28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

2 8 E V O O R T G A N G S R A P P O R TA G E
ZANDMAAS EN GRENSMAAS

1 JANUARI – 30 JUNI 2015

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

2

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Inhoud
Samenvatting ................................................................................................................................................ 5
1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 7
1.1 Inleiding ..................................................................................................................................................................... 7
1.2 Leeswijzer................................................................................................................................................................... 7
2. Het programma in zijn omgeving ......................................................................................................... 9
3. Essentialia Zandmaas en Grensmaas ...................................................................................................11
3.1 Doelstellingen ....................................................................................................................................................... 11
3.2 Maatregelenpakket ............................................................................................................................................. 11
3.3 Convenantpartners ............................................................................................................................................. 11
3.4 Historisch financieel overzicht ........................................................................................................................ 11
4. Voortgang ............................................................................................................................................ 133
4.1 Zandmaas ............................................................................................................................................................... 14
4.2 Grensmaas .............................................................................................................................................................. 15
4.3 Kaden ....................................................................................................................................................................... 17
5. Projectbeheersing ..................................................................................................................................18
5.1 Kwaliteit ................................................................................................................................................................... 18
5.2 Scopewijzigingen ................................................................................................................................................. 18
5.3 Planning .................................................................................................................................................................. 18
5.4 Financiën ................................................................................................................................................................. 21
5.5 Risico’s ..................................................................................................................................................................... 27
5.6 Prognose eindstand ........................................................................................................................................... 32
Bijlage 1 Afkortingenlijst ...................................................................................................................................... 35
Bijlage 2 Karakterisering Zandmaas projecten............................................................................................ 37
Bijlage 3 Karakterisering Grensmaas projecten .......................................................................................... 40
Bijlage 4 Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute ................................................................... 43
Bijlage 5 Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas...................................................................... 45
Bijlage 6 Toelichting mutaties VGR 26 ........................................................................................................... 47

3

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

4

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Samenvatting
Voortgang algemeen
De deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas zijn volop in uitvoering. Alle projecten liggen op koers.
Voortgang Zandmaas
De werkzaamheden bij de diverse projecten in het Zandmaasgebied verlopen volgens planning. De
aanleg van de Zuidgeul bij Well Aijen is gestart. Zelfrealisator Kampergeul heeft ook het eerste half jaar
van 2015 verder gewerkt aan de Noordgeul.
De ontgravingswerkzaamheden van vermarktbaar materiaal in het stuwpand Sambeek verlopen
inmiddels weer voorspoedig. Het ontgraven en afvoeren van niet-vermarktbaar materiaal verloopt
volgens planning en is bijna gereed. De eerste stap van de peilopzet in stuwpand Sambeek (10 cm) is
gerealiseerd. De tweede en laatste stap is voorzien voor 15 juli 2015.
De aanvullende werkzaamheden voor het retentiebekken Lateraalkanaal-West (LKW+) vorderen goed
en verlopen volgens planning.
Het eerste half jaar van 2015 is geen grond aangekocht voor het realiseren van de natuurdoelstelling
van Zandmaas. Doordat er gewerkt wordt op basis van vrijwillige grondaankoop is het risico reëel dat
het volledig realiseren van de natuurdoelstelling vóór 31 december 2015 niet wordt gehaald. Hiervoor
worden aanvullende beheersmaatregelen genomen zoals het mogelijk toch vestigen van
onteigeningstitels, het verwerven van alternatieve gronden en het oprekken van de termijn van
minnelijke verwerving.
Voortgang Grensmaas
Het Consortium Grensmaas (CG) werkt op diverse locaties aan het Grensmaasproject.
In Borgharen zijn alle werkzaamheden gereed. In Aan de Maas zijn de afwerking van de dekgronden,
de inrichting en de afrondende werkzaamheden nagenoeg gereed. De oplevering van beide locaties is
voorzien in het tweede half jaar van 2015.
In Itteren vorderen de ontgravingswerkzaamheden gestaag. De locatie dient volgens planning eind
2017 te worden opgeleverd. In Trierveld/Koeweide zijn de voorbereidende werkzaamheden voor de
aanleg van de werkhaven en het voordepot in volle gang.
In maart is de zesde monitoringsrapportage opgeleverd. In lijn met de voorgaande
monitoringrapportages wordt daarin gemeld dat - hoewel de afzetvolumes van het Consortium
Grensmaas achterblijven - vooralsnog geen beroep op de leningfaciliteit wordt verwacht. In de
rapportage is aangegeven dat - indien de afzetvolumes langdurig achterblijven bij de verwachtingen –
een beroep op de leningfaciliteit op termijn niet is uit te sluiten. Tevens bestaat dan het risico dat de
grindwinning niet binnen de contractuele termijn (eind 2023) kan worden afgerond. De peildatum voor
de zevende monitoringrapportage (over het eerste halfjaar van 2015) is 1 juli 2015. Deze rapportage
wordt in september verwacht.
De werkzaamheden om de aanvullende Boertienmaatregelen (Boertien-plus) ten uitvoer te brengen
zijn door Vlaanderen en Maaswerken gestart. In de voorbereiding is enige vertraging opgelopen, maar
dit heeft geen invloed op de einddatum van het project.
Voortgang prioritaire kademaatregelen
De uitvoering en voorbereiding van sommige dijkringen van prioritaire kademaatregelen ondervindt
vertraging. Het waterschap meldt dat de geraamde kosten voor de dijkringen van werkpakket 1 (Mook,
Afferden en eiland van Bergen) en 2 (Lottum, Grubbenvorst en Neer) beduidend hoger zijn dan het
beschikbare budget. Er wordt overlegd of en hoe de gemelde budgetproblematiek kan worden
opgelost. Voor de dijkringen van werkpakket 1 wordt gestuurd op het tijdig nemen van de
projectbesluiten Eiland van Bergen en Afferden in 2015, zo mogelijk ook het projectbesluit Mook. Voor
de dijkringen van werkpakket 2 wordt gestuurd op het nemen van de projectbesluiten in het eerste

5

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

kwartaal van 2016. De totale planning sluit nog steeds met een ruime buffer binnen de einddatum van
2020.
Projectbeheersing
In 2015 wordt via het auditprogramma Maaswerken (waar Zandmaas en Grensmaas deel van uit
maken) vooral aandacht geschonken aan interne kwaliteitsborging op de contractbeheersing. Elk
project in uitvoering wordt jaarlijks twee keer geaudit. De focus hierbij ligt op het omgaan met risico’s
en het sluiten van de projectbeheercyclus. Naast de inhoudelijke audits op het
contractbeheersingsproces is in het eerste half jaar van 2015 ook intensief getoetst op de
rechtmatigheid van betalingen. Uit de audits is gebleken dat de interne processen binnen de
deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas beheerst worden en dat de contractbeheersing op orde is.
Het auditplan Maaswerken 2014/2015 bouwt voort op de huidige manier van werken.
Financiën en risico’s
Het projectbudget van Zandmaas is in de verslagperiode niet gewijzigd en bedraagt € 406,7 miljoen.
De prognose eindstand is € 0,9 miljoen gedaald tot € 391,1 miljoen en ligt op peildatum 30 juni 2015
€ 15,6 miljoen onder het beschikbaar budget.
Het projectbudget van Grensmaas is eveneens ongewijzigd en bedraagt € 150,1 miljoen. De prognose
eindstand is hier € 0,4 miljoen gestegen tot € 139,7 miljoen en ligt op peildatum 30 juni 2015 € 10,4
miljoen onder het beschikbaar budget.

6

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

1. Inleiding
1.1 Inleiding
Deze halfjaarlijkse rapportage wordt uitgebracht in het kader van de ‘Regeling Grote Projecten’ van de
Tweede Kamer en betreft de periode van 1 januari tot en met 30 juni 2015. De rapportage beschrijft de
voortgang van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas binnen het programma Maaswerken.
Tevens is een financiële verantwoording opgenomen waarin vooral aandacht wordt besteed aan
afwijkingen ten opzichte van de vorige periode. Ten slotte zijn de risico’s van de deelprogramma’s in
beeld gebracht.
Naast genoemde deelprogramma’s maakt het deelprogramma Maasroute deel uit van Maaswerken.
Dit deelprogramma is door de Tweede Kamer niet aangewezen als Groot Project en daarom niet
meegenomen in deze voortgangsrapportage, uitgezonderd daar waar relevante raakvlakken zijn met
Zandmaas en Grensmaas.

1.2 Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft kort de relevante ontwikkelingen in de omgeving van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas. Na een beschrijving van de essentialia van de deelprogramma’s in hoofdstuk
3 beschrijft hoofdstuk 4 de voortgang en de diverse raakvlakken. In hoofdstuk 5 ligt het accent op
eventuele scopewijzigingen en mutaties in de planning, de financiën en de belangrijkste risico’s ten
opzichte van voorgaande rapportages.

