Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1026

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2020
Aanleiding
Het kabinet en sociale partners hebben in juni 2016 een gemeenschappelijke aanpak gepresenteerd om het arbeidsmarktperspectief van vijftigplussers te verbeteren: het actieplan Perspectief voor vijftigplussers
(hierna: het actieplan).1 Het actieplan was een vervolg op het actieplan
«50pluswerkt» en een aanvulling op de maatregelen die het kabinet heeft
getroffen om structureel de werking van de arbeidsmarkt te verbeteren.
Met de maatregelen in het actieplan werden de knelpunten die zich nog
steeds voordeden voor vijftigplussers op de arbeidsmarkt aangepakt. Kern
van deze aanpak was om vijftigplussers te ondersteunen bij het vinden
van een nieuwe baan, werkenden wendbaarder te maken op de arbeidsmarkt en werkgevers minder terughoudend te laten zijn bij het aannemen
van een vijftigplusser.
Ik heb uw Kamer toegezegd om, in lijn met de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer de ingezette instrumenten te monitoren en te
evalueren. Daartoe heb ik voorafgaande aan de evaluatie een evaluatiekader op laten stellen.2
Met deze brief bied ik u de evaluatierapportage aan.3 De rapportage bevat
een evaluatie van alle zes beleidslijnen afzonderlijk en een evaluatie van
het actieplan als geheel. Het gaat daarbij om de volgende maatregelen:
• Het Ontwikkeladvies
• Geïntensiveerde werkgeversdienstverlening door UWV
• Inzet van financiële instrumenten ter ondersteuning van het aannemen
van werkloze vijftigplussers door werkgevers
• Intensieve dienstverlening aan WW’ers door UWV
• De Experimenten Meer Werk
1

Kamerstuk 29 544, nr. 724.
Kamerstuk 29 544, nr. 782.
3
Raadpleegbaar via https://www.tweedekamer.nl.
2

kst-29544-1026
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

1

•

Campagne en boegbeelden om de beeldvorming over vijftigplussers te
verbeteren
In de zomer van vorig jaar heb ik uw Kamer de monitorrapportage
aangeboden4. Hierin waren de monitorresultaten tot halverwege 2018
meegenomen. De eindevaluatie omvat de gehele looptijd van het
actieplan, die met het sluiten van de subsidieperiode van het Ontwikkeladvies afliep op 10 januari 2020.
Waar bij de start van het actieplan de gevolgen van de kredietcrisis met
name voor oudere werknemers en werkzoekenden nog voelbaar waren,
was bij het eind van het actieplan de economie in volle bloei. Begin maart
2020 was de werkloosheid met 2,9% het laagste sinds 2003. Een paar
maanden later is de economische situatie plotseling onzeker door de
