Ontwerpbesluit van de Minister van Economische Zaken van
2017 , nr. WJZ/
, handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake de keuze voor het instrument
veiling van vergunningen voor digitale radio-omroep DAB+ in laag 4, en de
vaststelling van de ontwerp-vergunningen
Gelet op artikel 3.10, derde lid, van de Telecommunicatiewet en artikel 17 van het
Frequentiebesluit 2013;
Besluit:
Artikel 1
De vergunningen voor digitale radio-omroep genoemd in tabel 1, met de daaraan, voor
zover nu reeds mogelijk, te verbinden voorschriften en beperkingen, worden verleend met
toepassing van een veiling, bedoeld in artikel 3.10, eerste lid, aanhef en onderdeel f, van de
Telecommunicatiewet.
Tabel 1 Te verdelen vergunningen
Allotment
Aantal beschikbare
vergunningen
7A
negen
9D-N
acht
9D-Z
veertien

Bijlage
1
2
3

Artikel 2
De procedure van de veiling vangt aan op <<….>>.
Artikel 3
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van de
Staatscourant waarin het wordt geplaatst.
Artikel 4
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit bekendmaking veiling restruimte DAB+ laag 4.
Dit besluit zal met toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
’s-Gravenhage,
De Minister van Economische Zaken,

H.G.J. Kamp
<<invoegen beroepsclausule bij definitieve besluit>>

TOELICHTING
§ 1. Inleiding
In dit besluit wordt ingegaan op de wijze van verdeling van 31 vergunningen voor digitale
radio-omroep in laag vier van band III, oftewel het bovenregionale kavel, die niet als
gekoppelde vergunning met een analoge FM-vergunning zijn of zullen worden verdeeld op
volgorde van binnenkomst. Voorts wordt het tijdstip van aanvang van de verdeelprocedure
vastgelegd. De voorschriften en beperkingen die aan de vergunningen voor digitale radioomroep (allotments 7A, 9D-N en 9D-Z) worden verbonden, worden voor zover dit thans
mogelijk is, vaststeld. Deze voorschriften en beperkingen zijn opgenomen in bijlagen 1 tot
en met 3. De toelichting bij de vergunningen is opgenomen in bijlage 4.
In laag 4 van band III, het bovenregionale kavel, hebben de regionale publieke omroepen
en niet landelijke commerciële omroepen en de commerciële middengolfomroepen een
gekoppelde digitale vergunning om te voldoen aan hun verplichting om hun programma dat
analoog via FM of middengolf wordt uitgezonden, ook digitaal uit te zenden. De overheid
wil ook de komende jaren in blijven zetten op het reeds in gang gezette
digitaliseringsbeleid. Om deze reden, het bevorderen van de digitalisering, worden de
huidige vergunningen voor commerciële radio met ingang van 1 september 2017 voor vijf
jaar verlengd. Dit kavel is echter niet geheel gevuld, ook niet indien alle vergunningen voor
niet-landelijke commerciële omroepen en middengolfomroepen conform het op hen
betrekkende hebbende verlengbaarheidsbesluit verlengd worden. Er is in de allotments 7A,
9D-N en 9D-Z nog een aantal kanalen niet in gebruik. De verwachting bestaat dat hiervoor
interesse is van bestaande partijen die hun digitale frequentieruimte willen uitbreiden om
meer programma’s te kunnen uitzenden of om met een hogere bitrate te kunnen uitzenden.
Daarnaast is dit ook een kans voor nieuwkomers om een vergunning voor digitale radio te
verkrijgen.
§ 2. Wijze van verdeling
De 31 vergunningen voor de resterende kanalen in de allotments 7A, 9D-N en 9D-Z worden
verdeeld door middel van een veilingprocedure. Voor deze verdeelmethode wordt gekozen
om de volgende redenen.
Uitgangspunt van het frequentiebeleid, als opgenomen in de Nota Frequentiebeleid 2016
(hierna: NFB 2016) en het wettelijk kader, is dat schaarse vergunningen eindig zijn en na
afloop opnieuw worden verdeeld met toepassing van een van de procedures, bedoeld in
artikel 3.10, eerste lid, onderdelen b tot en met f, van de Tw. Wat de keuze tussen deze
procedures betreft, is in de NFB 2016 gesteld dat veilen de hoofdregel is. In de memorie
van toelichting bij artikel 3.10 van de Tw is aangegeven dat primair gekozen zal worden
voor de veiling als verdeelinstrument. Dit omdat de veiling economisch gezien de meest
efficiënte verdeling oplevert. Een vergelijkende toets is vooral opportuun als het
beleidsmatig gewenst is dat bepaalde vergunningvoorschriften gebaseerd worden op
hetgeen een aanvrager programmatisch (niet financieel) heeft geboden in de verdeling,
zoals in het geval van geclausuleerde landelijke vergunningen voor commerciële radioomroep. Gelet op deze beleidslijn moeten er goede redenen zijn om van deze
uitgangspunten af te wijken. Dat is bij deze vergunningen voor digitale radio-omroep niet
aan de orde. In dit kader wordt ook verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 26

juni 20151, waarin reeds is aangegeven dat deze frequentieruimte middels een
veilingsprocedure verdeeld zal worden.
Een veiling vindt echter slechts plaats in geval er sprake is van schaarste. Onder schaarste
wordt niet alleen begrepen absolute schaarste (meer aanvragen dan er vergunnningen
worden uitgegeven in absolute zin ) maar ook relatieve schaarste (in geval er in één
allotment meer vergunningen zijn aangevraagd dan het aantal vergunningen dat in dat
allotment beschikbaar is, ongeacht of het absoluut aantal aanvragen groter is dan het totale
aantal vergunningen).De verwachting is dat er in ieder geval sprake zal zijn van absolute
schaarste. Daarnaast heeft een aantal partijen (zowel partijen die nog niet beschikken over
digitale frequentieruimte als bestaande partijen) aangegeven interesse te hebben in
spectrum in laag 4.
Natuurlijk hangt veel af van de keuze van het veilingmodel. Er wordt bij deze verdeling
gekozen voor een veiling en niet voor een vergelijkende toets zoals in 2003. Bij de keuze
voor een bepaald veilingmodel (bijvoorbeeld een simultane meerrondenveiling, klokveiling
of gesloten bod veiling) zal rekening worden gehouden met de lessen uit het verleden, zoals
het voorkomen van een «winners-curse», de onzekerheid over de toekomst van FM en
etherdistributie in het algemeen, het verlagen van toetredingsdrempels en het weren van
niet-serieuze partijen. Het realiseren van een hoge veilingopbrengst is geen doelstelling. Het
gaat om een efficiënte allocatie van het spectrum en het boven tafel krijgen van de
waardering van marktpartijen voor de diverse vergunningen.
Daarnaast moet het eenvoudig zijn voor deelnemers om effectief deel te nemen aan de
veiling. Gegeven de relatieve ongelijkheid tussen de verschillende ondernemingen die actief
zijn op de radiomarkt – van internationale multimediaconcerns tot mkb-ers – moet het niet
nodig zijn experts in te huren om effectief deel te kunnen nemen aan de veiling. Dan zou er
geen sprake zijn van een gelijk speelveld. De veiling moet bovendien transparant zijn. Het
juiste verloop van de veiling moet tenminste achteraf gecontroleerd kunnen worden. Dit kan
bijvoorbeeld gebeuren door het biedproces na afloop van de veiling openbaar te maken.
Op grond van de bovenstaande overwegingen is een zogenaamde simultane
meerrondenveiling (hierna: SMRA) het optimale veilingtype voor het verdelen van de extra
vergunningen in laag 4.
Ook in de Kamerbrief van 19 mei 20162 staat deze veiling genoemd en wordt ook de keuze
voor het veilingmodel benoemd.
Er zullen drie verschillende veilingen georganiseerd worden om de beschikbare FM- en
DAB+-vergunningen te verdelen. Naast de digitale frequentieruimte in laag 4 zal er
binnenkort ook één extra landelijk dekkende laag met een gelijke indeling als laag 4 in band
III worden uitgegeven. Het betreft hier beschikbare frequentieruimte in laag 7. Deze laag
wordt als laatste uitgegeven. Daarnaast wordt er een aantal niet-landelijke analoge
vergunningen met daaraan gekoppeld digitale vergunningen geveild. Het betreft hier
vergunningen die teruggevallen zijn aan de Staat, dan wel niet verlengd zijn.
Opgemerkt wordt nog dat bij toepassing van een veilingprocedure de administratieve lasten
voor de aanvragers beduidend lager zijn dan bij een verdeling via een vergelijkende toets,
omdat er geen indiening van een bedrijfsplan wordt vereist.
1
2

Kamerstukken II, vergaderjaar 2014-2015, 24095, nr. 384
Kamerstukken II, vergaderjaar 2015-2016, 24095, nr. 402.

§ 3. Vergunningen
Met dit besluit worden de voorschriften en beperkingen, die zullen worden verbonden aan
de vergunningen voor de frequentieruimte in de allotmets 7A, 9D-N en 9D-Z, voor zover
mogelijk vastgesteld. Deze zijn opgenomen in bijlage 1 tot en met 3.
De vergunningen zullen tot 1 september 2022 worden verleend. Op die datum eindigen ook
de andere vergunningen voor digitale radio-omroep in laag 4, die zijn gekoppeld aan de
analoge vergunningen voor niet-landelijke commerciële radio-omroep en de middengolf.
Door de looptijd van al deze vergunningen gelijk te schakelen, wordt geborgd dat alle
frequentieruimte na afloop van deze periode gelijktijdig opnieuw kan worden verdeeld.
Voor de goede orde wordt er nog op gewezen dat uit artikel 3.10, derde lid, tweede volzin,
van de Tw volgt dat die onderdelen van de vergunning die pas na de procedure van de
veiling kunnen worden vastgesteld niet worden opgenomen in dit besluit. Hierbij valt te
denken aan de naam van de toekomstige vergunninghouder, de te betalen veilingprijs en
het nummer van de vergunning.
§ 4. Start aanvraag- en verdeelprocedure
De procedure vangt aan op <<….>>. Ingevolge de Regeling aanvraag- en veilingprocedure
vergunningen voor digitale radio-omroep DAB+ laag 4 duurt de aanvraagperiode vervolgens
vier weken. In de Regeling worden nadere regels gesteld inzake de aanvraag en de
inrichting van de veiling. Daarbij wordt onder meer een model bepaald voor het indienen
van een aanvraag en worden de daarbij over te leggen gegevens en bescheiden bepaald.
§ 5. Uniforme openbare voorbereidingsprocedure
Dit besluit is voorbereid overeenkomstig afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht,
overeenkomstig artikel 3.10, derde lid, Tw. Van 19 april 2017 tot en met 30 mei 2017 kon
een ieder zijn zienswijze geven op een ontwerp van dit besluit. Hieronder wordt op de
ingekomen zienswijzen ingegaan, voor zover zij betrekking hebben op dit
bekendmakingsbesluit.
<<PM>>
De Minister van Economische Zaken

H.G.J. Kamp

BIJLAGE 1:
Vergunning digitale radio-omroep
allotment 7A, inclusief
bijbehorende bijlagen
(in dit allotment zijn negen vergunningen beschikbaar)

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Gelezen de aanvraag van <naam aanvrager> te <woonplaats>van<datum aanvraag>,
geregistreerd onder nummer <ID-nummer aanvraag>
Gelet op de artikelen 3.13 en 3.14 van de Telecommunicatiewet, artikel 17 van het
Frequentiebesluit 2013 en de Regeling aanvraag- en veilingprocedure vergunningen digitale
radio-omroep DAB+ laag 4;
BESLUIT:

