Dit betreft uitgaven (€ 1,0 miljoen) in het kader van Intelligente
Transport Systemen ITS. De hiervoor op het Infrastructuurfonds gereserveerde middelen worden overgeheveld naar Hoofdstuk XII artikel 14.
Ad 7. Dit betreft de toevoeging van LPO middelen tranche 2018 en 2019
op basis van de middelen die vanuit de Klimaatenvelop bij Nota van
Wijziging in 2019 zijn toegevoegd aan de IenW begroting.
Ad 8. In het Regeerakkoord van het kabinet Rutte-III is CO2-reductieopgave
in 2030 afgesproken ter hoogte van 49% waarbij een enveloppe van
structureel € 300,0 miljoen is gereserveerd. Deze middelen worden nu aan
de begroting 2020 toegevoegd ten behoeve van de CO2-reductieopgave
van de mobiliteitssector van 7.3 Mton en aangewend voor duurzame
energiedragers, duurzame logistiek en verduurzaming personenmobiliteit.
Ad 9. Kasschuif DKTI-regeling
Dit betreft een kasschuif om een deel van de middelen beschikbaar in
2019 voor de DKTI-regeling te verschuiven naar 2020 en 2021. De
toegekende projecten zijn vanwege innovatief karakter meerjarig. Vanuit
doelmatigheidsoverwegingen vinden uitkeringen plaats op basis van
kasbehoefte en gerealiseerde voortgang over een aantal jaren.
Ad 10. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting Hoofdstuk XII.
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
14 Wegen en verkeersveiligheid

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

6.782

6.782

6.782

6.782

6.782

6.782

7.531

6.782

6.782

6.782

5.782

5.782

Ontvangsten

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal

527

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

222
527

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

195

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom
niet te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

196

Beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
Uitgaven beleidsartikel (Bedragen x € 1.000)
16

Spoor

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

13.157

13.918

14.236

14.242

11.968

10.968

20.628

15.551

14.746

13.550

12.400

0

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties

– 410

– 961

– 976

– 978

– 844

– 845

Stand ontwerpbegroting 2020

33.375

28.508

28.006

26.814

23.524

10.123

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 357

– 424

– 439

– 433

– 307

– 308

– 53

– 537

– 507

– 545

– 537

– 537

– 410

– 961

– 976

– 978

– 844

– 845

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
16.01 Spoor
Bijdrage taakstellende onderuitputting
Diversen
Totaal

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
16 Spoor
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

750

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

750

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

197

Beleidsartikel 17 Luchtvaart
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
17 Luchtvaart

2019

2020

2021

2022

2023

2024

27.329

20.929

10.058

9.805

8.880

7.503

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

3.793

4.033

173

338

618

968

Nieuwe mutaties

– 836

– 519

– 1.667

– 639

– 626

– 462

Stand ontwerpbegroting 2020

30.286

24.443

8.564

9.504

8.872

8.009

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 535

– 264

– 258

– 187

– 188

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
17.01

Luchtvaart

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 564

Diversen

– 272

16

– 1.403

– 381

– 439

– 274

– 836

– 519

– 1.667

– 639

– 626

– 462

Totaal

Ad 1) Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
17 Luchtvaart

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

1.365

1.262

855

925

785

575

– 140

70

210

350

630

980

300

– 158

1.525

1.174

1.065

1.275

1.415

1.555

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom
niet te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

198

Beleidsartikel 18 Scheepvaart en Havens
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
18 Scheepvaart en Havens
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

38.555

34.664

4.535

4.529

5.115

5.040

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

222

160

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

19.928

5.057

4.546

4.398

4.383

6.017

Stand ontwerpbegroting 2020

58.705

39.881

9.081

8.927

9.498

11.057

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 1.016

– 1.024

– 107

– 105

– 100

– 100

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
18.01

Scheepvaart en havens

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

2

Kasschuif

3.613

0

– 904

– 903

– 903

– 903

3

Pier Bonaire

1.450

0

0

0

0

0

4

Verduurzaming Zeevaart

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

5

Verduurzaming Binnenvaart

0

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

6

Bijdrage SOS MARIN

50

2.000

200

200

200

200

7

Desaldering EU-subsidie

536

0

0

0

0

1.764

8

VNAC opdrachten

432

218

643

643

643

643

9

Overige overboekingen IF

1.998

1.872

1.819

1.669

1.649

1.519

10

Zeehaven Saba

12.500

Diversen
Totaal

365

–9

–9

–9

–9

–9

19.928

5.057

4.546

4.398

4.383

6.017

Ad 1) Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 2) Binnen de IenW-begroting wordt een kasschuif gefaciliteerd tussen
artikel 17 en 18. Hiermee worden de GIS-budgetten op artikel 17 (Luchtvaart) in het juiste kasritme gezet om overeen te stemmen met de te
verwachten programmering.
Ad 3) Voor de werkzaamheden aan de Pier Bonaire en de wederopbouw
Statia wordt € 1,45 miljoen toegevoegd aan de opdrachten Caribisch
Nederland op artikel 18 vanuit de investeringsruimte Vaarwegen op het IF.
Ad 4) In het kader van de Green Deal Zeevaart en Binnenvaart en ter
uitvoering van de afspraken in IMO-kader wordt voor de zeevaartsector 1
miljoen per jaar voor 2020 t/m 2024 overgeboekt vanuit de investeringsruimte Vaarwegen op het IF naar artikel 18 op hoofdstuk 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

199

Ad 5) In het kader van de Green Deal Zeevaart en Binnenvaart wordt voor
de binnenvaartsector 1 miljoen per jaar voor 2020 t/m 2024 overgeboekt
vanuit de investeringsruimte Vaarwegen op het IF naar artikel 18 op
hoofdstuk 12.
Ad 6) Dit betreft een overboeking vanuit de investeringsruimte Vaarwegen
op het IF naar artikel 18 voor een structurele bijdrage voor onderzoeken
naar o.a. autonoom varen aan het Seven Oceans Simulator (SOS)
centrum van MARIN te Wageningen. Tevens wordt ten behoeve van de
vervanging van een verouderd simulatorcentrum door nieuwbouw op het
terrein van het Marin incidenteel een bijdrage van € 2 miljoen gedaan in
2020.
Ad 7) Dit betreft de desaldering van de ontvangsten van de EU-subsidie
FEDeRATED in verband met digitale transportstrategie.
Ad 8) Voor diverse opdrachten in het kader van de Verkenning Nationaal
Actieprogramma Cybersecurity (VNAC) worden middelen toegevoegd aan
de opdrachten zeehavens.
Ad 9) Voor de doorontwikkeling van het Single Window Maritiem en Lucht
en diverse opdrachten en onderzoeken die gerelateerd zijn aan de
aanvullende middelen uit het Regeerakkoord Rutte II wordt budget
overgeheveld vanuit de investeringsruimte Vaarwegen op het IF naar
artikel 18.
Ad 10) Vanuit de Regio Envelop is € 12,5 miljoen beschikbaar gesteld voor
de renovatie van de zeehaven op Saba. Een optimale zeehaven te Saba is
een groeiende bron van inkomsten voor het eiland en verbetert de
leefbaarheid (aanlanding levensmiddelen en (project)goederen) op het
eiland.
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
18 Scheepvaart en Havens

2019

Stand ontwerpbegroting 2019

2020

2021

2022

2023

2024

784

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties

862

Stand ontwerpbegroting 2020

862

784

1.764

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.764

1.764

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Ontvangsten
18.01

Scheepvaart en havens

1

Desaldering EU-subsidie

536

0

0

0

0

Diversen

326

0

0

0

0

0

862

0

0

0

0

1.764

Totaal

Ad 1) Dit betreft de desaldering van de ontvangsten van de EU-subsidie
FEDeRATED in verband met digitale transportstrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

200

Beleidsartikel 19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
19

Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

46.164

46.467

46.672

45.205

44.857

44.857

7.097

– 1.087

– 1.045

– 937

– 937

– 937

690

– 1.006

– 1.280

– 691

– 428

– 431

53.951

44.374

44.347

43.577

43.492

43.489

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 67

– 67

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
19.01

Tegengaan klimaatverandering
Diversen

19.02

Internationaal beleid, coördinatie en
samenwerking

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 1.850

– 1.247

– 1.243

– 1.244

– 1.024

– 1.026

2

Tarieven 2019

– 1.182

– 487

– 516

– 497

– 451

– 451

3

Desaldering: afwikkeling IRMA

2.717

4

Aanvullende opdracht RVO inkopen

1.305

Diversen

– 300

728

479

1.050

1.114

1.113

690

– 1.006

– 1.280

– 691

– 428

– 431

Totaal

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 2. Dit betreft een overboeking vanuit de opdrachtgevers naar de ILT als
gevolg van de gestegen tarieven ILT 2019, zoals vastgesteld door de
eigenaar, als gevolg van gestegen kosten voor automatisering (DICTU,
ICT/TPAW Rijnstraat 8 en facilitaire werkplekkosten).
Ad 3. De Europese Commissie is door het Gerecht van Eerste Aanleg in
Luxemburg in het ongelijk gesteld in een door Nederland. Duitsland en
Luxemburg aangespannen rechtszaak inzake een opgelegde boete voor
het INTERREG programma IRMA (Interreg Rhine Meuse Activities). Als
gevolg hiervan heeft de EC de betaalde boete teruggestort en het aandeel
van IenW is inmiddels ontvangen. Dit betreft de desaldering van de
ontvangsten van de teruggestorte boete in het kader van IRMA.
Ad 4. Dit betreft een overboeking vanuit artikel 21 naar artikel 19 in het
kader van opdrachtverlening aan het RVO. De opdracht aan RVO wordt
verantwoord op artikel 19. De opdracht wordt mede namens andere
directies en ministeries verstrekt en de andere partijen hevelen daarvoor
budget over. In dit geval gaat het om een de opdracht voor het uitvoeren
van werkzaamheden voor deelprojecten op het terrein van transitiegericht
inkopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

201

Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
19 Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

3.500

Nieuwe mutaties

2.784

Stand ontwerpbegroting 2020

6.284

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Ontvangsten

2019

1

2.784

Totaal

Desaldering: afwikkeling IRMA

2020

2021

2022

2023

2024

2.784

Ad 1. Dit betreft de desaldering van de ontvangsten van de teruggestorte
boete in het kader van IRMA, zie ook ad. 3 bij de uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

202

Beleidsartikel 20 Lucht en Geluid
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
20

Lucht en Geluid

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

27.603

27.632

28.507

28.596

30.450

31.099

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 919

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

94

– 1.587

– 1.821

– 1.405

– 1.292

– 1.294

26.778

26.045

26.686

27.191

29.158

29.805

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 771

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
20.01

Gezonde lucht en tegengaan
geluidhinder

1

Bijdrage Taakstellende onderuitputting

0

– 842

– 879

– 870

– 769

Diversen

94

– 745

– 942

– 535

– 523

– 523

94

– 1.587

– 1.821

– 1.405

– 1.292

– 1.294

Totaal

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
20 Lucht en Geluid

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties

247

Stand ontwerpbegroting 2020

247

De mutaties zijn lager dan de voorgeschreven norm en hoeven daarom
niet te worden toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

203

Beleidsartikel 21 Duurzaamheid
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
21

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

Duurzaamheid

27.462

25.639

17.662

17.691

16.316

16.316

Mutatie Nota van wijziging 2019

22.500

– 15.011

81

0

0

5.000

60.300

Nieuwe mutaties

– 3.200

3.624

8.871

9.131

14.375

14.374

Stand ontwerpbegroting 2020

36.751

89.644

26.533

26.822

30.691

30.690

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 782

– 545

– 538

– 412

– 413

Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Mutaties ISB

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
21.04

Duurzaamheidsinstrumentarium
Diversen

21.05

Duurzame productketens

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 1.355

2

Aanvullende opdracht RVO inkopen

– 1.305

3

Klimaatakkoord: Ketenaanpak

3.000

3.000

3.000

5.000

5.000

4

Klimaatakkoord: Circulair inkopen

1.000

2.000

2.000

3.000

3.000

5

Klimaatakkoord: Recycling plastic en
textiel
Diversen

21.06

Natuurlijk kapitaal

6

Klimaatakkoord: Grond- Weg- en
Waterbouw
Diversen

Totaal

– 925

3.000

3.000

4.000

4.000

– 594

– 584

– 331

– 213

– 213

1.000

2.000

2.000

3.000

3.000

3.624

8.871

9.131

14.375

14.374

385
– 3.200

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 2. Dit betreft een overboeking vanuit artikel 21 naar artikel 19 in het
kader van opdrachtverlening aan het RVO. De opdracht aan RVO wordt
verantwoord op artikel 19. De opdracht wordt mede namens andere
directies en ministeries verstrekt en de andere partijen hevelen daarvoor
budget over. In dit geval gaat het om een de opdracht voor het uitvoeren
van werkzaamheden voor deelprojecten op het terrein van transitiegericht
inkopen.
Ad 3. In het kader van het Klimaatakkoord en de gestelde doelen ter
reductie van de CO2-uitstoot in 2030 worden op basis van het vastgesteld
bestedingsplan middelen toegevoegd uit de klimaatenveloppe voor de
«Ketenaanpak», en het stimuleren van innovaties en ketensamenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

204

Ad 4. In het kader van het Klimaatakkoord en de gestelde doelen ter
reductie van de CO2-uitstoot in 2030 worden op basis van het vastgesteld
bestedingsplan middelen uit de klimaatenveloppe toegevoegd ter
stimulering van klimaatneutraal en circulair inkopen en aanbesteden.
Ad 5. In het kader van het Klimaatakkoord en de gestelde doelen ter
reductie van de CO2-uitstoot in 2030 worden op basis van het vastgesteld
bestedingsplan middelen toegevoegd ter stimulering van recycling en
hergebruik van (bio) plastic en textiel.
Ad 6. In het kader van het Klimaatakkoord en de gestelde doelen ter
reductie van de CO2-uitstoot in 2030 worden op basis van het vastgesteld
bestedingsplan middelen toegevoegd uit de klimaatenveloppe voor de
uitvoering van maatregelen en innovaties in de Grond- Weg- Waterbouw
(GWW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

205

Beleidsartikel 22 Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
22

Omgevingsveiligheid en milieurisico’s

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

33.802

45.565

43.370

49.831

62.362

62.362

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

– 1.652

– 1.993

– 419

– 368

– 255

– 237

Nieuwe mutaties

3.472

– 9.368

– 2.768

– 2.451

– 2.646

– 2.651

Stand ontwerpbegroting 2020

35.622

34.204

40.183

47.012

59.461

59.474

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 1.389

– 1.337

– 1.517

– 1.576

– 1.580

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
22.01

Veiligheid chemische stoffen
Diversen

22.02

192

Veiligheid biotechnologie
Diversen

22.03

Veiligheid bedrijven en transport

1

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 917

2

Van asbest- naar duurzaam

5.000

3

LNV. Vernieuwing brandstofopslag
Bonaire

4

Naar BZK: Impuls omgevingsveiligheid
Diversen

Totaal

5.000
– 11.363
– 803

– 1.616

– 1.431

– 934

– 1.070

– 1.071

3.472

– 9.368

– 2.768

– 2.451

– 2.646

– 2.651

Ad 1. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 2. Bij de 1e suppletoire begroting 2019 is een bedrag van € 5 miljoen
toegevoegd aan artikel 99 voor «een maatregel van asbest- naar
duurzaam» in afwachting van nadere uitwerking. Met deze mutatie wordt
het bedrag naar artikel 22 geboekt ten behoeve van asbestbeleid.
Ad 3. Deze overboeking van LNV naar IenW betreft de bijdrage uit de
Regio Envelop met betrekking tot de vernieuwing van de brandstofopslag
op Bonaire.
Ad 4. Dit betreft een bijdrage van IenW aan BZK. In het kader van de
uitvoering van het programma Impuls Omgevingsveiligheid worden de
budgetten voor 2020 gedecentraliseerd naar het Provinciefonds. De
provincies ontvangen hiervoor in totaal een bedrag van € 11,363 miljoen
via de decentralisatie-uitkering Programma Impuls Omgevingsveiligheid.
Dit bedrag is exclusief de BTW-component van € 0,387 miljoen welke
apart wordt overgeboekt naar het BTW-compensatiefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

206

Ontvangsten beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
22 Omgevingsveiligheid en milieurisico’s

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

250

250

250

250

250

250

250

250

250

250

250

250

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

207

Beleidsartikel 23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
23 Meteorologie, Seismologie en Aardobservatie
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

52.786

49.093

42.716

45.890

43.219

43.219

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

2.276

8.550

8.676

9.630

5.821

8.840

Stand ontwerpbegroting 2020

55.062

57.643

51.392

55.520

49.040

52.059

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
23.01 Meteorologie en seismologie
1

Early Warning Centre (EWC)

2.195

5.487

6.471

7.019

6.038

2

Aanvullende taken KNMI

1.075

1.490

2.325

2.325

2.325

2.325

Diversen

1.201

865

864

834

477

477

23.02 Aardobservatie
3
Totaal

Kasschuif Aardobservatie

4.000
2.276

8.550

– 4.000
8.676

9.630

5.821

8.840

Ad.1 De laatste stap in het traject Basis op Orde is de realisatie van een
Early Warning Centre. De primaire taak van het EWC is om de risico’s als
gevolg van klimaatverandering (en daarmee de veranderende weersomstandigheden en de toename van o.a. extreem weer) te reduceren.
Daarnaast is het van belang dat het KNMI in staat blijft om de dienstverlening aan te laten sluiten bij de behoeften en wensen van de samenleving en professionele afnemers. Om de realisatie van EWC in gang te
zetten wordt er vanaf 2020 aanvullend budget aan het KNMI beschikbaar
gesteld.
Ad.2 Met ingang van 2019 krijgt het KNMI een vergoeding voor een aantal
aanvullende taken en programma’s. Dit betreffen het continueren van
broeikasgasmetingen (€ 0,24 miljoen structureel) het verlenen van
diensten aan Veiligheidsregio’s (€ 0,12 miljoen structureel) en het
uitvoeren van het ICT-programma I-strategie (€ 9,4 miljoen tot en met
2024). Middels deze mutaties worden de benodigde middelen hiervoor
beschikbaar gesteld aan het KNMI.
Ad. 3 De wettelijk verplichte contributie aan EUMETSAT is begroot op
artikel 23. De meerjarige begroting voor deze contributie wordt jaarlijks
geactualiseerd. Om de middelen aan te laten op de meest recente
vastgestelde contributies is een kasschuif gefaciliteerd van 2023 naar
2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

208

Beleidsartikel 24 Handhaving en Toezicht
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
24 Handhaving en toezicht

2019

2020

2021

2022

2023

2024

108.072

107.253

107.235

107.241

107.241

107.241

Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

10.000

12.000

15.000

15.000

15.000

15.000

Nieuwe mutaties

13.626

3.981

3.943

4.033

4.706

4.729

Stand ontwerpbegroting 2020

131.698

123.234

126.178

126.274

126.947

126.970

2019

2020

2021

2022

2023

2024

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

– 3.269

– 3.650

– 3.691

– 3.644

– 3.025

– 3.000

3.595

3.131

3.134

3.177

3.231

3.229

13.426

– 519

– 557

– 467

4.706

229

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
24.01 Handhaving en toezicht
1

Tarieven 2019

4.500

2

Inspectieview beheer

1.100

3

Boordcomputer taxi

7.500

4

Bijdrage taakstellende onderuitputting
Diversen

Totaal

Ad 1. Dit betreft een mutatie ter dekking van de gestegen tarieven ILT 2019
als gevolg van gestegen kosten voor automatisering (DICTU, ICT/TPAW
Rijnstraat 8 en facilitaire werkplekkosten).
Ad 2. Dit betreft een mutatie ter dekking van de beheerkosten van de
applicatie Inspectieview.
Ad 3. Dit betreft een mutatie ter dekking van vervangingsinvestering van
de kaarten die gebruikt wordt in de boordcomputers van taxi’s.
Ad 4. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

209

Beleidsartikel 25 Brede Doeluitkering
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
25 Brede doeluitkering
Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

899.965

898.466

887.442

887.441

887.442

887.442

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

32.756

Nieuwe mutaties

22.888

22.049

21.778

21.778

21.778

21.778

Stand ontwerpbegroting 2020

955.609

920.515

909.220

909.219

909.220

909.220

2019

2020

2021

2022

2023

2024

22.888

22.049

21.778

21.778

21.778

21.778

22.888

22.049

21.778

21.778

21.778

21.778

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
25.01

Brede doeluitkering

1

Loon-/prijsbijstelling tranche 2018

Totaal

Ad 1. Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2019
voor Hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

210

Beleidsartikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
Bijdrage investeringsfondsen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

7.795.954

7.564.932

7.582.089

7.417.229

7.622.385

6.989.269

173.426

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

– 329.127

– 331.803

– 267.787

– 296.320

170.539

– 1.420.252

– 253.896

115.193

428.993

264.739

807.177

6.046.576

6.979.233

7.429.495

7.549.902

8.057.663

7.969.872

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 6.318

– 3.122

– 3.119

– 3.069

– 3.049

– 6.019

2.750

3.618

4.295

6.434

3.818

2.861

1.588

1.840

1.838

1.884

1.042

30

60

240

500

– 12.504

– 14.949

Specificatie nieuwe mutaties (x € 1.000)
Uitgaven
26.01 Infrastructuurfonds
1

Aanvullende post IF

2

Bijdragen derden
– Hoofdwegennet
– Spoorwegen

13.163

– Hoofdvaarwegennet
– Megaprojecten

4.006

3

Ontvangstenschuiven

– 38.280

4

Luchtverkenningscapaciteit Kustwacht

5

Loon- en prijsbijstelling

6

Generale Kasschuif

Diversen

– 7.555

17.692

38.974

– 13.491

– 13.491

– 13.491

127.515

120.945

135.642

133.664

131.153

131.580

– 761.365

– 70.179

118.995

295.206

97.142

378.751

– 60.952

– 11.678

15.425

14.245

– 41.927

– 146.543

– 430.604

– 215.930

161.797

237.569

180.157

206.079

– 291.387

– 85.562

– 311.887

– 245.866

– 100.705

252.589

4.090

– 4.668

1.706

– 5.061

– 32.305

– 51.177

21.067

23.432

19.240

25.198

20.867

428.993

264.739

807.177

26.02 Deltafonds
12

Loon-/prijsbijstelling tranche 2019

20.410

13

Subsidie Vooroeverbestorting
Scheldestormen

– 3.591

– 4.000

– 3.000

14

Overboekingen Zoetwatermaatregelen

– 9.160

– 13.436

– 13.247

15

Duurzaam voor elkaar

3.669

3.669

3.669

425

2.130

– 18

– 1.420.252

– 253.896

115.193

Diversen
Totaal

Voor een specificatie van de nieuwe mutaties wordt verwezen naar de
verdiepingsbijlage van de begroting van het Infrastructuurfonds (artikel
19) en het Deltafonds (artikel 6).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

211

Niet-beleidsartikel 97 Algemeen Departement
Uitgaven niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
97

Algemeen departement

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

62.073

63.673

57.149

57.156

57.134

57.428

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

29.153

54

4

0

0

0

Nieuwe mutaties

2.551

– 3.276

– 3.401

– 3.101

– 2.916

– 2.920

Stand ontwerpbegroting 2020

93.777

60.451

53.752

54.055

54.218

54.508

2019

2020

2021

2022

2023

2024

494

534

537

547

560

559

– 712

– 761

– 727

– 539

– 542

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
97.01 Personele uitgaven
1

loonbijstelling 2019 HXII

2

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 596

3

Maatwerk KNMI-RWS

2.370

4

Generale compensatie exploitatie
regeringsvliegtuig

2.402

2.402

2.402

2.402

2.402

5

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB)

– 5.287

– 5.334

– 5.339

– 5.339

– 5.339

283

– 213

– 245

16

0

0

– 3.276

– 3.401

– 3.101

– 2.916

– 2.920

– 3.276

Diversen

Totaal

Ad 1. Dit betreft de toedeling van de loonbijstelling tranche 2019 HXII
Ad 2. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 3. Naar aanleiding van de vastgestelde offerte wordt er vanuit
Rijkswaterstaat budget beschikbaar gesteld voor de verstrekte maatwerkopdracht die het KNMI voor Rijkswaterstaat verricht.
Ad 4. Voor de extra exploitatiekosten van het nieuwe regeringsvliegtuig
krijgt IenW compensatie uit de generale middelen.
Ad 5. Met ingang van 2020 gaat de subsidiëring en ministeriële verantwoordelijkheid StAB over van het Ministerie van IenW naar het Ministerie
van J&V. In deze begroting vindt de budgettaire verwerking hiervan
plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

212

Ontvangsten niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
97 Algemeen departement

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

1.101

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

800

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

1.901

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

213

Niet-beleidsartikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement
Uitgaven niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
98

Apparaatsuitgaven kerndepartement

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

299.115

289.372

283.069

282.951

282.863

282.245

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

13.348

2.123

2.771

2.615

2.525

2.558

Nieuwe mutaties

22.917

20.950

12.515

10.786

11.558

15.159

Stand ontwerpbegroting 2020

335.380

312.445

298.355

296.352

296.946

299.962

2019

2020

2021

2022

2023

2024

98.01 Personele uitgaven

12.620

10.879

7.392

7.475

8.487

11.417

1

loonbijstelling 2019 HXII

6.231

6.213

5.967

6.084

6.166

6.122

2

Bijdrage taakstellende onderuitputting

– 1.768

– 2.358

– 2.064

– 2.088

– 1.206

– 1.189

3

Herschikking apparaatbudgetten

– 1.365

4

Interne dienstverlening

903

5

Uitbreiding verzorgingsgebied
Bestuurskern

983

1.011

Personele uitgaven Vrachtwagenheffing

6.056

3.530

7

AP Infrastructuurfonds t.b.v. projectenpool afd. programma Wegen

1.500

8

Uitbreiding juridische dienstverlening
conform productieprogramma

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

6

98.02 Materiele uitgaven

43

1.006

996

1.001

1.001

1.500

1.500

1.500

1.500

4.500

983

983

983

983

983

983

8.248

10.053

3.509

3.516

3.110

3.132

– 1.337

– 869

– 1.166

– 1.142

– 1.554

– 1.575

9

Bijdrage taakstellende onderuitputting

10

Herschikking apparaatbudgetten

1.365

11

Interne dienstverlening

5.097

12

Uitbreiding verzorgingsgebied
Bestuurskern

1.057

1.123

1.074

1.057

1.106

1.106

13

Dekking kosten bedrijfsvoering

3.166

3.601

3.601

3.601

3.601

3.601

14

Generale Compensatie Individueel
Keuze Budget

15

Inspectieview beheer

– 43

6.198
– 1.100

Diversen

2.049

18

1.614

– 205

– 39

610

Totaal

22.917

20.950

12.515

10.786

11.558

15.159

Ad 1. Dit betreft de toedeling van de loonbijstelling tranche 2019 HXII
Ad 2. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

214

Ad 3. Dit betreft een herschikking van de apparaatsbudgetten voornamelijk van ANVS. Ten behoeve van het afsluiten van een dienstverleningsovereenkomst en uitbesteding van ICT-taken vindt een overboeking plaats
van personeel naar materieel.
Ad 4. Dit betreft overwegend bijdragen van agentschappen voor uitgaven
bedrijfsvoering als gevolg van interne leveranties binnen apparaat (zie
ook ontvangsten).
Ad 5. Door uitbreiding van de omvang van het verzorgingsgebied is meer
capaciteit benodigd op het gebied van bedrijfsvoering en de ondersteuning ervan.
Ad 6 Ten behoeve van de financiering van de uitgaven voor eigen
personeel (intern) en detacheringen bij IenW en EZK voor de Vrachtwagenheffing, worden vanuit het Infrastructuurfonds bedragen naar de
begroting Hoofdstuk 12 geboekt, conform de gemaakte afspraken.
Ad 7. Voor de periode 2019–2026 wordt jaarlijks € 1,5 miljoen overgeboekt
vanuit het Infrastructuurfonds naar Hoofdstuk 12, naar de projectenpool
en afdeling programmering wegen, om een goede start te kunnen maken
met de verschillende aanlegprojecten conform regeerakkoord Rutte III.
Ad 8. Om het juridische productieprogramma uit te kunnen voeren en
vanwege de groeiende vraag naar juridische bijstand is uitbreiding
noodzakelijk.
Ad 9. Dit betreft het structureel verlagen van de budgetten om de
taakstellende onderuitputting op artikel 99 in te vullen. De taakstellende
onderuitputting staat op artikel 99 geboekt en wordt in deze begroting
structureel verwerkt door verlaging van de budgetten op de diverse
artikelen binnen de IenW begroting hoofdstuk XII.
Ad 10. Zie toelichting bij ad 3.
Ad 11. Zie toelichting bij ad 4.
Ad 12 Zie toelichting bij ad 5.
Ad 13. Dit betreft de IenW brede verhoging van kosten in de bedrijfsvoering. Dit als gevolg van de tarievenstijging van SSC ICT kosten met
11%, de kosten die samenhangen met het creëren van 200 extra
werkplekken en kosten voor Doc-Direkt die rijksbreed worden doorbelast
vanaf 2020.
Ad 14. Dit zijn de generale middelen die conform BVM door MinFin aan
IenW worden toegekend ter compensatie voor de invoering van het
Individueel Keuze Budget in 2020.
Ad 15. Dit betreft een mutatie ter dekking van de beheerkosten van de
applicatie Inspectieview.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

