Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2019

Nr. 105

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 maart 2019
Inleiding
Tijdens het Algemeen Overleg chroom-6 van 7 november jl. (Kamerstuk
35 000 X, nr. 71) heb ik uw Kamer toegezegd het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) te vragen of het vervolgonderzoek naar
de gezondheidsrisico’s van het gebruik van chroom-6 bij Defensie op een
zo breed mogelijk terrein kan worden verricht. Tevens heb ik uw Kamer
toegezegd de Regeling Uitkering chroom-6 Defensie (hierna: de Uitkeringsregeling) nader te duiden. In deze brief ga ik achtereenvolgens in op:
1. Rijksbrede ontwikkelingen
2. Vervolgonderzoek RIVM
3. Inhoud en achtergrond Uitkeringsregeling
4. Uitkeringsregeling in relatie tot individuele claims
5. Nabestaanden
6. Uitvoering van de regeling
7. Nazorg voor (oud-)medewerkers van Defensie.
1. Rijksbrede ontwikkelingen
Deze brief is onderdeel van de gecoördineerde aanpak chroom-6
waarover u door de coördinerend Minister van Medische Zorg en Sport
bent geïnformeerd. Uw Kamer heeft de Staatssecretaris van SZW en mij
verzocht om een vergelijking te maken tussen de regeling van Defensie en
de regeling van de gemeente Tilburg. De Staatssecretaris van SZW heeft
in haar brief d.d. 5 maart 2019 (Kamerstuk 25 883, nr. 342) aangegeven dat
zij vanuit haar verantwoordelijkheid voor het arbeidsomstandighedenbeleid niet een oordeel kan uitspreken over vergoedingen of tegemoetkomingen die een werkgever verstrekt. Wel zal zij in navolging van de
aanbevelingen van de Commissie Tilburg een commissie «Vergemakkelijk
toekomstige schadeafhandeling bij beroepsziekten» instellen. Deze wordt
gevraagd om uitgangspunten te formuleren voor compensatie en te