Artikel 1.
Begripsbepalingen
1. In deze vergunning wordt verstaan onder:
a. minister: Minister van Economische Zaken;
b. ITU: Internationale Telecommunicatie Unie;
c. MIFR: Master International Frequency Register, zijnde het register waarin radiostations
met hun frequentieruimte zijn opgenomen, bedoeld in artikel 4.3 van het Radioreglement
van de ITU;
d. notificatieverzoek: verzoek van de samenwerkende vergunninghouders aan de minister
tot het doen van een notificatie van een in gebruik genomen dan wel te nemen (gedeelte
van de) frequentieruimte op een bepaalde plaats, met als doel (dit gedeelte van) de
frequentieruimte op die bepaalde plaats na goedkeuring door het radiocommunicatiebureau
van de ITU te registreren in het MIFR teneinde internationale bescherming van (dit gedeelte
van) de frequentieruimte op die bepaalde plaats te bewerkstelligen;
e. GE06: Final Acts of the Regional Radiocommunication Conference for planning of the
digital terrestrial Broadcasting service in parts of Regions 1 and 3, in the frequency bands
174 – 230 MHz and 470 – 862 MHz; Genève 2006;
f. samenwerkende vergunninghouders: vergunninghouders die houder zijn van een deel van
de capaciteit van de frequentieruimte binnen het in artikel 2, eerste lid, genoemde
frequentiebereik;
g. N: het aantal houders van een vergunning op een bepaald moment binnen het in artikel
2, eerste lid, genoemde frequentiebereik;
h. samenwerkingsovereenkomst: overeenkomst als bedoeld in artikel 3.21 van de
Telecommunicatiewet;
i. allotment: het gebied dat gelegen is binnen de contouren zoals gevisualiseerd in de
bijlage I;
j. ziekenhuis: instelling voor medisch-specialistische zorg als bedoeld in artikel 1.2, onder 1,
van het Uitvoeringsbesluit WTZi;
k. mobiele ontvangst: mobile reception, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.13 van GE06;
l. binnenontvangst: portable reception class B, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.12 van GE06.
2. De definities in artikel 1.1, eerste lid, van de Mediawet 2008 zijn van toepassing.
Artikel 2.
Gebruiksrecht
1. Aan <naam vergunninghouder>ingeschreven in het handelsregister onder nummer,
<nummer KvK>, hierna te noemen: vergunninghouder, wordt, onverminderd het vijfde en
zesde lid, een vergunning verleend voor het gebruik van 1/18 deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik < frequentie> MHz - <frequentie> MHz
(allotment <allotmentnummer>).
2. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid bedoelde frequentieruimte binnen drie
maanden na inwerkingtreding van deze vergunning en houdt deze in gebruik.

3. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid genoemde frequentieruimte slechts in
overeenstemming met de bestemming in het vigerende Nationaal Frequentieplan (NFP), en
onder die bestemming gegeven beperkingen.
4. De vergunninghouder gebruikt de aan hem toegewezen frequentieruimte voor het
aanbieden van ten minste één programmakanaal bestaande uit radioprogramma’s, die
worden uitgezonden in een kwaliteit die ten minste gelijk is aan 192 kb/s (stereouitzending), indien gebruikt wordt gemaakt van MPEG 2, 48 kb/s (stereo-uitzending), indien
gebruik wordt gemaakt van AAC+, of, indien gebruik wordt gemaakt van een andere
techniek, met een geluidskwaliteit die ten minste vergelijkbaar is met de kwaliteit die met
stereo kan worden behaald door middel van de twee genoemde technieken.
5. Indien een andere vergunning voor het gebruik van een deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het in het eerste lid genoemde frequentiebereik niet is verleend
dan wel is ingetrokken, is de vergunninghouder tot de dag van inwerkingtreding van het
besluit waarmee die vergunning voor het eerst onderscheidenlijk opnieuw wordt verleend,
gerechtigd 1/N-de deel van de capaciteit van de ingetrokken vergunning te gebruiken.
6. De vergunninghouder is gerechtigd een deel van de capaciteit te laten gebruiken door
een andere samenwerkende vergunninghouder, indien:
a. beide vergunninghouders daarmee schriftelijk hebben ingestemd, en
b. hij blijft voldoen aan de voorschriften en beperkingen in zijn vergunning.
7. De vergunninghouder die een deel van de aan een andere samenwerkende
vergunninghouder vergunde capaciteit gebruikt als bedoeld in het zesde lid, neemt het
derde lid in acht.
8. De vergunninghouder die een schriftelijke instemming heeft gegeven als bedoeld in het
zesde lid, onderdeel a, zendt hiervan onverwijld een afschrift aan de minister.
Artikel 3.
Samenwerking vergunninghouders
1. De vergunninghouder gaat de samenwerkingsovereenkomst schriftelijk aan.
2. De vergunninghouder verstrekt een afschrift van de samenwerkingsovereenkomst en
aanvullingen of wijzigingen daarvan onverwijld aan de minister.
3. De vergunninghouder sluit tezamen met de andere samenwerkende vergunninghouders
een overeenkomst als bedoeld in artikel 10.15, tweede lid, onderdeel b, van de
Telecommunicatiewet met een rechtspersoon die namens hen het elektronische
communicatienetwerk zal aanleggen en in stand houden voor het gezamenlijk gebruik van
de in artikel 2 genoemde frequentieruimte dan wel treedt tot een reeds bestaande
overeenkomst, als voormeld, toe.
4. In het belang van doelmatig gebruik van de frequentieruimte binnen het frequentiebereik
genoemd in artikel 2, eerste lid, wordt in de overeenkomst, bedoeld in het derde lid,
bepaald dat het in gebreke blijven van een andere samenwerkende vergunninghouder
jegens de rechtspersoon, bedoeld in het derde lid, niet tot gevolg heeft dat de aanleg van
het elektronische communicatienetwerk als bedoeld in het derde lid en de uitzending van de
radioprogramma’s, bedoeld in artikel 2, vierde lid, ten behoeve van de vergunninghouder
wordt gestaakt, onderbroken of beperkt.
5. Indien na het tijdstip waarop de samenwerkingsovereenkomst in werking treedt een
vergunning wordt verleend voor een deel van het gebruik van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik genoemd in artikel 2, eerste lid, zorgt de
vergunninghouder ervoor dat die nieuwe vergunninghouder op non-discriminatoire
voorwaarden partij kan worden bij de samenwerkingsovereenkomst.
Artikel 4.
Technische beschrijving
Het gebruik van de frequentieruimte vindt plaats met inachtneming van de technische
beschrijving zoals deze in bijlagen I en III is opgenomen. De technische beschrijving omvat
tevens het spectrummasker 1 voor T-DAB radioapparaten, werkend in niet-kritische
omstandigheden.

Artikel 5.
Registratie van frequentieruimte
1. De vergunninghouder staakt of beperkt het gebruik van de frequentieruimte, bedoeld in
artikel 2, voor zover dit leidt tot belemmeringen in het gebruik van in het MIFR door
anderen geregistreerde frequentieruimte.
2. Bij het gebruik van de frequentieruimte heeft de vergunninghouder geen aanspraak op
enigerlei vorm van bescherming van dat gebruik, indien verstoring van het gebruik
plaatsvindt door het gebruik van in het MIFR geregistreerde frequentieruimte.
3. Het bepaalde in het eerste en tweede lid is niet van toepassing voor zover de
frequentieruimte, bedoeld in artikel 2, in het MIFR is geregistreerd door de samenwerkende
vergunninghouders.
4. Teneinde registratie in het MIFR in gang te zetten, kunnen de samenwerkende
vergunninghouders een notificatieverzoek daartoe indienen bij de minister.
5. Het notificatieverzoek geschiedt met gebruikmaking van het “Formulier kennisgeving
ingebruikname en notificatie” bedoeld in bijlage II.
Artikel 6.
Ingebruiknameverplichting
1. Vanaf 1 januari 2018 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 85% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 65% binnenontvangst.
2. Vanaf 1 januari 2020 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 90% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 75% binnenontvangst.
3. De geografische verzorging zoals bedoeld in het eerste en tweede lid is voor mobiele
ontvangst vastgesteld op een veldsterkte van 60 dBµV/m en de demografische verzorging
voor binnenontvangst op een veldsterkte van 66 dBµV/m op 10 meter hoogte voor 50% van
de tijd en plaats en bij een referentiefrequentie van 200 MHz. Indien een andere
centrumfrequentie gebruikt wordt, wordt de voorgeschreven veldsterkte aangepast conform
annex 3.5 van GE06.
Artikel 7.
Wegnemen belemmeringen
1. Indien op enige plaats binnenshuis door het gewenste signaal van de in het kader van
deze vergunning gebruikte radioapparaten belemmeringen in de ontvangst van
kabeltelevisie worden veroorzaakt draagt de natuurlijke of rechtspersoon bedoeld in het
vierde lid, dan wel indien deze verzaakt, de vergunninghouder, er op verzoek van degene
die de belemmeringen ondervindt, zorg voor dat deze onverwijld op kosten van de
samenwerkende vergunninghouders worden verholpen, voor zover ter plaatse:
a. de hoogfrequentiedichtheid van de gebruikte aansluitkabels en de daaraan bevestigde
connectoren een waarde hebben van ten minste 70 dB, en
b. het stoorsignaal als gevolg van het krachtens deze vergunning gebruiken van
frequentieruimte hoger is dan 23 dBµV.
2. De in het eerste lid, onder b, genoemde waarde dient evenredig verhoogd te worden met
de waarde van het signaalniveau op het abonnee-overnamepunt boven de vereiste
minimumwaarde van 60 dBµV.
3. Onverminderd het bepaalde in het eerste en tweede lid, is de natuurlijke persoon of
rechtspersoon bedoeld in het vierde lid, danwel de vergunninghouder niet gehouden
televisie-ontvangapparaten en aanverwante apparatuur te vervangen die:
a. niet geschikt zijn om een stoorspanning van 23 dBµV vermeerderd met de
signaalspanning op het kabeltelevisienet bij het abonnee-overnamepunt te ontvangen, of
b. een hoogfrequentdichtheid van minder dan 70 dB hebben.
4. De samenwerkende vergunninghouders wijzen één natuurlijke persoon of rechtspersoon
aan die de belemmeringen en de kosten, bedoeld in het eerste lid, wegneemt respectievelijk
vergoedt.

5. De vergunninghouder is verplicht 1/N-de deel van de kosten, bedoeld in het eerste lid, te
vergoeden.
Artikel 8.
Beperkingen ter uitvoering van de Beleidsregel storing door het
gewenste signaal van radiozendapparaten
1. De vergunninghouder veroorzaakt:
a. geen ontoelaatbare belemmeringen door het gewenste signaal van radioapparaten in
andere radioapparaten of in elektrische of elektronische inrichtingen, en
b. in het frequentiegebied van 100 kHz tot en met 2,5 GHz in ziekenhuizen, alsmede op de
percelen waar deze ziekenhuizen staan, geen piekwaarde van de elektrische veldsterkte die
gelijk is aan of hoger is dan 5,4 volt per meter.
2. Het eerste lid, onderdeel b, is niet van toepassing indien een vergunninghouder op of in
een ziekenhuis of het perceel waarop dat ziekenhuis staat een radioapparaat heeft geplaatst
met schriftelijke instemming van dat ziekenhuis.
3. Artikel 7, vierde en vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing.
Artikel 9.
Kennisgeving ingebruikname
De vergunninghouder stelt de minister van elke ingebruikname van (onderdelen van) de
frequentieruimte uiterlijk vier weken van tevoren schriftelijk in kennis en overlegt daarbij de
gegevens bedoeld in bijlage II conform het in die bijlage vermelde format.
Artikel 10. Correspondentie
1. Kennisgevingen en correspondentie die verband houden met deze vergunning, worden
gericht aan Agentschap Telecom van het ministerie van Economische Zaken, te Groningen,
tenzij door of vanwege de minister anders wordt aangegeven.
2. De verplichting, bedoeld in artikelen 3, tweede lid en 9, geldt niet voor zover een
samenwerkende vergunninghouder namens een andere vergunninghouder de verplichte
kennisgeving of mededeling doet.
Artikel 11. Overeenkomst gezamenlijk gebruik
De samenwerkingsovereenkomst wordt gesloten binnen een periode van ten hoogste zes
weken na inwerkingtreding van deze vergunning.
Artikel 12. Inwerkingtreding en looptijd van de vergunning
Deze vergunning treedt in werking op < dag na verzending> en loopt tot en met
31 augustus 2022.
<<Deze vergunning wordt na verlening in de Staatscourant geplaatst, met uitzondering van
de bijlagen>>

Bijlage I

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 7A)

Het spectrummasker, bedoeld in artikel 4, is als volgt:
Figuur 1.

