Inspiratiegids
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte

2 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Vooruitlopen op het omgevingsplan?
Gebruik het bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte!
De Crisis- en herstelwet biedt de mogelijkheid om een
­bestemmingsplan te maken dat sterk lijkt op het omgevingsplan
uit de Omgevingswet. Deze gids geeft inzicht in de mogelijkheden
van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte, toont
­praktijkvoorbeelden en legt de relatie met de Omgevingswet.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 3

Waarom bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte?

Waarom experimenteren met het bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte
Het is uniek dat gemeenten ruim voordat een wet in werking treedt,
daar al mee kunnen werken. Met een bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte kunnen gemeenten sinds 2014 vooruit lopen op de komst
van het omgevingsplan uit de Omgevingswet. Dat doen zij als experimenten onder de werking van de Crisis- en herstelwet. Deze inspiratiegids geeft een kijkje in de ervaringen die in de experimenten
worden opgedaan. Overweegt u ook om een experiment aan te
gaan? Hieronder staat een aantal motieven opgesomd om aan te
sluiten.

Een organische wijze van ruimtelijk ontwikkelen
Veel gemeenten waren gewend om gebiedsontwikkeling vergaand
zelf te sturen of alleen binnen strakke kaders ontwikkelingen toe te
laten (toelatingsplanologie). De financiële en economische crisis
heeft versneld duidelijk gemaakt dat dit model niet meer in alle
gevallen goed functioneert. De strakke kaders werkten verstikkend.
Ondanks dat de economische crisis voorbij is, is de behoefte om
gebiedsontwikkelingen op een andere manier te benaderen gelijk
gebleven. De overheid is zich ervan bewust dat zij in hoge mate
afhankelijk is van de initiatieven van marktpartijen. De markt
springt in als zij kansen ziet.
Veel gemeenten zijn om die reden op zoek naar een meer organische
wijze van ontwikkelen. De overheid geeft aan binnen welke kaders
initiatieven vanuit de markt tot ontwikkeling kunnen komen. Deze
uitnodigingsplanologie vraagt om andere spelregels. Denk aan het
faseren van onderzoek en kostenverhaal naar het moment dat een
4 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

initiatief zich aandient en aan een langere looptijd van het plan,
waardoor de uitvoerbaarheid van een plan eenvoudiger kan worden
aangetoond. De experimenteerruimte op basis van artikel 7c Besluit
uitvoering Crisis- en herstelwet (hierna: artikel 7c) maakt dit mogelijk, vooruitlopend op het omgevingsplan uit de Omgevingswet.

‘Binnen Oosterwold werken we met andere spelregels in de gebiedsontwikkeling, waardoor initiatiefnemers zelf aan de slag kunnen.
Doe-het-zelf planologie in de praktijk. We laten heel veel los en in
het bestemmingsplan met de verbrede reikwijdte blijft dan over wat
de kern is waar de overheid op toetst en voor aan de lat staat.’
Esther Geuting, n.a.v. het bestemmingsplan Oosterwold van de gemeente
Almere.

Alles in één verhaal: de integrale aanpak
Het totaal aan beleid en (wettelijke) regels van Rijk, provincie en
gemeente over de fysieke leefomgeving levert een rijk geschakeerd
beeld op. Bij het opstellen van een plan moeten de regels van alle
verschillende beleidsterreinen in acht worden genomen. Voor de
overheden zelf is dat een hele opgave, voor burgers en bedrijven is
dat nog veel lastiger. Zou het niet geweldig zijn als alle regels over
de fysieke leefomgeving bij elkaar staan in één plan: eenvoudig,
onderling afgestemd en duidelijk. Doordat de Omgevingswet het
hele fysieke domein omvat, biedt het omgevingsplan de kans om
integraal en transparant regels te stellen. Het experiment loopt
daarop vooruit.

