Uitgangspunten

Cultuurbeleid 2021-2024

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
2

Inleiding

3

Deel 1: uitgangspunten

Deel 2: basisinfrastructuur en fondsen 2021-2024

17

Fondsen

17

Podiumkunsten

20

Voorbereiding periode 2021-2024

5

Musea

22

Verbreding en vernieuwing

6

Beeldende kunst

23

Een sterke cultuursector

7

Ontwerp

24

Cultuur van en voor iedereen

10

Film

25

Cultuur is grenzeloos

14

Letteren

26

Financieel kader deel 1

15

Criteria

16

Ontwikkelfunctie en festivals ontwerp,
beeldende kunst en crossovers

27

Ondersteuningsstructuur

28

Financieel kader 2021-2024

31

Financieel kader inzet middelen Regeerakkoord

32

Moties en toezeggingen

33

Tot slot

34

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
3

Inleiding
Wegdromen in een boek of je omver laten blazen
door de schoonheid van een schilderij. Helemaal
opgaan in een dansvoorstelling, film of toneelstuk.
Je verwonderen over de architectuur van een
gebouw. Je laten opzwepen door een DJ of
ontroerd raken door een opera.

voor andere winkels in het gebied, zo blijkt uit onderzoek van het
KVB Boekwerk. Kortom: cultuur verrijkt. Het verdiept ons gevoelsleven, het maakt de samenleving hechter en stimuleert bedrijvigheid.
We kunnen trots zijn op ons cultureel klimaat: de kwaliteit is hoog
en de belangstelling warm. Nederlandse musea verwelkomen
miljoenen bezoekers uit binnen- en buitenland. Acteurs en

Cultuur doet wat met je. Het raakt je en zet aan tot denken.

musici, architecten en ontwerpers, dansers en schrijvers staan

Cultuur prikkelt de verbeelding. Als je je kunt verplaatsen in een

internationaal in hoog aanzien. De wereld roemt het lef van

personage uit een toneelstuk, boek of film, dan maakt dat je ook

Nederlands ontwerp. Het open en innovatieve karakter wordt

nieuwsgierig naar een ander. Cultuur helpt je in te leven in de

vaak als kenmerkend gezien voor kunst uit Nederland.

wereld van een ander.

Nederlandse kunstenaars kijken met een open blik naar het
buitenland en trekken de grens over. Dat is niet vanzelfsprekend

Cultuur verbindt. Mensen beleven cultuur vaak samen: als

in een tijd waarin grenzen scherper worden getrokken.

bezoeker of als maker, in een theaterzaal of dorpshuis. Samen

Ik gun het iedereen om van de rijkdom van cultuur te genieten.

muziek maken in een fanfare schept een band, net zoals met

Ook mensen die daar uit zichzelf niet toe komen. Mensen die

elkaar een performance instuderen of elkaar ontmoeten bij

een zetje nodig hebben om een kaartje te kopen voor het

een tentoonstelling dat doet.

museum of een theater. Bijvoorbeeld omdat ze zich nog niet
voldoende herkennen in het aanbod.

Cultuur is ook economisch een factor van betekenis: bezoekers
van een filmfestival, een museum of een voorstelling reizen

Het aanbod dat het Rijk ondersteunt, zou een goede afspiegeling

erheen, drinken wat vooraf en gaan na afloop in de buurt een hapje

moeten zijn van verschillende voorkeuren in de samenleving én

eten. En als een boekhandel zich ergens vestigt, is dat ook goed

van het culturele veld. Het landelijk cultuurbeleid zou het beste

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
4

moeten bevatten dat het culturele leven te bieden heeft. Ook
nieuwe vormen, andere genres en nieuw publiek moeten er een
plaats in krijgen. Met mijn maatregelen verwezenlijk ik een langgekoesterde wens van het culturele veld zelf: een verbreding van
de basisinfrastructuur ‘die meer recht doet aan de samenhang
én diversiteit van het bestel en het publiek.’ Daarnaast is het
belangrijk dat kunstenaars een eerlijke beloning ontvangen voor
hun inspanningen.
Over die uitgangspunten - verbreding en vernieuwing, een sterke
culturele sector, cultuur voor iedereen en cultuur is grenzeloos gaat het eerste deel van deze brief. Ook schets ik hierin hoe ik
deze doelen samen met mijn medebestuurders in gemeenten en
provincies wil bereiken. Het tweede deel schetst de samenstelling
van de basisinfrastructuur in de periode 2021-2024.
In Cultuur in een open samenleving en Erfgoed telt heb ik
uiteengezet hoe het kabinet het grootste deel van de extra
middelen uit het Regeerakkoord invult. Het gaat dan om
€ 325 miljoen voor erfgoed en monumenten en voor cultuur
(en historisch democratisch bewustzijn) een reeks die oploopt
tot € 80 miljoen structureel per jaar vanaf 2020. In de brief
Voortgang Cultuur in een open samenleving heb ik deze
middelen nader ingevuld voor 2019. Deze brief bevat de
uitwerking voor 2020 en de periode 2021-2024.
Nationale Beeldbank • Gert Bunt

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
5

Deel 1: uitgangspunten
Voorbereiding periode 2021-2024
In december 2018 heb ik de Raad voor Cultuur
om advies gevraagd voor de periode 2021-2024.
De Raad heeft zijn advies in april 2019 gepresenteerd.

‘topvoorzieningen’. Dat onderdeel van het advies neem ik niet over.

Ik dank de Raad voor Cultuur voor zijn advies en de grote inzet

Het is van meet af aan mijn insteek geweest de nieuwe periode in

waarmee dit tot stand is gekomen. Cultuur dichtbij, dicht bij Cultuur

nauwe samenspraak met de andere overheden geweest voor te

dient, samen met de thema’s uit Cultuur in een open samenleving,

bereiden. In Cultuur in een open samenleving heb ik de verwachting

als basis voor de periode 2021-2024. De Raad heeft de thema’s

uitgesproken dat de andere overheden evenals het Rijk investeren.

van het cultuurbeleid doordacht uitgewerkt in een omvangrijk

In de proeftuinen van stedelijke regio’s laten we zien hoe we

advies met veel verschillende maatregelen. Al in mijn eerste

samenwerken bij belangrijke thema’s als cultuuronderwijs, talent-

reactie bij ontvangst van het advies heb ik laten weten dat uit

ontwikkeling en vernieuwing en verbreding van het aanbod. Die

deze verschillende voorstellen een keuze moet worden gemaakt.

samenwerking willen we voortzetten.

In deze brief presenteer ik mijn keuzen. Het draagvlak voor de voor-

De samenwerking tussen overheden is geen doel op zich, maar

stellen van de Raad in het culturele veld en bij mijn medebestuurders

staat ten dienste van het culturele veld en het publiek. Om met

heeft die keuzen mede bepaald. Uit gesprekken met het veld en

Kunsten ’92 te spreken: ‘Door meer rekening te houden met keuzes

medebestuurders is gebleken dat er veel steun is voor een uitbreiding

die lokaal worden gemaakt, kunnen we betere randvoorwaarden

van de basisinfrastructuur, waarvoor de verschillende overheden

creëren voor een rijk, divers en bloeiend cultureel leven.’ Ook kunnen

samen verantwoordelijkheid nemen. Minder draagvlak is er voor

we door beter samen te werken procedures vereenvoudigen en het

een scheiding tussen zogenaamde ‘ketenvoorzieningen’ en

draagvlak voor cultuur versterken.

Kwaliteit en (inter)nationaal belang is voor de gehele basisinfrastructuur en het aanbod van de fondsen een voorwaarde.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
6

Het Rijk houdt naast deze samenwerking een eigen verantwoorde-

Verbreding en vernieuwing

lijkheid, die ook in verschillende wetten is vastgelegd, onder meer
in de Wet op het specifiek cultuurbeleid (met de beschrijving van

Samen met de andere overheden wil ik in de nieuwe basis­

de basisinfrastructuur en de rol van de cultuurfondsen van het Rijk)

infrastructuur ruimte bieden aan meer genres en nieuwe spelers.

en de Erfgoedwet. Ook heeft het Rijk een bijzondere verantwoorde-

Zo versterken we het draagvlak voor cultuur. Door aandacht voor

lijkheid voor het internationaal cultuurbeleid. Landelijke visie en regie

andere kunstvormen en nieuwe generaties makers bereiken we

zijn nodig.

ook groepen die zich misschien minder aangesproken voelen door
wat er nu in schouwburgen, concertzalen en musea te beleven is.

De stedelijke regio’s zijn op initiatief van steden en provincies
zelf tot stand gekomen. Ze verschillen in omvang, inwonersaantal

Vernieuwende genres strekken zich vaak uit over meerdere

en cultureel aanbod. Ze hebben elk hun eigen profiel. Ik laat de

disciplines. Zo komen in de urban arts beeldende kunst

indeling aan de regio’s zelf. Ik vind het belangrijk dat deze indeling

(vanuit graffiti), dans (vanuit hiphop en streetdance), literatuur

niet van bovenaf wordt vormgegeven, maar aansluit bij de kracht

(vanuit spoken word), muziek, theater en sport (skating, BMX,

en ontwikkelingen in de regio’s zelf.

free running) samen. De urban arts bestaan al sinds de jaren
tachtig en zijn niet meer weg te denken uit het Nederlandse

Ik stel vast dat we als overheden op een constructieve manier in

cultuurlandschap.

gesprek zijn over de inhoudelijke doelen van het cultuurbeleid en
de bereidheid om er gezamenlijk in te investeren. De komende

Toch is dit deel van het kunstenlandschap nog nauwelijks terug

tijd gaat het erom die positieve houding om te zetten in concrete

te vinden in de basisinfrastructuur. Dit geldt bijvoorbeeld ook

investeringen en voor kunstenaars en publiek zichtbare resultaten.

voor ontwerp en popmuziek.

