Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2871
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de staatssecretarissen van
Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
over de Nederlandse toestemming voor het massaal doden van ganzen met
behulp van CO2, terwijl dit in Europa is verboden (ingezonden 31 mei 2012).
Antwoord van staatssecretaris Atsma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
22 juni 2012).
Vraag 1
Kunt u bevestigen dat u het bedrijf Duke Faunabeheer vrijstelling heeft
verleend van het verbod op het gebruik van CO2 voor het vergassen van
ganzen rondom Schiphol?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe verantwoordt u uw besluit om toestemming te verlenen voor het
vergassen van ganzen rondom Schiphol met CO2, terwijl de Europese
biocidenrichtlijn2, waar de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden
uitvoering aan geeft, dit verbiedt?
Antwoord 2
Ik verwijs naar de toelichting bij de vrijstelling (Nr. IenMbsk-201269716) van
10 mei 2012 welke op 15 mei 2012 in de Staatscourant gepubliceerd is.
De Kamer heeft bij motie van 22 december (32 372 nr. 77) gevraagd om een
integrale aanpak van de ganzenproblematiek met een breed draagvlak.
Het bedwelmen en doden van ganzen rondom Schiphol met CO2 is één van
de vier sporen in het convenant Reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol
van 16 april 2012 dat invulling geeft aan die motie. De andere sporen zijn het
voorkomen van nieuwe vogelaantrekkende bestemmingen in de omgeving
Schiphol, het beperken van foerageermogelijkheden in de omgeving Schiphol
en het ontwikkelen van vogeldetectie apparatuur. Alle partijen die het
convenant hebben getekend zijn het erover eens dat je geen van de vier
sporen kunt missen.

