EERSTE METING SLACHTOFFERMONITOR:
ERVARINGEN VAN SLACHTOFFERS
MET JUSTITIËLE SLACHTOFFERONDERSTEUNING
Deel 2: Openbaar Ministerie, Rechtspraak &
Slachtofferhulp Nederland

EERSTE METING
SLACHTOFFERMONITOR:
ERVARINGEN VAN SLACHTOFFERS
MET JUSTITIËLE SLACHTOFFERONDERSTEUNING
Deel 2: Openbaar Ministerie, Rechtspraak &
Slachtofferhulp Nederland

- eindrapport -

Dr. M. Timmermans
Drs. J. van den Tillaart
Drs. G. Homburg
Amsterdam, mei 2013
Regioplan publicatienr. 2166
Regioplan Beleidsonderzoek
Nieuwezijds Voorburgwal 35
1012 RD Amsterdam
Tel.: +31 (0)20 – 53 15 315
Fax : +31 (0)20 – 62 65 199
Ipsos Synovate
Koningin Wilhelminaplein 2
1062 HK Amsterdam
Tel.: +31 (0)20 6070707
Onderzoek, uitgevoerd door Regioplan en Ipsos
Synovate in opdracht van het WODC, ministerie
van Veiligheid en Justitie.

© 2013 WODC, ministerie van Veiligheid en Justitie. Auteursrechten voorbehouden.

VOORWOORD
In de afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor de positie van
slachtoffers en zijn de rechten van slachtoffers van misdrijven uitgebreid. De
politie, het OM, de Rechtspraak en Slachtofferhulp Nederland hebben hierdoor
een steeds belangrijkere taak gekregen in de ondersteuning van slachtoffers.
Met de slachtoffermonitor zal periodiek worden gemeten wat de ervaringen
zijn van slachtoffers die te maken hebben gehad met justitiële instanties.
Regioplan heeft in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie de
eerste meting uitgevoerd. In een eerder deelrapport zijn de resultaten ten
aanzien van de politie neergelegd. In dit tweede deelrapport wordt verslag
gedaan van de ervaringen van slachtoffers met betrekking tot de ontvangen
slachtofferondersteuning van het Openbaar Ministerie, de Rechtspraak en
Slachtofferhulp Nederland. Het geheel aan resultaten van de eerste meting
van de slachtoffermonitor is beschikbaar in een factsheet.
Een groot aantal personen heeft meegewerkt aan de totstandkoming van dit
deelrapport. Het Openbaar Ministerie en Slachtofferhulp Nederland hebben
adressen van een willekeurige selectie van slachtoffers ter beschikking
gesteld. En uiteraard was de medewerking van slachtoffers zelf van groot
belang in dit onderzoek. Zij hebben in enquêtes aangegeven hoe tevreden zij
zijn over de ondersteuning door de het OM, de Rechtspraak en SHN. Wij
danken alle respondenten graag voor hun medewerking aan het onderzoek.
Onze dank geldt ook voor de leden van de commissie die het onderzoek heeft
begeleid:
• mw. dr. Ineke Stoop (Sociaal en Cultureel Planbureau, voorzitter)
• mw. mr. drs. Tasnim van den Hoogen-Saleh (Directie Sanctie- en Preventiebeleid)
• dhr. drs. Wieger van der Heide (Inspectie Veiligheid en Justitie)
• dhr. drs. Erik Lanting (Openbaar Ministerie, Parket-Generaal)
• dhr. drs. Tom Claassen (VTS Politie Nederland) opgevolgd door:
dhr. mr. Arijan Doeser (VTS Politie Nederland)
• mw. dr. Sonja Leferink (Slachtofferhulp Nederland)
• mw. dr. Suzan Verberk (Raad voor de Rechtspraak)
• dhr. dr. Antony Pemberton (Universiteit van Tilburg, Intervict)
• mw. drs. Annemarie ten Boom (ministerie van Veiligheid en Justitie, WODC)
Wij danken de leden van de begeleidingscommissie voor de kundige en
betrokken wijze waarop ze het onderzoek hebben begeleid.
Ger Homburg
projectleider

INHOUDSOPGAVE

Managementsamenvatting .......................................................................

I

1

Inleiding ...........................................................................................
1.1
Aanleiding slachtoffermonitor.............................................
1.2
Methode .............................................................................
1.3
Respons en non-respons ...................................................
1.4
Aspecten en overkoepelende onderdelen .........................
1.5
Presentatie resultaten ........................................................

1
1
3
8
15
18

2

Ervaringen van slachtoffers ............................................................
2.1
Inleiding ..............................................................................
2.2
Ervaringen met justitiële slachtofferondersteuning ............
2.3
Belangrijkste aspecten van slachtofferondersteuning .......
2.4
Belangrijkste sterke punten en aandachtspunten
voor slachtofferondersteuning............................................
2.5
Samenvatting .....................................................................

21
21
21
27

3

Ervaringen naar persoonskenmerken ...........................................
3.1
Inleiding ..............................................................................
3.2
Onderscheid naar persoonskenmerken .............................
3.3
Samenvatting .....................................................................

35
35
35
45

4

Ervaringen naar zaakskenmerken ..................................................
4.1
Inleiding ..............................................................................
4.2
Onderscheid naar delicttypen ............................................
4.3
Samenhang met uitkomsten proces ..................................
4.4
Samenhang met participatiegraad .....................................
4.5
Samenvatting .....................................................................

47
47
47
49
58
66

5

Conclusie ..........................................................................................
5.1
Conclusie ervaringen van slachtoffers ...............................
5.2
Samenhang met persoonskenmerken en
zaakskenmerken ................................................................
5.3
Verschillen tussen respondenten en weigeraars ...............

69
69

Bijlagen
Bijlage 1
Bijlage 2
Bijlage 3
Bijlage 4
Bijlage 5
Bijlage 6
Bijlage 7

28
34

71
75

........................................................................................... 77
Delictindeling ...................................................................... 79
Gehanteerde vragenlijst (onlineversie) .............................. 83
Aankondigingsbrieven (Politie Steekproef) ........................ 139
Uitnodigingsbrief (Politie Steekproef)................................. 142
Uitnodigingsbrief (WODC) ................................................. 145
Belangscores ..................................................................... 148
Participatiegraad ................................................................ 152

MANAGEMENTSAMENVATTING

Voor u ligt de rapportage van de eerste meting van de slachtoffermonitor (deel
II). In dit rapport wordt verslag gedaan van de ervaringen van slachtoffers met
justitiële slachtofferondersteuning, verleend door het Openbaar Ministerie
(OM), de Rechtspraak en Slachtofferhulp Nederland (SHN). De Rechtspraak is
in het onderzoek betrokken omdat ook respectvolle omgang van slachtoffers
en diens rechten tijdens de rechtszitting een belangrijke plek hebben gekregen
in de justitiële slachtofferondersteuning. Andere instanties die een belangrijke
taak vervullen in slachtofferondersteuning zijn het Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB) en het Schadefonds Geweldsmisdrijven. De huidige
monitor richt zich behalve op het OM, de Rechtspraak en SHN ook op justitiële
slachtofferondersteuning verleend door de politie. Ervaringen met betrekking
tot justitiële slachtofferondersteuning verleend door deze instantie zijn in een
apart deelrapport beschikbaar (M. Timmermans, J. van den Tillaart & G.
Homburg, 2012). Daarnaast worden de belangrijkste resultaten van de
slachtoffermonitor als geheel in een factsheet gepresenteerd.

Aanleiding slachtoffermonitor
In de afgelopen jaren is er toenemende aandacht voor het verbeteren van de
positie van slachtoffers. Dit is tot uitdrukking gekomen in zowel nieuwe rechten
voor slachtoffers, zoals het spreekrecht in strafzittingen, als in initiatieven tot
een efficiëntere werkwijze binnen de justitiële slachtofferondersteuning, in de
vorm van vernieuwde slachtofferloketten. In deze loketten werken medewerkers van de drie belangrijkste partijen, de politie, het OM en SHN, met
elkaar aan justitiële slachtofferondersteuning. Het ministerie van Veiligheid en
Justitie hecht er waarde aan de ervaringen van slachtoffers met justitiële
slachtofferondersteuning in kaart te brengen en daarmee vast te stellen waar
verbeteringen nodig en mogelijk zijn. Er is daarom besloten om periodiek de
kwaliteit van de justitiële slachtofferondersteuning vanuit het perspectief van
het slachtoffer te meten.

Methode
Er is een willekeurige steekproef getrokken van slachtoffers die in de periode
1 mei 2012 tot 1 juli 2012 als slachtoffer van een delict bij het OM
geregistreerd waren (OM-steekproef) en personen aan wie de dienstverlening
in de periode 1 februari 2011 tot 1 juni 2011 bij SHN is afgesloten (SHNsteekproef). Daarbij zijn adressen van bedrijven, adressen uit het buitenland,
en van personen onder de twaalf jaar buiten beschouwing gelaten. De
verdeling van cases per delictcategorie is: geweld 41%, vermogen 40% en
I

openbare orde en vernieling 19% in de OM-steekproef en vermogen 51% en
geweld 49% in de SHN-steekproef.
Er is gebruikgemaakt van een vragenlijst bestaande uit items (aspecten) die
ervaringen met slachtofferondersteuning verleend door OM, de Rechtspraak
en SHN in kaart brengen. In totaal hebben 508 personen de vragenlijst
ingevuld, van wie 336 via een webenquête en 172 via een telefonische
enquête. De totale respons komt neer op 23 procent (508 van de 2253
uitgenodigde personen). De dataverzameling heeft in de maanden februari,
maart en april 2012 plaatsgevonden.
In dit rapport beschrijven we de ervaringen van slachtoffers aan de hand van
de aspecten van slachtofferondersteuning die in de vragenlijst aan bod zijn
gekomen. De afzonderlijke aspecten kunnen worden gegroepeerd naar een
aantal thema’s, of overkoepelende onderdelen van justitiële slachtofferondersteuning per organisatie. Deze overkoepelende resultaten hebben
betrekking op:
Voor het Openbaar Ministerie
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door
medewerkers.
2. Informatieverstrekking: de mate waarin medewerkers het slachtoffer
informeren over ontwikkelingen in de zaak en vervolg van het proces.
3. Inspraak/schadeherstel: de mate van inspraak bij te nemen beslissingen en
de mate waarin ondersteuning is geboden in het vergoeden van schade.
4. Veiligheid: de inzet van medewerkers op het vergroten van de veiligheid,
waaronder ook de inzet op de vervolging en veroordeling van de dader.
Voor de Rechtspraak
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door
medewerkers.
2. Functioneren rechter: de mate waarin de rechter de zaak op professionele
wijze behandelt.
Voor Slachtofferhulp Nederland
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door
medewerkers.
2. Ondersteuning: de mate waarin slachtoffers informatie en advies
ontvangen met betrekking tot (juridische) ondersteuning.
3. Veiligheid/emotionele steun: de mate waarin slachtoffers zich veiliger
voelen en in emotionele zin gesteund voelen.
Aan de hand van statistische toetsen is onderzocht of ervaringen tussen
groepen slachtoffers (op basis van persoons- of zaakskenmerken) van elkaar
afwijken. Resultaten wijken statistisch significant van elkaar af bij een
significantieniveau <.05. Deze monitor heeft niet tot doel om de ervaringen van
slachtoffers en verschillen tussen groepen te duiden.
II

Responsgroep
Ongeveer de helft van de responsgroep (N=508) is man (51%). De leeftijd van
de respondenten loopt uiteen van 13 tot 89 jaar. De gemiddelde leeftijd is
47 jaar. De meeste respondenten zijn tussen de 31 en 60 jaar oud (57%).
Bijna drie op de tien respondenten is hoger opgeleid (28%), bijna vier op de
tien is middelbaar opgeleid (38%) en een derde (34%) heeft een lagere
opleiding genoten. De grote meerderheid is afkomstig uit Nederland (net als
hun ouders), terwijl tien procent niet in Nederland werd geboren.
We stelden de groep weigeraars (personen die niet wensten deel te nemen
aan het onderzoek) één enkele vraag over slachtofferondersteuning. We
noemen dit een centrale vraag procedure, waardoor het mogelijk is toch enige
vergelijk te maken in de beleving van slachtofferondersteuning door slachtoffers die wel en die niet deelnamen aan het onderzoek.
De groep weigeraars is voor zowel de OM-steekproef als de SHN-steekproef
gelijk aan de responsgroep wat betreft het oordeel met betrekking tot
slachtofferondersteuning. Wat betreft dit oordeel moeten we uiteraard
voorzichtig zijn: de bevinding dat weigeraars géén afwijkend oordeel vellen
over slachtofferondersteuning is slechts op één vraag gebaseerd die zowel
aan respondenten en weigeraars werd gesteld (o.b.v. de centrale vraag
procedure). Op grond van de centrale vraag procedure zijn er dus op
voorhand geen aanwijzingen gevonden voor een vertekening in de resultaten
door de samenstelling van de responsgroep. Er was wel sprake van een lichte
afwijking in de non-respons van SHN op basis van geslacht (vaker mannen)
en leeftijd (gemiddeld jonger) en in de non-respons van OM op basis van
delicttype (vaker slachtoffers geweldsdelicten). Echter, de verschillen tussen
de responsgroep en non-responsgroep op deze aspecten zijn klein, waardoor
er op voorhand geen redenen zijn om aan te nemen dat de resultaten van het
onderzoek worden vertekend door een selectieve uitval van respondenten.

Algemene ervaringen slachtoffers
Ervaringen van slachtoffers op de ontvangen slachtofferondersteuning door
het OM, de Rechtspraak en SHN zijn overwegend positief. Een ruime
meerderheid van de slachtoffers is positief over de wijze waarop deze drie
organisaties hen bejegenen. Bij het OM specifiek zien we dat een meerderheid
de informatieverstrekking positief waardeert maar dat minder dan de helft van
de slachtoffers positief is over de mate van inspraak en schadeherstel en de
geboden veiligheid door het OM. Verder blijkt dat een ruime meerderheid van
de slachtoffers positief is over de ondersteuning van SHN maar dat een
minderheid positief is over de mate waarin SHN veiligheid en emotionele steun
biedt. Het functioneren van de rechter wordt door een meerderheid positief
gewaardeerd.

III

Belangrijkste aspecten
Slachtoffers die te maken krijgen met slachtofferondersteuning door het OM,
de Rechtspraak en SHN, geven aan dat zij aan de volgende specifieke
aspecten van de ondersteuning het allergrootste belang hechten (gebruikte
definitie van ‘allergrootste belang’: 75% geeft de hoogste belangscore 5 en
minder dan 2% geeft de laagste belangscore 1):

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaan (OM, rechter en SHN);
het gevoel geven dat zij u serieus nemen (OM, rechter en SHN);
uitleggen waar u als slachtoffer recht op heeft (OM en SHN);
voldoende doen om de dader te vervolgen (OM);
voldoende doen om de dader te veroordelen (OM);
voldoende doen om de dader te berechten (rechter);
voldoende doen om de dader te straffen (rechter);
onpartijdig zijn (rechter);
deskundig zijn (rechter);
belangstelling tonen voor uw persoonlijke verhaal (SHN);
u professioneel behandelen (SHN);
informatie geven over de gang van zaken bij de politie, het OM en de
rechtbank (SHN).

Afgaand op de ervaringen die slachtoffers hebben met de aspecten van
slachtofferondersteuning die zij het belangrijkst vinden, is het mogelijk om
aandachtspunten en sterke punten in de dienstverlening te benoemen.
Aandachtspunten in de slachtofferondersteuning door het OM zijn: slachtoffers
het gevoel geven dat zij serieus worden genomen, uitleggen waar zij als
slachtoffer recht op hebben, voldoende doen om de dader te vervolgen en/of
te veroordelen. De overige bovengenoemde ‘belangrijkste aspecten’ zijn
sterke punten. Aandachtspunten bij de Rechtspraak zijn het berechten en het
bestraffen van de dader, overige bovengenoemde aspecten zijn sterke punten.
In de dienstverlening van SHN zijn geen aandachtspunten/verbeterpunten te
identificeren en zijn alle belangrijkste aspecten aan te duiden als sterke
punten.

Verschillen in ervaringen
Naast het algemene beeld van ervaringen met slachtofferondersteuning,
besteedt dit rapport aandacht aan verschillen in ervaringen tussen groepen
slachtoffers. Enerzijds is gekeken welke significante verschillen in ervaringen
er met justitiële slachtofferondersteuning zijn op grond van persoonskenmerken, zoals geslacht, leeftijd (3 categorieën) en opleiding (3 niveaus),
anderzijds op grond van enkele zaakskenmerken, namelijk delictcategorie en
twee ‘uitkomsten’ van het proces: de mate waarin schade werd vergoed en de
vraag of er een dader is vervolgd.
IV

Geslacht
Er zijn weinig verschillen tussen mannen en vrouwen wat betreft de ervaringen
met slachtofferondersteuning. Alleen ten aanzien van het functioneren van de
rechter is er een verschil tussen mannen en vrouwen, waarbij vrouwen
positiever over oordelen dan mannen. Dit geldt eveneens voor vijf specifieke
aspecten van slachtofferondersteuning door de rechter (informatie geven,
deskundigheid, gevoel geven serieus te worden genomen, begrip tonen,
voldoende doen om de dader te bestraffen).
Leeftijd
Er zijn verschillen op een aantal overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning door het OM (inspraak/schadeherstel en bejegening) en op een
elftal specifieke aspecten. Doorgaans is het beeld dat slachtoffers die 60 jaar
en ouder zijn, positievere (of minder negatieve) ervaringen hebben met de
slachtofferondersteuning dan slachtoffers in andere leeftijdsgroepen.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van de verschillende leeftijdsgroepen
voor wat betreft de justitiële slachtofferondersteuning van de rechter en SHN.
Opleiding
Op drie aspecten verschillen de ervaringen van slachtoffers met een
verschillend opleidingsniveau. Lageropgeleiden zijn positiever dan hoogopgeleiden over ‘het laten weten van redenen voor de beslissing’ door het OM
en ‘het geven van juridische ondersteuning’ door SHN. Daarnaast zijn
personen met een middelbare opleiding positiever dan lageropgeleiden over
‘het gevaar van herhaling op slachtofferschap verkleinen’ door de rechter.
Delict
Respondenten die slachtoffer zijn geworden van een vermogensdelict, een
geweldsdelict of een ‘openbare orde’-delict, verschillen niet van elkaar in hun
ervaringen met justitiële slachtofferondersteuning verleend door het OM, de
Rechtspraak en SHN.
Schadevergoeding
Het algemene beeld is dat slachtoffers die de geleden schade geheel vergoed
hebben gekregen, positievere (of minder negatieve) ervaringen melden dan
slachtoffers die geen schadevergoeding hebben ontvangen en/of
respondenten die een gedeeltelijke schadevergoeding hebben ontvangen.
Deze verschillen doen zich voor in ervaringen met slachtofferondersteuning
van zowel het OM, de rechter als SHN.
Vervolging
Ook tussen de groep slachtoffers van zaken waar een dader werd vervolgd en
de groep slachtoffers van zaken waarin dat niet het geval was, zijn er veel
verschillen in de ervaringen met justitiële slachtofferondersteuning.
Slachtoffers van zaken waarin geen dader is vervolgd zijn in het algemeen

V

negatiever over de slachtofferondersteuning van het OM en SHN dan
slachtoffers van zaken waarin wel een dader is vervolgd.
Strafoplegging
Slachtoffers in wiens zaak wel een dader is gestraft, oordelen minder negatief
over slachtofferondersteuning door het OM en de rechter dan slachtoffers in
wiens zaak geen dader is gestraft. Bovendien blijkt dat slachtoffers die vinden
dat de opgelegde straf licht is, negatiever oordelen over de verschillende
vormen van slachtofferondersteuning van het OM en de rechter dan
slachtoffers die oordelen dat de opgelegde straf zwaar(der) is.
Participatiegraad
Slachtoffers die veel gebruik hebben gemaakt van participatiemogelijkheden in
het proces, zijn positiever in hun ervaringen met het OM en SHN. De ervaringen
met de Rechtspraak verschillen nauwelijks naar mate van participatie.

Verschillen in belangrijke aspecten
Ook ten aanzien van het belang dat slachtoffers hechten aan de aspecten van
slachtofferondersteuning zijn er verschillen tussen groepen geconstateerd.
Hierbij is gekeken naar de persoonskenmerken, geslacht, leeftijd en opleiding
en daarnaast delictcategorie.
Geslacht
Vrouwen hechten meer belang aan de meeste aspecten dan mannen.
Opmerkelijk is dat deze verschillen tussen vrouwen en mannen zich in veel
grotere mate (bij meer aspecten) voordoen bij het OM dan bij de Rechtspraak
en SHN.
Leeftijd
Waar het gaat om het belang dat slachtoffers aan specifieke vormen van
slachtofferondersteuning hechten, blijkt dat de groep respondenten van 60 jaar
en ouder een groter belang hecht aan verschillende aspecten van slachtofferondersteuning door zowel het OM, de rechter als SHN dan jongere leeftijdsgroepen.
Opleiding
Alhoewel slachtoffers in verschillende opleidingscategorieën niet verschillen in
de ervaringen die zij opdeden met slachtofferondersteuning, blijkt dat er wel
verschillen zijn in het belang dat zij hechten aan de diverse vormen van
slachtofferondersteuning. In het algemeen geldt dat lager opgeleide slachtoffers meer belang hechten aan de meeste aspecten van slachtofferondersteuning dan dit het geval is voor hoger opgeleide respondenten en
meestal ook middelbaar opgeleide respondenten.

VI

Delict
De resultaten gesplitst naar delictcategorie wijzen uit dat slachtoffers van
geweldsdelicten meer belang hechten aan een zestal specifieke aspecten van
slachtofferondersteuning dan slachtoffers van vermogensdelicten en/of
slachtoffers van openbare orde en vernielingsdelicten. Het grootste verschil
met betrekking tot de dienstverlening van het OM doet zich voor bij
slachtoffers van geweldsdelicten, die er meer belang aan hechten dat
medewerkers van het OM het gevoel van angst verkleinen. Bij SHN is het
grootste verschil dat slachtoffers van geweldsdelicten meer dan anderen er
belang aan hechten dat medewerkers van SHN het slachtoffer beleefd
behandelen.
Participatiegraad
Respondenten die in sterke mate participeerden in het strafproces, hechten
doorgaans meer belang aan een aantal aspecten dan respondenten die
minder of niet participeerden. Dit geldt voor een aantal aspecten van de
slachtofferondersteuning door het OM, SHN en de Rechtspraak.

VII

VIII

1

INLEIDING

Voor u ligt het deelrapport ‘Eerste meting slachtoffermonitor: ervaringen van
slachtoffers met justitiële slachtofferondersteuning. Deel 2: Openbaar
Ministerie, de Rechtspraak en Slachtofferhulp Nederland’. Het ministerie van
Veiligheid en Justitie hecht er waarde aan de ervaringen met justitiële slachtofferondersteuning vanuit het perspectief van slachtoffers periodiek te meten.
Dit rapport is het resultaat van de eerste meting van de zogenaamde slachtoffermonitor.
De huidige monitor richt zich op slachtofferondersteuning verleend door politie,
SHN, OM en de Rechtspraak. De resultaten ten aanzien van de politie zijn in
deelrapport 1 neergelegd (M. Timmermans, J. van den Tillaart, G. Homburg
(2012)). Zoals de titel van het rapport vermeldt, wordt in dit tweede deelrapport
uitsluitend verslag gedaan van de ervaringen van slachtoffers met de justitiële
slachtofferondersteuning door het OM, de rechtspraak en SHN. Een samenvatting van het geheel aan resultaten van de eerste meting van de
slachtoffermonitor is beschikbaar in de factsheet ‘Monitor
slachtofferondersteuning’.

1.1

Aanleiding slachtoffermonitor

1.1.1

Justitiële slachtofferondersteuning en de monitor
In de afgelopen jaren is de aandacht voor slachtofferondersteuning sterk
toegenomen. De aanvankelijke nadruk op emotionele en praktische
ondersteuning door Slachtofferhulp Nederland (SHN) is uitgebreid met
verschillende vormen van slachtofferondersteuning, die het gebruik van
nieuwe rechten door slachtoffers (zoals de schriftelijke slachtofferverklaring en
het spreekrecht) moeten faciliteren en bevorderen. De verankering van de
rechten van slachtoffers in de Wet versterking positie van het slachtoffer in het
strafproces is hierbij een mijlpaal.
De justitiële ondersteuning wordt door verschillende organisaties aangeboden,
waarvan SHN, de politie en het OM de belangrijkste zijn. Er zijn initiatieven
genomen om de kwaliteit van de justitiële ondersteuning (en de efficiëntie van
het werkproces) te verbeteren door de vorming van de vernieuwde
slachtofferloketten, waarin de drie partijen intensief samenwerken. De
Rechtspraak is in het onderzoek betrokken, omdat ook respectvolle omgang
van slachtoffers en diens rechten tijdens de rechtszitting een belangrijke plek
hebben gekregen in de justitiële slachtofferondersteuning.

1

1.1.2

De slachtoffermonitor
Er is besloten om periodiek de kwaliteit van de justitiële slachtofferondersteuning vanuit het perspectief van het slachtoffer te meten. Hiervoor is door
INTERVICT, in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum van het ministerie van Veiligheid en Justitie (WODC)
een vragenlijst ontwikkeld.1
Regioplan heeft in samenwerking met Ipsos Synovate met behulp van deze
vragenlijst een eerste grootschalige meting uitgevoerd onder personen, die in
2011 (politie en SHN) of 2012 (OM) slachtoffer zijn geworden van een delict
en naar aanleiding daarvan contact hebben gehad met justitiële instanties (in
dit deelrapport: het OM, de Rechtspraak en SHN). De ervaringen met justitiële
slachtofferondersteuning zijn in kaart gebracht. Ook wordt nagegaan welk
belang slachtoffers hechten aan diverse aspecten van de slachtofferondersteuning. Het is de bedoeling om de meting om de drie à vier jaar te
herhalen, vandaar dat we spreken van een monitor slachtofferondersteuning.

1.1.3

Onderzoeksvragen (eerste meting)
Het huidige onderzoek betreft de eerste meting van de slachtoffermonitor. De
resultaten van deze meting moeten antwoord geven op de onderstaande
onderzoeksvragen. In de huidige rapportage zal uitsluitend verslag worden
gedaan van de resultaten, die betrekking hebben op ervaringen van
respondenten met slachtofferondersteuning verleend door het OM, de
Rechtspraak en SHN.
I. Ervaringen van slachtoffers
1. Wat zijn anno 2011 de ervaringen van slachtoffers met de justitiële
slachtofferondersteuning? (rapportage ervaringsgegevens)
2. Welke aspecten en onderdelen van de slachtofferondersteuning vinden
slachtoffers het belangrijkst?
3. Waar zijn de grootste kwaliteitsproblemen te vinden, dat wil zeggen
aspecten en onderdelen waar slachtoffers groot belang aan hechten,
maar waarmee hun ervaringen niet goed zijn?
II. Ervaringen gesplitst naar persoonskenmerken en zaakskenmerken
4. Wat zijn de ervaringen van slachtoffers onderscheiden naar de
verschillende persoonskenmerken leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en
herkomst (geboorteland/geboorteland ouders)?
5. Hechten slachtoffers met verschillende persoonskenmerken belang aan
verschillende aspecten en onderdelen van de slachtofferondersteuning?

1

Zie: Van tevredenheid naar kwaliteit: een meetinstrument voor de slachtofferzorg (2009).
INTERVICT/Prismaprint Tilburg. En: Vervolg kwaliteitsmeting slachtofferzorg (2011).
INTERVICT/Prismaprint Tilburg.

2

6. Wat zijn de ervaringen van slachtoffers onderscheiden naar de
verschillende delictcategorieën (geweld, vermogen, en openbare orde
en veiligheid)?
7. Hechten slachtoffers van verschillende delictcategorieën belang aan
verschillende aspecten en onderdelen van de justitiële slachtofferondersteuning?
8. In hoeverre verschillen de ervaringen en belangscores van slachtoffers
die in sterke mate in het strafproces hebben geparticipeerd (door
gebruikmaking van spreekrecht, een schriftelijke slachtofferverklaring,
voeging, een officiersgesprek of een slachtoffer-dadergesprek) en
slachtoffers die niet of weinig hebben geparticipeerd?
9. In welke mate en in welke richting is er samenhang tussen de
(gepercipieerde) uitkomst(en) van het strafproces (schadevergoeding,
vervolging en bestraffing dader, oordeel over de sanctie) en de
ervaringen die slachtoffers in dat proces hebben opgedaan?
III. Respons en non-respons
10.Op welke kenmerken wijken de respondenten van het onderzoek af van
de weigeraars? Wat is er bekend over een eventueel afwijkend oordeel
over de kwaliteit van de justitiële slachtofferondersteuning tussen
respondenten en weigeraars?

1.2

Methode
In deze paragraaf wordt verslag gedaan van de methodische aanpak van de
eerste meting in de slachtoffermonitor, en specifiek met betrekking tot het deel
van het OM, de Rechtspraak en SHN. We gaan hieronder achtereenvolgens in
op de steekproeftrekking, de vragenlijst en tot slot de wijze van datacollectie
onder respondenten afkomstig uit de registraties van het OM en SHN.

1.2.1

Steekproeftrekking
Doelgroep
De huidige monitor richt zich op justitiële slachtofferondersteuning
aangeboden door de politie, het OM, de Rechtspraak en SHN. Potentiële
respondenten zijn bij de politie (zie deelrapport 1), het OM en SHN geworven,
waar steekproeven van slachtoffers zijn getrokken uit de registraties van de
instanties2. De totaal bereikte steekproef omvat 1017 respondenten, waarvan
509 personen op basis van politieregistraties, 256 personen op basis van OMregistraties en 252 personen afkomstig uit de SHN-populatie.

2

De steekproef van parket Rotterdam kon niet op tijd in het juiste format worden aangeleverd
en is daarom niet meegenomen in het onderzoek.

3

Steekproefinstructie
Het WODC heeft als opdrachtgever de steekproefinstructie verzorgd bij de
politie, OM en SHN. De steekproef werd vervolgens door de organisaties zelf
getrokken. De instructies daarbij waren dat er een willekeurige steekproef
moest worden genomen van het benodigd aantal cases per delictcategorie
(geweld, vermogen en openbare orde en vernieling, zie verderop onder het
kopje ‘stratificatie’). De delictindeling per categorie is opgenomen in bijlage 1.
Cases werden gevormd door zaken waarbij een slachtoffer was betrokken.
Indien er bij een zaak meerdere slachtoffers stonden geregistreerd, was de
instructie om de eerstgenoemde persoon op te nemen in de steekproef. Voor
de drie steekproefkaders geldt daarnaast dat cases met adressen in het
buitenland, adressen van niet-natuurlijke personen (bedrijven en instellingen)
en cases van personen jonger dan twaalf jaar zijn verwijderd uit de
bronbestanden. Vervolgens werden de benodigde naw-gegevens waar nodig
en mogelijk door de instantie zelf toegevoegd aan het steekproefbestand.
Zaken in de steekproef van SHN betreffen (natuurlijke) personen aan wie de
dienstverlening in de periode 1 februari 2011 tot 1 juni 2011 bij SHN is
afgesloten. Het gaat om slachtoffers die gebruik hebben gemaakt van SHN
diensten 'schade verhalen via voegen', 'begeleiden strafproces' of 'opstellen
SSV/spreekrecht'.
Personen in de steekproef van het OM betreffen zaken die in de periode 1 mei
2012 tot 1 juli 2012 bij het OM afgedaan werden.
Stratificatie
In tabel 1.1 wordt duidelijk hoe de delictcategorieën vermogen, openbare orde
en vernieling, en geweld zijn verdeeld over de ingeschreven zaken bij het OM.
De verdeling van delicttypen in de aangiften bij het OM is enigszins scheef,
met 44 procent vermogensdelicten, 22 procent openbare orde en vernielingsdelicten en 34 procent geweldsdelicten.

Tabel 1.1

Populatiegegevens voor OM steekproef

Bij OM ingeschreven
rechtbankzaken
Vermogen
Openbare orde en vernieling
Geweld
Totaal

Aantal
(populatie)
62.263
31.072
49.298
142.633

Percentage
(populatie)
44%
22%
34%
100%

Steekproef
% (aantal)
40% (103)
19% (49)
41% (104)
100% (256)

Bron: CBS, periode 2008

In de registratie van SHN letten we alleen op de slachtoffers van geweldsdelicten en vermogensdelicten voor (slachtoffers van openbare orde en
veiligheidsdelicten die door SHN worden bediend vallen buiten de doelgroep
van dit onderzoek). De verdeling op basis van het jaarverslag (2010) is
40 procent vermogensdelicten en 60 procent geweldsdelicten.

