2013D45750

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 20 september 2013 inzake analyse gevoelige ziekenhuizen 2013
(Kamerstuk 32 854, nr. 20).
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

nds-tk-2013D45750

1

Inhoudsopgave
I.
II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

2
7

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de analyse gevoelige ziekenhuizen. Genoemde leden hebben een
fundamentele vraag.
De 45-minutennorm is een belangrijke norm die van grote invloed is op de
inrichting van het zorglandschap. De voorzitter van Ambulance Zorg
Nederland heeft de 45-minutennorm in het verleden «obsoleet» genoemd.
Als het klopt dat deze norm obsoleet is, is het de vraag of het verstandig is
deze norm als uitgangspunt te nemen bij zoiets belangrijks en kapitaalintensiefs als de inrichting van het zorglandschap.
Het is de vraag of een model van 15 minuten aanvangstijd, 5 minuten
voor zorg ter plaatse en 25 minuten voor het vervoer naar het ziekenhuis
aansluit bij de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. De leden van de
VVD-fractie zouden de Minister willen vragen hoe en wanneer deze norm
tot stand gekomen is.
Er hebben zich sinds de totstandkoming van deze norm vele ontwikkelingen voorgedaan op medisch inhoudelijk gebied, op het gebied van
vervoer en infrastructuur en op het gebied van communicatie.
De leden van de VVD-fractie vragen of het niet tijd wordt de bestaande
45-minutennorm te herijken en te bezien of er een andere norm of andere
normen te ontwikkelen zijn die beter aansluiten bij de huidige behoeften
en mogelijkheden.
Is de Minister bereid een alternatief of alternatieven voor de huidige
45-minutennorm te onderzoeken?
Graag verwijzen genoemde leden naar eerder door het lid Mulder
gestelde schriftelijke vragen over dit onderwerp.1
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister waarin zij de «Analyse gevoelige ziekenhuizen 2013» aanbiedt. Voor deze leden is kwalitatief goede, beschikbare
en tijdige zorg van groot belang en de bereikbaarheid van spoedeisende
hulp is daarin een belangrijke pijler. Genoemde leden stellen daarom dat
het aantal inwoners buiten de bereikbaarheidsnorm en het aantal
gevoelige ziekenhuizen zo gering mogelijk moeten zijn. De leden van de
PvdA-fractie vragen of gevoeligheid van ziekenhuizen alleen op basis van
aanrijtijden wordt gedefinieerd. Spelen andere factoren ook een rol,
bijvoorbeeld het risico op calamiteiten in een bepaalde regio? In hoeverre
zijn de huidige aanrijtijdnorm en de componenten daarvan, bestaande uit
de meld-, uitruk-, inlaad- en rijtijd, in beton gegoten? Waar zijn de
componenten op gebaseerd? Worden zij wel eens geëvalueerd?