kst-35000-X-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

1

adviseren over de wenselijkheid en mogelijkheid van breed gedragen
(landelijke) richtsnoeren voor compensatie en voor de (onafhankelijke)
uitvoering ervan. Daarbij wordt de commissie verzocht om de ideeën van
de FNV hierover te betrekken. De Kamer zal nader worden geïnformeerd
over instelling, samenstelling en precieze opdracht van de commissie. Het
Ministerie van BZK zal in de rol van werkgever voor de sector Rijk een
coördinerende rol spelen bij de overkoepelende aanpak voor het Rijk als
werkgever1. BZK voert hierover overleg met de vakbonden zoals in de
brief van 21 december 2018 is aangekondigd (Kamerstukken 35 000 XVI en
35 000 XV, nr. 119). Het is de wens van de vakbonden om tot centrale
processtappen te komen met een consistente lijn en een compensatieregeling. Op korte termijn organiseert BZK een bijeenkomst met departementen, vakbonden en het RIVM. Uw kamer zal geïnformeerd worden
over de uitkomst. De afzonderlijke departementen zijn verantwoordelijk
voor het vervolg bij de afzonderlijke diensten. De commissie «Vergemakkelijk toekomstige schadeafhandeling bij beroepsziekten» en het overleg
van BZK zullen verdere richtsnoeren geven. Tegelijkertijd blijf ik in het
belang van de defensie-medewerkers de in deze brief toegelichte regeling
uitvoeren. Wanneer de te ontwikkelen algemene richtsnoeren aanleiding
geven tot aanpassing van de regeling van Defensie, ga ik daartoe
uiteraard in overleg met de vakbonden, waarmee de Defensieregeling is
overeengekomen.
Daarnaast heeft het Ministerie van SZW op 15 januari 2018 aan de
Letselschade Raad subsidie gegeven, waarmee de Raad samen met de
letselschadebranche een gedragscode zal ontwikkelen. De wens is dat
hiermee waarborgen voor een adequate behandeling worden bevorderd
en het melden van een beroepsziektezaak laagdrempeliger wordt
gemaakt. Het proces van verhalen van de schade dient transparanter dan
nu te verlopen en te worden vereenvoudigd. Daar waar mogelijk zal
Defensie uiteraard aansluiting zoeken bij de uitkomsten daarvan om het
proces te vereenvoudigen.
2. Vervolgonderzoek RIVM
Een epidemiologisch onderzoek2 kan bijdragen aan het bewijs voor een
mogelijk verband tussen het ontstaan van bepaalde ziekten en/of
aandoeningen en blootstelling aan chroom-6. Het RIVM onderzoekt
momenteel of het haalbaar is om via epidemiologisch onderzoek onder
(oud-)medewerkers van andere locaties van Defensie vast te stellen of
bepaalde ziekten vaker voorkomen bij mensen die zijn blootgesteld aan
chroom-6. Het RIVM zal daarbij in het bijzonder aandacht schenken aan
werkzaamheden die naar hun aard het meest vergelijkbaar zijn met de
werkzaamheden op de POMS-locaties3. Een epidemiologisch onderzoek
bij de POMS bleek niet mogelijk te zijn, maar de uitkomsten van het
epidemiologisch onderzoek onder (oud-) medewerkers van andere
locaties van Defensie kunnen ertoe leiden dat het onderzoek op de
POMS-locaties wordt bijgesteld. Het RIVM verwacht het resultaat van deze
studie in de vorm van een aantal uitgewerkte opties in de zomer van 2019
aan de Paritaire Commissie aan te kunnen bieden. De Paritaire Commissie
zal vervolgens op basis van het advies van het RIVM advies opstellen over
de uitvoering van het onderzoek. Ik zal Uw Kamer hierover informeren.
Daarnaast zal het RIVM, zoals eerder aan uw Kamer gemeld (Kamerstuk
34 775-X nr. 139, d.d. 5 september 2018), bijhouden of er nieuwe
1

Zie ook de brief van de Minister van MZS van 19 februari 2019 over werkagenda chroom-6,
Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 120.
Wetenschappelijk onderzoek van het vóórkomen en de verspreiding van ziekten binnen en
tussen populaties.
3
De afkorting POMS staat voor Prepositioned Organizational Materiel Storage.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