Ik besef dat ik wat vraag van mijn medebestuurders; voor
vergroting van het draagvlak voor cultuur en uitbreiding van

Dat wil ik de komende periode veranderen. Net als de Raad voor

de basisinfrastructuur zijn gezamenlijke investeringen nodig.

Cultuur maak ik plek voor meer genres die een breder, gevarieerder
publiek bereiken. Dat doe ik door ruimte te maken voor festivals
en ontwikkelplekken in alle disciplines en sectoren. Ook investeer
ik in het gehele jeugdaanbod.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
7

Zo speel ik in op de inhoudelijke ontwikkelingen in het artistieke

Een sterke cultuursector

veld en de samenleving van nu. In de woorden van Kunsten ’92:
‘Over de hele linie zien we in maatschappij én cultuur een

Eerlijke beloning is voor mij een onbetwistbaar uitgangspunt.

diversificatie optreden waarbij het onderscheid tussen centrum

Eerlijke beloning is wat mij betreft belangrijker dan de kwantiteit

en periferie, tussen hoge en lage cultuur en tussen disciplines

van de productie en werkgelegenheid: meer productie en meer

vervaagt, ten gunste van bottom-up initiatieven, nieuwe samen-

werkgelegenheid mogen niet ten koste gaan van een eerlijke

werkingen, verbindingen en interdisciplinaire projecten.’

beloning.

Verbreding en vernieuwing zijn geen luxe, maar een noodzaak

Ik juich de stappen toe die de sector de afgelopen tijd heeft gezet

om het cultuuraanbod bij de tijd en aantrekkelijk voor de gehele

om zijn collectieve belang te behartigen. Een onderdeel hiervan is

bevolking te houden. Mijn maatregelen voor verbreding en ver-

het overleg tussen werkgevers en werknemers. Ook voor het vervolg

nieuwing in verschillende sectoren staan in deel 2 van deze brief.

is deze sociale dialoog van groot belang. Ik neem maatregelen
om de praktijk in het culturele veld te veranderen. Daarbij kies ik

Daarnaast stimuleer ik verbreding en vernieuwing in alle sectoren

vooral voor sectorbrede maatregelen. Een eerlijke beloning en

via een matchingsregeling samen met de andere overheden.

goede arbeidsvoorwaarden raken immers het gehele culturele

Vernieuwing op het gebied van inhoud en organisatie vindt vaak

veld en niet enkel de instellingen die het Rijk ondersteunt.

lokaal plaats. Gemeenten en provincies financieren deze vernieuwing vaak al. Het Rijk gaat initiatieven die bijdragen aan

Net als de Raad ben ik blij met de ontwikkeling van een Platform

landelijke doelen matchen. Zo maken we ook die initiatieven

Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst (PACCT). Zo kan

mogelijk die nog niet rijp genoeg zijn voor financiering via de

een sociaal arrangement tussen werkenden/opdrachtnemers en

basisinfrastructuur of via de zes cultuurfondsen. Ik investeer

werkgevers/opdrachtgevers tot stand komen. Ik zie PACCT als een

hierin € 2 miljoen per jaar in de periode 2021-2024.

partner bij goede randvoorwaarden voor de sector en verwacht
mijn ondersteuning van de arbeidsmarktagenda in de periode
2021-2024 via dit platform voort te zetten. Ik roep de organisaties,
werkenden en collectieve verbanden op zich aan dit platform te
verbinden en afspraken mede vorm te geven.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
8

Om een goede bedrijfsvoering mogelijk te maken, heeft in 2017,
2018 en 2019 volledige indexatie (voor prijs- en loonontwikkeling)
plaatsgevonden. Aan de culturele instellingen en de cultuurfondsen
is hiervoor structureel € 36 miljoen beschikbaar gesteld.
Voor de arbeidsmarkt neem ik de volgende sectorbrede
maatregelen:
•	Na overleg met partijen die het veld vertegenwoordigen, kies
ik in 2020 voor een eenmalige investering van € 15 miljoen
voor een structurele voorziening voor permanente professionele ontwikkeling. Deze richt zich op mensen die in de
culturele en creatieve sector werken. In de periode
2021-2024 investeer ik hierin jaarlijks € 1 miljoen.
•	In de periode 2021-2024 ondersteun ik de sociale dialoog
met een bedrag van jaarlijks € 0,5 miljoen.
•	In de periode 2021-2024 lever ik jaarlijks een bijdrage van
€ 1 miljoen aan de ontwikkeling van honoreringsrichtlijnen.
•	In de periode 2021-2024 investeer ik jaarlijks totaal € 0,8 miljoen
in de zes cultuurfondsen voor sectorale arbeidsmarktknelpunten.
Naar aanleiding van de adviezen van de Raad voor Cultuur
Cultuur dichtbij, dichtbij cultuur en Financiering van cultuur neem
ik de volgende maatregelen om de financiering van de sector
te versterken:
In 2020 investeer ik eenmalig € 5 miljoen in een revolverend
•	
productiefonds voor innovatie in de podiumkunsten. Doel is groei
en innovatie in de podiumkunsten te bevorderen en producenten

Nationale Beeldbank • Jan Kranendonk

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
9

in staat te stellen meer risico’s te nemen en te experimenteren

Voor de periode 2021-2024 neem ik voor de basisinfrastructuur

met nieuw werk, nieuwe makers en nieuwe publieksbenaderingen.

inclusief de fondsen de volgende maatregelen:

Het gaat om aanvullende financiering om grotere investeringen

•	Onderschrijving van de Fair Practice Code, de Governance Code

mogelijk te maken via garantiestelling, lening en matching. De

Cultuur en de Code Culturele Diversiteit is een subsidievoorwaarde.

aanvrager moet in staat zijn om de bijdrage uit het fonds terug

Het gaat om een knock-out criterium: instellingen die de codes

te betalen. Dit productiefonds past in de lijn van het advies van

niet onderschrijven, ontvangen geen subsidie. Over de toepassing

de Raad. Dit is een eerste stap. Voor de verbreding van het fonds

van de codes ga ik periodiek met instellingen in gesprek, volgens

naar de hele sector investeer ik in de periode 2021-2024 jaarlijks

het principe: pas toe en leg uit.

€ 2 miljoen.
•	In 2017 is het Filmfonds gestart met een pilot om de Film

•	De basisinfrastructuur kent een maximum aantal te financieren
instellingen per categorie. Ik vraag de Raad bij de beoordeling

Production Incentive (cash rebate) uit te breiden naar high end

van de aanvragen erop te letten dat alle te financieren instel-

tv-series. Deze succesvolle pilot zet ik in 2020 voort met een

lingen hun makers en personeel eerlijk belonen.

extra (incidentele) investering van € 5,55 miljoen.
•	In 2020 doteer ik eenmalig € 2,3 miljoen aan het fonds Cultuur
+ Financiering. Dit fonds verstrekt leningen die beschikbaar zijn
voor individuen en organisaties uit alle disciplines in de creatieve

•	Over een eerlijke beloning maak ik bestuurlijke afspraken met
de andere overheden. Ook zij dienen vanuit hun voorwaarden
een eerlijke beloning mogelijk te maken.
•	Elke instelling met subsidie vanuit het Rijk moet verplicht

sector die aantoonbaar een professionele beroepspraktijk

aansluiten bij bestaande afspraken over honorering (cao en

hebben. Met een extra dotatie wordt het bereik vergroot.

honoreringsrichtlijnen) en de sociale dialoog.

•	In de periode 2021-2024 stel ik jaarlijks € 0,5 miljoen

•	Tot 2021 is er voor muziekensembles en presentatie-

beschikbaar om het geven van privaat geld te stimuleren.

instellingen budget beschikbaar voor honoreringsrichtlijnen.

Ik onderzoek samen met de sector welk instrument hiervoor

In deze sectoren is naar verhouding het verschil tussen de

wordt ingezet.

huidige beloning en een eerlijke beloning het grootst.
Ook hebben sociale partners hier afspraken gemaakt over
een betere beloning. Daarom investeer ik ook in de nieuwe
periode in deze groepen. De specifieke maatregelen hiervoor
staan in deel 2 van deze brief.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
10

Met deze maatregelen sluit ik aan bij de wensen van het culturele

Cultuur van en voor iedereen

veld. Net als de Raad pleit ook Kunsten ’92 voor ‘de invoering van
de Fair Practice Code als subsidievoorwaarde, de oprichting van

Cultuur is van en voor iedereen, ongeacht woonplaats, culturele

een arbeidsmarktplatform, het voorstel voor een scholingsfonds

achtergrond of opleiding. Samen met gemeenten en provincies

voor permanente professionele ontwikkeling en het voorstel voor

wil ik cultuur voor zoveel mogelijk mensen betekenis geven.

een revolverend fonds.’

Dat doen we door cultuur te bevorderen die uitnodigend en
laagdrempelig is en waarbij iedereen zich welkom voelt.

Onder Moties ga ik nader in op een aantal specifieke moties van

Ik richt me daarbij op cultuurparticipatie, immaterieel

de Tweede Kamer.

erfgoed en cultuuronderwijs.

Bij de brief Voortgang Cultuur in een open samenleving is het Onderzoek

Cultuurparticipatie
De cultuurparticipatie in Nederland is groot. Toch bestaan er
tussen groepen burgers grote verschillen in cultuurdeelname en
-beleving. Ik vind dat cultuur van en voor iedereen is.

diversiteit cultuursector verschenen. Het onderzoek, gericht op
herkomst, sekse en leeftijd van personeel van meerjarig gefinancierde
culturele instellingen, laat een aantal positieve ontwikkelingen
zien en toont op welke punten extra aandacht nodig is.