4

Tabel 1.2

Populatiegegevens voor SHN steekproef

Bij SHN ingeschreven
slachtoffers van delicten
Vermogen
Openbare orde en vernieling
Geweld
Totaal

Aantal
(populatie)
51.861
NVT
81.032
132.893

Percentage
(populatie)
40%
NVT
60%
100%

Steekproef
% (aantal)
51% (129)
NVT
49% (123)
100% (252)

Bron: jaarverslag SHN 2010

Om ervoor te zorgen dat enerzijds de verschillende delictcategorieën goed
vertegenwoordigd zijn in de steekproeven en anderzijds de aantallen hoog
genoeg zijn om over de verschillende slachtoffers in de delictcategorieën
statistisch betrouwbare uitspraken te kunnen doen, was het nodig om de
steekproeven te stratificeren naar type delict. De gestratificeerde steekproef
van het OM moest uit 40 procent vermogensdelicten bestaan, uit 20 procent
openbare orde en vernielingsdelicten en uit 40 procent geweldsdelicten. De
gestratificeerde steekproef van SHN moest uit 50 procent geweldsdelicten
bestaan en 50 procent vermogensdelicten.
Weging
De respons die uiteindelijk met de gestratificeerde steekproef is verkregen, is
teruggewogen naar de oorspronkelijke verdeling van delicten zoals die in de
algemene bevolking voorkomt. Gebeurt dit niet, dan wegen de resultaten van
slachtoffers van geweldsdelicten iets te zwaar mee (in de OM steekproef is
40% van de respondenten slachtoffer van een geweldsdelict, terwijl dit feitelijk
34% is in de OM-populatie). Per steekproef (SHN, OM) zijn per delictcategorie
weegfactoren berekend door het absolute aandeel van een delictcategorie in
de populatie te delen door het absolute aandeel van dat type in de steekproef.
Tabellen 1.2 en 1.3 laten de gebruikte weegfactoren zien.
Tabel 1.2

Weegfactoren voor OM steekproef

OM

Vermogen
Vernieling en openbare orde
Geweld

Populatie

Steekproef

44%
22%
34%

40%
19%
41%

Weegfactor
(=aandeel populatie/
aandeel steekproef)*
1,08
1,14
0,85

* Om afrondingsverschillen te voorkomen, is de weegfactor niet berekend met het genoemde
aandeel in percentages, maar met het aandeel in oorspronkelijke absolute aantallen (niet
vermeld omwille van overzichtelijkheid).
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

5

Tabel 1.3
SHN

Vermogen
Geweld

Weegfactoren voor SHN steekproef
Populatie

Steekproef

40%
60%

51%
49%

Weegfactor
(=aandeel populatie/
aandeel steekproef)*
0,76
1,25

* Om afrondingsverschillen te voorkomen, is de weegfactor niet berekend met het genoemde
aandeel in percentages, maar met het aandeel in oorspronkelijke absolute aantallen (niet
vermeld omwille van overzichtelijkheid).
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

De betekenis van bijvoorbeeld de weegfactor van 0,76 voor vermogen (SHN)
is dat de antwoorden van slachtoffers van vermogensdelicten voor ‘slechts’
0,76 keer (minder dan 1 dus) ‘meetellen’. Een weegfactor van 1,25 voor
geweld (SHN) betekent dat de antwoorden van slachtoffers van
geweldsdelicten voor 1,25 keer ‘meetellen’. Weegfactoren mogen overigens
niet te groot zijn: een aandeel van 5 procent in een steekproef kan niet worden
opgeblazen tot 50 procent. Alle resultaten in dit rapport zijn tot stand gekomen
op de gewogen data, tenzij anders wordt vermeld.
De toepassing van het wegen van de data heeft tot gevolg dat het aantal
waarnemingen waarop groepsgemiddelden (bijvoorbeeld mannen en vrouwen)
zijn gebaseerd, wijzigt ten opzichte van het oorspronkelijke aantal
waarnemingen in subgroepen in dit onderzoek. Dit is aan de orde in de
tabellen in hoofdstuk 3 en 4. De oorspronkelijke aantallen binnen de
subgroepen zijn terug te vinden in paragraaf 1.3 (respons en nonrespons).
1.2.2

Vragenlijst
Er zijn feitelijk twee (identieke) vragenlijsten gebruikt, een voor het online
veldwerk en een voor het telefonische veldwerk. De vragenlijst is in eerste
instantie ontwikkeld door INTERVICT3 en voor de eerste meting van deze
monitor door Regioplan op punten aangepast. De lijst bestaat uit blokken met
vragen, bedoeld voor verschillende respondentgroepen: een blok is bedoeld
voor respondenten die recente ervaringen hebben opgedaan met de politie,
een voor respondenten die recente ervaringen hebben opgedaan met het OM
en een blok voor respondenten die met SHN in aanraking zijn gekomen. Ook
is er een blok met vragen voor respondenten die met de Rechtspraak te
maken hebben gehad. De vragenlijst bevat verder een vast deel van vragen
die voor alle respondenten (van politie, OM en SHN) zijn bedoeld. Zie de
volledige vragenlijst in bijlage 2. De gemiddelde invultijd van de online
vragenlijst bedroeg 22 minuten (OM), de gemiddelde gespreksduur telefonisch
30 minuten (OM). Voor SHN-respondenten duurde het online invullen van de
vragenlijst gemiddeld 27 minuten en het telefonische interview gemiddeld 38
minuten.

3

Zie: Van tevredenheid naar kwaliteit: een meetinstrument voor de slachtofferzorg (2009).
INTERVICT/Prismaprint Tilburg. En: Vervolg kwaliteitsmeting slachtofferzorg (2011).
INTERVICT/Prismaprint Tilburg.

6

1.2.3

Dataverzameling en steekproefverantwoording
Werkwijze dataverzameling
Bij de uitvoering van het veldwerk zijn twee dataverzamelingsmethoden
gebruikt: online en telefonisch. De werkwijze was hierbij als volgt. In eerste
instantie is het onderzoek per brief aangekondigd door het ministerie van
Veiligheid en Justitie (OM-respondenten) en door Slachtofferhulp Nederland
(SHN-respondenten). Bij personen jonger dan achttien jaar is ook een brief ter
attentie van de ouder/verzorger gestuurd. Een voorbeeld van de beide
aankondigingsbrieven is te vinden in bijlage 3 (OM-respondenten) en bijlage 4
(SHN-respondenten). Bij de brief was een non-responskaartje gevoegd,
waarmee mensen zich konden afmelden voor het onderzoek. Nadat de
schriftelijke afmeldingen (en telefonische weigeringen) waren verwerkt, is
bepaald welke steekproefomvang voor het veldwerk benodigd zou zijn. Hierbij
is een deel van de (ruime) beschikbare steekproef (op willekeurige basis)
apart gezet en niet meer gebruikt voor het onderzoek. De resterende personen
zijn door middel van een brief uitgenodigd om online aan het onderzoek deel
te nemen. De uitnodigingsbrieven (OM en SHN) zijn als bijlage 5 opgenomen.
De uitzet is in twee fasen gedaan om tot een optimale respons te komen. In
eerste instantie is slechts een deel van de bruto beschikbare steekproef
benaderd. Van deze steekproef is de respons bijgehouden en zowel totaal als
per relevante subgroep geanalyseerd. Op basis van deze analyse is een
tweede steekproef uitgezet, waarbij per stratum het benodigde aantal records
is geselecteerd. Onderzoeksbureau Ipsos Synovate voerde de datacollectie uit
in de maanden februari t/m april 2012 (SHN-steekproef) en in de maanden
januari 2013 t/m maart 2013 (OM-steekproef).
Om de respons positief te beïnvloeden, is de respondenten een incentive
aangeboden. Zij konden kiezen tussen een bedrag van 5 euro op eigen
rekening of een donatie van dat bedrag aan een goed doel. 56 procent van de
respondenten koos voor de donatie aan een goed doel, 41 procent voor het
bedrag op eigen rekening en 3 procent zag van een incentive af.
Aantallen
Er waren na de steekproeftrekking complete adresgegevens van 3642
personen beschikbaar. Echter, in verband met oversampling is het onderzoek
in totaal bij 2253 respondenten (zoals gezegd in 2 fasen) schriftelijk
aangekondigd (zie tabel 1.3, kolom totaal). Hiervan meldden 429 personen
zich na aankondiging af via een bijgevoegde non-responskaart.4 In totaal zijn
vervolgens 1824 personen schriftelijk uitgenodigd voor deelname aan het
onderzoek. Tijdens de telefonische benadering meldden nog eens 219
personen zich af voor deelname. De maximaal haalbare respons werd
daarmee teruggebracht naar 1605 personen. In totaal hebben uiteindelijk 508
respondenten aan het onderzoek deelgenomen. Van hen heeft 66 procent de
vragenlijst online ingevuld, de overige respondenten namen deel aan een
4

Of de brief werd retour gezonden.

7

telefonisch interview. Het behaalde responspercentage ligt op 23 procent (508
respondenten van de 2253 slachtoffers in de netto steekproef).5

Tabel 1.3

Steekproef en gerealiseerde respons (OM en SHN)

Complete records in bronbestand
Niet betrokken wegens oversampling
Aantal aankondigingen
(netto steekproef)
Niet uitgenodigd wegens afmelding na
aankondiging
Aantal uitnodigingen verstuurd
Afgemeld na telefonische benadering
Maximaal haalbare respons
Gerespondeerd
Online gerespondeerd
Telefonisch gerespondeerd
Geen deelname
(% van maximaal haalbare respons)
Geen doelgroep (zegt geen contact
OM/SHN te hebben gehad)
Zegt online ingevuld te hebben of zal
dat doen (niet gedaan)
Verkeerd telefoonnummer/afgesloten
lijn
Geen gehoor (na 10 belpogingen)
Antwoordapparaat (na 10 belpogingen)
Overig

OM
2050
723
1327

Aantal
SHN
1592
666
926

Totaal
3642
1389
2253

176

253

429

1151
121
1030
256
187
69
774

673
98
575
252
149
103
323

1824
219
1605
508
336
172
1097

81

73

154

57

39

96

169

70

239

42
72
353

24
19
98

66
91
425

%

100%
19% van 2253

10% van 2253
23% van 2253
66% van 508
34% van 508
68% van 1605

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

1.3

Respons en non-respons

1.3.1

Kenmerken responsgroep en non-responsgroep
Responsgroep
De helft van de responsgroep is man (51%). De leeftijden van de
respondenten lopen uiteen van 13 tot 89 jaar. De gemiddelde leeftijd is
47 jaar (SD=16 jaar).6 Voor de analyses zijn we geïnteresseerd in een ‘jongere
groep’ tot 30 jaar, in een volwassen groep van 31 tot 60 jaar en een groep
‘ouderen’ vanaf 60 jaar. Tabel 1.4 laat de verdeling over deze drie groepen
zien. Meer dan de helft van de respondenten is tussen 31 en 59 jaar oud.

5

De responspercentages gesplitst naar delictcategorie zijn: 19 procent (geweld), 36 procent
(vermogen) en 21 procent (openbare orde en vernieling).

6

De gemiddelde leeftijd van respondenten uit de OM-steekproef is 39 jaar (SD= 16,5 jaar)
en van respondenten in de SHN-steekproef 54,5 jaar (SD=12 jaar).

8

Tabel 1.4

Verdeling leeftijdscategorieën

Leeftijdscategorie
13-30 jaar
31-59 jaar
60+ jaar
Totaal
Geen antwoord
Totaal

Aantal
93
286
122
501
7
508

%
19
57
24
100

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Tabel 1.5 geeft een overzicht van de hoogst voltooide opleiding van
respondenten. We gebruiken drie opleidingsniveaus in de analyses. De
indeling sluit aan bij die van het CBS: lagere opleiding (in de tabel: 1 t/m 4),
middelbare opleiding (in de tabel: 5 en 6) en hogere opleiding (in de tabel: 7
en 8).
Tabel 1.5

Opleidingsniveau responsgroep

Opleiding
1. Basisschool niet afgemaakt
2. Basisschool/speciaal onderwijs
3. Lbo/vbo/vmbo kaderberoeps
gerichte of basisberoepsgerichte
leerweg
4. Mavo/mulo/ulo/vmbo
theoretische leerweg of vmbo
gemengde leerweg
5. Mbo
6. Havo/vwo/hbs/mms
7. Hbo
8. Wo
Totaal
Geen opgave/wil niet zeggen
Totaal

Aantal
4
19
67

%
1
4
13
= 34% lager opgeleiden

78

16

149
40
102
37
496
12
508

30
8
21
7
100

= 38% middelbaar opgeleiden
= 28% hoger opgeleiden

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate/CBS

Delictcategorieën
De gewenste verdeling tussen de delictcategorieën in de steekproef van het
OM en SHN is nagenoeg gehaald. Deze verhouding is voor OM 41 procent
geweldsdelicten, 40 procent vermogensdelicten en 19 procent openbare orde
en vernieling. Voor SHN is de verhouding 51 procent geweldsdelicten en
49 procent vermogensdelicten. De netto behaalde aantallen staan vermeld in
tabel 1.6. Hierin staan ook de percentages voor de politiesteekproef vermeld,
zodat een beeld van de responsverdeling naar delictcategorie voor de gehele
eerste meting ontstaat.

9

Tabel 1.6

Responsverdeling naar delictcategorie

Steekproef

Geweld

Vermogen

OO en
veiligheid

Totaal
bereikt

Politie
SHN
OM
Totaal

202 (40%)
123 (49%)
104 (41%)
429 (40%)

206 (40%)
129 (51%)
103 (40%)
438 (40%)

101 (20%)
49 (19%)
150 (20%)

509
252
256
1017

Doel
netto
respons*
500
250
250
1000

* De steekproef bij SHN bevat geen respondenten in de categorie delicten tegen openbare orde
en veiligheid. Dit is aangegeven met een - .
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Aan respondenten werd gevraagd om een specificatie te geven van het delict
waarvan zij slachtoffer zijn geworden. Tabel 1.7 laat hiervan een overzicht
zien. In het overzicht zijn de antwoorden van respondenten (n=84), die
aangaven van een ‘ander delict’ slachtoffer te zijn geworden, zo veel mogelijk
hernoemd naar bestaande of nieuwe categorieën van delicten. Het totaalbeeld
laat zien dat circa een kwart van de respondenten slachtoffer was van
mishandeling (inclusief poging daartoe). Delicten die vervolgens het meest
voorkomen zijn diefstal vanaf € 100,- (14%), inbraak of poging daartoe (13%)
en dreiging met lichamelijk geweld (13%). Alle andere delictcategorieën
komen in mindere mate voor.
Tabel 1.7

Specificatie van het delict

Specificatie delict
Diefstal tot een waarde van € 100,Diefstal vanaf een waarde van € 100,Inbraak (of een poging tot inbraak)
Vandalisme/vernieling
Dreiging met lichamelijk geweld
Mishandeling (of poging tot)
Stalking
Huiselijk geweld
Overval
Afpersing/fraude/oplichting/verduistering
Seksueel geweld
Verkeersongeval/misdrijf
Belediging/laster/smaad
Moord en doodslag (of poging tot)
Brandstichting
Verduistering
Een ander delict
Totaal

Aantal
12
73
66
35
66
121
14
22
25
25
7
3
2
13
4
2
18
508

%
2
14
13
7
13
24
3
4
5
5
1
0
0
3
0
0
3
100

Noot. Er was steeds 1 antwoord mogelijk (wanneer sprake was van meer delicten moest respondent 1 delict in gedachte nemen en kiezen voor het delict dat meeste indruk heeft gemaakt).
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Aan respondenten is vervolgens gevraagd wat hun land van herkomst is.
Veruit de grootste groep respondenten is afkomstig uit Nederland (net als hun
ouders); tien procent is niet in Nederland geboren (zie tabel 1.8). Van hen is
de helft geboren in Suriname, de Antillen, Turkije, Marokko of Indonesië. De
10

overigen hebben een ander geboorteland, waarvan in bijna de helft van de
gevallen binnen Europa.
Tabel 1.8

Geboorteland respondent

Geboorteland
Nederland
Suriname
Antillen
Turkije
Marokko
Indonesië
Anders*
Totaal
Geen opgave/wil niet zeggen
Totaal

Aantal
455
12
1
3
3
4
28
506
2
508

%
90
2
0
1
1
1
5
100

Noot. Het geboorteland van vader en moeder is in meer dan 85 procent van de gevallen ook
Nederland.
*
Er zijn 28 respondenten die een ‘ander geboorteland’ hebben. Het geboorteland ligt in 12
gevallen binnen Europa en in 16 gevallen erbuiten.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

In de algemene populatie is circa 90 procent van de burgers in Nederland
geboren, en heeft 80 procent van hen ook in Nederland geboren ouders. De
responsverdeling in het onderzoek is dus zeer vergelijkbaar met de verdeling
in de algemene populatie. Echter, de responsverdeling onder slachtoffers zou
volgens Winkel en collega’s7 een hoger percentage allochtonen moeten
bevatten dan de bevolking van Nederland als geheel (het percentage
allochtonen onder slachtoffers ligt hoger dan in de algemene bevolking). Deze
responsverdeling naar herkomst lijkt te duiden op een ondervertegenwoordiging van allochtone Nederlanders. Dit is een resultaat dat vaker wordt
gevonden in slachtofferonderzoek.8 Er kan sprake zijn van een lagere
bereidwilligheid van allochtone Nederlanders om aan het onderzoek deel te
nemen of van een taalbarrière waardoor deelname bemoeilijkt wordt. Het is op
basis van de huidige gegevens niet mogelijk hier gefundeerde uitspraken over
te doen. Wel wordt duidelijk dat het op grond van deze bevindingen niet
mogelijk is om resultaten naar herkomst te splitsen. De onderzoeksvragen die
hierom vragen kunnen dan ook niet worden beantwoord.
Tot slot is ter karakterisering van de responsgroep gevraagd naar werkzaamheid (zie tabel 1.9). Het merendeel (64%) geeft aan zelfstandige of in loondienst te zijn. Ruim een derde werkt niet.

7

Winkel, F.W., Spapens, A.C. & Letschert, R.M. (2006). Tevredenheid van slachtoffers met
‘rechtspleging’ en slachtofferhulp; een victimologische en rechtspsychologische secundaire
analyse. Nijmegen, Wolf.

8

Vervolg kwaliteitsmeting slachtofferzorg (2011). INTERVICT/Prismaprint Tilburg.

11

Tabel 1.9

Werkzaamheid

Ja, ik ben in loondienst
Ja, ik ben zelfstandig ondernemer
Nee
Totaal
Geen opgave/Wil niet zeggen
Totaal

Aantal
270
48
181
499
9
508

%
54
10
36
100

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

De groep die aangeeft niet te werken, is gevraagd naar de reden hiervan (zie
tabel 1.10). Ruim een derde is met de VUT of pensioen, circa een vijfde zit op
school of studeert, een ander deel (13%) is werkloos en had in de meeste
gevallen hiervoor een baan. Vijftien procent van de niet-werkenden is arbeidsongeschikt en 8 procent is werkzaam in het huishouden.

Tabel 1.10

Niet werkzaam

Reden
Werkloos, maar had hiervoor een baan
Werkloos en had hiervoor geen baan
Huisvrouw/huisman
Arbeidsongeschikt
Scholier of student
Gepensioneerd of VUT
Anders, namelijk
Totaal

Aantal
21
1
15
27
38
66
13
181

%
12
1
8
15
21
36
7
100

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Non-respons
Van de respondenten die niet hebben deelgenomen aan het onderzoek, zijn
enkele achtergrondgegevens beschikbaar voor non-responsanalyse.
Weigeraars in de OM-steekproef bestaan voor 56 procent uit mannen en de
gemiddelde leeftijd is 36,7 jaar (SD=16,2 jaar). De verdeling over de
delictcategorieën is als volgt: 48 procent is slachtoffer van een geweldsdelict,
32 procent van een vermogensdelict en 19 procent van een delict tegen de
openbare orde en veiligheid. De resultaten van de non-responsanalyse laten
zien dat er geen significant verschil is in de samenstelling qua geslacht en
leeftijd in de OM-steekproef. Er is wel sprake van een significant verschil in de
verdeling over delictcategorieën tussen de responsgroep en nonresponsgroep:
onder de weigeraars zijn vaker slachtoffers van geweldsdelicten (48%) dan
onder respondenten (40%) en minder vaak slachtoffers van vermogensdelicten (32%) dan onder respondenten (41%).
De weigeraars in de SHN-steekproef bestaan voor 55 procent uit mannen en
de gemiddelde leeftijd is 50 jaar (SD=17,1 jaar). 53 procent is slachtoffer van
een geweldsdelict en 47 procent van een vermogensdelict. Uit de nonresponsanalyse blijkt dat er een significant verschil is met betrekking tot
12

geslacht en leeftijd: weigeraars zijn iets vaker man (55%) en gemiddeld jonger
(50 jaar) dan de respondenten (47% mannen, 54,7 jaar). Er is geen verschil in
de verdeling over geweldsdelicten en vermogensdelicten tussen weigeraars
en respondenten.
Reden van weigering
Aan personen die zich na aankondiging van het onderzoek met een antwoordkaartje afmeldden, is gevraagd of zij de reden van weigering wilden opgeven.
Men kon kiezen uit drie redenen (gebaseerd op eerder onderzoek) die op het
kaartje vermeld stonden of een alternatieve reden invullen (zie tabel 1.11).
Circa een derde gaf aan dat zij het onderzoek te confronterend vinden. Een
aantal geeft aan niet zelf (persoonlijk) slachtoffer te zijn geweest (6%) of
vanwege ziekte verhinderd te zijn (7%). Een groot aantal anderen koos voor
een alternatieve reden (42%), waarvan het gros in de categorie ‘geen
behoefte’ valt. Tevens vermeldt 10 procent geen afmeldreden op het
antwoordkaartje.

Tabel 1.11

Redenen weigering (afmelding via antwoordkaart)

Reden
1. Ik vind dit onderzoek te
confronterend
2. Ik was zelf geen slachtoffer, maar het
bedrijf of instelling waar ik werk
3. Ik ben verhinderd wegens ziekte
4. Anders, namelijk...
…geen behoefte aan
…overig
Antwoordkaartje zonder antwoord
Totaal aantal antwoordkaartjes retour*

OM
34

SHN
64

Totaal (%)
98 (34)

5

13

18 (6)

7
30
12
18
26
102

15
93
80
13
4
189

22 (7)
123 (42)
92 (75)
31 (25)
30 (10)
291 (100)

* Het aantal antwoordkaartjes is lager dan het aantal ‘afmeldingen na aankondiging’ in tabel 1.3.
Dit komt doordat retour gezonden brieven (door verkeerde adressering e.d.) werden
meegerekend in het aantal afmeldingen na de aankondiging.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

De personen die zich niet afmeldden via de antwoordkaart en telefonisch
benaderd konden worden voor een interview, konden alsnog deelname
weigeren aan de telefoon (n=219). Ook aan hen is gevraagd of zij een reden
wilden opgeven hiervoor. Van 58 weigeraars is een reden bekend (zie tabel
1.12). Circa 30 procent van hen gaf aan niet mee te willen werken aan
onderzoek en/of niet in de gelegenheid te zijn. Bijna 20 procent zegt niet
bekend te zijn met (de aankondiging van) het onderzoek. Twaalf procent geeft
aan geen slachtoffer te zijn geweest. Negen procent kon omwille van de
gezondheid niet meedoen. Een aantal anderen gaf aan dat de Nederlandse
taal een probleem is, dat hij/zij niet opnieuw geconfronteerd wil worden met
het delict of dat hij/zij de enquête online in zal vullen.

13

Tabel 1.12

Reden weigering (tijdens telefonische benadering)

Reden
Wil niet meewerken aan onderzoek/
niet in de gelegenheid
Zegt geen slachtoffer te zijn geweest
Taalprobleem
Gezondheidsredenen
Wil er niet mee geconfronteerd worden
Niet bekend met brief/onderzoek
Zegt online in te vullen
Anders
Totaal

OM
3

SHN
14

Totaal (%)
17 (29)

7
1
2
2
6
1
2
24

0
3
3
1
5
2
6
34

7 (12)
4 (7)
5 (9)
3 (5)
11 (19)
3 (5)
8 (14)
58 (100)

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

1.3.2

Oordeel slachtofferondersteuning responsgroep en weigeraars
In de vorige paragraaf is vastgesteld dat er enkele verschillen zijn in
achtergrondkenmerken tussen de responsgroep en de groep weigeraars.
Daarnaast is het van belang om na te gaan of er verschil is in het oordeel over
slachtofferondersteuning tussen de beide groepen. Hiervoor is aan beide
respondentgroepen (OM en SHN) een centrale stelling voorgelegd met
betrekking tot de ervaren slachtofferondersteuning, aan zowel de deelnemers
als de weigeraars. Omdat respondenten uit de verschillende steekproeven met
andere organisaties te maken hebben gehad, is ervoor gekozen om de
centrale vraag per steekproef (van politie, OM en SHN) op te stellen. Om te
bepalen welke van de stellingen het meest geschikt is als centrale vraag, is
het databestand van de proefmetingen van INTERVICT geanalyseerd. We
zochten per steekproef een vraag die goed correleert met een geconstrueerde
schaal van tevredenheid (deze schaal bestaat uit de optelsom van de
waarderingen op alle stellingen) en ten tweede goed aansluit bij de inhoud van
justitiële slachtofferondersteuning.
De stelling die voor respondenten uit de OM steekproef werd geselecteerd is:
De medewerkers van het OM hebben voldoende rekening gehouden met mijn
wensen en behoeften bij het nemen van hun beslissingen. waarop zij op een
schaal van ‘geheel mee oneens’ (1) tot en met ‘geheel mee eens’ (5) een
antwoord konden geven. In totaal hebben 52 weigeraars binnen de OMsteekproef een mening gegeven over de stelling. De resultaten van de T-toets9
laten geen statistisch significant verschil zien in het oordeel op de stelling
tussen weigeraars (M=3,40; SD=1,67; n=52) en deelnemers (M=3,03;
SD=1,54; n=221) uit de OM-steekproef.
De stelling voor respondenten uit de SHN-steekproef was: De medewerkers
van SHN hebben mij informatie gegeven over waar ik als slachtoffer recht op
heb. In totaal hebben 32 weigeraars binnen de SHN-steekproef een mening
gegeven over de stelling. Ook deze resultaten van de T-toets laten geen
9

Op de ongewogen data van responsgroep en non-responsgroep.

14

statistisch significant verschil zien in het oordeel van de weigeraars SHN
(M=3,84; SD=1,55; n=32) en het oordeel van de SHN deelnemers aan dit
onderzoek (M=4,30; SD=1,23; n=239).
1.3.3

(A-)Selectieve uitval
Personen in de OM-steekproef die geen deelname wensten, zijn gelijk aan de
responsgroep wat betreft geslacht en leeftijd. Er is wel sprake van een lichte
oververtegenwoordiging van slachtoffers van geweldsdelicten in de groep
weigeraars en een lichte ondervertegenwoordiging van slachtoffers van
delicten tegen openbare orde en veiligheid. Binnen de groep personen in de
SHN-steekproef is de uitval wat groter onder jongere mannen.
Op basis van de centrale vraag procedure hebben we geen aanwijzingen
gevonden dat de ervaring met betrekking tot slachtofferondersteuning van
weigeraars (in zowel de OM als SHN-steekproef) significant afwijkt van de
ervaring van deelnemers aan het onderzoek. Echter, zekerheid hierover
bestaat er (vanzelfsprekend) niet. Samengevat duiden de resultaten niet op
voorhand op een ernstige selectieve uitval van respondenten.

1.4

Aspecten en overkoepelende onderdelen
De items (aspecten) in de vragenlijst bestaan uit stellingen die de ervaringen
met de ontvangen slachtofferondersteuning door het OM, de Rechtspraak en
SHN weergeven. De items zijn op een schaal van 1 (helemaal mee oneens)
tot 5 (helemaal mee eens) uitgevraagd. De resultaten ten aanzien van deze
28 aspecten worden telkens gepresenteerd in 3 categorieën: (geheel) mee
oneens (scores 1 en 2), neutraal (score 3) en (geheel) mee eens (scores 4 en
5). Ter illustratie, de bevinding dat 75 procent van de respondenten het
(geheel) eens is met stelling x, betekent dat driekwart van de responsgroep
een positieve ervaring heeft ten aanzien van aspect x van de justitiële
slachtofferzorg.
De vragenlijst bestaat tevens uit een set van andere items die bedoeld zijn om
ervaringen met betrekking tot de politie in kaart te brengen. Deze items waren
bedoeld voor respondenten afkomstig uit de steekproef van de politie en
komen in dit rapport verder niet aan bod.
De resultaten van een factoranalyse (statistische analyse) laten zien dat de
22 OM-items zijn onder te verdelen in vier ‘factoren’, die elk een overkoepelend onderdeel van justitiële slachtofferondersteuning representeren.
Het gaat om de onderdelen:
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door
medewerkers.
2. Informatieverstrekking: de mate waarin medewerkers het slachtoffer
informeren over ontwikkelingen in de zaak en vervolg van het proces.
3. Inspraak/schadeherstel: de mate van inspraak bij te nemen beslissingen en
de mate waarin ondersteuning is geboden in het vergoeden van schade.
15

4. Veiligheid: de inzet van medewerkers op het vergroten van de veiligheid,
waaronder ook de inzet op de vervolging en veroordeling van de dader.
Tabel 1.13 geeft de vier overkoepelende onderdelen en de onderliggende
aspecten (items) weer met betrekking tot het OM.

Tabel 1.13 Vier overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning door OM
Aspecten per onderdeel (OM)
1. Bejegening (α=.93; 5 aspecten)
De medewerkers van het OM hebben belangstelling getoond voor mijn persoonlijke
verhaal.
De medewerkers van het OM hebben begrip getoond voor mijn situatie.
De medewerkers van het OM hebben mij het gevoel gegeven dat ik serieus werd
genomen.
De medewerkers van het OM hebben medeleven getoond.
De medewerkers van het OM hebben mij beleefd behandeld.
2. Informatieverstrekking (α=.86; 3 aspecten)
De medewerkers van het OM hebben mij informatie gegeven over het vervolg van het
proces.
De medewerkers van het OM hebben mij op de hoogte gehouden over de ontwikkelingen
in mijn zaak.
De medewerkers van het OM hebben mij de redenen voor hun beslissing laten weten.
3. Inspraak/schadeherstel (α=.92; 9 aspecten)
De medewerkers van het OM hebben mij de gelegenheid gegeven mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere stappen ondernamen.
De medewerkers van het OM hebben voldoende informatie van mij gevraagd om hun
beslissingen goed te kunnen maken.
De medewerkers van het OM hebben voldoende rekening gehouden met mijn wensen en
behoeften bij het nemen van hun beslissingen.
De medewerkers van het OM hebben rekening gehouden met waar ik als slachtoffer recht
op heb.
De medewerkers van het OM hebben mij uitgelegd waar ik als slachtoffer recht op heb.
De medewerkers van het OM hebben mijn schade goed ingeschat.
De medewerkers van het OM hebben mij voldoende ondersteund in het regelen van mijn
schadevergoeding
De medewerkers van het OM hebben mij informatie gegeven over wat ik moest doen om
mijn schade vergoed te krijgen.
De medewerkers van het OM zijn vertrouwelijk omgegaan met mijn persoonsgegevens.
4. Veiligheid (α=.88; 5 aspecten)
De medewerkers van het OM hebben het gevaar van herhaling van het slachtofferschap
verkleind.
De medewerkers van het OM hebben mijn gevoel van angst verkleind.
De medewerkers van het OM hebben mijn gevoel van veiligheid vergroot.
De medewerkers van het OM hebben voldoende gedaan om de dader te vervolgen.
De medewerkers van het OM hebben voldoende gedaan om de dader te veroordelen.
Noot. Achter ieder overkoepelend onderdeel wordt de betrouwbaarheid van de schaal
(Cronbach’s α) vermeld. Cronbach’s alpha is een maat voor de herhaalbaarheid van de
schaalscore (van een onderdeel) en kan een waarde hebben tussen 0 en 1.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

16

De 20 SHN-items zijn onder te verdelen in drie onderdelen:
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door medewerkers.
2. Ondersteuning: de mate waarin slachtoffers informatie en advies ontvangen
met betrekking tot (juridische) ondersteuning.
3. Veiligheid/emotionele steun: de mate waarin slachtoffers zich veiliger
voelen en in emotionele zin gesteund voelen.
In tabel 1.14 worden de drie overkoepelende onderdelen en onderliggende
aspecten met betrekking tot SHN weergegeven.
Tabel 1.14 Drie overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning door SHN
Aspecten per onderdeel (SHN)
1. Bejegening (α=.95; 7 aspecten)
De medewerkers van SHN hebben begrip getoond voor mijn situatie.
De medewerkers van SHN hebben mij het gevoel gegeven dat zij mij serieus namen.
De medewerkers van SHN hebben belangstelling getoond voor mijn persoonlijke verhaal.
De medewerkers van SHN hebben medeleven getoond.
De medewerkers van SHN hebben mij beleefd behandeld.
De medewerkers van SHN hebben mij professioneel behandeld.
De medewerkers van SHN zijn vertrouwelijk omgegaan met mijn persoonsgegevens.
2. Ondersteuning (α=.95; 9 aspecten)
De medewerkers van SHN hebben mij informatie gegeven over wat ik moest doen om mijn
schade vergoed te krijgen.
De medewerkers van SHN hebben mij praktische ondersteuning gegeven, zoals hulp bij het
invullen van verschillende formulieren.
De medewerkers van SHN hebben mij informatie gegeven over de gang van zaken bij de
politie, het OM en de rechtbank.
De medewerkers van SHN hebben zich ingezet om mijn schade vergoed te krijgen.
De medewerkers van SHN hebben mij juridische ondersteuning gegeven.
De medewerkers van SHN hebben mijn schade goed ingeschat.
De medewerkers van SHN hebben mij informatie gegeven over waar ik als slachtoffer recht
op heb.
De medewerkers van SHN hebben mij informatie gegeven over de overige mogelijkheden
tot hulpverlening.
De medewerkers van SHN hebben mij doorverwezen en/of begeleid naar andere
hulpinstanties indien dat nodig was.
3. Veiligheid/emotionele steun (α=.89; 4 aspecten)
De medewerkers van SHN hebben mijn gevoel van angst verkleind.
De medewerkers van SHN hebben mijn gevoel van veiligheid vergroot.
De medewerkers van SHN hebben mij adviezen gegeven over hoe ik in de toekomst
slachtofferschap kan voorkomen.
De medewerkers van SHN hebben mij emotionele hulp gegeven
Noot. Achter ieder overkoepelend onderdeel wordt de betrouwbaarheid van de schaal
(Cronbach’s α) vermeld. Cronbach’s alpha is een maat voor de herhaalbaarheid van de
schaalscore (van een onderdeel) en kan een waarde hebben tussen 0 en 1.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

De 16 rechtspraak items zijn onder te verdelen in twee onderdelen:
1. Bejegening: de wijze waarop slachtoffers worden bejegend door
medewerkers.
17

2. Functioneren rechter: de mate waarin de rechter de zaak op professionele
wijze behandelt.
In tabel 1.15 worden de twee overkoepelende onderdelen en onderliggende
aspecten met betrekking tot de rechtspraak weergegeven.
Tabel 1.15

Twee overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning
door de rechtspraak

Aspecten per onderdeel (rechtspraak)
1. Bejegening (α=.91; 8 aspecten)
De rechter ging vertrouwelijk met mijn persoonsgegevens om.
De rechter toonde begrip voor mijn situatie.
De rechter heeft belangstelling getoond voor mijn persoonlijke verhaal.
De rechter heeft mij gelegenheid gegeven mijn verhaal te doen voordat hij of zij een
beslissing nam.
De rechter heeft mij het gevoel gegeven dat ik serieus werd genomen.
De rechter heeft mij beleefd behandeld.
De rechter was onpartijdig.
De rechter heeft voldoende informatie van mij gevraagd om een goede beslissing te
nemen.
2. Functioneren rechter (α=.91; 8 aspecten)
De rechter heeft voldoende gedaan om de dader te straffen.
De rechter heeft voldoende gedaan om de dader te berechten.
De rechter heeft een juiste schadevergoeding opgelegd.
De rechter hield rekening met waar ik recht op heb.
De rechter heeft het gevaar van herhaling van het slachtofferschap verkleind.
De rechter heeft mij de redenen voor zijn of haar beslissingen laten weten.
De rechter was deskundig.
De rechter heeft mij informatie gegeven over het verloop van het proces.