coronacrisis. Op dit moment is lastig te voorspellen hoe en wanneer de
economie zich zal herstellen, maar ik ben mij er van bewust dat een
aanhoudende recessie ingrijpende gevolgen kan hebben voor de
arbeidsmarktpositie van vijftigplussers. De uitkomsten en aangedragen
leerpunten van de evaluatie kunnen van waarde zijn om de eventuele
gevolgen te beperken. Regioplan geeft aan dat verschillende maatregelen
uit het actieplan een positieve invloed hebben gehad. Dat is voor mij
reden om er een vervolg aan te geven. Ik kom daar aan het eind van deze
brief op terug.
In deze brief ga ik eerst in op de uitkomsten van de evaluatie die gaat over
de periode 2017–2019. Na mijn reflectie op de uitkomsten van de
evaluatie, ga ik in op hoe ik de uitkomsten verder zal benutten, mede in
het licht van de huidige coronacrisis.
Het Ontwikkeladvies
Het Ontwikkeladvies heeft als doel het stimuleren van het bewustzijn over
de noodzaak van reflectie op de loopbaan van werkenden van 45 of ouder.
In totaal was voor deze regeling € 17 miljoen beschikbaar. Oorspronkelijk
was het advies opengesteld voor een negental kwetsbare beroepsgroepen.5 In overleg met sociale partners is de regeling eind 2018
opengesteld voor alle beroepsgroepen om het gebruik toe te laten nemen.
Deze openstelling is succesvol gebleken. Het geplande aantal ontwikkeladviezen is namelijk ruimschoots overschreden. Er zijn ruim 600 trajecten
meer dan de oorspronkelijk begrote 25.000 trajecten gesubsidieerd.
Daarnaast hebben de deelnemers het Ontwikkeladvies als instrument
overwegend positief beoordeeld.
Naast het Ontwikkeladvies zijn er trainingen aan leidinggevenden
gegeven om hen beter in staat te stellen gesprekken met oudere
werknemers aan te gaan. Oorspronkelijk was hier € 2 miljoen voor
beschikbaar. Hiervan is ongeveer € 0,6 miljoen besteed. Het overgebleven
bedrag is ingezet voor de extra ontwikkeladviezen, waardoor de uitgaven
aan beide trajecten binnen het totaalbudget van de regeling bleven.
Overigens oordeelden de leidinggevenden overwegend positief over de
inhoud van hun trajecten.
Doeltreffendheid gaat echter niet alleen om aantallen en positieve
beoordelingen. Daarom wil ik kort ingaan op enkele effecten die gemeten
zijn. De onderzoekers hebben hiertoe op grote schaal zowel deelnemers
als loopbaanadviseurs ondervraagd. Door de situatie van de deelnemer
op verschillende momenten in de tijd te meten (vóór aanvang, kort na het
traject en ongeveer een jaar later) was het mogelijk te onderzoeken wat de
effecten op deelnemers zijn en in hoeverre die duurzaam zijn.
4
5