215

Ontvangsten niet-beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
98 Apparaatsuitgaven kerndepartement

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

5.430

5.430

5.430

5.430

5.430

5.430

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019

6.651

Nieuwe mutaties

6.711

Stand ontwerpbegroting 2020

18.792

5.430

5.430

5.430

5.430

5.430

Ontvangsten

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1

6.000

0

0

0

0

0

Specificaties nieuwe mutaties (x € 1.000)

Interne dienstverlening

Diversen

711

Totaal

6.711

Ad 1. Dit betreft overwegend bijdragen van agentschappen voor uitgaven
bedrijfsvoering als gevolg van interne leveranties binnen apparaat (zie
ook ad 4).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

216

Niet-beleidsartikel 99 Nog onverdeeld
Uitgaven beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
99

Nog onverdeeld

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 15.992

– 13.840

– 15.769

– 15.766

– 15.759

– 14.448

Mutatie Nota van wijziging 2019
Mutatie Amendement 2019
Mutatie 1e suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

211.726

201.844

201.176

194.984

200.942

189.126

– 195.410

– 187.143

– 184.485

– 178.295

– 184.034

– 172.327

324

861

922

923

1.149

2.351

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 213.818

– 210.626

– 210.533

– 204.341

– 207.089

– 195.273

Specificatie nieuwe mutaties (bedragen x € 1.000)
Uitgaven
99.01 Nog Onverdeeld
1

2

3

Loon- en prijsbijstelling 2019 HXII
Waarvan HXII

54.097

48.476

52.279

53.521

54.376

53.461

Waarvan Infrastructuurfonds

135.642

133.664

131.153

131.580

127.515

120.945

Waarvan Deltafonds

24.079

28.486

27.101

19.240

25.198

20.867

Bijdrage structurele onderuitputting

23.524

23.000

26.000

26.000

23.000

23.000

Waarvan diverse artikelen HXII

– 17.574

– 17.153

– 18.973

– 18.908

– 15.940

– 15.946

Waarvan inzet Prijsbijstelling

– 5.950

– 5.847

– 7.027

– 7.092

– 7.060

– 7.054

Van asbest- naar duurzaam

– 5.000
– 116

483

48

46

55

– 54

– 195.410

– 187.143

– 184.485

– 178.295

– 184.034

– 172.327

Diversen

Totaal

Ad 1. Dit betreft de toegekende loonbijstelling en prijsbijstelling tranche
2019 die op artikel 99 Nog onverdeeld is toegevoegd bij Eerste suppletoire
begroting 2019 en die bij deze Begroting 2019 nader wordt toegedeeld
binnen de begrotingen Hoofdstuk XII en de fondsen.
Ad 2. Dit betreft de invulling van de structurele onderuitputting vanuit
verschillende artikelen op de HXII begroting. Een deel hiervan betreft de
inzet vanuit de ontvangen prijsbijstelling.
Ad 3. Bij 1e suppletoire begroting is naar aanleiding van het Besluitvormingsmemorandum een bedrag van 5 mln. toegevoegd op artikel 99 voor
«een maatregel van asbest- naar duurzaam» erop in afwachting van
nadere interne toedeling. Met deze mutatie wordt het bedrag naar artikel
22 geboekt ten behoeve van asbestbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

217

BIJLAGE 3 MOTIES EN TOEZEGGINGEN
Moties bewindspersonen Infrastructuur en Waterstaat
Vindplaats

Omschrijving

20-12-2012
Vervoersconcessie
Hoofdrailnet (aanvrager
Hoogland/PvdA)

29 984-350 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
na vijf jaar de ervaringen van de
op dat moment reeds gedecentraliseerde lijnen in kaart te brengen
en hierbij de wenselijkheid van het
decentraliseren van aanvullende
verbindingen te verkennen, en
tevens te evalueren of een
eventuele openbare aanbesteding
van het hoofdrailnet vanaf 2025 in
het belang van de reiziger is

Bewindspersoon

Stand van zaken
Met het onderzoek «Kiezen voor
een goed spoor» zijn de effecten
van decentralisatie en aanbesteding in kaart gebracht.
Besluitvorming over de scope van
het netwerk in 2025 en of dit
netwerk aanbesteed of onderhands gegund moet worden, vindt
in 2020 plaats. Daarbij staat het
belang van de reiziger centraal.

08-04-2013
VAO MIRT Infra

33 400-A-95 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om eerst sluitende afspraken te
maken met de regio over de
dekking van de exploitatieverliezen
voor de 1e fase, het zogenaamde
voorloopbedrijf waarbij zonder
infrastructurele investeringen een
diesel-IC moet gaan rijden vanaf
2014 dan wel de huidige
Euregiobaan wordt voortgezet;
overwegende dat aansluitend voor
de tweede fase maximaal 18
miljoen euro extra benodigd is
voor de infrastructuur tussen
Heerlen en Herzogenrath;
verzoekt de regering tevens, als
voorwaarde hierbij afspraken te
maken over de tweede fase met
betrokken partijen (provincie
Limburg, de Duitse overheid en
vervoerders) over de noodzakelijke
stappen om een geëlektrificeerde
IC-verbinding te realiseren en als
de plannen nader uitgewerkt zijn
afspraken te maken over de
daarvoor benodigde kosteneffectieve infrastructurele investeringen
en de verdeling van de exploitatieverliezen om de IC tussen
Eindhoven-Heerlen-Aken op een
verantwoorde manier te kunnen
laten rijden

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

09-09-2015
Wetsvoorstel tijdelijke
tolheffing Blankenburgverbinding en ViaA15

34 189-18 verzoekt de regering, te Minister
zoeken naar een prikkel waarmee
de uitvoeringskosten van de
tolheffing op de Blankenburgverbinding en de ViA15 onder de 20%
van de totale tolopbrengsten
worden gehouden en de Kamer te
informeren over de verwachte
kosten van de uitvoering van de
tolheffing;

In de Wet tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en ViA15
is opgenomen dat het tolsysteem
wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan dat aan de StatenGeneraal wordt overgelegd,
uiterlijk vier weken voordat de
tolheffing van start gaat. In dit plan
wordt naast de verwachte
inningskosten, een algemene
beschrijving van het tolsysteem,
de registratiemiddelen, de
betalingsmogelijkheden en de
klantenservice gegeven. De
planning is het uitvoeringsplan
begin 2020 aan de Kamer aan te
bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

218

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

09-09-2015
Wetsvoorstel tijdelijke
tolheffing Blankenburgverbinding en ViaA15

34 189-19 verzoekt de regering,
ervoor zorg te dragen dat
privacygevoelige gegevens niet
langer dan strikt noodzakelijk
worden bewaard en de Kamer
over de precieze invulling hiervan
te informeren bij de aanbieding
van de nadere uitwerking van het
systeem,

Minister

In de Wet tijdelijke tolheffing
Blankenburgverbinding en ViA15
is opgenomen dat het tolsysteem
wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan dat aan de StatenGeneraal wordt overgelegd,
uiterlijk vier weken voordat de tol
heffing van start gaat. In dit plan
wordt naast de verwachte
inningskosten, een algemene
beschrijving van het tolsysteem,
de registratiemiddelen, de
betalingsmogelijkheden en de
klantenservice gegeven. Ook zal
dan worden ingegaan op hoe
gewaarborgd wordt dat privacy
gevoelige gegevens niet langer
dan strikt noodzakelijk worden
bewaard. De planning is het
uitvoeringsplan begin 2020 aan de
Kamer aan te bieden.

23-11-2015
VAO MIRT

34 300-A-23 verzoekt de regering
om, in het programma Beter
Benutten een oplossing te vinden
voor de aansluiting van de A7 en
de Westfrisiaweg, via de spitsstrook A7 tussen Avenhorn en
Hoorn en middelen ook vrij te
maken conform de kaders van het
programma Beter Benutten

Minister

In het BO-MIRT van 22 november
2018 is door rijk en regio het
principebesluit over een multimodaal mobiliteitspakket
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
genomen. Onderdeel van dit
multimodaal mobiliteitspakket is
een HWN-pakket aan maatregelen
met onder andere een spitstrook
bij Hoorn. Q3 2019 zal de
ontwerpstructuurvisie Corridor
Amsterdam-Hoorn aan de Kamer
worden toegezonden. In het najaar
zal de Minister van IenW het
voorkeursbesluit nemen voor de
HWN-maatregelen en zal de
structuurvisie worden vastgesteld.
Rijk en de betrokken regionale
partijen zullen parallel hieraan een
bestuursovereenkomst tekenen ten
behoeve van het realiseren van het
multimodale mobiliteitspakket.

17-12-2015
25 422-127 verzoekt de regering, er Staatssecretaris
VAO Nucleaire veiligheid en bij de Belgische regering op aan te
stralingsbescherming
dringen om eerst een milieueffectrapportage te laten uitvoeren,
alvorens deze kernreactor opnieuw
wordt opgestart

De motie is in uitvoering.

17-12-2015
25 422-132 verzoekt de regering, te Staatssecretaris
VAO Nucleaire veiligheid en bewerkstelligen dat beide
stralingsbescherming
toezichthouders, de Nederlandse
ANVS en de Belgische FANC,
gezamenlijke inspecties gaan doen
bij de kerncentrales aan beide
kanten van de grens

De motie is in uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

219

Vindplaats

Omschrijving

17-12-2015
25 422-134 constaterende dat
VAO Nucleaire veiligheid en burgers in Zeeland en
stralingsbescherming
West-Brabant een slechte
informatiepositie hebben omtrent
de toestand van en incidenten
betreffende de kerncentrale in
Doel;
verzoekt de regering, deze
informatiepositie structureel te
verbeteren,

Bewindspersoon

Stand van zaken

Staatssecretaris

De motie is in uitvoering.

10-02-2016
Wijziging van de Wet
luchtvaart in verband met
de invoering van een nieuw
normen- en handhavingsstelsel voor de luchthaven
Schiphol en enige andere
wijzigingen (34 098)

34 098-14 verzoekt de regering, tot Minister
een zodanige invulling van de
vierde baanregel dat de luchtvaartsector een prikkel tot innovatie
blijft behouden en ook in de
toekomst verdere volumegroei
binnen de gelijkwaardigheidscriteria kan blijven realiseren

Deze motie wordt meegenomen in
de wijzing van het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol en het in
procedure brengen hiervan is
voorzien voor het najaar 2019.

02-03-2016
VAO Milieuraad

21 501-08-622 (was 615) verzoek de Staatssecretaris
regering om de Europese
Commissie tijdens de Milieuraad
op te roepen om op termijn
injectie van afvalwater van
mijnbouwactiviteiten onder de
richtlijn industriële emissies te
brengen;

In 2019 is Europese Commissie
gestart met evaluatie van Richtlijn
industriële emissies. Bezien wordt
of wens van Kamer (mijnbouw
vergunningplichtig maken onder
Richtlijn industriële emissies) in dit
traject ingebracht kan worden.
Ondanks dat mijnbouw niet onder
richtlijn valt, is op Europees niveau
recent BREF Hydrocarbons
vastgesteld, dat referentiedocument voor vergunningverlening
beoogt te zijn. (http://ec.europa.eu/
environment/integration/energy/
hydrocarbons_extraction_en.htm)Vanuit NL wordt (beperkte) inzet
geleverd vanuit EZK, omdat EZK
bevoegd gezag is voor mijnbouw.

07-04-2016
VAO Wadden

29 684-128 spreekt uit, afhankelijk Minister
van de uitkomsten van het open
planproces, eventueel mee te
willen werken aan een wijziging
van de dienstregeling en ruimte te
willen bieden in de Structuurvisie
Waddenzee voor een aanpassing
van de vaargeul en optimalisatie
van het vaargeulonderhoud,

RWS onderzoekt de mogelijkheden
om baggerwerk te optimaliseren,
de resultaten van het onderzoek
komen in de zomer van 2019.
Andere oplossingsrichtingen gaan
over aanpassingen in de dienstregeling, dat is verantwoordelijkheid
van vervoerder, deze zijn inmiddels
doorgevoerd.

16-06-2016
VAO Milieuraad

21 501-08-633 Overwegende dat de Staatssecretaris
EU haar ambitie voor de uitstoot
van luchtvervuilende stoffen heeft
afgezwakt;
Overwegende dat de
omgevingswet voor milieukwaliteit
bouwt op EU richtlijnen;
Verzoekt de regering in kaart te
brengen wat het gevolg is van
lagere EU doelen, die in de
omgevingswet komen, op lucht in
Nederland;

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

220

Vindplaats

Omschrijving

05-07-2016
VAO Havens

29 862-31 verzoekt de regering om, Minister
in overleg met de regio een plan te
ontwikkelen dat voorziet in de
gegarandeerde ontsluiting van
Voorne-Putten

Bewindspersoon

Voor de middellange termijn
onderzoeken provincie
Zuid-Holland, MRDH en
gemeenten op Voorne-Putten nut
en noodzaak voor het verbeteren
van de bereikbaarheid van
Voorne-Putten, mede in relatie tot
verstedelijkingsafspraken,
ontwikkeling van de haven van
Rotterdam en het goederenvervoer
alsmede overige ruimtelijke en
economische ontwikkelingen in dit
gebied. Rijkswaterstaat is bij dit
onderzoek betrokken. Besluitvorming over deze regionale
gebiedsuitwerking Voorne-Putten
in het kader van het gebiedsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag
(MRDH) is eind dit jaar voorzien.

03-11-2016
Begrotingsbehandeling

34 550-XII-46 verzoekt de regering, Staatssecretaris
samen met provincies en
gemeenten in 2017 overleg te
voeren met als doel in 2018 te
komen met een nationaal
luchtplan (NLP), dit NLP te richten
op de streefwaarden voor gezonde
lucht, de meest vervuilde punten
als eerste aan te pakken en
daarvoor samen met de partners
te bezien welke maatregelen
daarvoor effectief zijn uit oogpunt
van zowel gezondheidswinst als
kosten,

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

Parlementair agenda
-11–2016
Begrotingsbehandeling

34 550-XII-31 verzoekt de regering
te voorkomen dat Europese
luchtvaartmaatschappijen op
achterstand worden gezet door
boven op de mondiale afspraken
op Europees niveau uitstoot apart
te beprijzen

Wordt meegenomen bij toekomstige voorstellen. De motie richt
zich op een systeem dat pas in
2021 van start zal gaan.

28-11-2016
VAO MIRT

34 550-A-49 verzoek de regering
Minister
om in 2017 te bezien of het
mogelijk is om meer te investeren
in betere sluisbediening, meer
ligplaatsen en afloopvoorzieningen
voor de binnenvaart

Minister

Stand van zaken

In de goederencorridors wordt
gewerkt aan beter inzicht in de
ligplaatsen van rijk en regio en de
mogelijkheden om deze te
verbeteren. Ook in het kader van
Integraal Riviermanagement wordt
het komende half jaar (e.v.) naar
(meekoppel)kansen gezocht. Met
de kamerbrief van 26 maart 2019
Kamerstuk 31 409, nr. 219 is een
eenmalige impuls in bediening
aangekondigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

221

Vindplaats

Omschrijving

28-11-2016
VAO MIRT

34 550-A-24 verzoekt de regering, Minister
in dat programma de aanpak van
knooppunt Zaandam te prioriteren

Bewindspersoon

In het BO-MIRT van 22 november
2018 is door rijk en regio het
principebesluit over een multimodaal mobiliteitspakket
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
genomen. Onderdeel van dit
multimodaal mobiliteitspakket is
een HWN-pakket aan maatregelen
met onder andere aanpak van het
knooppunt Zaandam. Q3 2019 zal
de ontwerpstructuurvisie Corridor
Amsterdam-Hoorn aan de Kamer
worden toegezonden. In het najaar
zal de Minister van IenW het
voorkeursbesluit nemen voor de
HWN-maatregelen en zal de
structuurvisie worden vastgesteld.
Rijk en de betrokken regionale
partijen zullen parallel hieraan een
bestuursovereenkomst tekenen ten
behoeve van het realiseren van het
multimodale mobiliteitspakket.

28-11-2016
VAO MIRT

34 550-A-38 verzoekt de regering,
eventuele aanbestedingsmeevallers bij de aanleg van deze
projecten in mindering te brengen
op de tolopgave

Minister

Bij de Blankenburgverbinding is
geen sprake van een meevaller die
kan worden ingezet voor vermindering van de tolopgave. Voor de
ViA15 loopt momenteel de
aanbesteding van het project. Na
de gunning (Contract Close/
Financial Close) van het project is
meer bekend over een eventuele
aanbestedingsmeevaller. Dit zal
naar verwachting in 2021 bekend
zijn. De tolheffing gaat van start bij
de openstelling van beide
projecten. Een eventuele
verlaging/verhoging in de
tolopgave heeft alleen gevolgen
voor de duur van de tijdelijke
tolheffing.

28-11-2016
VAO MIRT

34 550-A-50 verzoekt de regering
te inventariseren waar de aanleg
van kademuren vervoer van
goederen via de binnenvaart
mogelijk zou kunnen maken, en
hiervoor middelen uit Beter
Benutten beschikbaar te stellen

Minister

De Kamer zal via het jaarlijkse
verslag van het BO-MIRT
Goederencorridors worden
geïnformeerd over de verdere
procesgang.

22-02-2017
VAO Scheepvaart

31 409-136 verzoekt de regering, in Staatssecretaris
overleg met de provincie en de
regiogemeenten te komen tot een
gedragen plan en in de
Voorjaarsnota aan te geven hoe,
met meerdere departementen, de
financiële haalbaarheid is,

Beleidsbrief naar Kamer met
Goederenvervoeragenda is
gepland voor najaar 2019.

22-02-2017
VAO Scheepvaart

31 409-142 verzoekt de regering,
concrete nadere stappen te zetten
om te komen tot meer samenhangend beleid (weg, spoor en
water) voor de grote vervoersstromen en de Kamer hierover in
het voorjaar van 2017 te informeren,

Beleidsbrief naar Kamer met
Goederenvervoeragenda is
gepland voor najaar 2019.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

222

Vindplaats

Omschrijving

22-02-2017
VSO Subsidieregeling
Fietsersbond

34 550-XII-72 verzoekt de regering, Staatssecretaris
de doelstellingen van de subsidie
aan de Fietsersbond duidelijker te
koppelen aan de doelen uit de
Agenda Fiets, deze hierop
tussentijds te evalueren en de
subsidieregeling eventueel de
komende jaren hier inhoudelijk op
te herijken en de Kamer hierover te
informeren

Bewindspersoon

De subsidieregeling is naar
aanleiding van deze motie zodanig
aangepast dat de activiteiten in lijn
zijn met de doelen van de agenda
Fiets. Voor een evaluatie van de
regeling is het nog te vroeg. Er is
pas 1 jaar subsidie verstrekt op
basis van deze regeling van de 5
jaar die totaal mogelijk is. In het
najaar van 2020 wordt de evaluatie
aan de Kamer gezonden.

04-10-2017
VAO Luchtvaart

31 936-412 verzoekt de regering,
Minister
zich maximaal in te spannen om
door middel van heldere
(juridische) instrumenten te
voorkomen dat de capaciteit op
Lelystad beschikbaar komt voor
bestemmingen en/of
luchtvaartmaat-schappijen die niet
zijn verplaatst van Schiphol naar
Lelystad, en gaat

Dit (juridisch) instrumentarium
vormt een onderdeel van de
vormgeving van de verkeersverdelingsregel (VVR) tussen Schiphol
en Lelystad Airport. De VVR is
genotificeerd bij de Europese
Commissie. De Europese
Commissie gaat over goedkeuring.
Afronding is voorzien na het
doorlopen van het Europese- en
nationale regelgevingstraject eind
2019.

04-10-2017
VAO Luchtvaart

31 936-413 verzoekt de regering,
Minister
de slotallocatie nu en in de
toekomst te optimali-seren en
daarom zo spoedig mogelijk in
overleg te gaan over het hergebruik van toebedeelde, maar niet
gebruikte slots met het Operationeel Schiphol Overleg (OSO) en
de slotcoördinator en de Kamer
hierover te informeren; verzoekt de
regering voorts, om in beeld te
brengen op welke wijze en
condities niet-mainportgebonden
vrachtvluchten aanvullende ruimte
kunnen krijgen op andere
vliegvelden, zoals Maastricht
Aachen Airport,

Deze zomer komen er twee
vrachtonderzoeken uit, daar wordt
dit in meegenomen en waarna de
Kamer geïnformeerd wordt. Het
streven is om dit voor het
zomerreces te kunnen doen.

11-12-2017
VAO MIRT

34 775-A-19 verzoekt de regering
om in de afweging voor het
voorkeursbesluit mee te nemen of
de spitsstroken tussen Zaandam
en Purmerend op de A8 en A7
opgewaardeerd kunnen worden
tot volwaardige rijstroken,

In het BO-MIRT van 22 november
2018 is door rijk en regio het
principebesluit over een multimodaal mobiliteitspakket
Corridorstudie Amsterdam-Hoorn
genomen. Onderdeel van dit
multimodaal mobiliteitspakket is
een HWN-pakket aan maatregelen
met onder andere het omzetten
van de spitstrook naar een
volwaardige rijstrook tussen
Zaandam en Purmerend op de A7.
Q3 2019 zal de ontwerpstructuurvisie Corridor Amsterdam-Hoorn
aan de Kamer worden toegezonden. In het najaar zal de
Minister van IenW het voorkeursbesluit nemen voor de
HWN-maatregelen en zal de
structuurvisie worden vastgesteld.
Rijk en de betrokken regionale
partijen zullen parallel hieraan een
bestuursovereenkomst tekenen ten
behoeve van het realiseren van het
multimodale mobiliteitspakket.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

223

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

11-12-2017
VAO MIRT

34 775-A-48 verzoekt de regering,
te onderzoeken of succesvolle
maatregelen uit die projecten
geïntegreerd kunnen worden in
het programma Smartwayz, en
dan in het bijzonder op het traject
Weert – Eindhoven,

Minister

De Kamer wordt hierover na de
zomer 2019 geïnformeerd.

11-12-2017
VAO MIRT

34 775-A-35 verzoekt de regering, Minister
in overleg met de provincies
Zuid-Holland en Zeeland en de
gemeenten Schouwen-Duiveland
en Goeree-Overflakkee de extra
investeringen in verkeersveiligheid
op de N59 zo snel mogelijk te
realiseren,

In vervolg op de gemaakte
afspraken tijdens het BO MIRT
ZWN najaar 2017, is in 2018 een
Bestuurlijke Overeenkomst
gesloten met de regio. Hierin is
verwoord hoe de in 2017
geselecteerde maatregelen voor
verkeersveiligheid, duurzaamheid
en doorstroming zullen worden
uitgewerkt en dat hierover in 2018
een besluit zal worden genomen.
Helaas kost de nadere uitwerking
van de maatregelen en de
besluitvorming daarover met de
regio meer tijd. Besluitvorming is
in 2019 voorzien.

11-12-2017
VAO MIRT

34 775-A-37 verzoekt de regering,
de A28 tussen Zwolle en
knooppunt Hoogeveen toe te
voegen aan het MIRT-onderzoek
A28,

Minister

In april 2019 is de eerste fase van
dit MIRT-onderzoek afgerond. Deze
fase heeft een probleemanalyse
opgeleverd waarbij er een
totaaloverzicht van het functioneren van de gehele A28 tussen
Amersfoort en Hoogeveen is
opgesteld. Daarnaast beantwoordt
het onderzoek de vraag waarom
dit traject in de verschillende
scenario’s in de NMCA zo sterk
wisselt van positie. De betrokken
partijen hebben de vervolgafspraak gemaakt dat er tot komend
najaar gewerkt gaat worden aan
een tweede fase van het
onderzoek, wat zich zal richten op
het in beeld brengen van
mogelijke oplossingsrichtingen.
Na het afronden van deze tweede
fase ligt er een compleet beeld van
de problematiek van de A28, de
opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen om die opgaven aan te
pakken. Op basis van dit beeld kan
in het BO-MIRT dit najaar het
MIRT-onderzoek worden afgerond
en besluitvorming over een
eventueel vervolg plaatsvinden.

18-01-2018
VAO Leefomgeving

30 175-286 verzoekt de regering
om te onderzoeken of en hoe in
het nieuwe luchtkwaliteitsbeleid
kwantitatieve doelstellingen voor
het terugdringen van de gezondheidsschade door luchtvervuiling
kunnen worden geformuleerd,

Staatssecretaris

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

14-02-2018
VAO Luchtvaart

31 936-445 verzoekt de regering,
hinder als criterium breder te
definiëren dan alleen geluidshinder en hiervoor voorstellen te
doen ten behoeve van de
Luchtvaartnota (2020–2040)

Minister

Ontwerp Luchtvaartnota wordt na
de zomer 2019 verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

224

Vindplaats

Omschrijving

14-02-2018
VAO Luchtvaart

31 936-454 verzoekt de regering, in Minister
gesprek te gaan met alle Nederlandse vliegvelden om te
inventariseren welke investeringen
er nodig zijn om hybride en
elektrisch vliegen ruim baan te
geven zodat Nederland vanaf 2025,
of zoveel eerder als de techniek dat
toestaat, een koplopersrol kan
innemen, en de Kamer daar voor
de zomer over te informeren,

Bewindspersoon

Stand van zaken
Onderdeel van het in ontwikkeling
zijnde programma Elektrisch
Vliegen. Volgend informatiemoment voorzien tijdens AO
Luchtvaart 11 september 2019

21-02-2018
Onderzoeksraad voor de
Veiligheid over de
veiligheid van het
vliegverkeer op Schiphol

29 665-264 verzoekt de regering,
Minister
om bij het opnieuw inrichten van
overlegstructuren de inspraak van
omwonenden en milieuorganisaties een prominente rol te geven

We doen een voorstel in de
Ontwerp Luchtvaartnota die na de
zomer 2019 naar de Kamer wordt
verstuurd.

21-02-2018
Onderzoeksraad voor de
Veiligheid over de
veiligheid van het
vliegverkeer op Schiphol

29 665-275 spreekt uit dat integrale Minister
veiligheid rondom het vliegverkeer
van luchthaven Schiphol altijd het
eerste uitgangspunt van al het
beleid en beslissingen moet zijn
voor alle betrokken partijen

Veiligheid in de luchtvaart staat
voor het ministerie op één. In de
actualisatie van het nationaal
luchtvaartveiligheidsprogramma
zal de motie worden betrokken.
Ook krijgt veiligheid een centrale
plaats in de Luchtvaartnota. In de
brief aan de Kamer over de
evaluatie van de veiligheid op
Schiphol en het besluitvormingsproces over de ontwikkeling van
Schiphol van 27 maart 2019 is
bovendien een proces geschetst
over hoe met veiligheid rekening
wordt gehouden bij de besluitvorming over Schiphol.

06-02-2018
VAO Spoorordening

29 984-751 verzoekt de regering
om, met alle betrokken partijen de
verschillende opties voor
betrokkenheid en inspraak van
klanten en stakeholders van een
zbo ProRail in kaart te brengen en
voor te leggen aan de Tweede
Kamer,

Staatssecretaris

Partijen hebben geen behoefte aan
een gebruikersraad. Wel is in de
instellingswet voor ProRail de
verplichting opgenomen om
bezien of de betrokkenheid van
stakeholders geoptimaliseerd kan
worden door verschillende partijen
met mogelijk tegengestelde
belangen periodiek aan één tafel
samen te brengen.

