ONe RESTRICTCD

DeNederlandsche bank
EUROSYSTEEM

de minister van Sociale Zaken en

Werkgelegenheid

de heer drs. W. Koolmees

De Nederlandsche Bank N.V.
Prof. dr. K.H.W. Knot
President

Postbus 90801
2509LV Den Haag

Postbus 98
1000AB Amsterdam
+312052491 11
www.dnb.nl

Onderwerp

Rekenrente pensioencontract

Handelsregister 3300 3396

Geachte beer Koolmees,
In het Algemeen Overleg pensioe

nen op 20 juni ji. is gesproken
over de te
hanteren rekenrente in een pen
sioencontract. Daarbij kwam ook
de visie van
DNB op de rekenrente aan de
orde, In een gesprek van de vas
te commissie voor
Financiën over macro-economisch
e risicos voor het financiële stel
sel op 6 juni ji.
kwam hetzelfde thema aan bod
. Destijds heb ik aangegeven dat
de keuze van de
rekenrente een afgeleide is van
de manier waarop pensioenverpli
chtingen
worden aangegaan. Via deze brie
f licht ik mijn visie graag nader
toe.

Datum
19september 2018
Ons kenmerk
T027-15042583 12.841

Waarom een rekenrente?
De “rekenrente” wordt gebruikt

bij het waarderen van pensioenaa

nspraken en
bepalen van de huidige waarde
van
toekomstige kasstromen, zoals
toekomstig uit te keren pensioe
n. Hiervoor wordt
een discontocurve gebruikt. Het
is bij waarderen noodzakelijk een
onderscheid
te maken tussen de waarde van
pensioenaanspraken en pensioe
nrechten op de
balans van een pensioenfonds
en waarde van de verwachte pen
sioenuitkeringen
voor deelnemers, slapers en gep
ensioneerden.
pensioenrechten. Waarderen is
het

Rekenrente voor pensioena
anspraak onafhankelijk van zek
erheidsmaat
Essentieel voor het ontstane deb
at over de rekenrente is de vraag
of het
eventueel loslaten van de nom
inale zekerheidsmaatstaf leidt tot
een andere
discontocurve voor de pensioe
naanspraken en pensioenrechte
n op de balans
van een pensioenfonds. Een pen
sioenaanspraak of pensioenrecht
is het recht op
een nog niet ingegaan of ingega
an pensioen. Voor het waarderen
van nominale
pensioenaanspraken en —rech
ten is de risicovrije rentetermijnst
ructuur (RTS) de
Pagina
1 van 4

DeNederlandscheBank
EUROSYSTEEM

Datum

passende discontocurve. Dit staat

los van de mate van zekerheid waa
rmee deze
pensioenaanspraken en -rechten naa
r de toekomst worden nagekomen
. Meer of
minder zekerheid in het nakomen
van toegezegde nominale
pensioenaanspraken en -rechten
vertaalt zich naar hogere of lagere
buffers.
Wanneer het pensioenfonds hoge
buffers aanhoudt, is de kans groter
dat het
recht op het nominale pensioen wor
dt nagekomen dan bij lagere buffers
. Het
opbouwen van buffers betekent ook
dat er minder sne1 toeslag verleen
d kan
worden.

19 september 2016
Ons kenmerk
T027-1504258312-841

De verwachte pensioenuitkering van

deelnemers, slapers en gepension
eerden
raken die zijn opgebouwd. De ver
wachte
pensioenuitkering is afhankelijk van
hoe de dekkingsgraad zich ontwik
kelt in
relatie tot de afgesproken regels voo
r korten en toeslagverlening. Het
waarderen
van een pensioenuitkering kan op twe
e manieren: het verwacht rendem
ent
wordt wel of niet meegenomen in
zowel de verwachte pensioenuitker
ing als ook
de disconteringsvoet. Bij een consist
ente toepassing (gebruik verwacht
rendement in zowel teller als noe
mer of gebruik RTS in zowel teller
als noemer)
leiden beide keuzes tot dezelfde waa
rde, en deze is gelijk aan de marktw
aarde.
kan afwijken van de pensioenaansp

