Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

453
Vragen van het lid Servaes (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de recente escalatie van geweld in Israël en in de door Israël bezette
Palestijnse gebieden (ingezonden 16 oktober 2015).
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 30 oktober
2015)
Vraag 1 en 2
Deelt u de grote zorg en afschuw over de recente escalatie van geweld in
Israël en in de door Israël bezette Palestijnse gebieden, waarbij als gevolg
van «aanslagen door Palestijnen en wraakacties van het leger» de afgelopen
weken zeker 7 Israëliërs en 29 Palestijnen om het leven zijn gekomen en
tientallen mensen gewond zijn geraakt? 1
Deelt u de zorg over de schijnbaar willekeurige steekincidenten tegen joodse
burgers die begrijpelijkerwijs hebben geleid tot veel angst en nervositeit in de
gemeenschap? Deelt u tevens de zorg over de gewelddadige tegenacties die
zich niet alleen richten op de aanslagplegers zelf, maar waarvan ook
onschuldige Palestijnse burgers, waaronder minderjarigen, het slachtoffer
zijn?
Antwoord 1 en 2
Het kabinet is bezorgd over het geweld in Israël en de Palestijnse gebieden,
dat de laatste weken is opgelaaid. Het is onacceptabel dat onschuldige
burgers slachtoffer worden van willekeurige aanvallen en de straat niet meer
op durven. Het kabinet veroordeelt de gewelddadige acties en dergelijke
aanslagen. Tegelijkertijd acht het kabinet proportionele reacties op dit geweld
essentieel, ook om verdere escalatie te voorkomen.
Vraag 3
Vindt u dat zowel aan Israëlische als Palestijnse zijde, in woord en daad,
voldoende wordt ingezet op de-escalatie van het geweld en van de toegenomen spanningen? Hoe oordeelt u in dit verband over het besluit van het
Israëlische veiligheidskabinet om verregaande toestemming te geven om
repressieve maatregelen tegen Palestijnen op te voeren, waarbij Palestijnse
wijken in Oost-Jeruzalem voortaan in zijn geheel afgesloten kunnen worden?2

1
2

ah-tk-20152016-453
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://nos.nl/artikel/2063043-israel-stuurt-militairen-de-straat-op.html
http://www.joop.nl/wereld/detail/artikel/34329_israel_voert_bezettingspolitiek_op/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Beide zijden hebben wel enkele stappen gezet richting de-escalatie. Zo heeft
premier Netanyahu meermaals benadrukt dat Israël de status quo op de
Haram al-Sharif / Tempelberg respecteert en handhaaft, en zijn bewindspersonen en Knesset-leden verboden om deze locatie te bezoeken. President Abbas
heeft zijn veiligheidsdiensten opgedragen om actief met Israël te blijven
samenwerken om het geweld te helpen beteugelen. Er is evenwel meer nodig
om de situatie te kalmeren. Het is zaak dat de Palestijnse en Israëlische
leiders er alles aan doen om verslechtering te voorkomen, de kalmte bewaren
en zich onthouden van provocaties en vijandige retoriek.
Overigens lijken aanslagplegers vooralsnog individueel te handelen, zonder
georganiseerde aansturing van terreurcellen. Dit maakt het veel moeilijker
voor Israëlische en Palestijnse veiligheidsdiensten hen gericht aan te pakken
om nieuwe aanslagen te voorkomen.
Naar aanleiding van het geweld in Jeruzalem heeft Israël aanvullende
maatregelen genomen. Voor zover bekend hebben deze vooralsnog geen
permanent karakter. Zoals aangegeven in het antwoord op vragen 1 en 2 acht
het kabinet proportionaliteit in de reacties op het geweld essentieel, ook om
verdere escalatie te voorkomen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de situatie inmiddels dusdanig ernstig is dat er vanuit
de internationale gemeenschap maximale druk uitgeoefend moet worden om
het geweld te stoppen en bemiddeling aangeboden moet worden om bij te
dragen aan de-escalatie?
Antwoord 4
Ja. Deze dagen vinden er intensieve diplomatieke contacten door Secretary of
State John Kerry en Hoge Vertegenwoordiger Mogherini plaats om partijen te
bewegen tot de-escalatie. Het kabinet heeft daartoe herhaaldelijk opgeroepen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de EU zich tot dusverre veel te afzijdig heeft gehouden
en dat één telefoontje naar beide partijen van HV Mogherini op zondag
11 oktober – waarin ze oproept tot kalmte en te werken aan de tweestatenoplossing – onvoldoende urgentie uitstraalt en gezien de ernst van de situatie
volstrekt ontoereikend is?3
Antwoord 5
Nee, achter de schermen heeft HV Mogherini steeds in contact gestaan met
President Abbas en Premier Netanyahu en druk uitgeoefend om stappen te
zetten tot de-escalatie. HV Mogherini was voornemens eerder naar de regio
te reizen, maar dat bleek niet mogelijk. Op donderdag 22 oktober heeft zij in
Berlijn met Premier Netanyahu gesproken. Op vrijdag 23 oktober is mede op
haar initiatief een Kwartetbijeenkomst gehouden in Wenen, waaraan zij
deelneemt. Op maandag 26 oktober spreekt zij met President Abbas in
Brussel. Het kabinet steunt deze inzet van HV Mogherini.
Vraag 6
Klopt het dat de situatie in Israël en de bezette Palestijnse gebieden niet op
de agenda stond en daarom niet is besproken tijdens de laatste Raad
Buitenlandse Zaken op maandag 12 oktober? Zo ja, wat is uw oordeel
hierover?
Antwoord 6
Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken op 12 oktober jl. is de escalatie in Israël
en Palestijnse Gebieden kort besproken. HV Mogherini heeft aangekondigd
dat het MOVP opnieuw geagendeerd zal worden voor de eerstvolgende RBZ
op 16 november.