2

wetenschappelijke studies zijn verschenen over het verband tussen
chroom-6-blootstelling, zoals die plaatsvond bij de POMS en ziekten of
aandoeningen. Het RIVM is medio 2018 gestart met een eerste update
waarvan de resultaten in de zomer van 2019 worden verwacht. Als hieruit
blijkt dat ook andere ziekten of aandoeningen het gevolg kunnen zijn van
blootstelling aan chroom-6 bij de POMS-locaties, kan derhalve de
wetenschappelijke lijst met ziekten en aandoeningen die gerelateerd zijn
aan dergelijke chroom-6-blootstelling worden aangepast. In dat geval zal
Defensie in overleg treden met de vakbonden om ook de Uitkeringsregeling aan te passen. Indien op basis van aanvullend onderzoek blijkt dat
eerder afgewezen aanvragen wel gehonoreerd hadden moeten worden,
zal Defensie de (oud-)medewerker of nabestaande actief benaderen.
Op uw verzoek heb ik bij het RIVM geïnformeerd naar het mogelijk
uitvoeren van een bevolkingsonderzoek. Zoals ook tijdens het rondetafelgesprek van 1 november jl. door het RIVM is besproken, is dat niet zinvol.
Er is behoefte aan een onderzoek waarin de ziektebeelden in kaart worden
gebracht in de groep van (oud-)medewerkers die met chroom-6 hebben
gewerkt en/of daar aan zijn blootgesteld. Een bevolkingsonderzoek is
daarvoor niet het juiste instrument. Mogelijk is er spraakverwarring
ontstaan over wat een bevolkingsonderzoek is, in vergelijking met een
epidemiologisch onderzoek. Dit laatste is geen «landelijke screening, wat
een bevolkingsonderzoek in zekere zin wel is.
3. Wat houdt de regeling uitkering chroom-6 Defensie in?
Aanleiding voor de regeling
Het RIVM-onderzoek dat in juni 2018 is voltooid had als belangrijkste
conclusie dat Defensie de zorgplicht heeft geschonden die op een
werkgever rust en er mensen ziek kunnen zijn geworden als gevolg van
hun arbeidsomstandigheden. Defensie acht zich verantwoordelijk voor de
gevolgen van de schending van de zorgplicht. Dit leidde tot de Uitkeringsregeling. Deze Uitkeringsregeling trof u bij mijn brief van 4 juni 2018
(Kamerstuk 34 775-X nr. 126). Een belangrijk kenmerk van de Uitkeringsregeling is dat de (oud-)medewerker van de POMS of diens nabestaande
geen letselschadeclaim – met alle administratieve lasten van dien – in
hoeft te dienen om wel een bedrag te ontvangen.
Het feit dat Defensie de zorgplicht heeft geschonden betreur ik ten zeerste.
Ik heb daarvoor mijn excuses aangeboden. Ik realiseer mij hierbij heel
goed dat er veel verdriet en leed is bij (oud-)medewerkers en nabestaanden en dat geen enkel geldbedrag het verdriet of de boosheid kan
wegnemen. Wat Defensie wel kan doen, is adequate nazorg bieden aan
betrokken (oud-)medewerkers. Ik ga hier in paragraaf 7 van deze brief op
in.
Totstandkoming van de Uitkeringsregeling
Om te komen tot een uitkeringsregeling zijn door de vakbonden en
Defensie vanaf eind 2017 expertsessies georganiseerd met deelname van
advocaten en andere deskundigen. Hieruit kwamen de volgende uitgangspunten naar voren:
– een regeling zal gericht moeten zijn op erkenning van het leed van de
slachtoffers;
– in verband met objectiviteit en zorgvuldigheid, en ter voorkoming van
willekeur, zal de regeling gebaseerd moeten zijn op de uitkomsten van
het wetenschappelijk onderzoek van het RIVM;
– de regeling moet passen binnen het Nederlandse schadevergoedingsrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

