Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-08

Milieuraad

Nr. 759

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT EN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2019
Op 5 maart vindt in Brussel de eerste Milieuraad onder Roemeens
Voorzitterschap plaats. Hierbij ontvangt u, mede namens de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Minister van
Landbouw, Natuur en Visserij, de geannoteerde agenda van deze Raad.
Tijdens deze Raad staan beleidsdebatten op de agenda over de Commissievoorstellen voor de EU-langetermijnstrategie voor klimaat, vergroening
van het Europees Semester, de mededeling over hormoonverstorende
stoffen. Voorts heeft de Roemeense voorzitter vooralsnog aangegeven
een debat over de verordening Waterhergebruik en/of de herziening van
de Drinkwaterrichtlijn te willen agenderen. Een defintief besluit hierover
volgt later, te uwer informatie worden beide onderwerpen opgenomen.
Over eventuele aanvullende wijzigingen in de agenda wordt u mondeling
geïnformeerd tijdens het AO Milieuraad op 20 februari.
EU-langetermijnstrategie voor klimaat
Het Voorzitterschap heeft een beleidsdebat geagendeerd over de
EU-langetermijnstrategie voor klimaat, die de Commissie eind november
2018 presenteerde.1 De visie van de Commissie voor een klimaatneutrale
toekomst is in overeenstemming met de doelstelling van de Overeenkomst van Parijs om de mondiaal gemiddelde temperatuurstijging tot
ruim onder de 2°C te houden en ernaar te streven deze tot 1,5°C te
beperken.
Inzet Nederland
Nederland steunt de door de Commissie voorgestelde ambitie: een
klimaatneutrale Unie in 2050. Dit doel past bij de Nederlandse inzet om
1

kst-21501-08-759
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

COM (2018) 773.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

1

het huidige 2030-doel voor de EU van ten minste 40% op te hogen naar
55%. Een tijdig ingezette, geleidelijke transitie kan immers helpen om de
kosten ervan te beperken. Een ambitieus Europees 2050-doel kan
bijdragen aan het realiseren van de maatregelen onder het Klimaatakkoord, aangezien dit bijdraagt aan een Europees gelijk speelveld en aan
langetermijnzekerheid voor de betrokken sectoren.
De Milieuraad heeft een leidende rol bij de verdere behandeling van de
strategie. Gezien de reikwijdte heeft het Roemeens Voorzitterschap echter
ook gedachtewisselingen over (onderdelen van) deze mededeling
geagendeerd in andere vakraden2. Op dit moment is nog onvoldoende
duidelijk welke invalshoek het Voorzitterschap bij de discussie in de
Milieuraad voor ogen heeft, maar de uitkomst van deze discussie zal naar
verwachting mede richtinggevend zijn voor de bespreking van de
strategie bij de informele Europese Raad in Sibiu op 9 mei a.s.
Indicatie krachtenveld
De presentatie van de strategie is door de lidstaten overwegend positief
ontvangen. Nederland heeft in het voortraject tot aan de publicatie van de
strategie nauw samengewerkt met een groep andere lidstaten om de
Commissie aan te sporen het ambitieniveau in lijn te brengen met de
Overeenkomst van Parijs. Dit heeft o.a. geleid tot een gezamenlijke brief
namens tien EU-klimaatministers3 aan de Commissie, waarin zij wordt
opgeroepen om een duidelijk pad uit te stippelen richting klimaatneutraliteit in 2050. Ook het Europees Parlement heeft deze ambitie in een
resolutie gesteund.
Vergroening van het Europees Semester
De Milieuraad zal van gedachten wisselen over de vergroening van het
Europees Semester, de jaarlijkse coördinatiecyclus van economisch en
budgettair beleid in de EU. Op 21 november 2018 heeft de Europese
Commissie het najaarspakket van het Europees Semester gepubliceerd. In
de jaarlijkse groeianalyse 2019 wordt bij de uitdagingen voor de middellange en lange termijn gewezen op het belang van de beperking van en
aanpassing aan klimaatverandering en het duurzaam gebruik van
natuurlijke hulpbronnen. Investeringen in duurzaamheid en structurele
hervormingen zijn nodig om de Unie verder te ontwikkelen naar een
sterke en duurzame economie.
Het Voorzitterschap neemt het bevorderen van investeringen in
duurzaamheid als uitgangspunt voor de gedachtenwisseling. Investeringen in duurzaamheid door private partijen, door de lidstaten en door de
Unie zijn volgens het Voorzitterschap cruciaal in de transitie naar een
koolstofarme en circulaire economie. Daarnaast wordt het belang van
effectieve en kwalitatief hoogwaardige instituties als voorwaarde voor het
slagen van hervormingen ter bespreking voorgelegd. Het Roemeens
Voorzitterschap beoogt uit deze bespreking een aantal hoofdboodschappen te concluderen die meegenomen worden bij de bespreking van
het Semester in andere Raadsconstellaties en in de verdere onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader.

