Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 304

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
(XIII) voor het jaar 2023 (Tweede incidentele
suppletoire begroting inzake lening Invest-NL in
verband met SIF)

Nr. 4

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 24 april 2023
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit
te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.
De vragen zijn op 16 maart 2023 voorgelegd aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat. Bij brief van 18 april 2023 zijn ze door de
Minister van Economische Zaken en Klimaat beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De griffier van de commissie,
Nava

kst-36304-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 304, nr. 4

1

1
Wat is de (nadere) onderbouwing van de noodzaak van de lening vanuit
de overheid? Kunt u meer informatie geven hierover, bijvoorbeeld om
welk type productiecapaciteit (aan de wal) en welke omvang van de
uitbreiding etc. gaat het?
Antwoord
De uitbreidingsinvestering was nodig om de productiecapaciteit voor
monopiles (funderingen voor windturbines) te vergroten en om het
mogelijk te maken monopiles van een grotere omvang te fabriceren. Die
zijn nodig om de ambities van het kabinet op het gebied van windenergie
realiseren. Vanwege de problematiek omtrent de natuurvergunning werd
het risico voor de bancaire financiers te groot om die uitbreidingsinvestering te kunnen financieren. Dit bracht de gehele financieringsronde in
gevaar, met zwaarwegende gevolgen voor de Nederlandse Wind op Zee
ambities. Aangezien Sif een beursgenoteerd bedrijf is, verwijs ik u voor
meer informatie naar het persbericht dat Sif op 14 februari jl. hierover
heeft uitgebracht.
2
Wat is het plan van aanpak voor het op orde krijgen van de natuurvergunning?
Antwoord
Sif heeft de natuurvergunning aangevraagd bij de provincie Zuid-Holland.
Het Havenbedrijf Rotterdam heeft aangegeven de hiervoor benodigde
stikstofruimte beschikbaar te stellen via de Depositiebank Haven
Industrieel Complex. De provincie Zuid-Holland beoordeelt in de
vergunningsprocedure of Sif hiermee aan de voorwaarden voor het
verkrijgen van een natuurvergunning voldoet.
3
Kunt u uitgebreider toelichten waarom Invest-NL niet in de gelegenheid
was om de lening aan Sif ten laste van diens eigen mandaat te
verstrekken?
Antwoord
Zie het antwoord op 7
4
Waarom is er in dit geval gekozen voor een gespiegelde lening?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 7
5
Waarom is geen gebruik gemaakt van artikel 4, eerste lid, onderdeel E van
de Machtigingswet oprichting Invest-NL dat voorziet in de mogelijkheden
dat Invest-NL op verzoek financiering verstrekt voor rekening en risico van
de Staat?
Antwoord
Het verstrekken van niet-converteerbare leningen valt niet binnen de taak
zoals omschreven in artikel 4, eerste lid, onderdeel e, van de Machtigingswet. De lening die Invest-NL aan Sif verstrekt betreft een lening die
kwalificeert als «vreemd vermogen», zonder de mogelijkheid dat deze
financieringsrelatie kan worden omgezet in een aandelenbelang. Om deze
reden kon niet van dit artikel gebruik worden gemaakt voor het
verstrekken van de lening aan Invest-NL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 304, nr. 4