3

Daarnaast was men het er over eens dat een dergelijke collectieve
regeling los behoort te staan van de mogelijkheid voor een individuele
claim. Vanwege de individuele aspecten van een claim kan deze namelijk
niet goed in een collectieve regeling worden vervat. In paragraaf 4 van
deze brief ga ik hier nader op in.
Deze uitgangspunten heb ik ter harte genomen bij het opstellen van de
regeling.
De Uitkeringsregeling is opgesteld in goed overleg tussen Defensie en de
vakbonden.
Het RIVM heeft met zeer zorgvuldig, uitgebreid wetenschappelijk
onderzoek, in samenwerking met andere wetenschappelijke instellingen
waaronder de Universiteit van Utrecht en TNO, aangetoond dat bepaalde
aandoeningen (mede) kunnen zijn veroorzaakt door blootstelling aan
chroom-6 op de POMS. De uitkomsten van het RIVM-onderzoek vormen
de grondslag voor de Uitkeringsregeling.
De Uitkeringsregeling is opgesteld in overeenstemming met het Nederlandse schadevergoedingsrecht. Ik verwijs naar het RIVM-rapport waarin
de Universiteit Maastricht het aansprakelijkheidsrecht op dit onderwerp
uiteen heeft gezet4. Er moet een verband zijn tussen de blootstelling en de
aandoening (causaliteit), aangezien er geen grondslag voor een vergoeding bestaat indien een aandoening niet door blootstelling aan chroom-6
kan zijn veroorzaakt. Ook in andere regelingen5 is causaliteit het
uitgangspunt. Deze regelingen zijn bekrachtigd in het parlement (zie
bijvoorbeeld Handelingen II 2014/15, nr. 22 d.d. 11 november 2014). Het
uitbreiden van de lijst met aandoeningen waarvoor geen causaal verband
is geconstateerd is derhalve in strijd met het Nederlandse schadevergoedingsrecht. Wanneer Defensie dit vereiste zou loslaten, dan zou Defensie
vergoedingen verstrekken in verband met aandoeningen waarvan niet is
aangetoond dat die kunnen zijn ontstaan als gevolg van blootstelling aan
chroom-6. Hiervoor bestaat geen onderbouwing.
Opbouw van de Uitkeringsregeling
De hoogte van de uitkering hangt af van de functie, de duur van de
blootstelling aan chroom-6 op de POMS en de aandoening. De uitkering
bestaat uit een:
(1) immaterieel deel, dat vergelijkbaar is met smartengeld, en uit een
(2) materieel deel, dat vergelijkbaar is met kostenvergoeding.
Bij het opstellen van de regeling is met name beoogd om smartengeld
(immaterieel deel uitkering) te vergoeden. Dit bedrag varieert van
€ 5.000,– tot € 40.000,–. De hoogte van het smartengeld hangt af van de
aandoening, de functie en de duur van de blootstelling aan chroom-6 op
de POMS.
In aanvulling op het immaterieel deel van de uitkering is een bedrag van
€ 3.850,– voor de materiële schade (materieel deel uitkering) opgenomen.
Dit is een generiek bedrag voor iedereen die ook recht heeft op het
immateriële deel van de uitkering.
Daarnaast heb ik een voorziening voor bijzondere, schrijnende gevallen
opgenomen (art. 12, derde lid, van de Uitkeringsregeling). Dit artikel wordt
in individuele gevallen toegepast, dit is maatwerk. Een voorbeeld is de
4

Werkpakket 9, publicatie deelonderzoek «Aansprakelijkheid voor het laten werken met
Chroom-6».
5
bijvoorbeeld de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (hierna te noemen TAS), de
Mijnwerkersregeling en Schadefonds Geweldsmisdrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

