Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn

•

•

•

•
•

•

•

Kenmerk

Een conceptrapport van een impactstudie uitgevoerd door Wageningen
DGA-DAD / 22509392
University & Research (WUR) lijkt er op te wijzen dat de omschakeling
van gangbare naar BLK1 vleeskuikenstallen t.a.v. stikstof (ammoniak) en
fijnstof mogelijk negatieve effecten heeft, voor ammoniak ook als het
aantal dieren in de stal met 30-40% daalt. Het definitieve rapport wordt
eind 2022 verwacht.
Verschillende opgaven botsen hier dus, verbetering van dierenwelzijn en
het verdienmodel van de pluimveehouder betekent per dier een hogere
ammoniakuitstoot.
Tevens worden er risico’s gezien met betrekking tot de overdekte uitloop
en de vogelgriep; dit omdat de stallen met de overdekte uitloop een meer
open karakter krijgen wat mogelijk een hoger risico op insleep van
vogelgriep met zich meebrengt. We zijn aan het onderzoeken of de
deskundigengroep dierziekten deze risico’s verder kan verduidelijken.
De omschakeling vindt nu plaats; vleeskuikenhouders die naar BLK1 willen
omschakelen vragen vergunningen aan.
Daarbij wordt op moment gebruik gemaakt van de gangbare (waarover
nog onzekerheid bestaat, maar die naar verwachting te laag zullen zijn)
Rav-factoren. Dit betekent dat er een kans bestaat dat er op moment
vergunningen worden verleend die een onderschatting geven van de
ammoniakemissie per dierplaats. En daarmee onhoudbare vergunningen
en ongewenste depositiestijgingen.
Risico is dat pluimveehouders de door de markt gevraagde omschakeling
niet (tijdig) kunnen maken. Daarnaast is het risico dat reeds verleende
vergunningen niet standhouden omdat er onzekerheid is over de emissie
van ammoniak.
We zijn met betrokken partijen in gesprek over de consequenties hiervan.
De Dierenbescherming hanteert nu een overgangstermijn, waarbij
veehouders die buiten hun schuld nog geen vergunning hebben gekregen
en daardoor hun stal nog niet volledig hebben kunnen aanpassen, wel
kunnen deelnemen aan het keurmerk als ze aan de overige eisen van het
keurmerk voldoen.

Perspectief LGenS in het kader van Wnb-vergunningverlening
•
Er volgt een brief over de toestemmingverlening. In deze brief zal ook
ingegaan worden op de gevolgen van de uitspraak van RvS van 7
september jl. ten aanzien van het gebruik van Rav-factoren bij Wnbvergunningverlening als bij innovatie ook sprake is van uitbreiding van het
aantal vee (intern salderen).
•
Op basis van de eerste inzichten van onderzoek bij WUR en de uitspraak
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling)
wordt er op moment gewerkt aan een beleidslijn. Deze beleidslijn zal naar
verwachting landen in de brief toestemmingverlening.
•
In deze brief over BLK1 kan nog niet vooruitgelopen worden op conclusies
ten aanzien van vergunningverlening Wnb. In algemene zin is nu
opgenomen dat vergunningverlening op dit moment onzeker is.