1

Aanhangsel Handelingen II, 2011-2012, nr. 1841

2

De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat stappen zijn gemaakt in
het representatiever maken van het rijtijdenmodel dat wordt gebruikt als
referentiekader voor spreiding en beschikbaarheid van ambulancezorg. De
voorliggende analyse is gebaseerd op gegevens van een heel jaar over
alle Regionale Ambulancevoorzieningen (RAV’s) en lijkt daarmee een
realistischer beeld over het behalen van de aanrijtijdnorm te geven. De
verkregen resultaten geven aan dat ambulances sneller rijden dan in
eerdere modellen werd aangenomen en dat het bereik van ingezette
ambulances groter is dan verondersteld. Betekent de huidige analyse dat
men zich gebonden dient te voelen aan de resultaten indien men
voornemens is om zorg te concentreren? Verder zijn genoemde leden erg
benieuwd naar de aankomende analyse over gevoelige ziekenhuizen
waarin geactualiseerde kwaliteitsnormen voor basis Spoedeisende
Hulpafdelingen (SEH’s) meegenomen zijn. Is de verwachting dat deze
normen van grote invloed zullen zijn op voorliggende resultaten?
De analyse focust zich op 94 SEH’s met 24/7 openstelling. In de analyse
zijn geen aparte analyses gemaakt voor SEH’s waarvan alle acht poortspecialismen 24/7 beschikbaar zijn en voor SEH’s die 24/7 acute verloskunde
bieden. Wat betekent dit voor de uitkomsten van de analyse? Is er met de
nieuwe analyse voldoende inzicht in bereikbaarheid en tijdigheid van
acute verloskunde en spoedeisende hulp waar men niet 24/7 met alle
acute zorgvragen terecht kan, en hoe is het hiermee gesteld? In hoeverre
heeft de analyse rekening gehouden met ambulances die in het belang
van de patiënt niet met volle snelheid rijden of uitwijken naar een andere
SEH dan de dichtstbijzijnde, bijvoorbeeld omdat een bepaald specialisme
daar niet voorhanden is? Wat betekent dit voor de interpretatie van de
resultaten?
De leden van de PvdA-fractie vinden het fijn dat het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in bepaalde regio’s ad hoc gevoeligheidsberekeningen kan uitvoeren als er bijvoorbeeld een afdeling acute
verloskunde wordt gesloten. Wie draagt hier verantwoordelijkheid voor?
Zijn deze berekeningen inmiddels al uitgevoerd in de vijf regio’s waar
sinds 2011 de SEH gesloten is of niet meer 24/7 open is? Zijn deze
resultaten meegenomen in voorliggende analyse? Verder vragen de leden
van de PvdA-fractie in hoeverre RAV’s ambulancestandplaatsen kunnen
herindelen in geval uit analyse blijkt dat dit de aanrijtijden ten goede
komt.
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te vernemen dat de 94 SEH’s
met 24/7 openstelling die Nederland kent dusdanig verspreid zijn dat
99,85% van de burgers binnen 45 minuten per ambulance op een SEH kan
zijn. Deze leden maken zich wel zorgen om de 24.400 inwoners van
Nederland waarvoor de aanrijtijden niet goed geregeld lijken te zijn,
bijvoorbeeld op de Waddeneilanden. Neemt de Minister dat voor lief of is
er een plan van aanpak in de maak om een oplossing te bieden? Zo ja, wat
zijn de opties en hoe worden deze opties aangegrepen? Wie controleert
aanrijtijden actief en steekproefsgewijs? Hoe gaat de Minister aanrijtijdnormen handhaven als deze niet gehaald worden in bepaalde regio’s?
De leden van de PvdA-fractie vinden het positief dat het aantal gevoelige
ziekenhuizen vergeleken met de vorige analyse is gedaald met 22
ziekenhuizen, namelijk naar acht. Dit wordt grotendeels toegerekend aan
hogere snelheden die in het aanrijtijdenmodel zijn gebruikt en minder aan
praktijkgerelateerde zaken zoals toename van ambulancestandplaatsen en
gunstigere spreiding daarvan. In hoeverre is het mogelijk dat het nieuwe
aanrijtijdenmodel zaken positiever voorstelt dan de werkelijkheid? Verder
vinden deze leden het opmerkelijk dat het aantal gevoelige ziekenhuizen is

