Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2575
Vragen van de leden Dikkers en Van Dekken (beiden PvdA) aan de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de staatssecretaris van Economische
Zaken over de handelwijze van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) in de zaak Selten (ingezonden 24 mei 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) mede
ondertekend door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(ontvangen 17 juni 2013)
Vraag 1
Kent u de uitzending van Nieuwsuur van 22 mei jl.?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat de monsters die door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) genomen zijn bij Selten genomen zijn uit een partij die gelabeld
was 70/30, dus niet uit een partij die uit rundvlees bestaat?
Antwoord 2
Uit het monsteronderzoek van de voorraad van het vlees van Selten is in 35
van de 168 monsters paardenvlees aangetoond, waar dit niet stond vermeld
in de aanduiding. Zoals wij u eerder hebben gemeld is er sprake van een
lopend strafrechtelijk onderzoek, dat wordt uitgevoerd onder leiding van het
Openbaar Ministerie. In het algemeen en ook in deze casus onthouden wij
ons van beantwoording van vragen over lopende strafzaken dan wel
beweringen van verdachten in lopende strafzaken. Wij kunnen hierover wel
melden dat de resultaten van het opsporingsonderzoek tot op heden de
ernstige verdenkingen bevestigen. Ook kunnen wij melden dat de Inlichtingen
en opsporingsdienst van de NVWA als professionele opsporingsdienst werkt
met monsterprotocollen die voldoen aan de eisen om bewijsvoering in een
strafzaak te kunnen steunen. In dit onderzoek zijn monsters genomen om
bewijs te vergaren dat sprake is van het omkatten van paardenvlees naar
rundvlees.

ah-tk-20122013-2575
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is het labelen van producten met uitsluitend «snippers 70/30 mix» of met de
term «dunne lendenen» toegestaan? Zo nee, op welke wijze had het product
dan gelabeld moeten worden? Mogen producten die niet juist zijn gelabeld
worden verkocht? Welke sanctie staat op het onjuist labellen van de
producten?
Antwoord 3
Nee, volgens artikel 4 van het Warenwetbesluit Etikettering van levensmiddelen moet, als er geen aanduiding «vlees» op het etiket staat, de aanduiding
een omschrijving van de waar bevatten. Deze moet zo duidelijk zijn dat de
koper van het product de ware aard kan bevatten en het kan onderscheiden
van waren waarmee het product kan worden verward. Dus bij een aanduiding
mix 70/30 moet het duidelijk zijn dat het om rund- en paardenvlees gaat.
Wanneer er uitsluitend «snippers 70/30 mix» of de term «dunne lendenen»
wordt gebruikt is dit niet het geval.
Wanneer er sprake is van verpakt rundvlees moet dit volgens EU verordening
(EG) nr 1760/2000 worden vermeld op het etiket. Voor andere soorten verpakt
vlees schrijft het Warenwetbesluit Etikettering van levensmiddelen in artikel
26 voor dat op het etiket een aanduiding en een productcode worden
vermeld. Als de aanduiding «vlees» wordt gebruikt, dan moet volgens artikel
6 van het Warenwetbesluit Vlees, gehakt en vleesproducten de soort van het
slachtdier worden vermeld. Dus zowel rund- als paardenvlees moet in de
aanduiding worden vermeld.
Levensmiddelen die worden verkocht of verhandeld moeten juist zijn
geëtiketteerd. Onjuist geëtiketteerde producten mogen niet worden verhandeld. Een overtreding van de etiketteringsvoorschriften kan worden bestraft
met een bestuurlijke boete. In geval van afhandeling via het strafrechtelijk
spoor kan de strafrechter een boete opleggen. Ook kan er via de Wet op
economische delicten een gevangenisstraf, een taakstraf of een boete worden
opgelegd.
Vraag 4
Klopt het dat de NVWA ook rundvlees, waarvan onomstotelijk aantoonbaar is
dat het rundvlees betreft (aan één stuk), wil vernietigen? Hoe rijmt u dit met
de strijd om verspilling van voedsel tegen te gaan?