Kamerstuk 29 544, nr. 921.
Het Ontwikkeladvies was oorspronkelijk opengesteld voor secretarieel personeel, werkenden in
de cateringbranche, de schoonmaakbranche, detailhandel, het primaire onderwijs, het
middelbare onderwijs, gemeente- en buitengewoon opsporingsambtenaren en ambulancepersoneel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

2

Door het preventieve karakter van de regeling lag de focus voornamelijk
op het vergroten van bewustwording van het toekomstperspectief van het
huidige werk, waardoor de deelnemer zelf regie kan nemen op zijn
loopbaan. Hierin is de regeling geslaagd. De onderzoekers van Regioplan
hebben significant positieve effecten gemeten ten aanzien van regie op de
loopbaan, zelfkennis en zelfvertrouwen. Er is sprake van een algehele
verbetering van de toerusting op de arbeidsmarkt.
Deelnemers zijn zich er meer van bewust dat zij actief bezig moeten zijn
met hun toekomstige loopbaan en hebben tegelijkertijd het gevoel dat zij
zelf meer dan voorheen in staat zijn om daar richting aan te geven. Na het
volgen van het Ontwikkeladvies weten zij bijvoorbeeld beter wat zij
kunnen, wat hun loopbaanmogelijkheden zijn en zijn zij positiever over
hun positie op de arbeidsmarkt.
Het idee achter de regeling was dat, als er sprake zou zijn van bewustwording, deelnemers in beweging zouden komen. Ook hierin lijkt de
regeling succesvol. Hoewel een causaal verband lastig aan te tonen is,
ging meer dan 85% van de deelnemers na afloop met zijn omgeving in
gesprek over de eigen loopbaan. Meer dan de helft van de deelnemers is
aan de slag gegaan met het eigen cv en het bekijken van vacatures, en
bijna 4 op de 10 deelnemers zijn een jaar na het traject van functie of van
werkgever gewisseld of aan een onderneming begonnen. Over deze
effecten ben ik tevreden.
Het Ontwikkeladvies was bedoeld voor een specifieke groep. Namelijk, de
groep werkenden die het risico loopt op uitval of werkloosheid omdat het
werk op termijn misschien te zwaar wordt, verandert of zelfs verdwijnt.
Hier waren de negen oorspronkelijke beroepsgroepen op gebaseerd. Met
de verruiming werd de regeling toegankelijk voor alle werkende
45plussers.
Regioplan heeft aan de hand van een aantal kwetsbaarheden (bijvoorbeeld opleidingsniveau), gemeten in hoeverre de deelnemers een
kwetsbare positie op de arbeidsmarkt hadden. Daarbij is leeftijd niet
meegenomen, omdat deze kwetsbaarheid geldt voor alle deelnemers. Uit
deze meting is gebleken dat grofweg de helft één of meer kwetsbaarheden heeft. Dit betekent niet dat de andere helft geen kwetsbaarheden
heeft, maar dat deze niet zichtbaar zijn vanuit de evaluatie. Alhoewel het
dus onbekend is of deze deelnemers kwetsbaarheden hebben, duidt hun
vrijwillige deelname erop dat deze groep zelf de noodzaak van een
Ontwikkeladvies inzag. Dat betekent dat minstens de helft van de gegeven
Ontwikkeladviezen, ondanks de ruime openstelling van deze regeling, bij
mensen met een aantoonbare kwetsbare arbeidsmarktpositie zijn terecht
gekomen. Dit bereik en het grote aantal bereikte deelnemers in het
algemeen stemmen mij tevreden.
De effecten van de leidinggevendentraining beoordeel ik ook positief.
Leidinggevenden voelden zich na het volgen van de training minder
belemmerd om het gesprek met hun oudere werknemers aan te gaan en
waren voornemens dit gesprek vaker te voeren. Daarnaast gaven
leidinggevenden aan dat de grootste bijdrage van de training is dat zij zich
realiseren dat zij een belangrijke taak hebben in het ondersteunen van hun
oudere medewerkers om duurzaam inzetbaar te blijven tot de pensioengerechtigde leeftijd. Ondanks het feit dat minder dan een derde van het
oorspronkelijke budget is besteed, hebben er meer dan 2500 leidinggevenden deelgenomen aan een training. In verhouding tot het aantal
gegeven ontwikkeladviezen ben ik tevreden over dit bereik omdat de rol
van de leidinggevenden cruciaal is voor de loopbaanontwikkeling van
oudere werknemers.
Geïntensiveerde werkgeversdienstverlening door UWV
De intensivering van de werkgeversdienstverlening is er op gericht
werkgevers beter te helpen met het vervullen van hun personeelsbehoefte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