4

aanschaf van een noodzakelijke traplift in het geval dat betrokkene geen
recht heeft op vergoeding vanuit een verzekering of vanuit de gemeente.
Het budget dat voor de Uitkeringsregeling (inclusief de schrijnende
gevallen) is gereserveerd, is opgenomen in artikel 9 van de defensiebegroting en zal in het vervolg op dit begrotingsartikel zichtbaar gemaakt
worden. Hierbij is het risico onderkend dat in het geval in de toekomst
onverhoopt meer budget benodigd is dan nu is voorzien, dit moet worden
ingepast in de begroting.
4. Uitkeringsregeling versus individuele claims
Het is belangrijk om vast te stellen dat er – zoals eerder in deze brief
gemeld – naast deze Uitkeringsregeling altijd een letselschade- of en
overlijdensschadeclaim kan worden ingediend, die op individuele basis
wordt beoordeeld. Als er meer immateriële of materiële schade is, kan de
(oud-)medewerker van de POMS een letselschadeclaim indienen bij het
Dienstencentrum Juridische Dienstverlening van het Ministerie van
Defensie (hierna genoemd: JDV).
Het indienen van een claim kan naast een verzoek om een uitkering op
grond van de Uitkeringsregeling of de Tijdelijke regeling tegemoetkoming
en ondersteuning slachtoffers blootstelling chroom-6 houdende stoffen
defensie (hierna: Coulanceregeling), die per 1 maart 2015 is ingesteld.
Claimbeoordelingen vereisen echter zorgvuldigheid en specifieke
deskundigheid. Deze beoordeling kan pas worden afgerond nadat er
duidelijkheid is over de medische situatie en over de schadeposten.
Overigens betekent het indienen van een claim niet direct dat er een
rechter bij betrokken wordt. De meeste zaken worden in goed onderling
overleg overeengekomen. Tot nu toe heeft een half procent van alle
claimzaken die bij Defensie de laatste jaren zijn ingediend, geleid tot een
rechtszaak.
Bij een claim inzake een ziekte of aandoening die door meerdere factoren
kan ontstaan (multicausaal), wordt – in tegenstelling tot een ziekte of
aandoening die alleen veroorzaakt kan zijn door de gevaarlijke stof – in de
Nederlandse letselschadepraktijk gekeken naar welk deel van de schade is
toe te rekenen aan de blootstelling. Bij het beoordelen van die claims
moet worden bepaald wat de vergroting van het risico is op die
aandoening door de blootstelling. Daarbij wordt ook rekening gehouden
met levensstijl, veroudering, genetische aanleg en bijvoorbeeld blootstelling bij een andere werkgever. Op basis van deze verdeling wordt een
zogenaamd toerekeningspercentage vastgesteld. Vervolgens wordt de
hoogte van de schade beoordeeld door JDV. Het toerekeningspercentage
bepaalt het percentage van de schade dat wordt vergoed aan de
(oud-)medewerker of nabestaande. Ik verwijs u tevens naar «werkpakket
9» van het RIVM-rapport. Dit is ook de manier waarop bij JDV claims
inzake chroom-6 bij de POMS worden beoordeeld.
Hierbij zeg ik toe dat het toerekeningspercentage niet wordt toegepast op
de redelijke buitengerechtelijke kosten van de belangenbehartiger/
advocaat als Defensie aansprakelijkheid erkent. Deze kosten worden dan
volledig vergoed.
Een (oud-)medewerker of nabestaande die een uitkering heeft ontvangen
op grond van de Uitkeringsregeling en een claim indient, maakt daarvoor
kosten. Deze kosten zal Defensie vergoeden. Nieuw is dat dit gebeurt ook
in de periode vóórdat aansprakelijkheid wordt erkend. Dit betekent dat de
redelijke buitengerechtelijke kosten van de belangenbehartiger/advocaat
en de kosten voor het opvragen van medische informatie kunnen worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