3

http://eeas.europa.eu/statements-eeas/2015/151011_02_en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bereid om HV Mogherini op te roepen om, net als/samen met de
Amerikaanse Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, zo snel mogelijk
naar de regio af te reizen zodat zij zich ter plaatse maximaal kan inspannen
voor de-escalatie van het opgelaaide geweld? Zo nee, waarom niet?4
Antwoord 7
Zie antwoord op vraag 5.
Vraag 8 en 9
Deelt u de opvatting dat het teleurstellend is dat precies één jaar na
aantreden van HV Mogherini er vrijwel geen concrete acties of maatregelen
zijn te noemen waarmee haar belofte om als EU pro-actiever betrokken te zijn
bij de hervatting van het vredesproces is ingelost? Zo ja, welke conclusies
verbindt u hieraan? Zo nee, waarom niet?
Op welke termijn denkt u te kunnen voldoen aan het verzoek van de Kamer
aan de regering om zich in te spannen voor een zo spoedig mogelijke
presentatie van een gemeenschappelijke EU-strategie voor het MiddenOosten vredesproces, waarin het principe dat de ontwikkeling van relaties
met beide partijen afhankelijk is van hun inzet voor een vredesakkoord
leidend is en in concrete maatregelen wordt uitgewerkt?5
Antwoord 8 en 9
Het kabinet is voorstander van een grotere EU rol ten aanzien van het MOVP
en zal zich hiervoor blijven inzetten, zo ook tijdens de RBZ in november.
Tijdens de Gymnich bijeenkomst op 4 en 5 september jl. heeft de Minister
van Buitenlandse Zaken nogmaals gepleit voor de uitwerking van een
gezamenlijke EU-inzet voor de komende periode (zie verslag Gymnich). Er
bestaat overeenstemming binnen de EU over de noodzaak van een grotere
EU-rol. Het is in eerste instantie aan de HV en de EU Speciaal Vertegenwoordiger (EUSV) om dit vorm te geven, voortbouwend op de kaders die de Raad
in diverse Raadsconclusies heeft vastgelegd. Zo zetten de Raadsconclusies
van juli jl. de bakens voor de EU-koers voor de komende periode.
In het huidige ongunstige politieke klimaat is het niet realistisch om goede
resultaten ten aanzien van het MOVP te verwachten. In plaats daarvan zal de
EU zich de komende tijd richten op het scheppen van de randvoorwaarden
voor een geloofwaardig vredesproces. HV Mogherini en EUSV Gentilini zetten
daarbij in op de volgende sporen: met beide partijen werken aan de-escalatie
van de huidige spanningen; samen met Kwartetleden de mogelijkheden
verkennen voor een stappenplan voor implementatie van bestaande
akkoorden; regionale partners betrekken; en verbeteren van de politieke en
humanitaire situatie in Gaza.
Vraag 10
Deelt u de mening dat de huidige situatie van wederzijds geweld in de kern te
wijten is aan het mislukken van vredesbesprekingen, aan het ontbreken van
enig perspectief op hervatting van die besprekingen, aan de uitzichtloze
situatie in de Gaza-strook en aan de immer voortdurende status quo van de
illegale bezetting en de ongelijkheid tussen beide gemeenschappen?
Antwoord 10
Verschillende factoren liggen ten grondslag aan deze escalatie van geweld.
Al lange tijd is een negatieve ontwikkeling gaande waarbij mensen het
vertrouwen verliezen dat een twee-statenoplossing door onderhandelingen
op afzienbare termijn werkelijkheid wordt. Tegelijkertijd is er een proces van
verpaupering in Oost-Jeruzalem gaande, is de schade in Gaza nog lang niet
hersteld en ondervinden de mensen op de Westelijke Jordaanoever dagelijks
de gevolgen van de bezetting, inclusief het nederzettingenbeleid.
In een dergelijke context waarin politiek perspectief ontbreekt verliezen
mensen hoop en krijgen extremisten aan beide kanten vrij spel en draagt
opruiende retoriek en haatzaaien bij aan verdere escalatie. De huidige crisis
laat daarom zien waarom een duurzame oplossing voor het Palestijns-

4
5

http://nos.nl/artikel/2062996-kerry-wil-midden-oosten-bezoeken.html
Kamerstuk 23 432, nr. 411

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Israëlisch conflict noodzakelijk is. Nederland blijft zich actief inzetten voor een
tweestatenoplossing, bilateraal en in Europees verband.
Vraag 11
Deelt u de zorg dat, tenzij er spoedig iets aan deze grondoorzaken van het
conflict wordt gedaan, het risico op een verdere escalatie van geweld,
mogelijk zelfs resulterend in een derde intifada en/of een vierde Gaza-oorlog,
reëel is?
Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Bent u bereid, gezien de ernst van de situatie in Israël en de bezette
Palestijnse gebieden, deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4