3

vanuit het werkzoekendenbestand van UWV en gemeenten. De maatregel
is niet specifiek gericht op vijftigplussers maar als de werkgeversdienstverlening van UWV in brede zin wordt verbeterd zijn vijftigplussers,
bijvoorbeeld via betere matching, daar bij gebaat door de grotere kans op
werkhervatting.
In 2017 en 2018 kwam er, in het kader van het actieplan, in totaal 22,7
miljoen euro beschikbaar voor de werkgeversdienstverlening. Dit betreft
voor het overgrote deel een continuering van eerder ingezette budgetten
ten behoeve van de werkgeversdienstverlening, waaronder het eerdere
actieprogramma 55pluswerkt. Naast continuering van de eerder ingezette
70 fte hebben de extra middelen zich vertaald in gemiddeld 1 extra fte per
arbeidsmarktregio (totaal 31,5 fte), verdeeld over de verschillende
werkgeversservicepunten.
Die 31,5 fte werden toegevoegd aan de 650 fte die al werden ingezet op de
dienstverlening aan werkgevers.
Een gevolg van deze generieke aanpak is dat directe effecten op vijftigplussers niet kunnen worden gemeten. De middelen zijn lokaal ingezet
binnen de arbeidsmarktregio’s. Daarbij hebben de werkgeverservicepunten (WSP) het grootste deel van de middelen ingezet op duurzame
relaties met werkgevers.
Deze aanpak heeft volgens WSP’s geresulteerd in meer contact met
werkgevers en tot een betere arbeidsmarktpositie van vijftigplussers. Het
Actieplan beoogt op het onderdeel werkgeversdienstverlening naast het
teweegbrengen van veranderingen in contact en kwaliteit van het
matchingsproces en bredere dienstverlening aan werkgevers, ook
verbeteringen tot stand te brengen in de opvattingen van werkgevers over
oudere werknemers. Regioplan constateert hierover dat de opvatting over
vijftigplussers bij de geënquêteerde werkgevers amper veranderd is. Op
dit punt ligt dus nog een kans voor verbetering.
Regioplan concludeert dat het, in een krapper wordende arbeidsmarkt, bij
middelen die worden ingezet om lokaal de relatie met werkgevers te
verduurzamen, lastig is om harde effecten te meten. Wel lijkt het erop dat
de dienstverlening in het algemeen is verbeterd. Gezien het feit dat bij
aanvang van het inzetten van deze middelen ongeveer de helft van de
populatie van UWV vijftigplusser was, is aannemelijk dat de effecten ook
op deze groep doorwerken. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat er
regionaal goed moet worden samengewerkt tussen overheid, onderwijs
en werkgevers om de arbeidsmarkt te versterken. Om die reden blijf ik mij
inzetten voor intensieve werkgeverdienstverlening.
Inzet van financiële instrumenten ter ondersteuning van het aannemen
van werkloze vijftigplussers door werkgevers
In het kader van het actieplan zijn twee financiële instrumenten ingezet:
het loonkostenvoordeel (t/m 2017 de mobiliteitsbonus) en de no-riskpolis
oudere werknemers. Zowel het loonkostenvoordeel als de no-riskpolis
ouderen zijn bedoeld om werkgevers financieel over de streep te trekken
om oudere werkzoekenden in dienst te nemen. Het loonkostenvoordeel is
een korting die werkgevers gedurende drie jaar kunnen krijgen wanneer
zij een uitkeringsgerechtigde van 56 jaar of ouder aannemen. De
no-riskpolis compenseert werkgevers wanneer oudere werknemers, die zij
vanuit de WW hebben aangenomen, ziek worden. Hier gold een leeftijdsgrens van 62 jaar die voor de jaren 2018 en 2019 is verlaagd naar 56 jaar.
De bekendheid van de instrumenten lijkt groter te zijn geworden. Hierbij
dient wel een kanttekening ten aanzien van de representativiteit geplaatst
te worden. Alleen bij UWV bekende werkgevers zijn namelijk bevraagd.
Toch blijft een echt substantiële stijging van het gebruik van de
no-riskpolis, ondanks de verlaging van de leeftijdsgrens, uit. Voor het
loonkostenvoordeel is een verandering in gebruik lastig meetbaar omdat
de vergelijking gemaakt moet worden met de mobiliteitsbonus en er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