1.5

Presentatie resultaten
De resultaten in dit rapport worden zowel op het niveau van de afzonderlijke
aspecten (items) als op het niveau van bovenstaande overkoepelende
onderdelen van slachtofferondersteuning gepresenteerd.
Er wordt enerzijds gebruikgemaakt van figuren (in hoofdstuk 2), met daarin
balkjes die verwijzen naar het aandeel10 respondenten dat:
• het (geheel) oneens is met de stelling (ervaringscores 1 en 2);
• neutraal is (ervaringscore 3);
• het (geheel) eens is met de stelling (ervaringscores 4 en 5).
10

Voor overkoepelende scores geldt een iets andere indeling van (geheel) oneens, neutraal
en (geheel) eens. De scores op de overkoepelende onderdelen representeren het
gemiddelde van de scores op alle bijbehorende aspecten. Hierdoor ontstaan gemiddelde
scores met gebroken getallen van 1 tot 5 (dat wil zeggen: decimalen). Om de gebruikelijke
driedeling van (geheel) oneens, neutraal en (geheel) eens te kunnen hanteren bij deze
gemiddelde scores is het nodig de (gebroken) gemiddelde scores te hercoderen en wel als
volgt: (geheel) oneens loopt van 1 t/m 2,49; neutraal loopt van 2,5 t/m 3,49 en (geheel) eens
loopt van 3,5 t/m 5,0.

18

Anderzijds worden tabellen gepresenteerd met resultaten van statistisch
significante verschillen in ervaringen tussen verschillende groepen
respondenten (hoofdstuk 3). Dit doen we ook voor de mate waarin
verschillende groepen belang11 hechten aan de verschillende aspecten van
justitiële slachtofferzorg.
Om vast te stellen of er sprake is van verschil in ervaringen of belangscores
tussen groepen, is gebruikgemaakt van T-toetsen (bij vergelijking van
gemiddelden in 2 groepen, zoals geslacht) en variantieanalyse (ANOVA voor
vergelijking van gemiddelden in 3 groepen). Resultaten wijken statistisch
significant van elkaar af bij een significantieniveau <.05; een vaak
gehanteerde standaard in kwantitatief onderzoek. De bevinding dat verschillen
tussen subgroepen significant zijn, zegt echter niets over de causaliteit van het
verband. De resultaten geven dus in geen geval aanleiding tot het doen van
uitspraken over oorzakelijkheid.
Tot slot worden telkens alleen de statistisch significante resultaten in de
tabellen vermeld. Dat betekent dat voor de niet genoemde aspecten geldt dat
er géén significante verschillen zijn tussen betreffende subgroepen. De
resultaten ten aanzien van die aspecten zijn terug te vinden in de figuren in
hoofdstuk 2 (Ervaringen van slachtoffers).

11

Het belang van aspecten is tevens op een schaal van 1 (eigenlijk niet zo van belang) tot 5
(allergrootste belang) gemeten.

19

20

2

ERVARINGEN VAN SLACHTOFFERS

2.1

Inleiding
In de volgende paragraaf presenteren we de ervaringen van respondenten
met betrekking tot de justitiële slachtofferondersteuning die zij van de
medewerkers van het OM, de Rechtspraak en SHN hebben ontvangen.
Daarnaast kijken we in paragraaf 2.3 aan welke aspecten van de slachtofferondersteuning het meeste belang wordt gehecht door respondenten.
Vervolgens wordt in paragraaf 2.4 nagegaan welke van deze aspecten als
sterk punt aangemerkt kunnen worden, en welke als aandachtspunt.

2.2

Ervaringen met justitiële slachtofferondersteuning
In de vragenlijst hebben we slachtoffers naar hun ervaringen met de
ontvangen slachtofferondersteuning gevraagd via een aantal stellingen
(aspecten). In paragraaf 1.4 is al aan bod gekomen dat de afzonderlijke
aspecten (binnen OM, de Rechtspraak en SHN) te onderscheiden zijn naar
thema’s of overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning. In de
figuren hieronder (voor OM, de Rechtspraak en SHN) staan telkens de
resultaten op het niveau van de overkoepelende onderdelen (aangegeven in
kapitalen); daaronder staan telkens de resultaten van de onderliggende
aspecten per overkoepelend thema. Bij ieder figuur geven we een korte
toelichting op de bevindingen. De categorie neutraal wordt daarbij achterwege
gelaten. De categorie neutraal is wel in de figuur opgenomen door middel van
de in het midden gelegen (blauwe) balkjes.1

1
Het aandeel respondenten met een neutraal oordeel verschilt per item. Als het aandeel
neutraal groot is, wordt het middelste (blauwe) balkje langer. Hierdoor schuiven de naastliggende balkjes van negatieve oordeel (rood) en positieve oordeel (groen) verder naar
respectievelijk links en rechts op. Voor een goede interpretatie van deze balkjes worden de
percentages aan de uiteinden weergegeven.

21

2.2.1

E
Ervaringen
m het Openbaar Minis
met
sterie
Figuur 2.1

2

Ervaringen2 van
E
v slachtoffe
ers met betre
ekking tot slachtofferonde
ers
steuning
doo
or het Openba
aar Ministerie
e

Niet alle aspeccten zijn van to
oepassing op alle respondente
en. Het aspectt ‘rekening houden met
echten slachtofffer’ kent het la
aagst aantal wa
aarnemingen (n
n=145). Het ho
oogst aantal wa
aarneming
re
iss aanwezig voo
or het aspect ‘vvoldoende doen
n om de dader te vervolgen’ ((n=405).

22
2

Bejegening
Op het gebied van bejegening van het slachtoffer door het OM constateren we
dat respondenten gemiddeld positieve ervaringen hebben. De resultaten laten
zien dat 72 procent van de respondenten (zeer) positief is, tegenover
19 procent van de respondenten met een (zeer) negatieve ervaring. Gelet op
de onderliggende aspecten van dit onderdeel, zien we dat:
- het aspect ‘beleefd behandelen’ het hoogst scoort met 92 procent van de
respondenten met positieve ervaringen, ten opzichte van 7 procent van de
respondenten met een negatieve ervaring.
- het aspect ‘medeleven tonen’ het minst goed scoort: 60 procent laat zich
hierover positief uit ten opzichte van 24 procent van de respondenten die
zich negatief uitlaat.
Informatieverstrekking
Over het overkoepelend onderdeel informatieverstrekking is ruim de helft van
de respondenten (58%) (zeer) positief en iets meer dan een kwart (28%)
(zeer) negatief. Uit de beoordeling van de deelaspecten blijkt dat
respondenten positief zijn over:
- de informatieverstrekking over het vervolg van het proces (65% positief);
- het op de hoogte houden over de voortgang van de zaak (61% positief).
Negatiever oordelen respondenten over het informeren over de redenen bij
een beslissing: iets meer dan de helft van de respondenten (53%) oordeelt
positief, terwijl ruim een derde (37%) hier negatief over oordeelt.
Inspraak/schadeherstel
Minder dan de helft van de respondenten is (zeer) positief over het onderdeel
inspraak en schadeherstel en een derde van de respondenten is (zeer)
negatief over dit aspect. Slachtoffers hebben positieve ervaringen met:
- het vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens (72% oordeelt positief,
11% oordeelt negatief);
- rekening houden met hun rechten als slachtoffer (61% oordeelt positief,
25% oordeelt negatief).
Negatievere ervaringen hebben slachtoffers met:
- ondersteuning bij het regelen van schadevergoeding (48% oordeelt
negatief, 37% oordeelt positief);
- het goed inschatten van de schade van het slachtoffer (47% oordeelt
negatief, 36% oordeelt positief).
Veiligheid
Over het geheel genomen is ruim een derde (38%) van de respondenten
(zeer) positief over het overkoepelend onderdeel veiligheid en eveneens ruim
een derde (36%) is (zeer) negatief over het aspect
Respondenten zijn overwegend positief als het gaat om:
- de inzet van om de dader te vervolgen (57% oordeelt positief);
- de inzet om de dader te veroordelen (54% oordeelt positief).
Negatiever zijn respondenten over:
- het gevaar van herhaling verkleinen (43% oordeelt negatief);
23

-

2.2.2

het gevoell van veilighe
eid vergroten
n (49% oorde
eelt negatief));
het gevoell van angst verkleinen
v
(50% oordeelt negatief).

E
Ervaringen
m de rechttspraak
met
Figuur 2.2

3

Ervaringen3 van
E
v slachtoffe
ers met betre
ekking tot slachtofferonde
ers
steuning
doo
or de rechtsprraak

Niet alle aspeccten zijn van to
oepassing op alle respondente
en. Het aantal waarnemingen
n
waarop de resultaten in deze figuur
w
f
zijn geba
aseerd, varieerrt tussen 83 en 96.

24
4

Bejegening
Over het algemeen hebben slachtoffers positieve ervaringen met de
bejegening door de rechter. Driekwart van de respondenten is hier (zeer)
positief over terwijl 11 procent van de respondenten juist (zeer) negatief
oordeelt over dit overkoepelend onderdeel. Van de verschillende deelaspecten
van bejegening, wordt beleefd behandelden door het meeste aantal
respondenten positief gewaardeerd (84% is positief, 10% is negatief). Het
vragen van voldoende informatie om een goede beslissing te nemen is het
deelaspect dat door het grootste aantal respondenten negatief wordt
gewaardeerd (30% oordeelt negatief, 51% oordeelt positief).
Functioneren rechter
Respondenten zijn overwegend positief over het functioneren van de rechter.
De resultaten laten zien dat 60 procent van de respondenten hier (zeer)
positief over oordeelt, terwijl 21 procent er juist negatief over oordeelt.
Ingezoomd op de deelaspecten blijkt echter dat niet elk deelaspect van het
functioneren van de rechter als positief wordt beoordeeld. Negatievere
ervaringen hebben slachtoffers met:
- het opleggen van de juiste schadevergoeding (42% oordeelt negatief);
- het verstrekken van informatie over het verloop van het proces (36%
oordeelt negatief);
- het gevaar van herhaling verkleinen (34% oordeelt negatief).
Positievere ervaringen hebben slachtoffers met:
- de deskundigheid van de rechter (75% oordeelt positief);
- het voldoende doen om de dader te berechten (65% oordeelt positief).

25

2.2.3

Ervaringen met Slachtofferhulp Nederland
Figuur 2.3

Ervaringen4 van slachtoffers met betrekking tot slachtofferondersteuning door Slachtofferhulp Nederland

1. BEJEGENING

6%

90%

Beleefd behandelen

4%

94%

Belangstelling persoonlijk verhaal

6%

91%

Serieus nemen

7%

90%

Begrip tonen voor situatie

7%

90%

Medeleven tonen

8%

89%

Vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens

3%

87%

Professioneel behandelen

8%

85%

2. ONDERSTEUNING

74%

14%

Informatie over rechten slachtoffer

11%

82%

Informatie over hoe schadevergoeding krijgen

12%

82%

Praktische ondersteuning

15%

78%

Informatie gang van zaken politie, OM en rechtbank

17%

75%

Informatie over mogelijkheden hulpverlening

15%

75%

Doorverwezen/begeleid naar hulpverlening

20%

Inzet om schade vergoed te krijgen

26%

65%

Schade goed inschatten

26%

62%

Juridische ondersteuning

28%

59%

3. VEILIGHEID/EMO TIO NELE STEUN

70%

40%

31%

Emotionele hulp geven

57%

27%

Gevoel van veiligheid vergroten

43%

30%

Gevoel van angst verkleinen

35%

38%

Advies gegeven voorkomen slachtofferschap

28%

44%

80%
(geheel) mee oneens

60%

40%

neutraal

20%

0%

20%

40%

60%

80% 100% 120%

(geheel) mee eens

4
Niet alle aspecten zijn van toepassing op alle respondenten. Het aspect ‘doorverwezen/
begeleid naar hulpverlening’ kent het laagst aantal waarnemingen (n=257). Het hoogst
aantal waarneming is aanwezig voor het aspect ‘beleefd behandelen’ (n=364).

26

Bejegening
Slachtoffers ervaren de bejegening door SHN over het algemeen als positief.
Negentig procent van de respondenten is (zeer) positief over de bejeging van
SHN terwijl maar 6 procent er (zeer) negatief over is. Kijken we naar de
deelaspecten van bejegening, dan zien we weinig verschillen. Elk van de
deelaspecten wordt door 85 tot 95% van de respondenten als (zeer) positief
ervaren. Bij geen van de deelaspecten oordeelt meer dan 8 procent (zeer)
negatief.
Ondersteuning
Ook de geboden ondersteuning door SHN wordt door een ruime meerderheid
(74%) als (zeer) positief ervaren. Veertien procent van de slachtoffers heeft
deze ondersteuning echter (zeer) negatief ervaren. Gelet op de onderliggende
aspecten van dit onderdeel, zien we dat:
- informatieverstrekking over waar het slachtoffer recht op heeft en over wat
er moet gebeuren om schade vergoed te krijgen door de meeste
respondenten als (zeer) positief wordt gewaardeerd (beide deelaspecten
82%);
- juridische ondersteuning, het goed inschatten van schade en de inzet om
schade vergoed te krijgen, door het grootste aantal respondenten negatief
wordt gewaardeerd (respectievelijk door 28, 26 en 26%).
Veiligheid/emotionele steun
Minder dan de helft van de respondenten heeft positieve ervaringen met het
bieden van veiligheid en emotionele steun door SHN. Veertig procent heeft op
dit overkoepelend onderdeel (zeer) positieve ervaringen en 31 procent heeft
juist (zeer) negatieve ervaringen. Uit de beoordeling van de deelaspecten blijkt
dat respondenten met name negatieve ervaringen hebben met:
- het geven van advies om slachtofferschap te voorkomen (44% oordeelt
negatief);
- het gevoel van angst verkleinen (38% oordeelt negatief).
Men is iets positiever over:
- het geven van emotionele hulp (57% is positief);
- het vergroten van het gevoel van veiligheid (43% is positief).

2.3

Belangrijkste aspecten van slachtofferondersteuning
Respondenten hebben in de vragenlijst aangegeven in welke mate zij de
aspecten van belang vinden in de justitiële slachtofferondersteuning. In deze
paragraaf stellen we vast welke aspecten in de ogen van slachtoffer, van het
grootste belang zijn. Om dit te kunnen doen, zijn enkele criteria geformuleerd.
Feitelijk alle aspecten worden belangrijk gevonden (zie de belangscores in
bijlage 6). Het merendeel van de respondenten geeft een score 4 (van groot
belang) of 5 (van het allergrootste belang) op de aspecten. Dit is niet verrassend; bij het ontwikkelen van de vragenlijst is immers als criterium gehanteerd
27

dat alle aspecten (items) van belang moeten zijn voor de doelgroep. De
gemiddelde belangscores liggen dan ook erg dicht bij elkaar en zijn behoorlijk
hoog. Hierdoor zijn zij niet onderscheidend genoeg om de ‘belangrijkste
aspecten’ uit te kunnen destilleren. Daarom gebruiken we in plaats van de
gemiddelde belangscore de verdeling over antwoordcategorieën van 1
(eigenlijk niet belangrijk) tot 5 (van het allergrootste belang).
Op basis van de data (zie bijlage 6) is – om het stempel ‘belangrijkste aspect’
te krijgen – de beslisregel gehanteerd dat minimaal 75 procent van de
respondenten het onderwerp een belangscore 5 (van het allergrootste belang)
meegeeft. Hierbij is tegelijkertijd nooit sprake van meer dan 2 procent van de
respondenten die aangeven dat het onderwerp eigenlijk niet zo belangrijk is
(score 1). Dit levert 5 belangrijkste aspecten op wat betreft het OM, 6
belangrijkste aspecten voor de rechtspraak en eveneens 6 belangrijkste
aspecten voor SHN (zie tabel 2.1).
Tabel 2.1

Belangrijkste aspecten volgens respondenten

Openbaar Ministerie
Het gevoel geven dat zij u serieus nemen
Vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaan
Uitleggen waar u als slachtoffer recht op heeft
Voldoende doen om de dader te vervolgen
Voldoende doen om de dader te veroordelen
Rechtspraak
Het gevoel geven dat zij u serieus nemen
Vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaan
Onpartijdigheid
Deskundigheid
Voldoende doen om de dader te berechten
Voldoende doen om de dader te straffen
Slachtofferhulp Nederland
Belangstelling tonen voor uw persoonlijke verhaal
Het gevoel geven dat zij u serieus nemen
Vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaan
U professioneel behandelen
Informatie geven over waar u als slachtoffer recht op heeft
Informatie geven over de gang van zaken bij de politie, het OM en de rechtbank
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

2.4

Belangrijkste sterke punten en aandachtspunten voor
slachtofferondersteuning
In de voorgaande paragraaf zijn, afhankelijk van de organisatie, 5 tot 6
aspecten van slachtofferondersteuning naar voren gekomen als het
allerbelangrijkst. In de huidige paragraaf gaan we na welke van de
belangrijkste aspecten sterke punten (of succespunten), blijken te zijn en
welke aspecten aandachtspunten (of verbeterpunten). We gaan dus na hoe
respondenten de aspecten beoordelen. Goede beoordelingen duiden op
sterke punten, minder goede beoordelingen op aandachtspunten.
28

Op grond van zowel de gemiddelde score als de spreiding in antwoorden is
besloten of een beoordeling goed of minder goed is. Ter illustratie: naarmate
de spreiding groter is, heeft een gemiddelde score minder betekenis dan als
de spreiding gering is. Om de belangrijkste aspecten dus op een juiste manier
in te delen naar ‘goed beoordeeld’ of ‘minder goed beoordeeld’, is aanvullend
gelet op de verdeling (in %) over de antwoordcategorieën.5
Aspecten definiëren we als sterke punten wanneer:
- de gemiddelde score tussen 4,0 en 5,0 ligt.
Aspecten definiëren we als aandachtspunten wanneer:
- de gemiddelde score tussen 1,0 en 2,9 ligt, óf:
- de gemiddelde score tussen 3,0 en 3,9 ligt én minstens 20 procent van de
respondenten tegelijkertijd een score 1 of 2 geeft.
De figuren 2.4 tot en met 2.6 geven het resultaat van bovenstaande beslisregels weer. De grafieken in het groen geven de sterke punten weer. Het
grootste deel van de respondenten is het met deze stellingen eens (d.w.z.
heeft positieve ervaringen). De grafieken in het rood geven aandachtspunten
weer. De spreiding over de antwoordcategorieën laat zien dat een substantieel
deel van de respondenten het niet met deze stellingen eens is (d.w.z.
negatieve ervaring heeft).
Openbaar Ministerie (zie figuur 2.4)
Van de 5 ‘belangrijkste aspecten’ van het OM wordt 1 van deze 5 aspecten als
een sterk punt gekwalificeerd (hoge gemiddelde waardering).
Namelijk, men vindt het van groot belang dat het OM vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaat en tegelijkertijd wordt dit aspect goed gewaardeerd door
slachtoffers (de gemiddelde score is 4,1).
De overige 4 belangrijkste aspecten van het OM zijn aandachtspunten: deze
aspecten zijn van groot belang voor de respondenten, maar de respondenten
hebben minder goede ervaringen met deze zaken. Het gaat om het gevoel
geven serieus te worden genomen (gemiddelde waardering 3,9; 23% geeft
score 1 of 2), uitleggen waar het slachtoffer recht op heeft (gemiddelde
waardering 3,1; 39% geeft score 1 of 2), voldoende doen om de dader te
vervolgen (waardering 3,5; 28% geeft score 1 of 2) en voldoende doen om de
dader te veroordelen (waardering 3,4; 30% geeft score 1 of 2).
Rechtspraak (zie figuur 2.5)
Bij de rechtspraak identificeerden we 6 belangrijkste aspecten. Vier daarvan
kwalificeren we als sterke punten (hoge gemiddelde waardering én hoge mate
van belang). Het gaat om het gevoel geven serieus te worden genomen
(waardering 4,1), vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens (waardering
4,2), onpartijdigheid (4,0) en deskundigheid (waardering 4,1). Twee van de
5

In dit geval stellen we voor om naar spreiding aan de hand van de procentuele verdeling
over de antwoordcategorieën te kijken, en niet naar de standaarddeviatie (SD). De SD is
inhoudelijk minder goed te interpreteren, terwijl een procentuele verdeling over categorieën
heel inzichtelijk is.

29

aspecten die door de respondenten van groot belang worden gevonden,
worden negatief beoordeeld en kunnen daarom worden gekwalificeerd als
aandachtspunten. Het gaat om het berechten van de dader (waardering
gemiddeld 3,7; 24% geeft score 1 of 2) en het straffen van de dader
(waardering 3,6; 28% geeft score 1 of 2).
Slachtofferhulp Nederland (zie figuur 2.6)
Zes aspecten van slachtofferondersteuning door SHN worden als het
allerbelangrijkst gezien. Uit de analyses blijkt dat ieder van deze 6 aspecten
een sterk punt is; de gemiddelde scores liggen allemaal tussen de 4 en 5. Met
andere woorden: de respondenten hebben overwegend positieve ervaringen
met die aspecten van slachtofferondersteuning die het belangrijkst worden
gevonden (zie tabel 2.1).

30

Belangrijkste sterke punten en aandachtspunten OM

(geheel) mee eens

neutraal (geheel) mee oneens

De medewerkers van het OM hebben voldoende
gedaan om de dader te vervolgen

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
(geheel) mee
eens

neutraal

(geheel) mee
oneens

(geheel) mee
eens

neutraal

(geheel) mee
oneens

De medewerkers van het OM hebben uitgelegd
waar ik als slachtoffer recht op heb

De medewerkers van het OM hebben voldoende
gedaan om de dader te veroordelen

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Percentage mee eens / mee oneens

De medewerkers van het OM hebben mij het
gevoel gegeven dat ik serieus werd genomen

Percentage mee eens / mee oneens

De medewerkers van het OM zijn vertrouwelijk
omgegaan met mijn persoonsgegevens
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

Figuur 2.4

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
(geheel) mee
eens

neutraal

(geheel) mee
oneens

31

Belangrijkste sterke punten en aandachtspunten rechtspraak

(geheel) mee
eens

neutraal

(geheel) mee
oneens

32

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

(geheel) mee
eens

neutraal

(geheel) mee
oneens

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

De rechter was voldoende in staat om de dader
te straffen
Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

De rechter was deskundig

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

De rechter was onpartijdig

De rechter was voldoende in staat om de dader
te berechten

Percentage mee eens / mee oneens

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

De rechter is vertrouwelijk omgegaan met mijn
persoonsgegevens

Percentage mee eens / mee oneens

De rechter heeft mij het gevoel gegeven dat ik
serieus werd genomen
Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

Figuur 2.5

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

Belangrijkste sterke punten en aandachtspunten

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

De medewerkers van SHN hebben mij
professioneel behandeld

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

De medewerkers van SHN hebben mij het gevoel
gegeven dat ik serieus werd genomen

Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

Percentage mee eens / mee oneens

De medewerkers van SHN hebben belangstelling
getoond voor mijn persoonlijk verhaal

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

De medewerkers van SHN hebben mij informatie
gegeven over waar ik als slachtoffer recht op heb

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

De medewerkers van SHN zijn vertrouwelijk
omgegaan met mijn pesoonsgegevens

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Percentage mee eens / mee oneens

Figuur 2.6

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

De medewerkers van SHN hebben mij informatie
gegeven over de gang van zaken bij politie, OM
en de rechtbank
100%

90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

(geheel) mee eens neutraal (geheel) mee oneens

33

2.5

Samenvatting
Ervaringen van slachtoffers
Ervaringen van slachtoffers op de ontvangen slachtofferondersteuning door
het OM, de Rechtspraak en SHN zijn overwegend positief. Een ruime
meerderheid van de slachtoffers is positief over de wijze waarop deze 3
organisaties hen bejegenen. Bij het OM specifiek zien we dat een meerderheid
de informatieverstrekking positief waardeert, maar dat minder dan de helft van
de slachtoffers positief is over de mate van inspraak en schadeherstel en de
geboden veiligheid door het OM. Verder blijkt dat een ruime meerderheid van
de slachtoffers positief is over de ondersteuning van SHN, maar dat een
minderheid positief is over de mate waarin SHN veiligheid en emotionele steun
biedt. Het functioneren van de rechter wordt door een meerderheid positief
gewaardeerd.
Belangrijkste aspecten
Slachtoffers die te maken krijgen met slachtofferondersteuning door het OM,
de Rechtspraak of SHN geven aan dat zij aan 5 of 6 specifieke aspecten van
de ondersteuning (afhankelijk van de organisatie) het allergrootste belang
hechten. Door na te gaan hoe deze aspecten worden gewaardeerd, kunnen
we deze belangrijkste aspecten opdelen in sterke punten van de organisatie
en aandachtspunten voor de organisatie. Dit levert het volgende beeld op:
- Sterke punt van het OM is:
o het vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens
- Aandachtspunten bij het OM zijn:
o het gevoel geven serieus te worden genomen
o uitleggen waar het slachtoffer recht op heeft
o voldoende doen om de dader te vervolgen
o voldoende doen om de dader te veroordelen
- Sterke punten van de rechtspraak zijn:
o het gevoel geven serieus te worden genomen
o het vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens
o onpartijdigheid
o deskundigheid
- Aandachtspunten bij de rechtspraak zijn:
o het berechten van de dader
o het bestraffen van de dader
- Bij SHN zijn er alleen sterke punten te identificeren. Dit zijn:
o belangstelling tonen voor het persoonlijke verhaal
o het gevoel geven serieus genomen te worden
o vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens
o professioneel behandelen
o informatie geven over waar het slachtoffer recht op heeft
o informatie geven over de gang van zaken bij de politie, het OM en de
rechtbank

34

3

ERVARINGEN NAAR PERSOONSKENMERKEN

3.1

Inleiding
In hoofdstuk 2 is een overzicht gegeven van de ervaringen van slachtoffers
met justitiële slachtofferondersteuning door het OM, de Rechtspraak en SHN
en het belang dat zij hechten aan bepaalde aspecten daarvan. Het is
daarnaast echter interessant om na te gaan of ervaringen op basis van
verschillende persoonskenmerken verschillen. We gaan in op mogelijke
verschillen in ervaringen (en belangscores) lettend op kenmerken zoals
geslacht, leeftijd en opleiding.
Nota bene: het aantal waarnemingen per subgroep (n) zoals vermeld in de
tabellen in dit hoofdstuk wijkt af van het feitelijke aantal waarneming per
subgroep in dit onderzoek. Dit komt omdat de resultaten gewogen zijn naar
delictcategorie. De werkelijke aantallen binnen de subgroepen zijn terug te
vinden in paragraaf 1.3 (Respons en nonrespons).

3.2

Onderscheid naar persoonskenmerken

3.2.1

Ervaringen onderscheiden naar geslacht, leeftijd en opleiding
Om na te gaan in hoeverre ervaringen verschillen tussen mannen en vrouwen,
tussen respondenten van verschillende leeftijdscategorieën en van
verschillend opleidingsniveau, is gebruikgemaakt van t-toetsen en variantieanalyses.1 Telkens komen alleen die aspecten (ervaringen) en/of
overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning aan bod waar
sprake is van een statistisch significant verschil tussen groepen (bij
significantieniveau p < .05). In de beschrijving van de verschillen in oordelen is
afwisselend sprake van ‘positiever’ oordeel als het aspect door (alle)
subgroepen relatief positief wordt beoordeeld, of de term ‘minder negatief’, als
het aspect relatief negatief wordt beoordeeld door subgroepen. Analoog
hieraan is er soms sprake van een ‘negatiever’ oordeel en een ‘minder positief’
oordeel.
Tot slot, als ervaringen niet verschillen tussen subgroepen, worden deze ook
niet in de tekst of de tabellen behandeld. Subgroepen oordelen dan hetzelfde
over de betreffende aspecten. De resultaten op die aspecten kunnen worden
teruggevonden in hoofdstuk 2 (Ervaringen van slachtoffers).

1

Toetsen zijn uitgevoerd op basis van gewogen data. De toepassing van weging heeft als
gevolg dat het aantal waarnemingen (n) waarop groepsgemiddelden zijn gebaseerd (bv. van
mannen en vrouwen), wijzigt ten opzichte van het oorspronkelijke aantal waarnemingen in
subgroepen in dit onderzoek. Dat geldt voor alle tabellen (kolommen met n) in dit hoofdstuk.
De oorspronkelijke aantallen per subgroep zijn terug te vinden in paragraaf 1.3.

35

Geslacht
De resultaten laten zien dat op de overkoepelende onderdelen2 van justitiële
slachtofferondersteuning weinig verschillen zijn in ervaringen tussen mannen
en vrouwen. Alleen ten aanzien van het functioneren van de rechter is er een
verschil tussen mannen en vrouwen waarbij vrouwen over het algemeen
positiever oordelen over het functioneren dan mannen (zie tabel 3.1).

Tabel 3.1

Ervaringen overkoepelende onderdelen naar geslacht

Overkoepelend onderdeel rechtspraak
Functioneren rechter

M
3,12

Mannen
SD
n
1,35 40

M
3,72

Vrouwen
SD
n
1,06 56

Op 5 specifieke aspecten van de bejegening en functioneren van de rechter
vinden we significante verschillen tussen mannen en vrouwen (zie tabel 3.2).
Vrouwen oordelen gemiddeld positiever dan mannen over:
- deskundigheid van de rechter;
- het gevoel geven serieus te worden genomen.
In lijn daarmee oordelen vrouwen minder negatief dan mannen over:
- het verstrekken van informatie over het verloop van het proces;
- begrip tonen voor de situatie;
- voldoende doen om de dader te straffen.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van mannen en vrouwen voor wat
betreft de justitiële slachtofferondersteuning van het OM en SHN.