2

6
Verwacht u de komende jaren vaker een soortgelijke situatie waarbij voor
rekening en risico van de Staat door Invest-NL financiering wordt verstrekt
bedrijven, bijvoorbeeld vanwege noodzaak voor de energietransitie,
vanwege strategische autonomie of voor andere belangrijke vraagstukken?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 7
7
Geeft artikel 4.1.E. van de Machtigingswet Oprichting Invest-NL voldoende
ruimte om Invest-NL deze beschreven rol op zich te laten nemen zonder
het gebruik van een gespiegelde lening? Zo nee, op welke manier kan dit
worden opgelost?
Antwoord
Antwoord 3, 4, 6 en 7
Hoewel de reikwijdte van artikel 4 in beginsel dusdanig ruim is dat
Invest-NL onder normale omstandigheden invulling kan geven aan haar
wettelijke doelstelling, kunnen zich ook in de toekomst wederom
bijzondere situaties voordoen, waarbij vanwege zwaarwegende belangen
binnen een dusdanig (zeer) korte termijn financieel geacteerd moet
kunnen worden, dat Invest-NL niet tijdig zijn normale procedures kan
doorlopen om ten laste van de eigen balans te investeren of financieren.
In de casus Sif was dit het geval, waardoor het risico bestond dat de
financieringsconstructie uit elkaar zou vallen als de reguliere procedure
zou worden doorlopen. Artikel 4, eerste lid, onderdeel e, van de Machtigingswet maakt het mogelijk dat Invest-NL dan toch een rol kan spelen bij
het verstrekken van financiering die vanuit het zwaarwegende algemeen
belang noodzakelijk wordt geacht. In de memorie van toelichting is
beschreven dat het vervullen van een dergelijke rol echter niet (geheel)
voor eigen rekening en risico van Invest-NL geschiedt. Dat betekent
overigens niet dat er dus altijd gebruik gemaakt moet worden van een
gespiegelde lening. Dat dit in de casus Sif het geval was, heeft onder
andere te maken met overwegingen vanuit het staatssteunrecht. Hierbij
speelde het een rol dat de lening alleen binnen de gevraagde termijn
verstrekt mocht worden als er geen sprake zou zijn van onrechtmatige
staatssteun. Daarom moest de lening door de Staat tegen marktconforme
voorwaarden verstrekt worden.
8
Hoeveel andere Nederlandse bedrijven, met name bedrijven die essentieel
zijn voor de energietransitie, dreigen investeringen en financiering mis te
lopen door de onzekere stikstofsituatie?
Antwoord
Hier zijn geen cijfers over te geven, maar in de brief van 25 november
2022 is het kabinet ingegaan op de effecten op het vestigingsklimaat. De
onzekere stikstofsituatie staat de verduurzaming van vele bedrijven in de
weg en hindert ook bedrijven en aanpassingen aan netwerken die
essentieel zijn voor de energietransitie. Het CPB wijst hier ook op in zijn
Centraal Economisch Plan 20231.
9
Waarom is het risico op het verkrijgen van een natuurvergunning te groot
voor de banken?

1

Centraal Planbureau, CPB RAMING maart 2023 – Centraal Economisch Plan 2023, p. 19–22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 304, nr. 4

3

Antwoord
De banken vinden deze uitbreidingsinvestering risicovol omdat afnemers
orders kunnen uitstellen doordat de bouwactiviteiten vertraging oplopen
indien er geen natuurvergunning wordt afgegeven. Dit betreft met name
orders voor grote windparken op zee. Uitstel van orders betekent dat Sif
een grote fabriek heeft die dan niet volledig benut kan worden, terwijl
lasten zoals rente en personeelskosten wel doorlopen met mogelijke
gevolgen voor de capaciteit tot de betaling van de rente en aflossing.
10
Wat gebeurt er met de rente-inkomsten als gevolg van het verstrekken van
de lening van EZK aan Invest-NL?
Antwoord
De rente-inkomsten worden na aftrek van de beheervergoeding van
Invest-NL gestort in een begrotingsreserve om eventuele verliezen op te
vangen.
11
Waarom steken producenten, dan wel afnemers van windmolens, geen
geld in Sif om zo te garanderen dat zij verder kunnen met de aanleg en
exploitatie van windmolens (op zee)?
Antwoord
Deze veronderstelling is onjuist. Ook twee afnemers van de monopiles te
weten Ecowende (een joint venture van Shell en Eneco) en Equinor zijn
betrokken bij de verstrekking van risicokapitaal voor de uitbreidingsinvestering van Sif.
12
Heeft EZK Invest-NL al eerder gemaand te participeren in een lening, ook
wanneer Invest-NL nog niet alle processtappen met de vereiste zorgvuldigheid heeft doorlopen?
Antwoord
De verstrekking van de lening door Invest-NL was een unieke situatie
waarbij Invest-NL zijn hulp in de vorm van expertise op het gebied van
financiering aan EZK heeft aangeboden.
13
Voor hoeveel geld heeft het Ministerie van EZK in 2022 een beroep
gedaan op de comptabiliteitswet artikel 2.27? En voor hoeveel in 2023 tot
nu toe?
Antwoord
In het jaar 2022 is met diverse ISB’s voor een bedrag van € 10,7 miljard
aan kasuitgaven in 2022 en € 12,3 miljoen in 2023 beroep gedaan op de
comptabiliteitswet artikel 2.27, tweede lid.
In het jaar 2023 is er tot nu toe voor een bedrag van € 761,1 miljoen aan
kasuitgaven in 2023 een beroep gedaan op de comptabiliteitswet artikel
2.27, tweede lid.
14
Wat is de argumentatie om in het geval van de lening aan Invest-NL een
beroep te doen op de comptabiliteitswet?
Antwoord
Snel en adequaat handelen met financiering vanuit EZK was noodzakelijk
om de uitbreidingsinvestering van Sif te faciliteren en daarmee te
voorkomen dat de financieringsconstructie uit elkaar viel. Het was hiertoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 304, nr. 4