7

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

8

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

2. Het programma in zijn omgeving
Een groot programma als Maaswerken met een lange uitvoeringsduur staat constant onder invloed
van zijn omgeving. Naast ruimtelijke ontwikkelingen in en nabij het Maasdal kunnen dat ook
veranderingen in beleid en wet- en regelgeving zijn. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de
communicatie met de omgeving van de Maaswerken en aan Maaswerken in de media.
De Tweede Kamer heeft ingestemd met de Omgevingswet die in 2018 moet ingaan. In de
Omgevingswet gaan 26 sectorale wetten op. Hoewel het grootste deel van de Maaswerkenprojecten in
2018 al gereed is, kan de proceduretijd van de nog uit te voeren Maaswerkenprojecten door de
Omgevingswet versneld worden.
Daarnaast heeft van april tot juni 2015 de consultatie plaatsgevonden voor de wijziging van de
Waterwet, die moet ingaan op 1 januari 2017. Hierin worden nieuwe eisen voor primaire waterkeringen
opgenomen.
Zandmaas
Het grote nieuwsitem voor Zandmaas in het eerste half jaar van 2015 was de start van de aanleg van
de hoogwatergeul langs de Maas bij Well. In Dagblad de Limburger, de website van 1Limburg.nl, De
Gelderlander en wat kleinere lokale nieuwssites verschenen artikelen over de hoogwatergeul die eind
dit jaar klaar moet zijn en de kans op natte voeten bij hoogwater aanzienlijk verkleint.
Op vrijdag 27 februari 2015 vond de officiële start plaats van de herinrichting van de Heukelomse
Beek. Hier ontstaat een gebied dat inspeelt op de wisselende waterstanden van de Maas en rekening
houdt met de agrariërs die er gebruik van maken. Heukelomse Beek is een samenwerkingsproject van
de provincie Limburg, Waterschap Peel en Maasvallei, Rijkswaterstaat, Stichting Limburgs Landschap,
Staatsbosbeheer, Stichting Natuurlijk Heukelomse Beekdal en de gemeente Bergen.
Verder heeft Maaswerken toelichtingen gegeven aan bewoners en belangstellenden over het
retentiebekken Lateraalkanaal West en de ‘Lob van Gennep’.
Grensmaas
Eind januari 2015 vond de première plaats van de L1-documentaire ‘Grensmaas tot de dood en verder’.
Behalve de grindwinning, rivierbeveiliging en natuurontwikkeling wordt ook de relatie van het project
met de bevolking belicht. Tijdens de première is ook het eerste exemplaar van het boek van Peet
Adams ‘De strijd die nooit ophoudt’ gepresenteerd. Dit boek beschrijft de ontwikkelingen rond de
rivierbeveiliging vanaf de overstromingen in 1993 en 1995. Daarnaast geeft het een beeld van de
enorme inspanningen die nog nodig zijn om de bevolking meer bescherming te bieden tegen nieuwe
overstromingen. De documentaire over de Grensmaas werd in de dagen na de première via L1 op
televisie uitgezonden.
Eind januari bericht Dagblad de Limburger over de objectiviteit van de schade-experts bij recent
ontstane schade aan woningen van inwoners van Borgharen, Itteren, Bunde en Geulle. De inwoners
hebben sterk het vermoeden dat die klachten het gevolg zijn van de werkzaamheden. Experts leggen
de oorzaak echter in alle gevallen elders.
Het Grensmaasproject verplaatst zich noordwaarts. Een onderwerp dat de media in Limburg hebben
opgepikt en waaraan veel aandacht is besteed. Het kleine dorpje Schipperskerk wordt de komende
jaren het epicentrum van het Grensmaasproject. Consortium Grensmaas richt er een presentatieruimte
in om uitleg te geven over het project dat veel internationale belangstelling trekt. Schipperskerk wordt
de uitvalsbasis voor delegaties van overheden, bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Kasteel
Hartelstein in Itteren, dat ook zo’n functie heeft, heeft sinds 2008 12.000 bezoekers verwelkomd.

9

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Er wordt dieper ingegaan op de impact die werkzaamheden op de inwoners gaat hebben en op de
zorgen die de inwoners uiten over de recreatie rond de Maas als hele gebieden er lange tijd als een
maanlandschap uit komen te zien. Er wordt door Consortium Grensmaas gerefereerd aan de tevreden
inwoners in het zuiden die ook eerst met argusogen en wantrouwen het project op zich af zagen
komen, maar waar het uiteindelijk qua overlast is meegevallen.
In april 2015 besteedt Dagblad De Limburger aandacht aan de recreatievisie van de Maasdorpen
Itteren en Borgharen. Na de afgravingswerkzaamheden voor het Grensmaasproject wil de gemeente
de recreatie weer optimaal benutten in de omgeving en werkt de plannen uit in overleg met de
dorpsraden. De recreatievisie kwam tot stand na meerdere inspraakrondes van de dorpsraden.
De open Grensmaasdag van 6 juni in Itteren en Borgharen vormde aanleiding voor de nodige mediaaandacht. In de Nummer 1 (Limburgs maandblad) een blik achter de schermen van het grootste
rivierbeveiligingsproject van Nederland. Er volgt een terugblik op de afgelopen zeven jaar en de
bijzondere contractvorm wordt benadrukt. Er is in de loop der jaren door het opbouwen van een
goede relatie en eerlijke communicatie veel draagvlak gewonnen onder de lokale bevolking waar
aanvankelijk veel weerstand zat.
In juni bericht de Belgische krant ‘Het belang van Limburg’ over het nieuwe grinddecreet dat bepaalt
dat toekomstige ontginningen in België enkel mogen plaatsvinden indien er een maatschappelijk
belang aan vasthangt. Bovendien mag de gemeente Dilsen-Stokkem een vaste grindheffing vragen. De
grindbedrijven, die tegen een vaste belasting zijn omdat ze per project willen bekijken welke heffing
haalbaar is, zien dit niet zitten en overwegen opnieuw naar de Belgische Raad van State te stappen.
Tenslotte is er ook internationaal belangstelling voor Grensmaas: het project is op de RESTORE
conferentie in Brussel enthousiast ontvangen als prachtig voorbeeld hoe delfstoffenwinning, natuur en
landschap samen kunnen gaan.

10

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

3. Essentialia Zandmaas en Grensmaas
3.1 Doelstellingen
Na de twee hoogwaterperioden in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995 presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan Grote Rivieren. De Zandmaas en Grensmaas maakten deel
uit van dit plan. Het Deltaplan Grote Rivieren is in 2005 opgegaan in de Wet op de Waterkering, die
vervolgens is opgegaan in de Waterwet. De belangrijkste doelstelling van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas is het verbeteren van de bescherming van inwoners van Limburg en NoordBrabant tegen hoogwater in de Maas. In bijlage 2 en 3 zijn de karakteristieken van de
deelprogramma’s geschetst. De projecten voor hoogwaterbescherming dienen voor de Zandmaas in
2015 en voor de Grensmaas in 2017 te zijn gerealiseerd. De prioritaire (sluitstuk)kaden dienen uiterlijk
in 2020 te zijn gerealiseerd. Voor de bevolkingscentra langs de Zandmaas diende de bescherming
echter vóór 2008 te zijn bereikt. Daarom zijn de kademaatregelen in de gemeenten Roermond, Venlo,
Gennep en Mook en Middelaar met voorrang uitgevoerd. Belangrijke nevendoelstellingen van de
deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas zijn natuurontwikkeling en delfstoffenwinning (zand en
grind).
3.2 Maatregelenpakket
Het maatregelenpakket (projecten) van Zandmaas bestaat onder meer uit het aanleggen en verhogen
van kaden, het verruimen van de rivier de Maas, de aanleg van een retentiegebied en
hoogwatergeulen en het creëren van gebieden waar natuurontwikkeling kan plaatsvinden. Dit wordt
gecombineerd met de winning van zand. Daarnaast vindt de uitvoering van peilopzet plaats om de
nadelige effecten voor de landbouw en de scheepvaart te mitigeren. Het maatregelenpakket van de
Grensmaas bestaat uit het verruimen van de rivier, de aanleg van kaden, dekgrondbergingen,
nevengeulen en natuurontwikkeling. Dit wordt gecombineerd met de winning van zand en grind.
Daarnaast vinden projecten plaats om te voorkomen dat de grondwaterstand daalt.
3.3 Convenantpartners
Bij de deelprogramma’s zijn drie convenantpartners betrokken: het ministerie van Infrastructuur en
Milieu (IenM), de provincie Limburg en het ministerie van Economische Zaken (EZ). Zij hebben in 1997
de ‘Bestuursovereenkomst Maasproject’ getekend. Hierin zijn o.a. afspraken gemaakt over
doelstellingen, samenwerking, verantwoordelijkheden en financiële aspecten. Maaswerken bereidt de
verschillende projecten voor en voert deze uit. Maaswerken valt financieel en organisatorisch onder de
verantwoordelijkheid van het ministerie van IenM.
3.4 Historisch financieel overzicht
De financiële bijdrage van IenM aan de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas bedroeg op het
moment van het Ontwerp Tracébesluit Zandmaas/Maasroute (OTB 1998) € 358,5 miljoen. Het totale
projectbudget van Zandmaas en Grensmaas sloot op dat moment op € 381 miljoen, prijspeil 1998. De
uitsplitsing van dit projectbudget voor Zandmaas en Grensmaas is weergegeven in tabel 1.
Tabel 1 Referentiebudget voor Maaswerken ten tijde van OTB 1998
Onderdeel en bijdrage
Zandmaas

Bijdrage I&M
Bijdrage EZ en provincie Limburg

Totaal
Grensmaas
Totaal

Bijdrage I&M
Bijdrage nog te verdelen over convenantpartners

Miljoen gulden
prijspeil 1998
680
27

Miljoen euro
prijspeil 1998
308,6
12,3

707

321

110
23

49,9
10,4

133

60

11

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015
Totaal Zandmaas en Grensmaas

RWS-2015/30286
840

3811

1

Het bedrag van € 381 miljoen is inclusief € 10 miljoen van EZ. Deze bijdrage loopt niet via de begroting van I&M maar via de
begroting van EZ. Dit is in tabel 3 (projectbudget) en tabel 4 en 5 (mutatieoverzichten Zandmaas en Grensmaas) gecorrigeerd

12

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Figuur 1

RWS-2015/30286

Stand van zaken hoogwaterbeschermingsprojecten Zandmaas en Grensmaas
per 30 juni 2015

