Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1065

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2015
Hierbij bied ik u aan, mede namens de Minister-President, de geannoteerde agenda van de Europese Raad van 17 en 18 december 2015.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-21501-20-1065
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1065

1

GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE EUROPESE RAAD VAN 17 EN
18 DECEMBER 2015
Op de Europese Raad (ER) van 17en 18 december a.s. zullen naar
verwachting de onderstaande onderwerpen aan de orde komen. De meest
recente ontwerpconclusies zijn te vinden in het raadsdocument met
nummer 13593/15.
Migratie
De ER zal de voortgang in de aanpak van de Europese migratiecrisis
bespreken. De discussie zal ingaan op de maatregelen naar aanleiding van
de hoge instroom van migranten en de druk die deze instroom op de
Schengenzone en het Europese asielacquis legt. Concreet zal de ER
verschillende onderwerpen op het gebied van migratie bespreken,
waaronder de implementatie van reeds genomen maatregelen, de
samenwerking met derde landen waaronder het EU-Turkije actieplan,
alsmede gedachtenvorming over het versterken van de buitengrenzen. De
ER zal stilstaan bij de implementatie van de hotspots en de besluiten over
herplaatsing, waarbij aandacht zal zijn voor de identificatie, registratie, het
afnemen van vingerafdrukken en opvang van migranten.
Op 15 december a.s. presenteert de Commissie een aantal nieuwe
voorstellen op het gebied van migratie. Deze voorstellen betreffen een
Europese grenswacht, de Frontex-verordening, de Schengengrenscode,
hervestiging en het Europese reisdocument voor terugkeer. Uiteraard zal
uw Kamer op de gebruikelijke wijze worden geïnformeerd over het
kabinetsstandpunt met betrekking tot verschenen voorstellen. Naar
verwachting zal door de ER ook aandacht aan deze voorstellen worden
besteed. Verder zal worden gesproken over het belang van een goede
follow-up van de Westelijke Balkan conferentie, de Valletta-top en de
EU-Turkije top.
Het kabinet blijft zich inzetten voor een gemeenschappelijke Europese
aanpak van de migratiecrisis. Het kabinet informeerde uw Kamer reeds
over zijn standpunt ten aanzien van de Europese asielproblematiek
middels de brief van 8 september jl. (Kamerstuk 19 637, nr. 2030). Ook
heeft het kabinet uw Kamer geïnformeerd over zijn eerste appreciatie van
de Commissievoorstellen op het gebied van migratie in de brief van
9 september jl. (Kamerstuk 32 317 nr. 321) en in de Nadere Kabinetsappreciatie EU-migratiepakket september 2015 van 5 oktober jl. (Kamerstuk
32 317, nr. 2004), alsmede zijn inzet voor de Valletta top (Kamerstuk
21 501-20, nr. 1049). De Kamer werd in de brieven van 27 oktober jl.
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1028), 24 november jl. en 1 december jl. over
het EU-Turkije actieplan inzake een gezamenlijke aanpak van migratie en
de EU-Turkije Top geïnformeerd. Zie ook de inzet voor de EU-Turkey
Refugee Facility (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1054). Het kabinet vindt het
belangrijk dat de ER voortgang blijft boeken in de aanpak van de Europese
asielproblematiek.
Voor het Europese krachtenveld op het gebied van migratie verwijs ik uw
Kamer o.a. naar de verslagen van de Valletta top van 11 en 12 november
jl. en de informele ER van 12 november jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1052),
de ER van 15 oktober jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1026), de bijeenkomst
van het Gemengd Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van
8 en 9 oktober jl. te Luxemburg (DOC 2015D40461) en de informele ER van
23 september jl. (Kamerstuk 21 501-20 nr. 1005).
Terrorisme
De ER zal over de aanpak van terrorismebestrijding spreken, met onder
andere aandacht voor de noodzaak tot betere informatie-uitwisseling, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1065