5

betaald door Defensie, mits die claim is ingediend voor de aandoening
waarvoor de uitkering is toegekend. Een eventueel toerekeningspercentage zal daar niet op worden toegepast. Mocht de aansprakelijkheid
afgewezen worden, dan worden deze kosten niet meer vergoed, maar
hoeft de eerder verstrekte vergoeding niet te worden terugbetaald aan
Defensie. Op deze manier wil Defensie de mogelijke drempel voor het
indienen van een claim voor de (oud-)medewerker of diens nabestaande
verlagen.
5. Nabestaanden
Tijdens het Algemeen Overleg van 7 november jl. (Kamerstuk 35 000 X, nr.
71) is er ook gesproken over de positie van nabestaanden. Defensie wil
zoveel mogelijk recht doen aan ieders situatie. Defensie streeft daarbij
naar generieke uitkeringen. Die bieden eenvoud, eenvormigheid en
snelheid. Als de (oud-)medewerker van de POMS bij leven een aanvraag
voor een uitkering heeft ingediend en komt te overlijden voor deze is
toegekend, wordt de uitkering waar hij recht op zou hebben gehad,
uitgekeerd aan de erfgenamen (zie artikel 4 Uitkeringsregeling). Defensie
heeft de ruimte die het Nederlandse schadevergoedingsstelsel waar
mogelijk benut. Om de lange duur van het RIVM-onderzoek niet ongunstig
te laten uitpakken, is besloten dat ook een verzoek op grond van de
Coulanceregeling (bijvoorbeeld in 2015) wordt gezien als een verzoek bij
leven voor een uitkering op grond van de Uitkeringsregeling, die in 2018
in werking trad.
Nabestaanden kunnen op grond van de huidige regeling in aanmerking
komen voor een «materiële uitkering nabestaande» bedoeld als tegemoetkoming voor de kosten van het overlijden van de (oud-)medewerker
(begrafeniskosten). Op basis van de huidige regeling kan de nabestaande
geen aanspraak maken op het materiële deel van uitkering van de (oud-)
medewerker zelf. Het is mijn intentie de Uitkeringsregeling ook op dit punt
in lijn te brengen met de manier waarop het Convenant Instituut Asbestslachtoffers is opgebouwd. Dat betekent dat de Uitkeringsregeling
zodanig wordt uitgebreid dat de nabestaande ook zelfstandig aanspraak
kan maken op het materiële deel van de uitkering. Ik zal hierover op korte
termijn overleg voeren met de vakbonden met de intentie de regeling als
zodanig aan te passen en de wijziging met terugwerkende kracht in te
laten gaan op de datum van inwerkingtreding van de regeling, zijnde
4 juni 2018. Indien de nabestaande meer schade heeft kan deze een
overlijdensschadeclaim indienen bij JDV. Overlijdensschade is de
materiële schade die ontstaat doordat de overleden (oud-) medewerker de
nabestaande niet meer kan onderhouden of verzorgen.
Deze uitbreiding van de Uitkeringsregeling kan echter niet zien op het
immateriële deel van de uitkering (smartengeld) van de betrokken (oud-)
medewerker. In het Nederlandse schadevergoedingsrecht is de immateriële schadevergoeding in beginsel onlosmakelijk verbonden aan de
(oud-) medewerker. Immateriële schadevergoeding gaat om de
vergoeding van de pijn en het leed van de (oud-) medewerker zélf.
Natuurlijk hebben nabestaanden ook verdriet om het overlijden van een
naaste. Dit wordt affectieschade genoemd. Tot 1 januari 2019 voorzag het
Nederlandse recht echter niet in een aanspraak voor nabestaanden op
affectieschade6. Het door Defensie introduceren van een immateriële
uitkering voor nabestaanden in deze Uitkeringsregeling is vanwege de
verstrekkende precedentwerking voor andere werkgevers niet mogelijk.

6

De Wet Affectieschade is niet van toepassing op schadeveroorzakende gebeurtenissen van
vóór 1 januari 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

6

In onderstaande afbeelding «Uitkeringsregeling chroom-6» is weergegeven hoe de Uitkeringsregeling, individuele claims en de claims voor
nabestaanden zich tot elkaar verhouden.

6. Uitvoering regeling en positie ABP
In het Algemeen Overleg is verzocht om opnieuw te kijken naar de
uitvoering van de Uitkeringsregeling en de behandeling van de
aanvragen. Ook is verzocht de mogelijkheid tot onafhankelijke oordeelsvorming te onderzoeken.
Het ABP voert in opdracht van Defensie de Uitkeringsregeling uit. Reeds
eerder heb ik toegezegd toe te zien op een soepele en voortvarende
afhandeling van de uitkeringsaanvragen. De (oud-)medewerkers van de
POMS die al een beroep hadden gedaan op de Coulanceregeling, zijn
door het ABP actief benaderd om te bezien of zij in aanmerking zouden
komen voor een uitkering op grond van de Uitkeringsregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

