Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3071
Vragen van het lid Bruins Slot (CDA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de MERS-uitbraak in Zuid-Korea (ingezonden 17 juli
2015).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 19 augustus 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 2978.
Vraag 1
Welke lessen trekken de Nederlandse regering, het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en GGD-en en ziekenhuizen uit de recente
grootschalige uitbraak van Middle East Respiratory Syndrome-coronavirus
(MERS-CoV) sinds mei 2015 in Zuid-Korea?1
Antwoord 1
Zuid-Korea heeft op 20 mei 2015 het eerste geval van MERS-CoV gemeld aan
de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Volgens de meest recente melding
op 25 juli, zijn er 186 patiënten besmet met MERS-CoV (waarvan 1 in China
vastgesteld), hiervan zijn er 36 overleden. Er zijn enkele weken verstreken
sinds het laatste ziektegeval werd vastgesteld. Aan deze epidemie lijkt een
einde gekomen.
Een gezamenlijke missie van de WHO en het Ministerie van Gezondheid van
Zuid-Korea concludeerden dat de volgende factoren hebben bijgedragen aan
de snelle en uitgebreide uitbraak: dat (1) de meeste artsen in Zuid-Korea
onbekend waren met de ziekte MERS-CoV, (2) de aandoening zich onverwacht
aandiende, (3) onvoldoende infectiepreventie maatregelen in sommige
ziekenhuizen werden genomen op de eerste hulp afdelingen, (4) patiënten
achtereenvolgens verschillende klinieken bezochten voor dezelfde aandoening, en (5) familieleden en vrienden in het ziekenhuis bij patiënten verbleven
zonder persoonlijke beschermende maatregelen in acht te nemen. Daarnaast
zou op sommige locaties de kamerventilatie tekort hebben geschoten wat de
verspreiding van het virus bevorderde.
De WHO heeft aangegeven dat de uitbraak een vergelijkbaar epidemiologisch
patroon vertoonde als eerdere ziekenhuisuitbraken in Saoedi-Arabië en de
Verenigde Arabische Emiraten. Er zijn geen aanwijzingen dat het virus is

1

ah-tk-20142015-3071
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.nu.nl/buitenland/4083964/dodental-mers-in-zuid-korea-34.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

gemuteerd en meer ziekmakend zou zijn, of dat er aanhoudende besmetting
van mens-op-mens gaande is.
Deze uitbraak toont het belang aan van vroegsignalering van de ziekte door
artsen (huisartsen en tweedelijns specialisten), het uitvoeren van de juiste
preventiemaatregelen (zoals isolatie van de zieke) bij een verdenking van
MERS-CoV en het inventariseren en blijven monitoren van contacten.
Het is om deze reden dat MERS-CoV in Nederland sinds juli 2013 als groep A
meldingsplichtige ziekte is aangemerkt en dat huisartsen en tweedelijns
specialisten door het RIVM, in samenwerking met de GGD’en en het
Nederlands Huisartsen Genootschap, regelmatig worden geïnformeerd over
de stand van zaken omtrent MERS-CoV. Het RIVM heeft een aparte richtlijn
MERS-CoV ontwikkeld voor zorgverleners en afgestemd met de Werkgroep
Infectiepreventie (WIP). Ook wordt in voorlichtingsmateriaal aan reizigers naar
het Midden Oosten apart aandacht geschonken aan MERS-CoV en het belang
om bij ziekte na terugkomst de reisgeschiedenis te vermelden aan de arts.
Vraag 2
Welke risico’s ziet u in het feit dat bij de uitbraak in Zuid-Korea veel tweede
generatie besmettingen – oftewel een besmetting niet door primaire bron,
maar door iemand die zelf besmet is door de primaire bron – hebben
plaatsgevonden?
Antwoord 2
Zie ook het antwoord op vraag 1. Tweede generatie besmettingen kunnen
optreden indien een blootgestelde persoon klachten krijgt en er niet de juiste
beschermende maatregelen worden genomen om verdere verspreiding te
voorkomen. Dit toont het belang van goede contactopsporing en blijvende
monitoring door de GGD en ziekenhuizen aan, zodat direct adequate
maatregelen genomen kunnen worden als contacten klachten krijgen. Een
dergelijk contactonderzoek heeft zich voorgedaan in mei 2014 toen in
Nederland twee gevallen van MERS-CoV uit Saoedi-Arabië werden vastgesteld. Het RIVM heeft dit contactonderzoek gecoördineerd. Er is toen geen
verdere verspreiding onder familieleden en gezondheidswerkers vastgesteld.
Vraag 3
Hoe is in Nederlandse ziekenhuizen het beleid rond infectiepreventiemaatregelen bij een mogelijke besmetting met MERS-CoV? Zijn er specifiek
ziekenhuizen aangewezen voor veilige triage en beoordeling van verdachte
gevallen van MERS-CoV, zoals dat blijkbaar in Zuid-Korea niet het geval was
en wat een van de aanjagers van de uitbraak is geweest volgens de World
Health Organization (WHO)?2
Antwoord 3
Bij een vermoede MERS-CoV dient een patiënt in strikte isolatie te worden
opgenomen. Hiertoe zijn de bij antwoord 2 genoemde richtlijnen ontwikkeld.
Er zijn geen specifieke ziekenhuizen aangewezen voor triage en beoordeling
van verdachte gevallen van MERS-CoV. Elk ziekenhuis is in staat een patiënt
in strikte isolatie op te nemen.
Vraag 4
Deelt u de mening van de WHO dat de uitbraak van MERS-CoV in Zuid-Korea
laat zien dat er noodzaak is om de samenwerking tussen de gezondheidssector en andere sectoren, zoals de luchtvaart, te versterken?3 Zo nee, kunt u
uitleggen waarop u baseert dat deze samenwerking nu afdoende is? Zo ja, op
welke wijze onderneemt de regering actie om deze samenwerking te
versterken?