2

bijdragen van lidstaten aan SIS II en Europol vormen hier een belangrijk
onderdeel van. Ook zullen de regeringsleiders steun uitspreken voor
nauwere samenwerking tussen de veiligheidsdiensten. De nadruk ligt op
de volledige en spoedige implementatie van de afspraken die, conform de
inzet van Nederland, zijn gemaakt tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van
9 februari jl., de informele Europese Raad van 12 februari jl., als ook de
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 20 november jl. en 3 en
4 december jl. Sinds februari jl. is vooruitgang geboekt op de afgesproken
repressieve en preventieve maatregelen voor zowel intern als extern
beleid, maar voortvarender toepassing en implementatie is noodzakelijk.
Daarnaast blijft Nederland aandacht vragen voor de coherentie tussen
intern en extern veiligheidsbeleid evenals voor de preventieve kant van de
terrorismeaanpak, conform de conclusies van de ER van februari jl.
Tenslotte zal de ER het compromis binnen de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken over de PNR-richtlijn verwelkomen en pleiten voor spoedige
aanname door de beide wetgevers.
Lidstaten zijn eensgezind in hun steun voor de aanpak van terrorismebestrijding. De ervaringen na de recente aanslagen in Parijs hebben
aangetoond dat samenwerking tussen de Europese landen essentieel is in
het voorkomen van aanslagen en het signaleren van bijvoorbeeld
terugkerende buitenlandse strijders. Ook kan de Europese aanpak van
grensoverschrijdend terrorisme op brede steun in het EP rekenen. Er
leefde wel discussie over de PNR-richtlijn, maar ook hier sprak het EP op
10 december steun voor uit.
EMU
De ER zal spreken over de follow-up van het vijf presidentenrapport. De
kabinetsappreciatie van de mededelingen en voorstellen van de
Commissie inzake de EMU van 21 oktober jl. is uw Kamer op 6 november
jl. toegegaan via een brief van de Minister van Financiën, mede namens
de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister van Economische
Zaken (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1051). Uw Kamer ontvangt spoedig een
appreciatie van het op 24 november jl. verschenen voorstel tot een
verordening inzake een Europees depositoverzekeringsstelsel en de
eveneens op 24 november jl. verschenen mededeling inzake voltooiing
van de Bankenunie. De Tweede Kamer heeft een ambtelijke technische
briefing gekregen over het vijf presidentenrapport op 12 november jl.
De meeste lidstaten onderschrijven het belang van een versterkt Europees
semester. Wel hebben veel lidstaten vragen over de precieze inrichting en
toegevoegde waarde van de nationale raden voor concurrentievermogen
en de Europese Budgettaire Raad. Wat betreft de externe vertegenwoordiging in het IMF wordt door sommige lidstaten de waarde beaamd van
een gezamenlijke eurostoel, terwijl andere lidstaten aangeven content te
zijn met de positie van hun land in hun respectievelijke kiesgroep.
Interne markt
De ER zal spreken over de interne markt in al zijn dimensies: een diepere
en eerlijkere interne markt voor goederen en diensten (hierna: de
internemarktstrategie), een digitale interne markt en de kapitaalmarktunie
(document nummer 13591/15). Op alle dimensies liggen Commissiemededelingen voor. De kabinetsappreciaties van deze voorstellen zijn uw
Kamer toegegaan (Kamerstuk 22 112, nrs. 1967, 2029, 2021 en 2017). De
ER zal naar verwachting conclusies aannemen waarin wordt opgeroepen
tot voortgang op alle terreinen. Het kabinet steunt ambitieuze voortgang
en kan die conclusies steunen. Het kabinet hecht aan verdieping van de
interne markt en aan het eerlijker maken daarvan (bijvoorbeeld via een
ambitieus mobiliteitspakket).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1065

3

Het kabinet zal zich dan ook inzetten voor spoedige en ambitieuze
voorstellen van de internemarktstrategie op belangrijke onderdelen als de
dienstensector, het mkb en start-ups, en handhaving van de internemarktregels, en vraagt de Commissie tot spoedige presentatie van het
mobiliteitspakket. Het steunt ook ER-commitment aan acceleratie van de
digitale internemarktstrategie. Het kabinet sluit zich op hoofdlijnen aan bij
voorstellen voor de kapitaalmarktunie in het belang van een betere
toegang tot financiering, met name voor het mkb. Alle genoemde
initiatieven komen voort uit de Strategische Agenda van de Europese
Raad en kunnen dus op draagvlak rekenen, maar bij de verdere uitwerking
ervan bestaan verschillen tussen de lidstaten.
Het kabinet zet zich ten slotte in dat de Europese Raad in 2016 de Interne
Markt prioritair op de agenda zet, de stand van zaken rondom de
voortgang van alle strategieën ten aanzien van de interne markt bespreekt
en waar nodig politieke sturing geeft aan verdere werkzaamheden op
basis van de inbreng van relevante formaties van de Raad.
Energie Unie met een Toekomstgericht Klimaatbeleid
De ER zal spreken over de energie-unie met een toekomstgericht
klimaatbeleid (13591/15). Op klimaatterrein zal worden stilgestaan bij de
uitkomsten van de COP21-klimaatconferentie in Parijs. De uitkomsten van
deze conferentie zullen de aard van de bespreking bepalen. Op energieterrein zal de ER de voortgang in de ontwikkeling van de energie-unie
bespreken. Het kabinet steunt spoedige voortgang in de ontwikkeling van
de Europese energie-unie: verbeteren energievoorzieningszekerheid,
voltooien interne energiemarkt, verminderen van de energievraag,
CO2-vrij maken van de EU-energiemix, en onderzoek en innovatie in de
energiesector. Daarvoor bestaat draagvlak in zowel de Raad als het
Europees Parlement. Sommige lidstaten hebben per brief bepleit dat de
ER nieuwe voorwaarden stelt aan de aanleg van nieuwe infrastructuur.
Het kabinet vindt dat de constructie en exploitatie van nieuwe infrastructuurprojecten in lijn moeten zijn met EU-wetgeving (interne markt,
sancties). Daarmee blijft een helder, transparant en vooraf verifieerbaar
toetsingskader behouden, wat essentieel is voor de investeringszekerheid.
Verenigd Koninkrijk
De ER zal de stand van zaken bespreken inzake het aanstaande
referendum in het VK over het EU-lidmaatschap. De voorzitter van de ER,
Donald Tusk, heeft op 7 december jl. in een brief aan de ER de stand van
zaken uiteengezet1. Tusk heeft in nauwe samenwerking met de Commissie
gesproken met vertegenwoordigers van de lidstaten en het Europees
Parlement over de Britse wensen. De gesprekken hebben laten zien dat de
wensen zoals geagendeerd door de Britse premier moeilijk liggen.
Volgens voorzitter Tusk is er niettemin sprake van serieuze bereidheid om
oplossingen te vinden die de Britse zorgen adresseren terwijl de EU als
geheel er sterker van wordt.
Ten aanzien van de relatie tussen eurolidstaten en niet-eurolidstaten ziet
Tusk in het krachtenveld ruimte voor een overeenkomst over een set
principes waarbij de Eurozone ruimte krijgt om zich verder te ontwikkelen,
zonder dat de lidstaten die (nog) geen lid zijn van de Eurozone gediscrimineerd worden. Ook kan gezocht worden naar een mechanisme waarmee
niet-eurolidstaten hun zorgen kunnen agenderen, zonder dat dit neerkomt
op een vetorecht. Ten aanzien van het concurrentievermogen van de EU is
sprake van sterke vastberadenheid over het maximaal benutten van het
1

