Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

31 066

Belastingdienst

Nr. 1335

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 februari 2024
Op 15 december 2023 heeft de Inspectie belastingen, toeslagen en douane
(IBTD) een rapport gepubliceerd met als titel «Compleetheid van dossiers
die naar de rechter gaan / een eerste inzicht in de werkwijze van de
Belastingdienst».1 Het rapport volgt op een verzoek van de commissie van
Financiën van de Tweede Kamer om te reageren op berichtgeving vorig
jaar januari door RTL nieuws over het voor de rechter achterhouden van
informatie door de Belastingdienst.2 Meer in het bijzonder ging het in
deze kwestie om het incidenteel niet nakomen van de verplichting van de
Inspecteur om bij een beroepsprocedure ingevolge art. 8:42 van de
Algemene wet bestuursrecht (Awb) aan de rechter alle op-de-zaakbetrekking-hebbende stukken beschikbaar te stellen. De Minister van
Financiën stuurde u op 7 februari 2023 een brief naar aanleiding van het
verzoek van uw commissie van Financiën om de IBTD onderzoek te laten
doen naar aanleiding van deze berichtgeving.3 Met deze brief informeer ik
u, namens het kabinet, over hoe het kabinet opvolging geeft aan de drie
verbeterpunten van de IBTD.
Eerst en vooral wil ik opmerken erkentelijk te zijn voor het werk dat de
IBTD heeft verricht om tot dit rapport te komen. Zoals ik u eerder heb
aangegeven, moeten incidenten waarbij stukken ten onrechte niet of niet
tijdig worden overgelegd, zoveel als mogelijk voorkomen worden. De
IBTD bevestigt dat er geen sprake is van een veel voorkomend probleem
en constateert dat er veel goed gaat in de uitvoering van het beroepsproces. Tegelijkertijd ziet de IBTD een drietal verbeterpunten om
incidentele fouten te voorkomen, namelijk:
1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/12/15/eerste-deelonderzoeksrapport-ibtd-compleetheid-van-dossiers-die-naar-de-rechter-gaan. (Kamerstuk
31 066, nr. 1325)
2
Redactie RTL nieuws, d.d. 26 januari 2023, «Belastingdienst houdt informatie achter voor
rechter: «Je staat met 1-0 achter» (https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5361651/
belastingdienst-informatie-achterhouden-fiscale-zaken-rechter).
3
Kamerstukken II 2022/23, 31 066, nr. 1169 (https://www.tweedekamer.nl/debat_en_vergadering/
commissievergaderingen/details?id=2023A00984).

kst-31066-1335
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1335

1

1)
2)
3)

Voldoende inrichting van de kwaliteitsbeheersing van de dossiers;
Beter inzicht in de kwaliteit van de werkzaamheden (voor lerend
vermogen);
Een blijvende kritische blik over wat verstaan wordt onder op-dezaak-betrekking-hebbende stukken.

Ik neem deze verbeterpunten ter harte. De inzet van de Belastingdienst is
en blijft erop gericht om incidenten te voorkomen, waarbij stukken ten
onrechte niet of niet tijdig worden overgelegd.
Verbeteracties
De rechterlijke uitspraken die aandacht hebben gekregen in de media en
politiek, hebben al geleid tot verbeteracties in het proces bij de Belastingdienst. Zo is uit verschillende procedures gebleken dat er verbeteringen
mogelijk waren in de afstemming van een dossier. Ook heeft de Belastingdienst geconstateerd dat het niet altijd helder is waar de benodigde
stukken zich (kunnen) bevinden. Op basis van deze lessen en het rapport
van de IBTD zal de Belastingdienst een verbeterplan uitvoeren dat berust
op drie pijlers.
1. Verbetering werkinstructies en verslaglegging
Het eerste actiepunt uit het verbeterplan van de Belastingdienst betreft de
verbetering van de werkinstructies en vastlegging. Dit sluit aan op het
eerste verbeterpunt dat de IBTD noemt. Momenteel wordt soms pas in
een laat stadium vastgesteld dat een dossier niet compleet is. In de
gewenste situatie moet bij de afdoening van een bezwaar, gegeven de
strekking van het rechtsgeschil, de volledigheid van het dossier expliciet
worden vastgesteld. Bij aanvang van een eventueel beroep zal dan gelijk
helder zijn wat er speelt en wat de stukken zijn die behoren tot het
procesdossier. Om dit te borgen, zal de Belastingdienst de werkinstructie
«op-de-zaak-betrekking-hebbende stukken» aanpassen. Ook worden de
instructies voor verslaglegging uitgebreid en wordt aan de werkinstructie
toegevoegd dat er voor aanvang van een beroep een extra check
plaatsvindt op de volledigheid van het dossier. Deze aanpassing van de
werkinstructie zal zo snel mogelijk plaatsvinden.
2. Verbetering aandacht en evaluatie
Als tweede actiepunt werkt de Belastingdienst aan de verbetering van de
evaluatie en reflectie. Het tweede en derde verbeterpunt van de IBTD over
kwaliteitsonderzoek en evaluaties sluiten hierbij aan. Er zullen speciale
kennissessies worden georganiseerd voor de bezwaar- en beroepsmedewerkers binnen de Belastingdienst. Dossiervorming zal blijvend extra
aandacht moeten hebben, zowel binnen de vaktechnische lijnen als
binnen de keten Bezwaar Beroep en Klachten (BBK). Door betere evaluatie
en reflectie ontstaat meer zicht op de kwaliteit van de werkzaamheden. Dit
zal gevolgen hebben voor de professionele invulling van het werk van
bezwaar- en beroepsmedewerkers.
De IBTD stelt tegelijkertijd vast dat door de Belastingdienst in principe álle
stukken die ook maar enigszins met de zaak te maken hebben, aan het
procesdossier worden toegevoegd als een op-de-zaak-betrekking-hebbend
stuk. De stukken in het procesdossier kunnen derhalve een iets breder
spectrum beslaan dan de stukken die ten grondslag hebben gelegen aan
het bestreden besluit. Hoe breed, zal in een voorkomend geval een punt
van discussie kunnen zijn en blijven. Het niet toevoegen van stukken is
eerder uitzondering dan hoofdregel. Ook hier zal aandacht aan worden
besteed tijdens de kennissessies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1335