Nadere toelichting
Waarderen pensioenaanspraken

en pensioenrechten pensioenfonds (in
het geval
van een uitkeringsovereenkomst)
Een (nominale) pensioenaanspraak

is in de wet geformuleerd als het rech

t op
pensioenrecht is het recht op een ing
egaan
pensioen. Pensioenaanspraken en
-rechten omvatten het over het
arbeidsverleden nominaal toegeze
gde pensioen inclusief reeds toegeke
nde
toeslagen en kortingen. In het Fin
ancieel Toetsingskader (FTK) is vas
tgelegd dat
marktwaardering het uitgangspu
nt is bij de waardering van deze
pensioenaanspraken en -rechten
. Een nominale pensioenaanspraak
of—recht is
een serie nominale kasstromen
die gerepliceerd kunnen worden met
een
portefeuille bestaande uit vastren
tende financiële producten. De passen
de
een nog niet ingegaan pensioen. Een

Pagina
2 van 4

DeNederlandscheBank
LIROSYSTEEM

Datum

discontocurve is daarom de risicovrije
ren
pensioenaanspraken en —rechten staa
n op
pensioenfonds. Op basis hiervan wor

tetermijnstructuur (RTS). Deze
de passivazijde van de balans van een

19 september 2018
Ons kenmerk
T027-1504258312-841

dt de dekkingsgraad van een pensioe
nfonds
bepaald, die leidend is bij het geheel
of gedeeltelijk verlenen van toeslage
n of
doorvoeren van kortingen. De RTS spe
elt daarmee een belangrijke rol in het
evenwichtig verdelen van overschotte
n en tekorten over generaties. De waa
rde
is ook relevant wanneer een deelnem
er van werkgever verandert en zijn
pensioen overdraagt.
Het waarderen van pensioenaansprak

en en —rechten op basis van de RTS staa
t
los van de mate van zekerheid waarme
e deze naar de toekomst worden
nagekomen. Vanaf het moment dat
met de ingelegde premie een nominale
pensioenaanspraak wordt ingekocht
dient het pensioenfonds deze
pensioenaanspraak na te komen. Het
loslaten van de zekerheidsmaatsta
f komt
tot uitdrukking in de omvang van de
vereiste risico-gebaseerde buffer, in
relatie
tot de genomen beleggingsrisico’s. Wa
nneer het pensioenfonds minder buffe
rs
hoeft aan te houden, kan eerder geïn
dexeerd worden, maar moet er bij
tegenvallers ook eerder worden gek
ort. Dit heeft geen invloed op de waa
rde van
de pensioenaanspraken en -rechten
.
Als een pensioenfonds overstapt op
er geen pensioenaanspraken en -rec
verplichtingen is dan gelijk aan de

een zuivere premieovereenkomst, wor

den

hten meer toegekend. De waarde van

waarde van de bezittingen. In dit geva

fungeert de rekenrente als projectiere
nde

de

l

ment.

Waarderen verwachte pensioenui
tkeringen
In de praktijk kan een pensioenaa
nspraak of —recht jaarlijks worden aan
gepast
met een toeslag of, in onverhoopte
gevallen, een korting. Aanpassing
en zijn
afhankelijk van de dekkingsgraad De
.
toekomstige pensioenuitkering die
een
deelnemer zal ontvangen is dus een
functie van de dekkingsgraad en de
verdeelregels hieromtrent. De toes
lagen en kortingen die volgens het
FTK in de
toekomst bij specifieke dekkingsg
raden toegekend worden, zijn volgens
de wet
Pagina
3 van 4

DeNederandscheBank
EUROSYSTEEM

Datum

geen onderdeel van de pensioenaanspraak

of-recht, maar hebben wel invloed op

de waarde van de pensioenuitkering vanuit het

perspectief van de deelnemer.

19 september 2018
Ons kenmerk
T027-1504258312-841

Om de waarde van de pensioenuitkering te

bepalen is een stochastische
waarderingsmethode nodig. Immers, de pens
ioenuitkering is afhankelijk van een
veelheid van factoren, zoals het premiebel
eid, beleggingsbeleid, toeslagbeleid en
de geldende wet en regelgeving over het door
voeren van eventuele kortingen en
het fiscaal begrensde maximaal uit te keren
pensioen.
Hoogachtend,

Pagina
4 van 4