Antwoord 4
De herkomst van het vlees van Selten is door de op zijn minst ondeugdelijke
administratie niet herleidbaar, waardoor niet is vast te stellen dat dit vlees
aan alle voedselveiligheidsvoorschriften voldoet en bijvoorbeeld de vereiste
keuringen op hygiëne en dierziekten heeft ondergaan. Onderdeel van het
strafrechtelijk onderzoek is of er sprake is van een frauduleus opgestelde
administratie en criminele handelwijze. Waar uit de administratie de herkomst
niet is af te leiden, moet op grond van geldende wet- en regelgeving
(Algemene Levensmiddelenverordening) het vlees als niet geschikt voor
humane consumptie of diervoeder worden beschouwd. Vlees dat ongeschikt
is voor humane consumptie mag niet op de markt worden gebracht. Vlees
dat al op de markt is gebracht, moet daarom uit voorzorg van de markt
worden gehaald.
De levensmiddelenexploitant is op grond van de Algemene Levensmiddelenverordening zelf verantwoordelijk voor het bepalen van de uiteindelijke
bestemming van de van de markt gehaalde producten. De geldende wettelijke
regels bepalen de mogelijke bestemmingen die de exploitant aan het vlees
kan geven. Alleen als door de levensmiddelenexploitant alsnog wordt
aangetoond dat het vlees aan alle geldende voedselveiligheidsvoorschriften
voldoet, dan kan hij besluiten het van de markt gehaalde vlees opnieuw op
de markt te brengen. De NVWA ziet erop toe dat deze bedrijven binnen de
regels handelen.
Bij het besluit tot deze terughaalactie is de voedselveiligheid en de Europese
wetgeving hierover leidend geweest. Dat laat onverlet dat de overheid
voedselverspilling zo veel mogelijk wil tegengaan.
Vraag 5
Klopt het dat de NVWA op de hoogte was van de invoer van een besmet
paard, maar Selten pas 8 maanden na dato hiervan op de hoogte stelde?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Nee. Zoals wij in onze brief van 25 februari jl. (nr. 26991–340) aan uw Kamer
hebben gemeld heeft de NVWA op 5 februari jl. een RASFF-melding van het
Verenigd Koninkrijk ontvangen over fenylbutazon in gekoeld paardenvlees.
Uit de melding bleek dat Selten één met fenylbutazon verontreinigd
paardenkarkas geleverd heeft gekregen. De monstername in het Verenigd
Koninkrijk heeft al op 21 mei 2012 plaatsgevonden.
Vraag 6
Had bij bekendwording bij de NVWA van de invoer van een besmet paard
niet onherroepelijk moeten worden ingegrepen, voordat het risico had
kunnen ontstaan dat dit paard in de consumentenhandel terecht zou hebben
kunnen komen?
Antwoord 6
De NVWA heeft de firma Selten geconfronteerd met de informatie uit de
RASFF melding en gevraagd aan te geven waarin het vlees van het betreffende paardenkarkas in was verwerkt. Selten heeft het karkas niet kunnen
traceren.
Daarnaast is aan het onafhankelijk Bureau Risicobeoordeling gevraagd om
een beoordeling van de risico’s met fenylbutazon verontreinigd paardenvlees.
Zoals weergegeven in onze brief van 25 februari jl. (nr. 26991-340) aan uw
Kamer schat het Bureau Risicobeoordeling van de NVWA in dat bij incidentele consumptie van paardenvlees met residuen fenylbutazon de kans op
schadelijke effecten bij de mens zeer klein zal zijn.
Vraag 7
Hoe is het mogelijk dat een besmet paard wel het Europese goedkeuringsstempel heeft gekregen?
