Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 168

Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met
een informatieplicht voor
luchthavenexploitanten en enkele technische
verbeteringen

Nr. 9

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 31 maart 2023
Met belangstelling heb ik kennis genomen van het nader verslag van de
Vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat inzake het
wetsvoorstel tot de wijziging van de Wet luchtvaart in verband met een
informatieplicht voor luchthavenexploitanten en enkele technische
verbeteringen.
Hierbij beantwoord ik de door de leden van de Vaste Kamercommissie
gestelde vragen en verzoeken om toelichtingen. Daarbij wordt zoveel
mogelijk de volgorde van het verslag aangehouden.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met een informatieplicht voor
luchthavenexploitanten en de antwoorden uit de eerste schriftelijke ronde.
Deze leden hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
nadere wijziging en hebben hier geen nieuwe vragen over.
Informatieplicht
De leden van de VVD-fractie lezen dat er geen evaluatie van de informatieplicht in het wetsvoorstel is voorzien. Deze leden willen weten waarom dit
niet is voorzien en of er een evaluatie van de informatieplicht komt.
Het uitgangspunt met betrekking tot het opnemen van evaluatiebepalingen is dat dit dient te gebeuren bij voorstellen waar sprake is van een
substantiële beleidswijziging.1 Daar is bij onderhavig wetsvoorstel naar
het oordeel van de Minister geen sprake van. Echter mede in het licht van
de hier onderstaande vraag over de informatieplicht in andere landen ben
ik bereid naar aanleiding van deze vraag een evaluatiebepaling in het

1

kst-36168-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Zie motie van de leden Van Weyenberg en Dijkgraaf, Kamerstukken 2016/17, 34 725, nr. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 9

1

wetsvoorstel op te nemen. Dat wordt geregeld via de bijgaande nota van
wijziging.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de verwachting is dat slechts in
uitzonderlijke gevallen een beroep zal worden gedaan op de informatieplicht, waarbij een spoedige verschaffing noodzakelijk is. Deze leden
willen weten welke gevallen dit precies zijn, hoe spoedig deze
verschaffing zal moeten zijn en in hoeverre op dit moment deze spoedige
verschaffing al voorkomt. Deze leden willen weten of het klopt dat op dit
moment bij een spoedige verschaffing de luchthavenexploitant alle
informatie al altijd verstrekt. Deze leden willen hierbij weten hoe wordt
gegarandeerd dat bedrijfsinformatie niet wordt verstrekt aan derden. Deze
leden willen hierbij weten hoe luchthavenexploitanten hier vanuit kunnen
gaan, waar in het wetsvoorstel deze bedrijfsinformatie wordt beschermd
en op welke wijze deze bedrijfsinformatie wordt beschermd.
Tot op heden is aan informatieverzoeken uiteindelijk altijd voldaan. Ten
aanzien van een spoedige verschaffing moet gezegd worden dat het niet
op voorhand te voorspellen valt in welke situaties een spoedige
verschaffing noodzakelijk zal zijn en hoe spoedig dat dan zal zijn. Te
denken valt aan situaties waarbij aan het Ministerie van IenW termijnen
zijn gesteld of met betrekking tot Kamervragen waarbij spoedige
beantwoording, bijvoorbeeld in relatie tot de actualiteit, gewenst is. Een
voorbeeld van het eerste zou kunnen zijn de vaststelling van een
luchthavenbesluit: zo heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
van State IenW een termijn opgelegd waarop de luchthavenbesluiten voor
de luchthavens Eelde en Maastricht uiterlijk moeten zijn vastgesteld en
gepubliceerd. Om een luchthavenbesluit te kunnen vaststellen moet
worden beschikt over bepaalde informatie, zoals informatie met
betrekking tot de business case van de luchthaven, die nodig is voor het
kunnen vaststellen van regels ten aanzien van de geluidsbelasting en het
externe-veiligheidsrisico. Een ander voorbeeld zou kunnen zijn de
vaststelling van de capaciteitsdeclaratie door Schiphol waarbij door IenW
inzage in de onderbouwing hiervan zou kunnen worden verlangd. Gezien
de internationaal vastgestelde data in het slotallocatieproces kan het
daarbij noodzakelijk zijn informatie vóór een bepaalde datum te
ontvangen zodat indien noodzakelijk kan worden ingegrepen in verband
met de vaststelling van de capaciteitsdeclaratie.
Omdat moeilijk in te schatten valt hoe vaak beroep zal worden gedaan op
de informatieplicht in verband met een spoedige verschaffing van
noodzakelijke informatie, is bij het berekenen van de administratieve
lasten een ruime marge aangehouden. Hierbij is uitgegaan van een
administratieve last van 56 uur per luchthaven. In het verlengde van het
voorgaande is moeilijk om bij voorbaat te voorspellen hoe groot de
informatieopdracht in een specifiek geval zal zijn.
De geheimhouding van bedrijfsgevoelige informatie is op grond van
reeds bestaande (algemene) wetgeving gewaarborgd. Zo moet, wanneer
een luchthavenexploitant aangeeft dat informatie om bedrijfseconomische redenen vertrouwelijk wordt verstrekt, met die omstandigheid
rekening worden gehouden wanneer een verzoek wordt ingediend op
grond van de Wet open overheid; vertrouwelijk verstrekte informatie
wordt – indien het gaat om bedrijfs- en fabricagegegevens – in beginsel
niet verstrekt aan derden. Op grond van de Woo vallen vertrouwelijk aan
de overheid verstrekte bedrijfs- en fabricagegegevens onder de absolute
uitzonderingsgrond van artikel 5.1, eerste lid, sub c, van de Woo (tenzij
sprake is van milieu-informatie, dan kan mogelijk beroep worden gedaan
op de relatieve uitzonderingsgrond van art. 5.1, tweede lid, sub f, van de
Woo). «Andere concurrentiegevoelige bedrijfs- en fabricagegegevens»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 9

