Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 573

Migratiebeleid

Nr. 132

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2015
Inleiding
In het Algemeen Overleg van 4 juni jl. heb ik toegezegd u vóór het einde
van dit jaar te informeren over de wijziging van de toelatingsregeling voor
buitenlandse investeerders en over de knelpunten in de start-up regeling
en de toelatingsregeling voor zelfstandigen (Kamerstuk 19 637, nr. 2025).
Met deze brief informeer ik u over de toelatingsregelingen over start-ups
en zelfstandigen; over de toelatingsregeling voor buitenlandse investeerders informeer ik u later dit jaar.
1. Zelfstandigenregeling
Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 2 februari 2015 heb bericht1, heeft de
IND in 2014 ruim 1.000 aanvragen in het kader van de zelfstandigenregeling behandeld. Bijna 90% hiervan was ingediend door vreemdelingen
met de Turkse nationaliteit. De IND wijst bijna alle aanvragen van deze
vreemdelingen af. Voor het volledige beeld heb ik als bijlage bij deze brief
een cijferoverzicht gevoegd van 2014. Analyse laat zien dat een groot deel
van de afgehandelde aanvragen van Turkse zelfstandigen direct wordt
afgewezen omdat de aanvraag niet volledig is, vaak omdat er geen
ondernemingsplan is bijgevoegd. Het deel dat aan de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) voor advies wordt voorgelegd, wordt
afgewezen omdat RVO van oordeel is dat de bedrijfsmatige activiteiten
niet in een behoefte voorzien en/of een negatieve invloed hebben op de
markteconomie of de werkgelegenheidssituatie. Gebleken is dat de
meeste vreemdelingen met de Turkse nationaliteit als zelfstandige aan de
slag willen in de bouwsector. In de bouwsector is (hoewel er een heel licht
herstel te zien is) echter sprake van overcapaciteit bij bestaande ondernemingen alsmede van een grote werkloosheid onder zelfstandigen. Ter
bescherming van de markt geeft de RVO in deze zaken daarom een
1

kst-30573-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Zie Kamerstuk 30 573, nr. 130.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 573, nr. 132

1

negatief advies. Ik heb in voornoemde brief toegezegd de voorlichting te
verbeteren. In ieder geval zal voor het einde van het jaar een brochure
worden opgesteld voor deze specifieke doelgroep en zullen de aanvraagformulieren voor zelfstandigen verder worden verduidelijkt.
2. Start-up regeling
De start-up regeling is een nieuwe toelatingsregeling voor innovatieve,
startende ondernemers van buiten de Europese Unie, die sinds 1 januari
2015 van kracht is. Het eerste half jaar van 2015 zijn er ongeveer 40
aanvragen ingediend en zijn er ongeveer 10 verblijfsvergunningen
verleend. Mijn indruk is dat de regeling verwelkomd wordt; ik krijg
positieve feedback van zowel ondernemers als facilitators. Nationaal en
internationaal is er veel belangstelling voor de regeling. Nederland is
wereldwijd een van de weinige landen die een toelatingsregeling kent
voor start-ups en heeft daarmee een unieke positie. De regeling wordt
begin 2017 geëvalueerd. Ik heb echter twee knelpunten geconstateerd, die
ik al wil oplossen vóór de evaluatie. Het betreft a) de informatievoorziening en b) het vereiste om een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv)
te hebben.
a) Informatievoorziening
Bij de inwerkingtreding van de regeling is informatie gepubliceerd op de
website van de IND en de RVO over hoe de regeling werkt, wat de
voorwaarden zijn en welke bewijsstukken overgelegd dienen te worden.
Zoals vaak het geval is met nieuwe regelingen, zijn er altijd wel vragen die
niet gedekt zijn door de beschikbaar gestelde informatie. Daarom is vanaf
de start van de regeling bijgehouden welke vragen (vaak) worden gesteld
met het doel een FAQ op te stellen. De IND publiceert deze FAQ op haar
website.
b) Machtiging tot voorlopig verblijf
Vreemdelingen hebben in beginsel een mvv nodig om Nederland in te
reizen. Zij moeten in het land van herkomst op de diplomatieke post in
persoon de mvv-aanvraag indienen, zodat de overheid niet voor een
voldongen feit wordt gesteld als de vreemdeling inreist zonder dat vast
staat dat de vreemdeling in Nederland mag verblijven. Vervolgens moet
de vreemdeling de mvv in persoon afhalen (vanwege identificatie, het
afnemen van vingerafdrukken, het maken van een pasfoto en het
overleggen van originele documenten).
Omdat de Vreemdelingenwet 2000 voorschrijft dat het indienen van een
mvv-aanvraag in persoon moet geschieden, kan een gemachtigde dit niet
doen. De enige uitzondering op het in persoon indienen op de post geldt
voor verblijfsdoelen die een referent kennen (bijvoorbeeld kennismigratie,
studie of gezinsmigratie). Startende ondernemers moeten wel een
begeleider c.q. facilitator hebben, maar deze is geen referent, heeft
daarom niet dezelfde rechten en plichten en kan ook niet als zodanig
optreden.
Vreemdelingen die toegelaten willen worden tot het begeleidingsprogramma van de facilitator moeten vaak in Nederland eerst enkele
(administratieve) zaken regelen, zoals het presenteren van de ideeën bij
de facilitator («pitchen») en het oprichten van een B.V. bij een Nederlandse notaris. Deze zaken worden door de visumplichtige vreemdelingen
gedaan op basis van een visum kort verblijf omdat deze zaken enkel in
Nederland te regelen zijn. Nadat ze toegelaten zijn tot een facilitator
voldoen ze aan de voorwaarden van de verblijfsvergunning en kunnen ze
een mvv aanvragen als startende ondernemer. Echter, omdat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 573, nr. 132

2

begeleidingsprogramma meestal meteen van start gaat, moet de
vreemdeling (met het geldige visum) twee keer heen en weer reizen (om
de mvv aan te vragen en de mvv af te halen). Dit vormt een serieuze
belemmering voor de voortgang van het programma en de intensieve
begeleiding van de start-up. Van een derde van de aanvragers heb ik
signalen ontvangen dat het mvv-vereiste een knelpunt vormt. Ik wil deze
onwenselijke drempel wegnemen door met ingang van 1 oktober 2015 in
de Vreemdelingencirculaire 2000 te regelen dat zij vrijstelling krijgen van
het mvv-vereiste als verder voldaan wordt aan alle voorwaarden voor het
verlenen van de verblijfsvergunning als start-up.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 573, nr. 132

3

Bijlage: aanvragen verblijfsvergunning als zelfstandige (eerste
toelating)
Arbeid als zelfstandige
Turkse nationaliteit

Overige nationaliteiten

Alle nationaliteiten

Inwilligingen
Afwijzingen
Overige afd.
Totaal afhandelingen
Inw.%
Inwilligingen
Afwijzingen
Overige afd.
Totaal afhandelingen
Inw.%
Inwilligingen
Afwijzingen
Overige afd.
Totaal afhandelingen
Inw.%

2014
10
870
60
940
1%
20
60
10
90
17%
20
930
70
1030
2%

Inwilligingen
Afwijzingen
Overige afd.
Totaal afhandelingen
Inw.%

2014
30
<5
0
30
97%

Inwilligingen
Afwijzingen
Overige afd.
Totaal afhandelingen
Inw.%

2014
140
10
10
160
86%

Zelfst. Ned-Jap handelsverdrag
Alle nationaliteiten

Zelfstandige VS-NL verdrag
Alle nationaliteiten

Cijfers afgerond op tientallen.
Bron: IND

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 573, nr. 132

4