06-03-2018
VAO Spoorordening

29 984-757 spreekt uit dat de
Staatssecretaris
omvorming van ProRail tot zbo
niet moet leiden tot prijsverhoging
voor gebruik van het spoor door
vervoerders en reizigers,

Mijn inzet samen met ProRail is
dat de omvorming van ProRail niet
zal leiden tot hogere kosten voor
derden. Conform verschillende
moties draag ik daar zorg voor.
Verder zal ik de komende periode
samen met de betrokken derden
(met name decentrale overheden)
kijken bij welke projecten
eventuele btw-effecten kostenverhogend kunnen werken en hoe
deze effecten kunnen worden
voorkomen of gecompenseerd.
Het Ministerie van IenW en het
Ministerie van Financiën hebben
de gezamenlijke inzet om de
budgettaire verwerking van de
omvorming zo neutraal mogelijk
vorm te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

225

Vindplaats

Omschrijving

22-03-2018
VAO Wegverkeer en
verkeersveiligheid

29 398-589 verzoekt de regering
Minister
om, het conceptwetsvoorstel over
de kilometer-heffing voor
vrachtverkeer voor de zomer van
2019 voor te leggen voor
internetconsultatie; verzoekt de
regering tevens, er in de planning
naar te streven dat in 2020 bij de
parlementaire behandeling
onomkeerbare stappen kunnen
worden gezet; verzoekt de regering
voorts, om de Kamer bij het
beleidskader te informeren over de
planning waarin de onomkeerbare
stappen zijn opgenomen,

Bewindspersoon

Stand van zaken
Het is de planning om het
conceptwetsvoorstel in juni 2019
voor te leggen voor internetconsultatie. Het beleidskader
vrachtwagenheffing is op
9 november 2018 toegezonden aan
de Tweede Kamer (Kamerstuk
31 409, nr. 219). Daarbij is planning
opgenomen waarin is aangegeven
wanneer onomkeerbare stappen
worden genomen; de indiening en
behandeling van het wetvoorstel is
voorzien in 2020.

22-03-2018
VAO Wegverkeer en
verkeersveiligheid

29 398-598 verzoekt de regering te Minister
onderzoeken of ook de resterende
delen van de N36 veiliger gemaakt
kunnen worden door het profiel te
verbreden,

De Kamer wordt na de zomer
geïnformeerd.

19-04-2018
klimaatakkoord voor de
luchtvaart

31 936-476 verzoekt de regering
Minister
om, bij de EU-implementatie van
CORSIA vast te blijven houden aan
de Europese duurzaamheidseisen
voor biobrand-stoffen (RED) en
zich ervoor in te zetten dat dit
wereldwijd de minimum-standaard
wordt,

Implementatie richt zich in 2019 en
2020 op meten en rapporteren van
CO2-emissies. Pas na 2021 wordt
inzet en biobrandstoffen relevant.
In 2019 en 2020 zal gerapporteerd
kunnen worden uit vorderingen
fuel task force ICAO en na ICAO
Assembly najaar 2019. Stand van
zaken eind 2019 aan Kamer.

19-04-2018
klimaatakkoord voor de
luchtvaart

31 936-469 verzoekt de regering
Minister
om, bij Europese gesprekken over
belastingen op luchtvaart
internationaal én nationaal de inzet
van biokerosine voor de luchtvaart
te stimuleren, met nadrukkelijke
aandacht voor de kansen voor het
opschalen van het gebruik van
biokerosine, en de mogelijkheden
daartoe in kaart te brengen met
betrokkenheid van de Nederlandse
luchtvaartsector, en hierover de
Kamer dit jaar te rapporteren,

Met het oog op Europees overleg
eind juni en andere ontwikkelingen
wordt volgend informatiemoment
voorzien tijdens AO Luchtvaart
11 september 2019

19-04-2018
klimaatakkoord voor de
luchtvaart

31 936-471 verzoekt de regering, er Minister
zorg voor te dragen dat ook de
overige minis-teries gaan
participeren in het Corporate
Biofuel Programme, om zo het
gebruik van en onderzoek naar
duurzame biobrandstof als
transitie-brandstof voor de
luchtvaart verder te stimuleren,

Volgend informatiemoment
voorzien tijdens AO Luchtvaart
11 september 2019.

19-04-2018
klimaatakkoord voor de
luchtvaart

31 936-472 verzoekt de regering
Minister
om zich na inwerkingtreding van
CORSIA in het geval dat een
andere ICAO-lidstaat aantoonbaar
(delen van) de afspraken niet
nakomt zich niet terughoudend op
te stellen in het aankaarten
daarvan in de council de raad van
ICAO opdat de raad adequaat kan
optreden

Deze motie is pas relevant
wanneer CORSIA in werking
treedt. Dit is in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

226

Vindplaats

Omschrijving

15-05-2018
Schiphol en Lelystad
Airport

29 665-324 verzoekt de regering, in Minister
te zetten op het voorkomen van
veiligheidsrisico’s en de Kamer
hierover te informeren;

Bewindspersoon

We informeren de kamer over de
inzet op het voorkomen en
verminderen van veiligheidsrisico’s in de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over de
opvolging van de
OVV-aanbevelingen. De volgende
gaat voor de zomer 2019.

15-05-2018
Schiphol en Lelystad
Airport

29 665-328 verzoekt de regering
Minister + Staatssecretaris
om, Schiphol als multimodale hub
(trein- en luchtstation) te
benoemen in de Luchtvaartnota;
verzoekt de regering voorts, in de
Luchtvaartnota de ambitie op te
nemen om in Europees verband en
in samenhang met de internationale spooragenda de overstap
van vliegtuig naar trein aantrekkelijker te maken; verzoekt de
regering om, kansen voor snelle
spoorverbindingen vanaf
Amsterdam/Schiphol naar
bestemmingen die een aantrekkelijk alternatief zijn voor
vliegverkeer te onderzoeken, zoals
de binnensteden en de grootste
luchthavens van Brussel, Parijs,
Frankfurt en Londen,

Wordt deels behandeld in
Luchtvaartnota (2e helft
2019).Wordt deels behandeld in
Plan van Aanpak trein als
substitutie voor vliegtuig (eind
2019).

14-06-2018
VAO Spoor

29 984-781 verzoekt de regering
Staatssecretaris
op, basis van deze onderzoeken
samen met ProRail een afwegingskader op te stellen om te beoordelen of een locatie geschikt is
voor gedifferentieerd rijden, en om
het komende jaar een praktijkproef
te doen op in ieder geval één
locatie om de effecten in beeld te
brengen; verzoekt de regering
tevens, bij uitwerking van
stimuleren goederen-vervoer ook
parallel te werken aan een robuust
basisnet en onderzoek naar
maatregelen om extra hinder te
verminderen,

Voor AO spoorveiligheid 20 juni zal
het Jaarverslag Basisnet 2018 aan
de Kamer aangeboden worden
met update aanpak tegengaan
overschrijdingen. Voortgang zal in
daartoe strekkende Kamerbrieven
gemeld worden.

14-06-2018
nieuwe acties en stakingen
binnen Air France/KLM

31 936-485 Dijkstra c.s. verzoeken
de regering, zich kabinetsbreed
maximaal in te zetten voor de
Nederlandse publieke belangen
die met KLM zijn gemoeid;
verzoekt de regering tevens
hierover in gesprek te blijven met
het bestuur van Air France-KLM;

Aangenomen. De Kamer wordt
voortdurend geïnformeerd over
relevante ontwikkelingen.

14-06-2018
nieuwe acties en stakingen
binnen Air France/KLM

31 936-486 verzoekt de regering,
Minister
de verkeers- en vervoersontwikkeling op de luchtvaartmarkt
tussen Amsterdam en Dubai
scherp te monitoren en zo nodig in
te grijpen als blijkt dat de
afspraken uit het luchtvaartverdrag
tussen Nederland en de Verenigde
Arabische Emiraten worden
geschonden,

Minister

Stand van zaken

Vooroverleg met KLM heeft
plaatsgevonden. eindfase
formulering van onderzoeksvraag.
Selectie van uitvoerder. Verwacht
eindresultaat: zomer 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

227

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

20-06-2018
VAO Milieuraad

25 01-08-735 verzoekt de regering,
in Europa speciale aandacht te
vragen voor polymeren binnen de
evaluatie van REACH,

Staatssecretaris

Op 21 en 22 mei 2019 discussie
RIVM met ECHA om te bekijken
hoe hier vorm aan gegeven kan
worden. Daarna bekijken of en hoe
dit aan Kamer wens tegemoet
komt en hoe hierover gerapporteerd kan worden.

20-06-2018
groeiende filedruk

31 305-253 verzoekt de regering
Minister
om, middels overleg tussen het
Ministerie van lenW, Rijkswaterstaat, Kennisinstituut Mobiliteit en
de ANWB te komen tot eenset van
uniforme, eenduidige filecijfers, en
om de Kamer uiterlijk voor de
behandeling van de
lenW-begroting voor 2019 hierover
te informeren,

Overleg met de ANWB vindt nog
steeds plaats. Overeenstemming
over een eenduidige set van
filecijfers wordt op korte termijn
niet verwacht.

20-06-2018
rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid
over de risico’s rondom de
jaarwisseling

28 684-534 verzoekt de regering
Staatssecretaris
het advies van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid over een verbod op
de productie van zwaar professioneel knalvuurwerk in EU-verband
aan de orde te stellen,

Het onderzoek naar de illegale
handel is inmiddels afgerond.
Indien de aanbevelingen voor
JenV aanleiding geven de EC te
verzoeken de Pyro-richtlijn aan te
passen, zal IenW in vervolg daarop
bij de EC aandringen op een
verbod op de productie van zwaar
professioneel knalvuurwerk.
Hoogstwaarschijnlijk komt JenV na
het zomerreces met een reactie op
de aanbevelingen van EC.

22-05-2018
VAO Duurzaam vervoer

31 305-261 verzoekt de regering
om versneld pictogrammen op
verkeersborden te plaatsen voor
alternatieve brandstoffen door
werk met werk te maken als er
onderhoudswerkzaamheden aan
de weg plaatsvinden,verzoekt de
regering tevens, met de leveranciers van navigatiesystemen in
gesprek te gaan over hoe
tankstations voor alternatieve
brandstoffen en (snel)laadpunten
op dezelfde wijze als reguliere
tankstations kunnen worden
aangegeven in hun producten.

De Minister heeft tijdens de
begrotingsbehandeling in 2018 de
Kamer toegezegd dat voor de
zomer het CROW (Centrum voor
Regelgeving en Onderzoek in de
Grond-, Water- en Wegenbouw en
de Verkeerstechniek) met een
advies zal komen over het
symbool voor alternatieve
brandstoffen. RWS zal na
ontvangst van het advies, starten
om met de implementatie van dit
advies in de vervanging van
borden. Het project loopt t/m eind
2021.

04-07-2018
VAO Luchtvaart

31 936-496 verzoekt de regering, te Minister
onderzoeken op welke wijze
omwonenden/belangengroepen
ondersteund kunnen worden in
hun behoefte aan kennis en
daarover aan de Kamer te
rapporteren.

Staatssecretaris

Ontwerp Luchtvaartnota wordt na
de zomer 2019 verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

228

Vindplaats

Omschrijving

04-07-2018
VAO Luchtvaart

31 936-498 verzoekt de regering, in Minister
overleg met alle betrokken partijen
erop in te zetten dat biokerosine
beschikbaar komt op Schiphol
vanaf uiterlijk 2022 en de Kamer
voor 1 januari 2019 te informeren
over de voortgang en de vervolgstappen;verzoekt de regering, ten
slotte in de Luchtvaartnota
2020–2050 de ambitie op te nemen
synthetische kerosine concurrerend te maken en hiertoe
ingesprek te gaan met potentiële
private partners en ngo’s,verzoekt
de regering, in overleg met alle
betrokken partijen erop in te zetten
dat biokerosine beschikbaar komt
op Schiphol vanaf uiterlijk 2022 en
de Kamer voor 1 januari 2019 te
informeren over de voortgang en
devervolgstappen; verzoekt de
regering, ten slotte in de Luchtvaartnota 2020–2050 de ambitieop
te nemen synthetische kerosine
concurrerend te maken en hiertoe
in gesprek te gaan met potentiële
private partners en ngo’s,

Bewindspersoon

Stand van zaken
Deels behandeld in Kamerstuk
31 409, nr. 219 van 1 april 2019 en
Duurzame Luchtvaarttafel. Wordt
deels behandeld in Luchtvaartnota
(2e helft 2019).

04-07-2018
VAO Vliegveiligheid

29 665-336 verzoekt de regering
Minister
om, op korte termijn, in het licht
van de aanstaande
EU-regelgeving, de maximale
vlieghoogte voor ROC-light
houders te verhogen naar 120
meter, door aanpassing van de
Nederlandse regelgeving; verzoekt
de regering tevens, bij de
implementatie van de nieuwe
EU-regelgeving de Kamer te
informeren hoe er uitvoering
wordt gegeven aan de verplichte
kenniseisen door alle dronepiloten
en hierbij toetsing van de
kenniseisen te betrekken,

In uitvoering, zodra bekend is
welke wijzigingen doorgevoerd
gaan worden wordt de Kamer
nader geïnformeerd.

04-07-2018
VAO Vliegveiligheid

29 665-340 verzoekt de regering
Minister
om, samen met de politie, ten
behoeve van verbetering van de
handhavingsmogelijkheden voor
opsporingsambtenaren de huidige
statische kaart door te ontwikkelen
naar een digitale kaart met
real-time- en dynamische
informatie,

Het NLR heeft een Plan van
Aanpak opgesteld om deze
dynamische dronekaart te
realiseren. In de tweede helft van
afgelopen jaar zijn er verkennende
gesprekken geweest met de
beoogde leverancier van de kaart.
De opdracht wordt zo snel
mogelijk verstrekt.

05-07-2018
VAO Luchtkwaliteit

30 175-300 verzoekt de regering
om een internationale schone
luchtsamenwerking op te zetten
met omringende landen,

Staatssecretaris

In samenwerking en in overleg
met secretariaat van Benelux zijn
Beneluxlanden (plus NoordrijnWestfalen (DE) en Pas de Calais
(FR) benaderd en wordt ingezet op
conferentie begin 2020.

06-07-2018
VAO Luchtkwaliteit

30 175-305 verzoekt de regering
om, meer aandacht te besteden
aan de negatieve gezondheidseffecten van PM2,5 en dit mee te
nemen in het Schone Lucht
Akkoord,

Staatssecretaris

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

229

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

06-07-2018
VAO Luchtkwaliteit

30 175-307 verzoekt de regering
om, bij het inventariseren van
mogelijke luchtkwaliteitsmaatregelen over de departementale
grenzen heen te kijken, deze extra
baten en effecten te onderzoeken
en zo mogelijk gezamenlijk uit te
voeren,

Staatssecretaris

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

05-07-2018
VAO Water

27 625-437 verzoekt de regering,
de Waterwet aan te passen om
subsidiëring van maatregelen en
voorzieningen ter bestrijding van
wateroverlast en daarmee
samenhangende onderzoeken uit
het Deltafonds mogelijk te maken,
zonder dat dit ten koste gaat van
noodzakelijke investeringen in de
waterveiligheid;
verzoekt de regering, tevens de
Kamer bij de begrotingsbehandeling 2019 over het tijdspad te
informeren met als doel zo snel
mogelijk gestalte te geven aan de
aanpassing Waterwet,

Minister

Naar verwachting oktober 2019
naar de Kamer en medio 2020
inwerkingtreding.

04-09-2018
Aanpassingen stalbeoordeling door de Technische
adviescommissie Regeling
ammoniak en veehouderij

28 973-202 verzoekt de regering de Staatssecretaris
belemmeringen in kaart te
brengen die deze bedrijven
ervaren; spreekt uit dat alle
ondernemers van binnen en buiten
de sector een gelijke kans moeten
hebben om inzichten en concepten
te toetsen zodat ook innovatieve
en creatieve ideeën een plaats
kunnen krijgen,

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

03-10-2018
Wijziging van de Spoorwegwet in verband met de
implementatie van de
EU-richtlijn betreffende de
interoperabiliteit van het
spoorwegsysteem in de
Europese Unie

34 914-12 verzoekt de regering om Staatssecretaris
er zorg voor te dragen dat de ILT
ruim van tevoren voldoende is
toegerust op haar nieuwe taak

De motie is in uitvoering.

03-10-2018
Wijziging van de Spoorwegwet in verband met de
implementatie van de
EU-richtlijn betreffende de
interoperabiliteit van het
spoorwegsysteem in de
Europese Unie

34 914-14 verzoekt de regering om, Staatssecretaris
in beeld te brengen hoe de
implementatie van de door het
Europees parlement en de Raad
vastgestelde verordeningen met
betrekking tot de openstelling van
de markt voor het binnenlands
personenvervoer per spoor, in
België, Duitsland, het VK en
Frankrijk plaatsvindt;
verzoekt de regering voorts om,
dat beeld naast de voorgestane
implementatie in Nederland te
leggen en dat aan de Kamer te
melden,

De Kamer wordt voor het AO
Spoor 19 september 2019
geïnformeerd.

03-10-2018
Wijziging van de Spoorwegwet in verband met de
implementatie van de
EU-richtlijn betreffende de
interoperabiliteit van het
spoorwegsysteem in de
Europese Unie

34 914-16 verzoekt de regering om Staatssecretaris
te garanderen dat de invloed van
externe factoren op de kwaliteitsverbetering nooit de reden kan zijn
voor het niet onderhands gunnen
van een concessie

Dit wordt meegenomen in de
nieuwe concessie waarbij hier
rekening gehouden mee moet
worden gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

230

Vindplaats

Omschrijving

03-10-2018
Wijziging van de Spoorwegwet in verband met de
implementatie van de
EU-richtlijn betreffende de
interoperabiliteit van het
spoorwegsysteem in de
Europese Unie

34 914-15 verzoekt de regering om, Staatssecretaris
in samenspraak met de medeoverheden en kennisinstellingen
verschillende opties te onderzoeken waarmee gedurende de
looptijd van een concessie
gestuurd kan worden op het
continu verbeteren van de kwaliteit
van de prestaties en dat te borgen
in de vast te stellen concessies,

Bewindspersoon

De Kamer wordt in het voorjaar
2020 geïnformeerd.

25-09-2018
VAO MIRT

35 000-A-9 verzoekt de regering
binnen de NMCA- en
MIRT-systematiek en bij de
vorming van het Mobiliteitsfonds
de niet-stedelijke regio’s een
promi-nente plek te geven,

De nieuwe NMCA wordt in 2021
gepubliceerd. Voordat de Wet
Mobiliteitsfonds aan de Kamer
wordt voorgelegd, wordt zij
geïnformeerd over de inhoudelijke
contouren van het fonds. In deze
brief zal ook worden ingegaan op
de vormgeving van de volgende
NCMA. Deze brief zal
waarschijnlijk in Q4 2019 of Q1
2020 worden verzonden.

25-09-2018
VAO MIRT

35 000-A-10 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om met ProRail en de betrokken
regionale overheden in kaart te
brengen welke investeringen
mogelijk zijn om de dienstregeling
op de trajecten HelmondEindhoven en de IJssellijn
(Zwolle-Arnhem) te verbeteren;
verzoekt de regering voorts, de
Kamer hierover dit najaar te
informeren zodat bij het
notaoverleg MIRT vervolgstappen
kunnen worden bepaald,

In het kader van Toekomstbeeld
OV wordt gekeken op welke
manier ook op kortere termijn
extra maatregelen mogelijk zijn
om in te spelen op vervoersvraag
vanuit NMCA (waaronder op de
trajecten Helmond-Eindhoven en
de IJssellijn). ProRail voert deze
analyse uit en eerste inzichten
worden na de zomer 2019
verwacht.

25-09-2018
VAO MIRT

35 000-A-11 verzoekt de regering,
met de betrokken regionale
overheden voorbereidingen te
treffen, zodat in de
MIRT-najaarsronde 2018 op basis
van cofinanciering tot besluitvorming kan worden gekomen
over de trajecten SneekLeeuwarden en Zwolle-Enschede,

Staatssecretaris

In BO MIRT najaar 2018 en het BO
Spoor Noord van 24 mei 2019 is
over de kwartierdienst op
Sneek-Leeuwarden afgesproken:
Rijk en regio (provincie Fryslân)
stellen ter uitvoering van de
alternatieve kwartierdienst ieder
een bijdrage beschikbaar van 50%
en geven ProRail de opdracht om
de maatregelen voor de alternatieve kwartierdienst te realiseren,
vooruitlopend op de uitvoering
van de definitieve situatie (met o.a.
het projectonderdeel «emplacement Leeuwarden»). Het
afgesproken onderzoek naar de
brede problematiek op ZwolleEnschede is nog gaande.

25-09-2018
VAO MIRT

35 000-A-15 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om, de effecten van de Beter
Benutten-maatregelen op de
Noordelijke Maaslijn (VenrayNijmegen), die per september 2018
ingaan, te monitoren en de Kamer
hierover in de
MIRT-voorjaarsronde 2019 te
informeren,

In de aanstaande MIRT-brief wordt
de stand van zaken gemeld. De
definitieve rapportage met de
effecten van de BB-maatregelen
wordt rond de zomer van 2019
verwacht. Daarna zal ik de Kamer
informeren over de geconstateerde effecten.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

231

Vindplaats

Omschrijving

27-09-2018
VAO Openbaar vervoer,
OV-chipkaart en taxi

23 645-679 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om, de werking van het informatiesysteem, waarover binnen het
NOVB afspraken zijn gemaakt te
evalueren zodra er voldoende
ervaring is opgedaan met de
informatiehuishouding, en de
Kamer voor het eind van het jaar
te informeren over wanneer
verwacht wordt dat er voldoende
ervaring is opgedaan voor een
zinvolle evaluatie,

Bewindspersoon

In de Kamerbrief over Enkelvoudig
in- en uitchecken (Kamerstuk
23 645, nr 684) is tevens ingegaan
op de informatiehuishouding OV
Data, de stand van zaken en de
planning van de evaluatie.
Toegezegd is de Informatiehuishouding 2e helft 2019 te evalueren
zodat begin 2020 een besluit kan
worden genomen.

10-10-2018
Wetsvoorstel verwijdering
asbest en asbesthoudende
producten

34 675-32 verzoekt de regering, om Staatssecretaris
samen met de Vereniging
Nederlandse Gemeenten tot een
uitvoerbaar plan te komen om
handhaving na ingang van het
verbod te waarborgen,

De Kamer zal voor het einde van
het jaar geïnformeerd worden.

10-10-2018
Wetsvoorstel verwijdering
asbest en asbesthoudende
producten

34 675-18 verzoekt de regering, het Staatssecretaris
verbod op asbestdaken in te laten
gaan op 31 december 2024,

De Kamer zal voor het einde van
het jaar geïnformeerd worden.

10-10-2018
Wetsvoorstel verwijdering
asbest en asbesthoudende
producten

34 675-33 verzoekt de regering, er Staatssecretaris
bij bevoegde gezagen er op aan te
dringen om het aantal incidenten
van illegale stort van asbest goed
te monitoren en de Kamer
regelmatig over het landelijk beeld
daarvan te informeren; verzoekt de
regering, bij de Programmatische
Aanpak Asbestdakensanering in te
zetten op de effectieve bestrijding
door de bevoegde gezagen van het
illegaal storten van asbest, daarbij
de relevante partijen zoals
natuurbeheerders te laten
betrekken en het Landelijk
Asbestvolgsysteem te benutten.

De Kamer zal voor het einde van
het jaar geïnformeerd worden.

10-10-2018
Wetsvoorstel verwijdering
asbest en asbesthoudende
producten

34 675-28 verzoekt de regering, te
onderzoeken hoe ervoor gezorgd
kan worden dat zo veel mogelijk
asbest verwerkt kan worden tot
een nuttige grondstof en hierover
de Kamer te informeren

De Kamer zal voor het eind van het
jaar geïnformeerd worden.

Staatssecretaris

Stand van zaken

08-11-2018
35 000-XII-60 verzoekt de regering, Minister
Tweede termijn begrotings- bij infrastructurele aanbestedingen
behandeling IenW
CO2-neutraliteit als belangrijke
factor op te nemen,

De Kamer wordt geïnformeerd in
de najaarsbrief MIRT.

08-11-2018
35 000-XII-58 verzoekt de regering, Minister
Tweede termijn begrotings- zich maximaal in te spannen dat
behandeling IenW
binnen CORSIA fossiel gewonnen
olie niet als green alternative fuel
kan bestaan,

Eerstvolgend moment dit aan te
kaarten is de ICAO Assembly in
sept/okt 2019. Nadien informeren
we de Kamer.

08-11-2018
35 000-XII-49 verzoekt de regering, Staatssecretaris
Tweede termijn begrotings- om als Nederland in Europees
behandeling IenW
verband voorop te lopen met de
sector door Nederlandse pilots te
starten met het beschikbaar stellen
van een brandstofprijsvergelijker
zichtbaar bij de tankstations en
middels een app,

De Europese Commissie heeft een
subsidie beschikbaar gesteld voor
een consortium van 9 lidstaten om
pilots te starten voor het testen
van de brandstofprijsvergelijker bij
tankstations. Griekenland is trekker
van het consortium. Nederland
neemt deel. Vanaf 2020 wordt het
verplicht deze info te geven bij
tankstations.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

232

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

08-11-2018
35 000-XII-48 verzoekt de regering, Minister
Tweede termijn begrotings- in overleg met Schiphol een plan
behandeling IenW
uit te werken tenbehoeve van de
luchtvaartnota om de eerste
elektrische vliegtuigen tot 2040 –
vergelijkbaar met de plannen van
Heathrow – vrij te stellen van starten landingsgelden,

De Kamer zal na de zomer hierover
worden geïnformeerd. Er ligt ook
een relatie met de Luchtvaartnota,
hoofdstuk over de innovatie en
duurzaamheid in luchtvaart moet
congruent zijn aan elkaar.

08-11-2018
35 000-XII-47 verzoekt de regering, Staatssecretaris
Tweede termijn begrotings- om afspraken te maken met alle
behandeling IenW
betrokken partijen, bij voorkeur in
de vorm van een green deal, over
een tijdpad naar zero-emissie
taxivervoer,

Een eerste verkenning heeft
plaatsgevonden. Bezien wordt hoe
samen met betrokken partijen
uitvoering aan de motie kan
worden gegeven.

08-11-2018
35 000-XII-46 verzoekt de regering, Minister
Tweede termijn begrotings- zich in te spannen voor het
behandeling IenW
organiseren van een buitengewone zitting in Nederland van
de Internationale Burgerluchtvaart
organisatie over accijns op
kerosine en daartoe steun te
vergaren onder niet minder dan
een vijfde van het totale aantal bij
het Verdrag van Chicago aangesloten staten,

De motie is behandeld in
Kamerstuk 31 936, nr. 585 waarin
conferentie op 20 en 21 juni een
eerste stap in de uitvoering van de
motie wordt genoemd.

08-11-2018
35 000-XII-45 verzoekt de Minister, Minister
Tweede termijn begrotings- om kansrijke projecten voor
behandeling IenW
publiek-private samenwerking aan
te wijzen, zodat er private
investeringen vloeien naar
infrastructuurprojecten die
Nederland bereikbaar houden,

In Kamerstuk 35 000-A, nr. 94 over
Voortgang vorming Mobiliteitsfonds gemeld dat op korte termijn
zal worden gestart met de
proeftuinen en dat deze na
verwachting voor het najaar 2019
worden afgerond.

08-11-2018
35 000-XII-37 verzoekt de regering, Minister
Tweede termijn begrotings- onderzoek te doen naar kansen en
behandeling IenW
mogelijkheden van private
bekostiging van infrastructuurprojecten, dat te doen in overleg met
de provincies en de Kamer
daarover medio 2019 te informeren,

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

08-11-2018
35 000-XII-36 verzoekt de regering, Staatssecretaris
Tweede termijn begrotings- de kansen van innovatief
behandeling IenW
hoogwaardig openbaar vervoer in
beeld te brengen en daarbij in
ieder geval de verbinding
Utrecht-Breda te betrekken en de
Kamer daarover te informeren,

Mede in het kader van het
Toekomstbeeld OV en naar
aanleiding van de afspraak
hierover tijdens het BO MIRT 2018
werken Rijk en regio op dit
moment aan een Plan van Aanpak
gericht op de verbetering van de
OV-verbinding Breda-GorinchemUtrecht. Daarbij is nadrukkelijk oog
voor mogelijke innovatieve
oplossingen en de potentie van
deze oplossingen voor andere
OV-verbindingen. Op basis van het
afgeronde Plan van Aanpak kan
worden besloten tot een innovatieve pilot. Het Plan van Aanpak zal
in de tweede helft van 2019
worden afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

233

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

08-11-2018
35 000-XII-32 verzoekt de regering Minister
Tweede termijn begrotings- de positieve effecten van truck
behandeling IenW
platooning nadrukkelijk te
betrekken bij het voorkomen van
files;
verzoekt de regering voorts een
pilot daarmee te starten op de A67

De Kamer wordt hierover na de
zomer over geïnformeerd.

07-11-2018
Stint

29 398-629 verzoekt de regering,
Minister
om in Europees verband te pleiten
voor een Europese typegoedkeuring voor deze categorie
bijzondere voertuigen,

De eerste verkennende gesprekken
met de Europese Commissie
hebben plaatsgevonden.

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-19 verzoekt de regering om, Minister
samen met de sector te komen tot
een nieuwe invulling van de
praktijkbegeleiding waarin de
behoeften van de rijinstructeurs
centraal staan, de dagelijkse
praktijk goed wordt gewaarborgd
en er geen sprake is van
voorspelbare examens,

Hierover zijn er gesprekken met
IBKI, de opleidingsinstituten en de
rijschoolbranche. IBKI is in overleg
met de branche bezig om de
praktijkbegeleiding meer
realistisch en praktischer te maken.