Tabel 3.2

Ervaringen naar geslacht

Aspect
De rechter…
Heeft mij informatie gegeven over verloop
van het proces
Was deskundig
Heeft mij het gevoel gegeven dat ik serieus
werd genomen
Heeft begrip voor mijn situatie getoond
Heeft voldoende gedaan om de dader te
straffen

M

Mannen
SD
n

M

Vrouwen
SD
n

2,76
3,60

1,61
1,56

40
40

3,54
4,38

1,55
1,17

56
56

3,65
3,41

1,52
1,48

40
40

4,33
4,16

1,17
1,22

56
56

3,16

1,73

40

3,86

1,44

56

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Leeftijd
Er zijn variantieanalyses uitgevoerd met 3 leeftijdscategorieën: de jongste
groep tot 30 jaar, een middengroep tussen 30 en 60 jaar en de oudste groep
vanaf 60 jaar. Er bestaan verschillen in ervaringen tussen de leeftijdscategorieën met betrekking tot 2 overkoepelende onderdelen van justitiële
slachtofferondersteuning door het OM (zie tabel 3.3).
2

Zie voor een overzicht van de overkoepelende onderdelen de tabellen 1.13 tot en met 1.15
in hoofdstuk 1 van dit deelrapport.

36

Wat betreft het overkoepelende onderdeel ‘inspraak/schadeherstel’ stellen we
vast dat de oudste leeftijdsgroep positief afwijkt van de middengroep, die
negatiever is in hun oordeel hierover. Op het onderdeel ‘bejegening’ zien we
dat de oudste leeftijdsgroep significant positievere ervaringen heeft dan de
jongste leeftijdgroep en de middengroep.

Tabel 3.3

Ervaringen overkoepelende onderdelen naar leeftijd

Overkoepelende
onderdelen OM
Inspraak/schadeherstel
Bejegening

<30 jaar
M
SD
n
3,36 1,11 80
3,63 1,37 30

31-59 jaar
M
SD
n
3,00 1,25 231
3,87 1,24 90

>60 jaar
M
SD
n
3,52 1,36 87
4,57 0,85 30

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt, wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Er zijn tevens verschillen tussen leeftijdsgroepen aangetroffen op 11 aspecten
van slachtofferondersteuning door het OM. De gemiddelde scores op deze
aspecten staan per leeftijdsgroep vermeld in tabel 3.4. De uitkomsten laten
zien dat de oudste leeftijdsgroep met een positiever oordeel significant afwijkt
van een of beide andere leeftijdsgroepen op de volgende aspecten:
- medewerkers van het OM hebben mij beleefd behandeld;
- medewerkers van het OM hebben belangstelling getoond voor mijn
persoonlijk verhaal;
- medewerkers van het OM hebben mij het gevoel gegeven dat ik serieus
werd genomen;
- medewerkers van het OM hebben begrip getoond voor mijn situatie;
- medewerkers van het OM hebben medeleven getoond.
In lijn met bovenstaande zien we dat de oudste leeftijdsgroep significant
minder negatief oordeelt dan de andere leeftijdsgroepen op de aspecten:
- medewerkers van het OM hebben mij informatie gegeven over wat ik
moest doen om mijn schade vergoed te krijgen;
- medewerkers van het OM hebben voldoende informatie van mij gevraagd
om hun beslissingen goed te kunnen maken;
- medewerkers van het OM hebben mij voldoende ondersteund in het
regelen van mijn schadevergoeding;
- medewerkers van het OM hebben mijn schade goed ingeschat.
Daarnaast blijkt dat de middengroep significant negatiever oordeelt dan de
jongste en oudste leeftijdgroep op het aspect:
- hebben mij de gelegenheid gegeven mijn verhaal te doen, voordat zij een
verdere stappen ondernemen.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van de verschillende leeftijdsgroepen
voor wat betreft de justitiële slachtofferondersteuning van de rechter en SHN.

37

Tabel 3.4

Ervaringen naar leeftijd

Aspect
Medewerkers van het
OM…
Hebben mij informatie
gegeven over wat ik
moest doen om mijn
schade vergoed te krijgen
Hebben mij beleefd
behandeld
Hebben belangstelling
getoond voor mijn
persoonlijk verhaal
Hebben mij het gevoel
gegeven dat ik serieus
werd genomen
Hebben begrip getoond
voor mijn situatie
Hebben medeleven
getoond
Hebben mij de
gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen,
voordat zij een verdere
stappen ondernemen
Hebben voldoende
informatie van mij
gevraagd om hun
beslissingen goed te
kunnen maken
Hebben mij voldoende
ondersteund in het
regelen van mijn
schadevergoeding
Hebben mijn schade
goed ingeschat

M

<30 jaar
SD
n

M

31-59 jaar
SD
n

M

>60 jaar
SD
n

3,41

1,56

62

3,12

1,70

200

3,73

1,58

75

4,16

1,44

30

4,66

0,90

89

4,80

0,72

30

3,61

1,48

30

3,60

1,54

87

4,57

0,88

29

3,43

1,70

30

3,80

1,50

89

4,63

0,95

30

3,69

1,52

30

3,75

1,56

88

4,54

1,09

28

3,19

1,51

29

3,55

156

86

4,24

1,22

28

3,38

1,53

80

2,83

1,64

231

3,39

1,66

87

3,39

1,51

80

2,93

1,63

231

3,46

1,64

87

2,86

1,52

62

2,53

1,59

200

3,10

1,75

71

2,71

1,53

61

2,54

1,54

190

3,33

1,69

75

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Opleiding
De resultaten voor opleidingsniveau laten geen verschillen zien tussen de 3
opleidingsniveaus voor de overkoepelende onderdelen. Dit geldt voor alle 3 de
organisaties. Op een drietal deelaspecten zijn er wel verschillen tussen deze
groepen (zie tabel 3.5). Het blijkt dat:
- laagopgeleiden significant minder negatief dan hoogopgeleiden oordelen
over het laten weten van de redenen van de beslissingen door het OM;
- personen met een middelbare opleiding significant minder negatief dan
laagopgeleiden oordelen over dit aspect, de rechter heeft het gevaar van
herhaling van slachtofferschap heeft verkleind;
- laagopgeleiden significant minder negatief oordelen dan hoogopgeleiden
over het geven van juridische ondersteuning door SHN.
38

Tabel 3.5

Ervaringen naar opleidingsniveau

Aspect
Medewerkers van het
OM…
Hebben mij de
redenen voor hun
beslissing laten weten
De rechter…
Heeft het gevaar van
herhaling
slachtofferschap
verkleind
Medewerkers van
SHN …
Hebben mij juridische
ondersteuning
gegeven

M

Laag
SD

n

M

Middelbaar
SD
n

M

Hoog
SD

n

3,62
M

1,58
SD

104
n

3,23
M

1,61
SD

137
n

2,93
M

1,68
SD

115
n

2,51
M

1,57
SD

29
n

3,58
M

1,49
SD

33
n

3,02
M

1,32
SD

33
n

3,88

1,56

108

3,49

1,59

107

3,06

1,68

70

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

3.2.2

Belangrijke aspecten slachtofferondersteuning naar persoonskenmerken
In deze paragraaf gaan we na of er significante verschillen in de belangscores
zijn, gelet op geslacht, leeftijd en opleiding. Met andere woorden, er wordt
vastgesteld in hoeverre mannen en vrouwen verschillen in het belang dat zij
hechten aan aspecten van justitiële slachtofferondersteuning, maar ook in
hoeverre dit aan de orde is voor mensen in verschillende leeftijdscategorieën
en daarnaast voor de onderscheiden groepen naar opleidingsniveau. Hiervoor
is gebruikgemaakt van T-toetsen (m.b.t. geslacht) en variantieanalyses
(ANOVA’s) voor wat betreft leeftijd en opleiding. Ook hier geldt dat alleen die
aspecten (belangen) aan bod komen, waar sprake is van een statistisch
significant verschil tussen groepen (bij significantieniveau p < .05). Aspecten
waarvoor geen verschillen in belangscores tussen groepen zijn aangetroffen,
komen niet terug in de tekst of de tabellen. De belangscores van alle aspecten
kunnen in bijlage 6 worden teruggevonden.
Geslacht
De resultaten onderscheiden naar geslacht laten een eenduidig beeld zien,
namelijk dat vrouwen over het algemeen een groter belang hechten aan een
groot aantal aspecten van slachtofferondersteuning dan mannen. De
belangscores voor mannen en vrouwen staan vermeld in tabel 3.6.
Opmerkelijk is dat bij meer vormen van slachtofferondersteuning door het OM
er een verschil bestaat tussen mannen en vrouwen dan dit het geval is bij de
Rechtspraak en SHN.

39

Tabel 3.6

Verschillen in belangscores naar geslacht

Aspect
Medewerkers van het OM…
Behandelen mij beleefd
Tonen belangstelling voor mijn persoonlijke
verhaal
Tonen begrip voor mijn situatie
Gaan vertrouwelijk om met mijn
persoonsgegevens
Tonen medeleven
Laten de reden voor beslissingen weten
Geven informatie over het vervolg van het
proces
Houden voldoende rekening met mijn
wensen en behoeften bij het nemen van
beslissingen
Geven mij de gelegenheid mijn verhaal te
doen, voordat zij verder stappen
ondernemen
Vragen voldoende informatie van mij om
beslissingen goed te kunnen maken
Vergroten mijn gevoel van veiligheid
Verkleinen het gevaar van herhaling van
slachtofferschap
Verkleinen mijn gevoel van angst
De rechter…
Geeft mij het gevoel dat hij of zij mij serieus
neemt
Medewerkers van SHN…
Tonen medeleven
Geven informatie over de overige
Mogelijkheden tot hulpverlening
Vergroten mijn gevoel van veiligheid
Verkleinen mijn gevoel van angst
Geven mij emotionele hulp

M
4,20

Mannen
SD
n
0,87 205

M
4,52

Vrouwen
SD
n
0,69 200

4,33
4,37

0,83
0,78

205
205

4,54
4,55

0,74
0,71

200
200

4,75
3,64
4,39

0,65
1,01
0,84

205
205
205

4,94
4,18
4,60

0,24
0,90
0,62

200
200
200

4,49

0,73

205

4,65

0,58

200

4,09

0,90

205

4,32

0,83

200

4,33

0,80

205

4,54

0,66

200

4,45
4,08

0,74
1,14

205
205

4,69
4,43

0,58
0,88

200
200

4,28
3,92
M

1,06
1,18
SD

205
205
n

4,53
4,34
M

0,83
0,97
SD

200
200
n

4,64
M
4,37

0,64
SD
0,89

77
n
177

4,82
M
4,59

0,47
SD
0,65

92
n
187

4,51
3,91
3,86
4,13

0,78
1,25
1,29
1,16

177
177
177
177

4,67
4,20
4,19
4,47

0,67
1,12
1,08
0,88

187
187
187
187

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Leeftijd
Tabel 3.7 laat de gemiddelde belangscores per leeftijdsgroep zien voor de
aspecten met betrekking tot slachtofferondersteuning door het OM. Deze
resultaten naar leeftijd laten over het algemeen zien dat de groep
respondenten van 60 jaar en ouder een significant groter belang hecht aan
verschillende aspecten dan de respondenten in andere leeftijdsgroepen. Dit
geldt voor de aspecten (belangen):
- medewerkers van het OM behandelen mij beleefd;
- medewerkers van het OM tonen belangstelling voor mijn persoonlijke
verhaal;
- medewerkers van het OM tonen begrip voor mijn situatie;
- medewerkers van het OM leggen mij uit waar ik als slachtoffer recht op heb
(oudste leeftijdsgroep wijkt alleen significant af van de middengroep);
- medewerkers van het OM tonen medeleven;
40

-

-

-

medewerkers van het OM houden voldoende rekening met mijn wensen en
behoeften bij het nemen van beslissingen;
medewerkers van het OM geven de gelegenheid mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere stappen ondernemen;
medewerkers van het OM vragen voldoende informatie van mij om
beslissingen goed te kunnen maken (oudste leeftijdsgroep wijkt alleen
significant af van de middengroep);
medewerkers van het OM ondersteunen voldoende in het regelen van mijn
schadevergoeding;
medewerkers van het OM schatten mijn schade goed in (oudste
leeftijdsgroep wijkt alleen significant af van de jongste groep);
medewerkers van het OM verkleinen het gevaar van herhaling op
slachtofferschap (oudste leeftijdsgroep wijkt alleen significant af van de
jongste groep);
medewerkers van het OM verkleinen van mijn gevoel van angst;
medewerkers van het OM doen voldoende om de dader te vervolgen;
medewerkers van het OM doen voldoende om de dader te veroordelen
(oudste leeftijdsgroep wijkt alleen significant af van de jongste groep).

In lijn daarmee zien we verder dat de respondenten in de jongste leeftijdsgroep significant minder belang hechten aan het aspect ‘medewerkers van het
OM laten de redenen voor beslissingen weten’.

Tabel 3.7

Verschillen in belangscores naar leeftijd

Aspect
Medewerkers van het OM
Behandelen mij beleefd
Tonen belangstelling voor
mijn persoonlijk verhaal
Tonen begrip voor mijn
situatie
Leggen mij uit waar ik als
slachtoffer recht op heb
Tonen medeleven
Laten de reden voor
beslissingen weten
Houden voldoende
rekening met mijn
wensen en behoeften bij
het nemen van
beslissingen
Geven de gelegenheid
mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere
stappen ondernemen
Vragen voldoende
informatie van mij om
beslissingen goed te
kunnen maken

<30 jaar
M
SD
n
4,17 0,89 80

31-59 jaar
M
SD
n
4,34 0,81 231

>60 jaar
M
SD
n
4,64 0,60 87

4,35

0,87

80

4,39

0,79

231

4,65

0,68

87

4,34

0,76

80

4,40

0,77

231

4,74

0,60

87

4,61
3,65

0,59
1,11

80
80

4,60
3,87

0,75
1,01

231
231

4,85
4,32

0,52
0,86

87
87

4,27

0,92

80

4,53

0,70

231

4,64

0,65

87

3,97

0,93

80

4,19

0,84

231

4,48

0,80

87

4,36

0,88

80

4,38

0,72

231

4,68

0,61

87

4,55

0,72

80

4,51

0,69

231

4,72

0,57

87

41

Vervolg tabel 3.7
Aspect
Medewerkers van het OM
Ondersteunen voldoende
in het regelen van mijn
schadevergoeding
Schatten mijn schade
goed in
Verkleinen het gevaar
van herhaling van
slachtofferschap
Verkleinen mijn gevoel
van angst
Doen voldoende om de
dader te vervolgen
Doen voldoende om de
dader te veroordelen

M

<30 jaar
SD
n

M

31-59 jaar
SD
n

M

>60 jaar
SD
n

4,11

1,04

80

4,19

0,97

231

4,59

0,71

87

4,13

1,05

80

4,32

0,87

231

4,58

0,72

87

4,19

1,12

80

4,38

0,94

231

4,64

0,81

87

3,95

1,12

80

4,09

1,10

231

4,46

1,02

87

4,67

0,76

80

4,77

0,65

231

4,98

0,13

87

4,72

0,68

80

4,81

0,53

231

4,95

0,26

87

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

In tabel 3.8 zien we eenzelfde soort tendens: de oudste leeftijdsgroep
slachtoffers hecht er meer dan de jongste leeftijdsgroep belang aan dat de
rechter de gelegenheid geeft verhaal te doen voordat hij of zij een beslissing
neemt. Voor het overige vinden we geen significante verschillen tussen de 3
leeftijdsgroepen in het belang dat slachtoffers hechten aan de verschillende
aspecten van slachtofferondersteuning door de rechter.
Tabel 3.8

Verschillen in belangscores naar leeftijd

Aspect
De rechter…
Geeft mij de gelegenheid
mijn verhaal te doen,
voordat hij of zij een
beslissing neemt

M

<30 jaar
SD
n

4,19

0,99

20

M

31-59 jaar
SD
n

4,52

0,82

96

M

>60 jaar
SD
n

4,72

0,49

51

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Ook ten aanzien van de dienstverlening van SHN zien we dat de oudste
leeftijdsgroep vaak meer belang hecht aan aspecten van de dienstverlening
dan de andere leeftijdsgroepen. Uit tabel 3.9 blijkt dat de oudste leeftijdsgroep
meer belang dan de jongste leeftijdsgroep hecht aan de aspecten die stellen
dat medewerkers van SHN:
- mij naar andere hulpverlenende instanties doorverwijzen en/of begeleiden
indien nodig;
- mij praktische ondersteuning geven, zoals bij het invullen van formulieren;
- mij juridische ondersteuning geven.
Tevens hecht de oudste leeftijdsgroep significant meer belang dan de middelste
leeftijdsgroep aan de aspecten (belangen):
42

-

dat medewerkers van SHN mij beleefd behandelen;
dat medewerkers van SHN begrip tonen voor mijn situatie;
dat medewerkers van SHN medeleven tonen;
dat medewerkers van SHN mij informatie geven over de overige mogelijkheden tot hulpverlening;
dat medewerkers van SHN zich inzetten om mijn schade vergoed te krijgen;
dat medewerkers van SHN mijn gevoel van veiligheid vergroten;
dat medewerkers van SHN mijn gevoel van angst verkleinen.

Tot slot hecht de oudste leeftijdsgroep significant meer belang dan de jongste
én middelste leeftijdsgroep aan de aspecten (belangen):
- dat medewerkers van SHN adviezen geven over hoe ik in de toekomst
slachtofferschap kan voorkomen;
- dat medewerkers van SHN mij emotionele hulp geven.

Tabel 3.9

Verschillen in belangscores naar leeftijd

Aspect
Medewerkers van SHN
Behandelen mij beleefd
Tonen begrip voor mijn
situatie
Tonen medeleven
Verwijzen mij naar
andere hulpinstanties
door en/of begeleiden,
indien nodig
Geven mij informatie
over de overige
mogelijkheden tot
hulpverlening
Geven adviezen over
hoe ik in de toekomst
slachtofferschap kan
voorkomen
Geven mij praktische
ondersteuning, zoals bij
het invullen van
formulieren
Geven mij juridische
ondersteuning
Zetten zich in om mijn
schade vergoed te
krijgen
Vergroten mijn gevoel
van veiligheid
Verkleinen mijn gevoel
van angst
Geven mij emotionele
hulp

<30 jaar
M
SD
n
4,66 0,52 47

M
4,55

31-59 jaar
SD
n
0,72 209

4,66
4,46

0,55
0,70

47
47

4,60
4,42

0,65
0,82

209
209

4,82
4,69

0,40
0,61

103
103

4,38

0,93

47

4,62

0,71

209

4,78

0,60

103

4,53

0,66

47

4,53

0,77

209

4,74

0,67

103

3,83

1,21

47

4,08

1,04

209

4,41

0,99

103

4,38

0,90

47

4,61

0,72

209

4,80

0,50

103

4,35

0,88

47

4,54

0,75

209

4,74

0,61

103

4,47

0,86

47

4,44

0,87

209

4,72

0,59

103

4,00

1,32

47

3,89

1,18

209

4,45

1,03

103

3,97

1,30

47

3,87

1,19

209

4,40

1,06

103

4,02

1,23

47

4,26

1,00

209

4,56

0,91

103

M
4,77

>60 jaar
SD
n
0,56 103

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

43

Opleiding
De resultaten met betrekking tot verschillen in belangscores naar opleidingsniveau laten een eenduidige trend zien (zie tabel 3.10). Lager opgeleide
respondenten hechten significant meer belang aan de meeste aspecten van
slachtofferondersteuning dan hoger opgeleide respondenten en meestal ook
middelbaar opgeleide respondenten. Dit geldt voor alle aspecten (belangen)
van slachtofferondersteuning door het OM, de Rechtspraak en SHN in onderstaande tabel. Er is één uitzondering: slachtoffers met een middelbare
opleiding hechten meer belang aan onpartijdigheid van de rechter dan dat
lageropgeleiden dat doen.

Tabel 3.10 Verschillen in belangscores naar opleidingsniveau
Aspect
Laag
Middelbaar
Medewerkers van OM
M
SD
n
M
SD
n
4,14 1,03 117
Tonen medeleven
3,93 1,00 156
Houden voldoende
rekening met mijn
wensen en behoeften
bij het nemen van
4,43 0,80 117
beslissingen
4,20 0,85 156
Geven mij de
gelegenheid mijn
verhaal te doen,
voordat zij verdere
4,59 0,61 117
stappen ondernemen
4,42 0,76 156
Vergroten mijn gevoel
van veiligheid
4,49 0,91 117
4,31 0,95 156
Verkleinen het gevaar
van herhaling van
4.61 0,81 117
slachtofferschap
4,40 0,97 156
Verkleinen mijn
4.45 0,96 117
gevoel van angst
4,09 1,04 156
De rechter…
M
SD
n
M
SD
n
Toont belangstelling
voor mijn persoonlijk
4,67 0,77 51
verhaal
4,50 0,81 58
Toont begrip voor
mijn situatie
4,75 0,47 51
4,61 0,62 58
4,91 0,29 58
Is onpartijdig
4,67 0,70 51
Verkleint het gevaar
van herhaling van
slachtofferschap
4,71 0,63 51
4,72 0,55 58

44

M
3,68

Hoog
SD
1,00

n
121

3,99

0,93

121

4,34

0,80

121

3,99

1,13

121

4,20

1,02

121

3,89
M

1,18
SD

121
n

4,22

0,91

56

4,27
4,85

0,90
0,36

56
56

4,26

1,06

56

Vervolg tabel 3.10
Aspect
Medewerkers van SHN
Tonen begrip voor
mijn situatie
Tonen medeleven
Geven mij praktische
ondersteuning, zoals
bij het invullen van
formulieren
Geven mij juridische
ondersteuning
Zetten zich in om mijn
schade vergoed te
krijgen
Schatten mijn schade
goed in
Vergroten mijn gevoel
van veiligheid
Verkleinen mijn
gevoel van angst
Geven mij emotionele
hulp

M

Laag
SD

n

M

Middelbaar
SD
n

M

Hoog
SD

n

4,75
4,61

0,48
0,69

128
128

4,66
4,48

0,58
0,79

134
134

4,52
4,32

0,80
0,88

92
92

4,73

0,59

128

4,65

0,68

134

4,48

0,83

92

4,70

0,66

128

4,53

0,78

134

4,42

0,77

92

4,66

0,79

128

4,47

0,81

134

4,39

0,80

92

4,65

0,74

128

4,49

0,83

134

4,29

0,99

92

4,26

1,16

128

4,03

1,22

134

3,77

1,18

92

4,16

1,18

128

4,07

1,18

134

3,76

1,24

92

4,44

0,98

128

4,34

0,99

134

4,05

1,15

92

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

3.3

Samenvatting
Verschillen in ervaringen en belang naar persoonskenmerken
Er is sprake van een aantal verschillen in ervaringen ten aanzien van
specifieke aspecten en overkoepelende onderdelen van justitiële slachtofferondersteuning en in het belang dat aan die onderdelen wordt gehecht. We
keken naar verschillen tussen mannen en vrouwen, tussen 3 leeftijdsgroepen
en 3 opleidingsniveaus.
Geslacht: er zijn weinig verschillen tussen mannen en vrouwen wat betreft de
ervaringen met slachtofferondersteuning. Alleen ten aanzien van het
functioneren van de rechter is een verschil tussen mannen en vrouwen waarbij
vrouwen positiever oordelen dan mannen. Dit geldt eveneens voor 5 specifieke aspecten van slachtofferondersteuning door de rechter.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van mannen en vrouwen voor wat
betreft de justitiële slachtofferondersteuning van het OM en SHN.
Eveneens blijkt dat vrouwen aan een fors aantal aspecten van de ondersteuning van het OM, de rechter en SHN een groter belang hechten dan
mannen.
Leeftijd: er zijn verschillen op een aantal overkoepelende onderdelen van
slachtofferondersteuning door het OM (inspraak/schadeherstel en bejegening)
en op een elftal specifieke aspecten (zie tabel 3.3). Doorgaans is het beeld dat
45

respondenten in de oudste leeftijdsgroep (60 jaar en ouder) positievere (of
minder negatieve) ervaringen hebben.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van de verschillende leeftijdsgroepen
voor wat betreft de justitiële slachtofferondersteuning van de rechter en SHN.
Waar het gaat om het belang dat slachtoffers aan specifieke vormen van
slachtofferondersteuning hechten, blijkt dat de groep respondenten van 60 jaar
en ouder een significant groter belang hecht aan verschillende aspecten van
slachtofferondersteuning door zowel het OM, de rechter als SHN dan jongere
leeftijdsgroepen dat doen.
Opleiding: op een beperkt aantal aspecten (3) is er sprake van een significant
verschil tussen ervaringen van respondenten met een verschillend opleidingsniveau. Ten aanzien van 2 aspecten (van slachtofferondersteuning door het
OM en SHN) zijn lager opgeleiden significant positiever dan hoger opgeleiden
en ten aanzien van één aspect (ten aanzien van slachtofferondersteuning door
de rechter) zijn personen met een middelbare opleiding juist positiever dan
lager opgeleiden.
Meer verschillen zien we waar het gaat om het belang dat wordt gehecht aan
de verschillende aspecten van slachtofferondersteuning. Lager opgeleide
respondenten hechten significant meer belang aan de meeste aspecten van
slachtofferondersteuning dan hoger opgeleide respondenten en meestal ook
middelbaar opgeleide respondenten.

46

4

ERVARINGEN NAAR ZAAKSKENMERKEN

4.1

Inleiding
In hoofdstuk drie is gekeken naar de ervaringen en belangscores gesplitst
naar persoonskenmerken zoals geslacht, leeftijd en opleiding. We zijn
daarnaast geïnteresseerd in welke mate er verschillen zijn in ervaringen met
justitiële slachtofferondersteuning als het gaat om zaakskenmerken, zoals het
type delict waarvan iemand slachtoffer is geworden, maar ook als het gaat om
de uitkomst van het proces. Tot slot kijken we naar verschillen in ervaringen
en belangscores naar de mate waarin respondenten hebben geparticipeerd in
het proces (bv. via spreekrecht of een slachtoffer-dadergesprek).
In de beschrijving van de verschillen in oordelen is afwisselend sprake van
‘positiever’ oordeel als het aspect door (alle) subgroepen relatief positief wordt
beoordeeld, of de term ‘minder negatief’, als het aspect relatief negatief wordt
beoordeeld door subgroepen. Analoog hieraan is er soms sprake van een
‘negatiever’ oordeel en een ‘minder positief’ oordeel. Als ervaringen niet
verschillen tussen subgroepen, worden deze ook niet in de tekst of de tabellen
behandeld. Subgroepen oordelen dan hetzelfde over de betreffende aspecten.
De resultaten op die aspecten kunnen worden teruggevonden in hoofdstuk 2
(Ervaringen van slachtoffers).
Nota bene: de n (aantal waarnemingen per subgroep) zoals vermeld in de
tabellen in dit hoofdstuk wijkt af van het feitelijke aantal waarneming per
subgroep in dit onderzoek. Dit komt omdat de resultaten gewogen zijn naar
delictcategorie. De werkelijke aantallen binnen de subgroepen zijn terug te
vinden in paragraaf 1.3 (Respons en nonrespons).

4.2

Onderscheid naar delicttypen

4.2.1

Ervaringen onderscheiden naar delicttypen
Ter vaststelling van eventuele verschillen in ervaringen tussen slachtoffers van
verschillende delicttypen (geweld, vermogen en openbare orde en vernieling)
is gebruikgemaakt van variantieanalyses. De resultaten laten zien dat er geen
significante verschillen in ervaringen zijn tussen slachtoffers van delicten in de
categorieën geweld, vermogen en openbare orde en vernieling. Dit geldt zowel
voor de overkoepelende onderdelen van slachtofferondersteuning als de
specifieke aspecten voor alle drie de organisaties.

4.2.2

Belangrijke aspecten onderscheiden naar delicttypen
In deze subparagraaf gaan we na of er wellicht wel verschillend belang
gehecht wordt aan aspecten van slachtofferondersteuning tussen
47

respondenten die slachtoffer zijn geworden van verschillende delicttypen. We
maken onderscheid tussen geweldsdelicten, vermogensdelicten en delicten
tegen de openbare orde en vernieling. De resultaten laten een aantal
verschillen zien tussen met name respondenten die slachtoffer werden van
geweldsdelicten versus vermogensdelicten. De gemiddelde belangscores per
delictgroep staan vermeld in tabel 4.1.
Op basis van deze resultaten is de algemene trend dat respondenten die
slachtoffer werden van een geweldsdelict, significant meer belang hechten
aan de verschillende aspecten van slachtofferondersteuning, ten opzichte van
slachtoffers van vermogensdelicten. Het gaat er dan om dat medewerkers van
het OM:
- voldoende rekening houden met wensen en behoeften bij het nemen van
beslissingen;
- het gevaar van slachtofferschap verkleinen;
- het gevoel van angst verkleinen.
En dat medewerkers van SHN:
- het slachtoffer beleefd behandelen;
- belangstelling tonen voor het persoonlijke verhaal;
- vertrouwelijk omgaan met persoonsgegevens.
Tot slot blijkt dat slachtoffers van delicten in de categorie openbare orde en
veiligheid significant minder belang hechten aan praktische ondersteuning van
SHN dan slachtoffers van andere delicten.
Tabel 4.1
Aspect

Verschillen in belangscores naar delicttype
Geweld
Vermogen

Medewerkers OM…
houden voldoende
rekening met mijn wensen
en behoeften bij het
nemen van beslissingen
verkleinen het gevaar van
herhaling van
slachtofferschap
verkleinen mijn gevoel
van angst
De medewerkers van
SHN…
behandelen mij beleefd
tonen belangstelling voor
mijn persoonlijk verhaal
gaan vertrouwelijk om met
mijn persoonsgegevens
geven mij praktische
ondersteuning, zoals bij
het invullen van
formulieren

M
4,33

SD
0,79

n
189

M
4,11

SD
0,95

n
170

OO en
veiligheid
M
SD
n
4,08 0,86 46

4,57

0,81

189

4,24

1,05

170

4,30

1,04

46

4,29

1,05

189

3,95

1,15

170

4,13

1,02

46

M

SD

n

M

SD

n

M

SD

n

4,71
4,75

0,54
0,50

195
195

4,50
4,56

0,81
0,88

136
136

4,59
4,69

0,57
0,47

33
33

4,86

0,42

195

4,71

0,69

136

4,83

0,38

33

4,72

0,54

195

4,60

0,76

136

4,24

1,06

33

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek / Ipsos Synovate

48

4.3

Samenhang met uitkomsten proces
In deze paragraaf wordt duidelijk of en op welke manier ervaringen van
slachtoffers verschillen naar de uitkomst van het proces. De uitkomsten
beperken zich tot vervolging en straffen van de dader als het gaat om het
stadium van slachtofferondersteuning waarin het OM, de rechter en SHN een
rol hebben. Er zijn analyses (t-toetsen) uitgevoerd om te zien of er verschillen
in ervaringen zijn tussen de groepen respondenten die aangeven dat er geen
dader is vervolgd of gestraft en de groepen respondenten die aangeven dat
vervolging of strafoplegging wel heeft plaatsgevonden. Daarnaast is met
variantie-analyse vastgesteld welke verschillen zich voordoen tussen
respondenten die hun schade vergoed hebben gekregen, respondenten bij wie
dat deels is gebeurd en respondenten die geen schadevergoeding hebben
ontvangen. Op eenzelfde manier is vastgesteld of er verschillen zijn in
ervaringen naarmate respondenten anders oordelen over de zwaarte van de
straf die is opgelegd.
Vervolging
De resultaten in tabel 4.2 laten zien dat ervaringen van slachtoffers
verschillen naar gelang er vervolging is ingezet. Slachtoffers van zaken waarin
geen dader is vervolgd zijn significant negatiever over de overkoepelende
onderdelen inspraak/schadeherstel en veiligheid door het OM, dan slachtoffers
van zaken waarin wel een dader is vervolgd.

Tabel 4.2 Verschillen in oordeelscores naar vervolging
Overkoepelend onderdeel OM
Inspraak/schadeherstel
Veiligheid

Wel vervolgd
M
SD
n
3,26 1,24 344
3,10 1,22 344

Niet vervolgd
M
SD
n
2,51 1,27 32
1,88 0,92 32

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Op het niveau van de aspecten is er sprake van hetzelfde eenduidige beeld. In
algemene zin geldt ook hier dat slachtoffers die aangeven dat geen vervolging
van de dader heeft plaatsgevonden significant negatievere ervaringen hebben
opgedaan dan respondenten van zaken waarin er wel vervolging heeft
plaatsgevonden. Tabel 4.3 laat dit zien. Uit deze tabel blijkt ook dat er met
name een verschil in ervaring bij de aspecten ‘medewerkers van het OM
hebben voldoende gedaan om de dader te vervolgen’ en ‘medewerkers van
het OM hebben voldoende gedaan om de dader te veroordelen.