Gemeenten en provincies hebben een grote rol op het gebied
In aanvulling op deze publicatie is een visuele samenvatting gemaakt

van educatie en participatie. Dit blijkt ook duidelijk uit de profielen.

met de meest recente cijfers en ontwikkelingen in de personele

De regio Ede-Wageningen investeert in de cultuurdeelname van

diversiteit van culturele instellingen en adviescommissies van

jongeren, ouderen, Nederlanders met een migratieachtergrond

cultuurfondsen en raden. Ook zijn gegevens uitgesplitst naar

en vluchtelingen. Grote steden werken in hun wijken met ‘cultuur-

instellingen die tot de basisinfrastructuur behoren en andere

ankers’ (Den Haag), ‘wijkcultuurhuizen’ (Utrecht) of ‘cultuurscouts’

culturele instellingen. Deze aanvullingen zijn als bijlagen bij deze

(Rotterdam). In Brabant ondertekenden vertegenwoordigers van

brief opgenomen. Ik juich de stappen die het veld op het gebied

bedrijfsleven, onderwijs, zorg en overheid de Wet op Behoud

van culturele diversiteit zet toe. Het is belangrijk dat het gehele

van Creativiteit om ervoor te zorgen dat iedereen haar of zijn

culturele veld een afspiegeling vormt van de samenleving van nu.

aangeboren creativiteit kan benutten en ontwikkelen.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
11

Twente heeft oog voor amateurverenigingen om ‘de (sociale)

Programma cultuurparticipatie

vitaliteit en leefbaarheid van kernen op peil te houden’. Zo kunnen
amateurverenigingen hun verbindende rol ook in de toekomst
vervullen.

•	Het programma verbindt zorg en sociaal werk met professionele
culturele instellingen, amateur- en erfgoedverenigingen en
kunstenaarsinitiatieven.

Om de cultuurdeelname van ouderen te bevorderen is het Fonds

•	Het programma maakt zowel grotere projecten van landelijke

voor Cultuurparticipatie het programma Age Friendly Cultural

betekenis als kleinere lokale initiatieven mogelijk. Het gaat

Cities gestart. Daaraan doen intussen 24 gemeenten mee.

om zelf dansen, filmen, vloggen of toneel spelen, schrijven of

Ik hecht groot belang aan het VN-Verdrag inzake rechten van

verhalen vertellen. Er is vaak een verbinding met het erfgoed:

personen met een handicap. Met vertegenwoordigers van gehan-

zowel met gebouwen zoals monumenten, als met gebruiken

dicaptenorganisaties heb ik gesproken over behoeften en wensen

en tradities.

op het gebied van cultuurdeelname. Uit die gesprekken bleek een

•	Het Fonds voor Cultuurparticipatie voert het programma uit

grote behoefte aan eigentijds aanbod van creatieve activiteiten.

met een matchingsregeling. Het Landelijk Kennisinstituut
Cultuureducatie en Amateurkunst ondersteunt het programma

In de periode 2021 tot 2024 stimuleer ik toegankelijkheid met

met expertise en kennisdeling. Het werkt hiervoor samen met

een programma cultuurparticipatie. Dit programma heeft als

andere organisaties. Het programma levert inzichten op over

doel de cultuurdeelname van zoveel mogelijk verschillende

de drempels voor de niet-bezoeker van cultuur.

groepen te bevorderen. Ik stel hiervoor in 2021-2024 in totaal

•	Het programma start vanuit lokale initiatieven. De beoogde

€ 5,08 miljoen per jaar beschikbaar. Het Rijk ondersteunt hiermee

deelnemers beslissen mee over de uitwerking. Dit betekent

de initiatieven van gemeenten en provincies.

dat inhoud, aanpak en doelgroep per gemeente verschillen.
Er is ruimte voor maatwerk in schaal en bereik.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
12

Immaterieel erfgoed
Immaterieel erfgoed beleven mensen met elkaar. Het omvat
gebruiken, feesten en ambachten die we door willen geven aan
volgende generaties. Dat verbindt. Immaterieel erfgoed leeft
en is steeds in ontwikkeling. Het omvat cultuuruitingen van
alle groepen mensen in Nederland: van het Zomercarnaval in
Rotterdam tot midwinterhoornblazen in Overijssel.

In de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:
•	De brede regeling immaterieel erfgoed is recent bij het Fonds
voor Cultuurparticipatie van start gegaan. Daarnaast ontwikkelt
het fonds samen met het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
en het Mondriaan Fonds een regeling voor het eigentijds behoud
van ambachten en een voor immaterieel erfgoed in groot­
stedelijke context. Deze regelingen zet ik in 2021-2024 voort.
•	Begin 2019 heb ik samen met de ministers van cultuur van

Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland coördineert

de andere landen in het Koninkrijk een intentieverklaring

de uitvoering van het UNESCO-verdrag inzake de Bescherming

ondertekend om het UNESCO-verdrag uit te werken.

van Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland.

•	In het kader van de nieuwe Omgevingswet ondersteun
ik gemeenten met kennis over (immaterieel) erfgoed.

Gemeenschappen kunnen zich aanmelden en opgenomen
worden in het netwerk of de inventaris. Er zijn inmiddels
138 praktijken in de inventaris opgenomen. In 2017 is
het molenaarsambacht op de Representative List van het
Immaterieel Erfgoedverdrag van UNESCO gekomen.
Het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft mede naar aanleiding
van de motie van het Kamerlid Aartsen een nieuwe regeling
opgesteld. Deze biedt verenigingen meer mogelijkheden om
een eigentijdse invulling te geven aan immaterieel erfgoed.
Vrijwilligers spelen een belangrijke rol. Het fonds heeft ook voor
hen aandacht.

Cultuuronderwijs
Dit kabinet investeert in goed cultuuronderwijs. Ik heb extra
geld beschikbaar gesteld voor filmonderwijs, museumbezoek
door scholieren, muziekonderwijs en leesbevordering. Met het
programma Cultuureducatie met kwaliteit, de Cultuurkaart, de
VMBO-regeling en de MBO-card bereiken we alle leeftijden.
De komende periode hebben vooral kansengelijkheid en
integraal cultuuronderwijs mijn aandacht. Ik zie goede mogelijkheden om cultuur en gelijke kansen te verbinden. De sociale of
economische achtergrond van een leerling mag geen belemmering
zijn. Daarom wil ik meer aandacht voor scholen die het moeilijk
vinden goed cultuuronderwijs te geven.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
13

In de curriculumherziening is kunst en cultuur één van de leergebieden die tot het curriculum gaat behoren. Het streven is
de Tweede Kamer in 2021 een voorstel voor geactualiseerde
onderwijsdoelen te sturen.
Ik kies voor integraal cultuuronderwijs en geef niet langer voorrang
aan bepaalde kunstdisciplines. Scholen, de Raad voor Cultuur en
de andere overheden hebben mij hierom gevraagd. De afgelopen
jaren is er, ook dankzij de Tweede Kamer, veel aandacht geweest
voor muziekonderwijs. Een kwart van de scholen voor primair
onderwijs maakt gebruik van de impuls. Ook kunnen alle pabo’s
ervan gebruik maken. Lokaal zijn er veel mooie initiatieven
ontstaan. Dit geeft een stevige basis voor goed muziekonderwijs.
Het tijdelijke programma Méér muziek in de klas eindigt eind
2020. Binnen het programma Cultuureducatie met kwaliteit en het
herziene curriculum blijven er uitstekende mogelijkheden om
hierop voort te bouwen. Bovendien geldt
de publiek-private aanpak, met de stimulerende rol van de
VandenEnde Foundation en lokale sponsors, als inspiratie
voor het bredere cultuureducatiebeleid vanaf 2021.
Binnen het programma Cultuureducatie met kwaliteit komt er meer
ruimte voor het voortgezet onderwijs en de aansluiting tussen
binnen- en buitenschoolse activiteiten. De vraag van scholen
blijft het uitgangspunt. Ik houd oog voor de werkdruk
in het onderwijs.
Nationale Beeldbank • Berlinda van Dam

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
14

In 2020 neem ik de volgende maatregelen:

Cultuur is grenzeloos

•	Met mijn medebestuurders en de PO-Raad wil ik komen
tot een nieuw bestuurlijk akkoord en een vervolg op

Cultuur kent geen grenzen. Internationale uitwisseling is bij cultuur

Cultuureducatie met kwaliteit.

net zo vanzelfsprekend als in de wetenschap; die uitwisseling wil

•	Ik ga in gesprek met de MBO Raad met als doel het cultuuronderwijs binnen het MBO te versterken.
•	Ik verbreed de regeling deskundigheidsbevordering muziek,
nu bestemd voor pabo’s, voor cultuureducatie in brede zin.

ik verder stimuleren. Ze draagt bij aan een open blik op de wereld,
de ontwikkeling van talent en rijkdom van geest. In het buitenland
onderscheidt Nederland zich vaak door een vernieuwende en
onconventionele aanpak. Het buitenland heeft een grote
belangstelling voor onder meer Nederlandstalige literatuur en

In de periode 2021 tot 2024 neem ik de volgende maatregelen:

Nederlands erfgoed. De basisinfrastructuur biedt ruimte aan

•	Er komt een vervolg op het programma Cultuureducatie met

de voorhoede van het Nederlandse culturele aanbod en draagt

kwaliteit. Dit programma zal breder van opzet worden en

bij aan talentontwikkeling.

inspelen op de komst van het nieuwe curriculum. De maatregelen voor afzonderlijke disciplines en onderwijsniveaus

Internationalisering is de praktijk in het culturele veld. Het inter-

integreer ik in dit programma. Zo zal de VMBO-regeling voor

nationaal cultuurbeleid draagt bij aan internationale uitwisseling

VMBO en praktijkonderwijs opgaan in dit programma.

en aan het internationale profiel van Nederland door cultuur te

Penvoerders krijgen meer ruimte om in te spelen op lokale

verbinden aan maatschappelijke opgaven en diplomatie, buiten-

wensen, zoals aandacht voor het voortgezet onderwijs,

landbeleid en mensenrechten. Het internationaal cultuurbeleid is

gelijke kansen en de relatie binnenschools-buitenschools.

een verantwoordelijkheid van de bewindspersonen van

•	Ik verhoog het bedrag dat andere gemeenten dan de G9

Buitenlandse Zaken en OCW. De uitvoering is in handen van onder

ontvangen. Zij ontvangen in de nieuwe periode hetzelfde

meer de cultuurfondsen, DutchCulture, EYE, Het Nieuwe Instituut

bedrag als de G9, namelijk € 0,79 per leerling. Ik investeer via

en ambassades. DutchCulture brengt de expertise vanuit meerdere

het programma Cultuureducatie met kwaliteit hierin € 3,5 miljoen.

disciplines samen en stemt de gezamenlijke inzet af.