13

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

4. Voortgang
4.1 Zandmaas
Uitvoering retentiegebied Lateraalkanaal West
De werkzaamheden om de bestaande kaden in het retentiebekken te laten voldoen aan de meest
recente ontwerpeisen vorderen goed en worden naar verwachting conform planning vóór medio
oktober 2015 (start hoogwaterseizoen) uitgevoerd. De einddatum voor het bereiken van de
hoogwaterdoelstelling blijft daarmee gehandhaafd.
Uitvoering rivierverruiming en peilopzet stuwpand Sambeek
De ontgravingswerkzaamheden van niet-vermarktbaar materiaal ten behoeve van de te bereiken
hoogwaterdoelstelling zijn bijna gereed. Er is discussie gerezen met zelfrealisator DCM of de
afgesproken hoeveelheid niet-vermarktbaar materiaal die geleverd zou worden aan de bergingslocatie
Lomm niet al bereikt is. Voor de levering van het nog resterende deel worden met DCM nadere
afspraken gemaakt. De ontgravingswerkzaamheden van vermarktbaar materiaal verlopen inmiddels
weer voorspoedig na de brand in de zandfabriek te Moerdijk. De eerder opgelopen vertraging heeft
geleid tot een aanpassing van de planning. De nieuwe einddatum voor de ontgravingswerkzaamheden
staat gepland op 30 oktober 2015. De datum voor het bereiken van de hoogwaterdoelstelling (31
december 2015) blijft ongewijzigd haalbaar.
De eerste stap van de peilopzet (10 cm) is per 1 juli 2014 gerealiseerd. De tweede en laatste stap (15
cm) is voorzien voor 15 juli 2015.
Uitvoering hoogwatergeulen
Hoogwatergeul Lomm
De zandwinning in de hoogwatergeul Lomm door zelfrealisator DCM ligt op schema. DCM heeft een
notitie opgesteld met de conclusie dat de hoogwaterdoelstelling 2015 inmiddels is gerealiseerd.
Hoogwatergeul Well Aijen (Noordgeul en Zuidgeul)
Zelfrealisator Kampergeul B.V. heeft ook het eerste half jaar van 2015 volgens planning verder gewerkt
aan de afgraving van de dekgrond en aan de zandwinning van de Noordgeul. De verplichting van
Kampergeul B.V. om de voor het bereiken van de hoogwaterdoelstelling benodigde
waterstandsverlaging (3 à 4 cm) per 31 december 2015 te realiseren is formeel vastgelegd. Door
Kampergeul is een notitie opgesteld waarin zij aangeeft hoe zij eind 2015 invulling geeft aan de
hoogwater- en natuurdoelstelling zoals die in de overeenkomst is vastgelegd. De gebiedsontwikkeling
Maaspark Well die aansluit op de Noordgeul van Well Aijen is gestart. De verwachte einddatum is
2022.
In april is gestart met de uitvoeringswerkzaamheden voor de Zuidgeul, zoals het verwijderen van de
oeverbestorting en het afgraven en afvoeren van de dekgrond naar de Hoogwatergeul Lomm. De
ontgravingswerkzaamheden zijn in volle gang. De planning van opdrachtnemer voorziet in het
afronden van de werkzaamheden op 29 september 2015.
De Noord- en Zuidgeul Well Aijen realiseren gezamenlijk de beoogde 7 à 8 cm waterstandsdaling
conform planning vóór 31 december 2015. Momenteel worden ter controle nieuwe
modelberekeningen uitgevoerd. Daarmee wordt nagegaan of er sprake is van voldoende
waterstandsdaling eind 2015.
Grondverwerving voor natuurontwikkeling
Het realiseren van de natuurdoelstelling Zandmaas is gericht op het verwerven van 427 ha grond.
Hoewel hieraan geen expliciete datum is gekoppeld wordt gestuurd op een einddatum van 31
14

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

december 2015. Dit half jaar hebben geen grondaankopen plaatsgevonden, waardoor op peildatum 30
juni 2015 385 ha grond is gerealiseerd (90%), inclusief de grond in bezit van de zelfrealisatoren die zal
worden doorgeleverd. Er resteert dus nog een opgave van 42 ha (10%). Zoals eerder aangegeven is het
risico aanwezig dat het volledig realiseren van de natuurdoelstelling vóór 31 december 2015 niet
wordt gehaald en er ontbrekende schakels blijven in de voorziene aaneengesloten natuurcorridor. Een
belangrijke oorzaak is dat er gewerkt wordt volgens het uitgangspunt van vrijwillige verkoop van
gronden door eigenaren. Aanvullende beheersmaatregelen (onteigening, mogelijkheden van
particulier natuurbeheer) worden genomen om de resterende natuurdoelstelling desondanks (zoveel
mogelijk) te realiseren.

4.2 Grensmaas
Uitvoeringsovereenkomst met Consortium (’11 locaties’)
Werk in uitvoering
In Borgharen zijn alle werkzaamheden gereed. Op 5 juni is de locatie (natuurgebied) officieel en
feestelijk “geopend” door de Gouverneur van de provincie Limburg. Oplevering en overdracht aan de
eindbeheerders staan gepland in het derde, mogelijk vierde kwartaal 2015.
In Aan de Maas zijn de afwerking van de dekgronden, de inrichting en de afrondende werkzaamheden
nagenoeg gereed. De oplevering en overdracht van deze tweede van elf locaties is voorzien in het
vierde kwartaal van 2015.
In Itteren vorderen de ontgravingswerkzaamheden gestaag. De locatie dient volgens planning eind
2017 te worden opgeleverd. Het Consortium Grensmaas (CG) voert overleg met Maaswerken over de
beheersing van het raakvlak met de uitvoering van het passeervak zuid van het Julianakanaal.
In Trierveld/Koeweide is gestart met de voorbereidende werkzaamheden voor de aanleg van de
werkhaven en het voordepot. De persrioolleiding is verlegd en de sanering van de voormalige
huisvuilstort is gereed. Er is begonnen met de verwijdering van dekgrond en de aanleg van
geluidswallen.
In Meers is verder gegaan met de ontgravingswerkzaamheden. De uitvoering en grindafzet verloopt via
de regionale markt.

Borgharen, zoals het er na ontgraving uitziet.
15

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Grazende Konikpaarden op de locatie Borgharen

Monitoring
In 2012 is tussen de Staat en het Consortium Grensmaas de Nadere Overeenkomst gesloten. Hierin
staan de afspraken over de afwikkeling van verplichtingen van het Rijk tegenover het Consortium
Grensmaas. Daarnaast is toen de mogelijkheid gecreëerd van het zo nodig verstrekken van een lening
door het ministerie van IenM aan het Consortium Grensmaas. Met deze afspraken is de realisatie van
de hoogwaterveiligheidsdoelstelling Grensmaas vooralsnog veilig gesteld. Om de noodzaak van een
beroep op de leenfaciliteit te kunnen beoordelen is afgesproken dat de financiële ontwikkelingen van
de werkzaamheden van het Consortium Grensmaas door een onafhankelijke partij worden
gemonitord.
In maart is daarover de zesde monitoringsrapportage opgeleverd. In lijn met de voorgaande
monitoringrapportages wordt daarin gemeld dat - hoewel de afzetvolumes van het Consortium
Grensmaas achterblijven - vooralsnog geen beroep op de leningfaciliteit wordt verwacht. In de
rapportage is aangegeven dat - indien de afzetvolumes langdurig achterblijven bij de verwachtingen een beroep op de leningfaciliteit op termijn niet is uit te sluiten. Tevens bestaat dan het risico dat de
grindwinning niet binnen de contractuele termijn (eind 2023) kan worden afgerond.
Eind mei 2014 heeft op verzoek van het Consortium Grensmaas een overleg plaatsgevonden tussen
het Consortium en de convenantpartners Maaswerken (Rijk en provincie Limburg) over de
consequenties van de achterblijvende opbrengsten als gevolg van verslechterde afzet van zand en
grind. In dat overleg is afgesproken dat het Consortium Grensmaas de convenantpartners Maaswerken
schriftelijk informeert over de door haar ervaren situatie over de verslechterde afzet van zand en grind.
Consortium Grensmaas heeft gemeld af te zien van deze toelichtende brief.
Natuurontwikkeling
Consortium Grensmaas heeft dit half jaar 18 ha grond aangekocht om de natuurdoelstelling te
realiseren. Hierdoor is nu 1114 ha (92 %) verworven. Er resteert nog een opgave van 94 ha (8%).
16

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Vlaamse Boertienlocaties
In de voorbereiding van de aanvullende Boertienmaatregelen (Boertien-plus) is vertraging opgelopen:
de grondverwerving bij Booien-Veurzen verloopt moeizaam. Inmiddels is een akkoord met de
grondeigenaar bereikt, waardoor de aanbesteding kan starten. De bijdrage aan de
hoogwaterdoelstelling komt niet in gevaar.

4.3 Kaden
Prioritaire kademaatregelen
De onderhoudsperiode van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster D in Maastricht is in
november 2014 beëindigd. De uitvoering van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster E in Geulle
aan de Maas, Aasterberg, Brachterbeek en Merum is gestart.
De voorbereidingswerkzaamheden van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster B in Grevenbicht
en Roosteren zijn ten opzichte van de vorige rapportageperiode met 8 maanden vertraagd. Dit komt
door onvoldoende kwaliteit van de planstudie. Desondanks resteert nog een ruime buffer van 2 jaar en
2 maanden ten opzichte van de mijlpaal 31-12-2020.
Waterschap Peel en Maasvallei heeft gemeld dat de geraamde kosten voor de dijkringen van
werkpakket 1 (Mook, Afferden en Eiland van Bergen) en 2 (Lottum, Grubbenvorst en Neer) beduidend
hoger zijn dan het beschikbare budget.. Er wordt overlegd of en hoe de gemelde budgetproblematiek
kan worden opgelost. Voor de dijkringen van werkpakket 1 wordt gestuurd op het tijdig nemen van de
projectbesluiten Eiland van Bergen en Afferden in 2015, zo mogelijk ook het projectbesluit Mook. Voor
de dijkringen van werkpakket 2 wordt gestuurd op het nemen van de projectbesluiten in het eerste
kwartaal van 2016.
De totale planning sluit nog wel altijd met een ruime buffer binnen de einddatum van 2020.

17

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

5. Projectbeheersing
5.1 Kwaliteit
Projectbeheersing/audits
Op 14 april 2015 is de Accountantsrapportage bij Voortgangsrapportage 27 over de projecten
Zandmaas en Grensmaas aan de Tweede Kamer aangeboden door de Minister. In deze rapportage
staat het oordeel van de Auditdienst Rijk over de financiële verantwoording over 2014. Dit oordeel
luidt:
• “Naar ons oordeel geeft de financiële verantwoording een getrouw beeld van de aangegane
verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in overeenstemming met de vereisten voor financiële
verslaggeving zoals opgenomen in de Comptabiliteitswet 2001, de daaruit voortvloeiende
regelgeving en de Regeling grote projecten. Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze financiële
verantwoording opgenomen aangegane verplichtingen, uitgaven en ontvangsten voldoen aan de
eis van comptabele rechtmatigheid als bedoeld in bepaling 5.15 van de Regeling
rijksbegrotingsvoorschriften 2015.”
In het eerste halfjaar hebben de interne toetsen in het kader van kwaliteitsborging plaatsgevonden. Elk
project in uitvoering (dus: met een vigerend contract) is getoetst. Er zijn geen negatieve bevindingen
gedaan. Naast de inhoudelijke audits op het contractbeheersingsproces wordt dit jaar intensief
getoetst op het proces ‘toets op het betaalcriterium’. In het eerste halfjaar zijn 22 toetsen op het
betaalcriterium uitgevoerd. Er zijn geen negatieve bevindingen geweest.
In samenwerking met de projectcontroller is een opdracht geformuleerd voor een audit naar het
risicomanagementproces binnen Maaswerken. In het derde kwartaal zal deze worden goedgekeurd,
zoeken we een opdrachtnemer en wordt gestart met de uitvoering.
5.2 Scopewijzigingen
In deze rapportageperiode hebben geen scopewijzigingen plaatsgevonden.
5.3 Planning
Tabel 2 toont de masterplanning op peildatum 30 juni 2015. In de verslagperiode hebben bij enkele
projecten mutaties in de projectplanning plaatsgevonden die echter geen invloed hebben op het tijdig
behalen van de programmadoelstellingen.