49

Tabel 4.3

Verschillen in oordeelscores naar vervolging

Aspect
De medewerkers van het OM…
hebben mij informatie gegeven over wat ik
moest doen om mijn schade vergoed te
krijgen
zijn vertrouwelijk omgegaan met mijn
persoonsgegevens
hebben mij beleefd behandeld
hebben medeleven getoond
hebben voldoende rekening gehouden met
mijn wensen en behoeften bij het nemen van
hun beslissingen
hebben mij voldoende ondersteund in het
regelen van mijn schadevergoeding
hebben mijn gevoel van veiligheid vergroot
hebben mijn gevoel van angst verkleind
hebben voldoende gedaan om de dader te
vervolgen
hebben voldoende gedaan om de dader te
veroordelen
hebben het gevaar van herhaling van
slachtofferschap verkleind

Wel vervolgd
M
SD
n

Niet vervolgd
M
SD
n

3,45

1,63

297

2,53

1,79

24

4,19
4,63
3,70

1,24
1,00
1,48

289
128
123

3,63
3,96
2,76

1,43
1,32
1,57

21
13
12

3,12

1,56

344

2,13

1,13

32

2,80
2,66
2,53

1,63
1,45
1,36

293
306
302

2,29
1,79
1,65

1,60
1,30
1,08

24
30
28

3,68

1,56

344

2,09

1,21

28

3,57

1,55

342

1,95

1,16

32

2,78

1,46

342

1,76

0,94

32

Bron: Regioplan Beleidsonderzoek / Ipsos Synovate

Ook de ervaringen met de dienstverlening van SHN zijn op een aantal
aspecten significant negatiever bij de slachtoffers in wier zaak geen vervolging
heeft plaatsgevonden dan bij de slachtoffers in wier zaak vervolging wel heeft
plaatsgevonden. Zoals uit tabel 4.4 blijkt1 gaat het om de aspecten:
- medewerkers van SHN hebben zich ingezet om mijn schade vergoed te
krijgen;
- medewerkers van SHN hebben mijn schade goed ingeschat;
- medewerkers van SHN hebben mijn gevoel van veiligheid vergroot.

Tabel 4.4

Verschillen in oordeelscores naar vervolging

Aspect
De medewerkers van het SHN…
hebben zich ingezet om mijn schade
vergoed te krijgen
Hebben mijn schade goed ingeschat
Hebben mijn gevoel van veiligheid vergroot

Wel vervolgd
M
SD
n

Niet vervolgd
M
SD
n

3,88
3,75
3,19

2,57
2,82
2,45

1,51
1,47
1,39

212
211
257

1,60
1,66
1,39

18
18
22

Gestraft
Een aantal van de overkoepelende aspecten van slachtofferzorg door het OM
en de rechter wordt verschillend beoordeeld door slachtoffers in wier zaak wel
of niet een dader is gestraft (zie tabel 4.52). Het beeld is dat de groep
1

Hierbij merken we op dat de n van de categorie ‘niet vervolgd’ in tabel 4.4 vrij klein is.

2

Hierbij merken we op dat de n van de categorie ‘niet gestraft’ in de tabellen 4.5 tot 4.7 vrij
klein is.

50

slachtoffers in wier zaak wel een dader is gestraft minder negatief oordelen
dan slachtoffers in wier zaak geen dader is gestraft over de overkoepelende
onderdelen:
- inspraak/schadeherstel door het OM;
- het bieden van veiligheid door het OM;
- informatieverstrekking door het OM;
- het functioneren van de rechter;
- bejegening door de rechter.

Tabel 4.5

Verschillen in oordeelscores overkoepelende oordelen naar gestraft

Overkoepelende onderdelen OM
Inspraak/schadeherstel
Veiligheid
Informatieverstrekking
Overkoepelende onderdelen rechtspraak
Functioneren rechter
Bejegening

Wel gestraft
M
SD
n
3,39 1,15 120
3,22 1,07 120
3,67 1,27 114
M
SD
n
3,66 1,16 77
4,18 0,93 77

Niet gestraft
M
SD
n
2,61 1,18 16
2,20 1,00 16
2,77 1,36 15
M
SD
n
2,25 1,15 12
2,65 1,05 12

Op het niveau van afzonderlijke aspecten zien we hetzelfde beeld. Voor alle
aspecten die genoemd zijn in de tabellen 4.6 (OM) en 4.7 (rechter) geldt dat
slachtoffers in wier zaak een dader is gestraft, significant minder negatief
oordelen dan slachtoffers in wier zaak geen dader is gestraft.

Tabel 4.6

Verschillen in oordeelscores naar gestraft

Aspect
De medewerkers van OM…
hebben mij de redenen voor hun beslissing
laten weten
hebben mij informatie gegeven over het
vervolg van het proces
hebben mij informatie gegeven over wat ik
moest doen om mijn schade vergoed te
krijgen
hebben voldoende rekening gehouden met
mijn wensen en behoeften bij het nemen van
beslissingen
hebben voldoende informatie van mij
gevraagd om hun beslissingen goed te
kunnen maken
hebben voldoende gedaan om de dader te
vervolgen
hebben voldoende gedaan om de dader te
veroordelen

Wel gestraft
M
SD
n

Niet gestraft
M
SD
n

3,49

1,60

114

2,46

1,56

14

3,90

1.40

114

2,85

1,71

15

3,53

1,62

105

2,53

1,79

14

3,35

1,40

120

2,21

1,31

16

3,28

1,56

120

2,38

1,53

16

3,88

1,40

120

2,14

1,28

16

3,71

1,44

120

2,28

1,49

16

51

Tabel 4.7

Verschillen in oordeelscores naar gestraft

Aspect
De rechter…
heeft mij de redenen voor zijn of haar
beslissingen laten weten
was onpartijdig
was deskundig
heeft mij beleefd behandeld
heeft belangstelling getoond voor mijn
persoonlijke verhaal
heeft mij het gevoel gegeven dat ik serieus
werd genomen
toonde begrip voor mijn situatie
hield rekening met waar ik recht op heb
heeft mij de gelegenheid gegeven mijn
verhaal te doen voordat hij of zij een
beslissing nam
heeft voldoende informatie van mij gevraagd
om zijn of haar beslissing goed te kunnen
maken
heeft voldoende gedaan om de dader te
berechten
heeft voldoende gedaan om de dader te
straffen
heeft het gevaar van herhaling op
slachtofferschap verkleind

Wel gestraft
M
SD
n

Niet gestraft
M
SD
n

3,69
4,29
4,25
4,66

1,64
1,23
1,25
0,81

77
77
77
77

2,44
2,15
2,63
2,70

1,76
1,44
1,64
1,83

12
12
12
12

4,16

1,24

77

2,82

1,58

12

4,23
4,00
3,66

1,27
1,31
1,40

77
77
77

2,82
2,67
2,23

1,58
1,46
1,62

12
12
12

4,34

1,17

77

2,45

1,68

12

3,51

1,49

77

2,01

1,33

12

3,98

1,42

77

2,12

1,43

12

3,82

1,54

77

2,16

1,50

12

3,30

1,51

77

1,57

0,91

12

Schadevergoeding
Gelet op de mate van schadevergoeding wijzen de resultaten uit dat
ervaringen ten aanzien van een zestal van de overkoepelende aspecten van
justitiële slachtofferondersteuning significant verschillen. De
groepsgemiddelden van respondenten met volledige schadevergoeding,
gedeeltelijke en geen schadevergoeding worden in tabel 4.8 vermeld. De
respondenten die de geleden schade geheel vergoed hebben gekregen,
hebben minder negatieve ervaringen hebben dan respondenten die geen
schadevergoeding hebben ontvangen en in sommige gevallen zijn zij ook
positiever dan de respondenten die de schade deels vergoed hebben
gekregen. Het gaat waar het de dienstverlening van het OM aangaat om de
overkoepelende onderdelen: inspraak/schadeherstel, veiligheid en
informatieverstrekking. Bij SHN gaat het om de onderdelen bejegening,
ondersteuning en veiligheid/emotionele steun.

52

Tabel 4.8

Verschillen in overkoepelende oordelen naar schadevergoeding

Overkoepelende
onderdelen OM
Inspraak/ schadeherstel
Veiligheid
Informatieverstrekking
Overkoepelende
onderdelen SHN
Bejegening
Ondersteuning
Veiligheid/
emotionele steun

M
3,74
3,64
3,95
M

Geheel
SD
n
1,27 58
1,09 58
1,35 52
SD
n

Gedeeltelijk
M
SD
n
3,10 1,23 130
3,00 1,21 130
3,42 1,39 121
M
SD
n

M
2,97
2,65
3,29
M

Niet
SD
1,24
1,23
1,45
SD

n
182
182
166
n

4,86
4,56

0,31
0,76

51
51

4,64
3,99

0,80
1,16

123
123

4,48
3,85

1,00
1,24

173
172

3,42

1,22

51

3,06

1,21

123

2,86

1,28

172

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Waar drie scores zijn vetgedrukt, wijken de scores alle drie significant van elkaar af.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Als we kijken naar de specifieke aspecten, dan constateren we dat ook op dit
niveau vele verschillen zijn in ervaringen tussen respondenten met of zonder
(volledige) schadevergoeding. Dit geldt voor de ervaringen met zowel het OM,
de rechter als SHN, zie de resultaten in tabel 4.9 tot en met 4.11. Voor alle
aspecten in deze tabellen geldt dat respondenten die de schade geheel
vergoed hebben gekregen, significant positiever (of minder negatief) zijn over
de aspecten van slachtofferondersteuning dan de respondenten die de schade
niet vergoed hebben gekregen (en in sommige gevallen ook significant
positiever dan respondenten die de schade deels vergoed hebben gekregen).

Tabel 4.9

Verschillen in oordeelscores naar schadevergoeding

Aspect
De medewerkers van
OM…
hebben mij informatie
gegeven over het
verloop van proces
hebben mij op de
hoogte gehouden van
de ontwikkelingen in
mijn zaak
hebben mij informatie
gegeven over wat ik
moest doen om mijn
schade vergoed te
krijgen
hebben mij uitgelegd
waar ik als slachtoffer
recht op heb

M

Geheel
SD

n

M

Gedeeltelijk
SD
n

M

Niet
SD

n

4,20

1,43

52

3,57

1,52

121

3,47

1,65

165

3,91

1,59

52

3,61

1,50

121

3,30

1,64

166

3,90

1,58

52

3,36

1,62

120

3,02

1,70

154

3,77

1,60

52

3,05

1,54

119

2,97

1,66

156

53

Vervolg tabel 4.9
Aspect
De medewerkers van
OM…
hebben voldoende
rekening gehouden
met mijn wensen en
behoeften bij het
nemen van hun
beslissingen
hebben mij de
gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere
stappen ondernamen
hebben voldoende
informatie van mij
gevraagd om hun
beslissingen goed te
kunnen maken
hebben mij voldoende
ondersteund in het
regelen van mijn
schadevergoeding
hebben mijn schade
goed ingeschat
hebben mijn gevoel
van veiligheid
vergroot
hebben mijn gevoel
van angst verkleind
hebben voldoende
gedaan om de dader
te vervolgen
hebben voldoende
gedaan om de dader
te veroordelen
Hebben het gevaar
van slachtofferschap
verkleind

M

Geheel
SD

n

M

Gedeeltelijk
SD
n

M

Niet
SD

n

3,61

1,57

58

2,90

1,53

130

2,83

1,51

182

3,67

1,61

58

2,93

1,64

130

2,83

1,62

182

3,68

1,65

58

2,96

1,59

130

2,95

1,59

182

3,40

1,67

54

2,86

1,59

124

2,33

1,50

146

3,60

1,65

55

2,62

1,53

123

2,50

1,50

142

3,14

1,44

52

2,60

1,42

120

2,32

1,42

165

3,01

1,42

52

2,38

1,31

117

2,25

1,33

162

4,26

1,32

58

3,57

1,55

130

3,07

1,63

182

4,17

1,26

58

3,50

1,57

130

2,96

1,61

181

3,39

1,36

58

2,68

1,39

130

2,39

1,42

181

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Waar drie scores zijn vetgedrukt, wijken de scores alle drie significant van elkaar af.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

54

Tabel 4.10

Verschillen in oordeelscores naar schadevergoeding

Aspect
De rechter…
heeft een juiste
schadevergoeding
opgelegd
ging vertrouwelijk om
met mijn
persoonsgegevens

M

Geheel
SD

n

M

Gedeeltelijk
SD
n

3,96

1.54

15

2,67

1,65

4,75

0,65

16

4,35

1,11

M

Niet
SD

n

26

2,70

1,62

39

31

3,94

1,21

46

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Tabel 4.11

Verschillen in oordeelscores naar schadevergoeding

Aspect
De medewerkers van
SHN…
hebben belangstelling
getoond voor mijn
persoonlijk verhaal
hebben mij het gevoel
gegeven dat ik serieus
werd genomen
hebben medeleven
getoond
hebben mij doorgewezen
en/of begeleid naar
andere hulpinstanties als
dat nodig was
hebben mij informatie
gegeven over waar ik als
slachtoffer recht op heb
hebben mij informatie
gegeven over de overige
mogelijkheden tot
hulpverlening
hebben mij informatie
gegeven over de gang
van zaken bij de politie,
het OM en de rechtbank
hebben mij informatie
gegeven over wat ik
moest doen om mijn
schade vergoed te krijgen
hebben mij juridische
ondersteuning gegeven
hebben zich ingezet om
mijn schade vergoed te
krijgen
hebben mijn schade goed
ingeschat

M

Geheel
SD

n

Gedeeltelijk
M
SD
n

M

Niet
SD

n

4,92

0,32

51

4,67

0,92

123

4,49

1,13

172

4,91

0,29

51

4,64

0,96

123

4,45

1,21

172

4,80

0,60

51

4,63

0,85

123

4,36

1,22

172

4,48

0,94

39

4,07

1,47

90

3,63

1,68

119

4,79

0,78

51

4,29

1,17

123

4,13

1,38

172

4,76

0,58

45

4,11

1,33

108

3,86

1,53

152

4,42

1,21

51

4,20

1,27

123

3,88

1,50

172

4,70

0,90

50

4,20

1,33

118

4,19

1,31

156

4,34

1,19

42

3,42

1,64

100

3,38

1,67

140

4,73

0,85

46

3,72

1,64

112

3,37

1,64

141

4,47

1,03

46

3,46

1,56

104

3,49

1,61

141

55

Vervolg tabel 4.11
Aspect
De medewerkers van
SHN…
hebben mijn gevoel van
veiligheid vergroot
hebben mijn gevoel van
angst verkleind
hebben mij emotionele
hulp gegeven

M

Geheel
SD

n

Gedeeltelijk
M
SD
n

M

Niet
SD

n

3,53

1,35

51

3,17

1,36

123

2,90

1,45

171

3,33

1,44

47

2,85

1,35

113

2,65

1,43

151

4,02

1,26

46

3,56

1,45

113

3,24

1,58

153

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Oordeel over straf
De slachtoffers in wier zaak een dader is gestraft, is gevraagd wat zij vinden
van de hoogte van die straf. Het blijkt dat op een aantal overkoepelende
onderdelen de oordelen van slachtoffers over slachtofferondersteuning
verschillen naar gelang hun mening over de opgelegde straf.
Uit tabel 4.12 blijkt dat slachtoffers die vinden dat de opgelegde straf (zeer)
licht is, significant negatiever dan andere slachtoffers oordelen over:
- inspraak/schadeherstel door het OM;
- bejegening door het OM;
- het bieden van veiligheid door het OM;
- informatieverstrekking door het OM;
- het functioneren van de rechter.

Tabel 4.12

Verschillen in oordelen naar oordeel over straf

Overkoepelende
onderdelen OM
Inspraak/
schadeherstel
Bejegening
Veiligheid
Informatieverstrekking
Overkoepelende
onderdelen rechter
Functioneren rechter

(zeer) licht
M

SD

n

Niet licht, niet
zwaar
M
SD
n

3,08
3,91
2,88
3,42
M

1,23
1,35
1,09
1,33
SD

64
37
64
60
n

3,69
4,86
3,47
3,76
M

0,92
0,25
0,91
1,22
SD

3,24

1,26

37

4,02

0,87

(zeer) zwaar
M

SD

n

40
14
40
39
n

3,86
4,09
3,98
4,44
M

1,05
1,46
0,83
0,85
SD

16
9
16
15
n

27

4,15

0,93

13

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Ook in dit geval zien we op het niveau van afzonderlijke aspecten hetzelfde
beeld. Voor de aspecten die genoemd zijn in de tabellen 4.13 (OM) en 4.14
(rechter) geldt dat slachtoffers die vinden dat de opgelegde straf (zeer) licht is,
significant negatiever oordelen dan andere slachtoffers (afhankelijk van de
stelling geldt dit verschil ten opzichte van slachtoffers die oordelen dat de straf
56

niet licht, niet zwaar is en/of slachtoffers die oordelen dat de straf (zeer) zwaar
is).

Tabel 4.13

Verschillen in oordelen naar oordeel over straf

Aspect
De medewerkers van
OM…
hebben mij de
redenen voor hun
beslissing laten weten
hebben mij informatie
gegeven over het
vervolg van het
proces
hebben belangstelling
getoond voor mijn
persoonlijke verhaal
hebben begrip
getoond voor mijn
situatie
hebben voldoende
rekening gehouden
met mijn wensen en
behoeften bij het
nemen van hun
beslissingen
hebben mij de
gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere
stappen ondernamen
hebben voldoende
informatie van mij
gevraagd om hun
beslissingen goed te
kunnen maken
hebben voldoende
gedaan om de dader
te vervolgen
hebben voldoende
gedaan om de dader
te veroordelen
hebben het gevaar
van herhaling van
slachtofferschap
verkleind

(zeer) licht
M

SD

n

Niet licht, niet
zwaar
M
SD
n

(zeer) zwaar

3,26

1,69

60

3,48

1,52

39

4,44

1,05

15

3,52

1,54

60

4,16

1,17

39

4,74

0,76

15

3,57

1,61

36

4,94

0,25

14

4,13

1,56

9

3,85

1,56

37

4,94

0,25

14

4.22

1,58

9

2,84

1,49

64

3,88

1,09

40

4,04

0,92

16

2,83

1,69

64

3,54

1,49

40

4,08

1,26

16

2,88

1,64

64

3,50

1,41

40

4,32

0,90

16

3,51

1,61

64

4,07

1,02

40

4,89

0,47

16

3,18

1,53

64

4,17

1,10

40

4,70

0,85

16

2,46

1,49

64

3,21

1,28

40

3,61

1,38

16

M

SD

n

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

57

Tabel 4.14

Verschillen in oordelen naar oordeel over straf

Aspect
De rechter…
heeft voldoende
informatie van mij
gevraagd om
beslissingen goed te
kunnen maken
heeft voldoende
gedaan om de dader
te berechten
heeft voldoende
gedaan om de dader
te straffen
heeft het gevaar van
herhaling van
slachtofferschap
verkleind

(zeer) licht
M

SD

n

Niet licht, niet
zwaar
M
SD
n

(zeer) zwaar

3,01

1,62

37

4,07

1,25

27

3,79

1,11

13

3,43

1,60

37

4,43

0,95

27

4,67

1,06

13

3,20

1,73

37

4,38

1,01

27

4,47

1,17

13

2,72

1,59

37

3,78

1,11

27

4,02

1,44

12

M

SD

n

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

4.4

Samenhang met participatiegraad
In deze paragraaf toetsen we verschillen in ervaringen en belangscores naar
de mate waarin slachtoffers in het proces hebben geparticipeerd. Er zijn
verschillende vormen van participatie. In dit rapport onderscheiden we vijf
typen: gebruik maken van de schriftelijke slachtofferverklaring, een
officiersgesprek, een slachtoffer-dadergesprek, het voegen van de schade in
de strafzaak en het gebruik maken van spreekrecht tijdens de rechtszaak.
Zowel het voegen als het slachtoffer-dadergesprek zijn vormen van participatie
die bij alle delicten van toepassing kunnen zijn. De andere vormen van
participatie zijn niet bij alle delicten van toepassing (zie hierover meer in
bijlage 7).
Als graadmeter voor de mate waarin slachtoffers hebben geparticipeerd, is er
een totaalscore gemaakt waarin rekening is gehouden met de vraag of er een
mogelijkheid was tot een bepaalde vorm van participatie3. De totaalscore
varieert van minimaal 0 tot maximaal 5. Er zijn steeds analyses (ANOVA’s)
uitgevoerd om te zien of er verschillen in ervaringen of belangen zijn tussen de
groepen respondenten die niet of weinig hebben geparticipeerd (van geen of
één mogelijkheid gebruik gemaakt), in redelijke mate hebben geparticipeerd
(van twee mogelijkheden gebruik hebben gemaakt) en respondenten die in
sterke mate hebben geparticipeerd (van 3 tot 5 mogelijkheden gebruik hebben
gemaakt).

3
Wanneer een participatievorm niet aan de orde is voor het slachtoffer, dan telt de score
‘niet gebruik van gemaakt’ niet mee in de totaalscore.

58

4.4.1

Ervaringen onderscheiden naar participatiegraad
De resultaten in deze paragraaf laten zien dat ervaringen van slachtoffers met
slachtofferondersteuning verschillen naarmate waarin zij hebben
geparticipeerd in het proces. Dit geldt met name voor de
slachtofferondersteuning door het OM en SHN, maar veel minder voor de
Rechtspraak.
In tabel 4.15 is te zien dat de respondenten die in sterke mate participeerden
positiever zijn over het OM dan de respondenten die niet of weinig
participeerden. Met betrekking tot de onderdelen inspraak/schadeherstel en
veiligheid zijn zij ook ten opzichte van de groep die redelijk participeerde
positiever.
Verder laat de tabel zien dat respondenten die niet of weinig participeerden
negatiever zijn over het overkoepelende onderdeel ondersteuning door SHN
dan de respondenten in de beide andere groepen. Tevens zien we dat
respondenten die in sterke mate participeerden iets minder negatief zijn over
het onderdeel veiligheid en emotionele steun, dan de respondenten die niet of
minder participeerden.

Tabel 4.15

Verschillen in oordeelscores naar participatiegraad

Overkoepelende
onderdelen OM

M

SD

Bejegening

3,58

Inspraak/schadeherstel

3,01

Veiligheid
Informatieverstrekking
Overkoepelende
onderdelen SHN
Ondersteuning
Veiligheid/
emotionele steun

Niet/weinig

Redelijke mate

Sterke mate

n

M

SD

n

M

SD

n

1,29

51

3,98

1,29

51

4,36

1,00

50

1,28

200

3,14

1,28

126

3,72

1,10

79

2,90

1,26

200

2,88

1,27

126

3,36

1,13

79

3,22
M

1,52
SD

167
n

3,52
M

1,32
SD

120
n

3,93
M

1,18
SD

78
n

2,36

0,83

141

2,71

0,65

146

2,82

0,47

77

2,01

0,85

141

2,05

0,84

146

2,34

0,80

77

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Met betrekking tot de aspecten van slachtofferondersteuning door het OM
geldt in het algemeen dat respondenten die in sterke mate hebben
geparticipeerd positiever (of minder negatief) oordelen dan respondenten die
dat niet of weinig hebben gedaan en vaak ook dan respondenten die in
redelijke mate participeerden (zie tabel 4.16). Voor het aspect ‘de
medewerkers van het OM hebben mij de redenen voor hun beslissingen laten
weten’, geldt dat respondenten die niet of weinig hebben geparticipeerd
negatiever zijn dan de respondenten die in redelijke of sterke mate
participeerden.

59

Tabel 4.16

Verschillen in oordeelscores naar participatiegraad

Aspect
De medewerkers van
OM…
hebben mij redenen
voor hun beslissingen
laten weten
hebben mij informatie
gegeven over het
vervolg van het
proces
hebben mij informatie
gegeven over wat ik
moest doen om mijn
schade vergoed te
krijgen
hebben mij uitgelegd
waar ik als slachtoffer
recht op heb
hebben voldoende
rekening gehouden
met waar ik als
slachtoffer recht op
heb
hebben belangstelling
getoond voor mijn
persoonlijke verhaal
hebben begrip
getoond voor mijn
situatie
hebben medeleven
getoond
hebben voldoende
rekening gehouden
met mijn wensen en
behoeften bij het
nemen van
beslissingen
hebben mij de
gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen
voordat zij verdere
stappen ondernamen
hebben mij voldoende
informatie van mij
gevraagd om hun
beslissingen goed te
kunnen maken
hebben mij voldoende
ondersteund in het
regelen van mijn
schadevergoeding
hebben mijn schade
goed ingeschat

60

M

Niet/weinig
SD
n

Redelijke mate
M
SD
n

Sterke mate
M
SD
n

2,83

1,70

166

3,33

1,59

120

3,85

1,40

78

3,46

1,68

167

3,60

1,58

118

4,15

1,26

78

3,03

1,70

157

3,34

1.63

114

3,90

1,51

72

2,82

1,60

157

3,15

1,62

115

3,81

1,51

74

3,22

1,63

51

3,53

1,46

46

4,12

1,28

48

3,28

1,56

48

3,90

1,42

50

4,22

1,27

50

3,34

1,63

48

3,95

1,49

50

4,40

1,16

50

2,99

1,61

45

3,62

1,49

50

4,15

1,21

50

2,89

1,55

200

2,98

1,56

126

3,53

1,46

79

2,82

1,57

200

3,01

1,70

126

3,73

1,55

79

3,01

1,59

200

2,98

1,69

126

3,64

1,50

79

2,40

1,56

160

2,80

1,63

111

3,32

1,60

68

2,51

1,53

152

2,71

1,62

111

3,32

1,56

70

Vervolg tabel 4.16
Aspect
De medewerkers van
OM…
hebben mijn gevoel
van veiligheid
vergroot
hebben voldoende
gedaan om de dader
te vervolgen
hebben voldoende
gedaan om de dader
te veroordelen

M

Niet/weinig
SD
n

Redelijke mate
M
SD
n

Sterke mate
M
SD
n

2,45

1,47

170

2,43

1,38

114

3,07

1,44

73

3,41

1,63

200

3,34

1,60

126

4,05

1,36

79

3,27

1,62

200

3,34

1,63

125

3,78

1,42

79

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Voor SHN geldt over het algemeen dat respondenten die niet of weinig gebruik
maakten van participatiemogelijkheden negatiever (of minder positief)
oordelen dan de groep die in sterke mate participeerde en in veel gevallen ook
de groep die in redelijke mate participeerde (zie tabel 4.17). Verder zien we in
de tabel dat de groep die in redelijke mate participeerde positiever oordeelt
over het aspect ‘de medewerkers van SHN hebben belangstelling getoond
over mijn persoonlijke verhaal’, dan de groep die niet of weinig participeerde.
Respondenten die in sterke mate participeerden zijn minder negatief over het
aspect ‘medewerkers van SHN hebben mijn gevoel van angst verkleind dan
de beide andere groepen. Tevens zijn zij positiever dan beide andere groepen
over het aspect ‘de medewerkers van SHN hebben mij emotionele hulp
gegeven’.

Tabel 4.17

Verschillen in oordeelscores naar participatiegraad

Aspect
De medewerkers van
SHN…
hebben belangstelling
getoond voor mijn
persoonlijk verhaal
hebben mij doorgewezen
en/of begeleid naar
andere hulpinstanties als
dat nodig was
hebben mij informatie
gegeven over waar ik als
slachtoffer recht op heb
hebben mij informatie
gegeven over de overige
mogelijkheden tot
hulpverlening

Niet/weinig
M
SD
n

Redelijke mate
M
SD
n

Sterke mate
M
SD
n

4,44

1,12

141

4,74

0,84

146

4,70

0,85

77

3,56

1,65

99

4,06

1,49

103

4,39

1,22

55

3,85

1,51

141

4,51

1,02

146

4,76

0,64

77

3,64

1,58

123

4,35

1,16

128

4,38

1,18

70

61

Vervolg tabel 4.17
Aspect
De medewerkers van
SHN…
hebben mij informatie
gegeven over de gang
van zaken bij de politie,
het OM en de rechtbank
hebben mij informatie
gegeven over wat ik
moest doen om mijn
schade vergoed te krijgen
Hebben mij praktische
ondersteuning gegeven
zoals hulp bij het invullen
van verschillende
formulieren
hebben mij juridische
ondersteuning gegeven
hebben zich ingezet om
mijn schade vergoed te
krijgen
hebben mijn schade goed
ingeschat
hebben mij adviezen
gegeven over hoe ik in de
toekomst slachtofferschap
kan voorkomen
hebben mijn gevoel van
angst verkleind
hebben mij emotionele
hulp gegeven

Niet/weinig
M
SD
n

Redelijke mate
M
SD
n

Sterke mate
M
SD
n

3,64

1,59

141

4,23

1,28

146

4,45

1,06

77

3,79

1,53

124

4,53

0,99

135

4,63

0,95

76

112

4,43

130

4,72

3,57

73

2,97

1,66

109

3,74

1,56

120

4,12

1,41

66

2,97

1,72

104

4,03

1,42

133

4,17

1,37

68

3,07

1,64

101

3,75

1,49

127

4,23

1,25

69

2,47

1,38

139

1,44

2,67

143

2,99

1,48

76

2,69

1,47

121

2,66

1,36

132

3,36

1,31

71

3,26

1,60

117

3,37

1,49

134

4,00

1,32

73

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

De ervaringen met de Rechtspraak verschillen doorgaans niet naarmate
respondenten meer of minder participeren. Er is één uitzondering namelijk met
betrekking tot het aspect ‘de rechter heeft mij gelegenheid gegeven mijn
verhaal te doen voordat hij of zij een beslissing nam’. Respondenten die veel
gebruik maakten van participatiemogelijkheden oordelen positiever over dit
aspect dan respondenten die dat niet of weinig deden (zie tabel 4.18).

62

Tabel 4.18

Verschillen in oordeelscores naar participatiegraad

Aspect
De rechter…
Heeft mij gelegenheid
gegevens mijn
verhaal te doen
voordat hij of zij een
beslissing nam

M

Niet/weinig
SD
n

3,13

1,67

17

Redelijke mate
M
SD
n

Sterke mate
M
SD
n

3,91

4,44

1,56

23

1,10

56

Noot De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

4.4.2

Belangrijke aspecten onderscheiden naar participatiegraad
De resultaten in deze paragraaf laten zien dat slachtoffers verschillend belang
hechten naarmate zij hebben geparticipeerd in het proces. Dit geldt in zekere
mate voor alle drie de organisaties.
Tabel 4.19 laat zien dat respondenten die in sterke mate participeerden meer
belang hechten aan een aantal aspecten dan de groep die niet of weinig
participeerde of de groep die in redelijke mate participeerde. Het gaat dan om
de aspecten (belangen):
- medewerkers van het OM tonen belangstelling voor mijn persoonlijk
verhaal
- medewerkers van het OM tonen medeleven
- medewerkers van het OM laten mij de redenen voor haar beslissing weten
- medewerkers van het OM geven mij informatie over het vervolg van het
proces
- medewerkers van het OM houden mij op de hoogte van ontwikkelingen in
mijn zaak
- medewerkers van het OM verkleinen het gevaar van herhaling van
slachtofferschap
Verder komt naar voren dat de groep die in redelijke mate participeerde meer
belang hecht aan een drietal aspecten dan de groep die niet of weinig
participeerde, namelijk:
- medewerkers van het OM houden voldoende rekening met mijn wensen en
behoeften bij het nemen van hun beslissingen
- medewerkers van het OM ondersteunen mij voldoende in het regelen van
mijn schadevergoeding
- medewerkers van het OM schattenmijn schade goed in
Tot slot hecht de groep die niet of weinig participeerde minder belang aan het
aspect ‘medewerkers van OM geven mij de gelegenheid mijn verhaal te doen,
voordat zij verdere stappen ondernemen’ dan de respondenten in beide
andere groepen.

63

Tabel 4.19

Verschillen in belangscores naar participatiegraad

Aspect
Medewerkers van
OM…
tonen belangstelling
voor mijn persoonlijk
verhaal
tonen medeleven
laten mij de redenen
voor haar beslissing
weten
geven mij informatie
over het vervolg van
het proces
houden mij op de
hoogte van
ontwikkelingen in mijn
zaak
houden voldoende
rekening met mijn
wensen en behoeften
bij het nemen van
hun beslissingen
geven mij de
gelegenheid mijn
verhaal te doen,
voordat zij verdere
stappen ondernemen
ondersteunen mij
voldoende in het
regelen van mijn
schadevergoeding
Schatten mijn schade
goed in
verkleinen het gevaar
van herhaling van
slachtofferschap

M

Niet/weinig
SD
n

M

Redelijk
SD

n

M

Veel
SD

n

4,36
3,87

0,81
1,00

200
200

4,43
3,80

0,79
1,10

126
126

4,62
4,16

0,71
0,98

79
79

4,44

0,74

200

4,45

0,76

126

4,70

0,68

79

4,47

0,73

200

4,62

0,59

126

4,74

0,56

79

4,49

0,76

200

4,63

0,68

126

4,75

0,52

79

4,07

0,89

200

4,37

0,82

126

4,29

0,87

79

4,31

0,81

200

4,54

0,67

126

4,61

0,59

79

4,15

0,97

200

4,43

0,76

126

4,31

1,10

79

4,19

0,96

200

4,48

0,74

126

4,45

0,90

79

4,28

1,06

200

4,45

0,86

126

4,62

0,78

79

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Het beeld met betrekking tot de verschillen in belangscores ten aanzien van
de rechtspraak is eenduidig: respondenten die in sterke mate participeerden,
hechten meer belang aan een aantal aspecten dan respondenten die niet of
weinig participeerden. Dit geldt voor de vier aspecten in tabel 4.20.