• Cultuureducatie met kwaliteit wordt toegankelijk voor
aanvragers in Caribisch Nederland.

Najaar 2019 ontvangt de Tweede Kamer het nieuwe beleids-

•	Ik zet de Cultuurkaart voor het voortgezet onderwijs voort. De

kader voor het internationaal cultuurbeleid. Ik stel dit kader

Cultuurkaart komt vanaf 2021 ook beschikbaar voor het VSO.

samen met de minister van Buitenlandse Zaken en de minister

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
15

voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking op.

•	Er zijn verschillende uitvoerders van het internationaal

Het kader schetst de rolverdeling tussen de verschillende spelers

cultuurbeleid, zoals de cultuurfondsen, ondersteunende

en de financiën voor de nieuwe periode.

instellingen en de Rijksdiensten. Ik vraag hen bij activiteiten
op het gebied van internationalisering in de landen uit het

•	Ik hecht aan internationale samenwerking vanuit de regio.
De komende tijd verken ik met de andere overheden de manier

beleids-kader internationaal cultuurbeleid 2021-2024,
dit kader als uitgangspunt te hanteren.

waarop het Rijk goede voorbeelden over internationale
samenwerking kan uitwisselen. Het gaat dan om samenwerking

Financieel kader deel 1

vanuit de regio met Vlaanderen en Duitsland, met andere landen
in Europa en verder weg. En het gaat om activiteiten na het
Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed 2018 en uitwisseling
in het kader van UNESCO.
•	Het programma Creative Europe (2014-2020) van de Europese
Unie en andere EU-programma’s versterken door internationale
samenwerking ook de positie van de Nederlandse culturele en
audiovisuele sector, onder meer op het gebied van erfgoed,
digitalisering en innovatie en het bereik van kinderen en jongeren.
Nederland is succesvol in het programma Creative Europe. Het
culturele veld heeft veel belangstelling voor Europese samenwerking, zoals de brief van onder meer Kunsten ’92, Eurosonic
en Waag – Technology & Society duidelijk maakt. De Creative
Europe Desk speelt een belangrijke bemiddelende rol. Voor de

(alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s)

2020

2021-2024

-

2,00

Revolverend productiefonds

5,00

2,00

Verlenging uitbreiding cash rebate film

5,55

-

Eenmalige dotatie Fonds Cultuur+ Financiering

2,30

-

Permanente professionele ontwikkeling

15,00

1,00

Ondersteuning van de sociale dialoog

-

0,50

Ontwikkeling honoreringsrichtlijnen

-

1,00

Stimuleren geven privaat geld

-

0,50

Knelpunten arbeidsmarkt fondsen

-

0,80

VERBREDING EN VERNIEUWING
Matchingsregeling verbreding en vernieuwing
EEN STERKE CULTUURSECTOR

nieuwe periode (2021-2027) zet ik in op handhaving van het

CULTUUR VAN EN VOOR IEDEREEN

programmacomité en vermindering van administratieve lasten.

Programma Cultuurparticipatie

-

5,08

Dit zijn ook de aandachtpunten vanuit het veld, steden en

Cultuureducatie met kwaliteit

-

3,50

de Tweede Kamer.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
16

Criteria

cultuuronderwijs moeten van hoge kwaliteit zijn en inspelen
op de behoefte van scholen. Ook moeten zij aansluiten op het

Op grond van de hiervoor geschetste uitgangspunten kom ik tot

programma Cultuureducatie met kwaliteit in de regio.

de volgende algemene criteria voor de periode 2021-2024:
•	Kwaliteit: voor financiering door het Rijk is kwaliteit van (inter)
nationaal niveau een voorwaarde.
•	Vernieuwing: van alle instellingen met financiering van het

Een eigeninkomsteneis veroorzaakt bij instellingen een grote
administratieve lastendruk. Omdat de eigen inkomsten van
instellingen de afgelopen jaren zijn gestegen en daarmee de

Rijk verwacht ik dat zij in beweging blijven. De aansluiting bij

praktische betekenis van de eigeninkomstennorm afneemt,

het publiek van nu beperkt zich niet tot bepaalde genres of

schaf ik deze af. Ik blijf een goede bedrijfsvoering en diverse

groepen makers. Ook in de samenstelling van het personeel

financieringsmix belangrijk vinden. Ik geef dit als een beoordelings-

moeten aanvragers duidelijk maken dat zij bij de diverse

criterium mee aan de Raad voor Cultuur. Toepassing van de Fair

samenleving van nu horen.

practice code is een subsidievoorwaarde. Mogelijk stijgen daardoor

•	Eerlijke beloning: cultuur heeft een belangrijke intrinsieke

de loonkosten voor instellingen. Hoe meer inkomsten daar

en verbindende waarde. Wie voor die waarde zorgt,

tegenover staan, des te meer armslag de instellingen hebben.

heeft recht op een eerlijke beloning.

Onder Een sterke cultuursector ben ik nader ingegaan op de specifieke

•	Bevordering van educatie en participatie.

voorwaarden op het gebied van arbeidsmarkt, governance en

•	Geografische spreiding.

diversiteit. Toepassing van de Fair Practice Code, de Governance
Code Cultuur en de Code Culturele Diversiteit is

Van alle aanvragers voor de basisinfrastructuur verwacht ik

een voorwaarde om voor subsidie in aanmerking te komen.

duidelijke en realistische plannen voor het publieksbereik die
aandacht besteden aan nieuwe groepen, waaronder jongeren.
Uit gesprekken met het culturele veld, scholen en medebestuurders
concludeer ik dat het niet zinvol is van alle aanvragers plannen
te eisen op het gebied van cultuuronderwijs. De samenwerking
tussen scholen en het culturele veld is nu soms te aanbod­
gericht. Aanvragen met uitgewerkte plannen op het gebied van

Regeling periode 2021-2024
De Subsidieregeling culturele basisinfrastructuur 2021-2024 is een
bijlage bij deze brief. De regeling beschrijft de criteria en functies
die in de nieuwe periode voor subsidie van het Rijk in aanmerking
komen. Ik streef naar eenvoud in de uitwerking en vermindering
van administratieve lasten. Ik neem daarom geen bestemmingsfondsvoorschriften in de regeling op.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
17

Deel 2: basisinfrastructuur en fondsen
2021-2024
Hieronder schets ik de maatregelen voor
de fondsen en de verschillende sectoren.

De fondsen financieren instellingen en ondersteunen makers en
projecten. Daarnaast overzien de fondsen de gehele sector en
zijn zij in staat om in samenhang beleid te maken: van individuele

Fondsen

makers tot grote instellingen. Het is van belang dat de fondsen
in hun instrumentarium en budget goed worden

De landelijke culturele infrastructuur bestaat uit de instellingen

uitgerust om dit te blijven doen.

gefinancierd via de basisinfrastructuur en de zes cultuurfondsen.
De zes cultuurfondsen zijn complementair aan de basisinfra-

De fondsen zijn in 2018 gevisiteerd. De onafhankelijke visitatie-

structuur. De basisinfrastructuur maakt een Rijk, gevarieerd

commissie is van mening dat de cultuurfondsen goed tot uitstekend

hoogwaardig cultuuraanbod mogelijk, verspreid over het hele

functioneren: ‘De visitatiecommissie trof professionele instellingen

land van en voor iedereen.

aan met betrokken medewerkers, gezichtsbepalende directeuren
en competente raden van toezicht.’ Van de aanbevelingen uit

De zes cultuurfondsen zijn beeldbepalend en actief binnen alle

het vorige visitatierapport uit 2014 is serieus werk gemaakt:

culturele disciplines: architectuur, digitale cultuur en vormgeving,

zo hebben de fondsen stappen gezet om zich op het gebied van

beeldende kunst, erfgoed, film, letteren, podiumkunsten en

governance, culturele diversiteit en de relatie met het culturele

cultuurparticipatie en -educatie. De cultuurfondsen zorgen voor

veld verder te ontwikkelen.

doorstroming, vernieuwing, talentontwikkeling en zoeken actief
naar verbinding met publiek, makers, kunstenaars en regio.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
18

De juridisering van regelingen blijft een punt van aandacht.