2

vallen onder de relatieve uitzonderingsgrond van artikel 5.1, tweede lid,
sub f, van de Woo. Bij toepassing van de relatieve uitzonderingsgrond
dient een belangafweging te worden gemaakt door de Staat, bij
toepassing van de absolute uitzonderingsgrond wordt openbaarmaking
van de informatie geweigerd.
Daarnaast bevatten diverse andere bepalingen, waaronder artikel 9 van de
Ambtenarenwet 2017 en artikel 2:5, eerste lid, van de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) een geheimhoudingsplicht voor degenen die
beschikking krijgt over de informatie. Op grond van de Ambtenarenwet
2017 is de (ex-)ambtenaar verplicht tot geheimhouding van hetgeen hem
in verband met zijn functie ter kennis is gekomen, voor zover die
verplichting uit de aard van de zaak volgt. In de Awb is bepaald dat
iedereen die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan en daarbij de beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het
vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, verplicht is
tot geheimhouding van die gegevens (voor zover geen wettelijk
voorschrift hem tot mededeling verplicht of de noodzaak tot mededeling
voortvloeit uit zijn taak).
Het wordt gelet op bovenstaande niet nodig geacht om in dit wetsvoorstel
aanvullende bescherming op te nemen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de informatieplicht strekt tot alle
taken en bevoegdheden van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat.
Deze leden willen weten wat hiervan het doel is en in hoeverre dit
proportioneel is. Ook willen deze leden weten waarom er niet gekozen is
voor een informatieplicht voor de onderwerpen economie, veiligheid en
milieu, aangezien dit de aanleiding is geweest voor dit wetsvoorstel.
Verzoeken om informatie van de Minister van IenW kunnen ook nu al zien
op alle onderwerpen die binnen de taken en bevoegdheden van de
Minister van IenW vallen op grond van de Wet Luchtvaart. Omdat het
wetsvoorstel beoogt te borgen dat te allen tijde spoedige informatieverschaffing verzekerd is, is in lijn met de huidige werkwijze gekozen voor
een brede reikwijdte van de informatieplicht. Zoals aangegeven in de
Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel bedragen de administratieve
lasten naar schatting maximaal 56 uur x 45 euro= 2.520 euro per jaar voor
de exploitant van de betreffende luchthaven indien de bevoegdheid ook
daadwerkelijk wordt toegepast. Dit wordt proportioneel geacht. Het
wetsvoorstel is er niet op gericht om méér informatieverzoeken te
genereren. Inzet van de informatieplicht is dat informatie sneller wordt
verkregen dan zonder informatieplicht het geval zou zijn geweest, in het
geval dat spoedige medewerking niet voldoende blijkt.
De leden van de VVD-fractie lezen tot hun verbazing dat de regering niet
weet of andere landen een informatieplicht hebben. Deze leden
benadrukken het belang van een goed vestigingsklimaat in Nederland en
willen weten waarom de regering het wetsvoorstel wil doorzetten, terwijl
zij niet weet of andere landen een informatieplicht hebben. Deze leden
zien graag of Duitsland en België Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Polen,
Turkije, Qatar en de Emiraten, die grote overstapluchthavens hebben, een
informatieplicht hebben.
Zoals eerder aangegeven is een informatieplicht als zodanig niet nieuw in
de Nederlandse regelgeving. In de Memorie van Toelichting bij het
wetsvoorstel en in de Nota naar aanleiding van het verslag zijn hierbij
artikel 78 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 96 van de Spoorwegwet
als voorbeeld genoemd. Daarnaast worden reeds verzoeken om informatie gedaan. Gezien het verwachte beperkte gebruik van een wettelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 9