4

noodzakelijk om een beroep te doen op het tweede lid van artikel 2.27 van
de Comptabiliteitswet zodat het dreigende uiteenvallen van het financiersconsortium kon worden voorkomen.
15
Heeft het bedrijf al een natuurvergunning aangevraagd? Zo ja, wanneer
wordt verwacht dat de procedure is afgerond?
Antwoord
Sif heeft op 3 februari 2023 een vergunning op grond van de Wet
natuurbescherming aangevraagd. De provincie Zuid-Holland heeft de
aanvraag in behandeling. Op deze aanvraag is de uniforme openbare
voorbereidingsprocedure van toepassing, waar een beslistermijn van
26 weken voor staat.
16
Zijn er andere mogelijkheden onderzocht voor de financiering van SIF? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord
Er zijn meerderde opties onderzocht. Zo is gekeken naar subsidie à fonds
perdu. Dit bleek echter geen passend instrument omdat het project als
zodanig geen onrendabele top heeft en er derhalve sprake zou zijn van
staatssteun. Ook is gekeken naar financiering door Invest-NL zelf. Indien
Invest-NL handelt voor eigen risico zou onvoldoende tijd beschikbaar zijn
om alle due dilligance activiteiten te doorlopen. Ook onzekerheid met
betrekking tot het verkrijgen van een natuurvergunning speelt daarbij een
rol.
17
Valt de betreffende investering binnen het mandaat van Invest-NL? Zo ja,
waarom?
Antwoord
Sif vervult een belangrijke rol op het gebied van de energietransitie. Dit
past binnen het investeringsmandaat van Invest-NL. Indien er meer tijd
beschikbaar was geweest voor een grondige due diligence dan had
Invest-NL de financiering mogelijk zelfstandig kunnen verstrekken.
18
Ontvangt Invest-NL een aparte beheervergoeding of is deze verwerkt in de
leningvoorwaarden van InvestNL met EZK?
Antwoord
Invest-NL verstrekt de lening aan Sif en voert het beheer uit van deze
lening. De kosten van dit beheer worden verrekend met de door Invest-NL
aan EZK te betalen rente.
19
Wordt alsnog due diligence verricht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Het achteraf uitvoeren van due dilligence is ongebruikelijk. Het
commitment van de lening van Invest-NL aan Sif is immers onvoorwaardelijk. Uiteraard zorgt Invest-NL voor zorgvuldige monitoring van de
verstrekte lening en de voortgang van de investering. In geval van
bijzondere ontwikkelingen zal ik uw Kamer hierover informeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 304, nr. 4

5