3

afgenomen in een periode waarin het aantal SEH’s daalde. Hoe valt dit te
verklaren?
De analyse geeft aan dat acht ziekenhuizen als gevoelig aangemerkt
kunnen worden; als deze locaties zouden wegvallen vallen meer mensen
buiten de 45-minutennorm. Hoe staan deze ziekenhuizen er financieel
voor? De leden van de PvdA-fractie vragen wat er gebeurt als er zich een
calamiteit voordoet terwijl er zojuist een gevoelig ziekenhuis failliet is
gegaan. Is hier een plan voor? Zo nee, vindt de Minister dat gevoelige
ziekenhuizen een plan moeten hebben? Wie is verantwoordelijk voor de
garantie dat andere ziekenhuizen in dit geval patiënten zo goed mogelijk
opvangen? En wat is het beleid bij grote calamiteiten waarbij het bereiken
van spoedeisende hulp onder grote druk komt te staan, bijvoorbeeld
ernstige calamiteiten in het Botlekgebied? Is er dan automatisch extra
inzet geregeld? Is er een bij alle actoren bekend calamiteitenplan waaruit,
zonder discussie, blijkt welke rol partijen dienen op te pakken?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben de brief van de Minister met belangstelling gelezen. Het valt deze leden op dat het nieuwe aanrijtijdenmodel
veel gunstiger uitpakt dan het model uit 2011. Zij vragen de Minister of zij
erkent dat dit vooral een theoretisch voordeel is, en dat de feitelijke
situatie eerder ongunstiger dan gunstiger is geworden door de sluiting of
het niet meer 24 uur per dag open zijn van SEH’s. Het voordeel wordt
vooral gehaald door de hogere snelheden die ambulances verondersteld
worden te halen. De leden van de SP-fractie vragen de Minister hier
diepgaand op in te gaan. Genoemde leden vragen wat de verklaring is dat
ambulances in 2013 sneller rijden dan in 2011. Is dit alleen theorie of ook
praktijk? Zij vragen de Minister uit te sluiten dat hier sprake is van
wensdenken of een puur theoretische situatie die weinig tot niets te
maken heeft met de werkelijkheid die dagelijks op de weg wordt aangetroffen door ambulancepersoneel. Verder vragen de leden van de
SP-fractie in hoeveel gevallen het theoretische model van het RIVM niet
voldoet. Een bekend voorbeeld daarvan is de situatie op het eiland
Voorne-Putten waar door het bestaan van slechts twee toegangswegen
het theoretische model niets met de werkelijkheid te maken heeft. Kan de
Minister aangeven of er meer van dergelijke situaties bestaan? Voorts
vragen genoemde leden wat dit betekent voor de continuïteit van cruciale
zorg. Het baart de leden van de SP-fractie zorgen dat de Minister stelt dat
«deze analyse gevoelige ziekenhuizen de toetssteen voor zorgverzekeraars
in de verantwoordelijkheid voor de continuïteit van cruciale zorg is». Deze
leden vragen of dit betekent dat dit model alles bepalend is en dat er in
voorkomende situaties net als dat bij het Ruwaard van Putten Ziekenhuis
het geval was niet naar de specifieke situatie gekeken wordt. Of is het
model van het RIVM voor de Minister slechts een leidraad en wordt er per
situatie gekeken of het model voldoet? Daarnaast vragen de leden van de
SP-fractie wat het betekent voor de ziekenhuizen die de status gevoelig
ziekenhuis kwijtraken. Raken deze ziekenhuizen hun beschikbaarheidsbijdrage kwijt? Wat betekent dit voor het voortbestaan van de SEH in die
ziekenhuizen in het bijzonder en de levensvatbaarheid van deze ziekenhuizen als geheel?
Voorts vragen de leden van de SP-fractie waarom er geen actuele
informatie beschikbaar is over de specialismen per ziekenhuislocatie.
Heeft dit te maken met de steeds verdergaande specialisatie die ook in de
spoedeisende hulp gaande is? Deze leden vragen de Minister in hoeverre
deze onduidelijkheid alleen bij het RIVM aanwezig is. Zij vragen de
Minister of er ook onder ambulancepersoneel onduidelijkheid bestaat en
of die onduidelijkheid tot risicovolle situaties leidt. Genoemde leden