64

Tabel 4.20

Verschillen in belangscores naar participatiegraad

Aspect
De rechter…
behandelt mij beleefd
geeft mij de
gelegenheid mijn
verhaal te doen,
voordat hij of zij een
beslissing neemt
vraagt voldoende
informatie van mij om
een goede beslissing
te nemen
doet voldoende om
de dader te berechten

Niet/weinig
M
SD
n
4,18 1,04 54

M
4,39

Redelijk
SD
n
0,76
45

M
4,65

Veel
SD
0,67

n
70

4,25

1,06

54

4,53

0,58

45

4,78

0,48

70

4,41

0,89

54

4,66

0,52

45

4,80

0,45

70

4,59

0,88

54

4,74

0,59

45

4,89

0,32

70

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

Tabel 4.21 laat een aantal verschillen in belangscores zien met betrekking tot
de slachtofferondersteuning van SHN. Respondenten die in sterke mate
participeerden, hechten meer belang aan een viertal aspecten dan de groep
die in redelijke mate participeerde of de groep die niet of weinig participeerde,
namelijk:
- medewerkers van SHN tonen medeleven
- medewerkers van SHN behandelen mij professioneel
- medewerkers van SHN geven mij praktische ondersteuning zoals bij het
invullen van formulieren
- medewerkers van SHN schatten mijn schade goed in
Respondenten die niet of weinig participeerden, hechten minder belang aan
het aspect ‘medewerkers van SHN geven mij juridische ondersteuning’ dan de
respondenten die meer participeerden.

Tabel 4.21

Verschillen in belangscores naar participatiegraad

Aspect
Medewerkers van SHN…
tonen medeleven
behandelen mij
professioneel
geven mij praktische
ondersteuning zoals bij
het invullen van
formulieren
geven mij juridische
ondersteuning
schatten mijn schade
goed in

Niet/weinig
M
SD
n
4,53 0,71 141

M
4,36

Redelijk
SD
n
0,89 146

M
4,64

Veel
SD
0,64

n
77

4,76

0,49

141

4,69

0,61

146

4,88

0,36

77

4,49

0,83

141

4,67

0,63

146

4,83

0,45

77

4,39

0,86

141

4,61

0,68

146

4,79

0,55

77

4,35

0,91

141

4,55

0,78

146

4,66

0,84

77

Noot. De gemiddelde score die is vetgedrukt wijkt significant af van de gemiddelde score die is
onderstreept, maar wijkt niet significant af van de gemiddelde score zonder onderstreping.
Bron: Regioplan Beleidsonderzoek/Ipsos Synovate

65

4.5

Samenvatting
Verschillen in ervaringen en belang naar zaakskenmerken
Ook zaakskenmerken doen ertoe in de mate waarin ervaringen met slachtofferondersteuning positief of negatief zijn. We keken naar verschillen tussen
respondenten die slachtoffer werden van drie typen delicten, tussen
respondenten die wel, geen of deels hun schade vergoed hebben gekregen en
tussen respondenten van zaken waarin wel of geen dader is vervolgd en
gestraft. Tot slot werden ook verschillen naar participatiegraad getoetst.
Delicttype: er zijn geen significante verschillen in ervaringen tussen
slachtoffers van delicten in de categorieën geweld, vermogen en openbare
orde en vernieling. Dit geldt zowel voor de overkoepelende onderdelen van
slachtofferondersteuning als de specifieke aspecten voor alle drie de
organisaties.
Waar het gaat om het belang dat wordt gehecht aan de verschillende
aspecten van slachtofferondersteuning zien we wel enkele verschillen (drie
voor de slachtofferondersteuning door het OM en drie voor de ondersteuning
door SHN) tussen de slachtoffers van de drie delicttypen. De algemene trend
is dat respondenten die slachtoffer werden van een geweldsdelict, significant
meer belang hechten aan de aspecten van slachtofferondersteuning, ten
opzichte van slachtoffers van vermogensdelicten.
Vervolging: slachtoffers van zaken waarin geen dader is vervolgd zijn in het
algemeen negatiever over de slachtofferondersteuning van het OM en SHN
dan slachtoffers van zaken waarin wel een dader is vervolgd.
Strafoplegging: slachtoffers in wier zaak wel een dader is gestraft, oordelen
minder negatief dan slachtoffers in wier zaak geen dader is gestraft over de
overkoepelende onderdelen inspraak/schadeherstel door het OM, het bieden
van veiligheid door het OM, informatieverstrekking door het OM, het
functioneren van de rechter en bejegening door de rechter. Voor de
onderliggende aspecten geldt eenzelfde patroon.
Schadevergoeding: slachtoffers die de geleden schade geheel vergoed
hebben gekregen, hebben positievere (of minder negatieve) ervaringen dan
respondenten die geen (en in sommige gevallen en gedeeltelijke)
schadevergoeding hebben ontvangen. Deze verschillen doen zich voor in de
ervaringen met slachtofferondersteuning van zowel het OM, de rechter als
SHN.
Oordeel over de straf: de slachtoffers in wier zaak een dader is gestraft, is
gevraagd hoe zij oordelen over de hoogte van die straf. Het blijkt dat
slachtoffers die vinden dat de opgelegde straf (zeer) licht is, negatiever
oordelen over de verschillende vormen van slachtofferondersteuning dan
slachtoffers die anders oordelen over de hoogte van de straf.
66

Participatiegraad: respondenten die veel gebruik hebben gemaakt van
participatiemogelijkheden in het proces, zijn positiever over de
slachtofferondersteuning door het OM en SHN. Bij de rechtspraak is er
nauwelijks sprake van een verschil op dit punt. Ook zijn er verschillen in het
belang dat respondenten hechten aan aspecten van slachtofferondersteuning
naarmate zijn in het proces participeren: respondenten die in sterke mate
participeren, hechten doorgaans meer belang aan een aantal aspecten dan
respondenten die minder of niet participeren. Dit geldt voor alle drie de
organisaties.

67

68

5

CONCLUSIE

In de voorgaande hoofdstukken zijn de resultaten van de eerste meting van de
slachtoffermonitor neergelegd. De huidige monitor richt zich op
slachtofferondersteuning verleend door politie, SHN, OM en de Rechtspraak.
De resultaten ten aanzien van de politie zijn in deelrapport 1 neergelegd
(Timmermans, M., Van den Tillaart, J. & Homburg, G. (2012)). Zoals de titel
van het rapport vermeldt, wordt in dit tweede deelrapport uitsluitend verslag
gedaan van de ervaringen van slachtoffers met de justitiële
slachtofferondersteuning door het OM, de rechtspraak en SHN. De volledige
resultaten van de eerste meting van de slachtoffermonitor zijn beschikbaar in
de factsheet ‘Monitor slachtofferondersteuning’.
In de volgende paragrafen wordt een antwoord gegeven op alle onderzoeksvragen, zoals geformuleerd in hoofdstuk 1. Antwoorden worden zo beknopt
mogelijk weergegeven aan de hand van het algemene beeld dat uit de
resultaten naar voren komt. Voor specifieke resultaten wordt steeds verwezen
naar het betreffende hoofdstuk of de betreffende paragraaf. Tot slot streven
we er in de rapportage van deze monitor niet naar om resultaten te verklaren,
er wordt bij de beantwoording van de onderzoeksvragen dan ook niet over
mogelijke verklaringen gespeculeerd.

5.1

Conclusie ervaringen van slachtoffers
Het antwoord op onderstaande twee onderzoeksvragen baseren we op de
resultaten ten aanzien van de ervaringen en belangrijkste aspecten van
slachtofferondersteuning zoals gerapporteerd in hoofdstuk 2.
Onderzoeksvraag 1: Wat zijn anno 2011 de ervaringen van slachtoffers met de
justitiële slachtofferondersteuning?
In dit deelrapport zijn de ervaringen van slachtoffers met justitiële slachtofferondersteuning van het OM, de rechter en SHN opgetekend. In het algemeen
kunnen we stellen dat de ervaringen van slachtoffers overwegend positief zijn,
maar dat er enkele thema’s te benoemen zijn waarmee negatievere
ervaringen zijn opgedaan door de ondervraagde slachtoffers.
Concluderend per organisatie ontstaat het volgende beeld:
Openbaar Ministerie
De ervaringen van slachtoffers met het OM zijn over het algemeen positief.
Bijna driekwart van de slachtoffers heeft positieve ervaringen met de
bejegening door het OM (waarbij slachtoffers met name vinden dat het OM
hen beleefd behandelt, maar minder slachtoffers vinden dat er ook medeleven
wordt getoond). Ook de informatieverstrekking van het OM wordt door een
69

ruime meerderheid van bijna zes op de tien slachtoffers positief beoordeeld.
Daar tegenover staat dat minder dan de helft van de slachtoffers positief en
een derde van de slachtoffers negatief is over inspraak en schadeherstel door
het OM. Gematigd zijn slachtoffers over het bieden van veiligheid door het
OM: ruim een derde van de slachtoffers heeft hier positieve ervaringen mee,
maar eveneens ruim een derde heeft hier juist negatieve ervaringen mee. Zo
blijkt dat meer dan de helft van de slachtoffers vindt dat het OM voldoende
doet om de dader te vervolgen en/of te veroordelen, terwijl juist de helft van de
slachtoffers vindt dat het OM het gevoel van veiligheid niet vergroot en het
gevoel van angst niet verkleint.
Rechtspraak
De ervaringen van slachtoffers met de rechtspraak zijn over het algemeen
positief. Driekwart van de slachtoffers is positief over de wijze waarop de
rechter hen bejegent en drie op de vijf slachtoffers zijn positief over het
functioneren van de rechter in het algemeen. Deelaspecten waar slachtoffers
wat kritischer over oordelen zijn het opleggen van de juiste schadevergoeding,
het verstrekken van informatie over het verloop van het proces en het
verkleinen van het gevaar op herhaling (gemiddeld oordeelt een derde tot
twee op de vijf slachtoffers heer negatief over).
SHN
De ervaringen van slachtoffers met SHN zijn over het algemeen zeer positief.
Een zeer ruime meerderheid van de slachtoffers oordeelt positief over de
manier waarop SHN hen bejegent (negen op de tien slachtoffers) en de door
SHN geboden ondersteuning (driekwart van de slachtoffers). Toch zijn er ook
bij SHN aspecten aan te wijzen die relatief negatiever worden gewaardeerd,
namelijk het bieden van veiligheid en emotionele steun (vier op de tien
slachtoffers hebben positieve ervaringen, drie op de tien slachtoffers hebben
negatieve ervaringen). Het gaat dan met name om de deelaspecten ‘geven
van advies om slachtofferschap te voorkomen’ en ‘het gevoel van angst
verkleinen’ (ongeveer vier op de tien slachtoffers oordelen negatief).
Onderzoeksvraag 2: Welke aspecten van de slachtofferondersteuning vinden
slachtoffers het belangrijkst?
Alle aspecten van justitiële slachtofferondersteuning zijn van belang voor
slachtoffers (de resultaten staan vermeld in bijlage 5), maar een aantal
aspecten van slachtofferondersteuning (verleend door de het OM, de rechter
en SHN) wordt het allerbelangrijkst gevonden. Slachtoffers zijn het in grote
mate eens over de volgende aspecten die zij aanduiden als zijnde ‘van het
allergrootste belang’:

•
•
•
•
70

vertrouwelijk met persoonsgegevens omgaan (OM, rechter en SHN);
het gevoel geven dat zij u serieus nemen (OM, rechter en SHN);
uitleggen waar u als slachtoffer recht op heeft (OM en SHN);
voldoende doen om de dader te vervolgen (OM);

•
•
•
•
•
•
•
•

voldoende doen om de dader te veroordelen (OM);
voldoende doen om de dader te berechten (rechter);
voldoende doen om de dader te straffen (rechter);
onpartijdig zijn (rechter);
deskundig zijn (rechter);
belangstelling tonen voor uw persoonlijke verhaal (SHN);
u professioneel behandelen (SHN);
informatie geven over de gang van zaken bij de politie, het OM en de
rechtbank (SHN).

Voor alle bovengenoemde aspecten geldt dat meer dan driekwart van de
ondervraagde slachtoffers deze onderwerpen van het allergrootste belang
vindt en tegelijkertijd dat niet meer dan twee procent deze onderwerpen van
het minste belang vindt.
Onderzoeksvraag 3: Waar zijn de grootste kwaliteitsproblemen te vinden, dat
wil zeggen aspecten en onderdelen waar slachtoffers groot belang aan
hechten, maar waarmee hun ervaringen niet goed zijn?
Eerder is aan bod gekomen dat er een aantal aspect te identificeren zijn
waaraan respondenten het allergrootste belang hechten (zie ook het antwoord
op onderzoeksvraag 2). Een aantal van deze aspecten kunnen we als
aandachtspunt/verbeterpunt benoemen omdat de kwaliteit van de
dienstverlening op deze aspecten nog te wensen over laat. Voor het OM gaat
het om slachtoffers het gevoel geven dat zij serieus worden genomen,
uitleggen waar zij als slachtoffer recht op hebben, voldoende doen om de
dader te vervolgen en voldoende doen om de dader te veroordelen.
Aandachtspunten bij de rechtspraak zijn het berechten en het bestraffen van
de dader. In de dienstverlening van SHN zijn geen
aandachtspunten/verbeterpunten te identificeren.\

5.2

Samenhang met persoonskenmerken en zaakskenmerken
De onderzoeksvragen in deze paragraaf worden beantwoord aan de hand van
de resultaten gerapporteerd in hoofdstuk 3 en hoofdstuk 4. Voor een
specifieke uiteenzetting van de resultaten ten aanzien van verschillen in
ervaringen of belangscores wordt verwezen naar de tabellen aldaar. We
wijzen er op deze plaats nog eens op dat de bevinding dat verschillen tussen
subgroepen significant zijn, nog niets zegt over de causaliteit van het verband.
De resultaten geven dus in geen geval aanleiding tot het doen van uitspraken
over oorzakelijkheid.

71

Onderzoeksvraag 4: Wat zijn de ervaringen van slachtoffers onderscheiden
naar de verschillende persoonskenmerken leeftijd, geslacht en
opleidingsniveau?
Leeftijd
Er zijn verschillen op een aantal overkoepelende onderdelen van
slachtofferondersteuning door het OM (inspraak/schadeherstel en bejegening)
en op een elftal specifieke aspecten. Doorgaans is het beeld dat slachtoffers
die 60 jaar en ouder zijn, positievere (of minder negatieve) ervaringen hebben
met de slachtofferondersteuning dan slachtoffers in andere leeftijdsgroepen.
Er zijn geen verschillen in de ervaringen van de verschillende leeftijdsgroepen
voor wat betreft de justitiële slachtofferondersteuning van de rechter en SHN.
Opleiding
Slechts op een beperkt aantal aspecten (drie) is er sprake van een significant
verschil tussen ervaringen van respondenten met een verschillend
opleidingsniveau. Lageropgeleiden zijn positiever dan hoogopgeleiden over
‘het laten weten van redenen voor hun beslissing’ door het OM en ‘het geven
van juridische ondersteuning’ door SHN. Daarnaast zijn
personen met een middelbare opleiding positiever dan lageropgeleiden over
‘het gevaar van herhaling op slachtofferschap verkleinen’ door de rechter.
Geslacht
Er zijn weinig verschillen tussen mannen en vrouwen wat betreft de ervaringen
met slachtofferondersteuning. Alleen ten aanzien van het functioneren van de
rechter is een verschil tussen mannen en vrouwen waarbij vrouwen positiever
oordelen dan mannen. Dit geldt eveneens voor vijf specifieke aspecten van
slachtofferondersteuning door de rechter.
Onderzoeksvraag 5: Hechten slachtoffers met verschillende persoonskenmerken belang aan verschillende aspecten van de slachtofferondersteuning?
Er is inderdaad sprake van verschil in het belang dat groepen respondenten
aan aspecten en onderdelen van slachtofferondersteuning hechten.
Geslacht
Een uitsplitsing naar geslacht laat zien dat vrouwen meer belang hechten aan
de meeste aspecten dan mannen. Opmerkelijk is dat bij veel meer vormen van
slachtofferondersteuning door het OM een verschil bestaat tussen mannen en
vrouwen dan bij de rechtspraak en SHN.
Leeftijd
Waar het gaat om het belang dat slachtoffers aan specifieke vormen van
slachtofferondersteuning hechten, blijkt dat de groep respondenten van 60 jaar
en ouder een significant groter belang hecht aan verschillende aspecten van

72

slachtofferondersteuning door zowel het OM, de rechter als SHN dan jongere
leeftijdsgroepen dat doen.
Opleiding
Alhoewel slachtoffers in verschillende opleidingscategorieën niet verschillen in
de ervaringen die zij opdeden met slachtofferondersteuning, blijkt dat er wel
verschillen zijn in het belang dat zij hechten aan de diverse vormen van
slachtofferondersteuning. In het algemeen geldt dat lager opgeleide
slachtoffers meer belang hechten aan de meeste aspecten van
slachtofferondersteuning dan hoger opgeleide respondenten en meestal ook
middelbaar opgeleide respondenten.
Onderzoeksvraag 6: Wat zijn de ervaringen van slachtoffers onderscheiden
naar de verschillende delictcategorieën (geweld, vermogen en openbare
orde)?
Er zijn géén verschillen tussen de ervaringen met het OM, de rechter en SHN
van respondenten die slachtoffer zijn geworden van een vermogensdelict, een
geweldsdelict of delict tegen de openbare orde en vernieling. Met andere
woorden, ervaringen van deze drie groepen respondenten zijn vergelijkbaar.
Onderzoeksvraag 7: Hechten slachtoffers van verschillende delictcategorieën
belang aan verschillende aspecten en onderdelen van de justitiële slachtofferondersteuning?
We concluderen dat slachtoffers van geweldsdelicten meer belang hechten
aan een zestal specifieke aspecten dan slachtoffers van vermogensdelicten
en/of slachtoffers van openbare orde- en veiligheidsdelicten.
In de dienstverlening van het Openbaar Ministerie vinden slachtoffers van
geweldsdelicten het belangrijker dan slachtoffers van andere delicten dat (1)
er voldoende rekening wordt gehouden met wensen en behoeften bij het
nemen van beslissingen, (2) het gevaar van herhaald slachtofferschap wordt
verkleind en (3) het gevoel van angst wordt verkleind.
In de dienstverlening van SHN vinden slachtoffers van geweldsdelicten het
belangrijker dan slachtoffers van andere delicten dat (1) men beleefd wordt
behandeld, (2) er belangstelling wordt getoond voor het persoonlijke verhaal
en (3) vertrouwelijk wordt omgegaan met persoonsgegevens.
Een specifiek aspect van slachtofferondersteuning door SHN valt niet binnen
deze trend: slachtoffers van delicten in de categorie openbare orde en
veiligheid hechten minder belang aan praktische ondersteuning van SHN dan
slachtoffers van andere delicten.

73

Onderzoeksvraag 8: In hoeverre verschillen de ervaringen en belangscores
van slachtoffers die in sterke mate in het strafproces hebben geparticipeerd
(door gebruikmaking van spreekrecht, een schriftelijke slachtofferverklaring,
voeging, een officiersgesprek of een dadergesprek) en slachtoffers die niet of
weinig hebben geparticipeerd?
Het antwoord op deze vraag is eenduidig, namelijk dat slachtoffers die in
sterke mate hebben geparticipeerd in het proces, een positiever (danwel
minder negatief) oordeel hebben over de verschillende aspecten van
slachtofferondersteuning. Dit geldt zowel voor de diensten van OM als SHN.
Met betrekking tot de rechtspraak doet dit verschil zich nauwelijks voor.
Gelet op het belang dat slachtoffers aan de verschillende aspecten hechten,
kunnen we concluderen dat voor alle drie de organisaties geldt dat slachtoffers
die in sterke mate participeerden in het proces, meer belang hechten aan een
aantal aspecten dan slachtoffers die minder of niet participeerden.
Onderzoeksvraag 9: In welke mate en in welke richting is er samenhang
tussen de (gepercipieerde) uitkomst(en) van het strafproces (schadevergoeding, vervolging, strafoplegging) en de ervaringen die slachtoffers in dat
proces hebben opgedaan?
Schadevergoeding
Slachtoffers die de geleden schade geheel vergoed hebben gekregen, hebben
positievere (of minder negatieve) ervaringen dan respondenten die geen (en in
sommige gevallen een gedeeltelijke) schadevergoeding hebben ontvangen.
Deze verschillen doen zich voor in de ervaringen met slachtofferondersteuning
van zowel het OM, de rechter als SHN.
Vervolging
Slachtoffers van zaken waarin geen dader is vervolgd zijn in het algemeen
negatiever over de slachtofferondersteuning van het OM en SHN dan
slachtoffers van zaken waarin wel een dader is vervolgd.
(Oordeel over) Strafoplegging
Dit geldt ook voor strafoplegging: slachtoffers in wiens zaak wel een dader is
gestraft, oordelen minder negatief dan slachtoffers in wiens zaak geen dader
is gestraft. Bovendien blijkt dat slachtoffers die vinden dat de opgelegde straf
licht is, negatiever oordelen over de verschillende vormen van
slachtofferondersteuning dan slachtoffers die oordelen dat de opgelegde straf
zwaar(der) is.

74

5.3

Verschillen tussen respondenten en weigeraars
De laatste onderzoeksvraag heeft betrekking op de responsanalyse in
hoofdstuk 1.
Onderzoeksvraag 10: Op welke kenmerken wijken de respondenten van het
onderzoek af van de weigeraars? Wat is er bekend over een eventueel
afwijkend oordeel over de kwaliteit van de justitiële slachtofferondersteuning
tussen respondenten en weigeraars?
Op grond van de resultaten van de responsanalyse trekken we de conclusie
dat er beperkt sprake is geweest van selectieve uitval van potentiële
respondenten bij dit onderzoek.
Voor de OM-steekproef geldt dat er geen significant verschil is tussen de
respondenten en weigeraars wat betreft geslacht en leeftijd. Bij de SHNsteekproef zien we echter dat er wel significante verschillen zijn op deze
aspecten. Weigeraars vanuit de SHN-steekproef zijn gemiddeld iets vaker
man en gemiddeld iets jonger dan de respondenten.
Een ander verschil dat uit de non-responsanalyse naar voren is gekomen,
heeft betrekking op de vertegenwoordiging van de drie delictcategorieën:
geweld, vermogen en openbare orde en vernieling in de OM-steekproef.
Onder de weigeraars zijn vaker slachtoffers van geweldsdelicten dan onder
respondenten en minder vaak slachtoffers van vermogensdelicten dan onder
respondenten. Vanuit de SHN-steekproef is er geen verschil in de verdeling
over geweldsdelicten en vermogensdelicten tussen weigeraars en
respondenten.
De groep weigeraars is voor zowel de OM-steekproef als de SHN-steekproef
gelijk aan de responsgroep wat betreft het oordeel met betrekking tot
slachtofferondersteuning. Wat betreft dit oordeel moeten we uiteraard
voorzichtig zijn: de bevinding dat weigeraars géén statistisch significant
afwijkend oordeel vellen over slachtofferondersteuning is slechts op één vraag
gebaseerd die zowel aan respondenten en weigeraars werd gesteld (o.b.v. de
centrale vraag procedure).
Op grond van de centrale vraag procedure zijn er op voorhand geen
aanwijzingen gevonden voor een vertekening in de resultaten door de
samenstelling van de responsgroep. Er was wel sprake van een lichte
afwijking in de non-respons van SHN op basis van geslacht (vaker mannen)
en leeftijd (gemiddeld jonger) en in de non-respons van OM op basis van
delicttype (vaker slachtoffers geweldsdelicten). Echter, de verschillen tussen
de responsgroep en non-responsgroep op deze aspecten zijn klein, waardoor
er op voorhand geen redenen zijn om aan te nemen dat de resultaten van het
onderzoek worden vertekend door een selectieve uitval van respondenten.

75

76

BIJLAGEN

77

78

BIJLAGE 1
Delictindeling
Wetboek van Strafrecht
Geweldsmisdrijven
verkrachting (art. 242)
feitelijke aanranding der eerbaarheid (art.
246)
overige seksuele misdrijven (art. 243 t/m
245, 247 t/m 249, 250)

bedreiging (art. 285)

misdrijven tegen het leven (art. 287 t/m
291, 293, 294, 296)
mishandeling (art. 300 t/m 304b, 306)

schennis der eerbaarheid (art. 239)
dood en lichamelijk letsel door schuld (art.
307 t/m 309) of
vermogensmisdrijven
diefstal met geweld (art. 312)

Maatschappelijke klassen BVH
F521

VERKRACHTING

F522
F523
F525
F526

AANRANDING
OVERIGE ZEDENMISDRIJVEN
PORNOGRAFIE
INCEST/AFHANKELIJKHEID/WILSONBEKWAME
SEKSUEEL MISBRUIK KINDEREN (GEEN
INCEST)
KINDERPORNOGRAFIE
BEDREIGING
OVERIGE MISDRIJVEN TEGEN DE
PERSOONLIJKE VRIJHEID
STALKING
DOODSLAG/MOORD
EUTHANASIE
BEHULPZAAM BIJ ZELFDODING
EENVOUDIGE MISHANDELING
ZWARE MISHANDELING
OVERIGE MISHANDELING
OPENBARE SCHENNIS DER EERBAARHEID
OVERIGE MISDRIJVEN TEGEN HET LEVEN
ILLEGALE ABORTUS

F527
F5291
F530
F531
F533
F540
F541
F544
F550
F551
F552
F520
F542
F543

B10
B11
B12
B20
B21
B22
B23
B24
B25
B26
B27
B30
B31
B32
B33
B34
B35
B36
B40
B50
B60
B61
B62
B63

DIEFSTAL (OOK BRAAK) UIT/VANAF
PERSONENAUTO MET GEWELD
DIEFSTAL (OOK BRAAK) UIT/VANAF VAARTUIG
MET GEWELD
DIEFSTAL (OOK BRAAK) UIT/VANAF ANDER
VERVOERMID MET GEWELD
INBRAAK WONING MET GEWELD
INBRAAK BOX/GARAGE/SCHUUR/TUINHUIS
MET GEWELD
INBRAAK WINKEL MET GEWELD
INBRAAK BEDRIJF/KANTOOR MET GEWELD
INBRAAK SPORTCOMPLEX MET GEWELD
INBRAAK HOTEL/PENSION MET GEWELD
INBRAAK SCHOOL MET GEWELD
INBRAAK ANDERE GEBOUWEN MET GEWELD
DIEFSTAL IN/UIT WONING MET GEWELD (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT SCHOOL MET GEWELD (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT BEDRIJF/KANTOOR MET
GEWELD (GEEN BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT HOTEL/PENSION MET
GEWELD (GEEN BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT
BOX/GARAGE/SCHUUR/TUINHUIS MET
GEWELD<>BRAAK
DIEFSTAL IN/UIT SPORTCOMPLEX MET
GEWELD (GEEN BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT ANDERE GEBOUWEN MET
GEWELD (GEEN BRAAK)
ZAKKENROLLERIJ/TASSENROLLERIJ MET
GEWELD
WINKELDIEFSTAL MET GEWELD
DIEFSTAL VAN PERSONENAUTO MET GEWELD
DIEFSTAL VAN MOTOR MET GEWELD
DIEFSTAL VAN FIETS MET GEWELD
DIEFSTAL VAN BROMFIETS/SNORFIETS MET

79

B64
B65
B66
B70
B72
B73
B74
afpersing (art. 317)
valsheidsmisdrijven (art. 208 t/m 234)

eenvoudige diefstal (art. 310)

B95
A82
F610
F611
F612
F613
F614
F615
F621
F622
A30
A31
A32
A33
A34
A35

gekwalificeerde diefstal (art. 311)

verduistering (art. 321 t/m 323)
bedrog (art. 326 t/m 334, 336, 337)

valsheidsmisdrijven (art. 208 t/m 234) of
bedrog (art. 326 t/m 334, 336, 337)
heling en schuldheling (art. 416 t/m 417)
vernieling en openbare orde en gezag
tegen de openbare orde (art. 131 t/m 136,
138 t/m 151a)
discriminatie (art. 137c t/m 137g)
gemeengevaarlijke misdrijven (art. 157 en
158)
tegen het openbaar gezag (art. 177 t/m
182, 184 t/m 206)

vernieling (art. 350 t/m 352)

80

A36
A20
A21
A22
A23
A24
A25
A26
A27
A80
F600
F601
F602
F616
F620
F623
A81
F10
F15
F16
F50
F13
F14
F17
F18
F19
F624
C10
C20

GEWELD
DIEFSTAL VAN ANDER VERVOERMIDDEL MET
GEWELD
DIEFSTAL VAN VAARTUIG MET GEWELD
DIEFSTAL VAN VRACHTAUTO/BESTELAUTO
MET GEWELD
STRAATROOF
OVERVAL IN WONING
OVERVAL OP OVERIGE OBJECTEN
OVERVAL OP GELD- EN WAARDETRANSPORT
OVERIGE DIEFSTALLEN (OOK BRAAK) MET
GEWELD
CHANTAGE / AFPERSING
VALS GELD AANMAKEN
VALS GELD UITGEVEN
VERVALSINGEN OVERIG
VERVALSEN
PASPOORT/IDENTITEITSKAART/REISDOCUME
NT
VERVALSING BANKPAS/GIROPAS/CHEQUES
VERVALSEN RIJBEWIJS
UITKERINGSFRAUDE
VERZEKERINGSFRAUDE
DIEFSTAL IN/UIT WONING (GEEN BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT SCHOOL (GEEN BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT BEDRIJF/KANTOOR (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT HOTEL/PENSION (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT
BOX/GARAGE/SCHUUR/TUINHUIS/ERF (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT SPORTCOMPLEX (GEEN
BRAAK)
DIEFSTAL IN/UIT ANDERE GEBOUWEN (GEEN
BRAAK)
INBRAAK WONING
INBRAAK BOX/GARAGE/SCHUUR/TUINHUIS
INBRAAK WINKEL
INBRAAK BEDRIJF/KANTOOR
INBRAAK SPORTCOMPLEX
INBRAAK HOTEL/PENSION
INBRAAK SCHOOL
INBRAAK ANDERE GEBOUWEN
VERDUISTERING (EVT. IN
DIENSTBETREKKING)
OPLICHTING
FLESSENTREKKERIJ
OVERIG BEDROG
VERVALSEN MERKPRODUKTEN
OVERIGE FRAUDE
SUBSIDIEFRAUDE
HELING
OVERIGE DELICTEN OPENBARE ORDE
HUISVREDEBREUK
LOKAALVREDEBREUK
DISCRIMINATIE
BRANDSTICHTING
BOMAANSLAG
WEDERSPANNIGHEID (VERZET)
NIET VOLDOEN AAN BEVEL/VORDERING
OVERIGE MISDRIJVEN TEGEN HET OPENBAAR
GEZAG
VALSE AANGIFTE
VERNIELING VAN/AAN AUTO
VERNIELING VAN/AAN OPENBAAR

C30
C40
F90

VERVOER/ABRI
VERNIELING VAN/AAN OPENBAAR GEBOUW
VERNIELING OVERIGE OBJECTEN
COMPUTERCRIMINALITEIT

81

82

BIJLAGE 2

Bijlage 2 - Gehanteerde vragenlijst (onlineversie)

Monitor ervaring met Justitiële instanties
2011-2012
Online onderzoek (cawi)
Projectnummer Ipsos Synovate: 94127

Ipsos Synovate

Toelichting
Inhoud vragenlijst
Via dit onderzoek willen we meer te weten komen over de kwaliteit van de aangeboden
diensten door medewerkers van justitiële instanties als de politie, het Openbaar Ministerie,
rechtbanken en slachtofferhulp. In deze vragenlijst gaan we in op uw ervaringen met
enkele van deze instanties.
Het invullen van de vragenlijst duurt tussen de 20 en 30 minuten. De lengte van de
vragenlijst is voor iedereen verschillend en afhankelijk van uw ervaringen.
Anonimiteit
De antwoorden op de vragen worden volstrekt anoniem verwerkt. De resultaten worden
niet voor commerciële doeleinden gebruikt.
Indien u meedoet aan de enquête ontvangt u van ons een kleine blijk van waardering, die u
overigens ook aan een goed doel kunt laten schenken.

