Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

672
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de minister van Financiën over
vergoeding schade bij fraude internetbankieren (ingezonden 23 oktober 2012).
Antwoord van minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 27 november
2012).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Meer fraude met internetbankieren»1 en
«Crimineel Bankspel»2?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat geld als betaalmiddel en het (online)betalingsverkeer
alleen kunnen functioneren op basis van vertrouwen?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van
internetbankieren primair bij de banken ligt en dat de consument alleen in
geval van opzet, grove schuld of ernstige nalatigheid aansprakelijk kan
worden gesteld voor de schade door fraude met internetbankieren?
Antwoord 3
De mate waarin een consument aansprakelijk is voor frauduleuze betalingstransacties is geregeld in de richtlijn betaaldiensten3 die in de Wet op het
financieel toezicht (Wft) en het Burgerlijk Wetboek (BW) en daaronder
liggende regelgeving is geïmplementeerd. In gevallen waarin de consument
de door zijn bank voorgeschreven veiligheidsvoorschriften (te vinden in de
productvoorwaarden van de betreffende bank) niet heeft nageleefd, is hij,
1
2
3

ah-tk-20122013-672
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

De Volkskrant, Meer fraude met internetbankieren, 27 september 2012.
De Volkskrant, Crimineel Bankspel, 20 oktober 2012.
Richtlijn 2007/64/EG van het Europees parlement en de Raad van 13 november 2007
betreffende betalingsdiensten in de interne markt tot wijziging van de Richtlijnen 97/7/EG,
2002/65/EG, 2005/60/EG en 2006/48/EG, en tot intrekking van Richtlijn 97/5/EG, Pb L 2007/319.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

sinds de implementatie van de richtlijn betaaldiensten in beginsel niet verder
aansprakelijk dan tot een bedrag van 150 euro. Alleen als de consument zelf
frauduleus heeft gehandeld of opzettelijk of met grove nalatigheid de
voorwaarden die zijn bank heeft gesteld aan het gebruik van internetbankieren heeft geschonden, is hij aansprakelijk voor de volledige schade (aldus
artikel 7:529 BW). Overigens kan de civiele rechter – ingeval van grove
nalatigheid en rekening houdend met de omstandigheden van het onrechtmatig gebruik – besluiten om de aansprakelijkheid van de consument te
beperken.
Vraag 4
Het artikel4 suggereert dat banken voornemens zijn de aansprakelijkheid voor
onlinefraude met betaalrekeningen te verschuiven naar de klant, bijvoorbeeld
door in de voorwaarden te stellen dat klanten een virusscanner moeten
hebben en de software regelmatig moeten updaten, herkent u deze ontwikkeling? Zijn er andere voorbeelden van aanscherping van het beleid van banken
in deze?
Antwoord 4
Banken investeren veel in de veiligheid van internetbankieren en proberen
fraude zoveel mogelijk te voorkomen. Met de implementatie van de richtlijn
betaaldiensten is de aansprakelijkheid van consumenten beperkt; zie artikel
7:529 BW. Consumenten zijn aansprakelijk als sprake is van opzet of grove
nalatigheid. Tot op heden hebben banken vaak coulance getoond door vrijwel
alle schade te vergoeden die klanten lijden door internetcriminaliteit.
Merkbaar is een tendens dat banken kritischer kijken of er bij gedupeerde
klanten sprake is van opzet of grove nalatigheid.
Wat banken in de voorwaarden stellen qua aansprakelijkheid van de
consument moet passen binnen de kaders die de richtlijn betaaldiensten stelt.
Mochten consument en bank over de betreffende voorwaarden of de
interpretatie ervan een geschil krijgen, dan kan dit voorgelegd worden aan
onafhankelijke geschillen beslechting – KiFiD (Klachteninstituut Financiële
Dienstverlening) – of aan de rechter.
Overigens heb ik van de Nederlandse Vereniging van Banken begrepen dat
de banken binnenkort weer starten met een voorlichtingscampagne voor
consumenten om hen te informeren over hetgeen zij zelf kunnen doen om
fraude in het internetbankieren zoveel als mogelijk is te voorkomen. In deze
Veilig Bankierencampagne wordt er op gewezen dat cliënten hun persoonlijke
gegevens, zoals pin- en inlogcodes, niet aan derden af moeten geven, dat zij
hun PC goed moeten beveiligen, beveiligingssoftware regelmatig moeten
updaten en alert moeten zijn. Ook de al eerder uitgezonden phishing
commercial is van 12 tot en met 22 november van dit jaar weer op televisie
uitgezonden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het – al dan niet in kleine lettertjes – aanscherpen van
de verantwoordelijkheid van consumenten kan leiden tot het ondermijnen
van het vertrouwen in het onlinebetalingsverkeer, terwijl dit juist een
efficiënte betaalmethode is?
Antwoord 5
Het is uiteraard van belang dat er transparantie en helderheid bestaat over de
rechtspositie van consumenten, aangezien het inderdaad bijdraagt aan het
vertrouwen in het online betalingsverkeer. Op dit moment heb ik geen
signalen dat het vertrouwen van consumenten in het elektronisch betalingsverkeer afneemt. Internetbankieren is in Nederland, in vergelijking met andere
lidstaten, juist zeer populair. Ruim 90 procent van de Nederlandse huishoudens maakt gebruik van internetbankieren5; dit is het hoogste percentage ter
wereld6.

4
5
6

De Volkskrant, Crimineel Bankspel, 20 oktober 2012.
Nibud, Geldzaken in de praktijk, Juni 2012.
Comscore, The Netherlands and France Have the Highest Penetration of Online Banking
Users in Europe. Persbericht 17 februari 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6 + 7
Kunt u het wettelijk kader met betrekking tot de vergoeding van consumentenschade bij internetbankieren toelichten? Welke ruimte hebben banken om
eisen te stellen aan de «internetkennis» en de beveiliging van computers van
consumenten alvorens tot vergoeding bij schade over te gaan?
Bent u van mening dat banken uniforme standaarden moeten hanteren voor
het vergoeden van consumentenschade door fraude bij internetbankieren? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 6 + 7
Op dit moment bestaat er reeds een wettelijk kader waar standaarden aan
ontleend kunnen worden voor het vergoeden van consumentenschade door
fraude in het betalingsverkeer. Het wettelijk kader hiervoor is vastgelegd in de
richtlijn betaaldiensten. Zoals hiervoor al toegelicht, zijn de bepalingen uit
deze richtlijn geïmplementeerd in de Wft en het BW.
In het kader van bovenstaande vraag zijn de artikelen 7:524 BW en 7:529 BW
relevant. Deze artikelen gaan onder meer over de aansprakelijkheid van de
betaler, indien deze aantoonbaar met opzet of grove nalatigheid heeft
gehandeld. Verder is relevant dat de voorwaarden die banken stellen aan hun
klanten niet onredelijk bezwarend mogen zijn (artikel 6:233 BW).
Naast het wettelijke basiskader waaraan banken zich dienen te houden,
bepalen de individuele banken het door hen gehanteerde coulancebeleid zelf.
Banken bestuderen – en beoordelen – elk opgetreden fraudegeval nauwkeurig. Verschil in het gehanteerde coulancebeleid kan er incidenteel voor zorgen
dat de ene bank besluit om een bepaalde schade te vergoeden, en de andere
bank een soortgelijke schade niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3