4

vragen in hoeverre het voorkomt dat ambulancepersoneel een patiënt met
spoed naar een SEH brengt, waarna bij aankomst blijkt dat het gewenste
specialisme daar niet aanwezig is waarna alsnog vertrokken moet worden
naar een volgende SEH. De leden van de SP-fractie vragen de Minister of
zij in een dergelijk geval van mening is dat er voldaan is aan de norm. Ook
vragen zij in hoeverre de steeds verdergaande specialisatie dit aanrijtijdenmodel steeds meer onbruikbaar maakt, omdat een inwoner wel dicht
genoeg bij een bepaald specialisme woont, maar een ander specialisme in
geen geval binnen de 45 minuten kan bereiken. Het valt de leden van de
SP-fractie op dat er in twee gemeenten op het vaste land inwoners zijn die
buiten de 45-minutennorm vallen. Genoemde leden vragen de Minister
deze twee situaties nader te verklaren en aan te geven of zij de noodzaak
ziet om hier maatregelen te nemen. Tot slot vragen de leden van de
SP-fractie of de inwoners van Texel er definitief op mogen rekenen dat
één van de twee ambulances op het eiland niet zal verdwijnen.
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister en de analyse gevoelige ziekenhuizen. Het is
goed dat deze analyse jaarlijks herhaald zal worden. Deze leden hebben
nog wel een paar vragen aan de Minister.
De leden van de PVV-fractie vragen of bij de volgende analyse wel de
aanvullende categorieën worden meegenomen, namelijk SEH’s waar alle
acht poortspecialismen 24/7 beschikbaar zijn en SEH’s die 24/7 acute
verloskunde kunnen bieden. Genoemde leden maken zich verder zorgen
over het hoge aantal (47.800) inwoners van Zeeuws-Vlaanderen dat voor
hun spoedeisende hulp afhankelijk is van één locatie. Deelt de Minister
deze zorgen en hoe kan dit beter verdeeld worden? Waarom wordt er in
grensgebieden geen rekening gehouden met de bereikbaarheid van SEH’s
over de grens? Kan dit in een volgende analyse wel worden meegenomen? De leden van de PVV-fractie begrijpen dat de voorliggende
analyse belangrijke informatie verschaft voor met name zorgverzekeraars,
maar deze leden vinden naast bereikbaarheid kwaliteit van even groot
belang. Wanneer komt er een geïntegreerde analyse beschikbaar waar
naast de bereikbaarheid ook de kwaliteit van de SEH’s in kaart is
gebracht?
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben nog enkele vragen over de analyse
gevoelige ziekenhuizen 2013. Voor de analyse is een geactualiseerd
rijtijdenmodel gebruikt. Deze leden vragen of de lagere filedruk in
Nederland er ook de oorzaak van is dat ziekenhuizen sneller bereikbaar
zijn. Ook willen zij van de Minister weten of zij verwacht dat als het aantal
files in Nederland weer toeneemt dit ook gevolgen heeft voor de analyse
gevoelige ziekenhuizen.
Daarnaast is voor de berekeningen in het model niet de werkelijke meld-,
uitruk- en behandeltijd gebruikt. Waarom is in het model niet gekozen
voor het gebruiken van de werkelijke meld- en uitruktijd en de werkelijke
behandeltijd in de berekeningen? Indien de werkelijke meld- en uitruktijd
en de werkelijke behandeltijd wel zouden zijn gebruikt, welke gevolgen
heeft dat dan voor het aantal gevoelige ziekenhuizen?
Verder blijkt uit de analyse gevoelige ziekenhuizen dat in het bereikbaarheidsmodel de ambulance dus wel na 15 minuten ter plaatse mag zijn.
Waarom staat de Minister dit toe, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Deze leden verzoeken de Minister meer duidelijkheid te geven wat er nu
gebeurt voor de ruim 24.000 inwoners van Nederland die niet binnen 45
minuten per ambulance naar een SEH gebracht kunnen worden.