Spectrum mask 1 for T-DAB transmitters operating in non sensitive cases
Bron: GE06 pagina 169

De technische beschrijving, bedoeld in artikel 4, luidt als volgt:
De regionale kavel 2 heeft de omtrek beschreven in figuur 2. De kavel is opgebouwd uit de GE06 DVBT allotments HOL0901H (K9), HOL0902H (K6), HOL0903H (K8), HOL0904H (K9), HOL0905H (K7),
HOL0906H (K9).

Figuur 2.

Geografische indeling van de frequentieruimte

De DVB-T allotments K6, K7, K8, K9 kunnen respectievelijk opgesplitst worden in de T-DAB blokken
A,B,C,D. De oorspronkelijke allotment vorm is hierdoor niet aangetast.

Ten behoeve van deze vergunning wordt het volgende T-DAB blok beschreven:
Blok 7A
De punten waaruit de omtrek van elk allotment is opgebouwd zijn op een USB-stick opgenomen. Deze
(USB-stick) maakt onderdeel uit van bijlage III.
Gedurende de Genève ’06 conferentie is een aantal nadere afspraken gemaakt met de Nederland
omringende landen. Deze afspraken bevatten in essentie hetgeen is weergeven in de onderstaande
tabellen. De vergunninghouder respecteert de afspraken die Nederland heeft gemaakt. De volledige
afspraken zijn opgenomen in bijlage III. Bij tegenstrijdigheid van de samenvatting in de tabellen en de
afspraken, opgenomen in bijlage III, prevaleren de laatstgenoemde.
De bilaterale afspraken zijn een verbijzondering van de algemene planningscriteria van GE06 met als
doel incompatibiliteiten tussen de assignments of allotments in het GE06-plan op te heffen. De
implementatie moet zowel voldoen aan GE06 als aan de aanvullende voorwaarden in de onderstaande
tabellen.
Indien in tabellen geen aanvullende beschermingseisen zijn gesteld, dan mag een actueel netwerk
evenveel interferentie produceren als een referentienetwerk.

Frequentieblok 7A (188,160 MHz – 189,696 MHz)
Het gemarkeerde gebied met 7A heeft betrekking op frequentieblok 188,160 MHz – 189,696 MHz en
komt uit allotment HOL0905H.

Figuur 3.

Overzicht frequentieblok 7A, allotment HOL0905H

Resultaten afspraken Nederland omringende landen
Afspraken gemaakt tijdens conferentie
Tabel 1 geeft de afwijkingen weer van de acceptatie van veldsterkten door, en bescherming van,
buitenlandse allotments in overeenstemming met de procedure, bedoeld in artikel 5 jo. Section II of
Annex 4 ‘Examination of conformity with the digital Plan entry’ GE06.

Tabel 1 Resultaten van de vastgestelde bilaterale afspraken tijdens GE06

Blok 7A

NEDERLAND (HOL)

LAND

accepteert

beschermt

Verenigd
Koninkrijk (G)

Vanaf 1-01-2013 geldt dat de cumulatieve veldsterkte
van de Engelse PMR toepassingen op de Nederlandse
kust 43 dB(µV/m) niet zal overschrijden.

Vanaf 1-01-2013 geldt dat de veldsterkte van de
Nederlandse T-DAB allotment HOL0905H op de Engelse
kust 36 dB(µV/m) niet zal overschrijden.

Duitsland (D)

Maximaal 38 dB(µV/m) van de Duitse T-DAB allotments
toegestaan op de grens van het Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H.

Maximaal 38 dB(µV/m) van de Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H toegestaan op de grens van de
respectievelijke Duitse T-DAB allotments

Maximaal 35 dB(µV/m) van de Duitse DVB-T allotments Maximaal 35 dB(µV/m) van de Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H toegestaan op de grens van de
toegestaan op de grens van het Nederlandse T-DAB
respectievelijke Duitse DVB-T allotments
allotment HOL0905H.
België (BEL)

Geen beperkingen of verruimingen

Frankrijk (F)

Maximaal 38 dB(µV/m) van de Franse T-DAB allotments Maximaal 38 dB(µV/m) van de Nederlandse T-DAB
toegestaan op de grens van het Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H toegestaan op de grens van de
allotment HOL0905H.
respectievelijke Franse T-DAB allotments

Geen beperkingen of verruimingen

Maximaal 44 dB(µV/m) van de Franse DVBT allotments
toegestaan op de grens van het Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H.

Maximaal 35 dB(µV/m) van de Nederlandse T-DAB
allotment HOL0905H toegestaan op de grens van de
respectievelijke Franse DVB-T allotments

Luxemburg
(LUX)

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Denemarken
(DNK)

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Bijlage II

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 7A)

De kennisgeving van ingebruikname zoals bedoeld in artikel 9 dient conform circulair letter CR262 en
in elektronische vorm (GE06 ITU Terrasys format) te worden aangeleverd. Een voorbeeld van dit format
en CR262 zijn opgenomen op de USB-stick bedoeld in bijlage III, onderdeel 4.
Indien u tevens het gebruik van uw frequentieruimte wilt (laten) notificeren in het MIFR kunt u dit
kenbaar maken.

Bijlage III

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 7A)

De volledige afspraken gemaakt tijdens GE06 en aanvullend, opgenomen op de USB-stick

1.
2.
3.
4.
5.
6.

GE06 final acts
GE06 NL allotments
GE06 Bilaterale afspraken
Notificatieverzoek
De interferentie nader in kaart gebracht
AT-DAB field trial using a low-mast infrastructure, university of Twente,
paragraaf 4.5.5, november 2006
7.
OFCOM-Industry MOU to permit the use of transmission sites, not contained within the
Reserved Assignments List, to enhance coverage of licensed T-DAB broadcast networks, Appendix B,
v1.0, 14 november 2006

BIJLAGE 2:
Vergunning digitale radio-omroep
Allotment 9D-N, inclusief
bijbehorende bijlagen
(in dit allotment zijn acht vergunningen beschikbaar)

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Gelezen de aanvraag van <naam aanvrager> te <woonplaats>van<datum aanvraag>,
geregistreerd onder nummer <ID-nummer aanvraag>
Gelet op de artikelen 3.13 en 3.14 van de Telecommunicatiewet, artikel 17 van het
Frequentiebesluit 2013 en de Regeling aanvraag- en veilingprocedure vergunningen digitale
radio-omroep DAB+ laag 4;
BESLUIT:

Artikel 1.
Begripsbepalingen
1. In deze vergunning wordt verstaan onder:
a. minister: Minister van Economische Zaken;
b. ITU: Internationale Telecommunicatie Unie;
c. MIFR: Master International Frequency Register, zijnde het register waarin radiostations
met hun frequentieruimte zijn opgenomen, bedoeld in artikel 4.3 van het Radioreglement
van de ITU;
d. notificatieverzoek: verzoek van de samenwerkende vergunninghouders aan de minister
tot het doen van een notificatie van een in gebruik genomen dan wel te nemen (gedeelte
van de) frequentieruimte op een bepaalde plaats, met als doel (dit gedeelte van) de
frequentieruimte op die bepaalde plaats na goedkeuring door het radiocommunicatiebureau
van de ITU te registreren in het MIFR teneinde internationale bescherming van (dit gedeelte
van) de frequentieruimte op die bepaalde plaats te bewerkstelligen;
e. GE06: Final Acts of the Regional Radiocommunication Conference for planning of the
digital terrestrial Broadcasting service in parts of Regions 1 and 3, in the frequency bands
174 – 230 MHz and 470 – 862 MHz; Genève 2006;
f. samenwerkende vergunninghouders: vergunninghouders die houder zijn van een deel van
de capaciteit van de frequentieruimte binnen het in artikel 2, eerste lid, genoemde
frequentiebereik;
g. N: het aantal houders van een vergunning op een bepaald moment binnen het in artikel
2, eerste lid, genoemde frequentiebereik;
h. samenwerkingsovereenkomst: overeenkomst als bedoeld in artikel 3.21 van de
Telecommunicatiewet;
i. allotment: het gebied dat gelegen is binnen de contouren zoals gevisualiseerd in de
bijlage I;
j. ziekenhuis: instelling voor medisch-specialistische zorg als bedoeld in artikel 1.2, onder 1,
van het Uitvoeringsbesluit WTZi;
k. mobiele ontvangst: mobile reception, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.13 van GE06;
l. binnenontvangst: portable reception class B, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.12 van GE06.
2. De definities in artikel 1.1, eerste lid, van de Mediawet 2008 zijn van toepassing.
Artikel 2.
Gebruiksrecht
1. Aan <naam vergunninghouder>ingeschreven in het handelsregister onder nummer,
<nummer KvK>, hierna te noemen: vergunninghouder, wordt, onverminderd het vijfde en
zesde lid, een vergunning verleend voor het gebruik van 1/18 deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik < frequentie> MHz - <frequentie> MHz
(allotment <allotmentnummer>).
2. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid bedoelde frequentieruimte binnen drie
maanden na inwerkingtreding van deze vergunning en houdt deze in gebruik.

3. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid genoemde frequentieruimte slechts in
overeenstemming met de bestemming in het vigerende Nationaal Frequentieplan (NFP), en
onder die bestemming gegeven beperkingen.
4. De vergunninghouder gebruikt de aan hem toegewezen frequentieruimte voor het
aanbieden van ten minste één programmakanaal bestaande uit radioprogramma’s, die
worden uitgezonden in een kwaliteit die ten minste gelijk is aan 192 kb/s (stereouitzending), indien gebruikt wordt gemaakt van MPEG 2, 48 kb/s (stereo-uitzending), indien
gebruik wordt gemaakt van AAC+, of, indien gebruik wordt gemaakt van een andere
techniek, met een geluidskwaliteit die ten minste vergelijkbaar is met de kwaliteit die met
stereo kan worden behaald door middel van de twee genoemde technieken.
5. Indien een andere vergunning voor het gebruik van een deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het in het eerste lid genoemde frequentiebereik niet is verleend
dan wel is ingetrokken, is de vergunninghouder tot de dag van inwerkingtreding van het
besluit waarmee die vergunning voor het eerst onderscheidenlijk opnieuw wordt verleend,
gerechtigd 1/N-de deel van de capaciteit van de ingetrokken vergunning te gebruiken.
6. De vergunninghouder is gerechtigd een deel van de capaciteit te laten gebruiken door
een andere samenwerkende vergunninghouder, indien:
a. beide vergunninghouders daarmee schriftelijk hebben ingestemd, en
b. hij blijft voldoen aan de voorschriften en beperkingen in zijn vergunning.
7. De vergunninghouder die een deel van de aan een andere samenwerkende
vergunninghouder vergunde capaciteit gebruikt als bedoeld in het zesde lid, neemt het
derde lid in acht.
8. De vergunninghouder die een schriftelijke instemming heeft gegeven als bedoeld in het
zesde lid, onderdeel a, zendt hiervan onverwijld een afschrift aan de minister.
Artikel 3.
Samenwerking vergunninghouders
1. De vergunninghouder gaat de samenwerkingsovereenkomst schriftelijk aan.
2. De vergunninghouder verstrekt een afschrift van de samenwerkingsovereenkomst en
aanvullingen of wijzigingen daarvan onverwijld aan de minister.
3. De vergunninghouder sluit tezamen met de andere samenwerkende vergunninghouders
een overeenkomst als bedoeld in artikel 10.15, tweede lid, onderdeel b, van de
Telecommunicatiewet met een rechtspersoon die namens hen het elektronische
communicatienetwerk zal aanleggen en in stand houden voor het gezamenlijk gebruik van
de in artikel 2 genoemde frequentieruimte dan wel treedt tot een reeds bestaande
overeenkomst, als voormeld, toe.
4. In het belang van doelmatig gebruik van de frequentieruimte binnen het frequentiebereik
genoemd in artikel 2, eerste lid, wordt in de overeenkomst, bedoeld in het derde lid,
bepaald dat het in gebreke blijven van een andere samenwerkende vergunninghouder
jegens de rechtspersoon, bedoeld in het derde lid, niet tot gevolg heeft dat de aanleg van
het elektronische communicatienetwerk als bedoeld in het derde lid en de uitzending van de
radioprogramma’s, bedoeld in artikel 2, vierde lid, ten behoeve van de vergunninghouder
wordt gestaakt, onderbroken of beperkt.
5. Indien na het tijdstip waarop de samenwerkingsovereenkomst in werking treedt een
vergunning wordt verleend voor een deel van het gebruik van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik genoemd in artikel 2, eerste lid, zorgt de
vergunninghouder ervoor dat die nieuwe vergunninghouder op non-discriminatoire
voorwaarden partij kan worden bij de samenwerkingsovereenkomst.
Artikel 4.
Technische beschrijving
Het gebruik van de frequentieruimte vindt plaats met inachtneming van de technische
beschrijving zoals deze in bijlagen I en III is opgenomen. De technische beschrijving omvat
tevens het spectrummasker 1 voor T-DAB radioapparaten, werkend in niet-kritische
omstandigheden.

Artikel 5.
Registratie van frequentieruimte
1. De vergunninghouder staakt of beperkt het gebruik van de frequentieruimte, bedoeld in
artikel 2, voor zover dit leidt tot belemmeringen in het gebruik van in het MIFR door
anderen geregistreerde frequentieruimte.
2. Bij het gebruik van de frequentieruimte heeft de vergunninghouder geen aanspraak op
enigerlei vorm van bescherming van dat gebruik, indien verstoring van het gebruik
plaatsvindt door het gebruik van in het MIFR geregistreerde frequentieruimte.
3. Het bepaalde in het eerste en tweede lid is niet van toepassing voor zover de
frequentieruimte, bedoeld in artikel 2, in het MIFR is geregistreerd door de samenwerkende
vergunninghouders.
4. Teneinde registratie in het MIFR in gang te zetten, kunnen de samenwerkende
vergunninghouders een notificatieverzoek daartoe indienen bij de minister.
5. Het notificatieverzoek geschiedt met gebruikmaking van het “Formulier kennisgeving
ingebruikname en notificatie” bedoeld in bijlage II.
Artikel 6.
Ingebruiknameverplichting
1. Vanaf 1 januari 2018 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 85% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 65% binnenontvangst.
2. Vanaf 1 januari 2020 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 90% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 75% binnenontvangst.
3. De geografische verzorging zoals bedoeld in het eerste en tweede lid is voor mobiele
ontvangst vastgesteld op een veldsterkte van 60 dBµV/m en de demografische verzorging
voor binnenontvangst op een veldsterkte van 66 dBµV/m op 10 meter hoogte voor 50% van
de tijd en plaats en bij een referentiefrequentie van 200 MHz. Indien een andere
centrumfrequentie gebruikt wordt, wordt de voorgeschreven veldsterkte aangepast conform
annex 3.5 van GE06.
Artikel 7.
Wegnemen belemmeringen
1. Indien op enige plaats binnenshuis door het gewenste signaal van de in het kader van
deze vergunning gebruikte radioapparaten belemmeringen in de ontvangst van
kabeltelevisie worden veroorzaakt draagt de natuurlijke of rechtspersoon bedoeld in het
vierde lid, dan wel indien deze verzaakt, de vergunninghouder, er op verzoek van degene
die de belemmeringen ondervindt, zorg voor dat deze onverwijld op kosten van de
samenwerkende vergunninghouders worden verholpen, voor zover ter plaatse:
a. de hoogfrequentiedichtheid van de gebruikte aansluitkabels en de daaraan bevestigde
connectoren een waarde hebben van ten minste 70 dB, en
b. het stoorsignaal als gevolg van het krachtens deze vergunning gebruiken van
frequentieruimte hoger is dan 23 dBµV.
2. De in het eerste lid, onder b, genoemde waarde dient evenredig verhoogd te worden met
de waarde van het signaalniveau op het abonnee-overnamepunt boven de vereiste
minimumwaarde van 60 dBµV.
3. Onverminderd het bepaalde in het eerste en tweede lid, is de natuurlijke persoon of
rechtspersoon bedoeld in het vierde lid, danwel de vergunninghouder niet gehouden
televisie-ontvangapparaten en aanverwante apparatuur te vervangen die:
a. niet geschikt zijn om een stoorspanning van 23 dBµV vermeerderd met de
signaalspanning op het kabeltelevisienet bij het abonnee-overnamepunt te ontvangen, of
b. een hoogfrequentdichtheid van minder dan 70 dB hebben.
4. De samenwerkende vergunninghouders wijzen één natuurlijke persoon of rechtspersoon
aan die de belemmeringen en de kosten, bedoeld in het eerste lid, wegneemt respectievelijk
vergoedt.

5. De vergunninghouder is verplicht 1/N-de deel van de kosten, bedoeld in het eerste lid, te
vergoeden.
Artikel 8.
Beperkingen ter uitvoering van de Beleidsregel storing door het
gewenste signaal van radiozendapparaten
1. De vergunninghouder veroorzaakt:
a. geen ontoelaatbare belemmeringen door het gewenste signaal van radioapparaten in
andere radioapparaten of in elektrische of elektronische inrichtingen, en
b. in het frequentiegebied van 100 kHz tot en met 2,5 GHz in ziekenhuizen, alsmede op de
percelen waar deze ziekenhuizen staan, geen piekwaarde van de elektrische veldsterkte die
gelijk is aan of hoger is dan 5,4 volt per meter.
2. Het eerste lid, onderdeel b, is niet van toepassing indien een vergunninghouder op of in
een ziekenhuis of het perceel waarop dat ziekenhuis staat een radioapparaat heeft geplaatst
met schriftelijke instemming van dat ziekenhuis.
3. Artikel 7, vierde en vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing.
Artikel 9.
Kennisgeving ingebruikname
De vergunninghouder stelt de minister van elke ingebruikname van (onderdelen van) de
frequentieruimte uiterlijk vier weken van tevoren schriftelijk in kennis en overlegt daarbij de
gegevens bedoeld in bijlage II conform het in die bijlage vermelde format.
Artikel 10. Correspondentie
1. Kennisgevingen en correspondentie die verband houden met deze vergunning, worden
gericht aan Agentschap Telecom van het ministerie van Economische Zaken, te Groningen,
tenzij door of vanwege de minister anders wordt aangegeven.
2. De verplichting, bedoeld in artikelen 3, tweede lid en 9, geldt niet voor zover een
samenwerkende vergunninghouder namens een andere vergunninghouder de verplichte
kennisgeving of mededeling doet.
Artikel 11. Overeenkomst gezamenlijk gebruik
De samenwerkingsovereenkomst wordt gesloten binnen een periode van ten hoogste zes
weken na inwerkingtreding van deze vergunning.
Artikel 12. Inwerkingtreding en looptijd van de vergunning
Deze vergunning treedt in werking op < dag na verzending>en loopt tot en met
31 augustus 2022.
<<Deze vergunning wordt na verlening in de Staatscourant geplaatst, met uitzondering van
de bijlagen>>

Bijlage I
Figuur 1.

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-N)

Spectrum mask 1 for T-DAB transmitters operating in non sensitive cases
Bron: GE06 pagina 169

Het spectrummasker, bedoeld in artikel 4, is als volgt:

De technische beschrijving, bedoeld in artikel 4, luidt als volgt:
De regionale kavel 2 heeft de omtrek beschreven in figuur 2. De kavel is opgebouwd uit de GE06 DVB-T
allotments HOL0901H (K9), HOL0902H (K6), HOL0903H (K8), HOL0904H (K9), HOL0905H (K7), HOL0906H
(K9).

Figuur 2.

Geografische indeling van de frequentieruimte

De DVB-T allotments K6, K7, K8, K9 kunnen respectievelijk opgesplitst worden in de T-DAB blokken
A,B,C,D. De oorspronkelijke allotment vorm is hierdoor niet aangetast.

Ten behoeve van deze vergunning wordt het volgende T-DAB blok beschreven:
Blok 9D, Noord Holland en Friesland
De punten waaruit de omtrek van elk allotment is opgebouwd zijn op een USB-stick opgenomen. Deze
(USB-stick) maakt onderdeel uit van bijlage III.
Gedurende de Genève ’06 conferentie is een aantal nadere afspraken gemaakt met de Nederland
omringende landen. Deze afspraken bevatten in essentie hetgeen is weergeven in de onderstaande
tabellen. De vergunninghouder respecteert de afspraken die Nederland heeft gemaakt. De volledige
afspraken zijn opgenomen in bijlage III. Bij tegenstrijdigheid van de samenvatting in de tabellen en de
afspraken, opgenomen in bijlage III, prevaleren de laatstgenoemde.
De bilaterale afspraken zijn een verbijzondering van de algemene planningscriteria van GE06 met als
doel incompatibiliteiten tussen de assignments of allotments in het GE06-plan op te heffen. De
implementatie moet zowel voldoen aan GE06 als aan de aanvullende voorwaarden in de onderstaande
tabellen.
Indien in tabellen geen aanvullende beschermingseisen zijn gesteld, dan mag een actueel netwerk
evenveel interferentie produceren als een referentienetwerk.
Frequentieblok 9D (207,296 MHz – 208,832 MHz), Noord Holland, Friesland
Het gemarkeerde gebied met 9D heeft betrekking op frequentieblok 207,296 MHz – 208,832 MHz en
bestaat uit de allotments HOL0901H (K9) tezamen met HOL0906H (K9) (Friesland en de
Waddeneilanden).

Figuur 3.

Overzicht frequentie

blokken 9D, allotments Waddenei

Figuur 3. Overzicht frequentieblokken 9D, allotment HOL0901H en HOL0906H (Friesland en de
Waddeneiladen)

Resultaten afspraken Nederland omringende landen
Afspraken gemaakt tijdens conferentie
Tabel 1 geeft de afwijkingen weer van de acceptatie van veldsterkten door, en bescherming van,
buitenlandse allotments in overeenstemming met de procedure, bedoeld in artikel 5 jo. Section II of
Annex 4 ‘Examination of conformity with the digital Plan entry’ GE06.
Tabel 1 Resultaten van de vastgestelde bilaterale afspraken tijdens GE06
Blok 9D
NEDERLAND (HOL)
LAND
Accepteert
beschermt

Verenigd
Koninkrijk (G)

De cumulatieve veldsterkte van de
Engelse PMR toepassingen op de
Nederlandse kust zal de 31 dB(μV/m)
niet overschrijden.