2

Naast de Milieuraad heeft het Roemeens voorzitterschap gedachtewisselingen over (onderdelen van) deze mededeling voorzien in de Energie-, Transport-, Landbouw- en Werkgelegenheidsraad, alsmede de Raad voor Concurrentievermogen en de Raad voor Economische en
Financiële Zaken.
3
Naast Nederland hebben de klimaatministers van Denemarken, Finland, Frankrijk, Italië,
Luxemburg, Portugal, Slovenië, Spanje en Zweden deze brief ondertekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

2

Inzet Nederland
Het kabinet acht de transitie naar een duurzame, circulaire en koolstofarme economie van toenemend belang voor de macro-economische
ontwikkeling binnen de lidstaten en binnen de Unie. In dit kader ondersteunt Nederland de insteek van het Voorzitterschap om tijdens de
Milieuraad te spreken over investeringen in duurzaamheid als belangrijk
punt bij de vergroening van het Europees Semester. Nederland pleit voor
een steviger verankering van klimaat in het nieuwe Meerjarig Financieel
Kader, onder andere door een verhoging van de klimaat mainstreaming
doelstelling. Daarbij is het belangrijk zowel te investeren in klimaatmitigatie als in -adaptatie. Maar ook voor andere milieuthema’s zijn investeringen belangrijk.
Met een circulaire aanpak wordt innovatie gestimuleerd, duurzamer met
grondstoffen omgegaan, en CO2-uitstoot bespaard. Het initiatief
«duurzame groei financieren» van de Europese Commissie is een
stimulans om ook in de private sector vergroening van financiering te
stimuleren. Er zou echter niet alleen gekeken moeten worden naar
investeringen die direct gericht zijn op duurzaamheid; er kan ook winst
geboekt worden door bij meer reguliere investeringen en overheidsopdrachten te letten op de impact van de investering. Nederland
onderschrijft het belang van goedwerkende en kwalitatief hoogwaardige
instituties als voorwaarde voor het slagen van hervormingen. Ten slotte
acht Nederland het van belang dat de nadruk van het Semester op
economische structuurversterkende maatregelen behouden blijft.
Indicatie krachtenveld
Naar verwachting zijn lidstaten positief over de toenemende aandacht
voor duurzaamheid en klimaat in het Europees Semester en waarderen de
gelegenheid voor een gedachtewisseling hierover in de Milieuraad. Een
meerderheid van de lidstaten zouden in het Semester meer aandacht
willen voor thema’s die een impact hebben op de financieel economische
context maar nog onvoldoende worden meegenomen, zoals circulaire
economie, luchtkwaliteit en biodiversiteit. De meeste lidstaten hebben
nationaal verschillende activiteiten en initiatieven die gericht zijn op het
faciliteren van investeringen in duurzaamheid en op het in kaart brengen
van knelpunten die investeerders ervaren. De discussie in de Milieuraad
zien lidstaten als een gelegenheid om ervaringen hierover te delen.
Hormoonverstorende stoffen
De Europese Commissie heeft op 7 november 2018 een Mededeling
uitgebracht over een alomvattend EU-kader voor hormoonontregelende
stoffen. Om EU-burgers ook in de toekomst een hoog niveau van
bescherming te bieden tegen hormoonverstorende stoffen, wil de
Commissie de strategische aanpak daarvan de komende jaren baseren op
de toepassing van het voorzorgsbeginsel. Deze aanpak heeft tot doel: de
algemene blootstelling van de mens en het milieu aan hormoonverstorende stoffen zoveel mogelijk te beperken; de ontwikkeling van een
grondige kennisbasis te versnellen met het oog op een doeltreffende en
proactieve besluitvorming; een actieve dialoog te bevorderen waarbij alle
betrokkenen worden gehoord en samenwerken.
Inzet Nederland
Het kabinet acht het van groot belang dat stoffen en artikelen veilig
kunnen worden gebruikt. Daarbij past een doortastende aanpak van
hormoonverstorende stoffen, bij voorkeur in Europees en OESO-verband.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

