Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1938
Vragen van het lid Rebel (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
het bericht dat Utrechtse raamexploitanten niet ingrepen ondanks berichten
over mensenhandel (ingezonden 4 april 2014).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 14 mei
2014). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1883.
Vraag 1
In hoeveel gevallen was op het Zandpad en de Hardebollenstraat in Utrecht
sprake van door de gemeente gesignaleerde betrokkenheid bij mensenhandel, slecht toezicht, verstoring van de openbare orde en slecht levensgedrag
van de exploitant?1 Op grond van welk type en aantal aanwijzingen werd dit
geconstateerd?
Antwoord 1
In Utrecht zijn 6 exploitatievergunningen van 5 exploitanten van raamprostitutie aan het Zandpad en de Hardebollenstraat ingetrokken. De vergunningen
zijn ingetrokken op basis van informatie uit bestuurlijke rapportages van de
politie aan de burgemeester over de gang van zaken in de seksinrichtingen in
de afgelopen jaren. Uit deze bestuurlijke rapportages komt het beeld naar
voren dat de exploitanten en hun medewerkers zich schuldig hebben
gemaakt en maakten aan (het faciliteren van) mensenhandel, uitbuiting en
afpersing. Ook uit uitspraken van rechtbanken in de afgelopen jaren blijkt dat
medewerkers van de verschillende exploitanten betrokken waren bij (het
faciliteren van) mensenhandel. Het betrof vele aanwijzingen. Vanwege het
vertrouwelijke karakter van de bestuurlijke rapportages kan ik hier echter
geen verdere details over verstrekken.
Vraag 2
Wat is naar schatting het aantal mogelijke slachtoffers hiervan? Waaruit
bestond concreet het hulpaanbod? Hoe is deze hulpverlening ingezet? Hoe
vaak heeft de politie in deze periode contact gelegd met alle prostituees die
werkten aan het Zandpad en de Hardebollenstraat? Hoeveel opsporingsonderzoeken hebben plaatsgevonden naar verdachten die in verband konden
worden gebracht met deze misstanden?

1

ah-tk-20132014-1938
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1575

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het Zandpad was een prostitutiezone waar vrouwen uit verschillende delen
van het land en uit het buitenland werkten. Er zijn niet alleen onder leiding
van het parket Midden-Nederland, maar ook door het Landelijk Parket diverse
Zandpad-gerelateerde opsporingsonderzoeken gedraaid. Het is mogelijk dat
ook andere politie-eenheden onderzoeken hebben gedaan waarbij slachtoffers
in beeld kwamen die (ook) op het Zandpad hebben gewerkt. Een totaaloverzicht van opsporingsonderzoeken en mogelijke slachtoffers is om die reden
niet te geven.
De gemeente Utrecht heeft alle prostituees persoonlijk van te voren ingelicht
over de intrekking van de vergunningen en de mogelijke gevolgen daarvan.
Inspecteurs van de gemeente zijn alle ramen langsgegaan om de prostituees
een brief (in de eigen taal) uit te reiken met de betreffende informatie en
konden zo vragen beantwoorden, indien gewenst met behulp van een tolk.
Daarnaast heeft de hulpverlening de prostituees overdag en ’s avonds
bezocht op hun werkplekken om hen het hulpaanbod aan te reiken. Dit geldt
ook voor de politie; ook zij hebben in deze periode in de dag- en avonddiensten extra toezicht gehouden en waren dagelijks aanwezig om contact te
leggen met de prostituees. De gemeente heeft, in samenwerking met
hulpverlening en politie, inloopbijeenkomsten georganiseerd om het besluit
toe te lichten, vragen te beantwoorden en informatie over hulpverlening te
geven. Bij deze bijeenkomsten waren ook tolken aanwezig (Spaans, Roemeens, Hongaars).
Concreet bestond/bestaat het hulpaanbod uit de volgende elementen:
• De Huiskamer Aanloop Prostituees (HAP), inclusief artsenspreekuur.
• De uitgebreidere hulpverlening en uitstapprogramma’s zijn en blijven
beschikbaar. Het aanbod is extra onder de aandacht gebracht door
gemeente en door de hulpverlening zelf.
• De medewerkers van HAP, Prostitutieteam en de artsen hebben tijdens de
verschillende sluitingen extra spreekuren gehouden en extra «outreachend» gewerkt.
• De medewerkers van het HAP hebben na de sluiting telefonisch contact
gezocht met de vrouwen (en doen dit nog steeds als de vrouwen dat
wensen).
• Medewerkers HAP en Prostitutieteam zijn ook actief op internet: zij leggen
zo contact en brengen hun aanbod onder de aandacht.
• Nieuwe website van Tussenvoorziening (HAP en Prostitutieteam).
• Afspraken met de afdeling Werk en Inkomen: om eventuele aanvragen
voor bijstandsuitkeringen soepel te laten verlopen.
Vraag 3
Waarop baseert de gemeente Utrecht haar overtuiging dat de sluiting heeft
bijgedragen aan het tegengaan van mensenhandel? Wat is uw verklaring
voor het feit dat de inzet van politie, gemeente en hulpverlening niet heeft
geleid tot extra aangiften?
Antwoord 3
Door het intrekken van de vergunning(en) staat vast dat in ieder geval geen
verdere slachtoffers konden worden gemaakt dan wel te werk worden gesteld
binnen een door de gemeente Utrecht vergunde seksinrichting. De mogelijkheid dat de praktijken zich hebben verplaatst naar andere steden en/of naar
niet-vergunde seksinrichtingen is daarmee niet uitgesloten. Ik verwijs ook
naar wat ik in mijn antwoorden op eerdere Kamervragen (zie de verwijzing in
vraag2 heb opgemerkt over verplaatsingseffecten.
De aangiftebereidheid onder slachtoffers van mensenhandel is niet groot.
Deze slachtoffers verkeren doorgaans in een afhankelijke, kwetsbare positie.
Mensenhandelaren hebben er alle belang bij slachtoffers sociaal te isoleren,
onwetend te laten en afhankelijk te houden om zo lang mogelijk profijt te
trekken uit de uitbuitingssituatie. De rapportages van de Nationaal Rapporteur
Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen gaan uitvoerig in op deze
problematiek. Voor een uiteenzetting over wat er wordt gedaan om de
aangiftebereidheid te vergroten verwijs ik naar mijn antwoord op uw in vraag
1 eerdere vragen over dit onderwerp.
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1575

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2