1
2

ah-tk-20112012-2871
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.groeneruimte.nl/nieuws/artikel.html?id=138065
Richtlijn 98/8/EG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe kan het dat het kabinet alles in het werk stelt om financiële Europese
afspraken koste wat kost na te komen, maar dat – zodra het regelgeving
betreft op het gebied van natuur en dieren – deze regelgeving gewoon aan de
kant geschoven wordt omdat het dit kabinet niet uitkomt hieraan te voldoen?
Antwoord 3
De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden biedt de mogelijkheid van
het afgeven van een vrijstelling. Er is dus geen sprake van «aan de kant
schuiven». Daarnaast is begin dit jaar het traject in gang gezet voor een
aanvraag in Europa en een toelating in Nederland van de stof koolstofdioxide
als avicide.
Vraag 4
Kent u de specifieke voorwaarde voor het afwijken van de Europese
biocidenrichtlijn conform artikel 15, die stelt dat een lidstaat alleen tijdelijk
verboden biociden mag inzetten indien dit noodzakelijk blijkt wegens een
onvoorzien, niet op andere wijze te bestrijden gevaar? Zo ja, kunt u uiteenzetten hoe deze voorwaarde zich verhoudt tot de te voorziene situatie rondom
Schiphol, gezien er al jaren signalen zijn dat de populatie ganzen toeneemt in
de omgeving van Schiphol en algemeen bekend is dat de inrichting van het
landschap rondom Schiphol aantrekkelijk is voor vogels en dit een vergrote
kans op vogelaanvaringen met relatief zware vogels oplevert? Hoe kunt u in
dit licht spreken van een onvoorzien gevaar, dat niet op andere wijze te
bestrijden is? Op basis waarvan negeert u de Europese voorschriften?
Antwoord 4
Ja. De verwachting was dat de genomen maatregelen afdoende zouden
helpen om de risico’s op aanvaringen tussen ganzen en vliegtuigen tot een
minimum terug te brengen. Dat het risico toch zo sterk is toegenomen,
ondanks de genomen maatregelen, was niet te voorzien.
Vraag 5
Heeft u de Europese Commissie geïnformeerd over uw beslissing om hun
besluit omtrent toelating van CO2 als biocide niet af te wachten? Zo ja, kunt u
uiteenzetten of u de Commissie heeft laten weten dat het hier om een
«onvoorzien, niet op andere wijze te bestrijden gevaar» gaat en hoe precies
uw onderbouwing hiervoor luidde? Zo nee, waarom heeft u de Europese
Commissie niet ingelicht?
Antwoord 5
Ja. De Europese Commissie is geïnformeerd over het besluit en de onderliggende redenen om dit besluit te nemen.
Vraag 6
Kunt u bevestigen dat de Europese biocidenrichtlijn vereist dat middelen
getoetst moeten worden op het niet veroorzaken van onnodig pijn en lijden,
waarbij zal moeten worden onderzocht binnen hoeveel tijd de dood van het
dier intreedt en onder welke omstandigheden dat gebeurt? Zo ja, op basis
van welke wetenschappelijke onderzoeken omtrent de effecten van biociden
op dieren meent u de vereiste toets door de Europese Commissie niet te
hoeven afwachten? Vindt u dat ganzen niet onnodig lijden als zij pas na
minstens één minuut het bewustzijn verliezen nadat zij snakkend naar adem
proberen te vluchten waarbij ze door de stress steeds verder buiten adem
raken? Waarom ontbreekt de argumentatie over de dierenwelzijneffecten in
uw besluit?
Antwoord 6
De Europese biocidenrichtlijn geeft in artikel 5 aan dat biociden slechts
toegelaten mogen worden als getoetst is of dergelijke middelen geen
onaanvaardbare effecten hebben op de doelorganismen, zoals onaanvaardbare resistentie of kruisresistentie of onnodig lijden en pijn voor gewervelde
dieren. De toelating van biociden gebeurt door lidstaten na toetsing door die
lidstaten, niet door de Europese Commissie. Voor de dierenwelzijneffecten
verwijs ik naar het rapport «Het doden van wilde ganzen met CO2 en argon»
van de Wageningen Universiteit (nr. 338a). Daarop is mijn besluit gebaseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Uit deze studie blijkt dat de methode van doden met oplopende CO2concentraties (van 0 tot 80% in 1 minuut) als acceptabel wordt bevonden.
Mogelijkheden tot verminderen van de dierenwelzijnrisico’s bij het doden van
wilde ganzen worden niet gevonden in de toepassing van andere dodingmethoden.
Vraag 7
Kunt u uiteenzetten wat de kosten bedragen van de grootschalige vergassing
die u wilt toestaan en wie deze kosten betaalt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Deze bedragen € 4 000 per vangdag inclusief vervoer naar een poelier. De
kosten worden door het ministerie van Infrastructuur en Milieu betaald. Er
zijn in de eerste fase van 8 dagen ongeveer 5 000 grauwe ganzen gevangen.
Vraag 8
Onderschrijft u dat de grote toename in het aantal ganzen in Nederland
voornamelijk wordt veroorzaakt door het steeds groter wordende aanbod van
zeer eiwitrijk grasland, dat ontstaat door het grootschalig mestgebruik in de
landbouw? Zo ja, deelt u de mening dat het niet gerechtvaardigd is om nu
grootschalig ganzen te vergassen terwijl uw beleid zelf bijdraagt aan groei
van de populatie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven, kent het convenant
Reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol een vier sporenaanpak. Eén van
de sporen is het beperken van de foerageermogelijkheden voor risicovolle
vogelsoorten in de omgeving van Schiphol. Ook erkennen zeven maatschappelijk organisaties met hun ganzenakkoord dat ingrijpen in de zomerpopulaties ganzen noodzakelijk is en dat daartoe het streven is om de schade terug
te brengen naar het niveau van 2005. De urgentie van het risico op vogelaanvaringen maakt dat ik deze maatregel moet nemen.
Vraag 9
Wat vindt u er van dat diverse onderzoeken uitwijzen dat de waterpartijen en
landbouwgewassen die nog steeds worden geteeld in de directe omgeving
van de luchthaven, de omgeving erg aantrekkelijk maken voor vogelsoorten
die het luchtverkeer in gevaar kunnen brengen, terwijl internationale
voorschriften3 voorschrijven dat vogelaantrekkende bronnen op en in de
omgeving van een luchthaven dienen te worden voorkomen?
Antwoord 9
Binnen 6 kilometer van het banenstelsel van Schiphol wordt al jaren getoetst
op vogelaantrekkende bronnen. Mede daardoor zijn er geen grote waterpartijen aangelegd sinds de aanbevelingen van de Internationale burgerluchtvaartorganisatie in relatie tot het vogelbeperkingsgebied voor het eerst
werden gepubliceerd (1991).
In het convenant Reduceren risico vogelaanvaringen Schiphol is afgesproken
dat onderzocht moet worden of de vogelbeperkingszone rondom Schiphol
uitgebreid moet worden tot 10 of 13 km en met welke criteria deze zone het
beste uitgebreid kan worden.
Daarnaast wordt in het convenant ook ingezet op het beperken van foerageermogelijkheden in de directe nabijheid van de start- en landingsbanen rondom
Schiphol.
Vraag 10
Waarom heeft u niet in een vroeger stadium internationale voorschriften en
adviesrapporten in acht genomen en daaruit voortvloeiend preventieve
maatregelen getroffen om de ganzen in de omgeving van Schiphol op een
diervriendelijke wijze te weren, terwijl er wel degelijk al jaren signalen zijn dat
de omgeving een aantrekkende werking op vogels had en de ganzenaantallen
toenamen?

3

ICAO Annex 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Zonder veranderingen in de omgeving heeft in vijf jaar tijd een vertienvoudiging van de populatie grauwe ganzen in de 20 km zone rondom Schiphol
plaatsgevonden. Dit vergt dat ik nu met betrokken partijen deze maatregelen
moet nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4