7

Bij de POMS locaties hebben, in de periode 1984–20067, tussen de 2.000
en 3.000 Nederlandse defensiemedewerkers gewerkt. Bij het CAOP
informatiepunt chroom 6 – hebben zich tot nu 793 (oud-)medewerkers van
de POMS laten registreren. Dit aantal is redelijk stabiel de laatste jaren.
Wel ga ik nogmaals het informatiepunt onder de aandacht brengen (zie
paragraaf 7) om zo het aantal registraties te kunnen verhogen.
Niet iedereen die zich heeft laten registreren is ziek en/of heeft een
uitkering aangevraagd. Tot op heden hebben 229 (oud-)medewerkers wel
een uitkering aangevraagd of zijn actief door het ABP benaderd. Inmiddels
zijn er 133 aanvragen toegekend en zijn 86 aanvragen afgewezen voornamelijk op basis van het feit dat de indiener geen ziekte of aandoening
had conform het onderzoeksresultaat van het RIVM of omdat betrokkene
geen POMS-medewerker was. Er zijn nog 10 aanvragen in behandeling.
Tegen 33 afwijzingen is bezwaar ingesteld. Hiervan hebben 4 geleid tot
een ander besluit, zijn 15 ongegrond verklaard, zijn 3 niet-ontvankelijk
verklaard en zijn er 11 momenteel nog in behandeling.
Het ABP is een privaatrechtelijke stichting waarmee deze al op afstand
staat ten opzichte van Defensie. Het instellen van een publiekrechtelijk
zelfstandig bestuursorgaan zou juridisch gezien een mogelijkheid kunnen
zijn om tot nog meer onafhankelijke oordeelsvorming te komen, maar
vraagt een wetgevingstraject, met de daarbij behorende doorlooptijden.
Bovendien zou een andere uitvoerder tot vertraging en administratieve
lasten leiden. Ik wil benadrukken dat mij, ook na navraag, geen klachten
bekend zijn over de wijze waarop het ABP de regeling uitvoert. Ik geef er
daarom de voorkeur aan om het ABP de uitvoering van de Uitkeringsregeling toe te blijven vertrouwen.
Om de onafhankelijke oordeelsvorming te borgen heb ik besloten een
onafhankelijke commissie in te stellen voor geschillen inzake de Uitkeringsregeling. Zo kan, in overleg, aan deze commissie de taak worden
opgedragen om te adviseren over aanvragen om een voorziening in
bijzondere of schrijnende gevallen (art. 12 van de Uitkeringsregeling).
Deze commissie zou ook kunnen adviseren over de toepassing van de
hardheidsclausule (art. 15 van de Uitkeringsregeling).
7. Nazorg
Defensie heeft toegezegd de nazorg te regelen voor de (oud-)medewerkers die zijn blootgesteld aan chroom-6 bij de POMS en mogelijk als
gevolg daarvan gezondheidsklachten hebben. Defensie wil nazorg bieden
die zoveel mogelijk is toegesneden op de hulpvraag van de (oud-)medewerkers en hun nabestaanden.
De nazorg die nu al wordt geboden wordt gehandhaafd en indien nodig
aangepast.
Oud-medewerkers hebben mij verschillende keren gevraagd om
vergoeding van kosten die samenhangen met preventief medisch
onderzoek. Ik heb besloten hier invulling aan te geven. Bij een vermoeden
of het optreden van klachten die wijzen op een aan chroom-6 gerelateerde
ziekte moet altijd eerst de (militaire)huisarts worden benaderd. Indien uit
het overleg tussen de (oud-)POMS medewerker en de huisarts wordt
geconcludeerd dat een vervolgonderzoek, naar een ziekte of aandoening
die gerelateerd kan zijn aan het werken met chroom-6, wenselijk is, heb ik
besloten het verplicht eigen risico te vergoeden dat met deze onderzoeken
samenhangt. Dit geldt voor de (oud-)POMS medewerkers die voldoen aan
de voorwaarden van de Uitkeringsregeling behorende bij de functie7