4

sprake was van een andere uitvoering in de voorgaande jaren. Desalniettemin trekt Regioplan voorzichtig de conclusie dat het gebruik van de
regeling niet is gestegen.
Gebruik zegt daarnaast niet alles. Dat een werkgever gebruik maakt van
een instrument betekent niet direct dat het instrument effect heeft gehad.
Het zou ook kunnen betekenen dat de werkgever al open stond voor deze
doelgroep. Uit verdiepende interviews blijkt dat een vijfde van de
bevraagde werkgevers meldt dat het instrument een redelijke of een grote
bijdrage heeft geleverd aan de beslissing om de oudere werkzoekende
aan te nemen.
Het leeuwendeel van de werkgevers geeft echter aan dat de instrumenten
geen invloed hebben gehad op het matchingsproces.
Uit deze evaluatie komt dus het beeld naar voren dat de instrumenten
over het algemeen geen grote bijdrage leveren aan het aannemen van
vijftigplussers. De meeste werkgevers willen vooral een geschikte
kandidaat, aan wie weinig uitvalrisico’s verbonden zijn en zien de
instrumenten voornamelijk als een prettige bijkomstigheid.
Voordat ik verdere conclusies verbind aan de mate van doeltreffendheid
van beide instrumenten, ga ik de in de evaluatie genoemde leerpunten
onderzoeken. Uit de interviews met UWV-accountmanagers en met
werkgevers uit de enquête komen namelijk drie situaties naar voren
waarin de instrumenten wel kunnen werken. Ten eerste is de no-riskpolis
relevant voor kleine werkgevers die het risico van uitval door ziekte
moeilijk kunnen dragen. Ten tweede is de no-riskpolis met name
interessant wanneer er twijfels zijn over de fysieke gesteldheid van een
kandidaat, bijvoorbeeld door eerdere uitval door ziekte of bij bekende
blessures of klachten. Ten slotte is het loonkostenvoordeel met name
interessant wanneer een werknemer nog een opleiding moet volgen of
extra begeleiding nodig heeft in het begin. Voor de no-riskpolis ouderen
zal ik dus eerst bekijken of wettelijke verlenging van dit instrument in de
rede ligt of dat een ander instrument doeltreffender kan zijn.
Intensieve dienstverlening aan WW’ers door UWV
Sinds 1 oktober 2016 krijgt UWV extra middelen om werkzoekenden met
een matige werkhervattingskans intensiever te ondersteunen d.m.v.
persoonlijke dienstverlening. Met middelen uit het actieplan kon ook aan
het deel van de werkzoekenden met een zwakke arbeidsmarktpositie
dienstverlening worden geboden. Deze groep bestond bij aanvang voor
90% uit vijftigplussers. Sinds 2019 investeert het kabinet structureel € 30
miljoen extra voor het versterken van de persoonlijke dienstverlening
WW. Met deze investering kan UWV de aanvullende persoonlijke
dienstverlening structureel bieden aan WW’ers met een zwakke of matige
arbeidsmarktpositie.
De doelstelling vanuit het actieplan om 10.000 extra werkzoekenden met
een zwakke werkhervattingskans te bereiken met intensievere dienstverlening is ruimschoots behaald. Deze intensieve dienstverlening heeft de
doelgroep met name ontvangen in de vorm van diverse soorten
gesprekken en trainingen. Er kunnen echter geen uitspraken worden
gedaan over de netto-effectiviteit van de dienstverlening. Hierover wordt
een apart onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau SEO. Aan het
einde van dit jaar zal SEO de monitorrapportage van de effectevaluatie
dienstverlening WW opleveren. De eindrapportage volgt eind 2021. Beide
rapportages zal ik met uw Kamer delen.
Regioplan heeft wel kwalitatief onderzoek gedaan naar hoe zowel
werkzoekenden als adviseurs de extra dienstverlening hebben ervaren.
Adviseurs zijn over het algemeen positief over de intensievere dienstverlening. Zij ervaren het als een kans om een beter beeld van de werkzoekende te krijgen en daarmee de dienstverlening meer op maat te bieden.
De werkzoekenden zelf waarderen met name het feit dat zij meer aandacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