Steekproef:
1. Politie
2. OM
3. SHN

Ipsos Synovate

Routing: allen

VRAGEN OVER HET MISDRIJF
1. Heeft u vanwege een misdrijf dat u of een familielid overkomen is, in de laatste 12
maanden contact gehad met de politie, het Openbaar Ministerie, de rechter of
Slachtofferhulp?
О

Ja

Æ vraag 2

О

Nee ÆVraag 1a

1a. U bent gevraagd deel te nemen aan dit onderzoek omdat uit de registraties van
betrokken instanties blijkt dat u naar aanleiding van een misdrijf contact met hen heeft
gehad. Voor het onderzoek is het van belang dat alle ervaringen worden meegenomen.
Ook wanneer het gaat om een kort contact met de instanties of wanneer het gaat om een
in uw ogen klein misdrijf. Daarom stellen wij u voor de zekerheid de voorgaande vraag
nogmaals.
Heeft u vanwege een misdrijf dat u of een familielid overkomen is, in de laatste 12
maanden contact gehad met de politie, het Openbaar Ministerie, de rechter of
Slachtofferhulp?
O Ja --> vraag 2
O Nee --> Einde van de vragenlijst
2. Kunt u aangeven welk misdrijf u is overkomen? Als u van meerdere voorvallen
slachtoffer bent geweest, neem dan het voorval in gedachten dat u het meest heeft
geraakt.
О

Diefstal tot een waarde van €100,-

Æ vraag 2a

О

Diefstal vanaf een waarde van €100,-

Æ vraag 2a

O

Inbraak (of een poging tot inbraak)

Æ vraag 2b

О

Vandalisme / vernieling

Æ vraag 3

Ipsos Synovate

О

Dreiging met lichamelijk geweld

Æ vraag 3

О

Mishandeling

Æ vraag 3

О

Stalking

Æ vraag 3

О

Seksueel geweld

Æ vraag 3

О

Huiselijk geweld

Æ vraag 3

О

Gijzeling / ontvoering

Æ vraag 3

О

Overval

Æ vraag 3

О

Een ander misdrijf, namelijk

Æ vraag 3

………………………………………….
Het kan zijn dat u aangifte van diefstal heeft gedaan voor uw werkgever.
Voor dit onderzoek is het belangrijk dat het uw eigen bezittingen betreft die zijn
gestolen.
2a. Betrof het voorval diefstal van uw eigen bezittingen?
О

Ja

Æ vraag 3

О

Nee Æ Einde van de vragenlijst

Het kan zijn dat u aangifte van inbraak heeft gedaan voor uw werkgever.
Voor dit onderzoek is het belangrijk dat het een inbraak in uw eigen
woning/verblijfplaats/bedrijf betreft.
2b. Was er sprake van inbraak in uw eigen woning, verblijfplaats of bedrijf?
О

Ja

Æ vraag 3

О

Nee Æ Einde van de vragenlijst

Ipsos Synovate

3. Kende u de dader of één van de daders?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 5

4. Wie was de dader of een van de daders?
О

Partner

О

Ex-partner

О

Familielid

О

Buurtgenoot

О

Iemand van het werk

О

Andere bekende

О

Wil ik niet zeggen

5. Wanneer is dit misdrijf u overkomen?
О

Korter dan 1 maand geleden

О

1 tot 3 maanden geleden

O

3 tot 6 maanden geleden

O

6 maanden t/m 1 jaar geleden

O

Langer dan 1 jaar geleden

O

Dat weet ik niet meer

6. Is het misdrijf gemeld bij de politie?
О

Ja, ik heb het misdrijf zelf gemeld

О

Ja, iemand anders heeft het misdrijf gemeld Æ vraag 8

О

Nee, het is door de politie zelf ontdekt

Æ vraag 11

О

Nee, het is niet bekend bij de politie

Æ vraag 6a

Ipsos Synovate

Ævraag7

6a. Wat is de reden dat het misdrijf NIET gemeld is bij de politie?
О

Het misdrijf was niet ernstig genoeg

О

Het was niet nodig voor verzekering

О

Het helpt niets

О

Het wordt al door anderen gedaan

О

Dat werd mij door iemand afgeraden

О

De politie doet er toch niets aan

О

Ik ben bang voor de dader

О

Andere reden, namelijk………………………………….

Routing: ga na de beantwoording van vraag 6a door naar vraag 11
7. Heeft u bij de melding een bewijs van aangifte ontvangen?
О

Ja

О

Nee

О

Weet niet

8. Wanneer is het misdrijf gemeld bij de politie?
О

Korter dan 1 maand geleden

О

1 tot 3 maanden geleden

O

3 tot 6 maanden geleden

O

6 maanden t/m 1 jaar geleden

O

Langer dan 1 jaar geleden

O

Dat weet ik niet meer

Ipsos Synovate

9. Wat was de reden of waren de redenen om het misdrijf bij de politie te melden?
(meerdere antwoorden mogelijk)
О

Ik had een bewijs nodig voor de verzekering

О

Ik wilde het gestolene terug krijgen

О

Het ging mij om vergoeding van de geleden schade

О

Ik vond dat de daders moesten worden gestraft

О

Ik vond het zo ernstig dat de politie dit moest weten

О

Ik wilde de politie vragen tussenbeide te komen of te bemiddelen

O

Ik was bang voor herhaling van het misdrijf

O

Ik wilde dat de politie mij zou beschermen

O

Ik wilde via de politie andere hulpverlening krijgen

O

Ik was door het misdrijf erg angstig geworden

O

Andere reden, namelijk………………………………….

10. Wat was de belangrijkste reden om het misdrijf bij de politie te melden?
О

Ik had een bewijs nodig voor de verzekering

О

Ik wilde het gestolene terug krijgen

О

Het ging mij om vergoeding van de geleden schade

О

Ik vond dat de daders moesten worden gestraft

О

Ik vond het zo ernstig dat de politie dit moest weten

О

Ik wilde de politie vragen tussenbeide te komen of te bemiddelen

O

Ik was bang voor herhaling van het misdrijf

O

Ik wilde dat de politie mij zou beschermen

O

Ik wilde via de politie andere hulpverlening krijgen

O

Ik was door het misdrijf erg angstig geworden

O

Andere reden, namelijk………………………………….

Ipsos Synovate

11. Heeft u als gevolg van het misdrijf schade opgelopen? Dit kan materiële of
immateriële schade zijn.
Materiële schade is schade aan bezittingen en lichamelijk letsel.
Immateriële schade is schade als gevolg van psychisch leed, zoals verdriet, angst
en verlies aan levensvreugde.
О

Ja

Æ vraag 12

О

Nee Æ vraag 19a

12. Is deze schade vergoed?
О

Geheel Æ vraag 14

О

Gedeeltelijk

O

Niet

Æ vraag 13

Æ vraag 13

13. In hoeverre is het een probleem voor u dat de schade niet of slechts gedeeltelijk is
vergoed?
О

Geen probleem

О

Een klein probleem

O

Een groot probleem

Ipsos Synovate

Routing: alleen steekproef OM en SHN. Politie door naar 19.
De volgende vragen gaan over een aantal mogelijkheden die we in Nederland kennen
om slachtoffers te betrekken bij het rechtsproces.
Deze zijn:
XEen slachtofferverklaring afleggen in de rechtszaal (spreekrecht)
YEen schriftelijke slachtofferverklaring op laten stellen
ZEen gesprek met de dader (slachtoffer-dader gesprek)
[Een procedure om schadevergoeding aan te vragen via het voegingsformulier
\Een gesprek met de officier van justitie
14a. Bent u gewezen op de mogelijkheid om tijdens de rechtszaak een verklaring af te
leggen over de gevolgen van het misdrijf (spreekrecht)?
О

Ja

О

Nee

O

Weet niet

14b. Heeft u gebruikgemaakt van het spreekrecht?
О

Ja

О

Nee

О

Wel gebruik van willen maken maar de mogelijkheid niet gekregen

Ipsos Synovate

15a. Bent u gewezen op de mogelijkheid om een schriftelijk slachtofferverklaring op te
laten stellen? Deze slachtofferverklaring gaat over de lichamelijke, emotionele en
financiële gevolgen van het misdrijf en wordt aan het strafdossier toegevoegd.
О

Ja

О

Nee

O

Weet niet

15b. Heeft u een schriftelijke slachtofferverklaring laten opstellen?
О

Ja

О

Nee

О

Wel gebruik van willen maken maar de mogelijkheid niet gekregen

16a. Bent u gewezen op de mogelijkheid van het indienen van het voegingsformulier?
Door het indienen van een voegingsformulier kunt u uw schade vergoed krijgen.
О

Ja

О

Nee

O

Weet niet

16b. Heeft u gebruik gemaakt van het voegingsformulier om uw schade vergoed te
krijgen?
О

Ja

О

Nee

О

Wel gebruik van willen maken maar de mogelijkheid niet gekregen

Ipsos Synovate

17a. Bent u gewezen op de mogelijkheid om een persoonlijk gesprek met de officier van
justitie te voeren?
О

Ja

О

Nee

O

Weet niet

17b. Heeft u een persoonlijk gesprek met de officier van justitie gevoerd?
О

Ja

О

Nee

О

Wel gebruik van willen maken maar de mogelijkheid niet gekregen

18a. Bent u gewezen op de mogelijkheid een gesprek te voeren met de dader van het
misdrijf? Dit gesprek gebeurt onder begeleiding van een professionele bemiddelaar.
О

Ja

О

Nee

O

Weet niet

18b. Heeft u onder professionele begeleiding een gesprek gevoerd met de dader van
misdrijf?
О

Ja

О

Nee

О

Wel gebruik van willen maken maar de mogelijkheid niet gekregen

ROUTING
Als steek=1 Politie: verder met vraag 19 (ervaringen met politie)
Als steek=2 OM of 3=SHN: verder met vraag 29 (ervaringen met OM)

Ipsos Synovate

ERVARINGEN MET DE POLITIE
Routing: alleen voor steek 1 politie
Steek 2 en 3 skippen naar ervaringen OM (blok)
Als vraag 6 is code 1 of 2 skip naar 19b.
19. Heeft u vanwege het misdrijf dat u is overkomen, contact gehad met de politie?
О

Ja

Æ vraag 19b

О

Nee

Æ vraag 19a

19a. U bent gevraagd deel te nemen aan dit onderzoek omdat uit de registratie van de
betrokken organisatie blijkt dat u naar aanleiding van het misdrijf contact met hen heeft
gehad. Voor het onderzoek is het van belang dat alle ervaringen worden meegenomen.
Ook wanneer het bijvoorbeeld gaat om een kort contact met de instanties. Daarom stellen
wij u voor de zekerheid de voorgaande vraag nogmaals.
Heeft u vanwege het misdrijf dat u is overkomen, contact gehad met de politie?
O

Ja

Æ vraag 19b

O

Nee

Æ vraag 46

Ipsos Synovate

19b. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de
volgende stellingen
De medewerkers van de politie ...
Een

Niet mee

Geheel

beetje

eens, niet

Een

Geheel

mee

mee

mee

beetje

mee

oneens

oneens

oneens

mee eens

eens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

persoonsgegevens.

О

О

О

О

О

hebben medeleven getoond.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mij beleefd behandeld.
hebben belangstelling getoond voor
mijn persoonlijke verhaal.
hebben mij het gevoel gegeven dat ik
serieus werd genomen.
hebben begrip getoond voor mijn
situatie.
hebben rekening gehouden met mijn
privacy.
zijn vertrouwelijk omgegaan met mijn

hebben mij lang laten wachten voordat
ik aangifte kon doen.
hebben mij mijn verhaal vaak laten
herhalen.

Ipsos Synovate

19c. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen
De medewerkers van de politie …
Een

Niet mee

Geheel

beetje

eens, niet

Een

Geheel

mee

mee

mee

beetje

mee

oneens

oneens

oneens

mee eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mij informatie gegeven over
hun vervolgstappen.
hebben mij uitleg gegeven over het
verloop van het proces na de aangifte.
hebben mij uitgelegd waar ik als
slachtoffer recht op heb.
hebben mij informatie gegeven over
mogelijke hulpverlening.
hebben mij informatie gegeven over de
diensten van Slachtofferhulp.
hebben mij op de hoogte gehouden van
de ontwikkelingen in mijn zaak.
hebben mij informatie gegeven over
wat ik moest doen om mijn schade
vergoed te krijgen.

Ipsos Synovate

O

19d. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen
De medewerkers van de politie …
Een

Niet mee

Geheel

beetje

eens, niet

Een

Geheel

mee

mee

mee

beetje

mee

oneens

oneens

oneens

mee eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

vergoed te krijgen.

О

О

О

О

О

O

hebben mijn schade goed ingeschat.

О

О

О

О

О

О

hebben mij de gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen, voordat zij een
beslissing namen.
hebben voldoende informatie van mij
gevraagd bij het ondernemen van
verdere stappen
hebben voldoende rekening gehouden
met mijn wensen en behoeften bij het
nemen van hun beslissingen.
hebben rekening gehouden met waar ik
als slachtoffer recht op heb.
hebben zich ingezet om mijn schade

Ipsos Synovate

19e. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen
De medewerkers van de politie …
Een

Niet mee

Geheel

beetje

eens, niet

Een

Geheel

mee

mee

mee

beetje

mee

oneens

oneens

oneens

mee eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mijn gevoel van veiligheid
vergroot.
hebben mij adviezen gegeven over hoe
ik in de toekomst slachtofferschap kan
voorkomen
hebben het gevaar van herhaling van
het slachtofferschap verkleind.
hebben mijn gevoel van angst
verkleind.
hebben voldoende gedaan om de
dader op te sporen.
hebben voldoende gedaan om de
dader te arresteren.

20. Soms is het noodzakelijk dat de medewerkers van de politie een veilige plek regelen
of slachtoffers naar huis brengen. Vond u dat dit bij u nodig was?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 22

Ipsos Synovate

21. Bent u door medewerkers van de politie naar huis dan wel naar een andere voor u
veilige plek gebracht?
О

Ja

О

Nee

22. Soms is het noodzakelijk dat de medewerkers van de politie slachtoffers naar een
dokter of andere hulpverlening begeleiden (bijvoorbeeld slachtofferhulp)? Vond u dat dit
bij u nodig was?
О

Ja

О

Nee

Æ vraag 24

23. Hebben de medewerkers van de politie u naar medische voorzieningen of andere
hulpverlening begeleid?
О

Ja

О

Nee

24. Is er een verdachte gearresteerd in uw zaak?
О

Ja

Æ vraag 26

О

Nee

Æ vraag 25

О

Weet niet

Æ vraag 26

25. In hoeverre is het een probleem voor u dat er geen verdachte is gearresteerd in uw
zaak?
О

Geen probleem

О

Een klein probleem

O

Een groot probleem

Ipsos Synovate

De volgende vragen gaan over hoe BELANGRIJK bepaalde zaken bij de politie voor u
zijn. U kunt hierbij kiezen uit de volgende antwoorden:
1. Eigenlijk niet zo belangrijk
2.
3.
4.
5. Van het allergrootste belang
U kunt hierbij elke code van 1 tot en met 5 gebruiken om uw antwoord juist weer te
geven.

26a. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van de politie …
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

u beleefd behandelen?

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

vertrouwelijk met uw
persoonsgegevens omgaan?
u naar huis of naar een andere
veilige plek brengen?
u naar medische voorzieningen
of andere hulp begeleiden?
rekening houden met uw
privacy?
u uw verhaal niet vaak laten
herhalen?
rekening houden met waar u als
slachtoffer recht op heeft?

Ipsos Synovate

26b. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van de politie…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

serieus nemen?

О

О

О

О

О

begrip tonen voor uw situatie?

О

О

О

О

О

medeleven tonen?

О

О

О

О

О

u snel helpen bij de aangifte?

О

О

О

О

О

vergoed te krijgen?

О

О

О

О

О

uw schade goed inschatten?

О

О

О

О

О

belangstelling tonen voor uw
persoonlijke verhaal?
u het gevoel geven dat zij u

zich inzetten om uw schade

26c. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van de politie …
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u informatie geven over hun
vervolgstappen?
u uitleg geven over het verloop
van het proces na de aangifte?
u uitleggen waar u als slachtoffer
recht op heeft?
u informatie geven over
mogelijke hulpverlening?

Ipsos Synovate

26d. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van de politie…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u informatie geven over de
diensten van Slachtofferhulp?
u op de hoogte houden van de
ontwikkelingen in uw zaak?
u informatie geven over wat u
moet doen om uw schade
vergoed te krijgen?

26e. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van de politie …
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

voldoende rekening houden met
uw wensen en behoeften bij het
nemen van hun beslissingen?
u de gelegenheid geven uw
verhaal te doen, voordat zij een
beslissing nemen?
voldoende informatie van u
vragen bij het ondernemen van
verdere stappen?

Ipsos Synovate

26f. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van de politie …
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

uw gevoel van veiligheid
vergroten?
u adviezen geven over hoe u in
de toekomst slachtofferschap
kan voorkomen
het gevaar van herhaling van het
slachtofferschap verkleinen?

26g. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van de politie…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

uw gevoel van angst
verkleinen?
voldoende doen om de dader
op te sporen?
voldoende doen om de dader te
arresteren?

Ipsos Synovate

27. Zijn er behalve de bovenstaande zaken nog andere dingen die voor u belangrijk
zijn geweest met betrekking tot de politie?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 46 (blok slachtofferhulp)

28. Kunt u aangeven welke dingen dit zijn?
…………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………….…………………………………

Als steek =1 Politie: verder met 46 Slachtofferhulp

Ipsos Synovate

ERVARINGEN MET HET OPENBAAR MINISTERIE
Wij willen u nu een aantal vragen stellen over uw ervaringen met het Openbaar
Ministerie en het belang dat u aan verschillende onderdelen van de dienstverlening
van het Openbaar Ministerie hecht.
Het Openbaar Ministerie wordt afgekort met OM.
U krijgt met het OM te maken, nadat u aangifte heeft gedaan van een misdrijf bij de
politie. Medewerkers van het OM zorgen ervoor dat de aanklacht verwerkt wordt.
Indien u wilt, houden de medewerkers van het OM u op de hoogte van de voortgang
van de zaak.
De officier van justitie is de bekendste medewerker van het OM.
29. Heeft u vanwege het misdrijf contact gehad met het Openbaar Ministerie (OM)?
Het kan zijn dat u één of meerdere brieven heeft ontvangen van het OM, maar ook dat u
medewerkers van het OM telefonisch of persoonlijk gesproken heeft.
О

Ja, ik heb 1 of meer brieven ontvangen van het OM Æ vraag 30
Ja, ik heb 1 of meer brieven ontvangen en ook zelf gesproken met iemand van

О

het OM vraag 30

О Ja, ik heb met iemand van het OM gesproken vraag 30
O Nee Æ als steekproef = OM naar vraag 29a, anders naar vraag 37
29a. U bent gevraagd deel te nemen aan dit onderzoek omdat uit de registratie van de
betrokken organisatie blijkt dat u naar aanleiding van het misdrijf contact met hen heeft
gehad. Voor het onderzoek is het van belang dat alle ervaringen worden meegenomen.
Ook wanneer het bijvoorbeeld gaat om een kort contact met de instanties. Daarom
stellen wij u voor de zekerheid de voorgaande vraag nogmaals.
Heeft u vanwege het misdrijf contact gehad met het Openbaar Ministerie (OM)?
Het kan zijn dat u één of meerdere brieven heeft ontvangen van het OM, maar ook dat u
medewerkers van het OM telefonisch of persoonlijk gesproken heeft.

Ipsos Synovate

O

Ja, ik heb 1 of meer brieven ontvangen van het OM

O

Ja, ik heb 1 of meer brieven ontvangen en ook zelf gesproken met iemand van
het OM

O

Ja, ik heb met iemand van het OM gesproken

O

Nee Æ vraag 37 blok Rechter

30. Is er een verdachte vervolgd in uw zaak?
Het kan zijn dat de verdachte als straf een geldboete of een taakstraf heeft gekregen, of
voor de rechter heeft moeten komen. In al die gevallen is er vervolgd.
О

Ja

Æ vraag 32

О

Nee

Æ vraag 31

О

Weet niet

Æ vraag 32

31. Als er geen verdachte is vervolgd in uw zaak, in hoeverre is dit dan een probleem
voor u?
О

Geen probleem

О

Een klein probleem

O

Een groot probleem

32. Heeft u bij het OM aangegeven dat u op de hoogte wilde blijven van de
ontwikkelingen in uw zaak?
О

Ja

Æ vraag 33a

О

Nee

Æ vraag 33b

Ipsos Synovate

33a. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van het Openbaar Ministerie …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee

mee

oneens

oneens

oneens

eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mij de redenen voor hun
beslissingen laten weten.
hebben mij informatie gegeven over het
vervolg van het proces.
hebben mij op de hoogte gehouden van
de ontwikkelingen in mijn zaak.
hebben mij informatie gegeven over
wat ik moest doen om mijn schade
vergoed te krijgen.
hebben mij uitgelegd waar ik als
slachtoffer recht op heb.
zijn vertrouwelijk met mijn
persoonsgegevens omgegaan.

Ipsos Synovate

33b. Heeft u zelf iemand van het Openbaar Ministerie gesproken of aan de telefoon gehad of
heeft u alleen schriftelijk contact gehad met het OM?
1. Ik heb iemand van het OM gesproken en/of gebeld
2. Ik heb alleen schriftelijk contact met het OM gehad.
Routing: Als 33b=1 verder met 33c, anders met 33d
33c. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van het Openbaar Ministerie …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee

mee

oneens

oneens

oneens

eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

situatie.

О

О

О

О

О

О

hebben medeleven getoond.

О

О

О

О

О

О

hebben mij beleefd behandeld.
hebben rekening gehouden met waar
ik als slachtoffer recht op heb.
hebben belangstelling getoond voor
mijn persoonlijke verhaal.
hebben mij het gevoel gegeven dat ik
serieus werd genomen.
hebben begrip getoond voor mijn

Ipsos Synovate

33d. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van het Openbaar Ministerie …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee

mee

oneens

oneens

oneens

eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

schadevergoeding.

О

О

О

О

О

О

hebben mijn schade goed ingeschat.

О

О

О

О

О

О

hebben voldoende rekening gehouden
met mijn wensen en behoeften bij het
nemen van hun beslissingen.
hebben mij de gelegenheid gegeven
mijn verhaal te doen, voordat zij
verdere stappen ondernamen.
hebben voldoende informatie van mij
gevraagd om hun beslissingen goed te
kunnen maken.
hebben mij voldoende ondersteund in
het regelen van mijn

Ipsos Synovate

33 e. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de
volgende stellingen?
De medewerkers van het Openbaar Ministerie …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee

mee

oneens

oneens

oneens

eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mijn gevoel van veiligheid
vergroot.
hebben mijn gevoel van angst
verkleind.
hebben voldoende gedaan om de
dader te vervolgen.
hebben voldoende gedaan om de
dader te veroordelen.
hebben het gevaar van herhaling van
slachtofferschap verkleind.

Ipsos Synovate

De volgende vragen gaan over hoe BELANGRIJK bepaalde zaken bij het OM voor u
zijn. U kunt hierbij kiezen uit de volgende antwoorden:
1. Eigenlijk niet zo belangrijk
2.
3.
4.
5. Van het allergrootste belang
U kunt hierbij elke code van 1 tot en met 5 gebruiken om uw antwoord juist weer te
geven.
34a. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van het OM ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

nemen?

О

О

О

О

О

begrip tonen voor uw situatie?

О

О

О

О

О

u beleefd behandelen?
belangstelling tonen voor uw
persoonlijke verhaal?
u het gevoel geven dat zij u serieus

34b. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van het OM…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

recht op heeft?

О

О

О

О

О

medeleven tonen?

О

О

О

О

О

vertrouwelijk met uw
persoonsgegevens omgaan?
u uitleggen waar u als slachtoffer

Ipsos Synovate

34c. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van het OM ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u de redenen voor haar
beslissingen laten weten?
u informatie geven over het vervolg
van het proces?
u op de hoogte houden van de
ontwikkelingen in uw zaak?

34d. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van het OM…
Eigenlijk niet

Van het

zo belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

rekening houden met waar u als
slachtoffer recht op heeft?
u informatie geven over wat u moet
doen om uw schade vergoed te
krijgen?

Ipsos Synovate

34e. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van het Openbaar Ministerie ...
Eigenlijk niet

Van het

zo belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

voldoende rekening houden met uw
wensen en behoeften bij nemen van
hun beslissingen?
u de gelegenheid geven uw verhaal
te doen, voordat zij verdere stappen
ondernamen?
voldoende informatie van u vragen
om hun beslissingen goed te kunnen
maken?

34f. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van het OM…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

regelen van uw schadevergoeding?

О

О

О

О

О

uw schade goed inschatten?

О

О

О

О

О

u voldoende ondersteunen in het

Ipsos Synovate

34g Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van het Openbaar Ministerie ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

slachtofferschap verkleinen?

О

О

О

О

О

uw gevoel van angst verkleinen?

О

О

О

О

О

uw gevoel van veiligheid
vergroten?
het gevaar van herhaling van het

34h. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat de medewerkers van het OM…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

voldoende doen om de dader te
vervolgen?
voldoende doen om de dader te
veroordelen?

35. Zijn er behalve de eerdergenoemde zaken nog andere dingen die voor u belangrijk zijn
geweest met betrekking tot het OM?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 37

36. Kunt u aangeven welke dingen dit zijn?
………………………………………………………………...……………………………………
………………………………………………………………….……………………………………

Ipsos Synovate

ERVARINGEN MET DE RECHTER
ROUTING: DIT BLOK OOK ALLEEN VOOR STEEK 2 OM EN STEEK 3 SHN
Wij willen u een aantal vragen gaan stellen over het contact met de rechter in uw
zaak. Tijdens de zitting onderzoekt de rechter of het gaat om een strafbaar feit en of
er voldoende bewijs is tegen de verdachte. De rechter beslist of de verdachte
schuldig is en legt eventueel een straf op.
37. Bent u vanwege het misdrijf zelf naar de rechtszaak gegaan om het proces daar
verder te volgen?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 46 BLOK Slachtofferhulp

38. Heeft u in de rechtszaal gebruik gemaakt van uw spreekrecht of bent u als getuige
opgeroepen?
О

Ja, ik heb gebruik gemaakt van het spreekrecht

О

Ja, ik ben als getuige opgeroepen

О

Ja, ik heb gebruik gemaakt van het spreekrecht en ik ben als getuige
opgeroepen

О

Nee Æ vraag 40

Ipsos Synovate

39a. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De rechter …
Een

Niet

Een

Geheel

beetje

mee

beetje

Geheel

mee

mee

eens,

mee

mee

oneens

oneens

niet mee

eens

eens

n.v.t.

n.v.t

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

opgelegd.

О

О

О

О

О

was onpartijdig.

О

О

О

О

О

was deskundig.

О

О

О

О

О

heeft mij de redenen voor zijn of haar
beslissingen laten weten.
heeft mij informatie gegeven over het
verloop van het proces.
heeft een juiste schadevergoeding

Ipsos Synovate

О

39b. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De rechter …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee eens

mee

oneens

oneens

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

werd genomen

О

О

О

О

О

toonde begrip voor mijn situatie.

О

О

О

О

О

om.

О

О

О

О

О

hield rekening met waar ik recht op heb.

О

О

О

О

О

heeft mij beleefd behandeld.

eens

heeft belangstelling getoond voor mijn
persoonlijke verhaal.
heeft mij het gevoel gegeven dat ik serieus

ging vertrouwelijk met mijn persoonsgegevens

Ipsos Synovate

39c. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De rechter …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee eens

mee

oneens

oneens

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

eens

heeft mij gelegenheid gegeven mijn verhaal te
doen voordat hij of zij een beslissing nam
heeft voldoende informatie van mij gevraagd
om een goede beslissing te nemen.

39d. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De rechter …
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee eens

mee

oneens

oneens

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

O

eens

heeft voldoende gedaan om de dader te
berechten.
heeft voldoende gedaan om de dader te
straffen.
heeft het gevaar van herhaling van het
slachtofferschap verkleind.

Ipsos Synovate

40. Is er een verdachte gestraft in uw zaak? Hierbij moet u óók denken aan een taakstraf
of boete die is opgelegd.
О

Ja

Æ vraag 42

О

Nee

Æ vraag 41

О

Weet niet

Æ vraag 43a

41. In hoeverre is het een probleem voor u dat er geen verdachte is gestraft in uw zaak?
О

Geen probleem

О

Een klein probleem

O

Een groot probleem

ROUTING: Ga na de beantwoording van vraag 41 door naar vraag 43a
42. Hoe licht of zwaar was de straf voor de dader, volgens uw eigen gevoel?
О
О
О
О
О

Zeer licht
Licht
Niet licht, niet zwaar
Zwaar
Zeer zwaar

Ipsos Synovate

De volgende vragen gaan over hoe BELANGRIJK bepaalde zaken in het contact met
de rechter voor u zijn. U kunt hierbij kiezen uit de volgende antwoorden:
1. Eigenlijk niet zo belangrijk
2.
3.
4.
5. Van het allergrootste belang
U kunt hierbij elke code van 1 tot en met 5 gebruiken om uw antwoord juist weer te
geven.
43a. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat de rechter….
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

u beleefd behandelt?

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

rekening houdt met waar u recht op
heeft?
belangstelling toont voor uw
persoonlijke verhaal?

43b. En hoe BELANGRIJK is het voor u dat de rechter…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

serieus neemt?

О

О

О

О

О

begrip toont voor uw situatie?

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u het gevoel geeft dat hij of zij u

vertrouwelijk met uw
persoonsgegevens omgaat?

Ipsos Synovate

43c. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat de rechter ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

van het proces?

О

О

О

О

О

de juiste schadevergoeding oplegt?

О

О

О

О

О

onpartijdig is?

О

О

О

О

О

deskundig is?

О

О

О

О

О

u de redenen voor zijn of haar
beslissingen laat weten?
u informatie geeft over het verloop

43d. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat de rechter ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u de gelegenheid geeft uw verhaal
te doen, voordat hij of zij een
beslissing neemt?
voldoende informatie van u vraagt
om een goede beslissing te
nemen?

Ipsos Synovate

43e. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat de rechter ...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

het gevaar van herhaling van het
slachtofferschap verkleint?
voldoende doet om de dader te
berechten?
voldoende doet om de dader te
straffen?

44. Zijn er behalve de eerdergenoemde zaken nog andere dingen die voor u belangrijk
zijn geweest met betrekking tot de rechter?
О

Ja

О

Nee

Æ vraag 46 BLOK SLACHTOFFERHULP

45. Kunt u aangeven welke aspecten dit zijn?
………………………………………………………………...……………………………………
………………………………………………………………….……………………………………

Ipsos Synovate

ERVARINGEN MET SLACHTOFFERHULP NEDERLAND
Routing: allen
Wij willen u nu een aantal vragen gaan stellen over uw ervaringen met
Slachtofferhulp en het belang dat u aan verschillende onderdelen van de
dienstverlening van Slachtofferhulp hecht.
Slachtofferhulp is een organisatie die praktische en juridische adviezen geeft en
emotionele steun aanbiedt. Wij vragen u niet alleen te denken aan de medewerker
waar u hulp van heeft gekregen, maar aan alle medewerkers van Slachtofferhulp
waar u mee gesproken heeft of mee te maken heeft gehad.
46. Heeft u vanwege het misdrijf contact gehad met een medewerker van Slachtofferhulp?
О

Ja

Æ vraag 47a

О

Nee

Æ als steekproef = slachtofferhulp naar vraag 46a, anders vraag 51

46a. U bent gevraagd deel te nemen aan dit onderzoek omdat uit de registratie van de
betrokken organisatie blijkt dat u naar aanleiding van het misdrijf contact met hen heeft
gehad. Voor het onderzoek is het van belang dat alle ervaringen worden meegenomen.
Ook wanneer het bijvoorbeeld gaat om een kort contact met de instanties. Daarom stellen
wij u voor de zekerheid de voorgaande vraag nogmaals.
Heeft u vanwege het misdrijf contact gehad met een medewerker van Slachtofferhulp?
О

Ja

О

Nee

Ipsos Synovate

Æ vraag 51

47a. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van Slachtofferhulp…
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee

mee

oneens

oneens

oneens

eens

eens

n.v.t.

1

2

3

4

5

n.v.t.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

serieus namen.

О

О

О

О

О

hebben begrip getoond voor mijn situatie.

О

О

О

О

О

hebben medeleven getoond.

О

О

О

О

О

nodig was.

О

О

О

О

О

hebben mij professioneel behandeld.

О

О

О

О

О

hebben mij beleefd behandeld.
hebben belangstelling getoond voor mijn
persoonlijke verhaal.
zijn vertrouwelijk omgegaan met mijn
persoonsgegevens.
hebben mij het gevoel gegeven dat zij mij

hebben mij doorverwezen en/of begeleid
naar andere hulpinstanties indien dat

Ipsos Synovate

О

47b. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van Slachtofferhulp…
Een

Niet

Een

Geheel

beetje

mee

beetje

Geheel

mee

mee

eens,

mee

mee

oneens

oneens

niet mee

eens

eens

n.v.t.

n.v.t.

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

hebben mij informatie gegeven over waar
ik als slachtoffer recht op heb.
hebben mij informatie gegeven over de
overige mogelijkheden tot hulpverlening.

О

hebben mij informatie gegeven over de
gang van zaken bij de politie, het
Openbaar Ministerie en de rechtbank.
hebben mij informatie gegeven over wat
ik moest doen om mijn schade vergoed
te krijgen.
hebben mij praktische ondersteuning
gegeven, zoals hulp bij het invullen van
verschillende formulieren.
hebben mij juridische ondersteuning
gegeven.

Ipsos Synovate

47c. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van Slachtofferhulp…
Een

Niet

Een

Geheel

beetje

mee

beetje

Geheel

mee

mee

eens,

mee

mee

oneens

oneens

niet mee

eens

eens

n.v.t.

oneens

1

2

3

4

5

n.v.t.

vergoed te krijgen.

О

О

О

О

О

О

hebben mijn schade goed ingeschat.

О

О

О

О

О

О

hebben zich ingezet om mijn schade

47d. Kunt u aangeven in hoeverre u het (geheel) eens of (geheel) oneens bent met de volgende
stellingen?
De medewerkers van Slachtofferhulp…
Een

Niet

Een

Geheel

beetje

mee

beetje

Geheel

mee

mee

eens,

mee

mee

oneens

oneens

niet mee

eens

eens

n.v.t.

n.v.t.