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-20 verzoekt de regering, om Minister
samen met de sector de mogelijkheden te onderzoeken om de
vijfjaarseis in te voeren in de
rijschoolbranche,

De motie is in uitvoering.

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-21 verzoekt de regering om, Minister
samen met de sector tot stappen
te komen om spookrijscholen
onmogelijk te maken en rijscholen
die hier gebruik van maken aan te
pakken

De Kamer wordt na de zomer
geïnformeerd (Q3).

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-22 verzoekt de regering, op Minister
basis van het genoemde overleg te
komen tot een voorstel voor een
gemakkelijke manier voor
leerlingen om het certificaat te
controleren, zoals het verplichtstellen van een pasfoto van de
houder van het certificaat, en de
Kamer hierover te informeren,

Het onderzoek loopt. In het najaar
2019 wordt de Kamer hierover
geïnformeerd.

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-24 verzoekt de regering om, Minister
samen met de sector tot verplichte
onderdelen van de theoretische
bijscholing te komen, en deze
theoretische bijscholing te laten
geven door instellingen die door
het IBKI zijn aangemerkt als
gecertificeerd,

Dit gesprek met IBKI heeft
plaatsgevonden. Dit voorstel wordt
nog verder uitgewerkt.

21-11-2018
Wijziging van de Wet
rijonderricht motorrijtuigen
1993 (34 182)

34 182-26 verzoekt de regering om, Minister
samen met de sector de mogelijkheden voor een rijscholenregister
te onderzoeken en de Kamer
hierover te informeren bij de
Voorjaarsnota

In overleg met de branche wordt
gekeken hoe en op welke wijze een
rijschoolregister vorm kan worden
gegeven, en waar dit een
aanvulling vormt op de bestaande
mogelijkheden.

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-8 verzoekt de regering,
oog te hebben voor concrete
waterprojecten in en rondom
Meerssen om zo de schade voor
bewoners en ondernemers te
verlichten,

De motie is in uitvoering.

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

234

Vindplaats

Omschrijving

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-9 verzoekt de regering,
Minister
ervoor te waken dat het HHNK
(Hoogheemraadschap Hollands
Noorderkwartier) de versterking
van de Markermeerdijken tussen
Amsterdam en Hoorn binnen
budget en planning houdt en dat
daarbij waar mogelijk wordt
aangesloten bij het participatie- en
verbeteringsproces met
omwonenden dat de provinciale
staten van Noord-Holland hebben
uitgezet,

Bewindspersoon

De motie is in uitvoering.

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-10 verzoekt de regering,
Minister
één coördinerende Minister met
betrekking tot de veenbodemdaling problematiek aan te wijzen;
verzoekt de regering voorts,
vervolgonderzoek te doen naar de
ecologische, sociale en economische gevolgen van veenbodemdaling en daarbij gemeenten,
waterschappen en provincies te
betrekken,

De motie is in uitvoering.

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-12 verzoekt de regering
om, te onderzoeken hoe in het
Hoogwaterbeschermingsplan de
lessen uit de evaluatie van Ruimte
voor de Rivier kunnen worden
meegenomen,

Minister

De Kamer wordt voor het WGO
Water in november 2019 geïnformeerd over het resultaat.

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-17 verzoekt de regering,
Minister
vergroening te stimuleren door het
als een van de criteria op te nemen
voor de klimaatadaptiemaatregelen die uitgevoerd zullen
worden onder het Bestuursakkoord Klimaatadaptatie,

De Kamer wordt voor het WGO
Water in november 2019 geïnformeerd over het resultaat

26-11-2018
WGO Water

35 000-J-24 verzoekt de regering
Minister
om, in gesprek te gaan met de
VNG om in kaart te brengen welke
mogelijkheden er zijn vanuit de
klimaatadaptatieagenda om
groene daken te stimuleren,

De motie is in uitvoering.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-31 verzoekt de regering
om, het opwaarderen van de N35
tot een 2x2-baans 100 km/u-weg
als prioriteit aan te merken,

De Kamer wordt verwachting na
de zomer (Q3) geïnformeerd.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-40 verzoekt de regering
Staatssecretaris
voorts, om in overleg met
betrokkenen te zoeken naar
mogelijkheden tot realisatie van de
beoogde spoorse maatregelen in
en om het emplacement van
Venlo,

Minister

Stand van zaken

De Kamer wordt geïnformeerd in
de najaarsbrief MIRT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

235

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-75 verzoekt de regering,
om met de Food Valley regio een
(tijdelijke) intercity stop bij
Barneveld Noord te onderzoeken
alsmede eventuele aanvullende
maatregelen;

Staatssecretaris

Een eerste gesprek met NS en
ProRail heeft plaatsgevonden,
evenals een gesprek met de
gemeente Barneveld. Een
themasessie met bredere
regionale vertegenwoordiging is
gepland op 6 juni. Het doel van dit
vervolgoverleg is om de
haalbaarheid van een (tijdelijke)
intercitystop bij Barneveld-Noord
verder in kaart te brengen. Naar
verwachting kan de kamer over de
uitkomsten van dit overleg nog
voor het reces worden geïnformeerd via de dienstregelingsbrief.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-44 verzoekt de Minister,
om samen met de provincie de
financiële consequenties in beeld
te brengen en deze voor te leggen
aan de Kamer; verzoekt de
regering, bovendien voor de
Voorjaarsnota 2019 in beeld te
brengen binnen welke termijn een
MIRT-verkenning kan worden
gestart,

Minister

Planning beantwoording na de
zomer (Q3).

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-57 verzoekt de regering,
om in de verkenningsfase van de
ontwikkeling van stationprojecten
altijd een ontwerp mee te nemen
waarbij een zo hoog mogelijke
opbrengst van zonne-energie
gerealiseerd wordt,

Staatssecretaris

De motie is in uitvoering.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-59 verzoekt de regering, Minister
om bij aanbestedingen van nieuwe
infrastructuurprojecten slimme
combinaties met duurzame
energiesystemen te stimuleren,

De Kamer wordt geïnformeerd in
de najaarsbrief MIRT.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-60 verzoekt de regering, Staatssecretaris
om onafhankelijk onderzoek te
laten verrichten om in kaart te
brengen hoe het WHO-rapport zich
verhoudt tot de huidige (inter)nationale wet- en regelgeving en
naar de mogelijkheden om het
WHO-rapport te gebruiken ter
versterking van het (inter)nationaal
beleid en de mogelijke gevolgen
daarvan voor de Nederlandse
situatie, en de Kamer over de
resultaten te informeren,

De Kamer wordt uiterlijk eind 2019
over de uitkomsten geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

236

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-76 verzoekt de regering,
om te onderzoeken welke
mogelijkheden er zijn om station
Zwolle robuuster te maken zodat
verstoringen minder grote
gevolgen hebben voor de
bereikbaarheid van NoordNederland,

Staatssecretaris

In BO MIRT najaar 2018 en het BO
Spoor Noordvan 24 mei 2019 is
over de kwartierdienst op
Sneek-Leeuwarden afgesproken:
Rijk en regio (provincie Fryslân)
stellen ter uitvoering van de
alternatieve kwartierdienst ieder
een bijdrage beschikbaar van 50%
en geven ProRail de opdracht om
de maatregelen voor de alternatieve kwartierdienst te realiseren,
vooruitlopend op de uitvoering
van de definitieve situatie (met o.a.
het projectonderdeel «emplacement Leeuwarden»).
Het afgesproken onderzoek naar
de brede problematiek op
Zwolle-Enschede is nog gaande.

29-11-2018
VAO MIRT

35 000-A-71 verzoekt de regering, Staatssecretaris
de komende jaren in de proeftuinen te zoeken naar mogelijkheden om slimme en duurzame
mobiliteitsoplossingen en een
multimodale aanpak toe te passen,

In de proeftuinen worden de eerste
contouren en de werkwijze van het
Mobiliteitsfonds getoetst. De brede
afweging van opgaven en
oplossingen is onderdeel van die
werkwijze. In de proeftuinen
onderzoeken we tevens hoe
binnen die werkwijze slimme en
duurzame mobiliteitsmaatregelen
als oplossing voor de mobiliteitsopgaven meegenomen kunnen
worden. Het streven is de
proeftuinen, afgesproken in BO’s
MIRT 2018, af te ronden voor
oktober 2019. Eventueel kan
daarna nog een verdiepingsslag
plaatsvinden. Met de Kamerbrieven over het Mobiliteitsfonds,
wordt de kamer ook op de hoogte
gehouden over de Proeftuinen.

13-12-2018
VAO Milieuraad

21 501-08-749 verzoekt de
Staatssecretaris
regering, in kaart te brengen hoe
verschillende Europese landen
beleid hebben ingezet om het
gebruik van plastic tasjes voor
eenmalig gebruik terug te dringen,
en te vergelijken hoe effectief deze
maatregelen zijn ten opzichte van
het Nederlandse beleid en hier de
Kamer over te informeren voor
1 april,

Staatssecretaris heeft aangekondigd uitvoering uitgebreide
evaluatie van verbod gratis plastic
tassen (onderdeel vergelijking met
buitenlandse maatregelen), eind
van dit jaar afgerond.

13-12-2018
Wet Bodemomgevingswet

34 864-18 verzoekt de regering, om Staatssecretaris
ervoor zorg te dragen dat het
beschermings- niveau van de
bodemkwaliteit in lagere regelgeving minimaal gelijkwaardig
blijft en bij voorkeur wordt
verbeterd, en gaat over tot de orde
van de dag.

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 35 000-J, nr. 33

13-12-2018
Wet Bodemomgevingswet

34 864-13 overwegende dat de
Staatssecretaris
VNG zich er zorgen over maakt of
dit in het nieuwe stelsel nog wel
het geval is; spreekt uit dat dit
principe van «de vervuiler betaalt»
ook in de nieuwe Omgevingswet
uitgangspunt blijft,

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 35 000-J, nr. 33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

237

Vindplaats

Omschrijving

13-12-2018
Wet Bodemomgevingswet

34 864-14 verzoekt de regering, om Staatssecretaris
tijdens het opstellen van het
aanvullingsbesluit bodem in
overleg te treden met de drinkwaterbedrijven en andere betrokken
partijen om te bezien hoe de
zorgen over de bescherming van
de kwaliteit van het grond- en
oppervlaktewater kunnen worden
gewaarborgd, en de Kamer tijdig
over de uitkomsten van dit overleg
te informeren,

Bewindspersoon

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 35 000-J, nr. 33

13-12-2018
VAO Nucleaire Veiligheid

25 422-248 Verzoekt de regering te
zorgen dat de regionale crisisplannen behorend bij een
nucleaire ramp in alle provincies
voor 1 april 2019 op orde zijn en
gepubliceerd staan op de website
van de ANVS

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

13-12-2018
VAO Spoorordening

29 984-801 verzoekt de regering
Staatssecretaris
tevens, als onderdeel van de
financiële paragraaf in kaart te
brengen wat de gevolgen zijn voor
lopende of toegekende spoorprojecten en de kostenstijging voor
decentrale overheden, indien zij na
2021 opdrachtgever zijn voor
ProRail,

Uitwerking financiële effecten
loopt. Op dit moment worden
samen met de decentrale
overheden de projecten geïnventariseerd en de effecten in kaart
gebracht.

13-12-2018
VAO Spoorordening

29 984-804 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
parallel aan de voorbereiding van
de besluitvorming over het
hoofdrailnet in 2020, samen met
de provincies de voorbereidingen
te treffen die nodig zijn voor de
besluitvorming over de decentralisatie van deze lijnen, zodat deze
vervolgens zo snel mogelijk kan
worden geeffectueerd, rekening
houdend met de looptijd van de
HRN-concessie en de relevante
regionale ov-concessies,

Uitvoering van deze motie vindt
plaats in het kader van de
besluitvorming over de mogelijke
decentralisatie van de 4 sprinterdiensten. Integrale besluitvorming
over de ordening staat gepland
voor het voorjaar van 2020.

13-12-2018
VAO Spoorordening

29 984-806 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
om integraal naar de kosten en
baten van het decentraal aanbesteden van deze spoorlijnen te
kijken en de reiziger centraal te
stellen en de meerwaarde voor het
spoorgoederenvervoer mee te
nemen in toekomstige besluitvorming over het al dan niet
aanbesteden van deze spoorlijnen;

Uitvoering van deze motie vindt
plaats in het kader van de
besluitvorming over de mogelijke
decentralisatie van de 4 sprinterdiensten. Integrale besluitvorming
over de ordening staat gepland
voor het voorjaar van 2020.

Staatssecretaris

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

238

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

20-12-2018
VAO Maritiem

31 409-215 verzoekt de regering,
zich maximaal in te spannen het
verbod op varend ontgassen door
andere landen zo snel mogelijk te
laten ratificeren en de Kamer
hierover te informeren

Minister

De andere verdragstaten worden
bij elke gelegenheid herinnerd aan
de noodzaak van een snelle
ratificatie. In de laatste
werkgroepsvergadering 2-3 april
2019 is de stand van zaken
ratificatie besproken en vastgelegd
als werkdocument. Dit zal in juni
2019 op de Conferentie van
Verdragsluitende Partijen worden
aangeboden. Daarmee wordt dit
werkdocument openbaar. Stand
van zaken is dat alle verdragspartners nog dit jaar zouden
kunnen ratificeren, behalve
Duitsland die nog tot medio 2020
nodig heeft.

20-12-2018
VAO Maritiem

31 409-207 verzoekt de regering,
Minister
voor de situatie op het water te
kijken naar plekken waar goede
triage plaatsvindt en mogelijke
oplossingen terug te koppelen
naar de Kamer voor het eerstvolgende algemeen overleg Maritiem,

RWS heeft de vergelijking gemaakt
met weg, spoor en luchtvaart.
Voorstel is om die vergelijking op
te nemen als bijlage bij de
verzamelbrief. Alternatieve keuze
is om de vergelijking nu niet te
versturen maar te wachten tot er
een uitkomst van het overleg met
bergers, KNRM en Kustwacht is.

20-12-2018
VAO Maritiem

31 409-211 verzoekt de regering,
Minister
een visie te ontwikkelen op de rol
van de havens in zowel de klimaatals de circulaire transitie,

De uitvoering van de moties vindt
plaats in de Havennota die eind
2019 naar de Kamer zal worden
gestuurd.

20-12-2018
VAO Maritiem

31 409-213 verzoekt de regering,
Minister
voorstellen te doen om te komen
tot een helder protocol binnen het
kader «de reddingsmaatschappij
redt, de bergers slepen en bergen
en daarbij in ieder geval in te gaan
op een duidelijke triage

Overleg met KNMR, Kustwacht en
Noordgat loop nog. Beantwoording vindt plaats na
afronding van de overleggen.
Planning: zomer 2019

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-536 verzoekt de regering, te Minister
onderzoeken hoe in het nieuwe
EASA-systeem op basis van
risico’s controles kunnen worden
uitgevoerd bij niet-Nederlandse
luchtvaartmaatschappijen die een
AOC hebben van een lidstaat die is
aangesloten bij EASA, zodat deze
vaker gecontroleerd kunnen
worden als daar aanleiding voor is,

De motie is in uitvoering.

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-538 verzoekt de regering, in Minister
overleg te treden met de regering
van de Belgische federale overheid
teneinde de overlast van het
vliegveld Luik te beperken en
daarbij aan te sturen op een
monitoringprogramma om
overlast op Nederlands grondgebied de komende jaren in beeld
te brengen;

De motie is afgedaan met brief van
3 juli 2019 inzake Aanpak
geluidshinder Eijsden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

239

Vindplaats

Omschrijving

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-540 verzoekt de regering
Minister
zich in Europa ervoor in te
spannen dat de slotverordening zo
wordt gemoderniseerd dat landen
bij de verdeling van slots kunnen
sturen op duurzaamheid en
netwerkkwaliteit,en verzoekt de
regering, om de Kamer te
informeren hoe binnen de
EU-slotverordening op
duurzaamheid en netwerkkwaliteit
kan worden gestuurd.

Bewindspersoon

Stand van zaken
We hebben bij de commissie
navraag gedaan over het proces
van de herziening van de
slotverordening. Zodra de
commissie hier meer helderheid
over geeft zullen we de Kamer
hierover informeren.

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-543 verzoekt de regering,
Minister
om voor de Luchtvaartnota ook
een planMER in opdracht te geven
die de gevolgen voor milieu,
natuur en klimaat goed in kaart
brengt,

Ontwerp Luchtvaartnota wordt na
de zomer verstuurd.

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-544 verzoekt de regering,
Minister
om het International lnstitute of Air
and Space Law van de Universiteit
Leiden of een soortgelijk instituut
hierover een onafhankelijk advies
uit te laten brengen,

Momenteel bezig met het
aanvragen van de offerte voor het
onderzoek. Het is nog niet bekend
wanneer de Kamer word geïnformeerd, in elk geval nog in 2019.

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-548 verzoekt de regering,
Minister
om een verdubbeling van het
budget voor de governance
rondom het omgevingsoverleg als
uitgangspunt te nemen in het
kader van de Luchtvaartnota
2020–2050,

Ontwerp Luchtvaartnota wordt na
de zomer verstuurd.

18-12-2018
VAO Luchtvaart

31 936-550 verzoekt de regering, in Minister
de Luchtvaartnota 2020–2050 een
aanpak uit te werken waardoor
gedoogvergunningen en het
bijbehorende anticiperend
handhaven tot een absoluut
minimum worden beperkt,

In uitvoering, wordt meegenomen
in de luchtvaartnota. Ontwerp
Luchtvaartnota wordt na de zomer
verstuurd.

18-12-2018
VAO herziening van het
Nederlandse luchtruim

31 936-565 spreekt uit geen
Minister
autonome groei en geen vracht op
Lelystad Airport toe te staan

Dit (juridisch) instrumentarium
vormt een onderdeel van de
vormgeving van de verkeersverdelingsregel (VVR) tussen Schiphol
en Lelystad Airport. De VVR is
genotificeerd bij de Europese
Commissie. De Europese
Commissie gaat over goedkeuring.
Afronding is voorzien na het
doorlopen van het Europese- en
nationale regelgevingstraject eind
2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

240

Vindplaats

Omschrijving

31-05-2018
VAO Maritiem

31 409-189 verzoekt de regering
Minister
om, in samenwerking met een
kennisinstituut als MARIN
onderzoek te doen naar rendabele,
onderscheidende en duurzame
concepten voor bestaande en
nieuwe schepen in de binnenvaart,

Bewindspersoon

Stand van zaken
Er is nauwe samenwerking tussen
het Ministerie van IenW en het
Marin. Mijn ministerie neemt deel
aan rijksbrede beleidsontwikkeling
voor topsectoren en technologische kennisinstituten en aan
strategisch overleg onder leiding
van het Ministerie van EZK.
Daarnaast worden door IenW
rechtsreeks innovatie- en
kennisvragen gesteld aan het
Marin op basis van een samenwerkingsovereenkomst. Belangrijke
thema’s zijn bereikbaarheid,
veiligheid en energietransitie/
duurzaamheid. In 2019 wordt
gewerkt aan versterking van de
vraagsturing en de vernieuwing
van de samenwerkingsovereenkomst. In het najaar 2019 zal de
Kamer hierover worden geïnformeerd.

debat
Najaarsnota 19 december
2018

35 095-14 verzoekt de regering, in Staatssecretaris
januari 2019 overleg te voeren met
de sector over bioLNG én LNG met
de intentie om te komen tot een
oplossing, nu de
LNG-teruggaafregeling per
1 januari 2019 wordt afgeschaft, en
de Tweede Kamer hierover voor
eind januari 2019 te informeren,

In overleg met de sector zijn de
uitgangspunten voor een
stimuleringsregeling overeengekomen. De regeling moet gaan
gelden tot en met 31 december
2021 waarbij de regeling met
terugwerkende kracht in dient te
gaan op 1 januari 2019. De
uitgangspunten worden nu snel
uitgewerkt zodat de regeling
spoedig in werking kan treden.

16-01-2019
28 089-102 verzoekt de regering,
gevaren van de uitstoot van om deze maatregelen structureel
houtkachels
onderdeel van het luchtkwaliteitsbeleid te laten zijn en de effectiviteit ervan jaarlijks te evalueren,
en de Kamer hierover te informeren,

Staatssecretaris

De motie is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

16-01-2019
28 089-106 verzoekt de regering,
gevaren van de uitstoot van om te onderzoeken en te experihoutkachels
menteren met hoe en in hoeverre
overlast van houtkachels, open
haarden en allesbranders terug
kan worden gedrongen door
middel van bronbeleid en daarbij
voorbeelden uit het buitenland te
betrekken,

Staatssecretaris

Op 30 januari 2019 heeft in
Benelux-verband overleg
plaatsgevonden waarin onderzoek
naar en voorbeelden van
houtstookbeleid zijn uitgewisseld.

22-01-2019
TNO rapport Stint

Minister

Het instellen van markttoezicht
uitgevoerd door de ILT wordt
geregeld in het definitief toelatingskader.

29 398-654 verzoekt de regering,
om zo snel mogelijk nadat nieuwe
wettelijke toelatingskaders zijn
opgesteld, te komen met een
voorstel voor de wettelijke
verankering van toezicht en
handhaving op de categorie
bijzondere bromfietsen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

241

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

07-02-2019
VAO Externe Veiligheid

28 089-109 verzoekt de regering,
om de mogelijkheid te onderzoeken of het wenselijk is het
fiscale verschil tussen een
opgelegde boete en een
opgelegde dwangsom weg te
nemen, zodat publieke dwangsommen, mochten die gebaseerd
zijn op de Wet milieubeheer, niet
meer aftrekbaar van de belastingen zijn,

Staatssecretaris

Financiën heeft het toegezegde
onderzoek opgepakt. Indien
mogelijk wordt fiscale aftrekbaarheid dwangsommen per
Belastingplan 2020 verboden. Deze
zomer wordt duidelijk of het kan of
niet.

07-02-2019
VAO Externe Veiligheid

28 089-110 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
om samen met IPO en VNG in
beeld te brengen hoe de situatie,
aanpak en kosten voor asbestleiendaken verschillen van andere
asbestdaken, te bekijken welke
gemeentelijke of provinciale
subsidieregelingen voor deze
doelgroep toegepast kunnen
worden, en in overleg met deze
partijen uit te werken hoe in
aanvulling op het landelijk
asbestfonds voor eigenaren van
asbestleiendaken via maatwerk
een passende oplossing gerealiseerd kan worden,

In het kader van de programmatische aanpak wordt bezien welke
aanvullende mogelijkheden er zijn
om eigenaren van asbestleien te
ondersteunen.

21-02-2019
VAO Internationaal spoor

29 984-817 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om, voor het einde van 2019 een
eerlijke vergelijking mogelijk te
maken voor de reiziger op reistijd,
prijs en milieu-impact tussen auto,
trein en vliegtuig samen met de
reisbranche (bijvoorbeeld door het
sluiten van een green deal) op
trajecten richting de grote
Europese steden zoals Brussel,
Parijs, Frankfurt en London.

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar hierover geïnformeerd.

21-02-2019
VAO Internationaal spoor

29 984-818 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
ten minste jaarlijks voortgang,
coördinatie en samenhang van het
internationaal spoor met de
betrokken provincies te bespreken,
en de Kamer over de resultaten
verslag te doen,

Planning is om dit mee te nemen
in de najaarsronde MIRT.

21-02-2019
VAO Internationaal spoor

29 984-819 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
bij het onderzoek naar het traject
Amsterdam-Berlijn de verschillende routevarianten op een
volwaardige manier te onderzoeken voor de korte, middellange
en lange termijn en uitgaande van
een optimale combinatie van
snelheid en de hoeveelheid stops
op dit traject, en de Kamer
daarover te informeren,

Onderzoek is in uitvoering.
Resultaten voor korte en middellange termijn volgt voor einde
2019. Lange termijn gaat mee in
Toekomstbeeld OV, wat nu
voorzien is eind 2020.

21-02-2019
VAO Internationaal spoor

29 984-824 Verzoekt de regering
om met alle hiervoor relevante
partijen in overleg te treden met
als inzet met hen afspraken te
maken over het uitfaseren van de
lijnvluchten tussen Amsterdam en
Brussel;

Eind 2019 wordt het Plan van
Aanpak waarin dit wordt
behandeld naar de Kamer
gestuurd

Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

242

Vindplaats

Omschrijving

21-02-2019
VAO Internationaal spoor

29 984-821 verzoekt de regering
Staatssecretaris
om, te onderzoeken welke nieuwe
internationale routes potentieel
hebben en wat er nodig is om deze
te realiseren, en hierover de Kamer
voor de zomer te informeren

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer wordt na de zomer
geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
12-03-2019
VAO Vrachtwagenheffing

31 305-285 (ipv 278) verzoekt de
Minister
regering te onderzoeken hoe zowel
een verlaging van de autobelasting, zoals de motorrijtuigenbelasting, én de middelen voor
innovatie en verduurzaming in het
komende wetsvoorstel beiden een
gelijkwaardige plek krijgen.

Wordt meegenomen in de
voorbereiding van het
wetsvoorstel Vrachtwagenheffing;
de Kamer wordt uiterlijk begin
2020, bij indiening wetsvoorstel,
geïnformeerd over de wijze
waarop met deze motie is
omgegaan.

12-03-2019
VAO Vrachtwagenheffing

31 305-282: verzoekt de regering,
Minister
om bij de voorbereiding van het
wetsvoorstel te onderzoeken op
welke wijze de gelden beheerd
kunnen worden, zodat deze gelden
beschikbaar blijven voor besteding
aan doelen die in overleg met de
transportsector worden bepaald,

Wordt meegenomen in de
voorbereiding van het
wetsvoorstel Vrachtwagenheffing;
de Kamer wordt uiterlijk begin
2020, bij indiening wetsvoorstel,
geïnformeerd over de wijze
waarop met deze motie is
omgegaan.

12-03-2019
VAO Vrachtwagenheffing

31305-305-283: verzoekt de
regering, in aanloop naar het
wetsvoorstel ten aanzien van de
invoering van de vrachtwagenheffing verschillende varianten
voor tariefdifferentiatie uit te
werken om emissieloos vrachtvervoer te stimuleren,

Minister

Wordt meegenomen in de
voorbereiding van het
wetsvoorstel Vrachtwagenheffing;
de Kamer wordt uiterlijk begin
2020, bij indiening wetsvoorstel,
geïnformeerd over de wijze
waarop met deze motie is
omgegaan.

14-03-2019
VAO Milieuraad

21 501-08-761 verzoekt de
regering, een concreet actieplan
met de chemische industrie op te
stellen voor het op orde brengen
van de REACH-dossiers, en over
de voortgang hiervan jaarlijks aan
de Kamer te rapporteren,

Staatssecretaris

De Kamer wordt voor het
zomerreces geïnformeerd over het
actieplan. De planning is om in het
najaar een eerste voortgangsrapportage aan de TK te sturen.

08-11-2018
35 000-XII-51 verzoekt de regering, Staatssecretaris
Tweede termijn begrotings- ProRail en NS aan te spreken op
behandeling IenW
de afspraken uit de green deal,
met als inzet te bevorderen dat het
aantal stations waar afvalscheiding
plaatsvindt de komende jaren
wordt verhoogd naar ten minste
alle IC-stations, en te zorgen dat op
deze stations meerdere soorten
afval worden gescheiden,
waaronder in elk geval plastics,

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

17-04-2019
VAO CBR

29 398-681 verzoekt de regering,
Minister
om het externe onderzoek naar de
problemen bij het CBR uit te
breiden met de rol van het
ministerie bij het ontstaan en
oplossen van deze problemen over
de afgelopen tien jaar,

De motie is in uitvoering.

17-04-2019
VAO CBR

29 398-682 verzoekt de regering,
om te onderzoeken hoe deze
mensen in aanmerking kunnen
komen voor maatregelen op maat
en compensatie voor de extra
gemaakte kosten,

De motie is in uitvoering.