3

Het kabinet streeft ernaar de regelgeving zoveel mogelijk te harmoniseren
voor de verschillende toepassingen waarin hormoonverstorende stoffen
kunnen voorkomen. Wel is het mogelijk dat de specifieke context tot
differentiatie kan dwingen in de wijze waarop de stoffen worden gereguleerd. Het uitgangspunt van het kabinetsbeleid is dat het gebruik van
hormoonverstorende stoffen niet mag leiden tot onaanvaardbare risico’s
voor mens en milieu. Het terugdringen van hormoonverstorende stoffen
is ook van belang voor het realiseren van een circulaire economie.
De in de mededeling aangekondigde acties zijn over het algemeen minder
verstrekkend en minder concreet dan op grond van het 7e milieuactieprogramma (7e-MAP) mocht worden verwacht. Het kabinet is van mening dat
de Europoese Commissie op grond van het mandaat dat zij heeft
gekregen in het 7e-MAP, verplicht is maatregelen te treffen om blootstelling te minimaliseren en te zorgen dat uiterlijk in 2020 alle hormoonverstorende stoffen als Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) op de kandidatenlijst van REACH worden geplaatst. Daarnaast hecht het kabinet er groot
belang aan dat de Commissie nog dit jaar een uitvoeringsprogramma
opstelt met concrete, uitgewerkte acties voorzien van tijdlijnen.
Indicatie krachtenveld
Al in november 2014 hebben acht lidstaten, waaronder Nederland, de
Commissie verzocht om een werkplan op te stellen om de blootstelling
aan hormoonverstorende stoffen te minimaliseren in alle relevante
regelgeving. De bewindspersonen van tien landen4 uitten in juli 2018 in
een brief hun bezorgdheid over het uitblijven van onder meer deze
mededeling.
Naast diverse lidstaten lijkt ook het Europees Parlement kritisch. Omdat
het een Commissiemededeling betreft, zal deze mededeling zelf niet meer
worden aangepast. De inzet van het Europees Parlement en diverse
lidstaten zal gericht zijn op een annex waarin de Commissie wel concrete
acties met bijbehorend tijdspad opneemt.
Verordening Waterhergebruik
De Ministers zullen tijdens deze Raad (mogelijk) voor het eerst spreken
over het in mei 2018 gepresenteerde Commissievoorstel voor een
verordening inzake minimumkwaliteitseisen voor hergebruik van
gezuiverd huishoudelijk afvalwater voor irrigatiedoeleinden in de
landbouw5. Met deze verordening beoogt de Commissie om hergebruik
van water te stimuleren en zo waterschaarste te beperken. Secundair doel
is het voorkomen van potentiële barrières voor het vrije verkeer van
agrarische producten. Vanwege onzekerheid of producten die met
gezuiverd afvalwater zijn bevloeid wel veilig zijn, ziet men graag een
Europees kwaliteitskader hiervoor.
Met dit beleidsdebat hoopt het Voorzitterschap zicht te krijgen op de
belangrijkste politieke punten voor de lidstaten ten aanzien van het
voorstel. Het Voorzitterschap beoogt tijdens de Raad in juni 2019 tot een
algemene oriëntatie te komen.