•	Vanaf 2018 heb ik € 10 miljoen per jaar extra toegekend aan

De aanvraagprocedures zijn soms ingewikkeld waardoor afwijkende

de fondsen voor tijdelijke ondersteuning van instellingen tot

aanvragen soms niet goed in de regelingen passen. Uiteraard

de nieuwe basisinfrastructuur begint. Deze middelen voeg ik

dienen fondsen zich aan de juridische procedures te houden.

in de periode 2021-2024 toe aan het budget voor instellingen

Tegelijkertijd adviseert de visitatiecommissie binnen die kaders

via de basisinfrastructuur. Het Fonds Podiumkunsten heeft in

te zoeken naar vrije ruimte waardoor ook innovatieve, unieke en

deze € 10 miljoen een aandeel van € 8,6 miljoen. Dit betekent

niet in regelingen te vangen projecten gerealiseerd kunnen worden.

dat er in de periode 2021-2024 minder budget zal zijn voor
meerjarig gefinancierde instellingen bij dit fonds. Daarom

Van de fondsen verwacht ik dat zij de komende periode hun

vraag ik het Fonds Podiumkunsten om een goede balans te

regelingen vereenvoudigen, nog meer samenwerken en meer

zoeken tussen gezelschappen met een infrastructurele taak

oog hebben voor discipline-overstijgende projecten. Ik verzoek

en instellingen met een signatuur die verbonden is aan een

hen de meerjarige regelingen zo aan te passen dat deze instel-

artistiek leider.

lingsubsidies mogelijk maken. De regelingen moeten aanvullend

•	In de huidige periode is het mogelijk dat instellingen in de

zijn op de basisinfrastructuur. Verder vraag ik de fondsen in

basisinfrastructuur voor specifieke regelingen een aanvraag

gezamenlijkheid samen te werken met de stedelijke regio’s.

kunnen indienen bij een fonds. In de periode 2021-2024

Hiervoor zijn al initiatieven gestart. Ik vraag de fondsen deze

blijft die mogelijkheid bestaan.

initiatieven te bundelen om flexibel in te spelen op het culturele
veld, over de gehele breedte van de sector.
Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:
•	De middelen voor vernieuwing en talentontwikkeling uit
het Regeerakkoord voor de fondsen maak ik voor de periode
2021-2024 structureel. Het gaat om een bedrag van
€ 9,9 miljoen per jaar.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
19

Nationale Beeldbank • Eugene Winthagen

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
20

Podiumkunsten

•	Ik geef het Fonds Podiumkunsten de opdracht om een
aparte meerjarige regeling voor jeugdaanbod te ontwikkelen

In de periode 2021-2024 breid ik de basisinfrastructuur uit, waarbij

en deze niet te laten concurreren met meerjarige regelingen

ik de Raad voor Cultuur vraag bij de boordeling van aanvragen

voor volwassen aanbod.

keuzes te maken die aansluiten bij de kwaliteiten van het culturele

•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan maximaal 7 festivals

veld in de verschillende regio’s en de samenstelling van het publiek.

met een internationaal platform, waarbij er ruimte is voor

Ook vraag ik de Raad bij de beoordeling van de aanvragen oog

interdisciplinaire programmering. Ik investeer € 1 miljoen

te hebben voor de breedte van de podiumkunsten en de ontwik-

in deze categorie.

keling van crossovers en urban arts.

•	De Raad adviseert extra te investeren in Opera Zuid en
De Nederlandse Reisopera. Ik neem dit advies over en

Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:

investeer € 1,5 miljoen in deze categorie.

•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan maximaal 7 muziek-

•	Ik investeer € 0,7 miljoen in het symfonieorkest met begeleidings-

ensembles. Ik investeer € 1 miljoen in deze categorie voor

activiteiten voor dans en continueer de investering in het

een betere beloning van musici.

symfonieorkest met aanbod van pop- en jazzmuziek van

•	Ik investeer € 1 miljoen voor een betere beloning bij het Fonds
Podiumkunsten met bijzondere aandacht voor musici.

€ 0,75 miljoen.
•	Festivals en podia zie ik als een fijnmazig netwerk van

•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan maximaal 15 jeugd-

presentatieplekken waarin de traditionele scheidslijnen tussen

gezelschappen. Het toekomstig publiek komt zo meer in aan-

disciplines verdwijnen. Mede daardoor past het aanbod zich

raking met alle facetten van de podiumkunsten. Ik continueer

gemakkelijker aan de omgeving en het publiek aan. Ik geef

de investering van € 0,9 miljoen in de jeugdtheatergezelschap-

het Fonds Podiumkunsten de opdracht om de mogelijkheden

pen. Daarnaast investeer ik een extra bedrag van € 0,95

voor podia en festivals om nieuw en ander publiek te trekken,

miljoen in deze categorie en investeer ik € 0,1 miljoen in

te vergroten. Met de pilot 2P: verbinden produceren en pre-

het dansgezelschap dat voorziet in de productie en

senteren is hiermee ervaring opgedaan. De pilot was gericht

distributie van jeugddans.

op samenwerking tussen podia en festivals met gezelschap-

•	Ik hevel € 7,2 miljoen van het Fonds Podiumkunsten over

pen en ensembles.

naar de basisinfrastructuur. Dit bedrag is bestemd voor

In deze pilot is geleerd hoe er flexibel kan worden ingespeeld op

jeugdgezelschappen en muziekensembles.

de behoefte aan meer voorstellingen en hoe eenzelfde productie

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
21

op meer podia kan worden gespeeld. Zo kunnen gezelschappen,
samen met anderen, een nieuw en breder publiek bereiken in
verschillende regio’s. Ik vraag het fonds gebruik te maken van
de uitkomsten van deze pilot en hierbij de regio’s goed te
betrekken.
•	Ik hecht eraan dat podiumkunstinstellingen over de grenzen
van disciplines heen kunnen werken. Ik zorg er daarom voor
dat de regelgeving hier ruimte voor biedt.
Financieel kader podiumkunsten
Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018
BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

Theater

20,04

-

20,04

Jeugdpodiumkunsten

8,39

1,85

10,24

Dans

18,98

0,10

19,08

Symfonieorkesten

54,20

1,45

55,65

Muziekensembles

4,38

1,00

5,38

Opera

30,76

1,50

32,26

Festivals

4,79

1,00

5,79

Fonds Podiumkunsten

60,76

47,27

Extra middelen voor tijdelijke
ondersteuning instellingen

-8,66

Overheveling jeugdpodiumkunsten en muziekensembles

-7,18

Talentontwikkeling en vernieuwing

1,35

Arbeidsvoorwaardenmiddelen musici

1,00

Nationale Beeldbank • Berlinda van Dam

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
22

Musea

gemeentelijke of provinciale collectie. Ik vraag de bestuurders
in het land per provincie een museum voor te dragen. Ik stel

Musea spelen een belangrijke rol bij het bewaren van de schatten

hiervoor € 0,25 miljoen jaarlijks per museum beschikbaar.

uit ons verleden en de kennismaking van nieuwe generaties met

•	De Raad vraagt om aandacht voor de positie van kleinere musea.

dit verleden. De Raad voor Cultuur wijst erop dat zij voor tal van

Ik volg het advies van de Raad en vraag het Mondriaan Fonds

gebieden grote waarde hebben: ’kunst, geschiedenis, natuurhistorie,

zijn regeling voor deze groep aan te passen, en verhoog het

volkenkunde, bedrijf, wetenschap en techniek.’

bedrag van deze regeling met € 1 miljoen jaarlijks in de periode
2021-2024.

Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:
•	De Raad heeft geadviseerd de publieksactiviteiten van instellingen
in de Erfgoedwet niet langer via de basisinfrastructuur te financieren,

•	De Raad adviseert de positie van het Fotomuseum te versterken.
Ik investeer € 1,5 miljoen in de periode 2021-2024.
•	Op mijn verzoek en vanwege de motie Dik-Faber heeft de Raad

maar dit ook via de Erfgoedwet te laten lopen. Ik neem dit

over wetenschapsmusea en science centra geadviseerd. De Raad

advies van de Raad over. Hiermee wordt een belangrijke wens

maakt onderscheid tussen instellingen die het behoud en beheer

van het veld gehonoreerd. Voor de overheveling van de middelen

van een collectie als kerntaak hebben - de wetenschapsmusea -

voor publieksactiviteiten is een wijziging van de Erfgoedwet

en instellingen die deze kerntaak niet hebben. Bij instellingen

nodig. Ik zal deze in gang zetten. Tot die tijd zal de subsidie die

met een collectie is het culturele belang duidelijk. Zij zouden

de huidige musea in de basisinfrastructuur ont-vangen voor hun

volgens de Raad, zoals nu het geval is, een beroep moeten

publieksactiviteiten rechtstreeks worden gekoppeld aan de

kunnen doen op regelingen van het Mondriaan Fonds. Voor

Erfgoedwetsubsidie. Het totaal aan middelen dat zij ontvangen

instellingen zonder collectie is de culturele betekenis minder

is vrij inzetbaar voor beide doeleinden.

evident. Financiering vanuit cultuurmiddelen ligt dan ook niet

•	Ik vraag de rijksmusea de visitatie vorm te geven om

voor de hand. Ik deel het advies van de Raad. Dit laat onverlet

verdere verbetering te stimuleren. Ik vraag de Raad

dat wetenschapsmusea en science centra een belangrijke

te adviseren over het kader voor de visitatie.

bijdrage leveren aan de toegankelijkheid van cultuur en weten-

•	De Raad adviseert om stedelijke en provinciale musea te

schap voor een breed publiek, vooral ook voor kinderen en

ondersteunen in de basisinfrastructuur voor publiekstaken

jongeren. Ik hecht er daarom aan dat het Mondriaan Fonds

van (inter)nationaal belang. Dit advies neem ik over. De basis-

uiteenlopende projecten van diverse wetenschapsmusea en

infrastructuur biedt ruimte aan maximaal 12 musea met een

science centra blijft ondersteunen, zoals bijvoorbeeld destijds

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
23

Beeldende kunst

de nieuwe presentatie van Geofort over big data. Daarnaast
profiteren de science centra van de middelen die de komende
jaren structureel beschikbaar komen voor wetenschaps-

De Raad voor Cultuur constateert in zijn sectoradvies over

communicatie rondom Nationale Wetenschapsagenda (NWA).

de beeldende kunst dat ‘experiment, onderzoek en discours’

Ze zullen met een deel van deze middelen een regionale

kenmerkend zijn voor deze discipline. De Raad spreekt

verbindingsfunctie vervullen en evenementen organiseren,

zijn zorg uit over de ‘grenzeloosheid, kleinschaligheid en

passend binnen de doelen van de NWA. NWO geeft op dit

versnippering’ die de sector ‘kwetsbaar’ maken. Het is

moment deze samenwerking vorm.

dan ook belangrijk dat de presentatie-instellingen brede

•	Ik vind het belangrijk dat er aandacht is voor het slavernij-

groepen in de samenleving in contact brengen met

verleden. Daarom voer ik gesprekken met de gemeente

de beeldende kunst. Ik investeer in presentatie-

Amsterdam over de samenwerking tussen Rijk en gemeente

instellingen om die zichtbaarheid te vergroten.

bij een nationale voorziening voor het slavernijverleden.
Voor de ontwikkeling van een nationale voorziening

Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:

slavernijverleden in Amsterdam reserveer ik een bedrag

•	Presentatie-instellingen liggen aan de basis van experiment

van € 1 miljoen per jaar.

en vernieuwing in de beeldende kunst. Hier wil ik zo veel
mogelijk publiek mee in aanraking brengen. Daarom behoud

Financieel kader musea

ik 6 presentatie-instellingen in de basisinfrastructuur.
Ik investeer een bedrag van 0,9 miljoen waarvan € 0,15 miljoen

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

Musea (regeling onder Erfgoedwet)

74,95

1,92

76,87

geef ik twee instellingen de opdracht om zich specifiek te

Regionale musea (BIS)

-

3,00

3,00

richten op het verbreden van hun (inter)nationale publiek.