2

Middle East Respiratory Syndrome (MERS) in the Republic of Korea, Situation assessment
(15 June 2015), http://www.who.int/csr/disease/coronavirus_infections/situation-assessment/
update-15-06-2015/en/
3
WHO statement on the ninth meeting of the IHR Emergency Committee regarding MERS-CoV,
WHO Statement (17 June 2015), http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2015/ihr-ecmers/en/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Samenwerking tussen de gezondheidssector en andere sectoren, zoals de
luchtvaart, is in preventie en bestrijding van infectieziekten belangrijk. Dit
belang is nadrukkelijk geïllustreerd in de reactie op de ebola uitbraak in
West-Afrika. Zo neemt het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM
regelmatig met GGD Kennemerland deel aan oefeningen op Schiphol waarbij
onder andere de contactopsporing bij een geval van ebola of MERS-CoV
wordt geoefend.
Vraag 5 en 6
In uw beantwoording van eerdere vragen over de (dreigende) uitbraak van
MERS-CoV schrijft u dat in de folder die speciaal is opgesteld voor personen
die naar de Hadj gaan informatie is opgenomen over het MERS-virus en
voorzorgsmaatregelen4; kunt u aangeven of dergelijke informatie ook wordt
verstrekt aan mensen die naar Zuid-Korea reizen, zoals ook aanbevolen door
het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC)?5
Als het antwoord op vraag 5 negatief is, kunt u dan aangeven of u overweegt
deze informatievoorziening wel te verzorgen? Zo ja, hoe gaat u dit doen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 6
Het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering(LCR) heeft informatie
over de uitbraak op hun website geplaatst voor reizigers naar Zuid-Korea.
Verblijf in ziekenhuizen in Zuid-Korea is als criterium toegevoegd aan de
zogenoemde casusdefinitie voor een verdacht geval. Hierover zijn betrokken
ziekenhuisspecialisten en GGD’en geïnformeerd op 8 juni jl.
Vraag 7
Wordt er op Schiphol informatie over MERS-CoV verstrekt aan mensen die uit
landen komen waar een uitbraak is geweest en waar men zich kan melden bij
verdachte symptomen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Reizigers worden geïnformeerd via de vaccinatiecentra en via informatie op
websites van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering.
De procedure na het ontwikkelen van klachten en symptomen verschilt niet
met die van andere ziekten: men wendt zich tot huisarts of spoedeisende hulp
arts. Deze beroepsgroepen worden door het RIVM met regelmaat geattendeerd op en geïnformeerd over MERS-CoV (zie antwoorden op vraag 1 en6.
Het gericht informeren van reizigers uit landen waar een uitbraak gaande is
op Schiphol is volgens de experts voor MERS-CoV niet nodig en complex
omdat reizigers via verschillende landen en met tussenstops reizen.

4

Aanhangsel van de Handelingen 2013–2014, nr. 2315
Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV), Rapid Risk Assesment,
17th update, 11 June 2015
6
WHO statement on the ninth meeting of the IHR Emergency Committee regarding MERS-CoV,
WHO Statement (17 June 2015), http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2015/ihr-ecmers/en/
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3