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

243

Vindplaats

Omschrijving

18-04-2019
VAO Spoor

2984-834 verzoekt de regering, dit Staatssecretaris
te verduidelijken en te borgen in
het Toekomstbeeld OV 2040, en de
Kamer in de aangekondigde
verdiepingsslag over de resultaten
te informeren

Bewindspersoon

In het toekomstbeeld OV wordt
ingezet op de kracht van het OV.
Tussen de steden Amsterdam,
Zwolle, Arnhem-Nijmegen,
Eindhoven, Breda, Den
Haag-Rotterdam, en Utrecht wordt
verder ingezet op intensief aanbod
van het openbaar vervoer. Op de
verbindende assen tussen de
Randstad en het Noorden, Oosten
en Zuiden van het land wordt
verdere kwaliteitsverbetering
beoogd. Dit vraagt om maatwerk
per as in termen van frequentie,
stops en snelheid en hiermee
samenhangende strategieën op
het gebied van auto, fiets en HOV.
In de vervolgfase van het
Toekomstbeeld wordt dit
meegenomen. De Kamer zal op
verschillende momenten
geïnformeerd worden over de
verdiepingsslag. Afronding van de
verdiepingsfase is voorzien eind
2020

18-04-2019
VAO Spoor

29 984-835: verzoekt de regering
Staatssecretaris
om als uitwerking van de
contouren Toekomstbeeld OV,
parallel aan het onderzoek naar het
verbeteren van de spoorverbinding met Berlijn, in samenwerking met de regio en relevante
partners in Duitsland de alternatieven te onderzoeken voor deze
rechtstreekse intercity inclusief de
daarbij noodzakelijke infrastructurele maatregelen,

Met ProRail en vervoerders wordt
samen gewerkt om de internationale treinreis te verbeteren,
waaronder specifiek ook de reis
naar Berlijn. In het verdiepingsslag
van het Toekomstbeeld OV zullen
daarbij ook de mogelijkheden voor
de langere termijn worden
meegenomen. Dit doen we samen
met de regionale partners. De
Kamer zal op verschillende
momenten geïnformeerd worden
over de verdiepingsslag.
Afronding van de verdiepingsfase
is voorzien eind 2020.

18-04-2019
VAO Spoor

29 984-836 verzoekt de regering, in Staatssecretaris
de onderhandelingen met de NVR
het overleg zo spoedig mogelijk te
gaan voeren om zo de randvoorwaarden en financiële gevolgen in
kaart te brengen van een
intercityverbinding via Heerlen
naar Aken, en de Kamer hier
uiterlijk in het derde kwartaal van
2019 over te informeren,

De Kamer wordt hier uiterlijk in het
derde kwartaal van 2019 over
geïnformeerd.

18-04-2019
VAO Spoor

29 984-839 verzoekt de regering,
om in de modellen voor de markten capaciteits-analyse de
klimaatopgave mee te nemen als
uitgangspunt zodat er een beter
beeld ontstaat over de toekomstige vraag naar ov,

In de brief aan de Kamer
(Kamerstuk 31 305, nr. 267) is
eerder aangegeven dat de
uitgangspunten van de modellen
aangepast worden zodra het
Klimaatakkoord gepresenteerd is.

Staatssecretaris

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

244

Vindplaats

Omschrijving

18-04-2019
VAO Spoor

29 984-841 verzoekt de regering, in Staatssecretaris
overleg met de decentrale
overheden, in de najaarsbrief met
betrekking tot het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT) te schetsen welke
stappen de komende jaren al gezet
kunnen worden en daarbij aan te
geven hoe deze stappen zich
verhouden tot de doelen van het
Toekomstbeeld OV,

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer wordt met de najaarsbrief MIRT geïnformeerd.

18-04-2019
VAO Spoor

29 984-842 verzoekt de regering,
samen met de decentrale
overheden, verder in beeld te
brengen welke locaties in
Nederland op basis van de
vervoersvraagkansrijk zijn voor
een kwaliteitssprong in het
ov-aanbod, bijvoorbeeld als het
gaat om frequentie en reistijd, om
zo meer mensen een aantrekkelijk
alternatief te bieden voor de auto,

Staatssecretaris

Wordt meegenomen in het traject
van de NMCA 2021 en Toekomstbeeld OV. In het NMCA traject
onderzoeken we intern de
mogelijke opties om deze kansen
in beeld te brengen. In het kader
van toekomstbeeld OV bespreken
we kansrijke opties met regionale
overheden en nemen we dit mee
in het vervolg van het Toekomstbeeld OV.

18-04-2019
VAO Openbaar vervoer en
taxi

23 645-691 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
het voor boa’s in het ov-domein
mogelijk te maken te allen tijde op
het gehele station, inclusief
winkels en andere voorzieningen
zoals openbare toiletten, op te
kunnen treden ten behoeve van de
sociale veiligheid van personeel en
reizigers

Alle partijen zijn verzocht een
standpunt in te nemen. De
conclusie zal opgenomen worden
in de Kamerbrief Sociale Veiligheid
die rond de zomer wordt
verstuurd.

18-04-2019
VAO Openbaar vervoer en
taxi

23 645-693 verzoekt de regering,
ook andere vervoerders dan NS te
betrekken bij de pilot met de App
Alert,

Staatssecretaris

NS werkt een sms/appdienst uit
waarmee het mogelijk is om
overlast te melden. Deze pilot zal
rond de zomer «live» gaan en een
half jaar duren. Regionale
vervoerders zijn betrokken bij de
uitwerking en zullen ook van de
resultaten op de hoogte worden
gebracht.

18-04-2019
VAO Openbaar vervoer en
taxi

23 645-697 verzoekt de regering
om te streven naar een gelijk
speelveld op de taximarkt,

Staatssecretaris

Dit is het uitgangspunt van het
rijksbeleid voor taxi. Momenteel
zijn we met gemeenten in gesprek
over hoe het taxibeleid verder te
optimaliseren. Ook een vermeend
ongelijk speelveld door aanvullende gemeentelijke regels is
daarbij onderwerp van gesprek.
Kamer wordt hierover na de zomer
en voor het AO OV en Taxi
26 september 2019 geïnformeerd.

18-04-2019
VAO Openbaar vervoer en
taxi

23 645-698 verzoekt de regering,
Staatssecretaris
om het onderwerp vervoersarmoede en de ontwikkelde indicator
hiervoor onder de aandacht te
brengen bij de vervoersregio’s;

In het najaar 2019 vinden de
landelijke OV en Spoortafels
plaats. Dit wordt daar onder de
aandacht gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

245

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

18-04-2019
VAO Openbaar vervoer en
taxi

23 645-700 verzoekt de regering,
voor het nieuwe systeem
OV-betalen een oplossing voor
enkelvoudig in- en uitchecken uit
te werken die breder is dan alleen
een landelijke uitrol van een app
met locatiebepaling, en de Kamer
voor september 2019 een update
over de uitvoering te sturen,

Staatssecretaris

De motie is in uitvoering.

25-04-2019
VAO Stint

29 398-694 verzoekt de regering,
Minister
vooruitlopend op de uitkomsten
van het OVV-rapport zo snel
mogelijk een onderzoek te starten
naar de veiligheid van en het
toezicht op personenvervoer in
elektrische bakfietsen of soortgelijke voertuigen en in kaart te
brengen welke veiligheidseisen en
toezicht eventueel noodzakelijk en
mogelijk zijn; verzoekt de regering
tevens, de Kamer hier uiterlijk voor
1 oktober 2019 over te informeren,

De motie is in uitvoering en de
Kamer wordt uiterlijk voor
1 oktober geïnformeerd.

25-04-2019
VAO Circulaire Economie

32 852-86 verzoekt de regering, in
overleg met de bouwsector en de
recyclebranche te onderzoeken op
welke wijze bij bouwen en
renoveren van gebouwen
maximaal kan worden ingezet op
recyclebaar bouwen, en de
resultaten daarvan aan de Kamer
te melden,

De motie is in uitvoering.

Parlementair agenda punt
25-04-2019
VAO Circulaire Economie

32 852-90 verzoekt de regering, om Staatssecretaris
te onderzoeken hoe een labelsysteem voor kleding over de
milieu-impact tijdens de verkoop
laagdrempelig een bijdrage kan
leveren aan de circulaire
economie,

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

Parlementair agenda punt
25-04-2019
VAO Circulaire Economie

32 852-91 verzoekt de regering, om Staatssecretaris
te onderzoeken hoe ook kleine
innovatieve startende bouwbedrijven die actief zijn op het terrein
van circulair bouwen, in staat
kunnen worden gesteld om deel te
nemen aan garantieregelingen
zoals Woningborg en Bouwgarant,

De motie is in uitvoering.

14-05-2019
VAO Vliegveiligheid

29 665-368 verzoekt de regering,
Minister
onafhankelijk onderzoek te laten
uitvoeren naar de voortgang van
de implementatie van alle
aanbevelingen van de OVV, en dit
onderzoek met de Kamer te delen
voordat een besluit over de
ontwikkeling van Schiphol na 2020
voorligt,

De motie is in uitvoering.

14-05-2019
Duurzame Luchtvaart

31 936-614 verzoekt de regering,
om heldere complete milieugrenzen, zoals de emissies van
geluid, broeikasgassen en andere
schadelijke stoffen voor de
luchtvaart in Nederland op te
stellen,

De motie is in uitvoering.

Staatssecretaris

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

246

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

14-05-2019
VAO Duurzame Luchtvaart

31 936-600 verzoekt de regering,
grenswaarden voor de luchtvaart
op het gebied van klimaat,
leefomgeving en veiligheid te
ontwikkelen

Minister

De motie is in uitvoering.

14-05-2019
VAO Duurzame Luchtvaart

31 936-603 verzoekt de regering,
bij de verdere uitwerking van het
ontwerpakkoord Duurzame
Luchtvaart concrete afspraken te
maken over een ambitieuze uitrol
van elektrisch taxiën op in ieder
geval de luchthavens van
nationale betekenis, en de Kamer
hierover te informeren in de
ontwerp Luchtvaartnota,

Minister

De motie is in uitvoering.

14-05-2019
VAO Duurzame Luchtvaart

31 936-615 verzoekt de regering,
de Kamer voor de begrotingsbehandeling in het najaar een
duidelijk overzicht te verschaffen
van de eerder genoemde
kostenposten voor de afgelopen
en komende vijf jaar,

Minister

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

14-05-2019
VAO Duurzame Luchtvaart

31 936-609 verzoekt de regering,
zwavelarme kerosine de norm te
maken op Nederlandse luchthavens en hiertoe in gesprek te
treden met de luchtvaartsector;
verzoekt de regering voorts, de
Kamer hierover in het derde
kwartaal te rapporteren,

Minister

De motie is in uitvoering.

16-05-2019
Debat over het lekken van
gifgas door chemiebedrijf
Chemours

28 089-132 verzoekt de regering,
bij vergunning van directe lozing
van 5 kilo GenX, de vergunde
indirecte lozing met 5 kilo te
verlagen,

Minister + Staatssecretaris

De motie is in uitvoering.

22-05-2019
VAO Luchtvaart

31 936-617 verzoekt de regering
om te verkennen hoe minimale
vlieghoogtes ook handhaafbaar
kunnen worden vastgelegd voor
de verschillende Nederlandse
vliegvelden en de Kamer hierover
te informeren

Minister

De motie is in uitvoering.

22-05-2019
VAO Luchtvaart

31 936-627 verzoekt de regering,
Minister
om samen met de kosten en
heffingen voor de Nederlandse
luchtvaart ook de kostenposten
van het Nederlandse spoor in kaart
te brengen met een benchmark
van deze kostenposten voor beide
sectoren in Duitsland, GrootBrittannië en Frankrijk,

De motie is in uitvoering.

22-05-2019
VAO Luchtvaart

31 936-628: verzoekt de regering,
Minister
voor de zomer de brief over de
toekomst van Schiphol naar de
Kamer te sturen en daarin uiteen
te zetten op welke wijze er een
substantiële vermindering van het
aantal nachtvluchten kan
plaatsvinden, inclusief de lessen
uit nachtregimes in het buitenland

De motie is afgedaan met brief van
5 juli 2019 inzake Ontwikkeling
Schiphol en hoofdlijnen Luchtvaartnota.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

247

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

29-05-2019
Rapport van de Algemene
Rekenkamer over cybersecurity van vitale waterwerken

30 821-75: verzoekt de regering,
om de effecten op andere vitale
sectoren van een cyberaanval op
waterwerken in 2019 in beeld te
brengen en daarbij voorstellen te
doen om geëigende maatregelen
te nemen om die gevolgen te
voorkomen dan wel te mitigeren,

Minister

De motie is in uitvoering.

29-05-2019
Rapport van de Algemene
Rekenkamer over cybersecurity van vitale waterwerken

30 821-76: verzoekt de regering, de Minister
uitvoering van de onderschreven
aanbevelingen voor de zomer van
2020 te evalueren en de resultaten
aan de Kamer te melden,

De Kamer wordt in het najaar van
2020 geïnformeerd.

29-05-2019
Rapport van de Algemene
Rekenkamer over cybersecurity van vitale waterwerken

verzoekt de regering concreet aan Minister
te geven welke acties zij onderneemt om de doelen die eind 2017
al behaald hadden moeten zijn,
alsnog te behalen, indien dit nodig
blijkt de benodigde middelen
hiervoor vrij te maken en de
Kamer zo spoedig mogelijk te
informeren,

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

29-05-2019
Rapport van de Algemene
Rekenkamer over cybersecurity van vitale waterwerken

30 821-79: verzoekt de regering,
het doen van een volwaardige
pentest op de industriële
automatiseringssystemen van de
vitale waterwerken een integraal
onderdeel te laten uitmaken van
de cybersecuritymaatregelen bij
alle vitale waterwerken,

Minister

De Kamer wordt in het najaar
geïnformeerd.

13-06-2019
VAO Toezicht en
handhaving

32 861-50: verzoekt de regering,
om er zorg voor te dragen dat
naast de prioriteiten met grote
risico’s er altijd ook voldoende
aandacht is voor de wettelijk
verplichte handhavingstaken van
de ILT,

Minister

De motie is in uitvoering.

13-06-2019
VAO Onderhoud Wegen en
bruggen

35 000-A-100: verzoekt de regering, Minister
om de mogelijkheid tot omgekeerd
aanbesteden waar mogelijk mee te
nemen bij openbare aanbestedingen,

De motie is in uitvoering.

13-06-2019
VAO Onderhoud Wegen en
bruggen

35 000-101: Verzoekt de regering
de resultaten van dat onderzoek
met de Tweede Kamer voor
1 januari 2020 te delen,

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar geïnformeerd.

13-06-2019
VAO Onderhoud Wegen en
bruggen

35 000-102: verzoekt de regering
Minister
om met een plan te komen dat
ervoor zorg draagt dat Rijkswaterstaat zowel op de korte als de
lange termijn over voldoende goed
opgeleid personeel kan beschikken
om alle noodzakelijke taken te
kunnen uitvoeren;

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO Externe Veiligheid

28 089-141: Verzoekt de regering er Staatssecretaris
bij de provincie op aan te dringen
dat bij het onderzoek naar de
verschillende vergunningen van
het Tata Steel complex ook de
gezondheidsgevolgen van
emissies van ZZS-stoffen in kaart
gebracht worden,

De motie is in uitvoering.

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

248

Vindplaats

Omschrijving

19-06-2019
VAO Externe Veiligheid

28 089-142: verzoekt de regering,
Staatssecretaris
om de Kamer te informeren op
welke manier het Rijk de provincie
verder kan ondersteunen in het
verhogen van het toezicht op Tata,
en tevens in kaart te brengen
welke middelen het Rijk heeft om
effectieve maatregelen af te
dwingen,

Bewindspersoon

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO MIRT

35 000-A-107: verzoekt de regering Minister + Staatssecretaris
zo snel mogelijk aan de slag te
gaan met de oplossing van deze
knelpunten ende Kamer uiterlijk
voor het notaoverleg MIRT te
informeren over de wijze waarop
de realisatie vanknooppunt
Hoevelaken opnieuw wordt
aanbesteeden wat de planning van
de uitvoering gaat worden;verzoekt de regering zich tot het
uiterste in tespannen dat het
Tracébesluit voor A1/A30Barneveld
in 2023 genomen zal worden en
indienkansen zich voordoen
aansluiting te zoeken
metknooppunt Hoevelaken, indien
dit niet leidt totvertraging, zodat
bepaalde verbeteringen mogelijkgelijktijdig kunnen worden
aangebracht,

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO MIRT

35 000-A-108: verzoekt de regering, Minister + Staatssecretaris
zich in te zetten dat alle betrokken
partijen eenredelijke bijdrage
leveren aan de financiering en om
na overleg met deFormule
1-organisatie, de provincie en de
gemeente zo snel mogelijk
deKamer te informeren over
concrete voorstellen die binnen de
bestaandebudgetten van het Rijk
blijven,

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO MIRT

3500-A-115: Verzoekt de regering
Minister + Staatssecretaris
Zo snel mogelijk uitvoering te
geven aan de motie die de N35 tot
prioriteit stelde en met de
provincie Overijssel tot een
sluitende financiering te komen

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO CBR

29 398-712: verzoekt de regering,
Minister
het SWOV te vragen het onderzoek
uit 2011 te actualiseren en met
alternatieve voorstellen te komen
om tot een werkbare oplossing te
komen; verzoekt de regering
tevens, in de toezegde brief vóór
het zomerreces met een planning
hiervoor te komen,

De motie is in uitvoering.

19-06-2019
VAO CBR

29 398-714: verzoekt de regeling,
bij de stelselwijziging de huidige
lijst van medische aandoeningen
kritisch tegen het licht te houden,

De motie is in uitvoering.

Minister + Staatssecretaris

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

249

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

27-06-2019
Jaarverslagen Infrastructuur en Waterstaat

35 200-11: verzoekt de regering,
met ingang van het jaarverslag
2019 een integrale bijlage
instandhouding op te nemen,
waarin de gerealiseerde bedragen
instandhouding, zowel regulier
onderhoud als vervanging en
renovatie, worden gepresenteerd
inclusief de daarmee verband
houdende omvang van het
uitgesteld en achterstallig
onderhoud,

Minister + Staatssecretaris

De motie is in uitvoering.

27-06-2019
Jaarverslagen Infrastructuur en Waterstaat

35 200-12: verzoekt de regering,
Minister + Staatssecretaris
om de kwaliteit van beleidsdoorlichtingen te verbeteren en daarbij
de eerder geuite kritiek hierin mee
te nemen,

De motie is in uitvoering.

27-06-2019
Jaarverslagen Infrastructuur en Waterstaat

35 200-15: verzoekt de regering
zich in te spannen dat het
«EU-actieplan circulaire economie
2.0» afspraken en maatregelen
bevat om de preventie en het
hergebruik plastic in de breedte te
stimuleren,

De motie is in uitvoering.

Minister + Staatssecretaris

01-07-2019
35 140-9 verzoekt de regering, om Minister
Initiatiefnota’s Droge voeten in 2020 al te starten met de
en Veen red je niet alleen
ontwikkeling van Integraal Rivier
van de Leden Bromet en De Management en op basis van
Groot
cofinanciering, urgentie en
haalbaarheid waar mogelijk de
benodigde middelen vanuit de
beleidsreserveringvoor IRM uit het
Deltafonds naar voren te halen,

De motie is in uitvoering.

01-07-2019
35 140-11 verzoekt de regering, de Minister
Initiatiefnota’s Droge voeten afstemming tussen beide trajecten
en Veen red je niet alleen
te verzekeren en in de nieuwe
van de Leden Bromet en De Beleidsnota Drinkwater de
Groot
samenhang te verankeren,

De motie is in uitvoering.

01-07-2019
35 140-12 verzoekt de regering een Minister
Initiatiefnota’s Droge voeten heffing uit te sluiten als instrument
en Veen red je niet alleen
om de drinkwatervraag te
van de Leden Bromet en De beïnvloeden,
Groot

De motie is in uitvoering.

01-07-2019
35 140-13 verzoekt de regering, het Minister
Initiatiefnota’s Droge voeten advies van de Adviescommissie
en Veen red je niet alleen
Water niet bij voorbaat over te
van de Leden Bromet en De nemen, maar breed te kijken naar
Groot
de mogelijkheden van aanpassing
van dit stelsel,

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VSO Milieuraad

21 501-08-781 verzoekt de
Staatssecretaris
regering, om in Europa zich ervoor
in te zetten om gefluorideerde
koolwaterstoffen als groep op te
nemen in REACH en specifieke
varianten weer af te voeren als
deze onschadelijk blijken te zijn,

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VSO Ontwerpbesluit
maatregelen kleine
kunststof drankflessen

30 872-237 verzoekt de regering,
op basis van gegevens uit het
lopende onderzoek (de telling) de
hoeveelheid plastic in het milieu
als gevolg van blik in het
zwerfafval in kaart te brengen en
de Kamer daarover te informeren,

De motie is in uitvoering.

Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

250

Vindplaats

Omschrijving

03-07-2019
VAO Biotechnologie en
kwekersrecht

27 428-359 verzoekt de regering,
Minister
zich met andere Europese lidstaten
in te spannen om de harmonisatie
van ggo-regelgeving te agenderen
in het kader van het werkprogramma van de nieuwe Europese
Commissie, en de Kamer over de
uitkomsten hiervan te informeren,

Bewindspersoon

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VAO Biotechnologie en
kwekersrecht

27 428-361 verzoekt de regering, zo Minister
veel mogelijk haast te maken met
alle mogelijke verbeteringen van
het beleid en hiervoor waar nodig
met spoed extra capaciteit vrij te
maken binnen het RIVM,

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VAO Maritiem

31 409-243 verzoekt de regering,
Minister
voor 1 oktober 2019 een toereikende oplossing te vinden en
duidelijkheid te verschaffen aan de
gehele (internationale) sector om
zo Nederland als maritieme natie
weer positief op de kaart te zetten,

De Kamer wordt voor 1 oktober
geïnformeerd.

03-07-2019
VAO Maritiem

31 409-244 verzoekt de regering,
Minister
om samen met andere vaarwegbeheerders spoedig en doortastend
geschikte kegelligplaatsen feitelijk
te realiseren en de Kamer daarover
te informeren,

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VAO Verkeersveiligheid

29 398-724 verzoekt het kabinet, de Minister
gemeente Amsterdam te vragen
haar beleidswijziging met
betrekking tot snorfietsen eind
2019 te evalueren op in ieder
geval:
• de totale incidentele en structurele kosten voor de gemeente en
alle (in)directe kosten voor de
snorfietsers;
• de verkeersveiligheid voor de
snorfietsers;
• de ervaringen van het verbod
onder getroffen snorfietsers;
• de effecten op snorfietsgebruik;
• het aantal ongelukken en de ernst
daarvan,

De motie is in uitvoering.

03-07-2019
VAO Verkeersveiligheid

29 398-725 verzoekt de regering, in Minister
kaart te brengen hoe groot het
probleem is en wat de oorzaken
zijn van illegaal opgevoerde
elektrische fietsen in Nederland, en
uiterlijk voor het AO verkeersveiligheid in december 2019 aan de
Kamer aan te geven welke extra
maatregelen eventueel nodig zijn
om dit probleem tegen te gaan,

De Kamer wordt voor het AO
Verkeersveiligheid 11 december
geïnformeerd.

03-07-2019
VAO Verkeersveiligheid

29 398-728 verzoekt de regering,
om de brancheorganisaties te
verzoeken om gedupeerde
leerlingen die een examenreservering hebben bij het CBR te
helpen om een lesauto
beschikbaar te hebben voor hun
examen,

De motie is in uitvoering.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

251

Toezeggingen bewindspersonen Infrastructuur en Waterstaat
Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Waterkwantiteit
20-06-2011

De Kamer ontvangt in 2018 de
evaluatie van de 50/50% financiering tussen Rijk en waterschappen van het Hoogwaterbeschermingsprogramma

Minister

De Kamer ontvangt in 2018 de
evaluatie van de 50/50% financiering tussen Rijk en waterschappen van het Hoogwaterbeschermingsprogramma:
In het NWP (p. 70, 2e kolom vanaf
regel 20) is al aan de Tweede
Kamer gemeld dat de evaluatie
van de afspraken over de
financiering is uitgesteld tot 2023.

AO Transportraad
25-05-2016

De Kamer zal worden geïnformeerd over relevante ontwikkelingen ten aanzien van de
ITS-richtlijn

Staatssecretaris

Er loopt momenteel een evaluatie.
Aan de hand daarvan stelt de EU
DG Move eind 2019 een
rapportage op, waarna de Kamer
zal worden geïnformeerd.

AO Actieagenda Schiphol
07-07-2016

De Staatssecretaris zal verifiëren of Minister
de luchtvaartmaatschappijen op
Schiphol op dit moment al meer
geluidsbeperking (reductie van
20% in plaats van 5%) realiseren
dan overeengekomen in het
«Convenant hinderbeperking en
ontwikkeling Schiphol middellange
termijn» en zal de Kamer hierover
schriftelijk informeren zodra de
MER van Schiphol er is.

Het MER NNHS is in de afrondende fase. Het MER wordt
meegestuurd met de wijziging van
het Luchthavenverkeerbesluit
Schiphol. Het in procedure
brengen hiervan is voor najaar
2019 voorzien.

AO Duurzaam en Milieu
18-01-2017

De Staatssecretaris zal vóór de
zomer van 2017 een brief aan de
Kamer sturen over de evaluatie
van TPAC waarin zij ook ingaat op
de inrichting van een brede
expertcommissie over duurzame
biomassa gericht op meerdere
stromen.

Het beleid voor duurzaam inkopen
van hout hangt samen met
ontwikkeling van integrale
duurzaamheidskader voor alle
biomassa. Dit kader wordt
opgeleverd in eerste kwartaal van
2020, waarna besluitvorming
plaatsvindt door kabinet.

AO Luchtvaart
23-02-2017

Indien er een bespreking plaats zal Minister
vinden tussen de Staatssecretaris
en lokale bestuurders rond
Schiphol over concrete voorstellen
inzake de zorgen van
omwonenden over de verkoopbaarheid van hun woningen, zal zij
de Kamer hierover na afloop
informeren.

Indien een dergelijke bespreking
plaatsvindt zal dit worden
meegenomen in de luchtvaartnota.

AO Water
27-11-2017

De Kamer zal in 2018 worden
geïnformeerd over de uitkomsten
van het onderzoek naar overstromingsrisico’s in het grensgebied
met Noordrijn-Westfalen.

Minister

De toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Scheepvaart
07-12-2017

Eind 2018 ontvangt de Kamer het
wetsvoorstel Markttoezicht
loodswezen

Minister

De verwachte datum van indiening
van het wetsvoorstel bij de Kamer
is uiterlijk Q1 2020. De ingangsdatum van het wetsvoorstel is
1 januari 2021.

Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

252

Vindplaats

Omschrijving

AO Leefomgeving
14-12-2017

In 2019 zal de Staatssecretaris het Staatssecretaris
herijkte beleidskader infrastructuur
voor alternatieve brandstoffen aan
de Kamer sturen. Indien mogelijk
zal zij dit eerder doen.

Bewindspersoon

In november 2019 moet Nederland
rapporteren over de uitvoering van
EU richtlijn Infrastructuur
Alternatieve Brandstoffen. Na de
zomer van 2019 zal de Kamer
geïnformeerd worden over de
herijking van het nationale
beleidskader infrastructuur
alternatieve brandstoffen. Dit is in
lijn met de rapportageverplichting
over de uitvoering van de EU
Richtlijn Infrastructuur Alternatieve
Brandstoffen aan de Europese
Commissie.

AO
Externe Veiligheid
18-01-2018

Als meer bekend is over innovatieve verwerkingsmethodes van
asbest, zal de Kamer hierover
worden geïnformeerd.

De Kamer zal aan het eind van
2019 geïnformeerd worden.

AO
Luchtvaart
25-01-2018

De Luchtvaartnota 2020–2040 komt Minister
in 2019 naar de Kamer.

De Luchtvaartnota wordt na de
zomer naar de Kamer verstuurd.

AO
Luchtvaart
25-01-2018

Naar verwachting komt de MER
Schiphol voor de zomer naar de
Kamer.

De MER Schiphol wordt meegestuurd met het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol voor het najaar
2019.

AO
Circulaire Economie
15-03-2018

De Kamer zal in de loop van het
Staatssecretaris
jaar worden geïnformeerd over de
recyclingdoelstellingen voor
verpakkingen.

De Kamer zal na het zomerreces
per brief geïnformeerd worden.

AO
Externe veiligheid
16-05-2018

De Kamer zal jaarlijks worden
geïnformeerd over de voortgang
van de sanering van het Thermphosterrein.

Staatssecretaris

De Kamer zal na het zomerreces
per brief geïnformeerd worden.

AO
Transportraad
d.d. 7 juni 2018
30-05-2018

De vergunningsgrens van 0 kg.
voor pakketdiensten.

Minister

De vergunninggrens is in het
overleg met sociale partners o.a. in
aanloop tot de Transportraad van
december 2018 in het kader van
het Mobiliteitspakket aan de orde
geweest. Dit overleg zal in het
najaar, wanneer de trilogen over
het Mobiliteitspakket naar
verwachting zullen plaatsvinden,
worden voortgezet.

AO
Transportraad d.d. 7 juni
2018
30-05-2018

De Kamer wordt geïnformeerd
middels een analyse over de
knelpunten inzake militaire
mobiliteit.

Minister

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

AO Spoor
06-06-2018

In het voorjaar van 2019 komt de
Staatssecretaris terug op de vraag
van het lid Ziengs (VVD) ten
aanzien van kruissubsidies (op
stations) op basis van de quick
scan van de ACM.