Regeling kleine musea via het MF

-

1,00

1,00

Reservering voor nationale
voorziening Slavernijverleden

-

1,00

1,00

voor een betere beloning van beeldend kunstenaars. Daarbij

•	Ik verhoog het budget voor de meerjarige regeling voor
presentatie-instellingen bij het Mondriaan Fonds met € 1,85
miljoen per jaar waarvan € 0,85 miljoen voor een betere
beloning van beeldend kunstenaars. Zo brengen we in heel
het land een breder publiek in aanraking met experiment
en vernieuwing in de beeldende kunst.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
24

• Momenteel kunnen getalenteerde kunstenaars uit binnen–

Ontwerp

en buitenland terecht bij verschillende postacademische
instellingen met elk hun eigen profiel en positie. Deze inter-

Ontwerp behelst vele (sub)disciplines zoals architectuur en stedenbouw,

nationale netwerken dragen bij aan de kwaliteit van talent-

vormgeving, mode, digitale cultuur en gaming. Vanuit het cultuurbeleid

ontwikkeling in de beeldende kunst. In de nieuwe periode

zijn talentontwikkeling, experiment, onderzoek en internationale pre-

maak ik het mogelijk dat kunstenaars via de basisinfra-

sentatie prioriteiten. Daarnaast stimuleer ik goed opdrachtgeverschap.

structuur aan 5 verschillende postacademische instellingen
kunnen werken. Ik continueer de investering van

In de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:

€ 0,7 miljoen in deze categorie.

•	
Ik neem het advies van de Raad voor Cultuur over om een

•	
Uit de evaluatie van de Decentralisatie-uitkering beeldende

festival design met een internationaal platform op te nemen in

kunst & vormgeving (DU-BKV) in 2018 is gebleken dat het

de basisinfrastructuur. Ik investeer hierin € 0,6 miljoen per jaar.

een effectief instrument is en gemeentelijke investeringen en

•	
In een Futurelab design en technologie investeer ik € 1 miljoen

vernieuwing van de beeldende kunst en vormgeving stimuleert.

per jaar.
•	
Ik onderzoek met het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

Daarom zal ik de Decentralisatie-uitkering beeldende kunst
& vormgeving in de periode 2021-2024 voortzetten.

en anderen hoe we meer programmatisch kunnen werken,
zoals bij de Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp. Hierbij kan het gaan

Financieel kader beeldende kunst

om duurzaamheid in de mode, maar ook over verbindingen
BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

Presentatie-instellingen

2,68

0,90

3,58

Postacademische instellingen

4,55

0,70

5,25

Mondriaan Fonds

26,80

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

29,99

Extra middelen voor tijdelijke
ondersteuning instellingen

-0,41

Talentontwikkeling en vernieuwing

1,75

Presentatie-instellingen

1,85

tussen erfgoed en ontwerp.
Financieel kader ontwerp
Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

BASIS

Future lab design en technologie
Festival design

0,40

Stimuleringsfonds
Creatieve Industrie

12,80

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

1,00

1,00

0,60

1,00
14,47

Extra middelen voor tijdelijke
ondersteuning instellingen

-0,26

Talentontwikkeling en vernieuwing

1,92

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
25

Film

onafhankelijk filmproducenten -, en zijn regelingen zo in te
richten dat productiedwang afgeremd wordt;

De afgelopen periode heb ik extra geld uitgetrokken voor film­

•	scherpe keuzes te maken bij de kwaliteit van producties

educatie, talentontwikkeling en vernieuwing. De kwaliteit van

en de lijn ‘meer geld voor minder films‘ voort te zetten;

Nederlandse audiovisuele producties en de zichtbaarheid en toe-

•	meer diversiteit in het palet aan audiovisuele producties

gankelijkheid ervan vormen voor mij prioriteiten. De komende
jaren zet ik in op films en audiovisuele producties met een sterke

aan te brengen;
•	Via de cash rebate de internationale concurrentiepositie en

signatuur. Daarvoor is meer ruimte nodig voor de ontwikkeling

de betrokkenheid van Nederlandse filmprofessionals bij film-

van scenario’s en filmplannen, naast een breed pakket aan maat-

producties te blijven stimuleren.

regelen om de eigenzinnigheid en kwaliteit van Nederlandse films
te bevorderen. Enkele maatregelen gaan over de basisinfrastructuur

•	
Ik continueer de al ingezette extra investering in het Filmfonds
van € 2,3 miljoen. Dit bedrag is bestemd voor educatie.

en het Filmfonds. Over het advies van de Raad voor Cultuur over

•	
Naast bioscopen en filmtheaters zijn festivals en digitale plat-

heffingen en het filmbeleid van de Publieke Omroep zullen de minister

forms van belang om een breed en divers publiek te bereiken.

voor Basis-, Voortgezet Onderwijs en Media en ik de Tweede Kamer

Nederland kent gerenommeerde filmfestivals. Deze festivals

apart informeren.

spelen een rol in internationale uitwisseling, talentontwikkeling
en vernieuwing. Ik investeer € 0,75 miljoen in deze categorie.

In de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:

•	
De internationale promotie van de Nederlandse film en film-

•	
Het is belangrijk dat filmmakers los van productie(dwang) kunnen

sector is de afgelopen tien jaar complexer geworden. Deze taak

experimenteren met nieuwe vormen en kunnen werken aan hun

is bij verschillende partijen belegd. Om meer duidelijkheid te

eigen signatuur. Hiervoor wil ik meer ruimte creëren. Ik leg hierbij,

scheppen en tot meer effectiviteit en efficiëntie te komen,

zoals de Raad adviseert, de nadruk op scenario en regie.

verzoek ik de ondersteunende instelling op het gebied van

De uitbereiding van de basisinfrastructuur biedt meer ruimte

film en het Nederlands Filmfonds op dit terrein nauw samen

aan instellingen die zich richten op ontwikkeling, zoals incubators,

te werken door gezamenlijke beleidsontwikkeling, uitvoering

skills-labs en writersrooms.

van activiteiten en verantwoording daarover.

•	
Ik vraag het Filmfonds om:
•	meer ruimte te creëren voor de ontwikkeling van filmprojecten
en de autonomie van makers - scenaristen, regisseurs en

•	
De Raad adviseert de publiekstaken van EYE die verband
houden met de collectie aan de Erfgoedwet toe te voegen.
Hierdoor ontstaat een helder onderscheid tussen collectietaken

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
26

en ondersteunende taken op het gebied van film: internationale

een ander; iets wat onze maatschappij zo nodig heeft. Uit onderzoek

promotie en filmeducatie worden gefinancierd via de basis-

blijkt ook dat lezers een positiever zelfbeeld hebben en minder voor-

infrastructuur en taken op het gebied van erfgoed worden

oordelen. De openbare bibliotheken worden door alle bevolkings-

gefinancierd via de Erfgoedwet. Ik neem dit advies over.

groepen bezocht. Ze maken cultuur door hun goede spreiding en brede
bereik toegankelijk. Het is belangrijk dat mensen blijven lezen.

Financieel kader film

Maar helaas wordt er minder gelezen. Er zijn zorgen over het leesplezier
BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

Festivals

3,91

0,75

4,66

Nederlands Filmfonds

52,47

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

56,80

van jongeren en hun motivatie om te lezen. Ook de technische
leesvaardigheid staat onder druk.
Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen om
het lezen en de aandacht voor literatuur te bevorderen:

Extra middelen voor tijdelijke
ondersteuning instellingen

-0,15

Talentontwikkeling en vernieuwing

2,18

Ik investeer daarom extra in twee ondersteunende instellingen.

Filmeducatie

2,30

Ik licht dit onder Ondersteuningsstructuur nader toe.

•	
De Raad vraagt aandacht voor verbetering van het leesklimaat.