Duitsland (D)

Maximaal 43 dB (μV/m) van de Duitse
DVB-T allotment (D-NW-W–09-04)
toegestaan op de grens van het
Nederlandse allotment HOL0901H
Maximaal 41 dB (μV/m) van de Duitse
DVB-T allotment (D-SH-09-04)
toegestaan op de grens van het
Nederlandse allotments HOL0901H
Maximaal 43 dB (μV/m) van de Duitse
DVB-T allotment (D-SH-09-04)
toegestaan op de grens van het
Nederlandse allotments HOL0906H

België (BEL)
Frankrijk (F)
Luxemburg
(LUX)
Denemarken
(DNK)

Geen beperkingen of verruimingen
Geen beperkingen of verruimingen
Geen beperkingen of verruimingen

Vanaf 1-01-2013 zal de veldsterkte van het
T-DAB netwerk op de Engelse kust de
45 dB(μV/m) niet overschrijden.
Als het complete netwerk voor Zeeland in de
analyse wordt betrokken geldt een 10 dB
hogere limiet (= NL limiet, afgesproken
gedurende RRC06).
Maximaal 41 dB(μV/m) van de Nederlandse
DVB-T allotments HOL0901H en HOL0906H
tezamen toegestaan op de grens van de
Duitse allotment D-SH–09-04
Voor T-DAB blok 9D van HOL0901H en
HOL0906H tezamen betekent dit 35
dBµV/m.
Maximaal 43 dB(μV/m) van de Nederlandse
DVB-T allotment HOL0901H toegestaan op
de grens van de Duitse DVB-T allotment
(D-NW-W–09-04)
Voor het T-DAB blok 9D van HOL0901H
betekent dit 37 dBµV/m.
Geen beperkingen of verruimingen
Geen beperkingen of verruimingen
Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Criterium in geval van afzonderlijk gebruik van blok 9D in Zeeland en Noord-Holland, Friesland
Om interferentie in Zeeland te beperken moet het T-DAB netwerk voldoen aan de volgende eisen.
1.
Het is in overeenstemming met de T-DAB conversie van het DVB-T allotment HOL0901H. De
conformiteitstoets wordt als volgt uitgevoerd. T-DAB portable indoor ontvangst (GE06) RPC5 en
propagatieberekening uitsluitend over landpad.
2.
De cumulatieve veldsterkte op de begrenzing van allotment HOL0904H zal de limiet van 39
dBuV/m niet overschrijden. Propagatieberekening uitvoeren over mixed land/zeepad conform Rec1546.

Bijlage II

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-N)

De kennisgeving van ingebruikname zoals bedoeld in artikel 9 dient conform circulair letter CR262 en
in elektronische vorm (GE06 ITU Terrasys format) te worden aangeleverd. Een voorbeeld van dit format
en CR262 zijn opgenomen op de USB-stick bedoeld in bijlage III, onderdeel 4.
Indien u tevens het gebruik van uw frequentieruimte wilt (laten) notificeren in het MIFR kunt u dit
kenbaar maken.

Bijlage III

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-N)

De volledige afspraken gemaakt tijdens GE06 en aanvullend, opgenomen op de USB-stick

1.
2.
3.
4.
5.
6.

GE06 final acts
GE06 NL allotments
GE06 Bilaterale afspraken
Notificatieverzoek
De interferentie nader in kaart gebracht
AT-DAB field trial using a low-mast infrastructure, university of Twente,
paragraaf 4.5.5, november 2006
7.
OFCOM-Industry MOU to permit the use of transmission sites, not contained within the
Reserved Assignments List, to enhance coverage of licensed T-DAB broadcast networks, Appendix B,
v1.0, 14 november 2006

BIJLAGE 3:
Vergunning digitale radio-omroep
allotment 9D-Z,
inclusief bijbehorende bijlagen
(in dit allotment zijn veertien vergunningen beschikbaar)

DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Gelezen de aanvraag van <naam aanvrager> te <woonplaats>van<datum aanvraag>,
geregistreerd onder nummer <ID-nummer aanvraag>
Gelet op de artikelen 3.13 en 3.14 van de Telecommunicatiewet, artikel 17 van het
Frequentiebesluit 2013 en de Regeling aanvraag- en veilingprocedure vergunningen digitale
radio-omroep DAB+ laag 4;
BESLUIT:

Artikel 1.
Begripsbepalingen
1. In deze vergunning wordt verstaan onder:
a. minister: Minister van Economische Zaken;
b. ITU: Internationale Telecommunicatie Unie;
c. MIFR: Master International Frequency Register, zijnde het register waarin radiostations
met hun frequentieruimte zijn opgenomen, bedoeld in artikel 4.3 van het Radioreglement
van de ITU;
d. notificatieverzoek: verzoek van de samenwerkende vergunninghouders aan de minister
tot het doen van een notificatie van een in gebruik genomen dan wel te nemen (gedeelte
van de) frequentieruimte op een bepaalde plaats, met als doel (dit gedeelte van) de
frequentieruimte op die bepaalde plaats na goedkeuring door het radiocommunicatiebureau
van de ITU te registreren in het MIFR teneinde internationale bescherming van (dit gedeelte
van) de frequentieruimte op die bepaalde plaats te bewerkstelligen;
e. GE06: Final Acts of the Regional Radiocommunication Conference for planning of the
digital terrestrial Broadcasting service in parts of Regions 1 and 3, in the frequency bands
174 – 230 MHz and 470 – 862 MHz; Genève 2006;
f. samenwerkende vergunninghouders: vergunninghouders die houder zijn van een deel van
de capaciteit van de frequentieruimte binnen het in artikel 2, eerste lid, genoemde
frequentiebereik;
g. N: het aantal houders van een vergunning op een bepaald moment binnen het in artikel
2, eerste lid, genoemde frequentiebereik;
h. samenwerkingsovereenkomst: overeenkomst als bedoeld in artikel 3.21 van de
Telecommunicatiewet;
i. allotment: het gebied dat gelegen is binnen de contouren zoals gevisualiseerd in de
bijlage I;
j. ziekenhuis: instelling voor medisch-specialistische zorg als bedoeld in artikel 1.2, onder 1,
van het Uitvoeringsbesluit WTZi;
k. mobiele ontvangst: mobile reception, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.13 van GE06;
l. binnenontvangst: portable reception class B, zoals bedoeld in paragraaf 1.3.12 van GE06.
2. De definities in artikel 1.1, eerste lid, van de Mediawet 2008 zijn van toepassing.
Artikel 2.
Gebruiksrecht
1. Aan <naam vergunninghouder>ingeschreven in het handelsregister onder nummer,
<nummer KvK>, hierna te noemen: vergunninghouder, wordt, onverminderd het vijfde en
zesde lid, een vergunning verleend voor het gebruik van 1/18 deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik < frequentie> MHz - <frequentie> MHz
(allotment <allotmentnummer>).
2. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid bedoelde frequentieruimte binnen drie
maanden na inwerkingtreding van deze vergunning en houdt deze in gebruik.

3. De vergunninghouder gebruikt de in het eerste lid genoemde frequentieruimte slechts in
overeenstemming met de bestemming in het vigerende Nationaal Frequentieplan (NFP), en
onder die bestemming gegeven beperkingen.
4. De vergunninghouder gebruikt de aan hem toegewezen frequentieruimte voor het
aanbieden van ten minste één programmakanaal bestaande uit radioprogramma’s, die
worden uitgezonden in een kwaliteit die ten minste gelijk is aan 192 kb/s (stereouitzending), indien gebruikt wordt gemaakt van MPEG 2, 48 kb/s (stereo-uitzending), indien
gebruik wordt gemaakt van AAC+, of, indien gebruik wordt gemaakt van een andere
techniek, met een geluidskwaliteit die ten minste vergelijkbaar is met de kwaliteit die met
stereo kan worden behaald door middel van de twee genoemde technieken.
5. Indien een andere vergunning voor het gebruik van een deel van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het in het eerste lid genoemde frequentiebereik niet is verleend
dan wel is ingetrokken, is de vergunninghouder tot de dag van inwerkingtreding van het
besluit waarmee die vergunning voor het eerst onderscheidenlijk opnieuw wordt verleend,
gerechtigd 1/N-de deel van de capaciteit van de ingetrokken vergunning te gebruiken.
6. De vergunninghouder is gerechtigd een deel van de capaciteit te laten gebruiken door
een andere samenwerkende vergunninghouder, indien:
a. beide vergunninghouders daarmee schriftelijk hebben ingestemd, en
b. hij blijft voldoen aan de voorschriften en beperkingen in zijn vergunning.
7. De vergunninghouder die een deel van de aan een andere samenwerkende
vergunninghouder vergunde capaciteit gebruikt als bedoeld in het zesde lid, neemt het
derde lid in acht.
8. De vergunninghouder die een schriftelijke instemming heeft gegeven als bedoeld in het
zesde lid, onderdeel a, zendt hiervan onverwijld een afschrift aan de minister.
Artikel 3.
Samenwerking vergunninghouders
1. De vergunninghouder gaat de samenwerkingsovereenkomst schriftelijk aan.
2. De vergunninghouder verstrekt een afschrift van de samenwerkingsovereenkomst en
aanvullingen of wijzigingen daarvan onverwijld aan de minister.
3. De vergunninghouder sluit tezamen met de andere samenwerkende vergunninghouders
een overeenkomst als bedoeld in artikel 10.15, tweede lid, onderdeel b, van de
Telecommunicatiewet met een rechtspersoon die namens hen het elektronische
communicatienetwerk zal aanleggen en in stand houden voor het gezamenlijk gebruik van
de in artikel 2 genoemde frequentieruimte dan wel treedt tot een reeds bestaande
overeenkomst, als voormeld, toe.
4. In het belang van doelmatig gebruik van de frequentieruimte binnen het frequentiebereik
genoemd in artikel 2, eerste lid, wordt in de overeenkomst, bedoeld in het derde lid,
bepaald dat het in gebreke blijven van een andere samenwerkende vergunninghouder
jegens de rechtspersoon, bedoeld in het derde lid, niet tot gevolg heeft dat de aanleg van
het elektronische communicatienetwerk als bedoeld in het derde lid en de uitzending van de
radioprogramma’s, bedoeld in artikel 2, vierde lid, ten behoeve van de vergunninghouder
wordt gestaakt, onderbroken of beperkt.
5. Indien na het tijdstip waarop de samenwerkingsovereenkomst in werking treedt een
vergunning wordt verleend voor een deel van het gebruik van de capaciteit van de
frequentieruimte binnen het frequentiebereik genoemd in artikel 2, eerste lid, zorgt de
vergunninghouder ervoor dat die nieuwe vergunninghouder op non-discriminatoire
voorwaarden partij kan worden bij de samenwerkingsovereenkomst.
Artikel 4.
Technische beschrijving
Het gebruik van de frequentieruimte vindt plaats met inachtneming van de technische
beschrijving zoals deze in bijlagen I en III is opgenomen. De technische beschrijving omvat
tevens het spectrummasker 1 voor T-DAB radioapparaten, werkend in niet-kritische
omstandigheden.