Antwoord 7
Elk paard wordt voor de slacht (levend) en na de slacht bij de zogenaamde
«vleeskeuring»onderzocht door een dierenarts van de overheid. De officiële
dierenarts kan naar aanleiding van de keuring voor het slachten en de
aangeleverde voedselketeninformatie (zoals het paardenpaspoort) besluiten
tot een onderzoek naar geneesmiddelenresiduen. Ook kan er sprake zijn van
monstername als onderdeel van een bewakingsprogramma (monitoring op
schadelijke residuen). Dan is de uitslag geen onderdeel van de vleeskeuring
en in het algemeen pas later beschikbaar
Zoals hierboven vermeld, is in het Verenigd Koninkrijk pas later geconstateerd dat fenylbutazon aanwezig was in het karkas en heeft het Verenigd
Koninkrijk een RASFF melding hierover gestuurd.
In het door de Europese Commissie opgesteld actieplan wordt op mijn
aandringen eveneens gekeken naar het paardenpaspoort. In de lidstaten
wordt geïnventariseerd, hoe de EU regels voor paardenpaspoorten en
identificatie van paarden beter kan worden gehandhaafd, zodat fraude met de
identiteit en geschiktheid van de paarden voor humane consumptie beter kan
worden voorkomen. De inzet van de staatssecretaris is om op Europees
niveau te komen tot verplichte invoering van een centrale database voor
paarden bij lidstaten.
Vraag 8
Klopt het dat de NVWA zendingen van Selten naar de opslag in het vrieshuis
heeft geteld als verkoop?
Antwoord 8
In vervolg de beantwoording van vraag 2, melden wij dat wij in onze brief
van 12 april jl. (nr. 26991-348) hebben aangegeven dat het Openbaar
Ministerie op 26 maart informatie heeft vrijgegeven uit het strafrechtelijk
onderzoek. Dat gaf aan dat uit gedetailleerd onderzoek van de NVWA-IOD
naar de administratie van Selten vast is komen te staan dat in de periode van
1 januari 2011 tot 15 februari 2013:
• partijen vlees (vermoedelijk paardenvlees) van onbekende herkomst zijn
in- en uitgeslagen;
• het bedrijf meer vlees uitslaat dan inslaat;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

•

als rundvlees gekenmerkte partijen paardenvlees bevatten of paardenvlees zijn.

Vraag 9
Bent u bereid de nog bestaande partijen van Selten waarin onomstotelijk
vaststaat dat er geen paardenvlees in is verwerkt, waaronder runderlendes
aan één stuk, niet te laten vernietigen?
Antwoord 9
De reden om het vlees van de markt te halen is dat niet aangetoond kan
worden dat het vlees aan de voedselveiligheidsvoorschriften voldoet, omdat
de herkomst onbekend is. Alleen als door de levensmiddelenexploitant
alsnog wordt aangetoond dat het vlees aan alle geldende voedselveiligheidsvoorschriften voldoet, dan kan hij besluiten het van de markt gehaalde vlees
opnieuw op de markt te brengen.
Vraag 10
Kunt u in het belang van de consument en de supermarktketens aangeven
welke opdrachtgever gevraagd heeft om speciale receptuur waarbij paardenvlees en rundvlees vermengd worden en waarin deze producten verwerkt
zijn?
Antwoord 10
Ingevolge de privacywetgeving mag de NVWA de namen van betrokken
ondernemers niet openbaar maken zonder toestemming van deze ondernemers. De mogelijke afnemers van Selten zijn in de gelegenheid gesteld hun
eigen verantwoordelijkheid te nemen en de recall te organiseren. Afnemers
waarvan aangetoond is dat ze vlees van Selten hebben afgenomen en niet
hebben voldaan aan de wettelijke verplichting tot het traceren van de partijen
en het, waar nodig, uit de markt halen, zijn in overtreding. De NVWA neemt
hier maatregelen, waaronder het in principe openbaar maken van de namen
van betreffende ondernemers. De namen van ondernemers die bestuursrechtelijk of strafrechtelijk vervolgd zijn kunnen openbaar worden gemaakt indien
daar toe wordt besloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4