Staatssecretaris

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

AO Spoor
06-06-2018

De Staatssecretaris zal schriftelijk Staatssecretaris
reageren op het actieplan
«Denderende banen op het spoor»
van D66, aangeboden door het lid
Sienot (D66). De Staatssecretaris
zal het stuk interdepartementaal
bespreken.

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

Staatssecretaris

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

253

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Jaarverslagen
Ten aanzien van de wens van de
Staatssecretaris
Infrastructuur en Waterstaat heer Wassenberg (PvdD) om
20-06-2018
didecyldimethylammoniumchloride in groeneaanslagreinigers voor particulier
gebruik te verbieden evalueert de
Staatssecretaris het advies van het
College voor de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen om
via etikettering als professionele
maatregel te werken. De uitkomst
van die evaluatie ontvangt de
Kamer.

De uitkomst van de evaluatie
ontvangt de Kamer in het najaar
van 2020.

AO Water
28-06-2018

De Minister zal in de tweede helft
van 2018 de Kamer informeren
over het voorstel van de Unie van
Waterschappen over het nieuwe
belastingstelsel en zal daarbij,
naast de vervuiler betaald, ook de
begrippen eenvoudig en transparant laten meewegen.

Minister

De studies moeten uiterlijk juni
2019 gereed zijn, definitieve
besluitvorming verwacht
december 2019. Advies kan dan op
zijn vroegst in het voorjaar 2020
met de Kamer worden besproken.

AO Luchtvaart
26-06-2018

Zodra er meer bekend is n.a.v. de
gesprekken in Brussel over de
aanpassing van de slotverordening, zal de Kamer hierover
worden geïnformeerd.

Minister

Dit onderwerp moet eerst op de
agenda komen van de Europese
Commissie. (Termijn is 3 a 4 jaar).

AO Luchtvaart
26-06-2018

Als een en ander inzake de
secundaire slothandel is uitgekristalliseerd, zal de Kamer hierover
worden geïnformeerd.

Minister

In de context van verdere
vormgeving van het selectiviteitsbeleid en de herziening van de
slotverordening kom ik hier in het
vierde kwartaal van dit jaar op
terug

AO Vliegveiligheid
03-07-2018

De Kamer ontvangt een evaluatie Minister
van de implementatie van de
aanbevelingen van de OVV, het
NLR en To70, voordat tot groei van
het aantal vliegbewegingen op
Schiphol kan worden overgegaan.

De Kamer ontvangt de evaluatie
einde van het jaar 2020.

AO MIRT
27-06-2018

De Kamer wordt voor het
Minister
notaoverleg MIRT in het najaar van
2018 geïnformeerd over een
verbetering van de verbinding van
de A4 via de N11 met de A12

De Kamer zal in het najaar van
2019 geïnformeerd worden.

AO Circulaire Economie
06-09-2018

De Staatssecretaris zegt toe om in Staatssecretaris
gesprek te gaan met de taskforce
herijking afvalstoffen en indien
mogelijk de tussentijdse resultaten
en het laaghangend fruit met de
Kamer te delen

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

AO Circulaire Economie
06-09-2018

De Staatssecretaris zegt toe om in
gesprek te gaan met de NS over
watertappunten op de stations en
komt hierop in een brief terug

Staatssecretaris

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

AO Openbaar vervoer,
ov-chipkaart en taxi
20-09-2018

In het stelselonderzoek worden
ook de arbeidsvoorwaarden in het
openbaar vervoer meegenomen.
Het resultaat van dit onderzoek
wordt verwacht in 2020.

Staatssecretaris

Dit wordt meegenomen in het
onderzoek naar de effecten van
openbaar aanbesteden van het
openbaar vervoer. De onderzoeksopzet is op 6 december 2018
met de Kamer besproken. Het
onderzoek wordt in 2019 uitgevoerd en wordt begin 2020
verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

254

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Spoor
11-10-2018

In 2020 worden de resultaten van
het vervolgonderzoek naar 3kv
door NS en ProRail met de Kamer
gedeeld.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in 2020 geïnformeerd.

AO Leefomgeving
18-10-2018

Begin 2019 zal de Kamer worden
geïnformeerd over de voortgang
van het onderzoek naar trillingen
op het spoor en de technische
maatregelen die kunnen worden
getroffen.

Staatssecretaris

De Kamer zal na de zomer per brief
geïnformeerd worden.

AO Leefomgeving
18-10-2018

De Staatssecretaris vraagt advies
bij de landsadvocaat over de
juridische mogelijkheden om
schade te verhalen bij fabrikanten
en zal na dit antwoord de Kamer
informeren hierover.

Staatssecretaris

Over een aantal zaken vindt nog
nader overleg plaats met de
Landsadvocaat. Vooral over het
kunnen leggen van een verband
tussen een hogere uitstoot van
NOx ten gevolge van dieselfraude
en de daaruit ontstane schade.
Zodra het definitieve advies van de
Landsadvocaat is uitgebracht zal ik
uw Kamer hierover informeren.

Begrotingsonderzoek
De Minister zal de Kamer volgend Minister
Infrastructuur en Waterstaat jaar informeren over de normen
31-10-2018
die zij hanteert voor het uitstel van
onderhoud.

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar geïnformeerd.

Tweede termijn begrotings- Mevrouw Kröger vroeg of het
Staatssecretaris
behandeling IenW
internationale spoor ook onderdeel
08-11-2018
kan worden van de beleidsprioriteiten voor komend jaar en of het
wordt verankerd in een
programma binnen de concessie.
Voor een apart programma zie ik
geen aanleiding, omdat de
ambities rond internationaal
vervoer al in de concessieverplichtingen zijn vastgelegd. Maar ik
vind de suggestie om internationaal spoorvervoer op te nemen in
de jaarlijkse prioriteitenbrief een
heel goede suggestie. Daar ben ik
dus graag toe bereid. Ik zal de
Kamer jaarlijks informeren over
internationaal spoorvervoer. Het is
ook wel mooi, nu we er een apart
debat over hebben, dat we
misschien jaarlijks met elkaar de
stand opmaken van waar we nu
staan en dat ik u jaarlijks een brief
stuur over de voortgang op dat
terrein.

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar geïnformeerd.

Tweede termijn begrotings- Over de Educatieve Maatregel
Minister
behandeling IenW
Alcohol (EMA) had ik een motie
08-11-2018
voorbereid, maar het schriftelijk
antwoord was zo duidelijk dat een
motie indienen niet meer hoeft.
Maar ik heb nog wel een vraag. Zal
het onderzoek plaatsvinden in
januari 2019 of eind 2019? Het is
dus een vraag over de planning
wat dat betreft.Verder heeft de
heer Von Martels nog gevraagd:
wanneer komt het
WODC-onderzoek naar de EMA?
Dat rapport zal eind 2019 komen. Ik
zal dat dan uiteraard aan u doen
toekomen.

Het WODC-rapport zal eind 2019
met de verzamelbrief voorafgaand
aan het AO Verkeersveiligheid
worden meegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

255

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

Tweede termijn begrotings
behandeling IenW
08-11-2018

Dan heeft de heer Van Dijk nog
gevraagd naar de appreciatie over
de Waddenautoriteit. Die komt
begin 2019 naar u toe.

Minister

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 29 684, nr. 185

AO Water
26-11-2018

In het voorjaar van 2019 wordt de
Kamer geïnformeerd over de
voortgang van het Kennisprogramma Klimaatverandering

Minister

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Water
26-11-2018

De Minister zal in gesprek gaan
Minister
met de verzekeraars over de
risico’s van klimaatschade en de
invulling van verzekeringen bij
waterschade. De Minister zal de
Kamer hierover voor het algemeen
overleg Water in 2019 informeren.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Water
26-11-2018

De Minister zal de Kamer
informeren over de uitkomsten
van haar pogingen om meer
landen te betrekken bij de
klimaatadaptatietop.

Minister

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Water
26-11-2018

De Minister streeft ernaar om de
Minister
Kamer begin 2019 te informeren
over de voortgang van de vorming
van één beheerautoriteit
Waddenzee en zal daarnaast de
contouren van de beheerautoriteit
schetsen in de brief.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Water
26-11-2018

Voor het algemeen overleg Water Minister
in 2019 zal de Minister de Kamer
informeren over de voortgang van
de aanpak van de knelpunten in de
samenwerking tussen overheden
in de afvalwaterketen.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Water
26-11-2018

Begin 2019 zal de Minister, na
Minister
overleg met haar collega van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
de Kamer in een brief informeren
over de inzet bij de voorlichting
rondom het weggooien van
medicijnen. Hierbij zal ook het idee
van de «breng mij terug»-sticker
worden meegenomen.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO Nucleaire Veiligheid
28-11-2018

De resultaten van de rampenoefening voor het einde van het jaar
aan de Kamer doen toekomen.

De Kamer zal conform de
toezegging worden geïnformeerd.

AO MIRT
29-11-2018

De Staatssecretaris bespreekt met Staatssecretaris
NS en ProRail de mogelijkheid van
een noodperron bij Barneveld en
komt daar schriftelijk op terug.

De Kamer wordt geïnformeerd
middels de dienstregelingbrief.

AO MIRT
29-11-2018

De Minister informeert de Kamer
over het gesprek dat zij zal voeren
over de N35, daarin neemt zij ook
de financiën mee. Zij stuurt dit
voor de voorjaarsnota van 2019.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Spoorveiligheid/
ERTMS
04-12-2018

De Staatssecretaris informeert de Staatssecretaris
Kamer per nu jaarlijks per brief
over spoorveiligheid en met name
de Niet Actief Bewaakte
Overgangen (NABO’s)

Staatssecretaris

Minister

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar 2019 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

256

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Spoorveiligheid/
ERTMS
04-12-2018

De Kamer ontvangt in het tweede
kwartaal van 2019 de resultaten
van het overleg over de calamiteitenwegen bij emplacement
Kijfhoek.

Staatssecretaris

De toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 29 893, nr. 240

AO Spoorveiligheid/
ERTMS
04-12-2018

De Kamer ontvangt in het voorjaar Staatssecretaris
van 2019 een schriftelijke reactie
op het actieplan van D66 «Denderende banen op het spoor».

De Kamer wordt voor het AO
Spoor 25 september geïnformeerd.

AO Maritiem
06-12-2018

De Minister zal nog eens schriftelijk terugkomen op het geschil
tussen Noordgat en KNRM.

Minister

Overleg met KNMR, Kustwacht en
Noordgat loop nog. Beantwoording vindt plaats na
afronding van de overleggen.
Planning: zomer 2019

AO Luchtvaart
05-12-2018

Zodra de Minister met de
Europese Commissie heeft
gesproken over de verkeersverdelingsregel en hierover meer
duidelijkheid is, zal de Kamer
hierover z.s.m. worden geïnformeerd.

Minister

De verkeersverdelingsregel (VVR)
tussen Schiphol en Lelystad
Airport is genotificeerd bij de
Europese Commissie. De Europese
Commissie gaat over goedkeuring.
Afronding is voorzien na het
doorlopen van het Europese- en
nationale regelgevingstraject eind
2019.

AO Luchtvaart
05-12-2018

Medio 2019 krijgt de Kamer de
haalbaarheidsstudie toegezonden
over de businesscase voor
biokerosine.

Minister

De Kamer is over de voortgang
van de studie geïnformeerd en
daarbij is aangegeven dat deze
oktober 2019 gereed is.

AO Luchtvaart
05-12-2018

Zomer 2019 wordt de Kamer
Minister
geïnformeerd over het nationale
actieprogramma voor elektrisch en
hybride vliegen.

De werkzaamheden aan het
actieprogramma zijn gaande.
Wordt afgerond einde zomer onder
voorbehoud dat dan het hoofdstuk
over innovatie en duurzaamheid
ook klaar is in Luchtvaartnota en er
financiering wordt gevonden voor
dit actieprogramma.

AO Luchtvaart
05-12-2018

In het kader van de Luchtvaartnota Minister
wordt meegenomen hoe emissies
boven 3.000 voet (900m) kunnen
worden meegenomen in milieueffectrapportages.

In uitvoering. Ontwerp Luchtvaartnota wordt na de zomer
verstuurd.

AO Luchtvaart
05-12-2018

De Kamer zal worden geïnformeerd over de gesprekken van de
ILT met de betrokkenen bij
Maastricht Aachen Airport.

De Kamer zal voor het eind van het
jaar geïnformeerd worden.

AO Luchtvaart
05-12-2018

Over een aantal maanden komt de Minister
detailanalyse over de afhandeling
van luchtverkeer uit Luik naar de
Kamer.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Luchtvaart
05-12-2018

De tussenrapportage van het
RIVM-onderzoek naar ultrafijnstof
komt kort voor het zomerreces
naar de Kamer; het eindrapport in
2021.

Minister

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Spoorordening
06-12-2018

De Staatssecretaris zegt toe een
brief te sturen waarin zij schematisch inzichtelijk maakt wat de
financiële implicaties zijn op het
moment dat ProRail als zbo een
contract zou sluiten. Zij neemt
hierin mee welke bevoegdheden
ProRail precies heeft.

Staatssecretaris

De Tweede Kamer wordt hierover
geïnformeerd bij de ontwerpbegroting 2021.

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

257

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Spoorordening
06-12-2018

Gelijktijdig met het wetsvoorstel
om ProRail om te vormen tot zbo
ontvangt de Kamer de complete
financiële paragraaf.

Staatssecretaris

De Tweede Kamer wordt hierover
geïnformeerd bij de ontwerpbegroting 2021.

AO Spoorordening
06-12-2018

De Staatssecretaris stuurt een brief Staatssecretaris
over de positie van stations en de
bevoegdheden van NS en ProRail
ten aanzien van de exploitatie van
winkels in/rond stations.

De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

AO Spoorordening
06-12-2018

Alle vandaag door de Kamer
Staatssecretaris
geleverde suggesties ten aanzien
van het onderzoek naar de effecten
van aanbesteding in het OV
worden door de Staatssecretaris
meegenomen. Onder andere zijn
genoemd: een vergelijking tussen
in- en aanbesteed openbaar
vervoer, een financiële vergelijking, een internationale
vergelijking (met in elk geval het
Verenigd Koninkrijk) en een
kwalitatief onderzoek onder
medewerkers (niet limitatief).

De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

AO Verkeersveiligheid
13-12-2018

De Minister van IenW zegt toe om Minister
t.a.v. het Strategisch Plan
Verkeersveiligheid 2030 meer
informatie te geven aan de Kamer
over de speciale regelingen voor
specifieke groepen, zoals ouderen
en gehandicapten. Het gaat om
seniorvriendelijke wegen en over
het feit dat de WMO slechts
scootmobiels met drie wielen
vergoed (in plaats van de
stabielere variant met vier wielen).

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar geïnformeerd. Met de
VNG heeft een gesprek plaatsgevonden in relatie tot de WMO. De
Tweede Kamer is hierover
geïnformeerd.

AO Verkeersveiligheid
13-12-2018

De Minister van IenW zegt toe met Minister
de fabrikanten van scootmobiels te
gaan praten over het aanbrengen
van een noodknop op scootmobiels en zal de Kamer daarover
informeren.

De gesprekken met de belangrijkste fabrikanten zijn bijna
afgerond. Voor het eventueel
aanpassen van de technische eisen
aan scootmobielen wordt het OVV
onderzoek afgewacht, dat najaar
2019 wordt verwacht.

AO Externe Veiligheid
23-01-2019

De Staatssecretaris zal kijken naar Staatssecretaris
de mogelijkheden rondom het
omdraaien van bewijslast wanneer
er sprake is van milieuovertredingen en de Kamer hierover
schriftelijk informeren.

De planning is er op gericht de
Kamer tijdig (eind 2019) te
informeren.

AO Externe Veiligheid
23-01-2019

De Staatssecretaris zal in gesprek
gaan met de Staatssecretaris van
financiën over het verschil in de
fiscale aftrekbaarheid bij dwangsommen en boetes.

Staatssecretaris

De Staatssecretaris van Financiën
zal de Tweede Kamer uiterlijk op
Prinsjesdag 2019 over de
uitkomsten van dit onderzoek
informeren.

AO Externe Veiligheid
23-01-2019

De Staatssecretaris zal een
onafhankelijke partij de casus Tata
Steel/Harsco laten doorlichten en
de Kamer informeren over de
lessen die hier uit geleerd kunnen
ten aanzien van het VTH-stelsel.

Staatssecretaris

De afdoening van het tweede deel
van de toezegging loopt mee met
het tweejaarlijks onderzoek naar
de kwaliteit van de uitvoering van
de VTH-taken op grond van de
Wabo. De (interne) planning is er
op gericht de Kamer tijdig (eind
2019) te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

258

Vindplaats

Omschrijving

AO Strategisch Plan
Verkeersveiligheid
30-01-2019

De verkenning door het CROW
Minister
naar de grootste risico’s op
kruispunten en rotondes komt eind
2019 naar de Kamer. Hierin
worden ook innovatieve oplossingen meegenomen.

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer wordt aan het eind van
het jaar over de uitkomsten van
het onderzoek geïnformeerd.

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

De Staatssecretaris zal in haar
Staatssecretaris
volgende brief over het traject
Amsterdam – Berlijn verschillende
routes onderzoeken voor de korte,
middellange en lange termijn. Ook
vraagt zij NS nog eens te kijken
naar de rijsnelheid en hoeveelheid
stops op dit traject.

De beantwoording is meegenomen in de brief BO MIRT in het
najaar Kamerstuk 35 000-A- nr. 122

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

De Staatssecretaris zegt toe om de Staatssecretaris
mogelijkheid van een Green Deal
te bespreken met reizigersorganisaties en de Kamer hierover te
informeren.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

In de volgende brief over
internationale OV-verbindingen
worden voor zover mogelijk ook
de plannen van de regio’s
betrokken. Ook de mogelijkheid
van structureel internationaal
overleg wordt hierin meegenomen.

Staatssecretaris

De inzet was om het overleg met
de regio’s onder te brengen in de
MIRT najaar ronde.

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

Voor de zomer van 2019 ontvangt
de Kamer de Voortgangsbrief
Spoorgoederenvervoer.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
per brief geïnformeerd.

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

De Staatssecretaris zal de Kamer
Staatssecretaris
rondom de zomer van 2019
informeren over de voortgang van
gesprekken over de Luchtvaartnota
op het punt van vervanging van
korte vluchten zoals Amsterdam –
Brussel.

Hangt samen met het actieplan
interactie trein-vliegtuig. Eind 2019
wordt de afweging gemaakt over
het schrappen van de vluchten
tussen Brussel. De Kamer zal
daarna per brief geïnformeerd
worden.

AO Internationaal Spoor
06-02-2019

De Staatssecretaris zal de Kamer
Staatssecretaris
rondom de zomer van 2019
informeren over de voortgang in
de gesprekken met aanbieders van
nachttreinen.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Milieuraad
20-02-2019

De Kamer krijgt een reactie op de
brandbrief van de boswetenschappers

Staatssecretaris

De toezegging is afgedaan met
brief inzake Verslag Milieuraad van
26 juni 2019, die op 4 juli 2019 naar
de Kamer is verstuurd.

AO Milieuraad
20-02-2019

De Kamer wordt geïnformeerd
over de timing van de evaluatie
van de regelgeving t.a.v. plastic
tasjes.

Staatssecretaris

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar per brief geïnformeerd.

AO Vrachtwagenheffing
06-03-2019

De Minister zal voor de terugsluis
van de vrachtwagenheffing de
mogelijkheden van een fonds
nagaan. Zij doet dit voordat het
wetsontwerp in consultatie wordt
gegeven, dus voor de zomer van
2019.

Minister

De Kamer is hierover geïnformeerd op 26 juni 2019 per brief.

AO Vrachtwagenheffing
06-03-2019

De Minister geeft bij de toezending Minister
van het wetsvoorstel (Q1 2020)
meer duidelijkheid over de
verlaging van de Motorrijtuigenbelasting.

Wordt verwerkt in het wetsvoorstel
voor internetconsultatie. De Kamer
wordt per brief geïnformeerd. De
Kamer wordt in het voorjaar 2020
per brief geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

259

Vindplaats

Omschrijving

AO Vrachtwagenheffing
06-03-2019

De Minister zegt toe na te gaan of Minister
er gegevens zijn over de effecten
van de vrachtwagenheffing op de
verkeersveiligheid vanuit de
praktijk in Duitsland en België. Zo
ja, dan informeert zij daarover de
Kamer voordat het wetsontwerp in
consultatie wordt gegeven.

Bewindspersoon

De Kamer is hierover geïnformeerd op 26 juni 2019 per brief.

AO Leefomgeving
07-03-2019

De Staatssecretaris zal de Kamer
Staatssecretaris
voor de zomer 2019 informeren
over de voortgang van het
onderzoek naar trillingen op het
spoor en de technische maatregelen die genomen kunnen
worden. Hierbij zal ook de
handreiking voor gemeenten en
projectontwikkelaars worden
betrokken en zal worden ingegaan
op situaties waar relatief veel
klachten van omwonenden zijn.

Onderzoek van RIVM loopt en in
lijn met toezegging wordt rapport
in december 2019 verwacht. De
Kamer wordt zo spoedig mogelijk
hierover geïnformeerd.

AO Leefomgeving
07-03-2019

De Kamer zal, nadat het onderzoek Staatssecretaris
van het RIVM over de effecten van
geluid(bronnen) op de gezondheid
is afgerond, hierover zo spoedig
mogelijk worden geïnformeerd.
Naar verwachting komt het rapport
in december 2019.

De Kamer wordt in december per
brief geïnformeerd.

AO Leefomgeving
07-03-2019

De Kamer zal voor de zomer
Staatssecretaris
worden geïnformeerd hoe het
referentiepunt zal worden bepaald
op basis van de nieuwe gezondheidsindicatoren in relatie tot het
SLA. Dit zal worden meegenomen
in de verzamelbrief over dit
onderwerp.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 30 175, nr. 339

AO Leefomgeving
07-03-2019

De Staatssecretaris zal een
Staatssecretaris
updatebrief sturen over REACH. In
deze brief worden de uitkomsten
van het gesprek met de ILT, over
de aanknopingspunten die zij zien
om de dossiers van bedrijven
sneller op orde te brengen,
meegenomen. In de brief zullen
ook de bevingen van de
gesprekken over dit onderwerp
met de andere bevoegde gezagen
meegenomen worden en zal
worden gekeken naar het verzoek
van het lid Wassenberg (PvdD)
over het omkeren van de
gevraagde bewijslast.

De updatebrief zal rond 20 juni
2019 worden verstuurd. Naast
informatie over dierproeven onder
REACH en handhaving registratiedossiers in NL zullen ook andere
actuele zaken worden meegenomen.

AO Leefomgeving
07-03-2019

Voor het algemeen overleg Water
zal de Kamer een kabinetsreactie
ontvangen over het rapport van
Natuur en Milieu over de
vervuiling van het oppervlaktewater door met name de
landbouw.

Deze toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 27 625, nr. 471

AO CBR
12-03-2019

De Minister stuurt de Kamer een
Minister
rapportage toe van het aantal
tegemoetkomingen van het CBR in
de (extra gemaakte) kosten van
aanvragers.

Staatssecretaris

Stand van zaken

De Kamer wordt voor het einde
van 2020 per brief geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

260

Vindplaats

Omschrijving

AO CBR
12-03-2019

De Minister stuurt in mei de Kamer Minister
een brief toe met daarin de laatste
stand van zaken bij het CBR en de
resultaten van de validatie door
een extern bureau (Galan Groep)
van de door het CBR genomen
maatregelen. Ook de rol van het
ministerie wordt daarin betrokken.

Bewindspersoon

De Kamer is per brief op 3 juli 2019
geïnformeerd over de toezegging.
Hiermee is de toezegging
afgedaan.

AO Openbaar vervoer en
taxi
21-03-2019

De Kamer ontvangt voor het
zomerreces een voortgangsbrief
t.a.v. de knelpunten in de
taxibranche en mogelijke
oplossingen.

Staatssecretaris

De beantwoording wordt
meegenomen in een verzamelbrief
na het zomerreces en voor het AO
Openbaar Vervoer en Taxi van eind
september.

AO Openbaar vervoer en
taxi
21-03-2019

De Staatssecretaris komt in het
kader van het Klimaatakkoord en
de behandeling van de doorrekening ervan eind april (door het
kabinet) terug op de laadinfrastructuur voor elektrische bussen.
(Kroger, GroenLinks)

Staatssecretaris

De toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 32 813, nr. 342

AO Openbaar vervoer en
taxi
21-03-2019

De Kamer ontvangt een afschrift
van de intentieverklaring die
Translink en het CBS hebben
ondertekend. (Schonis, D66)

Staatssecretaris

De toezegging is afgedaan met
Kamerstuk 23 645, nr. 707

AO Openbaar vervoer en
taxi
21-03-2019

De Staatssecretaris informeert de
Kamer over de resultaten van de
gesprekken met de Minister van
JenV, Openbaar Ministerie, politie
en NS over de veiligheid en
bevoegdheden op stations en in
winkels op stations.

Staatssecretaris

De beantwoording wordt
meegenomen in een verzamelbrief
na het zomerreces en voor het AO
Openbaar Vervoer en Taxi van eind
september. In deze brief geven we
een algeheel overzicht van sociale
veiligheid.

AO Spoor
04-04-2019

In de voortgangsbrief Maatregelenpakket Goederenvervoer die in
juni 2019 naar de Kamer komt, zal
de Staatssecretaris aandacht
besteden aan de tariefsverhoging
van ProRail voor het gebruik van
rangeerterrein Kijfhoek.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
per brief geïnformeerd.

AO Spoor
04-04-2019

Voor de zomer neemt de Staatsse- Staatssecretaris
cretaris een besluit ten aanzien van
de IC-dienst Heerlen – Aken en
informeert zij daarover de Kamer.

De Kamer wordt hierover
geïnformeerd eind 2020.

AO Spoor
04-04-2019

Voor de zomer stuurt de Staatsse- Staatssecretaris
cretaris een voortgangsbrief over
de omvorming van ProRail tot zbo.

De Tweede Kamer wordt daarover
geïnformeerd bij de OWB 2021.

AO Spoor
04-04-2019

In de HSL-voortgangsrapportage
Minister
die in oktober 2019 komt een
analyse van de verschillen in
problematiek tussen de Intercity
Direct, de Thalys en de Eurostar. In
de rapportage (of in de begeleidende brief) wordt ook ingegaan
op de technische onmogelijkheid
van de inzet van dubbeldekstreinen en het doorrijden naar
Brussel. Voorts wordt een quick
scan «spanningssluizen»
opgenomen.

De Kamer wordt in het najaar per
brief geïnformeerd.

AO Vliegveiligheid
3-04-2019

Informatie over de voortgang van
de monitor integrale veiligheid
komt na de zomer naar de Kamer
(n.a.v. het lid Bruins).

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

261

Vindplaats

Omschrijving

AO Vliegveiligheid
3-04-2019

Bij de halfjaarlijkse voortgangsrap- Minister
portage wordt de Kamer geïnformeerd over het onderzoek naar het
groepsrisico (n.a.v. het lid Kröger).

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer zal in de voortgangsrapportage voor het zomerreces
worden geïnformeerd over de
aanpak van het onderzoek naar de
ontwikkeling van het groepsrisico
rondom Schiphol.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De Staatssecretaris zal samen met Staatssecretaris
de Minister van BZK een brief
sturen over de maatregelen die
moeten worden getroffen om
circulair bouwen verder te
bevorderen en knelpunten weg te
nemen. De brief komt na de zomer.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De Kamer zal voor de zomer
worden geïnformeerd over de
uitkomsten van het onderzoek dat
de WUR uitvoert.

Staatssecretaris

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

Voor de zomer zal de Kamer
Staatssecretaris
worden geïnformeerd over de
voortgang van het recyclen van de
plastic trays bij Flora Holland.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

In de brief over de textielbranche
Staatssecretaris
zal specifiek ingegaan worden op
de «weeffout» en de motie
Dik-Faber en Van Eijs met
betrekking tot recyclingfondsen en
concrete afspraken in de textielbranche.

De Kamer wordt voor het einde
van het jaar per brief geïnformeerd. We gaan in gesprek met de
NVRD en VGN en sector uitgedaagd om hierop in te gaan in het
sectorplan. We hebben toegezegd
deze brief voor het einde van het
jaar (ws. december) naar de kamer
sturen.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

Voor de zomer zal de Staatssecre- Staatssecretaris
taris de Kamer informeren over de
Green Deal afvalscheiding op
stations.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

Eind 2019 ontvangt de Kamer de
beleidsreactie over microplastics
in het milieu, hierin zal ook het
voorbeeld van wasmachines
worden meegenomen.