3

informatieplicht en de beperkte administratieve lasten en nalevingskosten
wordt een opname ervan in de Wet luchtvaart proportioneel geacht; de
gevolgen voor het vestigingsklimaat zijn naar verwachting nihil.
Ten aanzien van de vraag of genoemde landen een informatieplicht
hebben is voor wat betreft Duitsland en Turkije de volgende informatie
beschikbaar:
Duitsland:
In Duitsland zijn er geen algemene informatieverplichtingen voor de
luchthavenexploitanten, die voor 100 procent in handen zijn van particuliere aandeelhouders. Ministers kunnen informatie eisen van luchthavens
als:
1. de overheid toezichthoudende verantwoordelijkheden heeft ten
opzichte van de luchthavenexploitant,
2. als de staat aandeelhouder is van de luchthaven, of
3. als er een onderzoek van de politie loopt.
In Duitsland zijn de verschillende onderwerpen (veiligheid, luchthavenexploitatie, milieu) verdeeld over verschillende ministeries – maar ieder
ministerie kan informatie opvragen als dat nodig is voor supervisie door
dat ministerie.
Turkije:
Voor wat betreft Turkije geldt dat er sprake is van een nauwe band tussen
luchthavens en overheid. Op de website van de Turkse overheid2 valt te
lezen dat «[the] General Directorate of State Airports Authority (DHMI) is
responsible for the management of Turkish airports and the regulation
and control of Turkish airspace» en «As a legal entity that has autonomy
over its activities, DHMI is a state-owned enterprise (SOE) that is
associated with The Ministry of Transport and Infrastructure.» Hoewel niet
met zekerheid is uitgesloten dat de Turkse wet geen informatieplicht
bevat, valt te beargumenteren dat dat vanwege het «staats»-karakter van
de luchthavens ook niet nodig zou zijn.
Voor wat betreft de overige landen zal deze vraag worden meegenomen
in de evaluatie zoals opgenomen in de nota van wijziging.
De leden van de VVD-fractie lezen tot hun verbazing dat niet stelselmatig
wordt bijgehouden hoe vaak een verzoek om informatie wordt gevraagd.
Deze leden zien graag een overzicht van het aantal verzoeken van de
afgelopen vijf jaar, om zo meer duidelijkheid te verschaffen.
Ambtelijk wordt zeer regelmatig – vrijwel dagelijks – om informatie
gevraagd. Zowel de vraagstelling als de beantwoording geschiedt op
allerlei verschillende manieren: via e-mail, telefonisch, in overleggen of in
presentaties. Deze informatieverzoeken kunnen zowel eenvoudig als meer
complex van aard zijn, en zien op een scala van soorten informatie, van
vragen over feiten of werkprocedures tot statistische overzichten. Een
exact getal valt daarom niet te geven, maar het gaat om enkele honderden
informatieverzoeken over de afgelopen vijf jaar.
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de informatie voortkomend uit
de informatieplicht er aan beleidsontwikkeling kan worden gedaan. Deze
leden willen weten in hoeverre dat proportioneel is.

2

https://www.dhmi.gov.tr/Sayfalar/EN/AboutUs.aspx.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 9

4

De tekst van het voorgestelde artikel 8a.53a voorziet in een informatieplicht met betrekking tot taken en bevoegdheden op grond van de Wet
luchtvaart. Beleidsontwikkeling moet dus gelieerd zijn aan het informatieverzoek. Deze bepaling bevat derhalve een beperking van de reikwijdte
ten aanzien waarvan een beroep kan worden gedaan op de informatieplicht ten behoeve van beleidsontwikkeling. Gezien de geschatte geringe
gevolgen voor de administratieve lasten zoals hierboven aangegeven
wordt dit proportioneel geacht.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 9

5