18

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Tabel 2 Overzicht masterplanning (peildatum 30 juni 2015)

19

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

De masterplanning Maaswerken betreft een strategische planning op doelstellingenniveau van het
programma. Daarnaast kennen de afzonderlijke projecten ook projectplanningen. In het eerste halfjaar
2015 hebben binnen enkele projecten mutaties in de projectplanning plaatsgevonden. Ondanks deze
mutaties is de verwachting dat de doelstellingen van Maaswerken tijdig worden behaald. De mutaties
hebben geen consequenties voor andere projecten binnen de scopes Zandmaas en Grensmaas. De
mutaties in het eerste halfjaar 2015 betreffen:
Project
Retentiebekken
Lateraalkanaal West,
Zuidelijk deel
Zomerbedverdieping
Sambeek

Aanpassing planning
Maatregel uit
Masterplanning
verwijderd.
Maatregel is 6
maanden vertraagd

Vlaamse
Boertienlocaties

De einddatum van de
realisatiefase van
Booien Veurzen is
opgenomen conform
de met Vlaanderen
afgesproken planning.

Toelichting
Deze maatregel is in 2014 afgerond en
opgeleverd en is dit half jaar uit de
Masterplanning verwijderd.
De einddatum van het ontgraven vermarktbare
materiaal is 4 maanden vertraagd door brand in
de verwerkingsinstallatie Moerdijk. Verder is nog
een buffer van 2 maanden opgenomen,
waardoor totale vertraging 6 maanden is.
De planning is aangepast. In de voorbereidende
processen in Vlaanderen is vertraging
opgelopen.
De tussenmijlpaal voor de hoogwaterdoelstelling
voor Grensmaas wordt nog steeds gehaald. De
Vlaamse locaties omvatten echter meer en lopen
daarom langer door.

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

5.4 Financiën
Projectbudget
De financiële verantwoording van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas is apart inzichtelijk
gemaakt. Tabel 3 geeft – met als referentie het projectbudget ten tijde van het Ontwerp Tracébesluit
Zandmaas/Maasroute - het totaal aan mutaties weer. De mutatieoverzichten zijn weergegeven in tabel
4 en 5.
Tabel 3 Projectbudget (Bedragen in miljoen euro, inclusief B.T.W.)
OTB/POL
Wijzigingen
Project budget
pp’98
Incl. prijsindexering
I&M begroting
pp’14
Vorige
Deze
perioden periode

Nog bij te dragen
EZ

Zandmaas

311

95,7

0

406,7

8,4

2

Grensmaas

60

90,1

0

150,1

0,2

3

Totaal

371

185,8

0

556,8

8,6

De projectbudgetten van Zandmaas en Grensmaas zijn deze verslagperiode niet gewijzigd.
Mutatieoverzichten
Tabel 4 en 5 geven inzicht in de specificaties van alle mutaties, uitgesplitst in scopewijzigingen, meeen tegenvallers en technische mutaties. De bedragen van de mutaties zijn met behulp van de IBOI4
index teruggerekend naar de bedragen op prijspeil 1998.

2

3

4

Tevens neemt het ministerie van EZ, na bijstelling bij brief van 5 maart 2013 aan Tweede Kamer (kamerstuk II 18106, nr. 216)
binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 117 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct
verantwoord op de begroting van EZ. In het kader van de herijking ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren
(Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover afspraken gemaakt.
Tevens draagt het ministerie van EZ via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EZ. In het kader van de herijking
ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover
afspraken gemaakt. IenM neemt van EZ 53,5 ha gronden over en EZ levert aan IenM nog een netto bijdrage van € 0,2
miljoen.
IBOI-index is de index voor de Bruto Overheidsinvesteringen. Deze is als volgt: ’98-’99 was 1,4%, ’99-’00 was 2,5%, ’00-’01
was 4,5%, ’01-’02 was 3%, ’02-’03 was 2,75%, ’03-’04 was 1,23%, ’04-’05 was 0,39%, ’05-’06 was 0,66%, ’06-’07 was 0,44%,
’07-’08 was 1,5%, ’08-’09 was 2,14%, ’09-’10 was 0,84% en ’10-’11 was 1,41%, ’11-’12 was 1,89%, ’12-’13 was 1,66%, ’13-’14
was 1,16%.

21

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Tabel 4 Mutatieoverzicht Zandmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)
I&M Budget Zandmaas
Bedrag Bedrag
Prijspeil
prijspeil bericht
Bedrag
1998
aan TK
bericht
aan TK
TB en POL Zandmaas

Bron
Nummer
5
VGR (DGR )
ZM en GM
e

311,0

311,0

1998

12 DGR

Kaden bevolkingscentra

34,1

35,4

2000

12 DGR

Hoogwatergeul Ooijen

-/-13,6

-/-14,1

2000

13e DGR/1 VGR

Scopewijzigingen

Nevengeul Belfeld

e

e

0

0,0

Bereiken 100% hoogwaterbescherming

11,4

13,6

2003

4 VGR

Herstel Rijkelse Bemden

11,1

13,0

2005

8 VGR

Verhoging Risico algemeen

33,0

38,5

2005

8 VGR

Vermindering aankoop natuurgronden (14 ha)

-/-0,1

-/-0,1

2006

10 VGR

e
e
e

e

e

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (ophoging
budget)

12,5

15,0

2008

14 VGR

Uitbreiding scope Sluitstukkaden (verhoging
opvangen binnen budget)

-/-12,5

-/-15,0

2008

14 VGR

Uitbreiding scope Retentiebekken Lateraal
Kanaal West

1,9

2,4

2012

22 VGR

Uitbreiding scope Retentiebekken Lateraal
Kanaal West (verhoging opvangen binnen
budget)

-/-1,9

-/-2,4

2012

22 VGR

Saldo scopewijzigingen

75,9

86,3

Toevoeging Budget Risicoreserve

44,5

46,3

2000

13 DGR/1 VGR

Desaldering inkomsten proefproject 1

7,7

7,7

1998

e

e

e

Technische Mutaties
e

e

6 DGR
e

e

Desaldering overige inkomsten t/m 2001

8,2

9,0

2001

13 DGR/1 VGR

Desaldering overige inkomsten 2002

0,3

0,3

2003

15 DGR/3 VGR

e

e

e

Desaldering overige inkomsten 2003

1,2

1,4

2003

5 VGR

Desaldering overige inkomsten 2004

1,2

1,5

2004

7 VGR

Desaldering overige inkomsten 2005

0,1

0,1

2005

9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2006

1,6

1,9

2006

10 VGR

Desaldering overige inkomsten 2007

3,4

4,0

2007

13 VGR

Desaldering overige inkomsten 2008

0,2

0,2

2008

15 VGR

Desaldering overige inkomsten 2009

0,2

0,2

2009

17 VGR

Desaldering overige inkomsten 2010

0,1

0,1

2010

19 VGR

Desaldering overige inkomsten 2012

1,1

1,7

2013

24 VGR

Desaldering overige inkomsten 2013

0,2

0,3

2014

26 VGR

-/-2,4

-/-2,5

2000

13 DGR/1 VGR

Grondaankopen ministerie EL&I
Peilopzet

e
e

e
e
e
e
e
e
e

e

e

e

e

5,2

5,5

2000

13 DGR/1 VGR

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-8,2

-/-9,6

2004

6 VGR

Taakstelling aanbestedingsmeevaller

-/-10,1

-/-12,0

2005

8 VGR

0,1

0,1

2007

12 VGR

Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas

-/-4,3

-/-5,3

2009

17 VGR

Technische mutatie (ontvangsten)

-/-0,5

-/-0,5

2009

17 VGR

Overboeking naar provincie Limburg voor
gebiedsgerichte ontwikkeling
Overboeking naar RWS dienst Limburg voor
natuurcompensatie in stuwpand Lith

-/-12,1

-/-15,0

2010

19 VGR

-/-0,2

-/-0,3

2010

19 VGR

Technische mutatie (leenfaciliteit)

5

e

e
e

e
e
e
e

e

Deltaplan Grote Rivieren

22

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

I&M Budget Zandmaas

Bedrag
prijspeil
1998

Bedrag
bericht
aan TK

Prijspeil
Bedrag
bericht
aan TK

Bron
Nummer
5
VGR (DGR )
ZM en GM

Wijziging bekostigingssystematiek

-/-100,6

-/- 125,7

2011

20 VGR

Saldo technische mutaties

-/-63,1

-/-90,6

20,9

21,8

2000

13 DGR/1 VGR

e

Mee- en tegenvallers
Herijking raming op basis van Tracébesluit
Afrondingsverschillen

e

e

e

0,5

0,5

2005

9 VGR

-/- 0,1

-/- 0,1

2006

11 VGR

Overname van verplichting van het ministerie
van Economische Zaken voor de aankoop van
gronden voor de natuurscope Zandmaas.

2,6

3,3

2012

23 VGR

Overname van verplichting van het ministerie
van Economische Zaken voor de aankoop van
gronden voor de natuurscope Zandmaas
(verhoging opvangen binnen budget).