•	
Er is ruimte in de basisinfrastructuur voor 1 festival in de letteren

Letteren

met een internationaal platform. Ik investeer hierin € 0,3 miljoen.
•	
Ik vraag het Nederlands Letterenfonds en de lettereninstellingen

Ik hecht aan een levendig literair klimaat. Via het Nederlands

hun beleidsplannen goed onderling af te stemmen, zodat er

Letterenfonds investeer ik in vernieuwing en verbreding van het

sprake is van een verdere integratie van het letterenbeleid. Ook

literaire aanbod en de zichtbaarheid van onze literatuur in het buiten-

bij de advisering door de Raad zal ik hier aandacht voor vragen.

land. Een levendige literatuur kan niet zonder lezers. In mijn
adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur heb ik gewezen op het
belang van literatuur en lezen in het onderwijs. Lezen is belangrijk

Financieel kader letteren

voor een goede en zorgvuldige beheersing van de Nederlandse

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

taal. Door te lezen gaan mensen makkelijker leren en ontwikkelen

Festival

ze zich beter. Lezen versterkt het vermogen tot empathie. Door

Nederlands Letterenfonds

literatuur doe je nieuwe ervaringen op en kun je je verplaatsen in

BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

-

0,30

0,30

11,12

11,92

Extra middelen voor tijdelijke
ondersteuning instellingen

-0,15

Talentontwikkeling en vernieuwing

0,96

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
27

Ontwikkelfunctie en festivals ontwerp,
beeldende kunst en crossovers
Ik maak plek voor meer genres die een breder, gevarieerder
publiek bereiken. Dat doe ik door ruimte te maken voor festivals
en ontwikkelplekken in alle disciplines en sectoren.
In de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:
•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan festivals op het gebied
van ontwerp, beeldende kunst en crossovers met een internationaal platform. Ik hecht aan de ruimte voor interdisciplinaire
programmering. Ik investeer een bedrag van € 1,4 miljoen in
deze categorie.
•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan vijftien vernieuwende
ontwikkelaars in meerdere sectoren en disciplines. Ik denk
hierbij vooral aan ontwerp, filmhubs, popmuziek, urban arts
en crossovers. Ik investeer € 7,1 miljoen in deze categorie
instellingen. Ik volg hierin het advies van de Raad voor Cultuur
die pleit voor meer aandacht voor ontwikkeling in uiteenlopende
genres. Ik vraag de Raad bij de beoordeling van de plannen bij
deze groep specifiek te letten op spreiding over disciplines en
spreiding over het land. Dat betekent niet dat elk aanbod overal
te zien moet zijn; het gaat om keuzes op basis van kwaliteit en
de belangstelling van het publiek.

Financieel kader ontwikkelfunctie en festivals
Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018
Festivals ontwerp, beeldende
kunst en cross-sectoraal
Ontwikkelfunctie

BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

-

1,40

1,40

1,59

7,10

8,69

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
28

Ondersteuningsstructuur

Voor de periode 2021-2024 neem ik de volgende maatregelen:
• In de podiumkunsten- en ontwerpsector bestaat de behoefte

Bij een sterke cultuursector hoort een goede ondersteunings-

collecties en archieven met elkaar te verbinden en digitaal toe-

structuur. Instellingen in deze categorie vormen geen doel op

gankelijk te maken. Ik creëer ruimte in de basisinfrastructuur

zichzelf, maar hebben als taak anderen te ondersteunen en het

voor één netwerk- of platformfunctie per sector die kennisdeling

veld als geheel te versterken.

over behoud en beheer van collecties en netwerkvorming stimuleert
en collecties digitaal verbindt en toegankelijk maakt. In muziek-

Ik kies niet voor een herziening, maar zet in op versterking van

collecties en theater- en danscollecties investeer ik € 1 miljoen.

de huidige structuur. Dit betekent dat ik geen subsidiemogelijk-

Voor ontwerparchieven (vormgeving en digitale cultuur) voeg ik

heden voor nieuwe instituten schep. Ik volg een maatwerkgerichte

€ 0,5 miljoen toe aan het budget van de ondersteunende instelling

aanpak met oog voor de verschillende behoeften van verschillende

voor ontwerp. Ik verwacht van deze netwerk- of platformen een

disciplines. Ook de Raad voor Cultuur pleit voor zo’n aanpak.

nauwe samenwerking met het kennisinstituut voor digitalisering.

Aanvragen moeten duidelijk maken dat de activiteiten ten dienste

Zo zorgen we ervoor dat deze collecties duurzaam toegankelijk

staan van het veld en hier aantoonbaar behoefte aan is.

worden voor professionals, onderzoekers, onderwijs en het
brede publiek.

Ook de cultuurfondsen voeren ondersteunende taken uit. Ik hand-

Het behoud en beheer van de collecties zelf blijft de verant-

haaf het kader en de uitgangspunten uit mijn advies­aanvraag en

woordelijkheid van individuele instellingen en krijgt vorm

behoud de ondersteunende taken die fondsen nu uitvoeren,

door zelfregulering.

zoals debat en reflectie, onderzoek en deskundigheidsbevordering.

•	Voor het behoud, beheer en ontsluiting van de verweesde collecties
op het gebied van podiumkunsten en vormgeving maak ik geld

Digitalisering biedt mogelijkheden voor het vergroten van het

vrij. Ik investeer hierin € 0,5 miljoen. Samen met het instellen van

publieksbereik en de toegankelijkheid van cultuur. Digitalisering

de netwerk- of platformfuncties binnen de basisinfrastructuur

leidt tot innovatie en brengt bij cultureel erfgoed nieuwe

geef ik hiermee tevens gevolg aan moties van de leden

mogelijkheden voor behoud, beheer en (her)gebruik door

Bergkamp en Asscher over ‘behoud, beheer en toegankelijk

onderzoekers of scholieren. Met de Nationale Strategie Digitaal

maken van collecties’ en de motie van het lid Geluk-Poortvliet

Erfgoed geef ik hier vorm aan. Ook voor de ondersteuning van

over ‘behoud en ontsluiting van muzikaal erfgoed.’

de kunstensector bij het behoud en beheer van erfgoed vormt
deze strategie voor mij het kader.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
29

•	Ik maak ruimte voor een ondersteunende instelling met

•	Voor de bovensectorale ondersteunende instelling voor

als kernactiviteit lettereneducatie voor kinderen in het

digitalisering adviseert de Raad een extra investering van

primair onderwijs. Ik investeer hierin € 0,5 miljoen.

€ 0,25 miljoen om de instelling in staat te stellen haar functie

•	In navolging van het advies van de Raad investeer ik € 0,2 miljoen

voor de volle breedte van de cultuursector te vervullen.

extra in een instelling met als kernactiviteit de landelijke

Ik onderschrijf het belang dat de Raad hecht aan het boven-

bemiddeling tussen schrijvers, scholen en bibliotheken voor

sectoraal verbinden van partijen bij het tot stand komen,

het geven van lezingen over en rond het werk van schrijvers.

gebruiken en duurzaam behouden van digitale culturele

•	Ik continueer de al ingezette extra investering in de ondersteunende instelling voor film van € 1,2 miljoen. Dit bedrag is
bestemd voor educatie.
•	Ik creëer een plek in de basisinfrastructuur voor een boven­

content in brede zin en neem het advies over.
•	De Raad adviseert extra subsidie toe te kennen aan de bovensectorale ondersteunende instelling op het gebied van onderzoek en statistiek. Verder adviseert de Raad in de aanloop naar

sectorale ondersteunende instelling op het gebied van profes-

de nieuwe periode een tijdelijke voorziening op te richten

sionalisering en ondernemerschap. Ik zet hiervoor de middelen

waarin verschillende partijen werken aan een nieuwe methodiek

in die nu op projectbasis beschikbaar zijn. De instelling heeft als

en presentatie van de zogenaamde Cultuurmonitor.

taak om onafhankelijke informatie te geven over financiering,

Ik volg dit advies van de Raad en zet € 0,25 miljoen extra in.

ondernemerschap en besturen. De instelling dient goed in te

•	Ik volg de Raad niet in zijn advies onderzoek van de boven­

spelen op de behoefte van het veld, collectieve vertegenwoor-

sectorale ondersteunende instelling voor cultuureducatie en

digers, opleidingen en financiers en op het platform voor

cultuurparticipatie onder te brengen bij een andere instelling.

professionele ontwikkeling dat de sector ontwikkelt.

Het kenniscentrum heeft juist als rol werkwijzen, methodieken en

•	De basisinfrastructuur biedt ruimte aan een bovensectorale

praktijkvoorbeelden te koppelen aan onderzoek en uitwisseling

ondersteunende instelling met een coördinerende rol op het

van best practices. Wel wil ik meer evenwicht brengen in de sub-

gebied van internationaal cultuurbeleid. Deze moet zich richten

sidieverdeling tussen het kenniscentrum voor cultuureducatie

op haar kerntaken. De resultaten van de beleidsevaluatie door

en –participatie en het centrale kenniscentrum. Ik hevel daarom

de directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie van het

€ 0,25 miljoen over naar de bovensectorale instelling op het

ministerie van Buitenlandse Zaken en het nieuwe beleidskader

gebied van onderzoek en statistiek.

internationaal cultuurbeleid zijn bepalend voor haar taken. Dit kader

•	De Raad adviseert een nieuwe ondersteunende instelling op te

schetst ook de precieze rolverdeling tussen de verschillende spelers.

richten voor publieksonderzoek. Net als de Raad ben ik van

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
30

mening dat het veld sterker samen kan werken op het gebied
van publieksonderzoek. Het veld heeft hier echter ook een

Financieel kader ondersteuningsstructuur

BASIS

INVESTERINGEN

SUBSIDIE
PLAFONDS
2021-2024

Netwerk- of platformfunctie
sectorcollecties podiumkunsten

-

1,00

1,00

makers. Wel laat ik onderzoek uitvoeren naar wat we in

Beheer, behoud en ontsluiting
sectorcollecties

-

0,50

0,50

Nederland kunnen doen om de samenwerking op het gebied

Ondersteunende instelling ontwerp

1,13

0,50

1,63

van publieksonderzoek te versterken. Culturele instellingen

Ondersteunende instelling film

0,88

1,20

2,08

kunnen publieks- en bevolkingsdata beter benutten om

Ondersteunende instellingen letteren

3,09

0,70

3,79

Bovensectorale instelling
cultuureducatie en participatie

5,35

-0,25

5,10

Bovensectorale instelling
internationaal cultuurbeleid

0,98

-

0,98

Bovensectorale instelling digitalisering

0,61

0,25

0,86

Bovensectorale instelling
onderzoek en statistiek

0,76

0,50

1,26

Bovensectorale instelling debat en reflectie

-

0,25

0,25

Bovensectorale instelling professionalisering en ondernemerschap

1,69

-

1,69

-

0,50

0,50

eigen verantwoordelijkheid. Ook is mijn beleid voor de nieuwe
periode: geen nieuwe ondersteunende instituties, maar
voorrang voor verbreding en vernieuwing en de positie van

nieuw publiek te bereiken. Ik reserveer € 0,5 miljoen voor
een samenwerkingsverband vooruitlopend op de uitkomsten
van het onderzoek.
•	Ik investeer een bedrag van € 0,25 miljoen voor een instelling
die vrije gedachtenuitwisseling op het gebied van cultuur en
politiek stimuleert door debatten en lezingen.