De gemeente Enschede zoekt nieuwe vormen van stedelijke ont­
wikkeling. Daarvoor is ook een vernieuwing van ons beschikbare
juridische en ruimtelijke instrumentarium nodig. Kan een lappen­
deken van meer dan dertig vaak onderling strijdige beleidsnota’s
en richtinggevende uitspraken vervangen worden door een paar
eenvoudige principes?’
Cristien Bensink, hoofd afdeling Ontwerp in de gemeente Enschede over het
experiment met het bestemmingsplan verbrede reikwijdte Binnensingelgebied

Integraal plan leidt tot integraal werken
Het ligt zeker niet alleen aan de wetgeving dat gemeenten het lastig
vinden om integraal te besturen en plannen voor te bereiden. Daarbij
helpt het ook niet dat elk beleidsterrein zijn eigen instrumenten,
regels en jargon kent. Met de Omgevingswet ontstaat een bundeling,
die zal helpen schotten te doorbreken. Dat is in elk geval de ervaring
die gemeenten al snel opdoen bij het voorbereiden van een integraal
omgevingsplan. Het samenwerken aan een integraal omgevingsplan
werkt door naar de gemeentelijke organisatie. Niet noodzakelijkerwijs in het formele organogram, maar wel in de werkwijze en houding
van de bestuurders en medewerkers.
‘De pilot met het bestemmingsplan met de verbrede reikwijdte
is een goede stap om de organisatie vooruitlopend op de
Omgevingswet nog integraler en projectmatiger te laten werken,
denken en organiseren. Het werkt als een olievlek, die zich steeds
meer verspreidt in de organisatie van de gemeente Breda’.
Hans Koning, projectleider bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
in de gemeente Breda

Met één tik op de tablet
Het ideale beeld is dat een burger, bedrijf of andere belang­
hebbende, met één tik op de tablet (of: met één muisklik) informatie
digitaal in beeld krijgt die op een bepaalde locatie geldt. In het
omgevingsplan zouden regels over de fysieke leefomgeving die op
één plaats of voor één object gelden op die manier in beeld moeten
komen. Dat brengt optimale transparantie voor de belang­hebbenden
met zich mee.
‘Op naar een gemakkelijk raadpleegbare digitale verbeelding in
Meerssen, waarin de visie en juridische regeling voor het gehele
grondgebied duidelijk zichtbaar is.’
Renée Kupers Afdeling ruimte van de gemeente Meerssen

Vóór in de trein
De Omgevingswet komt er aan. Voor veel mensen in het vakgebied
is die nieuwe regelgeving het focuspunt voor de komende jaren.
De professionals binnen de gemeentelijke organisaties worden
daardoor uitgedaagd en willen niet wachten op de inwerkingtreding
van de wet. Met een experiment bestemmingsplan met de verbrede
reikwijdte bereiden de medewerkers en de gemeentelijke organisatie
zich actief voor op de komst van de Omgevingswet in 2019.

Strekking van deze inspiratiegids
Deze gids is gebaseerd op gemeentelijke experimenten. De gemeenten
hebben op basis van de experimenteerbepaling in de Crisis- en
herstelwet de mogelijkheid gekregen om af te wijken van wettelijke
bepalingen, waardoor zij bestemmingsplannen kunnen opstellen