-/- 2,6

-/- 3,3

2012

23 VGR

Saldo mee- en tegenvallers

21,3

22,2

Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

345,1

Administratieve correctie

e
e

e

Loon- en prijsbijstelling
e

Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001

22,5

2001

12 DGR

Loon- en prijsbijstelling 2002

11,0

2002

14 DGR/2 VGR

e

e

e

Loon- en prijsbijstelling 2003

9,6

2003

5 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2004

4,1

2004

7 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2005

1,5

2005

9 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2006

2,1

2006

10 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2007

2,0

2007

12 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2008

7,4

2008

14 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2009

6,2

2009

16 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2010

1,8

2010

18 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2011

2,0

2011

21 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2012

3,1

2012

23 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2013

2,8

2013

24 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2014

1,8

2014

26 VGR

e
e

e
e
e
e
e
e
e
e
e

6

Saldo loon- en prijsbijstelling

77,8

Totaal beschikbare budget

406,7

6 I.v.m. afrondingen

23

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Tabel 5 Mutatieoverzicht Grensmaas (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)
I&M Budget Grensmaas
Bedrag
Bedrag
Prijspeil
Bron
prijspeil
bericht
Bedrag
Nummer
1998
aan TK
bericht
VGR of DGR
aan TK
ZM en GM
Ontwerp Streekplan Grensmaas

e

60,0

60,0

1998

12 DGR

0

0

2002

14 DGR/2 VGR

Scopewijzigingen
Roosteren

e

e

e

e

e

e

e

e

e

e

Mutaties door onderhandelingsresultaat

6,8

8,0

2005

8 /9 VGR

Mutaties door afspraken met Vlaanderen

16,1

19,0

2005

8 /9 VGR

Overige scope aanpassingen

12,7

15,0

2005

8 /9 VGR

Toevoeging risicoreserve Grensmaas

10,6

12,6

2005

8 /9 VGR

Betalingsverplichting nadere overeenkomst CG

27,2

34,2

2011

22 VGR

Saldo scopewijzigingen

73,4

88,8

Desaldering overige inkomsten 2003

1,1

1,3

2003

5 VGR

Desaldering overige inkomsten 2004

0,3

0,3

2004

7 VGR

Desaldering overige inkomsten 2005

2,1

2,5

2005

9 VGR

Desaldering overige inkomsten 2006

0,1

0,1

2006

11 VGR

Desaldering overige inkomsten 2007

0,6

0,7

2007

13 VGR

Desaldering overige inkomsten 2008

0,3

0,4

2008

15 VGR

Desaldering overige inkomsten 2012

0,5

0,6

2013

24 VGR

Technische mutatie (leenfaciliteit)

0,3

0,4

2007

12 VGR

Overboeking naar Grensmaas vanuit Zandmaas

4,3

5,3

2009

17 VGR

Technische mutatie (ontvangsten)

0,2

0,2

2009

17 VGR

Wijziging bekostigingssystematiek

-/-60,3

-/-75,4

2011

20 VGR

31,8

40,0

2011

22 VGR

-/-18,7

-/-23,6

5,4

6,0

2002

15 DGR/3 VGR

e

Technische Mutaties

Leningsfaciliteit CG
Saldo technische mutaties

e
e
e

e
e
e
e
e
e
e
e
e

Mee- en tegenvallers
Herijking n.a.v. het Eindplan Grensmaas
Herijking ramingen n.a.v. POL Grensmaas
Saldo mee- en tegenvallers
Totaal beschikbare budget prijspeil 1998

1,4

1,4

6,8

7,4

2005

e

e

e

e

8 /9 VGR

121,5

Loon- en prijsbijstelling
Loon- en prijsbijstelling 1998 t/m 2001
Loon- en prijsbijstelling 2002

3,6
0,8

e

2001
2002

12 DGR
e

e

14 DGR/2 VGR
e

Loon- en prijsbijstelling 2003

0,5

2003

5 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2004/2005

2,5

2005

9 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2006

2,3

2006

10 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2007

1,6

2007

12 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2008

1,2

2008

14 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2009

1,4

2009

16 VGR

Loon- en prijsbestelling 2010

0,3

2010

18 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2011

0,3

2011

21 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2012

0,7

2012

23 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2013

1,4

2013

24 VGR

Loon- en prijsbijstelling 2014

0,9

2014

26 VGR

Totaal loon- en prijsbijstelling

17,5

Totaal beschikbare budget

150,1

e

e
e
e
e
e
e
e
e
e

24

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Uitgaven, ontvangsten, aangegane verplichtingen en geplande kasstromen
Onderstaande tabellen tonen de uitgaven, ontvangsten, aangegane verplichtingen en toekomstige
kasstromen.
Tabel 6 Uitgaven (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)

Zandmaas
Grensmaas
Uitgaven artikel 65.01

VGR 26
t/m 30-06-2014

VGR 27
01-07-2014 t/m
31-12-2014

260,2
68,4
328,6

14,0
0,6
14,6

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

Totaal
gerealiseerd
t/m 30-06-2015

4,8
0,5
5,3

279,0
69,5
348,5

Tabel 7 Ontvangsten (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)
VGR 26
t/m 30-06-2014

Zandmaas
Grensmaas
Totaal

27,5
6,8
34,3

VGR 27
01-07-2014 t/m
31-12-2014

0,0
0,0
0,0

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

Totaal
gerealiseerd
t/m 30-06-2015

0,0
0,1
0,1

27,5
6,9
34,4

Tabel 8 Aangegane verplichtingen (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)

Zandmaas
Grensmaas
Verplichtingen artikel 65.01

VGR 26
t/m 30-06-2014

VGR 27
01-07-2014 t/m
31-12-2014

VGR 28
01-01-2015 t/m
30-06-2015

Totaal gerealiseerd
t/m 30-06-2015

292,5
112,1
404,6

6,5
- 39,0*
-32,5

-0,3
0,1
-0,2

298,7
73,2
371,9

*De leningsfaciliteit CG zoals gemeld in VGR 22 (€ 40 miljoen) wordt niet langer gezien als aangegane verplichting en is derhalve
afgeboekt. De leningsfaciliteit blijft wel deel uit maken van de raming en dus van de prognose eindstand. In bovenstaand tabel is
in de regel Zandmaas in de kolom VGR 27
€ 634.988,38 aan verplichtingen opgenomen welke nog niet in de verantwoording van het Deltafonds zijn opgenomen. Deze zijn
inmiddels in 2015 in het Deltafonds verwerkt.

Tabel 9 Kasritme (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW.)
t/m
2015
2016
2014
Zandmaas
I&M
274,2
20,0
30,0
Nog bij te dragen EZ
Grensmaas
I&M
69,0
1,8
2,0
Nog bij te dragen EZ
Totaal I&M

7

8

2017

2018
e.v.

Totaal

20,0

62,5

406,7
8,47

3,0

74,3

150,1
0,28
556,8

Tevens neemt het ministerie van EZ, na bijstelling bij brief van 5 maart 2013 aan Tweede Kamer (kamerstuk II 18106, nr. 216)
binnen Zandmaas pakket I de aankoop van 117 ha natuurgronden voor haar rekening. De kosten hiervan worden direct
verantwoord op de begroting van EZ. In het kader van de herijking ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren
(Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover afspraken gemaakt.
Tevens draagt het ministerie van EZ via de reguliere subsidiering van natuurbeheerders circa € 30 miljoen bij aan
natuurontwikkeling (728 ha). Deze bijdrage loopt via de begroting van het ministerie van EZ. In het kader van de herijking
ecologische hoofdstructuur Rijkswateren/Rivieren (Maaswerken en NURG) en de decentralisatie Natuur zijn hierover
afspraken gemaakt. IenM neemt van EZ 53,5 ha gronden over en EZ levert aan IenM nog een netto bijdrage van € 0,2
miljoen.

25

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

In tabel 9 zijn de kasritmes voor Zandmaas en Grensmaas voor de periode vanaf 2015 opgenomen.
Deze reeksen worden regelmatig geactualiseerd op basis van de voortgang van de projecten.
Aangezien de daaruit voortvloeiende begrotingsmutaties pas in de eerstvolgende Wijzigingswet op de
begroting kunnen worden doorgevoerd, kan de geactualiseerde kasreeks afwijken van de meerjarige
beschikbare bedragen in het Deltafonds.
Uitputting post onvoorzien
In het projectbudget is een budget voor onvoorziene uitgaven opgenomen. Dit budget is opgebouwd
uit een onderdeel “Onvoorzien” en een onderdeel “Risico algemeen” dat tot en met VGR 9
“Risicoreserve” werd genoemd. Een overzicht van de mutaties ‘Risico algemeen’ is opgenomen in
bijlage 7.
Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van Zandmaas bedroeg initieel € 76,1 miljoen. In deze
verslagperiode hebben geen mutaties plaatsgevonden. Per 30 juni 2015 bedraagt het beschikbaar
budget “Onvoorzien” € 19,5 miljoen. Het beschikbaar budget “Onvoorzien” van Grensmaas per 30 juni
2015 is ongewijzigd en bedraagt € 5,0 miljoen.
Het budget “Risico algemeen” bedroeg voor Zandmaas initieel € 88,1 miljoen (stand 1-1-2005). Er is €
53,0 miljoen van deze post overgeheveld naar het maatregelbudget, waardoor € 35,1 miljoen resteert.
Het budget ”Risico algemeen” voor Grensmaas bedroeg initieel € 12,6 miljoen. Er is nog geen geld
overgeheveld naar het maatregelbudget.

Tabel 10 Apparaatbudget per 30 juni 2015, bedragen in € mln.
Totaal VGR 27

Apparaatbudget
RWS art. 05.01
Apparaatbudget
RWS art. 05.01
Totaal Apparaatsbudget

Wijziging
verslagperiode

Totaal einde
verslagperiode

Totaal VGR28

170,3

0

170,3

38,0

0

38,0

208,3

0

208,3

Tabel 11 Apparaatskosten per 30 juni 2015, bedragen in € mln.

Apparaatskosten
RWS art. 05.01
Apparaatskosten
RWS art. 05.01
Totaal Apparaatskosten

Totaal VGR 26

VGR 27

VGR 28

Totaal uitgaven

t/m 30-06-2014

01-07-2014 t/m
31-12-2014

01-01-2015 t/m
30-06-2015

t/m 30-06-2015

170,3

170,3

9

1,7

1,6

12,3

179,3

1,7

1,6

182,6

Tabel 12 Verplichtingen apparaat per 30 december 2015, bedragen in € mln.

Apparaatverplichtingen
RWS art. 05.01
Apparaatverplichtingen
RWS art. 05.01
Totaal
Apparaatverplichtingen

Totaal VGR 26

VGR 27

VGR 28

t/m 30-06-2014

01-07-2014 t/m
31-12-2014

01-01-2015 t/m
30-06-2015

170,3

Totaal
verplichtingen
t/m 30-06-2015

170,3

10,7

0

1,6

12.3

181,0

0

1,6

182,6

26

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

5.5 Risico’s
In tabel 13 is de impact van de risico’s -uitgedrukt in tijd en geld- zichtbaar gemaakt. De financiële
risico’s zijn voor Zandmaas en Grensmaas afgezet tegen het beschikbaar budget voor “Risico
algemeen”. De planningsrisico’s beschrijven de mogelijke vertraging op de masterplanning.
Tabel 13

Impact risico’s in tijd en geld (Bedragen in miljoen euro, inclusief BTW)

Impact risico’s
Zandmaas en
Grensmaas

ZM GELD

GM GELD

ZM TIJD

GM TIJD

VGR 27

VGR 28

VGR 27

VGR 28

VGR 27

VGR 28

VGR 27

VGR 28

Marktsituatie zand en
grind

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

0-6 mnd

0-6 mnd

0-6 mnd

0-6 mnd

Uitvoering
hoogwatergeulen

0,1-0,3

0,1-0,3

-

-

0-24 mnd

0-24 mnd

-

-

Prioritaire
kademaatregelen

0-0,1

0-0,1

-

-

n.t.b

n.t.b

n.t.b

n.t.b

Tegenvallers Consortium
Grensmaas

-

-

n.t.b.

n.t.b.