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

Reservering tbv publieksdata voor
cultuurproducerende instellingen

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
31

Financieel kader 2021-2024
Onderstaande tabel bevat de subsidieplafonds per sector in
de basisinfrastructuur, van de musea en de zes cultuurfondsen
voor de periode 2021-2024.

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s. Loon- en prijspeil 2018

SUBSIDIE
PLAFONDS 2021-2024

Instellingen
Podiumkunsten

149,95

Regionale Musea

3,00

Musea (regeling onder Erfgoedwet)

76,87

Beeldende Kunsten

8,84

Ontwerp

3,63

Film

6,74

Letteren

4,09

Festivals ontwerp, beeldende
kunst en cross-sectoraal

1,40

Ontwikkelfunctie

8,69

Bovensectoraal ondersteunend

10,15
273,34

Cultuurfondsen
Fonds Podiumkunsten

47,27

Mondriaan Fonds

30,99

Stimuleringsfonds Creatieve Industrie

14,47

Nederlands Filmfonds

56,80

Nederlands Letterenfonds

11,92

Fonds voor Cultuuurparticipatie

18,55
179,99

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
32

Financieel kader inzet middelen Regeerakkoord

Alle bedragen per jaar, in miljoenen euro’s
loon- en prijspeil 2018

2021

2022

2023

2024

BIS

27,30

27,30

27,30

27,30

Cultuurfondsen

17,05

17,05

17,05

17,05

Musea (via regeling onder de Erfgoedwet)

1,92

1,92

1,92

1,92

subtotaal

46,27

46,27

46,27

46,27

open samenleving heb ik deze middelen nader ingevuld voor 2019.

Scholenbezoek Parlement

4,12

4,72

4,76

4,76

Met deze brief heb ik de uitwerking voor 2020 en de periode

Scholenbezoek musea via
bekostiging primair onderwijs

4,48

4,48

4,48

4,48

Programma Cultuurparticipatie

8,45

8,45

8,45

8,45

Bereikbaarheid openbare
bibliotheek in de regio

1,00

Doorontwikkeling digitale
openbare bibliotheek

2,00

2,00

2,00

2,00

Een leefomgeving met karakter

1,00

1,00

1,00

1,00

Internationaal Cultuurbeleid

2,00

2,00

2,00

2,00

Een sterke cultuursector

5,80

5,80

5,80

5,80

Versterking popmuziek

0,60

Reservering voor nationale
voorziening Slavernijverleden

1,00

1,00

1,00

1,00

Matchingsregeling verbreding
en vernieuwing

2,00

2,00

2,00

2,00

Cultuureducatie met kwaliteit

3,50

3,50

3,50

3,50

Reservering tbv publieksdata voor
cultuurproducerende instellingen

0,50

0,50

0,50

0,50

TOTAAL
(overschrijding wordt gedekt
binnen de cultuurbegroting)

82,72

81,72

81,76

81,76

In het Regeerakkoord is voor cultuur (en historisch democratisch
bewustzijn) een reeks die oploopt tot € 80 miljoen structureel
per jaar vanaf 2020 opgenomen. In Cultuur in een open samenleving
heb ik uiteengezet hoe het kabinet de extra middelen uit het
Regeerakkoord invult voor 2018. In de brief Voortgang Cultuur in een

2021-2024 ingevuld. Onderstaande tabel laat zien hoe de
middelen uit het regeerakkoord worden ingezet vanaf 2021.

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
33

Moties en toezeggingen

Culturele Financieringswijzer. Deze is in juni 2019 gelanceerd.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is betrokken

Hieronder ga ik in op een aantal moties van de Tweede Kamer.
• D
 e motie van de leden Ellemeet en Asscher die verzoekt

met oog op zijn regelingen.
•	
De motie van de leden Ellemeet en Asscher die verzoekt ‘te ver-

‘experimenteerruimte te creëren opdat zzp’ers werkzaam in de

kennen hoe bewerkstelligd kan worden dat er in lijn met de Fair

culturele en creatieve sector collectief kunnen onderhandelen’.

Practice Code sprake kan zijn van eerlijke tarieven en lonen en

Op dit moment staat het mededingingsrecht dit nog niet toe.

hierover ook afspraken te maken met gemeenten en provincies.’

Ik verken nu de behoefte aan collectieve afspraken in verschillende

Het naleven van de Fair Practice Code is een subsidievoorwaarde

deelsectoren. Ook verken ik een voorstel voor OCW-wetgeving

voor de periode 2021-2024.

met betrekking tot fair pay voor de cultuursector. Ik bewaak

•	
De motie van de leden Ellemeet en Bergkamp die verzoekt ‘het

daarbij de samenhang met het beleid van mijn collega’s van

Fonds Podiumkunsten te vragen de regeling aan te passen zodat

Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Economische Zaken en

het budget ter beschikking komt van de ensembles.’ Het fonds

Klimaat. Ook stem ik af met de Autoriteit Consument en Markt,

heeft naar aanleiding van deze motie in januari 2019 met de

die toezicht houdt op prijsafspraken. Ik informeer de Tweede

ensembles gesproken en het kader aangepast. Dit kader is

Kamer dit najaar over de voortgang.

intussen in werking getreden. Hierin komen middelen ten goede

•	
De motie van de leden Ellemeet en Rutte die onder meer verzoekt

aan de ensembles die deze moeten gebruiken voor de honorering

‘te inventariseren welke financieringsregelingen voor zelfstandigen

van hun musici. Voor de periode 2018-2020 is per jaar

ook bedoeld zijn voor zelfstandigen in de culturele sector, maar

€ 300.000 beschikbaar. Het resterende bedrag van de jaren

in de praktijk voor hen niet geschikt zijn.’ De Raad voor Cultuur

2017-2018 is beschikbaar voor bijzondere publiekscampagnes

heeft zich in zijn advies Financiering van Cultuur uitgesproken over

waarbij podia en ensembles samenwerken.

deze motie: ‘Het is volgens de raad niet constructief om de

•	
De motie van het lid Dik-Faber over de behoefte aan atelier-

aandacht te laten uitwaaieren en het brede scala van bestaande

ruimte. Ik heb een quick scan laten uitvoeren. Uit de stedelijke

stimuleringsregelingen voor ondernemers om te buigen, zodat

profielen blijkt dat regio’s een betaalbare ruimte voor makers

ook de (zeer) kleine ondernemingen en individuele kunstenaars

belangrijk vinden. Tegelijk is het vinden van die ruimte vooral in

hierop aanspraak kunnen maken.’ Wel vind ik het belangrijk om

grote steden in het westen niet eenvoudig. Bij de voorgenomen

duidelijkheid te scheppen over de doelstellingen en toepasbaar-

wetswijziging naar aanleiding van de evaluatie van de Woningwet

heid van diverse regelingen. Cultuur+Ondernemen ontwikkelt de

2015 zal mijn collega van Binnenlandse Zaken en

uitgangspunten nieuw cultuurstelsel 2021-2024
34

Koninkrijksrelaties nagaan of het mogelijk is om ateliers als

In aanloop naar de nieuwe periode werk ik samen met mijn

maatschappelijk vastgoed te kwalificeren, en daarmee als een

medebestuurders – en dat zal ik blijven doen. Als de aanvragen

Dienst van Algemeen Economisch Belang. Voorwaarde hiervoor

van instellingen zijn ingediend, ga ik in gesprek met mijn mede-

is een op de wijk of buurt gerichte maatschappelijke functie.

bestuurders over de gewenste samenstelling in de verschillende

De stedelijke regio Utrecht heeft de proeftuin Naar een integrale

regio’s. De aandachtpunten van mijn medebestuurders zal ik

gebiedsontwikkeling voor de culturele regio ontwikkeld,

meegeven aan de Raad voor Cultuur. We maken zo een betere

met veel aandacht voor beschikbare ruimtes voor makers.

afstemming tussen Rijk en regio mogelijk. Op deze manier vul ik

De bevindingen leiden tot een handboek voor de inventarisatie

ook de regierol van het rijk in.

van leegstand en de behoefte van makers. Dit biedt ook
handelingsperspectieven voor andere regio’s.

Met deze samenwerking versterken we het draagvlak voor
cultuur en zorgen we voor investeringen die het verschil maken.

Tot slot
Na vaststelling van de Subsidieregeling culturele basisinfrastructuur
2021-2024 kunnen instellingen een aanvraag indienen voor

Planning aanloop periode 2021-2024

subsidie. Deze aanvragen leg ik voor aan de Raad voor Cultuur,
waarna ik op Prinsjesdag 2020 de subsidiebesluiten voor de
periode 2021-2024 bekend zal maken.

•	Najaar 2019 vaststellen Subsidieregeling
culturele basisinfrastructuur 2021-2024
•	1 februari 2020 deadline indienen aanvragen

Het kabinet investeert flink in de basisinfrastructuur, zodat deze
samen met het aanbod dat de fondsen mogelijk maken het beste

•	Februari 2020 reflectie van de stedelijke regio’s
op binnengekomen aanvragen

bevat dat het culturele leven te bieden heeft. Het héle culturele

•	Mei 2020 advies van de Raad voor Cultuur

leven. Dus niet alleen de canonieke cultuur, maar ook andere

•	Prinsjesdag 2020 subsidiebesluiten minister

genres die een nieuw publiek bereiken. En het investeert in

van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

goede voorwaarden voor de makers, in een eerlijke beloning.

Bijlagen:
•	
ministeriële regeling
•	
infographic basisinfrastructuur
2021-2024
•	infographic diversiteit in
de cultuursector
•	
onderzoek diversiteit
cultuursector