2020D52834

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Financiën heeft op 16 december 2020 enkele
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit
en Belastingdienst voorgelegd over zijn op 20 november 2020 toegezonden brief inzake Instelling en taakopdracht Commissie Draagkracht
(Kamerstuk 32 140, nr. 78).
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Buisman

nds-tk-2020D52834

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het instellingsbesluit van de Commissie Draagkracht. De leden hebben nog enkele
vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie lezen een opsomming van opdrachten en
reflecties door de Commissie Draagkracht. Terecht dat de Commissie
onder meer kijkt naar het bevorderen van arbeidsparticipatie (inclusief de
verstorende belastingheffing wanneer men meer gaat werken). De leden
merken wel op dat in de opdracht een afbakening mist. Kan het kabinet de
onderzoeksopdracht zoals gegeven precies en uitputtend verwoorden? De
Commissie heeft «in ieder geval» vier onderwerpen meegekregen om te
behandelen. Waarom deze vier? Waarom heeft het kabinet het onderwerp
niet afgebakend?
De leden van de VVD-fractie lezen dat bij het vormen van de opdracht niet
wordt uitgegaan van een specifieke definitie van «draagkracht», maar dat
de Commissie de verschillende definities van «draagkracht» in beeld moet
brengen in relatie tot belastingheffing. Waarom is voor deze vorm
gekozen? Wie bepaalt wanneer daadwerkelijk de verschillende definities
van «draagkracht» in beeld zijn gebracht? Hoe wordt voorkomen dat
binnen de Commissie oneindigheid ontstaat over de gebruikte definitie(s),
nu het kabinet de vrijheid tot het bepalen van welke definitie van
draagkracht wordt meegenomen in het onderzoek bij de Commissieleden
zelf legt? Had het kabinet niet beter het Centraal Planbureau (CPB) een
definitie voor «draagkracht» kunnen laten meegeven aan de Commissie?
Zo nee, waarom niet? Wat is volgens het kabinet de definitie van het
begrip «draagkracht»?
Hoe moet het uiteindelijke onderzoeksrapport eruit komen te zien? Kan
het kabinet toelichten wat precies «de verschillende doelstellingen van
belastingbeleid» zijn? De leden spreken de verwachting uit dat de
Commissie met concrete adviezen komt die bijdragen aan het beter
aansluiten van de belastingheffing op draagkracht. De leden lezen dat de
Commissie rekening moet houden met verschillende definities van
«draagkracht», met verschillende doelstellingen van belastingbeleid en
daarnaast geen afgebakende onderzoeksopdracht heeft; hoe vallen uit
deze weinig concrete onderzoekelementen toch concrete adviezen te
formuleren?
De opdracht, zoals verwoord in de kabinetsbrief, schetst een breed palet
aan opdrachten, gerelateerd aan allerlei informatiebronnen. De leden van
de VVD-fractie vragen of de Commissie in haar onderzoek ook kijkt naar
belastingsystemen in andere landen. Zo nee, waarom niet? De leden
verwijzen hierin naar het betalen van belasting als gemiddelde van het
inkomen, de draagkracht van alle Nederlanders tezamen aan het inkomen
van de Nederlandse staat. De leden vragen een reactie op het overzicht
van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
(OESO) van een halve eeuw aan belastingontwikkelingen. Internationaal
gezien draagt een Nederlander per verdiende euro een relatief hoog
percentage af aan belastingen. Kan het kabinet, nu er op voorhand niet is
gekozen de onderzoeksopdracht af te bakenen, de Commissie vragen in
het onderzoek ook te kijken en rekening te houden met internationale
trends van belastingbeleid en internationale ontwikkelingen in draagkracht? Zo nee, waarom niet?