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Grondverwerving
natuurgronden

-

-

c.v.*

c.v.*

0-24 mnd

0-24 mnd

0-24 mnd

0-24 mnd

Uitstel oplevering CG
mijlpalen 2017, 2018 en
2024

-

-

c.v.*

c.v.*

-

-

n.t.b.

n.t.b.

Permanent rivierkundige
maatregelen

-

-

2,4 – 6,5

2,4 – 6,5

-

-

-

-

Aanbestedingsrisico’s

-

-

0,4 - 1,5

0,4 - 1,5

-

-

-

-

-

variërend
per risico

variërend per
risico

0-24 mnd

0-24 mnd

12 mnd

12 mnd

Diversen

0,1-0,3

0,1-0,3

Risicoprofiel

0,2 – 0,7

0,2 – 0,7

Verwachtingswaarde
risico’s

0,4

0,3

10 *

10 *

Beschikbaar budget
Risico algemeen

35,1

35,1

12,6

12,6

2,5 – 7

2,5 – 7

-

5,3 – 15 * 5,3 – 15 * 0-24 mnd 0-24 mnd
12 mnd

12 mnd

* CV = commercieel vertrouwelijke informatie

Toelichting risicoprofiel
Algemeen
In tabel 13 is ingegaan op de gevolgen van risico’s voor de beheersaspecten tijd en geld. In deze
toelichting wordt nader ingegaan op de risico’s, waarbij ook een verwachting wordt gegeven voor het
komend halfjaar hoe het risico zich ontwikkelt (‘trend’). Daarbij wordt niet alleen naar tijd en geld
gekeken, maar naar alle beheersaspecten (kwaliteit, organisatie, imago, informatie, veiligheid, milieu,
tijd en geld). Hierdoor kan het beeld uit tabel 13 afwijken van de uitgesproken verwachting voor het
komend half jaar.
In deze voortgangsrapportage is zowel bij Zandmaas als Grensmaas sprake van een nagenoeg
gelijkblijvend risicoprofiel. Er vindt op de verschillende dossiers wel intensief risicomanagement plaats,

27

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

maar de effecten daarvan zijn voor het merendeel pas op langere termijn zichtbaar. Voor een beperkt
aantal dossiers is wel sprake van een actuele dalende tendens van het risicoprofiel.
Bij Zandmaas zijn de risico’s als gevolg van de marktsituatie zand en grind, de grondverwerving van
natuurgronden en de voorbereiding/uitvoering van de prioritaire kademaatregelen onveranderd.
Dalend zijn de risico’s over de contracteringswijze en uitvoering van de hoogwatergeulen.
Bij de Grensmaas zijn de risico’s als gevolg van de marktsituatie van zand en grind, de mogelijke
tegenvallers voor de businesscase van het Consortium Grensmaas, de verwerving van natuurgronden,
het halen van de afgesproken mijlpalen, de benodigde permanente rivierkundige maatregelen en de
aanbestedingsrisico’s onveranderd.

Marktsituatie zand en grind

Geld: n.t.b.
Tijd: 0-6 maanden
Trend: onveranderd

De ontwikkelingen op de zand- en grindmarkt blijven onveranderd slecht. De bouwmarkt trekt nog
onvoldoende aan om een positieve uitwerking te hebben op de afzetmogelijkheden voor zand en
grind, zodat door CG nog steeds gewerkt wordt met aanzienlijk lagere inschattingen voor de afzet en
daarmee de inkomsten. Dit beeld wordt ook in de zesde monitoringsrapportage van KPMG bevestigd.
Nog steeds wordt niet verwacht dat de geboden leenfaciliteit door CG zal moeten worden benut, maar
het wordt ook niet uitgesloten, zeker als de slapte op de zand- en grindmarkt aan blijft houden. De
convenantpartners Maaswerken (Rijk en provincie Limburg) overleggen regelmatig formeel en
informeel met CG over de consequenties van dit alles. CG heeft aangegeven af te zien van de
aangekondigde schriftelijke onderbouwing van de actuele problematiek.
Het Consortium Grensmaas herbevestigt telkens de in de Nadere Overeenkomst toegezegde tijdige
realisatie van de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. In de uitvoeringsplanning van CG zijn alle
noodzakelijke maatregelen opgenomen om in praktische zin dit doel ook te kunnen halen. Hierbij
wordt uitgegaan van een langere veredeling in Itteren. Separaat wordt gezocht naar een robuuste
oplossing om het technische raakvlakrisico tussen de afrondende werkzaamheden bij Itteren
(verwijdering verwerkingsbekken) en de tijdige uitvoering van het zuidelijk passeervak van het
Julianakanaal goed te beheersen.
Ook bij Zandmaas staat de afzet van delfstoffen onder druk, maar de uitvoerende partijen zijn tot nu
toe in staat gebleken de gestelde productieplanningen te halen.
Naar de huidige verwachting wordt de hoogwaterdoelstelling bij zowel Grensmaas als Zandmaas tijdig
gerealiseerd.

Uitvoering hoogwatergeulen

Geld: 0,1-0,3 M€
Tijd: 0-24 maanden
Trend: dalend

Dit risico heeft betrekking op mogelijke financiële en planningsproblemen van grondlevering van
Maaswerken aan de hoogwatergeul Lomm en de tijdige realisatie van de aanleg van de
hoogwatergeulen Lomm en Well Aijen.
De zandwinning in de hoogwatergeul Lomm door zelfrealisator DCM ligt op schema. De uitvoering van
Lomm+ - waar zandwinning tot circa 2022 plaatsvindt - heeft geen nadelige gevolgen voor het tijdig
bereiken van de hoogwaterdoelstelling per eind 2015.

28

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Het leveren van niet-vermarktbaar materiaal aan de hoogwatergeul Lomm is inmiddels in volle gang
vanuit diverse projecten van Maaswerken. Er vindt momenteel nader overleg met DCM plaats over de
logistieke en financiële afwikkeling van de eerder gemaakte leveringsafspraken.
De ontgravingswerkzaamheden van vermarktbaar materiaal verlopen inmiddels weer voorspoedig.
De eerder opgelopen vertraging als gevolg van brand in de zandfabriek te Moerdijk heeft geleid tot
een aanpassing van de planning. De nieuwe einddatum voor de ontgravingswerkzaamheden staat
gepland op 30 oktober 2015. De datum voor het bereiken van de hoogwaterdoelstelling (31 december
2015) blijft ongewijzigd haalbaar.
Zelfrealisator Kampergeul B.V. heeft in de eerste helft van 2015 volgens planning verder gewerkt aan
de afgraving van de dekgrond en aan de zandwinning van de Noordgeul. Ten behoeve van de
inhoudelijke onderbouwing van de planning om tijdig de waterstandsverlaging (3 à 4 cm) per 31
december 2015 te realiseren, is door Kampergeul een notitie opgesteld.
De eindoplevering van de Noordgeul wordt conform de aangepaste planning eind 2017 verwacht.
In april is gestart met de uitvoeringswerkzaamheden voor de Zuidgeul, zoals het verwijderen van de
oeverbestorting en het afgraven en afvoeren van de dekgrond naar de Hoogwatergeul Lomm. De
ontgravingswerkzaamheden zijn in volle gang. De planning voorziet in het afronden van de
werkzaamheden op 29 september 2015.
De huidige werkzaamheden aan de Noord- en Zuidgeul Well Aijen realiseren naar verwachting
gezamenlijk de beoogde waterstandsdaling conform planning vóór 31 december 2015. De controle
modelberekeningen worden momenteel uitgevoerd.
Per saldo is het risicoprofiel van de hoogwatergeulprojecten dalend.

Prioritaire kademaatregelen

Geld: € 0-0,1 M€
Tijd: n.t.b
Trend: onveranderd

Dit risico houdt verband met het tijdig realiseren van de prioritaire kaden.
De werkzaamheden aan de kademaatregelen en de planstudies voor enkele clusters hebben vertraging
opgelopen maar de planning voorziet nog wel in een tijdige afronding voor 31-12-2020.
Bij het waterschap Roer en Overmaas is de uitvoering van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster
E in Geulle aan de Maas, Aasterberg, Brachterbeek en Merum gestart. De voorbereidende
werkzaamheden van de dijkverbeteringsmaatregelen voor cluster B in Grevenbicht en Roosteren zijn
ten opzichte van de vorige rapportageperiode met 8 maanden vertraagd. Desondanks resteert nog
een ruime buffer van 2 jaar en 2 maanden ten opzichte van de mijlpaal 31-12-2020.
Waterschap Peel en Maasvallei heeft gemeld dat de geraamde kosten voor de dijkringen van
werkpakket 1 (Mook, Afferden en Eiland van Bergen) en 2 (Lottum, Grubbenvorst en Neer) beduidend
hoger zijn dan het beschikbare budget. Er wordt overlegd of en hoe de gemelde budgetproblematiek
kan worden opgelost. De onderbouwing van de geraamde kosten is door WPM aangeleverd en door
Maaswerken op soberheid en doelmatigheid beoordeeld. De onderliggende ontwerpen worden
momenteel getoetst.
Voor de dijkringen van werkpakket 1 wordt in ieder geval gestuurd op het tijdig nemen van de
projectbesluiten Eiland van Bergen en Afferden in 2015, zo mogelijk ook het projectbesluit Mook. Voor
de dijkringen van werkpakket 2 wordt gestuurd op het nemen van de projectbesluiten in het eerste
kwartaal van 2016 Per saldo is hier sprake van een dalend risico.