Staatssecretaris

De Kamer zal eind 2019 per brief
worden geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De Kamer zal voor het volgend
algemeen overleg Circulaire
economie in een verzamelbrief
worden geïnformeerd over de
vragen van de Kamerleden met
betrekking tot VANG, hierbij zal
onder andere worden teruggekomen op de KWD-sector en het
garanderen van kwaliteit bij
afvalrecycling

Staatssecretaris

De Kamer wordt voor het volgende
algemeen overleg Circulaire
Economie (najaar) per brief
worden geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De eerder toegezegde brief over
Staatssecretaris
prikkels bij storten en verbranden
van afval zal voor de zomer aan de
Kamer worden gestuurd.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De Staatssecretaris zegt toe om
Staatssecretaris
terug te komen op de specifieke
problematiek bij kleine bedrijven in
relatie tot Weeelabex.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

262

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Circulaire Economie
11-04-2019

De Staatssecretaris zegt toe te
kijken naar het voorbeeld van
Frankrijk met betrekking tot het
eerder verbieden van bepaalde
plastic producten, zoals wegwerpbestek en rietjes, en zal bekijken
hoe hier in Nederland mee
omgegaan kan worden.

Staatssecretaris

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Verzekeringen
taxichauffeurs
17-04-2019

De Staatssecretaris heeft de SWOV Staatssecretaris
verzocht onderzoek te doen naar
de ongevallen waarbij taxi’s
betrokken zijn. Zij verzoekt nog om
een onderscheid aan te brengen
tussen de bel- en de opstapmarkt.
Daar de SWOV dit niet kan doen,
zoekt de Staatssecretaris naar
andere kennisbronnen. De
resultaten van het onderzoek
worden rond de zomer verwacht.

De Kamer wordt na de zomer per
brief geïnformeerd.

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

In het kader van de plan-MER voor Minister
de luchtvaart zal de Kamer worden
geïnformeerd over de
mogelijkheid van een CO2-plafond
voor de luchtvaart (n.a.v. Kröger,
Paternotte).

Wordt gepresenteerd in de
Luchtvaartnota 2e helft 2019

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

Eind dit jaar ontvangt de Kamer
Minister
een plan van aanpak voor
alternatieven voor de luchtvaart.
Hierin zal ook worden ingegaan op
de uitvoering van de motie-Kröger
(Kamerstuk 29 984, nr. 824) over
uitfasering van vluchten naar
Brussel.

De Kamer ontvangt voor het einde
van het jaar het plan van aanpak.

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

De Kamer wordt geïnformeerd
over de stapeling van heffingen
voor de luchtvaart. Hierbij zal ook
een vergelijking worden gemaakt
met de trein en worden ingegaan
op de kosten per kilometer per
mobiliteitstype (n.a.v. Amhaouch,
Remco Dijkstra).

De Kamer wordt voor de Begrotingsbehandeling in het najaar
2019 geïnformeerd.

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

De Kamer ontvangt voor de zomer Minister
een reactie in hoofdlijnen op het
Rli-advies «Luchtvaartbeleid: een
nieuwe aanvliegroute». Een
uitgebreidere reactie komt in het
kader van de Luchtvaartnota.

De Kamer is per brief geïnformeerd op 5 juli 2019.

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

De Kamer zal worden geïnforMinister
meerd n.a.v. de gesprekken met de
sector (in de duurzame luchtvaarttafel) over de vraag of uitfasering
van zwavelvrije kerosine mogelijk
is.

De eerste bespreking in werkgroep
duurzame luchtvaarttafel heeft
plaatsgevonden- vergt nader
uitwerking en onderzoek.
De Kamer wordt naar verwachting
in het najaar geïnformeerd.

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

De Kamer zal worden geïnformeerd over de vraag of vluchten
naar Bonaire kunnen gelden als
binnenlandse vluchten, nadat zij
dit met de experts aan de
duurzameluchtvaarttafel heeft
besproken (n.a.v. Paternotte).

Dit wordt nog geagendeerd aan de
duurzame luchtvaarttafel

Minister

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

263

Vindplaats

Omschrijving

AO Duurzame Luchtvaart
(tweede termijn)
18-04-2019

In het kader van de Luchtvaartnota Minister
zal worden ingegaan op de
werkgelegenheidseffecten van
verduurzaming van de luchtvaart
(n.a.v. Gijs van Dijk).

Bewindspersoon

Stand van zaken
Voor het einde van het jaar zal de
Kamer geïnformeerd worden.

AO Certificering
Zeeschepen
23-04-2019

De Minister informeert de Kamer
Minister
voor het algemeen overleg
Maritiem op 29 mei 2019 over de
stand van zaken van de
aanpassing van de wetgeving over
het intrekken van zeebrieven.

De stand van zaken en het vervolg
van de wijziging van de RNZ is in
de verzamelbrief van het AO
opgenomen. De planning is nu om
genoemde stukken in het najaar
van 2019 naar de Kamer te sturen.

AO Luchtvaart
25-04-2019

De Kamer zal ten behoeve van het Minister
nog te plannen AO in mei over de
VVR en Lelystad Airport meer
specifiek worden geïnformeerd
over de implicaties van het
loslaten van de
non-interferentie-eis en het flexibel
gebruik van het luchtruim van
Defensie.

De Kamer wordt conform
toezegging geïnformeerd.

AO Luchtvaart
25-04-2019

De Kamer zal in het kader van de
besluitvorming over de toekomst
van Schiphol worden geïnformeerd over werkgelegenheidseffecten van de verschillende
beleidsopties (n.a.v. Gijs van Dijk).

Minister

De Kamer zal voor het einde van
het jaar worden geïnformeerd.

AO Luchtvaart
25-04-2019

In de toegezegde brief voor het
Minister
zomerreces over de toekomst van
Schiphol zal de Minister ook
ingaan op de nachtvluchten en wat
men kan leren van het buitenland
(n.a.v. Paternotte). Ook zal ze hierin
ingaan op het interimvoorzitterschap van de ORS en het
moment van de besluitvorming
over eventuele groei (n.a.v.
Kröger).

Dit ligt nog op schema om voor
het reces de Kamer over te
informeren, mede bepalend voor
de planning is de afronding van
een vergelijkend onderzoek van
SEO over de situatie op andere
Europese hubs.

AO Transportraad
22-05-2019

Nadat het onderzoek van de
Europese Commissie naar het
verbeteren van informatie voor
ov-reizigers (passagiersrechten bij
multimodale reizen) gereed is, zal
de Kamer hierover worden
geïnformeerd.

Minister

De Kamer zal voor het einde van
het jaar worden geïnformeerd.

AO Toezicht en Handhaving De Minister zal in de verzamelbrief Minister
28-05-2019
één beleidsterrein uitwerken
waarbij het proces en de invulling
aan doelmatigheid en doeltreffendheid zal worden uitgewerkt.
Ook zal uiteen worden gezet hoe
kwantitatieve en kwalitatieve
gegevens worden betrokken.

De Kamer zal voor het einde van
het jaar worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

264

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

AO Toezicht en Handhaving Voor de zomer ontvangt de Kamer Minister
28-05-2019
een brief waarin op hoofdlijnen
wordt ingegaan hoe de extra
middelen voor de ILT worden
ingezet. Gedetailleerde informatie
hierover komt vervolgens in het
najaar, met Prinsjesdag, in het
meerjarenprogramma. Er zal ook
inzichtelijk worden gemaakt welke
uitdagingen er zijn en hoe de
capaciteit en inzet bij de verschillende programma’s uit de IBRA is.
Als laatste zal worden aangegeven
hoe de ILT invulling geeft aan haar
wettelijke verplichtingen.

De toezegging wordt meegenomen in het MJP dat pas na het
zomerreces, met Prinsjesdag, aan
de Kamer wordt aangeboden.

29-05-2019
Maritiem

Voor de zomer ontvangt de Kamer Minister
de aanzet goederenvervoeragenda. Er wordt ook
ingegaan op de manier waarop de
modal shift wordt aangepakt

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

29-05-2019
Maritiem

De vraag over capaciteit bij de
Minister
inspectie zal worden meegenomen
in de brief die bij het AO Toezicht
en handhaving van 28 mei 2019 is
toegezegd.

Deze toezegging zal worden
meegenomen in de verzamelbrief
over de ILT die de Minister na de
zomer naar de Kamer stuurt.

04-06-2019
AO Onderhoud wegen en
bruggen

De Minister zal de Kamer bij de
Minister
ontwerpbegroting 2020 informeren
over financiele en personele
maatregelen op de korte termijn.
Zij zal hierin een duidelijke
prioritering aanbrengen. Zij zal
daarbij voorrang geven aan
achterstallig onderhoud en een
relatie leggen met de risicoanalyse.

Bij de ontwerpbegroting 2020
informeren over financiële en
personele maatregelen op de korte
termijn.

04-06-2019
AO Onderhoud wegen en
bruggen

Medio 2020 stuurt de Minister haar Minister
onderhoudsvisie voor de lange
termijn naar de Kamer, waarin ook
de zogenoemde boeggolf wordt
meegenomen.

De Kamer wordt medio 2020
geïnformeerd.

04-06-2019
AO Onderhoud wegen en
bruggen

De Minister zal werken aan een
heldere definiëring waardoor de
Kamer beter inzicht zal krijgen in
de werkelijke stand van zaken
inzake het onderhoud over
modaliteiten heen.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

05-06-2019
Externe Veiligheid

De vragen die door het lid Van Eijs Staatssecretaris
(D66) zijn gesteld over E-waste
zullen worden beantwoord in de
Kamerbrief die over handhaving
op E-waste aan de Kamer wordt
gestuurd.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

05-06-2019
Externe Veiligheid

In de brief over de financiële
Staatssecretaris
zekerheidsstelling, die al eerder is
toegezegd aan de Kamer, zal ook
worden beschreven voor welk deel
van de kolencentrales dit geldt.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

265

Vindplaats

Omschrijving

05-06-2019
Externe Veiligheid

De Kamer zal worden geïnforStaatssecretaris
meerd welke maatregelen de
gedeputeerde van de provincie
Noord-Holland gaat nemen om de
grafietregens bij TataSteel te
stoppen. In de brief zal ook worden
opgenomen hoe het stelsel van
interbestuurlijk toezicht werkt. Als
laatste zal uiteen worden gezet
wanneer en in welke gevallen de
ILT wel en niet juridisch kan
ingrijpen.

Bewindspersoon

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

12-06-2019
MIRT

De Minister zal na de gesprekken
Minister + Staatssecretaris
met de regio’s een reactie naar de
Kamer sturen op het Deltaplan van
de Mobiliteitsalliantie. Ook de
Staatssecretaris reageert daarop,
voor wat betreft het OV. De reactie
komt in principe voor het
notaoverleg MIRT in het najaar.

De Kamer wordt in voor
notaoverleg MIRT in het najaar
2019 geïnformeerd.

12-06-2019
MIRT

De Staatssecretaris zegt toe de
Staatssecretaris
Kamer voor het algemeen overleg
Spoor van 19 september 2019 te
informeren over een beleidskader
ten aanzien van trillingshinder
door de toename van spoorgoederenvervoer.

De Kamer wordt voor het AO
Spoor van 19 september 2019
geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

De Minister zegt toe aan de heer
Stoffer dat zij voor het volgende
AO Verkeersveiligheid een brief
stuurt waarin aandacht wordt
besteed aan de onveiligheid van
de N34.

Minister

De Kamer wordt voor het AO
Verkeersveiligheid 11 december
2019 geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

Voor kerst 2019 stuurt de Minister
het ontwerpbesluit «helmplicht
snorfiets» naar de Kamer.

Minister

De Kamer wordt voor het
kerstreces 2019 geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

Voor eind 2019 stuurt de Minister
de resultaten van de verkenning
van gevaarlijke kruispunten en
rotondes naar de Kamer.

Minister

De Kamer wordt voor het
kerstreces 2019 geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

Nog voor het zomerreces
Minister
informeert de Minister de Kamer
per brief over de stand van zaken
ten aanzien van het convenant met
de kinderopvangbranche over het
gebruik van de Stint of een ander
passend vervoermiddel.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

In het najaar van 2019 stuurt de
Minister
Minister een brief over de stand
van zaken van de lagere regelgeving die is gerelateerd aan de
Wet Onderricht Motorrijtuigen
(WRM) -inclusief een reactie op de
moties.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

De Minister zegt toe aan de heer
Stoffer om voor de begrotingsbehandeling (15-16-17 oktober 2019)
terug te komen op de 10 miljoen
euro die voortkomt uit het
amendement Remco Dijkstra die
ten goede komt aan de uitvoering
van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid.

De Kamer wordt voor de begrotingsbehandeling
(15-16-17 oktober 2019) geïnformeerd.

Minister

Stand van zaken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

266

Vindplaats

Omschrijving

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

Voor het volgend AO (najaar 2019) Minister
informeert de Minister IenW de TK
over de fietsverlichtingscampagne

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

Voor eind 2019 -mits dan het
Minister
rapport van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid (OVV) naar het
ongeluk met de Stint beschikbaar
is- ontvangt de Kamer de
resultaten van de verkenning naar
breder gemotoriseerd verkeer
zoals Light Electric Vehicles
(LEV’s). Daarbij zit ook de evaluatie
van het experiment in Amsterdam
van de snorfiets op de rijbaan.

De Kamer wordt voor het
kerstreces 2019 geïnformeerd.

13-06-2019
AO Verkeersveiligheid

De Minister IenW informeert de TK Minister
over de uitkomsten van het
overleg met Iederin (mensen met
een beperking) over oversteken op
zebrapaden in relatie tot Smart
Moblity.

De Kamer wordt voor het AO
Verkeersveiligheid 11 december
2019 geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

Na de zomer wordt de Kamer
geïnformeerd over de stand van
zaken van de gesprekken aan de
versnellingstafels.

Minister

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

In de tweede helft van 2019 wordt
de Kamer door de Minister van
LNV geïnformeerd over de
resultaten van het onderzoek naar
de visserijvrije zone in het
Haringvliet.

Minister

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

Na de zomer zal de Minister de
Kamer verder informeren over de
Blue Deal.

Minister

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

De evaluatie van de beleidsnota
Drinkwater zal samen met een
concept Beleidsnota in april 2020
aan de Kamer worden gestuurd.

Minister

De Kamer wordt in 2020 geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

De Minister gaat bekijken hoe de
informatie over nitraat uit de
meetpunten beter benut kan
worden om de waterkwaliteit te
verbeteren en deze te verbinden
aan de KRW.

Minister

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

In het najaar komt de Minister
terug op de uitvoering van de
motie De Groot over de medicijnverpakkingen en het gesprek met
de apothekers.

Minister

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

Voor de zomer ontvangt de Kamer Minister
het tijdelijk handelingskader grond
en baggerspecie. In de begeleidende brief zal ook worden
ingegaan op de beperkingen en
verspreidingen van de stoffen in
de bodem, waarbij ook de
verplichting van het meten van de
stoffen zal worden meegenomen.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

267

Vindplaats

Omschrijving

20-06-2019
AO Water

In de brief, die voorafgaand aan
Minister
het wetgevingsoverleg Water in
november komt, zal de Minister
ingaan op de uitwerking van «de
dubbele doelstelling» en resultaten
in het hoogwaterbeschermingsprogramma.

Bewindspersoon

Stand van zaken
De Kamer wordt voor het
wetgevingsoverleg Water
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

Voor het wetgevingsoverleg Water Minister
ontvangt de Kamer een brief met
daarin uitleg over de debietafhankelijkheid van vergunningen.

De Kamer wordt voor het
wetgevingsoverleg Water
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Water

In de brief over het tijdelijk
Minister
handelingskader zal ook ingegaan
worden op de ontbrekende stoffen
uit de 15e voortgangsrapportage
van het hoogwaterbeschermingsprogramma bij de Eemdijk.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Spoorveiligheid/
ERTMS

Er zal een externe toetsing
plaatsvinden om te bepalen of de
aanbevelingen van het BIT
voldoende zijn opgevolgd in het
programma ERTMS. De Staatssecretaris informeert de Kamer
daarover in de volgende voortgangsrapportage ERTMS (in
beginsel 1 oktober 2019). Ook de
positionering van de CIO wordt
hierin meegenomen.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Spoorveiligheid/
ERTMS

Voor het algemeen overleg Spoor Staatssecretaris
van 25 september 2019 stuurt de
Staatssecretaris haar reactie op het
plan van D66: «Denderende banen
op het spoor». (Toezegging aan het
lid Schonis, D66)

De Kamer wordt voor het AO
Spoor 25 september geïnformeerd.

20-06-2019
AO Spoorveiligheid/
ERTMS

In de voorgangsbrief over het
Maatregelenpakket Spoorgoederenvervoer die in het najaar komt,
zal de Staatssecretaris ingaan op
de hoogte van de eigen bijdrage
van de vervoerders ten opzichte
van bijvoorbeeld de korting op de
gebruiksvergoeding.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Spoorveiligheid/
ERTMS

De Staatssecretaris gaat na of
ProRail een capaciteitsprobleem
heeft bij het opruimen van
ongevallen op het spoor en
informeert de Kamer daarover in
een brief. (Toezegging aan het lid
Van Aalst, PVV)

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

20-06-2019
AO Spoorveiligheid/
ERTMS

Voor het notaoverleg MIRT van
Staatssecretaris
25 november 2019 stuurt de
Staatssecretaris een brief waarin
zij duidelijk laat zien hoe het stelsel
van spoorwegovergangen er nu
uitziet ten opzichte van de ambities
zoals verwoord in het toekomstbeeld OV. Inzichtelijk wordt onder
meer gemaakt waar economische
danwel veiligheidswinst valt te
behalen.

De Kamer wordt in voor
notaoverleg MIRT in het najaar
2019 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

268

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

26-06-2019 AO Wadden

De Minister van IenW streeft er
naar om de Gebiedsagenda
Wadden begin 2020 aan de Kamer
te sturen.

Minister

De Kamer wordt begin 2020
geïnformeerd.

26-06-2019 AO Wadden

In het najaar zal de Kamer worden Minister
geïnformeerd over de visvrije zone
bij de sluis Kornwerderzand

27-06-2019 Jaarverslagen
Na het zomerreces van 2019
Infrastructuur en Waterstaat ontvangt de Kamer een brief over
het proces ter introductie van het
Mobiliteitsfonds.

Minister + Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.
De Kamer wordt na het zomerreces geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
In het licht van het gesprek over
Minister + Staatssecretaris
Infrastructuur en Waterstaat het hanteren van meetbare
beleidsdoelen en -indicatoren
wordt de Kamer in het najaar
geïnformeerd over de eventuele
opvolging van aanbevelingen van
het Rijksbrede onderzoek naar
verantwoord begroten. De Minister
zal de commissie informeren over
wat deze aanbevelingen voor
Infrastructuur en Waterstaat
betekenen en met welke testcases
voor meetbare beleidsdoelen en
-indicatoren zij zou willen starten.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
De Minister zal de Kamer
Minister
Infrastructuur en Waterstaat informeren over de afhandeling
van het besproken begrotingsincident van onterechte betaling van
een of meerdere facturen, waarbij
zij ook de maatregelen ter
voorkoming daarvan in de
toekomst toelicht.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
In het najaar ontvangt de Kamer
Infrastructuur en Waterstaat een brief over sociale veiligheid in
het openbaar vervoer.

Staatssecretaris

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
Naar aanleiding van de vragen van Staatssecretaris
Infrastructuur en Waterstaat het lid Kröger zal de Staatssecretaris in het najaar de cijfers ten
aanzien van de export van plastic
aan de Kamer sturen

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
In het najaar zal de StaatssecreStaatssecretaris
Infrastructuur en Waterstaat taris de Kamer een brief sturen
over de aanpak van asbest, waarin
zij de koppeling met verduurzaming betrekt evenals het
subsidiefonds dat voor het einde
van 2018 al was uitgeput.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

27-06-2019 Jaarverslagen
Na de zomer ontvangt de Kamer
Infrastructuur en Waterstaat het beleidsvoornemen voor
hergebruik, recycling en preventie
van plastic en de andere doelstellingen van het Besluit beheer
verpakkingen.

De Kamer wordt na het zomerreces geïnformeerd.

Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

269

Vindplaats

Omschrijving

Bewindspersoon

Stand van zaken

27-06-2019 Jaarverslagen
De Staatssecretaris zal met de
Staatssecretaris
Infrastructuur en Waterstaat VNG in gesprek gaan om te zien
wat de mogelijkheden zijn voor de
aanpak van wegwerpplastic als
onderdeel van de
APV-evenementenvergunning.
Daarbij zullen de suggesties van
de leden Ziengs, Kröger en Van
Eijs, zoals over water en alternatieven, worden meegenomen.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

01-07-2019
De Minister van IenW zal de Kamer Minister
Initiatiefnota’s Droge voeten informeren over de opzet van de
en Veen red je niet alleen
commissie die onderzoek gaat
van de Leden Bromet en De doen naar de geborgde zetel van
Groot
de waterschappen.

De Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

270

BIJLAGE 4 SUBSIDIEOVERZICHT
Tabel subsidies (bedragen x € 1.000)
Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

cijfers
conform
Jaarverslag

Artikel 11 Integraal
Waterbeleid
Regeling
Subsidieprogramma
wereldwijd
werken met
water: Partners
voor Water
(HGIS)

– 13

0

0

0

0

0

0

2015

nvt

2015

Subsidieregeling
waterveiligheid
en waterzekerheid stedelijke
delta’s: Partners
voor Water
(HGIS)

2.985

4.000

1.500

500

0

0

0

nvt

2021

2021

Rijksdienst voor
Ondernemend
Nederland –
Uitvoeringskosten subsidieregeling
stedelijke delta’s

1.800

Tijdelijke
subsidieregeling
IGRAC 2016–2021

400

400

400

400

0

0

0

2016

2021

2021

Tijdelijke
subsidieregeling
Delta Alliance
2016–2020

0

200

0

0

0

0

nvt

2020

2020

Subsidieregeling
voor Ontwikkelingssamenwerking (Unie
van Waterschappen, Blue
Deal)

700

1.200

1.400

1.400

1.500

0

0

5.988

9.841

10.102

11.102

8.802

8.802

8.802

–

–

–

60

60

60

60

60

60

60

2014

**

–

Overig
Rijksdienst voor
Ondernemend
Nederland –
Programma
Partners voor
Water 4 (HGIS)

5

Begroting
Provincie
Friesland –
Regiecollege
Waddengebied
Incidenteel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

271

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

cijfers
conform
Jaarverslag

Incidentele
subsidies 11.01
Algemeen
Waterbeleid

150

100

0

0

0

0

0

*

*

–

Stichting
Deltares – Bouw
GeoCentrifuge

1.030

1.030

1.040

0

0

0

0

*

*

–

*

*

–

Incidentele
subsidies 11.04
Waterkwaliteit

36

220

180

0

0

0

0

13.136

17.051

14.682

13.462

10.362

8.862

8.862

4.991

7.423

2.211

2.211

2.211

2.497

2.497

nvt

2022

2022

Besluit financiële
bepalingen
bodemsanering –
Bedrijvenregeling

1.511

4.479

4.045

13.156

17.796

17.719

11.713

2015

2020

2024

Besluit financiële
bepalingen
bodemsanering –
Collectieve
saneringen

800

500

500

500

500

500

500

2015

2020

2024

Incidentele
subsidies 13.01
Ruimtelijk
Instrumentarium

0

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 13.02
Geo-informatie

0

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 13.03
Gebiedsontwikkelen

0

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 13.04
Ruimtegebruik
Bodem

0

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Totaal artikel

7.303

12.402

6.756

15.867

20.507

20.716

14.710

Totaal artikel
Artikel 13 Ruimtelijke
Ontwikkeling
Regeling
Tijdelijke
subsidieregeling
drinkwater BES
en rioolwaterzuiveringsinstallatie
Bonaire 2018 tot
en met 2022
Besluit

Begroting
Incidenteel

Artikel 14 Wegen en
Verkeersveiligheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

272

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

cijfers
conform
Jaarverslag

Regeling
Subsidieregeling
Fietsersbond

582

600

600

600

600

600

600

2016

2021

2021

Subsidieregeling
Dutch Cycling
Embassy 2019

100

250

250

0

0

0

0

nvt

2021

2021

Subsidieregeling
Veilig Verkeer
Nederland

3.936

3.736

3.736

3.736

3.736

3.736

3.736

2017

2023

2023

3

Subsidieregeling
SWOV

3.952

3.869

3.869

3.869

3.869

3.869

3.869

2017

2023

2023

3

Subsidieregeling
Team Alert

750

765

765

764

764

764

764

2017

2023

2023

3

Subsidieregeling
Wandelnet en
Fietsplatform

0

125

0

0

0

0

0

3

Subsidieregeling
Electrische
Voertuigen

0

0

0

0

0

0

0

3,
4

Subsidieregeling
Demonstratie
Klimaattechnologieën en –
innovaties in
transport

0

13.944

15.305

8.000

0

0

0

646

0

0

0

0

0

nvt

2022

2021 11

*

*

–

*

*

–

Incidenteel
Incidentele
subsidies 14.01
Netwerk
Incidentele
subsidies 14.02
Veiligheid

25

25

0

0

0

0

Totaal artikel

9.990

23.314

24.525

16.969

8.969

8.969

8.969

2.000

760

0

0

0

0

0

950

2.779

2.879

2.817

2.879

879

0

Artikel 16 Openbaar
Vervoer en Spoor
Wet
NS – Intercityverbinding
Dordrecht-Breda

8

Regeling
Tijdelijke
subsidieregeling
spoorgoederenvervoer voor
bijzondere
omleidingskosten

nvt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

2019

2022

273

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

cijfers
conform
Jaarverslag

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

Prorail –
Uitvoeringskosten subsidieregeling
spoorgoederenvervoer

121

121

121

121

121

121

0

Tijdelijke
subsidieregeling
Stichting Rocov
Fryslân inzake
consumenteninspraak Friese
Waddenveren
2017–2021

12

12

12

12

12

12

12

nvt

2021

2021

Tijdelijke
subsidieregeling
SLKT 2017–2018

48

0

0

0

0

0

0

2018

nvt

2018

Tijdelijke
subsidieregeling
Stichting CROW
inzake
OV-Klantenbarometer
2018–2022

250

252

252

252

252

212

212

nvt

2022

2022

0

14.400

14.600

14.900

13.700

12.400

0

nvt

Vereniging
Reizigers
Openbaar
Vervoer (ROVER)
– OV-loket
2016–2018

326

322

320

320

320

320

320

**

**

–

Vereniging
Reizigers
Openbaar
Vervoer (ROVER)
– Beleidsondersteuning
2016–2018

237

293

285

285

226

226

226

**

**

–

Verkeersverbund
Rhein-Ruhr –
exploitatie
Regional Expres
13

250

250

250

250

250

250

250

**

**

–

NS Reizigers BV
– Sociale
Veiligheid

3.600

1.750

0

0

0

0

0

*

*

–

NS- Samenloop
Twente

0

2.000

0

0

0

0

0

*

*

–

Tijdelijke
subsidieregeling
stimulering
goederenvervoer
per spoor

2023

3

Begroting

Incidenteel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

274

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

*

*

–

cijfers
conform
Jaarverslag

Incidentele
subsidies 16.01
Spoor

181

75

0

0

59

59

59

Totaal artikel

7.975

23.014

18.719

18.957

17.819

14.479

1.079

35

38

38

38

38

38

38

2017

2022

2022

1.510

1.600

1.786

1.803

1.803

0

0

2016

2022

2022

Bijdrage
Commissie
Regionaal
Overleg
luchthaven
Schiphol (CROS)
/ Omgevingsraad
Schiphol (ORS)

369

369

369

369

369

369

369

**

**

–

Bijdrage
commissies
regionaal overleg
burgerluchthavens van
nationale
betekenis

70

140

140

140

140

140

140

**

**

–

St. Bevordering
Kwaliteit
Leefomgeving
Schipholregio –
Leefomgeving
Schiphol

0

1.000

400

400

0

0

0

**

**

–

Koninklijke
Luchtvaart
Maatschappij
N.V. – Corporate
Biofuel
Programme

200

0

0

0

0

0

**

**

–

Stichting
Klachtentelefoon
Luchtverkeer
Zuid-Limburg –
klachtenbehandeling AWACSGeilenkirchen,
WeezeNiederrhein en
Luik-Bierset

75

75

75

75

75

75

**

**

–

Artikel 17 Luchtvaart
Regeling
Subsidieregeling
KDC (Knowledge
Development
Centre)
Regeling
Bijdrage
onderwerken
graanresten
Begroting

75

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

275

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

50

50

50

50

50

50

0

**

**

–

100

130

0

0

0

0

0

*

*

–

*

*

cijfers
conform
Jaarverslag

Stichting
Avi-Assist –
Luchtvaartveiligheid Zuidoost
Afrika
Incidenteel
Incidentele
subsidies 17.01
Luchtvaart
Dutch Caribbean
Air Navigation
Service Provider
N.V. – Luchtverkeersdienstverlening Bonaire