Artikel 5.
Registratie van frequentieruimte
1. De vergunninghouder staakt of beperkt het gebruik van de frequentieruimte, bedoeld in
artikel 2, voor zover dit leidt tot belemmeringen in het gebruik van in het MIFR door
anderen geregistreerde frequentieruimte.
2. Bij het gebruik van de frequentieruimte heeft de vergunninghouder geen aanspraak op
enigerlei vorm van bescherming van dat gebruik, indien verstoring van het gebruik
plaatsvindt door het gebruik van in het MIFR geregistreerde frequentieruimte.
3. Het bepaalde in het eerste en tweede lid is niet van toepassing voor zover de
frequentieruimte, bedoeld in artikel 2, in het MIFR is geregistreerd door de samenwerkende
vergunninghouders.
4. Teneinde registratie in het MIFR in gang te zetten, kunnen de samenwerkende
vergunninghouders een notificatieverzoek daartoe indienen bij de minister.
5. Het notificatieverzoek geschiedt met gebruikmaking van het “Formulier kennisgeving
ingebruikname en notificatie” bedoeld in bijlage II.
Artikel 6.
Ingebruiknameverplichting
1. Vanaf 1 januari 2018 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 85% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 65% binnenontvangst.
2. Vanaf 1 januari 2020 biedt de vergunninghouder de dienst, omschreven in artikel 2, aan
met een geografische verzorging van 90% mobiele ontvangst en een demografische
verzorging van 75% binnenontvangst.
3. De geografische verzorging zoals bedoeld in het eerste en tweede lid is voor mobiele
ontvangst vastgesteld op een veldsterkte van 60 dBµV/m en de demografische verzorging
voor binnenontvangst op een veldsterkte van 66 dBµV/m op 10 meter hoogte voor 50% van
de tijd en plaats en bij een referentiefrequentie van 200 MHz. Indien een andere
centrumfrequentie gebruikt wordt, wordt de voorgeschreven veldsterkte aangepast conform
annex 3.5 van GE06.
Artikel 7.
Wegnemen belemmeringen
1. Indien op enige plaats binnenshuis door het gewenste signaal van de in het kader van
deze vergunning gebruikte radioapparaten belemmeringen in de ontvangst van
kabeltelevisie worden veroorzaakt draagt de natuurlijke of rechtspersoon bedoeld in het
vierde lid, dan wel indien deze verzaakt, de vergunninghouder, er op verzoek van degene
die de belemmeringen ondervindt, zorg voor dat deze onverwijld op kosten van de
samenwerkende vergunninghouders worden verholpen, voor zover ter plaatse:
a. de hoogfrequentiedichtheid van de gebruikte aansluitkabels en de daaraan bevestigde
connectoren een waarde hebben van ten minste 70 dB, en
b. het stoorsignaal als gevolg van het krachtens deze vergunning gebruiken van
frequentieruimte hoger is dan 23 dBµV.
2. De in het eerste lid, onder b, genoemde waarde dient evenredig verhoogd te worden met
de waarde van het signaalniveau op het abonnee-overnamepunt boven de vereiste
minimumwaarde van 60 dBµV.
3. Onverminderd het bepaalde in het eerste en tweede lid, is de natuurlijke persoon of
rechtspersoon bedoeld in het vierde lid, danwel de vergunninghouder niet gehouden
televisie-ontvangapparaten en aanverwante apparatuur te vervangen die:
a. niet geschikt zijn om een stoorspanning van 23 dBµV vermeerderd met de
signaalspanning op het kabeltelevisienet bij het abonnee-overnamepunt te ontvangen, of
b. een hoogfrequentdichtheid van minder dan 70 dB hebben.
4. De samenwerkende vergunninghouders wijzen één natuurlijke persoon of rechtspersoon
aan die de belemmeringen en de kosten, bedoeld in het eerste lid, wegneemt respectievelijk
vergoedt.

5. De vergunninghouder is verplicht 1/N-de deel van de kosten, bedoeld in het eerste lid, te
vergoeden.
Artikel 8.
Beperkingen ter uitvoering van de Beleidsregel storing door het
gewenste signaal van radiozendapparaten
1. De vergunninghouder veroorzaakt:
a. geen ontoelaatbare belemmeringen door het gewenste signaal van radioapparaten in
andere radioapparaten of in elektrische of elektronische inrichtingen, en
b. in het frequentiegebied van 100 kHz tot en met 2,5 GHz in ziekenhuizen, alsmede op de
percelen waar deze ziekenhuizen staan, geen piekwaarde van de elektrische veldsterkte die
gelijk is aan of hoger is dan 5,4 volt per meter.
2. Het eerste lid, onderdeel b, is niet van toepassing indien een vergunninghouder op of in
een ziekenhuis of het perceel waarop dat ziekenhuis staat een radioapparaat heeft geplaatst
met schriftelijke instemming van dat ziekenhuis.
3. Artikel 7, vierde en vijfde lid, is van overeenkomstige toepassing.
Artikel 9.
Kennisgeving ingebruikname
De vergunninghouder stelt de minister van elke ingebruikname van (onderdelen van) de
frequentieruimte uiterlijk vier weken van tevoren schriftelijk in kennis en overlegt daarbij de
gegevens bedoeld in bijlage II conform het in die bijlage vermelde format.
Artikel 10. Correspondentie
1. Kennisgevingen en correspondentie die verband houden met deze vergunning, worden
gericht aan Agentschap Telecom van het ministerie van Economische Zaken, te Groningen,
tenzij door of vanwege de minister anders wordt aangegeven.
2. De verplichting, bedoeld in artikelen 3, tweede lid en 9, geldt niet voor zover een
samenwerkende vergunninghouder namens een andere vergunninghouder de verplichte
kennisgeving of mededeling doet.
Artikel 11. Overeenkomst gezamenlijk gebruik
De samenwerkingsovereenkomst wordt gesloten binnen een periode van ten hoogste zes
weken na inwerkingtreding van deze vergunning.
Artikel 12. Inwerkingtreding en looptijd van de vergunning
Deze vergunning treedt in werking op < dag na verzending>en loopt tot en met
31 augustus 2022.
<<Deze vergunning wordt na verlening in de Staatscourant geplaatst, met uitzondering van
de bijlagen>>

Bijlage I

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-Z)

Het spectrummasker, bedoeld in artikel 4, is als volgt:
Figuur 1.

Spectrum mask 1 for T-DAB transmitters operating in non sensitive cases
Bron: GE06 pagina 169

De technische beschrijving, bedoeld in artikel 4, luidt als volgt:
De regionale kavel 2 heeft de omtrek beschreven in figuur 2. De kavel is opgebouwd uit de GE06 DVBT allotments HOL0901H (K9), HOL0902H (K6), HOL0903H (K8), HOL0904H (K9), HOL0905H (K7),
HOL0906H (K9).

Figuur 2.

Geografische indeling van de frequentieruimte

De DVB-T allotments K6, K7, K8, K9 kunnen respectievelijk opgesplitst worden in de T-DAB blokken
A,B,C,D. De oorspronkelijke allotment vorm is hierdoor niet aangetast.

Ten behoeve van deze vergunning wordt het volgende T-DAB blok beschreven:
Blok 9D, Zeeland
De punten waaruit de omtrek van elk allotment is opgebouwd zijn op een USB-stick opgenomen. Deze
(USB-stick) maakt onderdeel uit van bijlage III.
Gedurende de Genève ’06 conferentie is een aantal nadere afspraken gemaakt met de Nederland
omringende landen. Deze afspraken bevatten in essentie hetgeen is weergeven in de onderstaande
tabellen. De vergunninghouder respecteert de afspraken die Nederland heeft gemaakt. De volledige
afspraken zijn opgenomen in bijlage III. Bij tegenstrijdigheid van de samenvatting in de tabellen en de
afspraken, opgenomen in bijlage III, prevaleren de laatstgenoemde.
De bilaterale afspraken zijn een verbijzondering van de algemene planningscriteria van GE06 met als
doel incompatibiliteiten tussen de assignments of allotments in het GE06-plan op te heffen. De
implementatie moet zowel voldoen aan GE06 als aan de aanvullende voorwaarden in de onderstaande
tabellen.
Indien in tabellen geen aanvullende beschermingseisen zijn gesteld, dan mag een actueel netwerk
evenveel interferentie produceren als een referentienetwerk.

Frequentieblok 9D (207,296 MHz – 208,832 MHz), Zeeland
Het gemarkeerde gebied met 9D heeft betrekking op frequentieblok 207,296 MHz – 208,832 MHz en
bestaat uit het allotment HOL0904H (K9) (Zeeland).

Figuur 3.

Overzicht frequentieblokken 9D, allotment HOL0904H (Zeeland).

Resultaten afspraken Nederland omringende landen
Afspraken gemaakt tijdens conferentie
Tabel 1 geeft de afwijkingen weer van de acceptatie van veldsterkten door, en bescherming van,
buitenlandse allotments in overeenstemming met de procedure, bedoeld in artikel 5 jo. Section II of
Annex 4 ‘Examination of conformity with the digital Plan entry’ GE06.

Tabel 1 Resultaten van de vastgestelde bilaterale afspraken tijdens GE06

Blok 9D

NEDERLAND (HOL)

LAND

Accepteert

beschermt

Verenigd
Koninkrijk (G)

De cumulatieve veldsterkte van de Engelse PMR
toepassingen op de Nederlandse kust zal de 31
dB(µV/m) niet overschrijden.

Vanaf 1-01-2013 geldt dat de veldsterkte van het T-DAB
netwerk op de Engelse kust de 52 dB(µV/m) niet
overschrijden.
Als het complete netwerk voor NH + FRL in de analyse
wordt betrokken geldt een 3 dB hogere limiet (= NL
limiet, afgesproken gedurende RRC06).

Duitsland (D)

Maximaal 43 dB (µV/m) van de Duitse DVB-T
allotment (D-NW-W—09-04) toegestaan op de grens
van het Nederlandse allotment HOL0904H

Maximaal 43 dB(µV/m) van de Nederlandse DVB-T
allotment HOL0904H toegestaan op de grens van de
Duitse DVB-T allotment
(D-NW-W—09-04)
Voor het T-DAB blok 9D van HOL0904H betekent dit 37
dBµV/m.

België (BEL)

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Frankrijk (F)

Maximaal 38 dB(µV/m) van de Franse T-DAB
allotments toegestaan op de grens van het
Nederlandse T-DAB allotment

Maximaal 38 dB(µV/m) van de respectievelijke
Nederlandse T-DAB allotment toegestaan op de grens
van de respectievelijke Franse T-DAB allotments

Maximaal 44 dB(µV/m) van de Franse DVB-T
allotments toegestaan op de grens van het
Nederlandse T-DAB allotment

Maximaal 35 dB(µV/m) van de respectievelijke
Nederlandse T-DAB allotment toegestaan op de grens
van de respectievelijke Franse DVB-T allotments

Luxemburg
(LUX)

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Denemarken
(DNK)

Geen beperkingen of verruimingen

Geen beperkingen of verruimingen

Criterium in geval van afzonderlijk gebruik van blok 9D in Zeeland en Noord-Holland,
Friesland
Om interferentie in Noord-Holland en Friesland te beperken moet het T-DAB netwerk voldoen aan de
volgende eisen.
1.

2.

Het is in overeenstemming met de T-DAB conversie van het DVB-T allotment HOL0904H. De
conformiteitstoets wordt als volgt uitgevoerd. T-DAB portable indoor ontvangst (GE06) RPC5 en
propagatieberekening uitsluitend over landpad.
De cumulatieve veldsterkte op de begrenzing van allotment HOL0901H zal de limiet van 39
dBuV/m niet overschrijden. Propagatieberekening uitvoeren over mixed land/zeepad conform
Rec1546.

Bijlage II

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-Z)

De kennisgeving van ingebruikname zoals bedoeld in artikel 9 dient conform circulair letter CR262 en
in elektronische vorm (GE06 ITU Terrasys format) te worden aangeleverd. Een voorbeeld van dit format
en CR262 zijn opgenomen op de USB-stick bedoeld in bijlage III, onderdeel 4.
Indien u tevens het gebruik van uw frequentieruimte wilt (laten) notificeren in het MIFR kunt u dit
kenbaar maken.

Bijlage III

Behorend bij de vergunning voor digitale radio-omroep (allotment 9D-Z)

De volledige afspraken gemaakt tijdens GE06 en aanvullend, opgenomen op de
USB-stick

1.
2.
3.
4.
5.
6.