29

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Tegenvallers Consortium Grensmaas (CG)

RWS-2015/30286

Geld: n.t.b.
Tijd: n.t.b.
Trend: onveranderd

Op basis van de Uitvoeringsovereenkomst heeft het Consortium Grensmaas het recht om tegenvallers
in de uitvoering (notificaties) voor te leggen voor nader overleg met de convenantpartners. Met het
tekenen van de Nadere Overeenkomst is een aantal hieruit voortkomende verplichtingen voor de Staat
afgehandeld en zijn afspraken gemaakt over de door het Consortium Grensmaas gewenste
optimalisaties. Deze optimalisaties worden momenteel ontwerp- en vergunningtechnisch uitgewerkt
ter voorbereiding van de realisatie ervan.
CG heeft een herontwerp voor de locatie Grevenbicht gemaakt. Dit herontwerp is besproken met de
rivierbeheerder RWS ZN, NV De Scheepvaart (Vlaanderen) en Maaswerken. De effecten van het
herontwerp zijn onderzocht en getoetst aan de Vlaamse criteria (o.a. waterstanden en stroomsnelheden). In het derde kwartaal van 2015 worden de resultaten met Vlaanderen vastgesteld.
CG heeft, als gevolg van de met Vlaanderen afgesproken vervroegde uitvoering van Urmond, een
beperkte ontwerpwijziging ingediend, zodat (vooralsnog) geen gebruik hoeft worden gemaakt van
gronden van derden. De ontwerpwijziging is door Maaswerken beoordeeld en wordt binnenkort
e
definitief gemaakt. De start van de werkzaamheden is momenteel gepland in de 2 helft van 2015.
De grondverwerving ten behoeve van de visvijver op de locatie Itteren is rond. CG heeft
overeenstemming met de eigenaren. Het bestemmingsplan is vastgesteld. In september 2015 kan
worden gestart met de uitvoeringswerkzaamheden.
Per saldo is het risico onveranderd.

Grondverwerving natuurgronden

Geld: c.v.
Tijd: 0-24 maanden
Trend: onveranderd

Het risico is het niet kunnen realiseren van de natuurdoelstelling door het ontbreken van juridisch
instrumentarium om natuurgronden niet minnelijk te kunnen verwerven. Er worden naast de lopende
trajecten van minnelijke aankoop aanvullende beheersmaatregelen genomen zoals het verwerven van
alternatieve gronden, oprekken van de termijn van minnelijke verwerving en mogelijk toch vestigen
van onteigeningstitels om de natuurdoelstelling desondanks zoveel mogelijk te realiseren. Dit risico
geldt voor zowel Grensmaas als Zandmaas.
Het realiseren van de natuurdoelstelling Zandmaas is gericht op het verwerven van 427 ha grond.
Hoewel hieraan geen expliciete datum is gekoppeld wordt gestuurd op een einddatum van 31
december 2015. Momenteel is 385 ha grond gerealiseerd (90%) en resteert daarmee een opgave van
42 ha (10%). Er is een beperkt aantal gronddossiers die hiervoor kunnen zorgen mits deze succesvol
kunnen worden afgerond. Een zeer complex en langlopend dossier lijkt zich in de goede richting te
ontwikkelen, zodat er naar verwachting binnenkort 18 ha aan het Zandmaasareaal kan worden
toegevoegd.
Het realiseren van de natuurdoelstelling Grensmaas is gericht op het verwerven van 1208 ha grond. De
einddatum hiervoor is bepaald op 31 december 2018. CG heeft in het tweede half jaar 18 ha grond
aangekocht. Inmiddels is in totaal 1114 ha grond gerealiseerd (92%) waardoor nog een opgave van 94
ha (8%) resteert. CG gaat gestaag door met het verwerven van gronden ten behoeve van onvergraven
natuur.

30

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Uitstel oplevering CG van mijlpalen 2017, 2018 en 2024.

RWS-2015/30286

Geld: c.v.
Tijd: n.t.b.
Trend: onveranderd

Met het tekenen van de Nadere Overeenkomst en de Leningovereenkomst door het Consortium
Grensmaas is de hoogwaterdoelstelling voor Grensmaas en de voortgang van het Grensmaasproject
veiliggesteld. Middels de door Maaswerken uitgevoerde systeem- en procestoetsen op de door CG
gehanteerde planning wordt bevestigd dat momenteel alles erop gericht is tijdig de
hoogwaterdoelstelling eind 2017 te behalen.
Het proces om de natuurdoelstelling te behalen verloopt conform planning, maar de realisatie wordt
met het verstrijken van de tijd steeds lastiger, omdat de juridische instrumenten ontbreken om
gronden anders dan minnelijk te verwerven.

Permanent rivierkundige maatregelen

Geld: € 2,4 – 6,5 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

De permanent rivierkundige werken bestaan sinds 2013 uit een aantal aandachtslocaties, waar de
ontwikkelingen in de stabiliteit van de bodem en de oever door de Nederlandse en Vlaamse
rivierbeheerders intensief worden gevolgd. In recent onderzoek is vastgesteld dat op meerdere
plaatsen verhoogde stroomsnelheden voorkomen. Hierdoor zijn mogelijk additionele rivierkundige
werken (vooral steenbestortingen) nodig om ongewenste erosie tegen te gaan. Bij de voortschrijdende
realisatie van het Grensmaasproject ontstaat gaandeweg meer inzicht in de noodzaak voor het
uitvoeren van eventuele rivierkundige maatregelen. Vooralsnog is de trend van dit risico onveranderd.

Aanbestedingsrisico’s

Geld: € 0,4 – 1,5 miljoen
Tijd: n.v.t.
Trend: onveranderd

Het risico dat over de overeenkomst met het Consortium Grensmaas alsnog door derden of door de
NMa een procedure wordt aangespannen wordt steeds kleiner. In geval de rechter de bezwaarmakers
in het gelijk zou stellen, kunnen de kosten fors oplopen. De kans hierop wordt echter laag geschat. Het
risico is beheerst door een goede afstemming met de Europese Commissie. Door het Consortium
Grensmaas wordt op een gedegen manier gewerkt aan de operationele uitvoering van de met de
Europese Commissie gemaakte afspraken over het openbaar aanbesteden van een deel van de
benodigde werken ter uitvoering van het Grensmaasplan. Met het verstrijken van de tijd vermindert de
kans van optreden van het risico steeds meer, indien alle partijen zich houden aan de gemaakte
afspraken. In de huidige verslagperiode is het risico onveranderd.

Diversen

Geld: € 2,6 – 7,3 miljoen
Tijd: variërend per risico
Trend: onveranderd

De risicocategorie “diversen” betreft voor het merendeel risico’s die een kleine kans van optreden
hebben, maar -indien dat onverhoopt het geval is- leiden tot aanzienlijke gevolgen voor tijd en/of
geld.
Het betreft vooral:
• Mogelijke meerkosten in verband met eventuele planschade die door de overheid uitgekeerd
moet worden en niet door de overheid op het Consortium Grensmaas verhaald kunnen

31

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

•

•
•

•

•
•

•

•

RWS-2015/30286

worden. Hierbij gaat het voornamelijk om planschade op basis van de Wet ruimtelijke
ordening.
o Actueel: geen lopende dossiers.
Mogelijke extra kosten voor de verlegging van kabels en leidingen indien de
‘Nadeelcompensatieregeling verleggen kabels en leidingen in en buiten
Rijkswaterstaatswerken en spoorwegwerken 1999’ niet van toepassing wordt verklaard voor
zelfrealisatieprojecten.
o Actueel: geen lopende dossiers.
Risico’s door de gevolgen van kostenverhogingen in de markt.
o Actueel: geen lopende dossiers.
Risico’s met betrekking tot grondverwerving (vergraven en niet-vergraven gronden).
o Actueel: te vergraven gronden: diverse lopende onteigeningen
o Actueel: niet te vergraven gronden: diverse langlopende minnelijke
verwervingstrajecten.
De restrisico’s over het juridisch kader van grootschalig grondverzet, waarbij door het besluit
Bodemkwaliteit een relatief stabiele situatie is ontstaan door de mogelijkheid om “grond van
buiten” in de projecten te mogen toepassen. Het beleid t.a.v. het “vullen van putten” is voor de
Maaswerken positief, waardoor voor dit deelaspect het risicoprofiel zich positief heeft
ontwikkeld. Waakzaamheid blijft geboden door de lange looptijd van de projecten en de
gevoeligheid van dit thema voor nationale en internationale wet- en regelgeving
o Actueel: geen knelpunten verwacht.
Gevolgen van de peilopzet in de Zandmaas dat kan leiden tot schadegevallen en
maatschappelijke onrust.
o Actueel: geen actuele knelpunten.
Risico’s gekoppeld aan het aantreffen van niet gesprongen explosieven in/op de waterbodem,
die kunnen leiden tot gevolgen voor tijd en geld.
o Actueel: geen actuele knelpunten.
Onvoorzienbare bodemverontreinigingen van gronden die door de overheid in de projecten
moeten worden ingebracht. Dit risico wordt steeds minder naarmate deze gronden met succes
zijn overgedragen.
o Actueel: geen lopende dossiers.
Risico’s gekoppeld aan de monitoring van de grondwaterstand door de werkzaamheden in de
Grensmaas. Door de afspraken met Vlaanderen blijft dit een risico dat om een heldere
beheersing vraagt. Dit risico zal in omvang verminderen, aangezien tot op heden nog geen
nadelige gevolgen zijn gemeten.
o Actueel: de meetgegevens laten minimale ontwikkelingen zien, die zich binnen de
vooraf vastgestelde marges bewegen.

5.6 Prognose eindstand
In de prognose eindstand zijn de ramingen en risicoprofielen geactualiseerd.
Tabel 14 Prognose eindstand deze verslagperiode
Raming
Risico
Verwachting
inclusief
profiel
waarde
realisatie
risico’s

Prognose
eindstand

Beschikbaar
budget

Zandmaas

390,8

0,2 – 0,7

0,3

391,1

406,7

Grensmaas

139,7

5,3 – 15*

10,0**

139,7

150,1

Bedragen in miljoen euro, *exclusief commercieel vertrouwelijke informatie
** Reeds begrepen in de raming Grensmaas.

32

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

De prognose eindstand van Zandmaas is ten opzichte van VGR 27 € 0,9 miljoen gedaald. Deze
wijziging is per saldo het gevolg van diverse bijstellingen voortkomend uit nieuwe kostenramingen en
bijbehorende risicosessies.
De prognose eindstand van Grensmaas is ten opzichte van VGR 27 € 0,4 miljoen gestegen. Dit als
gevolg van bijstellingen voortkomend uit risicosessies.