5

krijgen. Daar staat wel tegenover dat zij het dwingende karakter van
sommige gesprekken en de mate van bemiddeling naar vacatures
negatief beoordelen. Wanneer het specifiek gaat om de groep oudere
werkzoekenden, geven adviseurs aan dat meer tijd en aandacht vooral
helpt bij het stimuleren van een positieve houding en breder zoekgedrag.
Daarbij wordt de training «Succesvol naar werk» zowel door adviseurs als
werkzoekenden als positief ervaren.
Tegelijkertijd heeft UWV een kleinschalig experiment met een controlegroep opgezet om te meten wat de effecten van intensieve dienstverlening zijn op houding, motivatie en gedrag. Hier kwamen geen significante resultaten uit voort.
Samenvattend zijn de kwantitatieve doelstellingen ruimschoots behaald
en lijken verschillende elementen van de intensieve dienstverlening een
positieve invloed te hebben naar beleving van de ontvanger. Conclusies
over de netto-effectiviteit kunnen echter pas getrokken worden wanneer
SEO het onderzoek in 2021 afrondt.
De Experimenten Meer Werk
De subsidieregeling Experimenten Meer Werk was bedoeld om op
innovatieve wijze oudere werkzoekenden te koppelen aan latente
werkgelegenheid. Voorwaarde was daarbij dat de werkwijze van
geslaagde experimenten gekopieerd zou kunnen worden door derden om
op structurele basis uit te rollen. In acht kleinschalige en diverse experimenten is kennis vergaard over latente werkgelegenheid en aanbodversterking bij oudere werkzoekenden.
Net als de experimenten onderling verschillen van aard, verschilde de
uitvoering ook. Bij het ene project kwamen zaken makkelijker op gang dan
bij het andere. Een factor waar alle experimenten echter mee te maken
hadden was de (opkomende) hoogconjunctuur. In een steeds krapper
wordende arbeidsmarkt was het lastig om latente werkgelegenheid te
ontsluiten, omdat werkgevers simpelweg behoefte hadden aan het
vervuld krijgen van bestaande vacatures en niet aan het vervullen van
latente vacatures. Dit heeft ertoe geleid dat de projecten hun focus
voornamelijk zijn gaan verleggen naar het versterken van de aanbodszijde, door met de oudere werkzoekenden aan de slag te gaan. Mede
hierdoor is er niet een experiment uit voortgekomen dat dusdanig
effectief was dat derden de werkwijze hebben overgenomen.
Bij experimenteren staat het vergaren van kennis centraal. Men weet
immers van te voren niet of iets gaat werken en hoe het gaat werken. Om
die reden is er een bundel opgesteld op basis van de zelfevaluaties van de
betrokken partijen. De bundel Haal eruit wat er in zit: De belangrijkste
lessen uit acht experimenten om werkloze vijftigplussers weer aan het
werk te helpen is publiek beschikbaar gesteld en uitgedeeld op een
bijeenkomst die was georganiseerd om deze lessen te delen met partijen
uit het veld6.
De experimenten hebben weinig nieuwe inzichten opgebracht over het
ontsluiten van latente werkgelegenheid. Wel hebben ze kennis opgeleverd
over het versterken van de aanbodzijde, maar Regioplan constateert daar
terecht van dat hierover al veel informatie beschikbaar was. Ik kan dus
niet spreken van een succes maar ik blijf voorstander van het zoeken naar
innovatieve werkwijzen. Een voorbeeld daarvan is het verzoek van het
kabinet aan de SER om te adviseren over het inbedden van succesvolle en
duurzame sociale innovatie in het Nederlandse bedrijfsleven7.

6

Raadpleegbaar via https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2019/11/08/
experimenten-meer-werk-innovatief-ouderen-naar-latent-werk-begeleiden.
7
Raadpleegbaar via https://www.ser.nl/-/media/ser/downloads/adviesaanvragen/toepassingsociale-innovatie.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