De POMS werden in 2006 gesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

8

groepen waarbij is aangetoond dat zij kunnen zijn blootgesteld aan
chroom-6, de duur en de tijd tussen het blootstellen aan chroom-6 en het
openbaren van de klachten.
Bij vragen of behoefte aan nazorg, begeleiding en ondersteuning kan men
altijd contact opnemen met het door Defensie ingestelde informatiepunt
(www.informatiepuntchroom6.nl). Het informatiepunt chroom-6 is hét
loket voor nazorg, beantwoording van vragen, begeleiding en ondersteuning. De vragen worden vervolgens afgehandeld door de betrokken
instanties, zoals het RIVM, het ABP of Defensie. Waar mogelijk en voor
zover de privacywetgeving het toestaat, wordt actief contact met hen
gezocht. Ik zal het informatiepunt chroom-6 verzoeken om altijd aan de
(oud-) medewerker of diens nabestaande te vragen of hij of zij prijs stelt
op persoonlijk contact in de vorm van een bezoek door Defensie, voor
begeleiding bij de hulpvraag.
Ik heb een Multi Disciplinair Team ingesteld dat toezicht houdt op de
afhandeling van de uitkeringsaanvragen, op de nazorg en op de afhandeling van de vragen via het informatiepunt chroom-6. Alle betrokken
instanties en vertegenwoordigers van vakbonden nemen daar aan deel.
Het Multi Disciplinair Team bespreekt ook de signalen die betrokken
instanties, defensiemedewerkers en de vakbonden opvangen op het
gebied van de nazorg. Op basis hiervan wordt -indien nodig- de nazorg
aangepast en worden voorlichting en communicatie geïntensiveerd. De
uitvoering van de nazorg wordt periodiek besproken in de Paritaire
Commissie in navolging van de door die commissie gedane aanbevelingen.
Daarnaast wil ik de nazorg zo gericht mogelijk laten zijn. Vandaar dat ik in
maart 2019 een enquête zal laten verrichten naar de ervaringen van de
(oud-)medewerkers en nabestaanden die zich hebben laten registreren bij
het CAOP over alle aspecten van de communicatie, informatievoorziening,
voorlichting en uitvoering van de regeling. Ook worden «inloopmarkten»
georganiseerd. Zo is er op 23 januari jl. in Almelo en op 6 februari jl. in
Schinnen een inloopmarkt geweest. De inloopmarkten worden gehouden
als vervolg op de eerder gehouden voorlichtingsbijeenkomsten in
Roermond en Almelo voor de (oud-)medewerkers van de POMS. Tijdens
deze inloopmarkten hebben (oud-)medewerkers en nabestaanden de
gelegenheid vragen te stellen aan de betrokken instanties in aanvulling op
de al bestaande mogelijkheden. Daarnaast worden advertenties geplaatst
in lokale huis-aan-huis bladen om de bekendheid en de werking van het
informatiepunt te vergroten, waar men onder andere nadere informatie
kan krijgen over de Uitkeringsregeling maar ook een hulpvraag kan
stellen.
In onderstaande infographic zijn het informatiepunt en de doorverwijzingen inzichtelijk gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

9

Tot slot
Het is evident dat in het verleden fouten zijn gemaakt. Ik betreur dat ten
zeerste. Wij kunnen het leed van de betrokkenen niet wegnemen, maar we
kunnen wel de nazorg zo goed mogelijk organiseren. In deze brief kondig
ik een aantal aanvullende maatregelen aan zoals:
– Een onafhankelijke commissie voor geschillen in de uitvoering van de
Uitkeringsregeling;
– Verruiming van enkele vergoedingen, onder andere het in bepaalde
gevallen vergoeden van het verplicht eigen risico bij preventief
medisch onderzoek en de redelijke buitengerechtelijke kosten in de
periode voordat er aansprakelijkheid wordt erkend;
– Verbetering van de bekendheid en werking van het informatiepunt.
We willen leren van de ervaringen van betrokkenen en op basis daarvan
de aanpak verbeteren waar dat nodig en mogelijk is. De uitkomsten van
het RIVM onderzoek, de (ronde tafel) gesprekken die daarop volgden en
ook het debat met uw Kamer hebben bijgedragen aan de aanpak die in
deze brief is verwoord.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 105

10