4

Duitsland, Frankrijk, Finland, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Noorwegen,
Slowakije, Zweden.
5
COM (2018) 337

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

4

Inzet Nederland:
De algemene Nederlandse inzet is weergegeven in het BNC-Fiche6.
Nederland hecht veel waarde aan de waterkwaliteit en zoetwatervoorziening, maar kent geen structurele waterschaarsteproblematiek. Wel zijn
er regionale en tijdelijke waterschaarsteproblemen, wat afgelopen zomer
ook duidelijk is geworden. De scenario’s van het Deltaprogramma
Zoetwater tonen aan dat dit in de toekomst zal toenemen door onder
meer klimaatverandering. Mogelijk zal de toekomstige behoefte om
gezuiverd afvalwater te hergebruiken dan ook toenemen.
Het Kabinet zet zich in om de verordening zo werkbaar mogelijk te maken.
Ook is de Nederlandse inzet erop gericht om geen grote administratieve
lasten bij de lidstaten neer te leggen, bijvoorbeeld door beperkte
rapportageverplichtingen en het voorkomen van verplichte aparte
vergunningstelsels die afwijken van al in lidstaten bestaande vergunningstelsels.
Het Kabinet steunt het doel om waterschaarste te verminderen, maar
vraagt zich af of de huidige opzet het beoogde stimulerende effect zal
hebben.
Krachtenveld:
De onderhandelingen bevinden zich nog in een vroeg stadium en de
posities van lidstaten zij nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Het is wel al
duidelijk dat lidstaten verschillende visies hebben op het Commissievoorstel. Een aantal lidstaten is bang dat het voorstel leidt tot een
verplichting om hergebruik toe te staan, zonder dat men hier nationaal
een eigen afweging in mag maken. Vooral zuidelijke lidstaten, met ruime
ervaring met hergebruik van water, steunen het voorstel, maar vinden het
in de huidige vorm te stringent en veeleisend. Ook is er discussie over de
scope van het voorstel. Momenteel richt de verordening zich enkel tot
gebruik als irrigatiewater in de landbouw. Diverse lidstaten geven aan
open te staan voor het uitbreiden van de scope, andere lidstaten zijn
expliciet tegen uitbreiding, omdat dit niet in de impact assessment is
meegenomen.
Het Europees Parlement heeft het voorstel eveneens nog in behandeling
en lijkt voorstander van het onderzoeken van uitbreiding van de scope
naar meerdere gebruiken. Daarnaast wil het EP de verordening uitbreiden
met verplichtingen voor andere partijen in de keten – zoals eindgebruikers
van het water – waar de Verordening nu nog enkel verplichtingen bij de
zuiveraar neerlegt, maar tegelijkertijd ook maatregelen en monitoring
buiten de cirkel van invloed van deze zuiveraar voorschrijft.
Herziening Drinkwaterrichtlijn
Mogelijk zal de Raad spreken over de herziening van de Drinkwaterrichtlijn, om richting te bepalen op een aantal onderwerpen of om tot een
gedeeltelijke algemene oriëntatie te komen. De Drinkwaterrichtlijn legt de
minimumkwaliteit van het drinkwater in de EU vast. Ook geeft de richtlijn
bepalingen over informatievoorziening naar het publiek, maatregelen,
monitoring en analyse, en rapportage. De Europese Commissie heeft deze
herziening van de Drinkwaterrichtlijn aangegrepen om antwoord te geven
op het Europees Burgerinitiatief Right2Water door het verbeteren van
toegang tot drinkwater op te nemen in richtlijn. Het Voorzitterschap zal
mogelijk de Drinkwaterrichtlijn agenderen voor een algemene oriëntatie in
de komende Milieuraad.
6