GE06 final acts
GE06 NL allotments
GE06 Bilaterale afspraken
Notificatieverzoek
De interferentie nader in kaart gebracht
AT-DAB field trial using a low-mast infrastructure, university of Twente,
paragraaf 4.5.5, november 2006
7.
OFCOM-Industry MOU to permit the use of transmission sites, not contained within
the Reserved Assignments List, to enhance coverage of licensed T-DAB broadcast networks,
Appendix B, v1.0, 14 november 2006

BIJLAGE 4:
Toelichting behorende bij de
Vergunningen digitale radioomroep, als opgenomen in
bijlagen 1, 2 en 3

I

ALGEMEEN

1. Inleiding

Met de onderhavige vergunning worden de frequentiegebruiksrechten geregeld voor digitale
radio. De in de vergunning opgenomen frequentie-indeling volgt hoofdzakelijk uit
internationale afspraken, waarvan de afspraken gemaakt tijdens een internationale
conferentie in Genève in 2006 (GE06-afspraken) de meest in het oog springende afspraken
zijn. De frequentieruimte bestaat uit één of meer frequentieblokken die in vast omlijnde
geografische gebieden in Nederland inzetbaar zijn (zogenaamde ‘allotments’). Tijdens en na
GE06 zijn nadere internationale afspraken gemaakt, doorgaans bilaterale afspraken tussen
lidstaten, die als doel hebben om de inzetbaarheid en beschikbaarheid van de
frequentieruimte voor digitale omroep in Nederland te verruimen. Van alle geldende
afspraken zijn overzichten met voorwaarden en beperkingen samengesteld, die u in de
bijlagen aantreft.
2. Beschikbaarheid van frequentieruimte
De frequentieruimte bedoeld in de vergunning bevindt zich in Band III binnen één of meer
van de volgende frequentiebereiken:
182,880 - 184,416 MHz (frequentieblok 6B);
188,160 - 189,696 MHz (frequentieblok 7A);
195,168 - 196,704 MHz (frequentieblok 8A);
207,296 - 208,832 MHz (frequentieblok 9D-N en 9D-Z).
3. Voorschriften en beperkingen
Algemeen
Aan het gebruik van frequentieruimte is een aantal voorschriften en beperkingen
verbonden. Het frequentiegebruik is gebonden aan een spectrummasker. Een
spectrummasker is ingesteld om doelmatig ethergebruik te bevorderen en te faciliteren dat
aan de technologie verder geen bijzondere eisen worden gesteld. Door toepassing van een
spectrummasker wordt eventuele storing op naastliggende frequentieblokken van andere
vergunninghouders (zogenoemde nabuurkanaalinterferentie) beperkt.
Nabuurkanaalinterferentie
Onderzoeksresultaten tonen aan dat nabuurkanaalinterferentie hinderlijke storing
veroorzaakt indien op de ontvangstlocatie het vermogensverschil tussen de
ontvangstsignalen van de twee (T-DAB) netwerken tussen de eerste nabuurkanalen met
meer dan 23 dB wordt overschreden. Voor het schatten van de nabuurkanaalinterferentie
kunnen de onderzoeksresultaten voor Band III T-DAB ontvangers van de Universiteit van
Twente en van OFCOM (de Engelse administratie) worden gebruikt.3 Op deze onderzoeken
zijn de navolgende nabuurkanaalprotectietabellen gebaseerd die door de vergunninghouder
kunnen worden gebruikt. De in tabel 1 gebruikte verhouding van 23 dB is gebaseerd op een
statistisch gecorrigeerde protectieverhouding bij eerste nabuurkanaalinterferentie.
Tabel 1
Protectieverhouding exclusief statistische correctiefactor, dB

1e nabuurkanaal

2e nabuurkanaal

3e nabuurkanaal

–35

–40

–45

3

Bronnen: zie bijlage III horend bij de digitale vergunning onder punt 6 en 7

Protectieverhouding inclusief statistische correctiefactor, dB

1e nabuurkanaal

2e nabuurkanaal

3e nabuurkanaal

–23

–28

–33

Buitenomgeving locatie waarschijnlijkheid
%

Binnenshuis locatie
waarschijnlijkheid %

99

95

standaarddeviatie 4,3 Db

standaarddeviatie 7,41 dB

Om verschil van inzicht omtrent de omvang van de nabuurkanaalinterferentie te voorkomen
kunnen de nabuurkanaalinterferentieberekeningen volgens de in de GE06 overeenkomst
beschreven procedures en het planningsmodel ITU-R P1546 steeds als uitgangspunt worden
genomen.
Indien de vergunninghouder zijn netwerken uitrolt volgens het principe van ‘good
engineering practice’ kan veel storing bij voorbaat worden voorkomen.
De vergunninghouder van een digitale omroepvergunning mag, binnen de grenzen van de
vergunning, zelf bepalen waar hij welke zender in gebruik neemt. Ook mag hij een zender
verplaatsen binnen de grenzen van de vergunning. Daarnaast kunnen vergunninghouders
problemen van nabuurkanaalinterferentie zelf voorkomen en oplossen. Om die reden is er
vooralsnog geen rol weggelegd voor de overheid anders dan het verschaffen van informatie.
Oplossingsrichtingen voor nabuurkanaalinterferentie
Er zijn meerdere oplossingsrichtingen, geschikt voor het voorkomen van
nabuurkanaalinterferentie, onder andere:
•
het plaatsen van de zender op een gecombineerde zenderlocatie;
•
het plaatsen van een zogenoemde gap filler, dat is een kleinvermogenszender die in
staat is het verzorgingsgat in het naburige kanaal, dat is ontstaan door een nieuwe zender,
te dichten;
•
het aanpassen van de netwerktopologie, zodanig dat rekening wordt gehouden met
de opstelpunten van de andere vergunninghouder.
Uiteraard zal in veel gevallen overleg met de andere vergunninghouder(s) van belang zijn
bij het kunnen oplossen of voorkomen van nabuurkanaalinterferentie. Door de universiteit
Twente (Schiphorst, R., A T-DAB field trial using a low-mast infrastructure, university of
Twente, paragraaf 4.5.5, november 2006) is onderzoek gedaan naar
nabuurkanaalinterferentie. Het spectrummasker in bijlage I van deze vergunning is mede op
dit onderzoek gebaseerd. Daarnaast is er rekening gehouden met ervaringen met digitale
omroep in Groot Brittannië.4
4. Samenwerking tussen de verschillende vergunninghouders
Er zijn vijf frequentieblokken. Per frequentieblok geldt dat wordt vergund aan (maximaal)
18 vergunninghouders, waarbij iedere vergunninghouder 1/18-de deel van de capaciteit
krijgt toebedeeld in een gelijk deel van het frequentiespectrum. Technisch gezien dienen de
vergunninghouders daarom één gezamenlijk netwerk uit te (doen) rollen. Met het oog
hierop is in artikel 3.21 van de Telecommunicatiewet bepaald dat vergunninghouders een
samenwerkingsovereenkomst moeten sluiten, zie ook de toelichting bij artikel 11.
Uit artikel 2, vierde lid, van de vergunning volgt dat de vergunninghouder zijn
radio-programma dient uit te zenden in ten minste met FM-vergelijkbare stereo
geluidskwaliteit althans een geluidskwaliteit die tenminste vergelijkbaar is met de
4

Bronnen: zie bijlage III horend bij de digitale vergunning onder punt 6 en 7

geluidskwaliteit die kan worden behaald met een MPEG2 192 kb/s of AAC+ 48 kb/s stereouitzending. De laatste toevoeging is gekozen om digitaal ‘handen en voeten’ te geven aan
het analoge begrip FM-stereokwaliteit. Uiteraard mag, binnen de grenzen van zijn
vergunning, de houder kiezen voor een hoger kwaliteitsniveau. Daarnaast mag de
vergunninghouder de eventueel overgebleven ruimte binnen de aan hem toegewezen
capaciteit ook gebruiken voor andere omroepdiensten dan radio. Dit volgt ook uit de
bestemming digitale omroep in het NFP.
Mocht - om wat voor reden dan ook - een of meer van de vergunningen worden ingetrokken
krachtens artikel 3.19 van de Telecommunicatiewet, dan gaat de resterende capaciteit van
rechtswege en pro rato tijdelijk over naar de overgebleven vergunninghouders. Dit is
geregeld in artikel 2, vijfde lid, van de vergunning. Na de intrekking zal die vergunning in
beginsel opnieuw verdeeld worden. Alsdan zal de capaciteit van 1/18-de deel vergund
worden aan de nieuwe vergunninghouder.
Verder is relevant dat de gewenste bitrate per type programma kan verschillen. De nuances
van klassieke muziek vergen doorgaans een hogere bitrate dan de bitrate die is benodigd
voor het overbrengen van spraak. In de onderlinge verschillen in bitrate is voorzien door te
regelen dat de vergunninghouders afspraken kunnen maken over het ‘verdelen’ van
capaciteit aan elkaar.
Een eventueel op te richten of al opgericht samenwerkingsverband treedt niet in de plaats
van de verplichtingen van de vergunninghouder. Deze blijft rechtens aanspreekbaar. Iedere
vergunninghouder is verplicht om zijn vergunningvoorschriften na te komen ongeacht een
samenwerkingsverband.
5. Overig
Ten aanzien van de te gebruiken technologie zijn geen bijzondere eisen gesteld. Wel is een
spectrummasker voorgeschreven (zie bijlage I).
6. Consultatie

Een ontwerp van deze vergunning is van (datum) tot en met (datum) geconsulteerd.
Hieronder wordt op de ingekomen zienswijzen ingegaan, voor zover zij betrekking hebben
op deze ontwerp-vergunning.
<<PM>>
II ARTIKELSGEWIJS
Artikel 1
In artikel 1 zijn de begripsomschrijvingen opgenomen.
Artikel 2
In artikel 2 wordt omschreven aan welke rechtspersoon de vergunning is toegekend en voor
welke frequentieruimte dat is gebeurd. De vergunninghouders dienen de frequentieruimte
binnen drie maanden na inwerkingtreding van de vergunning in gebruik te nemen en te
houden. De minimale geluidskwaliteit is kwalitatief voorgeschreven. Tevens is geregeld hoe
eventueel bitrates kunnen worden uitgeruild.
Artikel 3
In artikel 3, eerste en tweede lid, is geregeld dat de overeenkomst, bedoeld in artikel 3.21
van de Telecommunicatiewet, (schriftelijk) dient te worden aangegaan en dat een afschrift
hiervan en de wijzigingen daarop onverwijld aan de minister dienen te worden verstrekt.