Heuvel, Breda

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 5

met een verbrede reikwijdte. Deze bestemmingsplannen lijken op
het omgevingsplan, zoals dat is opgenomen in de Omgevingswet.
Het is goed om te beseffen dat de stelselherziening van het
­omgevingsrecht een getrapt proces kent. De Omgevingswet geeft
duidelijkheid over de contouren, instrumenten en principes van het
nieuwe stelsel. De inkleuring van de wet vindt plaats in de uitvoerings­
regels (AMvB’s en ministeriële regelingen), maar ook in de aanvullingswetten voor geluid, bodem, grondeigendom en natuur en
in de Invoeringswet Omgevingswet (hierna: Invoeringswet) en
de daarop gebaseerde uitvoeringsregelgeving. De ontwerp
Invoeringswet bevat een aantal voor het omgevingsplan relevante
beleidsvernieuwingen, waaronder de omgevingsplanactiviteit en de
‘knip’ voor bouwen. Daarmee ontstaat naarmate de tijd verstrijkt
een steeds completer beeld van de mogelijkheden van het omgevingsplan. Deze nieuwe inzichten hebben ook geleid tot een aantal
aanvullingen van artikel 7c en voornemens daartoe, waardoor u nog
beter kan voorsorteren op het omgevingsplan. Concreet gaat het
om de volgende mogelijkheden:
1. Kostenverhaal: in het ontwerp van de 15de tranche Besluit
­uitvoering Chw wordt de regeling rondom het faseren van het
exploitatieplan van de plan- naar de vergunningfase voorzien
van extra mogelijkheden. Zo biedt de regeling een expliciete
wettelijke grondslag om een omgevingsvergunning voor bouwen
te weigeren, in het geval de exploitatieopzet een tekort vertoont
dat niet verhaald kan worden op de initiatiefnemer. Daarnaast
bestaat het voornemen om in de 16de tranche Besluit uitvoering
Chw aan 5 gemeenten de mogelijkheid te bieden om te experimenteren met de nieuwe regeling voor kostenverhaal, zoals deze
is opgenomen in de ontwerp Aanvullingswet grondeigendom
Omgevingswet.
2. Bestemmingsplanactiviteit: het voornemen bestaat om in de
16de tranche Besluit uitvoering Chw een nieuw instrument toe
te voegen op grond waarvan in het bestemmingsplan een
­vergunningplicht kan worden g­ eïntroduceerd voor gebruik in
enge zin. Naar analogie van de omgevings­planactiviteit uit de
Invoeringswet wordt dit i­ nstrument bestemmingsplanactiviteit
genoemd.
In deze nieuwe versie van de inspiratiegids wordt op deze en andere
onderwerpen ingegaan. Ook worden nieuwe inzichten rondom
bestaande mogelijkheden beschreven en worden nieuwe voor­
beelden gepresenteerd, waaronder:
• Gemeente Assen: integratie van verordeningen voor het
TT-terrein;
• Gemeente Rijssen-Holten: micro-organische ontwikkeling in
het buitengebied;
• Gemeente Maassluis: sturen met flexibele kaders;
• Gemeente Zaanstad: Hembrug terrein;
• Gemeente Soest: prototype voor een viewer.
Ten slotte is een nieuw hoofdstuk 4 toegevoegd, waarin de
­belangrijkste aandachtspunten en leerpunten worden beschreven.

6 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Deze gids helpt u bij de uitvoering van uw experimenten door uitleg
te geven over de strekking van de afwijkingsmogelijkheden van
bestaande wetgeving (inhoud, juridische invalshoek), door mee te
denken hoe deze experimenteerruimte kan worden benut (proces)
en door ‘best practices’ te beschrijven.
De inspiratiegids is opgesteld met input van de medewerkers van de
experimenteergemeenten.

Disclaimer
Kenmerkend voor een experiment is dat er vernieuwende oplossingen
tot stand komen – die nog niet zijn beproefd in praktijksituaties.
Om die reden kan geen garantie worden gegeven dat de opgenomen
suggesties en voorbeelden juridisch volledig waterdicht zijn. De
voorbeelden in deze inspiratiegids zijn wel gecheckt, maar (nog)
niet beproefd in een juridische procedure. Het is een inspiratiegids,
geen juridisch handboek.
Uit de naam ’inspiratiegids’ moet worden afgeleid dat de beschreven
manier niet de enige oplossing is of dat de voorbeelden en uitleg
het hele spectrum van de verbrede reikwijdte dekken. De gids is
bedoeld als een begin. Het zorgt voor een gedeeld kennisniveau en
spoort u aan om zelf te onderzoeken waar de grootste winst valt te
halen en welke verbeteringen verder nog mogelijk zijn met de
­verbrede reikwijdte van het bestemmingsplan. In dat kader nodigen
wij u van harte uit uw ideeën met het ministerie van IenM te delen,
zodat deze eventueel kunnen worden verwerkt in een volgende
versie van dit document.

Campusterrein Radboud, Nijmegen
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 7

Haven-Stad, Amsterdam
8 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Inhoud
Waarom bestemmingsplan met verbrede reikwijdte? 4
1.

Introductie 11
1.1 Aanleiding 11
1.2 Uitgangspunten 12
1.3 Experimenten 12
1.4 Leeswijzer 17

2.

Werkwijze en proces 19
2.1 Integrale blik vraagt nieuwe manier van werken 19
2.2 Bepaal het doel en de ambitie 20
2.3 Aanpak in vier stappen 20
2.4 Staalkaarten voor het omgevingsplan 21
2.5 Belangrijk om niet te vergeten 22
2.6 Relevante jurisprudentie 22

3.	De juridische mogelijkheden 25
3.1 Inleiding 25
3.2 Verbrede reikwijdte: de fysieke leefomgeving centraal 27
3.3 Faseren van onderzoek 29
3.4 Planperiode van 20 jaar 34
3.5 Voorlopige bestemming 36
3.6 Opnemen lokale verordeningen 36
3.7 Meldingsplicht 42
3.8 Flexibiliteit met beleidsregels 44
3.9 Voorzienbaarheid planschade 48
3.10 Afwijken RO-standaarden / gebruik eigen planviewer 49
3.11 Uitvoerbaarheid en milieukwaliteitseisen 51
3.12 Faseren kostenverhaal 52
3.13 Gebiedsgerichte milieuregels 53
4.	Tips en tops bestemmingsplan met verbrede reikwijdte 59
5.