5

De leden van de CDA-fractie vinden dat de Minister de impact van het
verlies van het zijn van «gevoelig ziekenhuis» niet mag onderschatten. Het
verlies van de beschikbaarheidstoeslag om spoedeisende zorg te verlenen
kan ertoe leiden dat spoedeisende zorg uit sommige van die 18 ziekenhuizen gaat verdwijnen. Dit kan gevolgen hebben voor de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg in de regio. Uit het recente onderzoek «Acute
zorg: er zit meer aan vast dan u denkt!» blijkt dat ongeveer de helft van de
klinische opnamen en verpleegdagen is gerelateerd aan de SEH.
De leden van de CDA-fractie willen graag weten wat het verlies van de
status van «gevoelig ziekenhuis» betekent voor de ziekenhuizen die deze
status kwijtraken. Deze leden vragen op welke termijn deze ziekenhuizen
de beschikbaarheidsbijdrage voor het leveren van acute zorg kwijtraken.
Zij vinden het aannemelijk dat dit via een overgangsperiode wordt
afgebouwd, omdat het ook een verschuiving van zorg oplevert. Is de
Minister dit van plan? Zo nee, waarom niet?
Voor de zorgverzekeraars is de analyse gevoelige ziekenhuizen de
toetssteen in hun verantwoordelijkheid voor de continuïteit van cruciale
zorg. Voor deze leden is het onduidelijk of het verlies van de beschikbaarheidsbijdrage ook betekent dat de SEH van deze ziekenhuizen gaat
verdwijnen. Kan de Minister aangeven wat de gevolgen zijn voor de SEH
van deze ziekenhuizen?
Heeft de Minister een analyse gemaakt wat de risico’s zijn van het
gelijktijdig verdwijnen van de beschikbaarheidsbijdragen voor een
dusdanig grote groep van ziekenhuizen? Wat is het «worst case» scenario,
zo willen de leden van de CDA-fractie graag weten.
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
door het RIVM afgeronde nieuwe gevoelige ziekenhuizenanalyse.
Genoemde leden stellen met tevredenheid vast dat de nieuwe analyse een
representatiever beeld geeft van de werkelijke bereikbaarheid van SEH’s
in Nederland, waaruit ook blijkt dat de concentratie van SEH’s geen
negatieve gevolgen heeft voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid van
spoedeisende hulp. Deze leden hebben nog wel enkele verduidelijkende
vragen.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister of in de gevoelige
ziekenhuizenanalyse ook rekening is gehouden met de norm dat een
ambulance binnen 15 minuten ter plaatse moet zijn. Zo nee, wil zij
daarvan een aanvullende analyse geven? Deze leden constateren dat in de
voorliggende analyse geen analyses zijn opgenomen van de SEH’s waar
alle acht poortspecialismen 24/7 beschikbaar zijn en de SEH’s die 24/7
acute verloskunde bieden. Deze leden vragen waarom actuele informatie
over de beschikbaarheid van deze specialismen ontbreekt. Zij vragen of de
Minister deze informatie alsnog boven tafel wil krijgen en daarvan een
aanvullende analyse wil maken.
De leden van de D66-fractie vragen de Minister verder te duiden wat de
gevoelige ziekenhuizenanalyse voor concrete gevolgen heeft voor het
beleid van ziekenhuizen, zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautoriteit. Deze leden horen graag van de Minister of zij hen hierover kan
informeren.
De leden van de D66-fractie constateren dat de Minister van plan is het
RIVM te vragen om de analyse jaarlijks te herhalen. Deze leden vragen of
de Minister deze analyse dan ook jaarlijks met de Kamer wil delen en
daarbij van een oordeel wil voorzien.

6

Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het nieuwe
rijtijdenmodel. Uit de praktijk is gebleken dat ambulances sneller rijden;
hierdoor is er een nieuw rijdtijdenmodel ontwikkeld. Deze leden hebben
enkele vragen over dit nieuwe model.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat ten opzichte van het
oude model het aantal gevoelige ziekenhuislocaties is afgenomen. Dat het
aantal gevoelige ziekenhuislocaties is afgenomen lijkt goed nieuws. In de
regio Werkendam, Woudrichem en Aalburg worden de normtijden echter
in niet geringe mate overschreden. De norm wordt in deze regio met 25%
van de A1 overschreden. Dat dit een gevoelige regio is ziet men niet in het
nieuwe model. Deze leden vragen of een gemiddeld cijfer voor een grote
regio wel werkt. Op welke wijze kan wel inzichtelijk blijven dat er meer
gevoelige ziekenhuislocaties zijn dan nu in het model zichtbaar is.
Genoemde leden vrezen dat het nieuwe model voor sommige regio’s een
te rooskleurig beeld geeft. Dit doet dan geen recht aan de werkelijkheid.
Op welke wijze kijkt de Minister aan tegen deze constatering? Is de
Minister dat met de leden van de ChristenUnie-fractie eens? Zo nee,
waarom niet?
Wordt de spreiding van aanrijtijden ook per gemeente in kaart gebracht?
Is het mogelijk een tweede criterium toe te voegen voor de bandbreedte
van aanrijtijden waar ambulanceregio’s aan moeten voldoen? Bijvoorbeeld 5% voor de regio, maar maximaal 15% overschrijding in het totale
gebied? Wat zijn daar de financiële consequenties van? Zijn er andere
mogelijkheden om snelle respons te ondersteunen in dergelijke regio’s, zo
vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.
II. REACTIE VAN DE MINISTER

7