Pagina 2 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn
Kenmerk

Toelichting
DGA-DAD / 22509392
Overzicht ontwikkeling BLK
•
Naar verwachting zal het marktaandeel BLK1 kip stijgen van 18% naar
65%. Om aan de marktvraag naar BLK1 kip te kunnen voldoen zal naar
verwachting 50-80% van de vleeskuikenhouders omschakelen, een deel
heeft dat inmiddels al gedaan.
•
Omschakeling naar BLK1 betekent ten opzichte van de gangbare
pluimveehouderij een verbetering van het welzijn van de kuikens. Dit
komt met name door het gebruik van een trager groeiend ras, een lagere
bezetting in de stal (30-40% minder dieren per m3), het aanbieden van
een overdekte uitloop en van afleidingsmateriaal.
•
Als een bestaand bedrijf omschakelt naar dit concept en geen stallen
bijbouwt, kunnen er minder dieren op het bedrijf gehouden worden.
•
Veelal is sprake van contracten tussen pluimveehouderij en afnemende
partijen (i.c. supermarkten) met een duur van 5 jaar.
•
Voor het aanpassen van de stal conform BLK1 is vaak een vergunning
(natuurvergunning en/of omgevingsvergunning milieu of bouw) nodig,
met name vanwege het aanbouwen van de overdekte uitloop.
•
Tot nu toe produceren vleeskuikenhouders (grosso modo) ofwel voor de
Nederlandse markt waarbij ze met een tussensegmentconcept (een
concept tussen gangbaar en BLK1 in) op meerwaarde t.a.v. dierenwelzijn
produceren. Ofwel voor de wereldmarkt waarbij ze concurreren op
kostprijs. In Nederland valt de vraag naar kippenvlees uit het
tussensegmentconcept nu weg en wordt vervangen door het BLK1concept. Vleeskuikenhouders staat voor de keuze om mee te gaan richting
BLK1 of ‘terug te vallen’ op de gangbare houderij. Het al dan niet slagen
van de omschakeling onder Nederlandse vleeskuikenhouders is bepalend
voor hoe de sector er uit gaat zien; of deze voornamelijk op meerwaarde
(dierenwelzijn) of op kostprijs gericht zal zijn.
Onze inzet tot nu toe
•
Vanwege de omvang van de omschakeling en verwachte knelpunten bij
vergunningverlening heeft de Dierenbescherming in 2021 een regiegroep
ingesteld. Hieraan nemen marktpartijen en ambtenaren van LNV deel. De
regiegroep wil de knelpunten die kuikenhouders tegenkomen in de
omschakeling identificeren en waar mogelijk wegnemen.
•
Vanuit de regiegroep is WUR gevraagd een brede impactstudie uit te
voeren naar de gevolgen van de omschakeling naar BLK1. LNV heeft deze
studie gefinancierd. WUR verwacht de resultaten van de impactstudie voor
einde van dit jaar te kunnen publiceren.
•
Het bericht van LTO waar de Kamercommissie u vraagt op te reageren
heeft betrekking op gesprekken van de regiegroep met WUR over de nu
bijna afgeronde impactstudie.
•
Ook heeft het ministerie van IenW aan WUR gevraagd een advies te geven
over de hoogte van de emissiefactoren (ammoniak, fijnstof en geur) bij
deze productiewijze en mogelijkheden om de emissies te beperken. Dit
advies wordt dit najaar verwacht.
•
In gesprekken over de studies heeft WUR laten weten dat het beeld naar
voren zal komen dat de omschakeling mogelijk niet gepaard gaat met
Pagina 3 van 4

Directoraat-generaal Agro
Directie Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn
Kenmerk

minder, maar met evenveel of zelfs meer ammoniakuitstoot. De
DGA-DAD / 22509392
ammoniakemissie per dierplaats per jaar zal bij BLK1 gehouden
vleeskuikens t.o.v. gangbaar gehouden vleeskuikens toenemen, met name
omdat het emitterend oppervlak gelijk blijft en deze over minder dieren op
dat oppervlak berekend wordt. Het is onduidelijk wat de impact is op de
ammoniakemissie per stal per jaar. Deze zou gelijk kunnen blijven, maar
een toename is niet uit te sluiten.
Krachtenveld
•
Alle partijen in de keten steunen deze ontwikkeling. Deze ontwikkeling
wordt vaak genoemd als positief voorbeeld van de bijdrage van
ketenpartijen aan het perspectief van de landbouw.
•
Tegelijkertijd geven deze partijen, en dan met name de partijen die de
vleeskuikenhouders vertegenwoordigen, ook aan dat het voornemen om
naar BLK1 kip om te schakelen hen voor flinke uitdagingen stelt.
Verschillende opgaven, zoals in dit geval het werken aan een meer
diervriendelijke veehouderij en het terugbrengen van de
ammoniakuitstoot, zijn niet zonder meer met elkaar verenigbaar en
vergen een politieke afweging. Partijen vragen aan de overheid om
duidelijkheid hierover.
•
Daarnaast is er ook de angst dat als de omschakeling binnen Nederland
niet lukt de supermarkten BLK1 kippenvlees uit het buitenland gaan halen.
Politieke risico’s
•
De ontwikkeling naar BLK1 kippenvlees is een concreet voorbeeld waarbij
verschillende opgaven (dierenwelzijn, natuurherstel, diergezondheid,
verdienvermogen) bij elkaar komen en leiden tot dilemma’s die een
politieke afweging vergen. Bij andere veehouderijsectoren kan een
vergelijkbaar vraagstuk ontstaan, bijvoorbeeld wanneer daar
omschakeling naar meer diervriendelijke en meer extensieve
houderijsystemen plaats gaat vinden.
• Door het ontbreken van de zekerheid over de ammoniakemissie, wat
noodzakelijk is voor Wnb-vergunningverlening, bestaat er de kans dat het
niet mogelijk is voor bevoegde gezagen om de benodigde vergunning te
verlenen. Dit heeft een negatieve uitstraling op andere beleidstrajecten
zoals het convenant dierwaardig veehouderij en de ketenaanpak.

Pagina 4 van 4