33

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

34

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 1
CG
DCM
DGR
EZ
IBOI
IenM
IKB
KRW
NGE
nHWBP
OTB
POL
pp
RWS
SCB
VGR

RWS-2015/30286

Afkortingenlijst
Consortium Grensmaas
Delfstoffencombinatie Maasdal
Deltaplan Grote Rivieren
Ministerie van Economische Zaken
Index Bruto Overheidsinvesteringen
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Interne kwaliteitsborging
Kaderrichtlijn Water
Niet-gesprongen explosieven
(nieuw) Hoogwaterbeschermingsprogramma
Ontwerp-Tracébesluit
Provinciaal Omgevingsplan Limburg
Prijspeil
Rijkswaterstaat
Systeemgerichte contractbeheersing
Voortgangsrapportage

35

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

36

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 2

RWS-2015/30286

Karakterisering Zandmaas projecten

De karakterisering van het Zandmaasproject volgens Tracébesluit (18 december 2001), aanvulling
Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) Zandmaas (1 februari 2002) en scope Zandmaas 2001
(december 2001) en wijziging 2006, is weergegeven in de onderstaande tabel.
Doelstellingen Zandmaasproject

Hoogwaterbescherming, op zodanige wijze dat in 2015 de bevolking achter de kaden van de
Zandmaas die aangelegd zijn in het kader van het Deltaplan Grote Rivieren, bij maatgevende
3
e
afvoer 3275 m /s, een beschermingsniveau van 1/250 per jaar wordt geboden.
Het ontwikkelen van 556 ha natuur langs de Maas middels het uitvoeren van de projecten uit
Pakket I zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en projecten in het POLaanvulling Zandmaas.
Plangebied Zandmaas

Het zomer- en winterbed van de Maas van Maaskilometer 70 (benedenstrooms van Linne) tot en met
Maaskilometer 226,5 (Hedel), aangevuld met:
Retentiegebied Lateraalkanaal West
Bergings- en bewerkingslocaties die buiten het winterbed kunnen liggen
Compenserende en mitigerende maatregelen die buiten het winterbed kunnen liggen
Projecten Zandmaas Pakket I

Kadeaanpassingen Roermond, Venlo,
Gennep en Mook en Middelaar
Retentiegebied Lateraalkanaal-West
Hoogwatergeulen Lomm en Well-Aijen
Rivierverruiming Belfeld, km 87-92
Rivierverruiming Sambeek, km 109-120
Rivierverruiming Grave, km 155-175
Rivierverruiming Lith km 176-181
Mitigerende maatregelen peilopzet,
aanpassing bruggen en stuwen
Compensatieplan Natuur

Proefproject eroderende oevers
Compensatie benedenstroomse effecten
Den Bosch
Aankoop natuurgebied Heukelomse Beek,
natuurlijke oevers en 25 m oeverstroken
Grondverwerving nevengeul Belfeld West,
nevengeul Sambeek Oost
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Resultaat Zandmaas Pakket I

•

Realisatie van de projecten zoals vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas/Maasroute en
projecten in het POL-aanvulling Zandmaas (gereed eind 2015) en anderzijds het aanleggen
van prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020). Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat
naast de projecten Zandmaas en Grensmaas aanvullende projecten nodig zijn om het

37

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

e

•

beschermingsniveau van 1/250 per jaar te bereiken.
4279 ha natuur plus 60 ha compensatie van natuurwaarden die verloren zijn gegaan.

9

Scopewijziging 5 maart 2013. In de Zandmaas vervalt de realisatie van de nevengeulen langs de stuwen bij Sambeek en Belfeld (samen 129
ha). De nevengeulen leveren geen bijdrage aan de hoogwaterveiligheidsdoelstelling. De overige natuurmaatregelen in de Zandmaas (fase I)
blijven onderdeel van de scope. Het betreft de hoogwatergeul Lomm, de hoogwatergeul Well Aijen, de Heukelomse Beek en de
natuurvriendelijke oevers. De totale scope natuur in de Zandmaas (fase I) is door de scopewijziging gedaald van 556 ha naar 427 ha.

38

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

39

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 3

RWS-2015/30286

Karakterisering Grensmaas projecten

De karakterisering van het Grensmaasproject volgens het Eindplan Grensmaas, vastgesteld door
Gedeputeerde en Provinciale Staten op 21 december 2001 en het POL Grensmaas vastgesteld door
Provinciale Staten op 1 juli 2005 en de ministeriële afspraken in de Vlaams-Nederlandse Verklaring met
betrekking tot het uitvoeren van werken aan de Gemeenschappelijke Maas op 3 mei 2005, is
weergegeven in onderstaande tabel.
Doelstellingen Grensmaasproject

Het door rivierverruiming verlagen van de hoogwaterstanden in de Maas met als maatstaf dat
uiterlijk in 2017 de gebieden die door de op basis van de Deltawet Grote Rivieren aangelegde
e
kaden zijn beschermd een kans op overstroming hebben van 1/250 per jaar, bij een
3
maatgevende afvoer van 3275 m /s.
Het tot ontwikkeling brengen van tenminste 1000 ha natuur, waarvoor de aankoop en
overdracht aan natuurbeherende instanties dan wel Rijkswaterstaat voor eind 2018 moet zijn
gerealiseerd.
Het winnen van ten minste 35 miljoen ton grind voor de nationale behoefte (provinciale
taakstelling).
Plangebied Grensmaas

Het Maasdal van Maastricht tot en met Roosteren van Maaskilometer 15 tot en met Maaskilometer 55.
Projecten Grensmaas

Uitvoeringsovereenkomst Grensmaas
omvat de maatregelen: dekgrondverwijdering (dv), stroomgeulverbreding
(sv), weerdverlaging (wv), aanleg
nevengeulen (ng), aanvulling plas (ap),
sanering (sa), dekgrondberging (db),
natuurontwikkeling (no) en kadeophoging
(ka) op de volgende locaties:
-Bosscherveld dv, db, no
-Borgharen sv, wv, db, no
-Itteren sv, wv, db, no
-Aan de Maas sv, db, no
-Meers sv, wv, db, no
-Maasband sv, wv, ng, no
-Urmond sv, wv, sa, no
-Nattenhoven wv, db, ka, no
-Grevenbicht ng, no
-Koeweide sv, wv, db (2 delen), no
-Visserweert sv, wv, ng, no
Resultaat Grensmaas

•

Proefproject Meers : sv, wv,db, ap, no
Vlaamse locaties (België):
-Hochter Bampd sv, ap, no
-Herbricht sv, no
-Kotem sv, wv, no
-Boertien+
Roosteren: compensatie voor de
kadeaanleg in 1996 en realiseren
beschermingsniveau.
Mitigatiemaatregelen: maatregelen ter
voorkoming van significante
waterstandsverhogende effecten dan wel
verdroging aan Vlaamse zijde
Rivierkundige werken (oever- en
bodemverdedigingen)
Prioritaire kademaatregelen conform
bestuurlijke overeenkomsten met
waterschappen

Realisatie van de projecten conform de POL-aanvulling Grensmaas en het aanleggen van
prioritaire waterkeringen (gereed eind 2020), waardoor het beschermingsniveau van
40

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

•
•

RWS-2015/30286

1/250e per jaar op basis van een maatgevende afvoer van 3275 m3/s zoveel als mogelijk
wordt bereikt. Voortschrijdend inzicht heeft opgeleverd dat naast Zandmaas en
Grensmaas aanvullende projecten nodig zijn om het beschermingsniveau te bereiken.
Natuur aan Nederlandse zijde: 1208 ha natuur in 2018
Delfstoffen: circa 52 miljoen ton grind.

41

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

42

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 4

RWS-2015/30286

Kaart Tracébesluit en POL Zandmaas/Maasroute

43

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

44

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 5

RWS-2015/30286

Kaart Grensmaas conform Eindplan Grensmaas

45

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

46

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

Bijlage 6

RWS-2015/30286

Toelichting mutaties VGR 27

In deze bijlage zijn voor Zandmaas en Grensmaas de mutaties toegelicht in het projectbudget en in de
ontwikkeling van de post “Risico algemeen”.

Zandmaas
Tabel 1 Mutatie projectbudget Zandmaas
Detaillering mutatie projectbudget Zandmaas in VGR 28

Totale mutatie VGR 28

€ miljoen

0,0

Tabel 2 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen”Zandmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 28

€ miljoen

Standlijn per 1 januari 2005

88,1

Vergunningverlening en monitoring proefproject 2

-/- 1,0

Standlijn per 1 januari 2006

87,1

2

Nadeelcompensatie DGR Kaden

-/- 4,3

3

Schaderegeling peilopzet Grave

-/- 7,1

4

Keringen in de Roer i.v.m. invulling Wet op de waterkering

-/- 7,5

Standlijn per 1 januari 2007

68,2

Monitoring grondwatereffecten peilopzet Grave en Sambeek (aanwending van risico ten gunste van budget)

-/- 1,5

Standlijn per 30 juni 2007

66,7

1

5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

66,7

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

66,7

Geen mutaties

6

Standlijn per 31 december 2008

66,7

Overboeking van de restant PM-post bestemd voor de kademaatregelen van “risico algemeen”naar “budget”

-/- 8,2

Standlijn per 30 juni 2009

58,5

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

58,5

Geen mutaties

7

Standlijn per 30 juni 2010

58,5

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”

-/- 8,8

47

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Zandmaas in VGR 28
Standlijn per 31 december 2010
8

Overboeking van middelen bestemd voor “Sluitstukkaden”
Standlijn per 30 juni 2011

RWS-2015/30286
€ miljoen
49,7
-/- 11,6
38,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2011

38,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2012

38,1

Geen mutaties

9

Standlijn per 31 december 2012

38,1

Overboeking vanuit “risico algemeen” naar “budget”voor Zuidgeul Well Aijen

-/- 3,0

Standlijn per 30 juni 2013

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2013

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2014

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2014

35,1

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2015

35,1

48

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

Grensmaas
Tabel 3 Mutatie projectbudget Grensmaas
Detaillering mutatie projectbudget Grensmaas in VGR 28

Totale mutatie VGR 28

€ miljoen

0,0

Tabel 4 Ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas
Detaillering ontwikkeling van de post “Risico algemeen” Grensmaas in VGR 28
Standlijn per 1 januari 2006

€ miljoen
12,6

Geen mutaties
Standlijn per 1 januari 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2007

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2008

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2009

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2010

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2010

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 30 juni 2011

12,6

Geen mutaties
Standlijn per 31 december 2011
Maatregeloverstijgende risico’s zijn maatregelspecifiek gemaakt

12,6
-/- 12,6
0

Standlijn per 30 juni 2012 (wordt per VGR 24 niet verder weergegeven i.v.m. bereiken NUL)

49

28e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas 1 januari – 30 juni 2015

RWS-2015/30286

27e Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas
is een document van Rijkswaterstaat Programma’s, Projecten en Onderhoud
Programma Maaswerken

Postadres:
Postbus 1593
6201 BN Maastricht
Bezoekadres:
Avenue Ceramique 125
Maastricht

Telefoonnummer:
Faxnummer:

043 - 387 0303
043 - 387 0359

www.rijkswaterstaat.nl/maaswerken

50