6

Overigens is er buiten deze subsidieregeling om, maar wel analoog aan
de Experimenten Meer Werk, in 2017 subsidie verleend aan de Ambachtsacademie om oudere werkzoekenden door middel van een intensief
leertraject te begeleiden naar een baan in het kleinschalig ambacht. Dit
project loopt tot begin 2021, waarna de uitkomsten worden geëvalueerd.
Op dit moment kunnen er daarom nog geen uitspraken worden gedaan
over de resultaten. Op verzoek van uw Kamer is wel in 2019 een tweede
subsidie voor een vervolgproject verstrekt.
Dit project («Levenlang Ontwikkelen via de Ambachtsacademie») loopt tot
eind 2023, zodat de resultaten daarvan in 2024 kunnen worden
beoordeeld.
Campagne en boegbeelden om de beeldvorming over vijftigplussers te
verbeteren
Nadat John de Wolf zich als boegbeeld heeft ingezet om de beeldvorming
over vijftigplussers te verbeteren, is de campagne omgevormd tot Uit
Ervaring en werd deze online voortgezet. In deze campagne werden
oudere werkzoekenden voor een dag of een week zelf als boegbeeld
opgevoerd. De Facebook community van de campagne is uitgegroeid tot
een omvangrijke gemeenschap. Per 5 juni 2019 heeft mijn ministerie het
beheer van deze Facebookpagina overgedragen aan de stichting Start
Foundation.
De campagne was oorspronkelijk bedoeld om werkgevers te bereiken. Het
bereik is achteraf beperkt gebleken. Ruim 40% van de ondervraagde
werkgevers gaf aan bekend te zijn met de campagne van John de Wolf en
is er vooral in het algemeen mee bekend. De meeste werkgevers waren
niet bekend met de verschillende onderdelen. Daarentegen heeft de
campagne wel veel in beweging gebracht bij vijftigplussers. Dit was
vooral zichtbaar op de Facebookpagina. Niet alleen waren de bezoekersaantallen hoog, er was ook een hoge mate van online betrokkenheid. Een
relatief groot deel van de bezoekers ging namelijk de interactie aan,
waarbij veel vijftigplussers op eigen initiatief hun verhaal deelden.
Tegelijkertijd was er een continue groei van het aantal volgers.
Het is echter, zoals vaak bij campagnes, niet mogelijk om exact te
achterhalen hoeveel werkgevers er bereikt zijn en wat de effecten zijn.
Veranderende opvattingen – en het daarbij behorende gedrag – hebben
tijd nodig en zijn moeilijk meetbaar. Vanuit de beschikbare informatie
geeft Regioplan aan dat het erop lijkt dat de opvattingen bij de bereikte
werkgevers weinig veranderd zijn. Ondanks het feit dat de waardering van
zowel werkgevers als vijftigplussers niet goed vastgesteld kan worden,
geeft Regioplan aan dat, op basis van de beschikbare informatie, er wel
sprake is van een positieve waardering. Veranderingen in opvatting
kosten echter tijd. Dat er nu geen zichtbare veranderingen in opvatting te
meten zijn bij werkgevers, sluit niet uit dat de beeldvorming over
vijftigplussers op de lange termijn zal verbeteren. In dat licht ben ik
tevreden met de inzet van de campagne, die momenteel op enthousiaste
wijze wordt voortgezet door Start Foundation
Tegelijkertijd is er een onvoorzien effect geweest op vijftigplussers zelf. De
onvoorziene groeiende aandacht en interactie op Facebook heeft geleid
tot een soort netwerk van lotgenoten. Ook is de toon van de berichten
binnen deze Facebook community gaandeweg veranderd. Het geringe
aantal positieve berichten bij aanvang is gedurende de campagne gaan
stijgen. Deze lichte kentering naar een positiever zelfbeeld ging gepaard
met onderlinge aanmoedigingen en tips om werk te vinden. Dit verklaart
ook waarom de betrokkenheid in de periode na John de Wolf er niet
minder op werd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