805

492

477

0

0

0

0

3.214

3.894

3.335

2.875

2.475

672

622

Subsidieregeling
innovaties
duurzame
binnenvaart

74

0

0

0

0

0

0

2018

nvt

2017

3

Tijdelijke
subsidieregeling
innovaties
duurzame
binnenvaart 2018

1.251

1.052

0

0

0

0

0

2018

2020

2019

3

Tijdelijke
subsidieregeling
NWO onderzoek
Topsector
Logistiek
2017–2021

6.344

4.104

1.764

0

0

0

0

nvt

2021

2021

4

*

*

–

Totaal artikel
Artikel 18 Scheepvaart
en havens
Regeling

Incidenteel
Incidentele
subsidies 18.01
Scheepvaart en
Havens

314

68

0

0

0

0

0

Totaal artikel

7.982

5.224

1.764

0

0

0

0

Rijkscofinancieringsregeling
Interreg V

698

544

244

244

244

244

244

nvt

2020

2020

Projectstimuleringsregeling
Interreg V

0

0

0

0

0

0

0

nvt

2020

2020

Artikel 19 Uitvoering
Internationaal- en Milieu
Beleid
Regeling

Incidenteel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

276

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

*

*

–

*

*

–

cijfers
conform
Jaarverslag

Incidentele
subsidies 19.02
Uitvoering
Milieubeleid en
Internationaal

51

30

30

6

0

0

0

Totaal artikel

748

574

274

250

244

244

244

Incidentele
subsidies 20.01
Lucht en geluid

0

0

0

0

0

0

0

Totaal artikel

0

0

0

0

0

0

0

Tijdelijke
subsidieregeling
Milieu Centraal
2018–2021

956

629

629

629

629

629

629

2015

2020

2021

Subsidieregeling
SMK 2018

150

0

0

0

0

0

0

2014

2020

2018

Subsidieregeling
Demonstratie
Klimaattechnologieën en –
innovaties in
transport

18.068

0

0

0

0

0

0

nvt

2022

2021 11

Artikel 20 Lucht en
Geluid
Incidenteel

Artikel 21 Duurzaamheid
Regeling

Regeling
nationale
EZ-subsidies
-Bijlage 4.2.1
(Chemische
recycling
kunststoffen)

576

3.531

0

0

0

0

0

Subsidieregeling
advies bij
klimaatneutraal
en circulair
inkopen (AKCI)

0

1.075

0

0

0

0

0

nvt

2024

2023

Subsidies
samenhangend
met het
Klimaatakkoord

0

4.954

48.528

8.000

8.000

12.000

12.000

nvt

2022

2022

310

0

0

0

0

0

0

*

*

–

0

1.853

0

0

0

0

0

*

*

–

4

Incidenteel
Programma
CIRCO en
Nederland
Circulair
IPO, VNG, UvW
en Klimaatverbond –
CO2-schaduwbeprijzing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

277

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

cijfers
conform
Jaarverslag

Nederland
Circulair –
Versnellingshuis

0

600

600

0

0

0

0

*

*

–

St. Nationaal
Testcentrum
Circulaire Plastics
– Realisatie en
exploitatie van
het Nationaal
Testcentrum
Circulaire Plastics

600

400

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 21.05
Duurzame
Productketens

892

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 21.06
Natuurlijk
Kapitaal

0

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Incidentele
subsidies 21.07
Duurzame
mobiliteit

545

0

0

0

0

0

0

*

*

–

Totaal artikel

22.097

13.042

49.757

8.629

8.629

12.629

12.629

Subsidieregeling
verwijderen
asbestdaken

25.000

8.800

0

0

0

0

0

nvt

2019

2019

Subsidieregeling
versterking
omgevingsveiligheid
BRZO-sector

1.029

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

nvt

2021

2021

Subsidieregeling
VeiligheidNL

167

180

180

180

180

180

180

nvt

2022

2022

EU-project
NANoReg

1.135

0

0

0

0

0

0

EU-project
ProSafe

246

0

0

0

0

0

0

272

265

265

175

175

175

175

*

*

–

Artikel 22 Omgevingsveiligheid en milieurisico’s
Regeling

Europese regeling

Incidenteel
Incidentele
subsidies 22.01
Veiligheid
Chemische
Stoffen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

278

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

0

0

0

0

0

0

*

*

–

*

*

–

cijfers
conform
Jaarverslag

Belangenvereniging
Pyrotechniek
Nederland –
Safety Deal
Vuurwerk

0

Incidentele
subsidies 22.03
Veiligheid
bedrijven en
transport

316

765

1.669

675

675

675

675

Totaal artikel

28.166

12.010

4.114

3.030

3.030

3.030

3.030

46

0

0

0

0

0

0

–

–

–

128

0

0

0

0

0

0

nvt

2019

2009

250

250

250

250

0

0

0

nvt

2023

2021

NWO –
Programma
Duurzame
Logistiek

250

0

0

0

0

0

0

**

**

–

NWO –
Programma
Smart Urban
Regions of the
Future (SURF)

750

750

750

0

0

0

0

**

**

– 10

Van Citters
Beheer BV –
Sanering
Thermphos

16.000

5.000

6.700

0

0

0

0

**

**

–

40

32

328

474

502

502

502

*

*

–

Artikel 97 Algemeen
Departement
Wet
Nederlands
Normalisatie
Instituut –
Normalisatiewerkzaamheden
radioactiviteitsmetingen
2013 – 2017

9

Besluit
COVRA N.V. –
Onderzoeksprogramma
Eindberging
Nucleair Afval
(OPERA)
Regeling
Subsidieregeling
Urban Futures
Studio
Begroting

Incidenteel
Incidentele
subsidies 97.01
Algemeen
Departement

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

279

Begro- Naam subsidie
tings- (regeling) (met
artihyperlink naar
kel
vindplaats)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

cijfers
conform
Jaarverslag

Totaal artikel

17.464

6.032

8.028

724

502

502

502

Totaal Hoofdstuk
XII

118.075

116.557

131.954

80.763

72.537

70.103

50.647

Laatste
evaluatie1
(jaartal)
(met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie1
(jaartal)

Einddatum
subsidie2
(regeling)
(jaartal)

Toelichting
1
Een * in deze kolom betreft een incidentele subsidie, een ** een
begrotingssubsidie. Voor deze subsidies geldt geen periodieke
evaluatieplicht.
2
Bij de subsidies die aangegeven zijn als Begrotingssubsidies en
Incidentele Subsidies is geen einddatum aangegeven. Deze posten
betreffen diverse subsidies die conform de Awb artikel 4:23 derde lid
sub c en sub d worden verleend. Hieraan ligt derhalve geen subsidieregeling aan ten grondslag; een einddatum is niet aan de orde. Bij de
Europese Regelingen zijn de evaluatiemomenten en einddatum niet
van toepassing. Bij subsidies die rechtstreeks zijn gebaseerd op een
formele wet is geen einddatum aangegeven omdat op grond van de
vigerende Comptabiliteitswet 2001 geen horizonbepaling is verplicht.
3
Nieuwe regeling. Publicatie voorzien in de tweede helft van 2019.
4
De middelen voor deze subsidie hangen samen met het Klimaatakkoord.
5
De programmamiddelen voor de programma’s Partners voor Water
worden op het subsidie-artikel verantwoord.
8
Deze subsidie heeft, hoewel rechtstreeks gebaseerd op de Wet
Personenvervoer 2000, een incidenteel karakter. Evaluatiemomenten
zijn daarom niet opgenomen.
9
Deze subsidie is verstrekt op grond van de Kaderwet EZ-subsidies.
Voor eventuele evaluaties wordt verwezen naar de informatie van het
Ministerie van Economische Zaken.
10 De voortgangsrapportage voor de Subsidie(regeling) Urban Futures
Studio is te vinden op: https://www.uu.nl/sites/default/files/
voortgangsverslag_urban_futures_studio_2018–2019_web-small_.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

280

BIJLAGE 5 EVALUATIE- EN OVERIG ONDERZOEK
Artikel 11 – Integraal Waterbeleid
11

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Integraal Waterbeleid

2020

2021

Evaluatie Subsidieregeling HWBP

2019

2020

Ex (dur)ante evaluatie van de Nederlandse
plannen voor de KRW

2018

2020

Jaarlijkse voortgangsrapportage De staat van
ons water

2020

2020

Periodieke beoordeling van primaire waterkeringen:
Rapportage eerste beoordelingsronde
primaire waterkeringen

2017

2023

Toetsing van de Basiskustlijn

2020

2020

Jaarevaluatie drinkwatertarieven
(jaarlijks)

2020

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Bodem en Ondergrond

2020

2020

Beleidsevaluatie Kwaliteitsborging Bodem

2019

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Wegen en verkeersveiligheid

2023

2024

1. Ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Overig onderzoek

Artikel 13 – Bodem en ondergrond
13
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s

2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 14 – Wegen en verkeersveiligheid
14
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

281

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 16 – Openbaar Vervoer en Spoor
16

Titel/onderwerp

Start

Afronding

OV en Spoor

2018

2018

Contouren Toekomstbeeld OV 2040

2018

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Luchtvaart

2023

2024

Monitor netwerkkwaliteit en staatsgaranties

2019

2020

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben Benchmark luchthavengelden en overheidsdoelmatigheid van beleid
heffingen

2019

2020

2a. MKBA’s

Vogelaanvaringen: Evaluatie Convenant
Reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol
2016–2018

2018

2019

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Scheepvaart en havens

2022

2023

Eindevaluatie Project Mainport Rotterdam

2019

2020

Mobiliteitsbeeld

2020

2020

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 17 – Luchtvaart
17
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

3. Overig Onderzoek

Artikel 18 – Scheepvaart
18
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

282

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
3. Overig Onderzoek

Artikel 19 – Uitvoering Milieubeleid en
Internationaal
20

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

2024

2025

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Geluid

2021

2022

Nationaal samenwerkingsprogramma
luchtkwaliteit

20181

2021

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Duurzaamheid

20120

2021

Monitoring Circulaire Economie

2019

2021

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltrefeendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 20 – Geluid
20
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltrefeendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 21 – Duurzaamheid
21
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
3. Overig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

283

Duurzaamheid/ Achtergrondinformatie in
trends rondom verduurzaming van biomassa
voor geselecteerde commodities

2018

2020

Voorstel tot herziening criteria inkoop hout in
het kader van het inkoopbeleid

2017

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Omgevingsveiligheid en Milieurisico’s

2024

2025

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Meteorologie, seismologie en aardobservatie

2019

2020

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Handhaving en Toezicht

2019

2020

Artikel 22 – Omgevingsveiligheid en milieurisico’s
22
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltrefeendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

Artikel 23 – Meteorologie, seismologie en
aardobservatie
23
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltrefeendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek
Artikel 24 – Handhaving en Toezicht

24
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid ben
doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltrefeendheid en doelmatigheid
3. Overig Onderzoek

1
De beleidsdoorlichting Luchtkwaliteit (artikel 20) vindt plaats na afronding van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). Het
NSL is verlengd tot de beoogde datum van invoering van de omgevingswet (2018).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

284

Toelichting
Bij MIRT projecten en de te nemen voorkeursbeslissingen ligt altijd een
MKBA ten grondslag. Deze wordt bij de voorkeursbeslissing openbaar.
Over de voortgang van de besluitvorming over MIRT projecten wordt de
Tweede Kamer ieder half jaar geïnformeerd via een rapportage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

285

BIJLAGE 6 OVERZICHTSCONSTRUCTIE MILIEU
In de ministerraad van 24 augustus 2001 is besloten om vanaf de
begroting 2003 een Overzichtsconstructie Milieu op te nemen als
vervanging van het Milieuprogramma. Dit is een overzicht waarin
informatie bijeen wordt gebracht van (onderdelen van) beleidsartikelen
van verschillende begrotingen met een milieudoelstelling. In de
overzichtsconstructie zijn operationele doelen uit beleidsartikelen van de
verschillende departementen opgenomen.
De overzichtsconstructie heeft een informerende functie voor de StatenGeneraal. Op deze wijze wordt het integrale overheidsbeleid op een
beleidsterrein zichtbaar gemaakt in één begroting, ook al wordt het beleid
door meerdere ministers ontwikkeld en/of uitgevoerd. De individuele
ministeriële verantwoordelijkheid blijft daarbij gehandhaafd.
De Overzichtsconstructie Milieu is opgezet volgens de vigerende Regeling
Rijksbegrotingsvoorschriften. Er wordt een overzicht gegeven van alle met
milieubeleid in verband staande artikelen en onderdelen bij IenW en
andere ministeries. Begrotingsprestaties en -bedragen zijn niet in de
overzichtsconstructie opgenomen; in de begrotingen van de ministeries
kan de precieze invulling van het operationele doel worden teruggevonden.
De Overzichtsconstructie Milieu kent primair een thematische indeling
waarbij is uitgegaan van de kerntaken van het milieubeleid bij het
Ministerie van IenW:
1. Klimaatverandering en luchtkwaliteit
2. Duurzaam produceren
3. Verminderen van risico’s van stoffen, straling en GGO’s
4. Versterken van het internationale milieubeleid
5. Leefomgevingskwaliteit
Aangezien een artikelonderdeel kan bijdragen aan meerdere taken, komen
sommige onderdelen in de overzichtsconstructie op meerdere plaatsen
voor. De overzichtsconstructie bevat geen andere informatie dan in de
individuele begrotingen is terug te vinden.
Niet alle ministeries hebben specifieke beleidsdoelstellingen op milieugebied of de milieubijdrage is niet expliciet ondergebracht in een
artikelonderdeel:
• III Algemene Zaken (AZ)
Algemene Zaken heeft geen specifieke beleidsdoelstellingen op het
milieugebied en ook geen milieu-uitgaven.
• VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het beleid en de kaders op het terrein van de bedrijfsvoering van de rijksdienst. Dit betreft onder meer duurzame faciliteiten, duurzame huisvesting en ICT, duurzame mobiliteit en duurzaam
inkopen. De uitgaven hiervoor maken onderdeel uit van de begrotingen van departementen zelf.
Gemeenten en provincies ontvangen van het Rijk verschillende
bijdragen voor milieu. Deels staan die uitgaven op de betreffende
departementale begrotingen (specifieke uitkering) en deels maken zij
onderdeel uit van het Gemeente- (B) en/of het Provinciefonds (C)
(algemene uitkering, integratie- of decentralisatie-uitkering). De
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is beheerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

286

•

•

•

van beide fondsen; de Staatssecretaris van Financiën is medefondsbeheerder.
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW)
OCW heeft geen taken en specifieke doelen ten aanzien van milieubeleid. OCW oormerkt geen subsidies of begrotingsbedragen aan
milieubeleid.
IX Financiën (Fin)
Financiën heeft geen specifieke beleidsdoelstellingen op het milieugebied en ook geen significante milieu-uitgaven.
Voor de volledigheid is voor de fiscale ontvangsten uit de diverse
vergroeningsmaatregelen wel een verwijzing in de overzichtsconstructie opgenomen naar het desbetreffende belastingontvangstenoverzicht
in bijlage 2 van de Miljoenennota. Er mag overigens geen relatie
gelegd worden tussen fiscale ontvangsten en milieu-uitgaven;
milieugerelateerde fiscale ontvangsten zijn uit hun aard niet geoormerkt voor milieu-uitgaven.
Fiscale regelingen ter bevordering van milieudoelstellingen zijn
opgenomen in bijlage 6 en 11 van de Miljoenennota en worden ook
extracomptabel vermeld in de departementale begrotingen bij het
betreffende beleidsartikel.
X Defensie (Def)
Defensie heeft in de begroting voor 2018 geoormerkte uitgaven voor
energiebesparende maatregelen voor de bestaande infrastructuur
(artikel 6). Daarnaast heeft Defensie niet zichtbare milieu-uitgaven in
investerings- en exploitatiebudgetten. Deze niet zichtbare uitgaven
betreffen onder andere de (meer)kosten voor inkoop van groene
stroom, meerkosten voor duurzaam bouwen en energie-efficiënte
apparaten en voertuigen, het bodemsaneringsprogramma en
energiebesparende maatregelen op militaire kampementen. Verder zijn
er niet zichtbare overige uitgaven onder algemeen (artikel 9) die
betrekking hebben op de uitvoering van energie en milieu wetgeving.

Taak 1: Klimaatverandering en luchtkwaliteit
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

VII

BZK

4

4.1

Energietransitie en duurzaamheid

XII

IenW

14

14.01

Netwerk

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

20

20.01

Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder

XII

IenW

23

23.01

Meteorologie en seismologie

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIII

EZK

2

Bedrijvenbeleid: innovatief & duurzaam ondernemen

XIII

EZK

4

Een doelmatige energievoorziening en beperking van
de klimaatverandering

XIV

LNV

11

Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en
visserijsysteem

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de belastingontvangsten in bijlage 2
van de Miljoenennota

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 6 en 11
van de Miljoenennota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

287

Taak 2: Duurzaam produceren
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XII

IenW

11

11.04

Waterkwaliteit

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

21

21.04

Duurzaamheidsinstrumentarium

XII

IenW

21

21.05

Duurzame Productketens

XII

IenW

21

21.06

Natuurlijk kapitaal

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIV

LNV

11

Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en
visserijsysteem

XIV

LNV

12

XVII

BHOS

2

Fin

Bijlage Milj.nota

Natuur en biodiversiteit
2.2

Water
Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 6 en 11
van de Miljoenennota

Taak 3: Verminderen van risico’s van stoffen, straling en GGO’s
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

22

22.01

Veiligheid chemische stoffen

XII

IenW

22

22.02

Veiligheid biotechnologie

XII

IenW

22

22.03

Veiligheid bedrijven en transport

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIV

LNV

11

Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en
visserijsysteem

XV

SZW

1

Subsidies, opdrachten en bijdrage agentschappen

XV

SZW

6

Inkomensoverdrachten

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de belastingontvangsten in bijlage 2
van de Miljoenennota

Fin

Bijlage Milj.nota

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 6 en 11
van de Miljoenennota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

288

Taak 4: Versterken van het internationale milieubeleid
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

V

BZ

1

1.1

Goed functionerende internationale instellingen met
een breed draagvlak

V

BZ

2

2.4

Bevordering van veiligheid, stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband

V

BZ

3

3.1

Afdrachten aan de Europese Unie

V

BZ

3

3.2

Europees Ontwikkelingsfonds

V

BZ

3

3.3

Een hechtere Europese waardengemeenschap

VII

BZK

4

4.1

Energietransitie en duurzaamheid

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

19

19.02

Uitvoering Milieubeleid en Internationaal

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIII

EZK

2

Bedrijvenbeleid: innovatief & duurzaam ondernemen

XIII

EZK

4

Een doelmatige energievoorziening en beperking van
de klimaatverandering

XIV

LNV

11

Een weerbaar, veerkrachtig en veilig agro-, voedsel- en
visserijsysteem

XIV

LNV

12

XVI

VWS

1

1.1

Gezondheidsbescherming

XVI

VWS

6

6.4

Sport verenigt Nederland

XVII

BHOS

2

2.1

Voedselzekerheid

XVII

BHOS

1

1.3

Versterkte private sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden

XVII

BHOS

2

2.2

Water

XVII

BHOS

2

2.3

Klimaat

Fin

Bijlage Milj.nota

Natuur en biodiversiteit

Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 6 en 11
van de Miljoenennota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

289

Taak 5: Leefomgevingskwaliteit
Hoofdstuk

Ministerie

Artikel

Artikelonderdeel

Naam artikel(onderdeel)

VII

BZK

1

1.1

Bestuur en Regio

VII

BZK

1

1.2

Democratie

VII

BZK

3

3.1

Woningmarkt

VII

BZK

5

5.1

Ruimtelijke ordening

XII

IenW

11

11.04

Waterkwaliteit

XII

IenW

13

13.04

Ruimtegebruik bodem

XII

IenW

16

16.01

Openbaar Vervoer en Spoor

XII

IenW

17

17.01

Luchtvaart

XII

IenW

18

18.01

Scheepvaart en havens

XII

IenW

20

20.01

Gezonde lucht en tegengaan geluidshinder

XII

IenW

24

24.01

Handhaving en toezicht

XII

IenW

26

Bijdrage investeringsfondsen

XIV

LNV

12

Natuur en biodiversiteit

XVII

BHOS

2

Fin

Bijlage Milj.nota

2.2

Water
Toelichting op de fiscale regelingen in bijlage 6 en 11
van de Miljoenennota

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

290

BIJLAGE 7 AFKORTINGENLIJST
A.
ABS

Absolute waarde

ACM

Autoriteit Consument & Markt

AMvB

Algemene Maatregel van Bestuur

ANVS

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

AO

Algemeen Overleg

APK

Algemene Periodieke Keuring

AR

Algemene Rekenkamer

AWACS

Airbone Warning And Control Station

AWB

Algemene wet bestuursrecht

B.
BAW

Bestuursakkoord Water

BBP

Bruto Binnenlands Product

BDU

Brede Doeluitkering

BES

Bonaire, Sint Eustatius en Saba

Bevb

Besluit externe veiligheid buisleidingen

Bevt

Besluit externe veiligheid transportroutes

BIRK

Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit

BNP

Bruto Nationaal Product

BOA

Beleidsondersteuning en Advies

BRZO

Besluit Risico’s Zware Ongevallen

BSV

Bureau Sanering Verkeerslawaai

BZ

Ministerie van Buitenlandse Zaken

BZK

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

C.
CBR

Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen

CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CCR

Centrale Commissie voor de Rijnvaart

CDM

Clean Development Mechanism

CLH

Classification and Labelling Harmonisation

CLRTAP

Convention on Long-Range Transboundary Air Pollution

CLSK

Commando Luchtstrijdkrachten

CO2

Koolstofdioxide

COGEM

Commissie Genetische Modificatie

CPB

Centraal Planbureau

CROS

Commissie Regionaal Overleg luchthaven Schiphol

CROW/KpVV

CROW Kennisplatform Verkeer en Vervoer

Ctgb

College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en
biociden

D.
dB(A)

Decibel (audio)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

291

DBFM

Design-Build-Finance-Maintenance

DCC

Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing

DEF

Ministerie van Defensie

DF

Deltafonds

DGLM

Directoraat-Generaal Luchtvaart en Maritiem

DGMo

Directoraat-Generaal Mobiliteit

E.
EASA

European Aviation Safety Agency

EC

Europese Commissie

ECAC

European Civil Aviation Conference

ECHA

European Chemicals Agency

ECN

Energieonderzoek Centrum Nederland

EEA

European Environment Agency

EICB

Expertise- en InnovatieCentrum Binnenvaart

EMSA

Europese Maritieme Veiligheidsagentschap

EMV

Meerjarige onderzoeksprogramma elektromagnetische velden

ERTMS

European Rail Traffic Management System

ESA

European Space Agency

ESO

Ernstige Scheepsongevallen

EU

Europese Unie

EU ETS

Europese CO2 emissiehandelssysteem / EU Emissions Trading System

EZK

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

F.
FABEC

Functional Airspace Block Europe Central

Fin

Ministerie van Financiën

FLO

Functioneel leeftijdsontslag

G.
GGO

Genetisch Gemodificeerd Organisme

GIS

Geluidsisolatie Schiphol

GT

Bruto Tonnage

GVKA

Geïntegreerde Verplichtingen-Kasadministratie

H.
HGIS

Homogene Groep Internationale Samenwerking

HSL

Hogesnelheidslijn

HVWN

Hoofdvaarwegennet

HWBP

Hoogwaterbeschermingsprogramma

HWN

Hoofdwegennet

I.
ICAO

International Civil Aviation Organization

ICT

Informatie- en communicatie Technologie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

292

IenM

Ministerie van Infrastructuur en Milieu

IenW

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

IF

Infrastructuurfonds

IGRAC

International Groundwater Resources Assessment Centre

ILT

Inspectie Leefomgeving en Transport

IMO

International Maritime Organisation

Inspire

Europese Richtlijn voor harmonisatie van geo-informatie

Interreg

Programma voor transnationale samenwerking op het gebied van
innovatieve en ruimtelijke gebiedsontwikkeling

IOV

Impuls Omgevingsveiligheid

IPCC

Intergovernmental Panel on Climate Change

IPO

Interprovinciaal Overleg

ITS

Intelligente Transportsystemen

IWA

Internationale Wateraanpak

K.
KDC

Knowledge & Development Center

KIM

Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid

KLM

Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.

KNMI

Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut

KpVV

Kennisplatform Verkeer en Vervoer

KRM

Kaderrichtlijn mariene strategie

KRW

(Europese) Kaderrichtlijn Water

Kton

Kiloton (miljoen kilo)

L.
LAP

Landelijk Afvalbeheerplan

LAVS

Landelijk Asbestvolgsysteem

Lden

Level day-evening-night

LIB

Luchthavenindelingbesluit

Lnight

Night Level

LSNed

Leidingenstraat Nederland

LTSA

Lange Termijn Spooragenda

LVB

Luchthavenverkeerbesluit Schiphol

LVNL

Luchtverkeersleiding Nederland

M.
MER

Milieueffectrapportage

MIA

Milieu investeringsaftrek

MIRT

Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

MJPG

Meerjarenprogramma Geluidsanering

MKB

Midden- en Kleinbedrijf

MKBA

Maatschappelijke kosten-Bbtenanalyse

MOU

Memorandum of Understanding

Mton

Megaton (1 miljard kilo)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

293

N.
NAS

Nationale Adoptie Strategie

NCAP

New Car Assessment Programme

NDOV

Nationale Data Openbaar Vervoer

NEa

Nederlandse Emissieautoriteit

NEC

National Emission Ceiling

NGO

Non-gouvernementele organisatie

NH3

Ammoniak

NIWO

Stichting Nationale en Internationale Wegvervoerorganisatie

NKWK

Nationaal Kennis- en Innovatieprogramma Water en Klimaat

NLC

Nederlandse Loodsencorporatie

NMCA

Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse

NMVOS

Vluchtige organische stoffen, exclusief methaan

NO2

Stikstofdioxide

NOVB

Nationaal Openbaar Vervoer Beraad

NOx

Stikstofoxiden

NRV

National Reference Value

NS

Nederlandse Spoorwegen

NSL

Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit

NWO

Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek

O.
OCW

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

OD

Omgevingsdiensten

OECD

Organisation for Economic Co-operation and Development

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OLO

Omgevingsloket Online

ORS

Omgevingsraad Schiphol

OSPAR

Oslo-Parijs

OTIF

Organisation pour les Transports Internationaux Ferroviaires

OV

Openbaar vervoer

OVV

Onderzoeksraad voor Veiligheid

P.
PBL

Planbureau voor de Leefomgeving

PGS (15)

Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen

PHS

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

PRTR

Kiev Protocol on Pollutant Release and Transfer Registers

PSR

Projectstimuleringsregeling

R.
RAC

Committee for Risk Assessment

RCW

Regiecollege Waddengebied

RDW

Rijksdienst voor het Wegverkeer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

294

REACH

Registratie, Evaluatie en Autorisatie Chemische Stoffen

RHB

Rijkshoofdboekhouding

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RMO

Risk Management Options

RMRG

Regeling Maatregelen Rijvaardigheid en Geschiktheid

RVO.nl

Rijksdienst voor ondernemend Nederland

RvS

Raad van State

RWS

Rijkswaterstaat

RWT

Rechtspersoon met een wettelijke taak

S.
SACN
SDG

Stichting Airport Coordination Netherlands
Sustainable Development Goal

SO2

Zwaveldioxide

SSO

Shared Services Organisatie

SSP

State Safety Programme 2015–2019

StAB

Stichting Advisering Bestuursrechtspraak

SURF

Smart Urban Regions in the Future

SVHC

Substance of Very High Concern

SVIR

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

SWOV

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid

SWUNG

Samen Weken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidsbeleid

SZW

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

T.
TK

Tweede Kamer

TRG

Totaal Risicogewicht Grenswaarde

TVG

Totaal Volume Geluid

U.
UNISDR

United Nations International Strategy for Disaster Reduction

UNEP

United Nations Environment Programme

UNESCO

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

UNFCCC

United Nations Framework Convention on Climate Change

UvW

Unie van Waterschappen

V.
VAMEX

Stichting Vaarbewijzen- en Marifoon Examens

VAMIL

Vrijwillige afschrijving milieu-investeringen

VANG

Van Afval Naar Grondstof

VN

Verenigde Naties

VNECE

Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (United
Nations Economic Commission for Europe, UNECE)

VNG

Vereniging Nederlandse Gemeenten

VOS

Vluchtige Organische Stoffen

VROM

Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

295

VTH

Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving

VVN

Veilig Verkeer Nederland

VWS

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

W.
Wabo

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht

Wbb

Wet bodembescherming

WMO

Wereld Meteorologische Organisatie

Y.
/

Z.
ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

ZESO’s

Zeer Ernstige Scheepvaartongevallen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XII, nr. 2

296