Kamerstuk 22 112, nr. 2637.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

5

Inzet Nederland
Nederland onderschrijft de noodzaak tot modernisering van deze richtlijn.
In de onderhandelingen in de Raad heeft Nederland gepleit voor het
verbeteren van de risicobenadering en betere aansluiting op aanpalende
regelgeving, waaronder de Kaderrichtlijn Water, wat ten goede zal komen
aan de borging van de drinkwaterkwaliteit. Dit sluit ook aan bij Nederlands beleid ten aanzien van bescherming van drinkwaterbronnen, en de
nationale inzet voor de aanpak van opkomende stoffen. Een belangrijk
punt voor Nederland is dat de voorschriften consistent zijn met de
Kaderrichtlijn Water. Nederland hecht veel waarde aan toegang tot
kwalitatief goed en betaalbaar drinkwater, maar ziet hier ook een eigen
verantwoordelijkheid voor lidstaten.
Indicatie krachtenveld
De onderhandelingen in de Raad zijn nog volop gaande en er zijn nog een
flink aantal openstaande punten. Het is op dit moment dus ook nog niet
duidelijk of een algemene oriëntatie tijdens de Raad in maart haalbaar is.
Ten aanzien van het opnemen van toegang tot drinkwater aan de richtlijn
is de Raad verdeeld. Met name de zuidelijke lidstaten hebben aangegeven
dat toegang tot drinkwater opgenomen moet worden in de drinkwaterrichtlijn. Een andere groep lidstaten is hier geen voorstander van en ziet
het artikel liever verwijderd. Daarnaast is er een groep, waaronder
Nederland, die het Commissievoorstel op dit onderdeel te gedetailleerd
en voorschrijvend vindt en graag een betere reflectie zou zien van de
verantwoordelijkheid van lidstaten waar het aankomt op toegang tot
drinkwater. Ook op een flink aantal andere onderwerpen zijn lidstaten nog
niet tevreden en wordt nog gewerkt aan een betere uitwerking zoals de
onvolledige uitwerking van de risk-based approach in het voorstel en de
aanpak voor materialen en producten in contact met drinkwater. Ten
aanzien van dit laatste punt zijn veel lidstaten voor het vastleggen van
minimumvereisten in de Drinkwaterrichtlijn.
Het Europees Parlement is in oktober 2018 tot een onderhandelingsmandaat gekomen. Het Europees Parlement wil nadrukkelijk ingaan op
het Burgerinitiatief Right2Water door opname van toegang tot drinkwater
in de richtlijn en verdergaande informatieverplichtingen dan drinkwaterkwaliteit aan de burger. Ook heeft het Europees Parlement amendementen opgenomen ten aanzien van vereisten voor materialen en
producten in contact met drinkwater.
Diversen
AOB: monitoring, de rapportage en de verificatie van kooldioxideemissies door maritiem vervoer
De Commissie zal een presentatie geven over het EU-systeem voor
nauwkeurige monitoring, rapportage en verificatie (MRV) van CO2-uitstoot
en andere relevante informatie van grote schepen die gebruik maken van
EU-havens.
De Commissie zal naar verwachting met een voorstel voor wijzigingen
komen van de EU MRV-verordening, om deze in overeenstemming te
brengen met die van de internationale IMO-overeenkomst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

6

Inzet Nederland
Nederland is voorstander van een vergaande gelijktrekking van de
EU-regelgeving betreffende de monitoring, rapportage en verificatie van
broeikasgasemissies en het Data Collectie Systeem van het IMO.
Krachtenveld
Zowel de Commissie als een grote groep lidstaten zullen voorstander zijn
voor het zoveel mogelijk gelijktrekken van de datacollectiesystemen. Het
uitgangspunt hierbij is om het in de MRV-verordening opgenomen
systeem zoveel mogelijk in stand te houden.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 759

7