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

voorkomen

О

О

О

О

О

hebben mijn gevoel van angst verkleind.

О

О

О

О

О

О

hebben mij emotionele hulp gegeven.

О

О

О

О

О

О

hebben mijn gevoel van veiligheid
vergroot.
hebben mij adviezen gegeven over hoe
ik in de toekomst slachtofferschap kan

Ipsos Synovate

De volgende vragen gaan over hoe BELANGRIJK bepaalde zaken bij Slachtofferhulp
voor u zijn. . U kunt hierbij kiezen uit de volgende antwoorden:
1. Eigenlijk niet zo belangrijk
2.
3.
4.
5. Van het allergrootste belang
U kunt hierbij elke code van 1 tot en met 5 gebruiken om uw antwoord juist weer te
geven.
48a. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van Slachtofferhulp...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

u beleefd behandelen?

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

belangstelling tonen voor uw
persoonlijke verhaal?
u het gevoel geven dat zij u serieus
nemen?
vertrouwelijk omgaan met uw
persoonsgegevens?

Ipsos Synovate

48b. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat medewerkers van Slachtofferhulp…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

begrip tonen voor uw situatie?

О

О

О

О

О

medeleven tonen?

О

О

О

О

О

indien dat nodig is?

О

О

О

О

О

u professioneel behandelen?

О

О

О

О

О

u naar andere hulpinstanties
doorverwijzen en/of begeleiden,

48c. Hoe BELANGRIJK is het voor u dat medewerkers van Slachtofferhulp...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

u informatie geven over de overige
mogelijkheden tot hulpverlening?
u informatie geven over waar u als
slachtoffer recht op heeft?
u adviezen geven over hoe u in de
toekomst slachtofferschap kan
voorkomen
u informatie geven over de gang
van zaken bij de politie, het
Openbaar Ministerie en de
rechtbank?

Ipsos Synovate

48d. En hoe BELANGRIJK vindt u het dat medewerkers van Slachtofferhulp…
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

verschillende formulieren?

О

О

О

О

О

u juridische ondersteuning geven?

О

О

О

О

О

u informatie geven over wat u moet
doen om uw schade vergoed te
krijgen?
u praktische ondersteuning geven,
zoals hulp bij het invullen van

48e. Hoe belangrijk is het voor u dat medewerkers van Slachtofferhulp...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

vergoed te krijgen?

О

О

О

О

О

uw schade goed inschatten?

О

О

О

О

О

zich inzetten om uw schade

Ipsos Synovate

48f. Hoe belangrijk is het voor u dat medewerkers van Slachtofferhulp...
Eigenlijk niet zo

Van het

belangrijk

allergrootste
belang

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

uw gevoel van angst verkleinen?

О

О

О

О

О

u emotionele hulp geven?

О

О

О

О

О

uw gevoel van veiligheid vergroten?

49. Zijn er behalve de eerdergenoemde zaken nog andere dingen die voor u belangrijk
zijn geweest met betrekking tot Slachtofferhulp?
О

Ja

О

Nee Æ vraag 51 (ALGEMENE INDRUK STRAFRECHT)

50. Kunt u aangeven welke aspecten dit zijn?
………………………………………………………………...…………………………………….
………………………………………………………………….……………………………………

Ipsos Synovate

ALGEMENE INDRUK OVER HET STRAFRECHT
Routing: allen
Wij willen u een aantal stellingen voorleggen met betrekking tot de politie en de
rechtbanken.
Het gaat hierbij NIET specifiek om ervaringen met uw eigen zaak, maar om uw
algemene indruk.

51. Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen?
Een

Niet mee

Een

Geheel

beetje

eens, niet

beetje

Geheel

mee

mee

mee

mee eens

mee eens

oneens

oneens

oneens

1

2

3

4

5

О

О

О

О

О

eerlijk.

О

О

О

О

О

Ik ben trots op de politie.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

Ik heb veel respect voor de politie.
In het algemeen, zijn politieagenten

Ik vind dat iedereen de politie zou
moeten steunen.
Als het er echt om gaat dan is de
politie er voor je.
Als het er echt om gaat is de politie
er om je te helpen.
Over het algemeen garanderen de
rechtbanken iedereen een eerlijk
proces.

Ipsos Synovate

De grondrechten van burgers
worden beschermd door de
rechtbanken.

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

О

Over het algemeen zijn rechters
eerlijk.
Beslissingen van de rechtbank zijn
bijna altijd eerlijk.

Routing: vraag 52 en 52a alleen steekproef OM en SHN. Politie naar 53.
Wij willen u nog een aantal vragen voorleggen over het eventueel procederen voor
een schadevergoeding.

52. Heeft u, na de uitspraak van de rechter in de strafzaak, op enig moment overwogen
verder te procederen om uw schade vergoed te krijgen?
О

Ja, ik heb het overwogen, maar er van afgezien (ga naar vraag 52a)

О

Ja, ik ben het nog aan het overwegen (ga naar vraag 53)

О

Ja, dit heb ik overwogen en ben ook een procedure begonnen (naar vraag 53)

О

Nee (ga naar vraag 52a)

О

Weet niet (ga naar vraag 53)

Ipsos Synovate

52a. Welke reden was voor u het meest belangrijk voor uw besluit om niet verder te
procederen:
О

Een procedure kost veel tijd

О

Een procedure kost veel geld

О

Een procedure kost veel energie

О

Een procedure roept negatieve emoties op

О

Het is de moeite niet waard

О

De zaak zal waarschijnlijk niet gewonnen worden

О

Ik kreeg het advies niet te gaan procederen (bijvoorbeeld van advocaat,
rechtsbijstandverzekeraar, slachtofferhulp)

О

De dader heeft geen geld of vermogen

О

Anders, namelijk ….

ACHTERGRONDKENMERKEN
Routing: allen
53. Wat is uw geslacht?
О

Man

О

Vrouw

54. Wat is uw geboortejaar?
19….

55. Wat is uw geboorteland?

Ipsos Synovate

О

Nederland

О

Suriname

О

Antillen

О

Aruba

О

Turkije

О

Marokko

О

Indonesië

О

Molukken

О

Anders………………………………….
Geen opgave

56. Wat is het geboorteland van uw vader?
О

Nederland

О

Suriname

О

Antillen

О

Aruba

О

Turkije

О

Marokko

О

Indonesië

О

Molukken

О

Anders………………………………….
Geen opgave

57. Wat is het geboorteland van uw moeder?
О

Nederland

О

Suriname

О

Antillen

О

Aruba

О

Turkije

О

Marokko

О

Indonesië

О

Molukken

О

Anders………………………………….
Geen opgave

Ipsos Synovate

58. Wat is de hoogste door u afgemaakte opleiding of welke dagopleiding volgt u nu?
О

Lagere school of basisschool niet afgemaakt

О

Lagere school of basisschool of speciaal onderwijs

О

Lbo of vbo of vmbo kaderberoepsgerichte- of basisberoepsgerichte
leerweg
(bijv. LTS, LEAO, LHNO, Ambachtschool, Huishoudschool, Lagere
Detailhandelsschool, Lagere land- en tuinbouwschool)
Mavo of mulo of ulo of vmbo theoretische leerweg of vmbo
gemengde leerweg
Middelbaar beroepsonderwijs
(bijv. MTS, MEAO, MHNO, MSPO, MAO, opleiding verpleging,
politieschool, Middelbare land- en tuinbouwschool)
Havo of vwo of gymnasium of athenaeum of hbs of mms

О
О
О
О

О

Hoger beroepsonderwijs
(bijv. HTS, HEAO, Pedagogische Academie, Lerarenopleiding,
Sociale Academie, Kunstacademie, soortgelijke particuliere
opleiding)
Universiteit (vóór 1986: ook Technische Hogeschool en Landbouw
Hogeschool)
Geen opgave

59. Heeft u op dit moment een betaalde baan?
О

Ja, ik ben in loondienst

ÆVraag 61

О

Ja, ik ben zelfstandig ondernemer ÆVraag 61

О

Nee
Geen opgave

60. Welke situatie is op dit moment op u het meest van toepassing? Bent u:
О

Werkloos maar had hiervoor een baan

О

Werkloos en had hiervoor geen baan

О

Huisvrouw / Huisman

О

Arbeidsongeschikt

О

Scholier of student

О

Gepensioneerd of VUT

О

Anders, namelijk………………………………….
Geen opgave

Ipsos Synovate

[ De volgende vraag stellen indien op vraag 12 het antwoord ‘niet of ‘gedeeltelijk’ is
gegeven. Overigen gaan naar 61a.]
61. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie wil de mogelijkheid om schade te verhalen
op de dader verbeteren. Daarom is het belangrijk te weten waarom het u niet is gelukt
de schade volledig vergoed te krijgen. Mag het Ministerie u over een aantal maanden
benaderen om daarover een paar vragen te stellen?

o
o

Ja (ga door naar 61a)
Nee (ga door naar (61a)

61a. Mag het Ministerie van Veiligheid en Justitie u daarnaast in de toekomst nog eens
benaderen voor onderzoek?
(Justitie bewaart dan uw adresgegevens maximaal twee jaar voor een eventueel
vervolgonderzoek)
o Ja
o Nee
Na beantwoorden vraag 61a verder met vraag 62.
61b. Mag het Ministerie van Veiligheid en Justitie u in de toekomst nog eens benaderen
voor onderzoek?
(Justitie bewaart dan uw adresgegevens maximaal twee jaar voor een eventueel
vervolgonderzoek)
o
o

Ja
Nee

62. Heeft u nog opmerkingen over zaken die in deze enquête niet aan de orde zijn
gekomen of opmerkingen over de enquête zelf?
О

Nee

О

Ja

Ipsos Synovate

Namelijk……………………………………………………..

63. Wij stellen het zeer op prijs dat u aan dit onderzoek hebt meegewerkt.
Als blijk van waardering bieden wij u 5 euro aan. U kunt kiezen uit deze mogelijkheden:
1. U ontvangt een vergoeding van 5 euro op uw bankrekening
2. U doneert 5 euro aan een goed doel naar keuze
3. Geen van beide
Indien 63=1 verder met 64
Indien 63=2 verder met 65
Anders naar einde
64. Wilt u hieronder uw gegevens invullen zodat wij het bedrag van 5 euro aan u over
kunnen maken?
Naam:
Voorletter:
Plaats:
Banknummer:
Routing: hierna naar einde

65. U kunt een keuze maken uit de volgende goede doelen:
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Artsen zonder Grenzen
Amnesty International
Unicef
War Child
Wereld Natuur Fonds
Fonds Slachtofferhulp

Einde vragenlijst.
U bent aan het eind gekomen van deze vragenlijst. Wij willen u hartelijk bedanken
voor uw tijd en moeite voor het invullen van deze vragenlijst.

Ipsos Synovate

BIJLAGE 3

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan:
Naam
Adres
Postcode en woonplaats

Afdeling Extern
Wetenschappelijke
Betrekkingen (EWB)
Terminal Noord
Schedeldoekshaven 131
2511 EM Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.wodc.nl
Contactpersoon
A. ten Boom

Datum: februari 2013
Onderwerp: monitor ervaring met justitiële instanties
Referentie: xxxx

T 070 370 45 15
F 070 370 79 48
a.ten.boom@minjus.nl

Ons kenmerk
1833 b/5713203/11

Geachte heer,
In verband met een strafbaar feit dat u is overkomen heeft u de afgelopen periode contact gehad
met het Openbaar Ministerie en misschien nog andere instanties. Het Ministerie van Veiligheid en
Justitie is geïnteresseerd in uw ervaringen. Wat ging volgens u goed en wat juist niet? Daarom wordt
er binnenkort een enquête gehouden, waarover wij u nu alvast willen informeren.
Of de zaak die het betrof nu meer of minder ernstig was, wij zijn geïnteresseerd in ieders ervaring.
De Minister en Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie willen, gesterkt door uw ervaringen,
werken aan goede dienstverlening door de officiële instanties.
Het is mogelijk dat ook u wordt uitgenodigd voor deelname aan de enquête. In dat geval ontvangt u
over enkele weken een brief van onderzoeksbureau Ipsos waarin staat hoe u precies mee kunt doen
aan de enquête (op internet of per telefoon). Al uw antwoorden worden door het onderzoeksbureau
vertrouwelijk behandeld en anoniem gerapporteerd.
Indien u meedoet aan de enquête ontvangt u van ons een kleine blijk van waardering, die u
overigens ook aan een goed doel kunt laten schenken.
Indien u niet mee wilt doen, kunt u dit nu al kenbaar maken door voor 22 februari bijgaande
antwoordkaart ingevuld aan ons terug te sturen (geen postzegel nodig). U kunt zich ook afmelden
door een e-mail te sturen aan afmelden1833b@minjus.nl. Het is belangrijk dat u uw naam en het
referentienummer xxxx op het kaartje of in uw e-mail vermeldt. U wordt dan niet door de
onderzoekers benaderd. Overigens kunt u ook op elk ander moment uw medewerking aan de
enquête stopzetten.
Ik hoop van harte dat u uw ervaringen met ons wilt delen.
Hoogachtend,
Namens de minister en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,

Prof. dr. F.L. Leeuw,
Directeur WODC

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de ouders/verzorgers van
Naam
Adres
Postcode en woonplaats

Afdeling Extern
Wetenschappelijke
Betrekkingen (EWB)
Terminal Noord
Schedeldoekshaven 131
2511 EM Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.wodc.nl
Contactpersoon
A. ten Boom

Datum: februari 2013
Onderwerp: monitor ervaring met justitiële instanties
Referentie: xxxx
Geachte ouder of verzorger,

T 070 370 45 15
F 070 370 79 48
a.ten.boom@minjus.nl

Ons kenmerk
1833 b/5713205/11

In verband met een strafbaar feit dat uw zoon is overkomen (voor alle duidelijkheid: hij was niet de
dader van dat feit!), heeft hij de afgelopen periode contact gehad met het Openbaar Ministerie en
misschien nog andere instanties. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie is geïnteresseerd in de
ervaringen van uw zoon. Wat ging goed en wat juist niet? Daarom wordt er binnenkort een enquête
gehouden, waarover wij u nu alvast willen informeren. Indien u hiertegen geen bezwaar hebt, verzoek
ik u bijgevoegde brief aan uw zoon te geven.
Of de zaak die het betrof nu meer of minder ernstig was, wij zijn geïnteresseerd in ieders ervaring. De
Minister en Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie willen, gesterkt door die ervaringen, werken aan
goede dienstverlening door de officiële instanties.
Het is mogelijk dat ook uw zoon wordt uitgenodigd voor deelname aan de enquête. In dat geval
ontvangt uw zoon over enkele weken een brief van onderzoeksbureau Ipsos waarin staat hoe hij
precies mee kan doen aan de enquête (op internet of per telefoon). Alle antwoorden worden door het
onderzoeksbureau vertrouwelijk behandeld en anoniem gerapporteerd.
Indien uw zoon meedoet aan de enquête ontvangt hij van ons een kleine blijk van waardering, die hij
overigens ook aan een goed doel kan laten schenken.
Indien uw zoon niet mee wil doen of u heeft hier bezwaar tegen, dan kunt u dit nu al kenbaar maken
door voor 22 februari bijgaande antwoordkaart ingevuld aan ons terug te sturen (geen postzegel
nodig). U kunt uw zoon ook afmelden door een e-mail te sturen aan afmelden1833b@minjus.nl. Het is
belangrijk dat de naam van uw zoon en het referentienummer xxxx op het kaartje of in uw e-mail
wordt vermeld. Uw zoon wordt dan niet door de onderzoekers benaderd. Overigens kan ook op elk
ander moment de medewerking aan de enquête worden stopgezet.
Ik hoop van harte dat uw zoon ervaringen met ons wil delen.
Hoogachtend,
Namens de minister en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,

Prof. dr. F.L. Leeuw,
Directeur WODC

BIJLAGE 4

[de heer/mevrouw] [initialen][tussenvoegsel][achternaam]
[straat + huisnummer]
[postcode] [plaats]

Utrecht,
januari 2012
Ons kenmerk: 120105/SL/vl
Betreft:
Onderzoek ervaringen met justitie-instanties

Geachte [heer/mevrouw] [tussenvoegsel] [achternaam],
De Minister en de Staatssecretaris van het Ministerie van Veiligheid en Justitie willen graag weten wat de
ervaringen van slachtoffers zijn met Slachtofferhulp Nederland, Politie en Justitie. Deze informatie is
immers onmisbaar voor een goede dienstverlening aan slachtoffers.
Het ministerie heeft mij verzocht onze cliënten te vragen mee te doen aan een enquête over hun
ervaringen. Wij vinden een goede dienstverlening aan slachtoffers zeer belangrijk, dus voldoen wij bij
deze graag aan dat verzoek. Leest u bijgaande brief van het ministerie voor nadere informatie.
Indien u mee wilt doen, hoeft u nu niets te doen. Wilt u niet meedoen, dan verzoeken wij u dringend zich
af te melden. Wij geven in dat geval uw gegevens niet door aan het onderzoeksbureau. U kunt zich
afmelden vóór 20 januari 2012 door bijgesloten antwoordkaartje in te vullen en (zonder postzegel) terug
te sturen. U kunt uw afmelding ook via een e-mailbericht doorgeven aan afmelden@slachtofferhulp.nl.
Het is zeer belangrijk dat u uw naam met referentienummer ‘[invoegen referentienummer]’ op het
kaartje of in uw e-mailbericht vermeldt, anders kunnen wij uw gegevens niet uit het bestand halen!
Slachtofferhulp Nederland wil u alvast bedanken voor uw medewerking. Wij stellen dit zeer op prijs.
Hoogachtend,

A. Crielaars
Algemeen directeur

Aan de ouders/verzorgers van [initialen][tussenvoegsel][achternaam]
[straat + huisnummer]
[postcode] [plaats]
Utrecht,
januari 2012
Ons kenmerk: 120105o/SL/vl
Betreft:
Onderzoek ervaringen met justitie-instanties

Geachte heer/mevrouw,
De Minister en de Staatssecretaris van het Ministerie van Veiligheid en Justitie willen graag weten wat de
ervaringen van slachtoffers zijn met Slachtofferhulp Nederland, Politie en Justitie. Deze informatie is
immers onmisbaar voor een goede dienstverlening aan slachtoffers.
Het ministerie heeft mij verzocht onze cliënten te vragen mee te doen aan een enquête over hun
ervaringen. Wij vinden een goede dienstverlening aan slachtoffers zeer belangrijk, dus voldoen wij bij
deze graag aan dat verzoek. In dit geval benaderen wij u omdat uw dochter of dochter slachtoffer is
geweest van een misdrijf en contact heeft gehad met Slachtofferhulp Nederland en andere instanties.
Leest u bijgaande brief van het ministerie voor nadere informatie.
Indien uw dochter wil meedoen en u heeft daar geen bezwaar tegen, dan hoeft u nu niets te doen.
Wanneer uw dochter niet mee wil doen, of u heeft hiertegen bezwaar, dan verzoeken wij uw dochter
dringend zich af te melden. Wij geven in dat geval haar gegevens niet door aan het onderzoeksbureau.
U kunt zich afmelden vóór 20 januari 2012 door bijgesloten antwoordkaartje in te vullen en (zonder
postzegel) terug te sturen. Afmelden kan ook via een e-mailbericht aan afmelden@slachtofferhulp.nl. Het
is zeer belangrijk de naam van uw dochter met referentienummer 469913 op het kaartje of in het emailbericht te vermelden, anders kunnen wij de gegevens niet uit het bestand halen!
Slachtofferhulp Nederland wil u en uw dochter alvast bedanken voor uw medewerking. Wij stellen dit zeer
op prijs.
Hoogachtend,

A. Crielaars
Algemeen directeur

BIJLAGE 5

Naam
Adres
Postcode en woontplaats

Datum
: 26 februari 2013
Projectnummer : 94127-O-xxxx
Betreft
: onderzoek naar ervaringen met justitiële instanties

Geachte heer,
Enkele weken geleden heeft u een brief van het Ministerie van Veiligheid en Justitie ontvangen.
In deze brief werd aangekondigd dat u door ons bureau zou worden uitgenodigd mee te werken aan
een onderzoek over uw ervaringen met justitiële instanties. Met de uitkomsten van dit onderzoek kan
het ministerie de dienstverlening door de verschillende instanties verder verbeteren. Via deze brief
vragen wij u om uw medewerking aan dit onderzoek en leggen wij uit hoe u kunt deelnemen.
U kunt de vragenlijst online invullen op de volgende beveiligde website (deze website a.u.b. intypen in
uw internetbrowser, niet in uw zoekmachine):
http://www.iv.nl/justitie
Voor de bescherming van uw gegevens wordt een code en een wachtwoord gebruikt:
Inlogcode:
Wachtwoord:

xxxx
xxxx

Het is belangrijk dat u de vragenlijst zelf invult en niet iemand anders uit uw huishouden. Het
onderzoek gaat over uw ervaringen. Al uw antwoorden worden vertrouwelijk behandeld en anoniem
gerapporteerd.
Als u meewerkt, ontvangt u van ons een kleine blijk van waardering, die u overigens ook aan een
goed doel kunt laten schenken.
Als u de vragenlijst niet via internet kunt invullen, hoeft u niets te doen. Wij bellen u dan binnenkort op
om de vragenlijst telefonisch af te nemen.
Alvast hartelijk dank voor uw moeite en tijd om de vragen te beantwoorden.
Met vriendelijke groet,
Ipsos
Eva Roosevelt
E-mail: respons.nl@ipsos.com

«Aanhef» «Voorletters» «Tussenvoegsel» «Achternaam»
«Adres»
«Postcode» «Plaats»

Datum
: 7 maart 2012
Projectnummer : 94127-«Steek»-«RefNr»
Betreft
: onderzoek naar ervaringen met justitie-instanties

Geachte «Aanhef1»,
Enkele weken geleden heeft u via Slachtofferhulp Nederland een brief van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie ontvangen. In deze brief werd aangekondigd dat u door ons bureau zou worden
uitgenodigd mee te werken aan een onderzoek over uw ervaringen met justitie-instanties. Met de
uitkomsten van dit onderzoek kan het ministerie de dienstverlening door de verschillende instanties
verder verbeteren. Via deze brief vragen wij u om uw medewerking aan dit onderzoek en leggen wij
uit hoe u kunt deelnemen.
U kunt de vragenlijst online invullen op de volgende beveiligde website:
http://www.iv.nl/justitie
Voor de bescherming van uw gegevens wordt een code en een wachtwoord gebruikt:
Inlogcode:
Wachtwoord:

«Inlogcode»
«Wachtwoord»

Het is belangrijk dat u de vragenlijst zelf invult en niet iemand anders uit uw huishouden. Het
onderzoek gaat over uw ervaringen. Al uw antwoorden worden vertrouwelijk behandeld en anoniem
gerapporteerd.
Als u meewerkt, ontvangt u van ons een kleine blijk van waardering, die u overigens ook aan een
goed doel kunt laten schenken.
Als u de vragenlijst niet via internet kunt invullen, hoeft u niets te doen. Wij bellen u dan binnenkort op
om de vragenlijst telefonisch af te nemen.
Alvast hartelijk dank voor uw moeite en tijd om de vragen te beantwoorden.
Met vriendelijke groet,
Ipsos Synovate
Eva Roosevelt
E-mail: respons@synovate.nl

BIJLAGE 6

Tabel B6.1

Belangscores OM

Aspect
Medewerkers van het
OM…

N

2

3

4

405
405

1
(eigenlijk
niet
belangrijk)
0,4%
0,2%

1,8%
1,9%

13,0%
11,9%

31,5%
26,1%

5
(van het
grootste
belang)
62,1%
59,8%

behandelen mij beleefd
tonen belangstelling voor
mijn persoonlijk verhaal
geven mij het gevoel dat
zij mij serieus nemen
tonen begrip voor mijn
situatie
gaan vertrouwelijk om
met mijn
persoonsgegevens
geven uitleg over waar ik
als slachtoffer recht op
heb
tonen medeleven
Laten mij de redenen van
beslissingen weten
geven informatie over
vervolg van het proces
houden mij op de hoogte
van ontwikkelingen in
mijn zaak
houden voldoende
rekening met waar ik
recht op heb
geven informatie over
wat ik moet doen om
schade vergoed te
krijgen
houden voldoende
rekening met mijn
wensen en behoeften bij
het nemen van hun
beslissingen
geven mij de
gelegenheid mijn verhaal
te doen, voordat zij
verdere stappen
ondernemen
vragen voldoende
informatie van mij om
beslissingen goed te
kunnen maken
schatten mijn schade
goed in
vergroten mijn gevoel
van veiligheid
verkleinen het gevaar
van herhaling van
slachtofferschap
verkleinen het gevoel
van angst

405

0,0%

0,6%

4,9%

19,0%

75,4%

405

0,8%

0,8%

8,6%

31,8%

58,1%

405

0,5%

0,0%

2,9%

7,7%

88,9%

405

0,8%

0,9%

4,2%

19,5%

74,6%

405
405

2,8%
0,6%

4,7%
1,1%

27,2%
8,2%

29,6%
28,6%

35,7%
61,5%

405

0,5%

0,8%

4,4%

29,9%

64,4%

405

0,5%

1,5%

4,5%

26,0%

67,4%

405

1,2%

1,8%

6,5%

29,1%

61,5%

405

2,3%

2,0%

6,4%

29,2%

60,0%

405

1,2%

2,4%

15,3%

36,8%

44,3%

405

0,5%

0,8%

10,0%

32,1%

405

0,2%

1,0%

6,3%

27,1%

65,4%

405

1,8%

2,1%

11,5%

30,0%

54,6%

405

3,0%

3,7%

15,0%

21,8%

56,5%

405

2,8%

1,7%

11,6%

20,4%

63,5%

405

4,3%

3,5%

18,0%

23,6%

50,6%

56.7%

1

doen voldoende om de
dader te vervolgen
doen voldoende om de
dader te veroordelen

Tabel B6.2

1,2%

0,3%

2,3%

9,8%

86,4%

405

0,5%

0,2%

2,7%

9,9%

86,7%

Belangscores rechtspraak

Aspect

De rechter…
behandelt mij beleefd
houdt rekening met waar
ik recht op heb
toont belangstelling voor
mijn persoonlijk verhaal
geeft mij het gevoel dat
hij of zij mij serieus
neemt
toont begrip voor mijn
situatie
gaat vertrouwelijk om
met mijn
persoonsgegevens
Laat mij de redenen van
beslissingen weten
geeft informatie over
vervolg van het proces
legt de juiste
schadevergoeding op
is onpartijdig
is deskundig
geeft mij de gelegenheid
mijn verhaal te doen,
voordat hij of zij een
beslissing neemt
vraagt voldoende
informatie van mij om
beslissingen goed te
kunnen maken
verkleint het gevaar van
herhaling van
slachtofferschap
doet voldoende om de
dader te berechten
doet voldoende om de
dader te straffen

2

405

N

2

3

4

169
169

1
(eigenlijk
niet
belangrijk)
1,2%
0,0%

2,0%
1,1%

9,8%
6,5%

26,1%
25,4%

5
(van het
grootste
belang)
60,8%
67,0%

169

1,4%

2,0%

8,4%

25,2%

63,0%

169

0,0%

0,9%

3,2%

17,0%

78,8%

169

0,0%

2,0%

6,6%

26,5%

64,9%

169

0,0%

0,5%

2,7%

15,0%

81,8%

169

0,7%

0,0%

6,9%

23,3%

69,0%

169

0,7%

0,0%

8,4%

27,0%

63,8%

169

2,2%

1,7%

7,7%

21,1%

67,3%

169
169
169

0,0%
0,0%
1,2%

0,5%
0,0%
1,7%

2,5%
1,2%
4,4%

11,6%
8,7%
26,6%

85,4%
90,1%
66,0%

169

0,5%

0,5%

5,4%

22,0%

71,2%

169

0,9%

1,8%

8,3%

17,0%

72,0%

169

0,0%

2,6%

2,3%

12,3%

82,8%

169

0,0%

1,0%

3,7%

12,8%

82,6%

Tabel B6.3

Belangscores SHN

Aspect
De medewerkers van
SHN…
behandelen mij beleefd
tonen belangstelling voor
mijn persoonlijk verhaal
geven mij het gevoel dat
zij mij serieus nemen
gaan vertrouwelijk om
met mijn
persoonsgegevens
tonen begrip voor mijn
situatie
medeleven tonen
doorverwijzen en/of
begeleiden naar andere
hulpinstanties, indien
nodig
behandelen mij
professioneel
geven mij informatie over
overige mogelijkheden
tot hulpverlening
geven informatie over
waar ik recht op heb
geven adviezen over hoe
ik in de toekomst
slachtofferschap kan
voorkomen
geven informatie over de
gang van zaken bij
politie, OM, en rechtbank
geven informatie over
wat ik moet doen om
schade vergoed te
krijgen
Geven praktische hulp,
zoals bij het invullen van
formulieren
geven mij juridische
ondersteuning
zetten zich in om mijn
schade vergoed te
krijgen
schatten mijn schade
goed in
vergroten mijn gevoel
van veiligheid
verkleinen mijn gevoel
van angst
geven mij emotionele
hulp

N

2

3

4

364
364

1
(eigenlijk
niet
belangrijk)
0,5%
1,2%

0,6%
0,0%

5,2%
4,1%

23,7%
19,7%

5
(van het
grootste
belang)
70,1%
75,0%

364

0,7%

0,0%

2,2%

14,8%

82,3%

364

0,3%

0,9%

2,3%

11,3%

85,2%

364

0,3%

0,4%

4,7%

22,0%

72,6%

364
364

0,7%
1,3%

1,4%
0,6%

9,4%
4,4%

25,6%
20,8%

62,9%
72,9%

364

0,0%

0,6%

2,9%

16,5%

80,1%

364

1,3%

0,5%

5,3%

23,6%

69,3%

364

0,3%

0,0%

3,4%

18,0%

78,3%

364

3,6%

3,4%

17,8%

25,5%

49,7%

364

0,6%

0,2%

4,8%

18,7%

75,6%

364

0,8%

0,8%

6,8%

20,1%

71,7%

364

0,5%

0,5%

7,9%

17,1%

73,9%

364

0,2%

2,1%

7,5%

21,5%

68,7%

364

1,3%

0,9%

9,5%

21,8%

66,5%

364

1,8%

1,6%

8,3%

22,2%

66,1%

364

7,0%

2,4%

19,0%

21,1%

50,5%

364

7,1%

2,5%

19,4%

22,1%

48,8%

364

3,7%

2,8%

12,3%

21,7%

59,6%

3

BIJLAGE 7

Tabel 7.1

Participatiemogelijkheden naar delictindelingen SHN en OM (proxy)
Voeg
en

Slacht
offer
dader
gespr
ek

Spree
krecht

Schrift
elijke
slacht
offerv
erklari
ng

Gespr
ek
OvJ

Slachtofferhulp Nederland
110 Geweld zonder letsel
120 Geweld met letsel
130 Geweld dodelijk
140 Geweld bedreiging
150 Geweld overval
160 Geweld beroving
170 Geweld vrijheidsbeneming en gijzeling
410 Vermogen woninginbraak
420 Vermogen diefstal
430 Vermogen diefstal met geweld
440 Vermogen oplichting en verduistering
450 Vermogen vernieling/vandalisme

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja

Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Nee
Nee

Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Nee
Nee

Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Nee
Nee

Openbaar Ministerie
SR 138
Huisvredebreuk
SR 141
Openlijke geweldpleging
SR 157
Brandstichting
SR 180
Wederspanningheid
SR 181
Wederspanningheid met letsel
SR 225
Valsheid in geschrifte
SR 239
Schennis der eerbaarheid
SR 246
Aanranding
SR 247
Ontucht
SR 249
Ontucht misbruik van het gezag
SR 279
Onttrekking aan het ouderlijke gezag
SR 282
Opzettelijke vrijheidsberoving
SR 285
Bedreiging
SR 285B
Stalking
SR 287
Doodslag
SR 289
Moord
SR 300
Eenvoudige mishandeling
SR 302
Zware mishandeling
SR 304
Mishandeling verzwaard
SR 307
Dood door schuld
SR 310
Diefstal
SR 312
Diefstal geweld
SR 317
Afpersing
SR 321
Verduistering
SR 326
Oplichting
SR 350
Beschadiging
SR 416
Heling

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja

Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Ja
Nee
Ja
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee

Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Ja
Nee
Ja
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee

Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Nee
Nee
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
Ja
Nee
Ja
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee

Noot: bovenstaande tabel geeft een proxy van de participatiemogelijkheden per delict
weer. In veel gevallen bepalen de bijzondere omstandigheden van een delict welke
participatiemogelijkheden er feitelijk zijn. Omdat dergelijke gedetailleerde
delictinformatie in dit onderzoek ontbreekt, is bovenstaande proxy van
participatiemogelijkheden gebruikt.

Regioplan Beleidsonderzoek
Nieuwezijds Voorburgwal 35
1012 RD Amsterdam
T 020 531 531 5
F 020 626 519 9
E info@regioplan.nl
I www.regioplan.nl