2

Het fiscale procesdossier moet de informatie bevatten die de rechter
nodig heeft om het bestreden besluit te kunnen toetsen. Ik sta voor een
ruimhartige verstrekking van processtukken die van belang kunnen zijn
voor de beslechting van de geschilpunten. Dat laat onverlet dat er altijd
discussies zullen blijven over de vraag of een procesdossier conform
art. 8:42 Awb volledig is. Dit vergt immers een beoordeling en is dus voor
discussie vatbaar. In het verlengde hiervan kan het voorkomen dat de
Inspecteur om gewichtige redenen (art. 8:29 Awb) een beroep zal doen op
geheimhouding van bepaalde stukken die in beginsel tot het dossier
behoren. Het uiteindelijke oordeel is altijd aan de rechter.
3. Systemen en applicaties die nodig zijn voor dossiervorming
Het derde actiepunt uit het verbeterplan van de Belastingdienst richt zich
op het faciliteren van de randvoorwaarden die nodig zijn voor het
opstellen van complete dossiers. De behandelend bezwaar- of beroepsmedewerker moet informatie die behoort tot het dossier van belastingplichtige, op de juiste wijze kunnen opslaan en raadplegen. Door de
veelheid aan systemen en applicaties binnen de Belastingdienst is niet
altijd helder voor de medewerker waar (alle) benodigde gegevens zich
mogelijk kunnen bevinden. Hier moet duidelijkheid in geboden worden.
Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor medewerkers om hun werk
zorgvuldig en juist te kunnen doen. Binnen het programma Informatiehuishouding op orde lopen er momenteel diverse initiatieven om hierin
verbetering aan te brengen. Zo wordt er bijvoorbeeld een nieuwe
integrale archieftoepassing ontwikkeld, het zogenaamde Generiek
Document- en Archiefbeheersysteem.
Het verbeteren van de omgang met de juiste systemen is specifiek gericht
op het faciliteren van de medewerkers in de keten. Een procesdossier is
immers niet met een druk op de knop voorhanden. Er is niet één
allesomvattend dossier dat de belasting- of inhoudingsplichtige betreft.
Meerdere systemen moeten worden geraadpleegd om te komen tot een
procesdossier dat de op-de-zaak-betrekking-hebbende stukken bevat. Het
is niet onbekend, maar nog altijd spijtig om te moeten lezen dat de IBTD
het voor de medewerkers een uitdaging noemt om alle benodigde
gegevens terug te vinden in de vele verschillende en vaak verouderde
systemen. Zorgelijk is het dat de IBTD constateert dat het voor
medewerkers niet gemakkelijk is om vast te stellen of een procesdossier
compleet is. Het samenstellen van een procesdossier is in de huidige
systematiek handwerk dat tijdrovend kan zijn. De IBTD benoemt dan ook
terecht de noodzaak dat medewerkers goed toegerust moeten zijn om hun
werk uit te voeren.
Ik vind het van groot belang dat dossiers correct en compleet worden
opgesteld, maar ook dat medewerkers daarin worden geholpen en de
juiste middelen daarvoor ter beschikking hebben. Het verbeteren van de
kwaliteit en volledigheid van dossiers is ook nodig naar aanleiding van het
aangenomen amendement Omtzigt c.s. over het inzagerecht in fiscale
dossiers.
In het hiervoor genoemde programma Informatiehuishouding op orde
wordt daarom specifiek aandacht gegeven aan het verbeteren van
zoekfunctionaliteiten, meer inzicht creëren in de status en afhandeling van
een zaak en het op orde brengen van de archivering met inachtneming
van de kaders van de AVG, BIO en Archiefwet. In 2023 is de Belastingdienst gestart met de modernisering van de ICT-systemen voor documenten archiefbeheer, zodat stukken binnen de hele Belastingdienst snel
teruggevonden kunnen worden. Op deze ICT-systemen moeten alle
andere systemen worden aangesloten die documenten of te archiveren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1335

3

stukken aanleveren of gebruiken. Dit is een omvangrijk traject dat
doorloopt tot en met 2026. Zoals ook al eerder aan uw Kamer gemeld via
onder andere de stand-van-zakenbrieven, zijn dit ontwikkelingen die tijd
en capaciteit kosten.
Ten slotte
De Belastingdienst pakt de verbeterpunten van de IBTD op door
uitvoering van het verbeterplan. Dit is in aanvulling op de ingezette acties
van het programma Informatiehuishouding op orde. Het aangekondigde
vervolgonderzoek zal ongetwijfeld ook waardevolle signalen opleveren. Ik
kijk uit naar de uitkomsten daarvan.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1335

4