De vergunninghouders worden geconfronteerd met de situatie dat zij gezamenlijk een
netwerk dienen uit te rollen. Het derde lid bevat voorschriften om de samenwerking te
bespoedigen en de kans op conflicten te minimaliseren. Een van de risico’s die zich kan
voordoen is dat een van de vergunninghouders niet voldoet aan zijn financiële verplichting
waardoor de samenwerking in het gedrang kan komen. Uit het derde lid volgt verder dat de
gezamenlijke vergunninghouders één rechtspersoon dienen aan te wijzen die namens hen
de uitrol verzorgt. Er gelden geen beperkingen aan de keuze voor een bepaalde
rechtspersoon.
Het toezicht door de minister is alleen gericht op de naleving van de bij of krachtens de wet
gestelde voorschriften inclusief de vergunning. De gezamenlijke vergunninghouders kunnen
uiteraard wel civielrechtelijk eventueel geleden schade of sancties verhalen op de partij die
in gebreke blijft.
Verder is bepaald dat het contract met de rechtspersoon verplicht dat het niet voldoen van
één of meerdere samenwerkende vergunninghouders aan de contractuele verplichtingen
geen gevolgen heeft voor de overige vergunninghouders die wel hun afspraken nakomen.
Met dit voorschrift wordt beoogd te bereiken dat in de wisselwerking tussen de
vergunninghouders en de rechtspersoon die namens hen het netwerk uitrolt, gekozen wordt
voor die vorm van samenwerking waarbij de kans op succes zo groot mogelijk is.
De mogelijkheid bestaat om (bijvoorbeeld) een operator te machtigen om voor de
vergunninghouder(s) de kennisgeving van de ingebruikname te melden en /of het
notificatieverzoek in te dienen bij Agentschap Telecom. De machtigingsbepaling kan indien
gewenst worden opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst. Wel dient ook de
gemachtigde gebruik te maken van het formulier bedoeld in Bijlage II en dienen de
gegevens elektronisch te worden aangeleverd bij Agentschap Telecom.
De leden drie tot en met vijf zijn bedoeld om de samenwerking te stimuleren.
Het is mogelijk dat een vergunning voor digitale omroep al dan niet op aanvraag wordt
ingetrokken. In dat geval komt er een vergunning voor uitgifte beschikbaar. De nieuwe
vergunninghouder zal dan tot het samenwerkingsverband moeten toetreden. Het vijfde lid
zorgt ervoor dat die toetreding op basis van non-discriminatoire voorwaarden geschiedt.
Artikel 4
Artikel 4 verwijst naar het voorgeschreven “spectrum mask 1” van figuur 1 in bijlage I en
naar de overige technische voorwaarden verbonden aan het gebruik van de
frequentieruimte. In Figuur 1 van bijlage I worden drie spectrummaskers weergegeven. Het
voorgeschreven spectrummasker 1 betreft het masker voor niet-kritische omstandigheden.
Het spectrummasker regelt de maximale bandbreedte van het radiosignaal en is van belang
om doelmatig ethergebruik te bevorderen. De voorwaarden zijn opgesomd in bijlage I van
deze vergunning. Het spectrummasker toont een grafische weergave van een
(denkbeeldige) omhullende dempingswaarde in een frequentieblok waarbinnen het
frequentie-gebruik kan plaatsvinden. Gezien het toenemend gebruik van frequentieruimte in
Band III en daarmee de toenemende kans op nabuurkanaalinterferentie problemen, wordt
echter geadviseerd om spectrummasker 2 voor kritische omstandigheden te hanteren.
Geografische grenzen van allotments
In bijlage I wordt omschreven in welk geografisch gebied binnen Nederland de allotments
kunnen worden gebruikt en onder welke voorwaarden.
Het geografische gebied is geschetst aan de hand van tijdens GE06 afgesproken
grenspunten. De kavel bestaat uit een selectie van één of meer allotments uit de reeks:
HOL0901H, HOL0902H, HOL0903H, HOL0904H, HOL0905H en HOL0906H. Op de bijgesloten
USB-stick staan de geografische grenzen van elk allotment in de bovenregionale kavel
nader gespecificeerd en is ook informatie te vinden over de ligging van een allotment ten
opzichte van andere allotments elders in Nederland en de andere landen van West-Europa.

De samenwerkende vergunninghouders moeten hun netwerk zo inrichten dat voldaan wordt
aan de waarden bedoeld in bijlage I.
Artikel 5
Dit artikel beschrijft de procedure om opgenomen te worden in het Master International
Frequency Register (MIFR), het frequentieregister van de Internationale Telecommunicatie
Unie (ITU). Dit register is ingesteld om in het geval van storing tussen zenders te kunnen
bepalen wie (internationaal) welke rechten heeft ten aanzien van het gebruik van de
betwiste frequentieruimte. Opname in het register gaat per zenderopstelpunt (assignment)
en kan niet voor een geheel frequentieblok (allotment) plaatsvinden.
Omdat deze vergunning frequentiegebruiksrechten in de vorm van allotments bevat, opdat
een vergunninghouder zijn eigen netwerk kan plannen, moet
– indien de
vergunninghouder voor zijn frequentiegebruik internationaal gezien bescherming wenst –
elk opstelpunt worden aangemeld bij het MIFR.
De procedure is facultatief, echter internationale bescherming van de frequentie-ruimte is
volgens de ITU-regels pas bij inschrijving in het MIFR definitief. Agentschap Telecom
adviseert om die reden inschrijving in het MIFR en zal de inschrijving faciliteren.
Voordat tot inschrijving wordt overgegaan worden de gegevens eerst ter inzage gelegd
(notificatieprocedure). Inschrijving/notificatie gebeurt op basis van de gegevens bedoeld in
bijlage II. Deze gegevens worden elektronisch aangeleverd bij Agentschap Telecom. Het
format voor het aanleveren van de gegevens is opgenomen op de USB-stick die bij deze
vergunning hoort.
De mogelijkheid bestaat om (bijvoorbeeld) een operator te machtigen om voor de
vergunninghouder(s) het notificatieverzoek in te dienen bij Agentschap Telecom. De
machtigingsbepaling kan indien gewenst worden opgenomen in de
samenwerkingsovereenkomst.
Artikel 6
De vergunninghouders dienen de frequentieruimte binnen drie maanden na
inwerkingtreding van de vergunning in gebruik te nemen en te houden.
Dit artikel regelt de ingebruiknameverplichting voor deze vergunning vanaf
1 januari 2018 en vanaf 1 januari 2020. De vergunninghouders dienen de frequentieruimte
binnen drie maanden na inwerkingtreding van de vergunning in gebruik te nemen en te
houden. Technisch gezien moeten alle vergunninghouders van eenzelfde allotment gebruik
maken van hetzelfde netwerk. Er is reeds een bestaand netwerk in gebruik.
Om deze reden wordt een verdere concretisering van de ingebruikname-verplichting voor de
periode tot 1 januari 2018 niet nodig geacht.
De achtergrond van de ingebruiknameverplichting is de garantie dat er door de
vergunninghouder geïnvesteerd wordt in een uitzendnetwerk voor digitale radio. Daarbij is
gekozen voor een verplichting van een geografische verzorging op ten minste het
verzorgingsniveau ‘mobiele ontvangst’ en een demografische verzorging op tenminste het
verzorgingsniveau ‘binnenontvangst’.
Onder geografische verzorging binnen een allotment wordt verstaan de verzorging in het
allotment inclusief binnen- en buitenwater. Het is aan de vergunninghouder zelf om te
beslissen waar hij binnen het allotment zijn geografische en demografische verzorging
realiseert, mits er geen afbreuk wordt gedaan aan de in het eerste en tweede lid genoemde
verzorging. Het derde lid legt de minimaal te realiseren veldsterkte vast die de
vergunninghouder moet realiseren bij naleving van de ingebruiknameverplichting.
De te behalen veldsterkte niveaus zijn afkomstig van de in GE06 vastgelegde afspraken.
Met deze veldsterkte waardes, welke voor 50% tijd en plaats waarschijnlijkheid gelden op
10 meter hoogte, is de kans op goede ontvangst op een gegeven locatie 99% voor mobiele
ontvangst en 95% voor binnenontvangst op 1,5 meter hoogte. De verrekening van het

effect van het verschil in ontvangstantenne hoogte kan bepaald worden middels tabel 3-3
van GE06.
Bij het bepalen van deze norm is rekening gehouden met terrein en morfologische
eigenschappen.
De ingebruiknameverplichting is gebaseerd op het uitgangspunt dat digitale etherradio
minimaal een volwaardig alternatief zal worden voor analoge FM-ontvangst, zodat de
consument zowel in de auto als binnenshuis goede ontvangst ervaart en daadwerkelijk kan
profiteren van de voordelen die digitale etherradio biedt.
Artikel 7
Artikel 7 regelt het oplossen van storingsproblematiek op binnenhuisbekabeling bij
consumenten thuis, voor zover het de ontvangst van kabeltelevisie betreft.
De reden hiervoor is dat de frequentieruimte die zich bevindt in Band III, en daarmee ook
de frequentieruimte genoemd in deze vergunning, ook voor de verspreiding van
televisiesignalen via kabelnetwerken gebruikt wordt. In beginsel beïnvloeden beide
netwerken elkaar niet tenzij bepaalde stoorspanningsgrenswaarden worden overschreden.
In het artikel zijn de condities benoemd waaronder de vergunninghouder de kosten dient te
dragen voor de oplossing van de storing. De in artikel 7 genoemde signaalniveaus zijn
afgeleid uit het rapport ‘De interferentie nader in kaart gebracht’, 2000, van de Rijksdienst
voor Radiocommunicatie.5
Artikel 8
Ingevolge artikel 17 van het Frequentiebesluit 2013 is de minister van Economische Zaken
bevoegd om aan een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte voorschriften en
beperkingen te verbinden ter voorkoming van storingen of belemmeringen door het
gewenste signaal van een radioapparaat in andere apparaten. De minister heeft,
onverminderd de bepalingen ten aanzien van interferentie in kabeltelevisienetwerken
bedoeld in artikel 7, als vaste beleidslijn in iedere vergunning waarin géén voorschriften
over het maximale zendvermogen zijn opgenomen, het voorschrift op te nemen dat de
vergunning-houder geen ontoelaatbare belemmeringen door het gewenste signaal mag
veroorzaken. Deze beleidslijn is vastgelegd in de Beleidsregel storing door het gewenste
signaal van radiozendapparaten.
Artikel 9
Als frequentieruimte in gebruik wordt genomen, informeert de vergunninghouder
Agentschap Telecom uiterlijk vier weken van tevoren. Dit is van belang om bij eventuele
storingen, zoals storing op kabelnetwerken of op buitenlandse allotments, snel maatregelen
te kunnen nemen. Vooraf kan storing worden voorkomen door goede voorlichting. Sinds
1 januari 2011 verzorgt het Antennebureau de publieksvoorlichting over interferentie op de
ontvangst van kabeltelevisie. Voor meer informatie kan met het Antennebureau contact
worden opgenomen. De contactgegevens zijn via http://www.antennebureau.nl te
raadplegen.

Voor de melding bedoeld in dit artikel wordt gebruik gemaakt van het formulier bedoeld in
bijlage II. Deze gegevens worden elektronisch aangeleverd bij Agentschap Telecom. Het
format voor het aanleveren van de gegevens is opgenomen op de USB-stick die bij deze
vergunning hoort.
De mogelijkheid bestaat om (bijvoorbeeld) een operator te machtigen om voor de
vergunninghouder(s) de kennisgeving van de ingebruikname te melden bij Agentschap
Telecom. De machtigingsbepaling kan indien gewenst worden opgenomen in de
samenwerkingsovereenkomst. Wel dient ook de gemachtigde gebruik te maken van het
5

Bron: zie bijlage III horend bij de digitale vergunning onder punt 5

formulier bedoeld in Bijlage II en dienen de gegevens elektronisch te worden aangeleverd
bij Agentschap Telecom.
Artikel 10
In artikel 10 wordt de wijze van correspondentie geregeld van vergunninghouders aan
Agentschap Telecom.
Artikel 11
De verkrijger van deze vergunning dient voor het gebruik van de frequentieruimte samen te
werken met andere vergunninghouders. Artikel 3.21 van de Telecommunicatiewet verplicht
in dat geval tot het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst en regelt daarvoor ook
een periode waarin tot samenwerking moet worden gekomen. Hieraan wordt in artikel 11
van de vergunning uitvoering gegeven De vergunninghouder kan toetreden tot een reeds
gesloten samenwerkingsovereenkomst. Van de samenwerkingsovereenkomst dient een
afschrift aan Agentschap Telecom te worden gestuurd.
Artikel 12

Dit artikel regelt de inwerkingtreding van de vergunning en loopt tot en met 31 augustus
2022.