7

Conclusie
Begin dit jaar was de werkloosheid met 2,9% historisch laag. Het aandeel
vijftigplussers binnen de werkloze beroepsbevolking is gedaald van 39,6%
in januari 2017 naar 30,6% in januari jongstleden. Het kabinet en sociale
partners hebben, naast conjuncturele factoren, bijgedragen aan deze
verbeterde arbeidsmarktpositie van vijftigplussers. Regioplan geeft aan
dat verschillende maatregelen een positieve invloed hebben gehad, al is
mede door de invloed van de hoogconjunctuur niet altijd in harde cijfers
vast te stellen welk deel van de resultaten zuiver een gevolg is van het
actieplan.
Het spreekt voor zich dat de hoogconjunctuur ook een positieve invloed
heeft gehad op de arbeidsmarktpositie van oudere werkenden en
werkzoekenden.
Vervolg
Door de coronacrisis staan we aan de vooravond van een periode van
laagconjunctuur. Hoe lang deze periode zal zijn is nog onduidelijk en ook
is onzeker wat de lange termijn effecten van deze crisis zullen zijn voor de
arbeidsmarktpositie van vijftigplussers. Vooralsnog lijken de gevolgen
voor ouderen relatief beperkt. Het zijn tot dusverre namelijk vooral
jongeren die geraakt worden op de arbeidsmarkt. Om die reden monitor ik
de arbeidsmarktpositie van verschillende groepen ten tijden van deze
crisis nauwlettend.
Ik ben over het algemeen tevreden over de inzet en effecten van het
Actieplan. Over de arbeidsmarktpositie van vijftigplussers ben ik nog niet
tevreden. Ondanks de zichtbare verbeteringen, zijn vijftigplussers in de
populatie langdurig werklozen nog steeds oververtegenwoordigd. Door
de stijging van de AOW-gerechtigde leeftijd is het gezond het pensioen
kunnen halen nog belangrijker geworden. Het is dus vanzelfsprekend dat
ik mij blijf inzetten voor deze groep. Om die reden lopen sommige
maatregelen, al dan niet in andere vorm, door en werk ik aan nieuwe
voorstellen.
Doorlopende maatregelen zijn:
• Het Ontwikkeladvies blijft bestaan in aangepaste vorm en voor een
bredere groep. Zowel vanuit de STAP-regeling en het crisispakket NL
Leert Door zijn er middelen vrijgemaakt om mensen van ontwikkeladviezen te voorzien. Ik hoop dat ook oudere werknemers gebruik blijven
maken van deze nieuwe regelingen.
• Werkgevers kunnen gebruik blijven maken van het loonkostenvoordeel
oudere werknemers.
• Er wordt structureel ingezet op intensievere werknemersdienstverlening. Vanaf 2019 investeert het kabinet € 70 miljoen structureel voor
het versterken van persoonlijke dienstverlening door UWV, waarvan
€ 30 miljoen specifiek voor persoonlijke dienstverlening WW. Met deze
investering kan UWV de persoonlijke dienstverlening structureel
bieden aan werkzoekenden met een zwakke arbeidsmarktpositie
Ten aanzien van nieuwe beleidsrichtingen, heb ik de volgende lijnen
uitgezet:
• Voor de no-riskpolis ouderen verken ik of wettelijke verlenging van dit
instrument wenselijk is.
• Mijn departement neemt deel aan het programma Startup in Residence om te zoeken naar een innovatieve oplossing om de beeldvorming over oudere werknemers bij werkgevers te verbeteren. Startup in
Residence is een programma van samenwerkingsverband van
verschillende overheidsorganisaties, waarbij het deelnemende
ministerie de samenwerking aangaat met een gekozen startup om een
innovatieve oplossing te ontwikkelen voor een ingewikkeld probleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

8

•

Doordat de startup met een andere blik naar het probleem kijkt is dit
programma in het verleden al succesvol gebleken voor meerdere
ministeries en gemeenten. Aan het einde van dit traject zal ik uw
Kamer hier verder over informeren.
Ik betrek de uitkomsten van deze evaluatie bij de gesprekken met
sociale partners over het advies van de Commissie Regulering van
Werk.

Tot slot
Het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van ouderen gaat in
bescheiden stappen, maar we zijn op de goede weg. De afgelopen jaren
heeft het kabinet met algemene stimuleringsmaatregelen en maatregelen
specifiek voor ouderen bijgedragen aan deze verbetering. Dit is een
complex proces, omdat de dynamiek op de arbeidsmarkt beïnvloed wordt
door vele factoren, die niet allemaal voorspelbaar zijn.
Ik heb echter goede hoop dat, in samenwerking met sociale partners, de
arbeidsmarktpositie van ouderen de komende jaren nog verder versterkt
kan worden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 544, nr. 1026

9