http://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2015/12/07-tusk-letter-to-28ms-on-uk/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1065

4

potentieel van de interne markt, het verbeteren van Europese regelgeving,
het verlagen van de administratieve lastendruk voor bedrijven terwijl
hoge standaarden worden gehandhaafd en het sluiten van ambitieuze
handelsverdragen met snelgroeiende delen van de wereld. Ten aanzien
van soevereiniteit is overeenstemming dat het concept ever closer union
among the peoples ruimte biedt voor verschillende integratiepaden en
over het belang van nationale parlementen en het subsidiariteitsbeginsel.
Het vrij verkeer is het meest delicate onderwerp. Er is perspectief voor de
aanpak van misbruik en voor hervormingen inzake de export van
kinderbijslag. Er is echter geen consensus over de eis van de Britse
regering om werknemers uit andere EU-lidstaten vier jaar uit te sluiten
van in-work-benefits en sociale huisvesting. Dit punt moet nader worden
besproken, waarbij de ER meer informatie nodig heeft van de Britse
premier en een open debat over mogelijke oplossingen nodig is.
Tusk roept alle betrokken partijen op hun verantwoordelijkheid te nemen
om een oplossing te zoeken. Hij heeft meer tijd nodig om precieze
antwoorden te formuleren voor de vraagstukken, inclusief de precieze
juridische vorm voor een oplossing. Tijdens de ER wil hij politieke
dilemma’s in het proces adresseren. Hij is van mening dat het, op basis
van een substantiële discussie, mogelijk zal zijn een concreet voorstel op
te stellen dat op de ER in februari kan worden geadopteerd door de
lidstaten.
Het kabinet vindt het van groot belang dat het VK in de EU blijft, zowel
voor de EU als voor het VK zelf, en wil oplossingen voor de Britse agenda
vinden die goed zijn voor de EU als geheel. De Britse wensen sluiten deels
goed aan bij de Nederlandse agenda, zoals de versterking van het
concurrentievermogen van de EU, het belang van het beginsel van
subsidiariteit en de rol van nationale parlementen. Een duidelijke grens
ligt evenwel bij het tornen aan het non-discriminatiebeginsel dat is
neergelegd in de Verdragen. Dat punt ligt ook bij veel andere lidstaten, en
voornamelijk Midden- en Oost-Europese lidstaten, erg moeilijk.
Oekraïne/Rusland
Tot slot zal tijdens de ER naar verwachting worden gesproken over het
conflict in het oosten van Oekraïne en de relatie met Rusland en de
consequenties die dit heeft voor het Europese beleid inzake dit
onderwerp. De voortgang van de afspraken in de Minsk-akkoorden met de
eindtermijn van 31 december 2015 zijn hierbij leidend. Omdat de
Minsk-akkoorden een belangrijke rol hebben gespeeld in het bereiken van
een lagere conflictintensiteit sinds februari jl., steunt het kabinet voortzetting van dit proces na de jaarwisseling. Het is evenwel duidelijk dat nog
een lange weg te gaan is. Met de voorstellen uit het Normandië-overleg
van 6 november jl. is tot nu toe weinig voortgang geboekt door het grote
verschil in posities van de partijen in de Trilaterale Contact Groep en haar
werkgroepen. In plaats van het terugtrekken van zware wapens wordt de
algehele wapenstilstand van september jl. de laatste weken steeds vaker
geschonden. Dit zet ook de dialoog over politieke processen onder druk,
terwijl het juist essentieel is een akkoord te bereiken over het houden van
rechtmatige lokale verkiezingen in de Donbas.
Het kabinet blijft de noodzaak van een politieke oplossing benadrukken en
de inzet van de OVSE, Duitsland en Frankrijk steunen om het proces voort
te zetten. Tegelijkertijd zal de druk gehandhaafd moeten blijven om een
duurzaam akkoord te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-20, nr. 1065

5