2

De leden van de VVD-fractie vragen hoe het kabinet is gekomen tot de
Commissieleden. Op basis waarvan is gekomen tot deze selectie? Wat zijn
de expertises van de verschillende Commissieleden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het instellingsbesluit van de Commissie Draagkracht. Allereerst zijn zij verheugd dat de
Commissie waar zij het kabinet om verzocht hebben al zo snel is opgericht
en aan het einde van het eerste kwartaal van 2021 haar bevindingen zal
rapporteren. Wel hebben deze leden nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben naar de achtergrond van de
Commissieleden gekeken en het valt hen op dat veel van de leden een
economische achtergrond hebben. Kan het kabinet aangeven wat de
overweging is geweest om voornamelijk economen plaats te laten hebben
in de Commissie? Is draagkracht niet in beginsel een fiscaal en juridisch
begrip? Is de Commissie wat dat betreft wel voldoende gebalanceerd om
ook het fiscale en juridische perspectief te borgen?
De leden van de CDA-fractie willen ook expliciet benoemen dat zij graag
zouden vernemen wat het relevante bestaansminimum is voor standaardhuishoudens en of zij daar bij de huidige institutionele setup aan
toekomen. Alleen als dat bestaansminimum – bijvoorbeeld zoals het
Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) dat berekent – helder
gedefinieerd is, dan kan er een inschatting gegeven worden van de
draagkracht en de mogelijkheden om belasting te betalen (of de noodzaak
toeslagen te ontvangen om het relevante minimum te bereiken).
Verder verwachten de leden van de CDA-fractie niet alleen een reflectie op
de nevendoelen (verhogen arbeidsparticipatie), maar ook de nevenschade. Dan denken deze leden dus aan de gevolgen van prikkels
wanneer mensen, buiten hun schuld, echt geen werk kunnen vinden. Zij
merken op dat bijvoorbeeld de helft van de mensen met een Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA)-uitkering er niet in slaagt
om ten minste 50% van de restverdiencapaciteit te benutten en daardoor
terugvalt tot een zeer laag inkomen.
Tot slot: deze leden hopen dat de Commissie er ook in slaagt met
praktische aanbevelingen te komen die ook tot een vereenvoudiging
leiden en niet tot een nog ingewikkelder stelsel.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben nog enkele vragen over de
instelling van de Commissie Draagkracht.
Is de Commissie ook bereid om in te gaan op de vragen die zijn gesteld in
het schriftelijk overleg over inkomensongelijkheid van 10 juni 2020
(Kamerstuk 32 140, nr. 72)? Bijvoorbeeld als het gaat over vermogenswinst en rentebetalingen die gevolgen hebben voor de draagkracht van
mensen? Of de koerswinsten van aandelen die de draagkracht vergroten?
Gaat de Commissie ook kijken naar de totale lasten- en premiedruk in
Nederland?1 Waaruit blijkt dat de laagste 10% welvaartsgroep 42,7%
betaalt aan totale lasten en premiedruk terwijl de rijkste 10%-groep 48,1%
aan totale lasten en premiedruk betaalt?
1

Centraal Bureau voor de Statistiek, Welvaart in Nederland, 2019.

3

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen
van het kabinet een Commissie Draagkracht in te stellen en hebben hierbij
enkele vragen en opmerkingen. Om te beginnen willen de leden vragen of
het kabinet kan aangeven waarom gekozen is voor deze leden, per lid.
Ook willen deze leden graag vernemen welke affiniteit of ervaring
individuele Commissieleden hebben met het ontbreken van financiële
draagkracht en de impact die dat heeft op een individu en zijn of haar
kinderen en omgeving.
De leden van de SP-fractie lijkt het waardevol te onderzoeken hoe het
beginsel van draagkracht kan worden verankerd in het belastingstelsel. De
leden van de SP-fractie vinden het ook relevant om te bezien hoe de
gezinssamenstelling van invloed kan zijn als het bestaande belastingstelsel als uitgangspunt wordt genomen. Deze leden merken wel op dat
gezinssamenstelling zeker niet de enige factor is die van grote invloed is
voor de financiële draagkracht en zij vragen hoe de Commissie talloze
ándere criteria zal betrekken. Uitgaande van het huidige belastingstelsel
stellen de leden van de SP-fractie voor om tevens de volgende factoren
voor draagkracht mee te nemen in de analyse:
– verschil tussen lage en middeninkomens enerzijds en hoge inkomens
anderzijds en de fiscale behandeling van deze inkomens (toeslagen,
aftrekposten, belastingkortingen);
– verschil van de structurele fiscale bevoordeling van kopers ten
opzichte van huurders en de gevolgen daarvan voor de draagkracht in
kaart te brengen;
– de gevolgen van de belastingvrijstelling op huurinkomsten van
huisjesmelkers voor de draagkracht van huurders;
– de ontwikkeling van de draagkracht van huurders in de afgelopen
decennia in relatie tot overheidsbeleid;
– de gevolgen voor de draagkracht van de uiterst gunstige behandeling
van ondernemers ten opzichte van de gevolgen voor de draagkracht
van de inkomstenbelasting voor werknemers;
– de mate van economische zelfstandigheid van mensen met werk in
relatie tot het (samengestelde) inkomen;
– de gevolgen van flexibilisering van de arbeidsmarkt op de draagkracht
van zowel alleenstaande als samenwonende mensen met kinderen;
– de gevolgen van slechte draagkracht voor opgroeiende kinderen.
De leden van de SP-fractie horen graag hoe de Commissie met deze
factoren zal omgaan of dat ze deze zal betrekken in de analyse en het
onderzoek.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de SGP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het Instellingsbesluit Commissie Draagkracht. Zij zijn verheugd dat deze
Commissie ingesteld is, die onderzoek gaat doen naar en een reflectie zal
geven op het begrip draagkracht in het belastingstelsel. Deze leden hopen
dat de bevindingen van deze Commissie zullen bijdragen aan een betere
inbedding van het begrip draagkracht in het belastingstelsel en dat de
conclusies van de Commissie bijdragen aan het ontwikkelen van concrete
beleidsopties om de belastingheffing beter aan te laten sluiten bij de
draagkracht van gezinnen. Tevens hopen en verwachten de genoemde
leden dat de conclusies van de Commissie bijdragen aan het eerlijker en
rechtvaardiger maken van de verhouding tussen eenverdieners- en
tweeverdienersgezinnen aangaande de belastingheffing. Deze leden
hebben nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Commissie zal ingaan op de
definities van het begrip draagkracht in relatie tot de belastingheffing, en