Leeslijst 62

Bijlage 1 63

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 9

Tweede Maasvlakte, Rotterdam
10 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

1. Introductie

1.1
Aanleiding
De manier waarop wij in Nederland met onze ruimte omgaan, de
wijze van plantontwikkeling en de rol die de overheid daarbij
­vervult veranderen. De wettelijke regels lopen bij die verandering
achter. De regelgeving kan dan een nieuwe benadering in de weg
staan. De Omgevingswet gaat straks meer bewegingsvrijheid
­bieden. Met de Crisis- en herstelwet (Chw) hebben al meer dan
100 gemeenten en een enkele provincie de kans gegrepen om nu al
in de geest van de Omgevingswet te werken aan hun bestemmingsplan / verordening: met meer bewegingsruimte en een verbrede
reikwijdte. Zij experimenteren met een nieuwe aanpak. Dat biedt tal
van kansen, maar ook minder houvast dan gebruikelijk. Er zijn nog
geen gebaande paden.
Voor ambtenaren en hun adviseurs is geen geordende informatie
beschikbaar met een uitleg van de toegestane afwijkingsmogelijkheden op grond van de Chw. Ook over intussen uitgedachte regels
uit de Omgevingswet, met voorbeelden uit andere gemeenten of
ervaringen die elders zijn opgedaan en actuele jurisprudentie. Dat
soort informatie zou helpen bij de uitvoering van experimenten met
het bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte. De gemeentelijke projectgroepen moeten nu zelf de nodige informatie ­opsporen
en de nieuwe wegen verkennen.
Tegen deze achtergrond is de inspiratiegids opgesteld voor mensen
die in projecten bezig zijn met een experiment voor een

bestemmings­plan met verbrede reikwijdte. Het gaat om de projectleiding en om de specialisten voor de inhoudelijke thema’s en de
juridische discipline binnen elk project.
Experimenteren met het omgevingsplan blijkt meer te zijn dan een
juridische praktijktest van een nieuwe planvorm. Er dienen zich bij
het uitproberen tal van praktische, communicatieve, bestuurlijke en
organisatorische vragen aan die een nieuw antwoord vergen. Het
werken met het omgevingsplan vraagt om een andere ‘mindset’.
Integraal en gebiedsgericht, in plaats van sectoraal. Meedenkend
en oplossingsgericht aan het begin van het planproces in plaats van
toetsend en beoordelend achteraf. Ook op dit aspect wordt in dit
document ingegaan.

Voorbeelden van het brede spectrum van vragen die opkomen in
de experimenten met het omgevingsplan
De brede opzet van het plan lijkt ook door te werken naar de ambtelijke organisatie. De opstellers van het omgevingsplan komen veel
centraler in hun organisatie te staan, omdat het plan de hele fysieke
leefomgeving betreft. De projectorganisatie is breder samengesteld
dan bij een ‘normaal’ bestemmingsplan. Het blijkt een hele klus om
iedereen goed te betrekken; Heeft de ‘afdeling ruimte’ binnen de
organisatie de positie om de trekkende rol te vervullen? Verschuift
de rol van ‘plantoetsing’ en ‘handhaving’?
De wijze van publicatie van het plan is een heel praktische en operationele vraag. De huidige digitale standaard is niet toegerust op het
brede omgevingsplan. De praktische vraag krijgt dan snel een andere
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 11