4

hoe deze zich verhouden tot de verschillende doelstellingen van het
belastingbeleid. Als voorbeeld van een doelstelling wordt het bevorderen
van arbeidsparticipatie genoemd. Deelt het kabinet de mening dat het
slechts één van de vele doelstellingen is? En dat bijvoorbeeld ook het
bevorderen en mogelijk maken van het verlenen van mantelzorg
doelstelling van het belastingbeleid is? Wordt ook deze doelstelling, naast
vele andere, door de Commissie in het onderzoek betrokken?
De Commissie gaat bezien hoe (het verschil in) draagkracht tussen
verschillende groepen in kaart gebracht kan worden, zo lezen de leden
van de SGP-fractie. Worden de uitkomsten daarvan ook direct door de
Commissie toegepast? Met andere woorden: gaat de Commissie ook de
draagkracht van verschillende groepen in kaart brengen (kwalitatief of
kwantitatief) of gaat de Commissie enkel bezien hoe dat kan?
De leden van de SGP-fractie lezen dat ook het verzoek in de motie-Stoffer
c.s. (Kamerstuk 35 570 IX, nr. 18) meegenomen is in het Instellingsbesluit.
Deze leden vragen of de Commissie niet alleen kijkt met welke mate en
wat voor soort kosten huishoudens met kinderen te maken krijgen ten
opzichte van huishoudens zonder kinderen, maar ook hoe deze verschillen
uitwerken op de draagkracht van deze groepen? Deelt het kabinet de
mening dat dit een nuttig onderdeel is van de taakopdracht en zo nodig
toegevoegd moet worden?
De leden van de SGP-fractie vragen of het klopt dat er in de taakopdracht
niet expliciet wordt ingegaan op het analyseren hoe belastingmaatregelen
die in het verleden genomen zijn zich verhouden met de draagkracht van
verschillende groepen. Deelt het kabinet de mening dat het nuttig is om
lessen te trekken uit het verleden, met betrekking tot de vraag hoe (fiscale)
maatregelen (niet per maatregel, maar op abstractieniveau) effect hebben
gehad op de draagkracht en hoe deze maatregelen uit het verleden zich
verhouden tot de draagkracht van verschillende groepen? En dat deze
lessen nuttig kunnen zijn bij het vormgeven van toekomstige maatregelen? Is het kabinet bereid deze taak expliciet aan de taakopdracht toe te
voegen?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Commissie gevraagd is om ook
de inbreng van de Kamer in het debat over het Belastingplan te betrekken
bij de werkzaamheden. Kan het kabinet dit nader toelichten? Worden
hierbij alle opmerkingen meegenomen die over de Commissie Draagkracht of over draagkracht in het algemeen gemaakt zijn meegenomen?
II Reactie van de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst

5