dimensie. Hoe communiceer je over een plan dat niet traditioneel op
papier is opgebouwd uit een verbeelding, regels en een toelichting,
maar dat alle informatie direct aan een locatie hangt? In de experimenten in Oosterwold (Almere) en Moerdijk (Noord-Brabant) is nog
een vrij traditionele vorm gehanteerd. Bussum is in overweging om
het plan geheel digitaal op te zetten, waarbij met één tik op de tablet
(of: één muisklik) niet alleen de geldende regels op een locatie
zichtbaar worden, maar ook de toelichting daarop. Een algemene
toelichting is dan verder overbodig. Kunnen bestuur en burgers
daarmee omgaan? Hoe sluit het plan aan op het Digitaal Stelsel
Omgevingswet (DSO) waar alle omgevingsinformatie zichtbaar moet
zijn? Een praktische vraag kan uitgroeien tot een communicatief en
bestuurlijk item.
De afweging tussen rechtszekerheid en flexibiliteit komt opnieuw aan
de orde – vooral in plannen voor het hele grondgebied – waar beheer
belangrijk is, maar een strak keurslijf elk initiatief smoort. Door
functies heel strak aan te duiden is voor elke ontwikkeling een
planwijziging nodig; met ruime aanduidingen kan (veelal ook ten
onrechte) de vrees ontstaan dat de rechtszekerheid in het geding is en
doemen claims voor planschade op. Als het plan weinig ruimte biedt
houdt het bestuur de vinger flink aan de pols doordat elke wijziging
ter goedkeuring langskomt; veel flexibiliteit zet het bestuur op
afstand. Hoe blijft het plan trouwens actueel – door het plan periodiek te wijzigen of voor elke verandering een procedure te starten?
Op welke manier kan de samenleving het beste worden betrokken.
Het omgevingsplan legt veel bestaand beleid op een andere manier
opnieuw vast. Is het nodig daar nogmaals uitgebreid over te
­communiceren? Wat is het beste moment voor communicatie met
de stakeholders?

1.2
Uitgangspunten
Bij het opstellen van deze inspiratiegids zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
• De gids heeft tot doel kennis beschikbaar te stellen én te
enthousias­meren. Er kan veel binnen de experimenten; het is
handig als op beschikbare kennis kan worden voortgebouwd.
• De nadruk ligt op het experimentele karakter. Dat wil zeggen dat
de gids geen voorschriften bevat hoe iets moet, maar slechts
weergeeft hoe het zou kunnen. Het is aan de opstellers om met
de juridische mogelijkheden van de verbrede reikwijdte een
nieuwe invulling te geven aan het bestemmingsplan. Het is de
bedoeling informatie aan te reiken, niet om ‘slaafs’ na te volgen
maar om deze te benutten als springplank. De gids is daarom
opgezet als een ‘plukboom’ waar kennis vanaf kan worden
gehaald en niet als een spoorboekje waarmee een zekere reis met
een vaste bestemming kan worden gemaakt.
• Speciaal voor de lezer die nog meer informatie over een
­onderwerp wil hebben is een leeslijst opgenomen.
12 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

• Vanwege de ontwikkeling in kennis, ervaringen en inzichten
wordt de gids in een aan te vullen vorm gepresenteerd. Het voornemen is om nieuwe informatie vanuit de praktijk, vanuit het
ministerie van IenM en vanuit de juridische literatuur periodiek
toe te voegen.
• De inspiratiegids neemt de juridische mogelijkheden van de Chw
als uitgangspunt. Dat zijn de toegestane afwijkingen van vigerende
regelgeving, die voor de experimenten beschikbaar zijn om een
bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte op te zetten.
Systematisch wordt elke juridische verbreding (afwijking van
bestaande wettelijke regels) die de Chw biedt behandeld, inclusief
de daarbij passende praktijkvoorbeelden en ervaringen. Deze
kern volgt een eenvoudig en vast format (indeling).
• Tussen de experimenten op basis van de Chw en de totstand­
koming van de stelselherziening Omgevingswet treedt wissel­
werking op. Deze inspiratiegids wordt onder meer gevuld met
denkwerk van de opstellers van de Omgevingswet, zodat u daar
nu al gebruik van kan maken. De praktijkervaringen die de
­experimenten opdoen, komen weer van pas bij de afwegingen
die worden gemaakt bij het opstellen en invoeren van de stelsel­
herziening Omgevingswet. Deze wisselwerking tussen praktijk en
wetgeving is uniek. Chris Kuijpers, directeur-generaal bij IenM,
memoreerde hier ook aan tijdens het praktijkfestival ‘Pionieren
met de Omgevingswet’ (april 2017).
• Ten slotte wordt ingegaan op meer procesmatige aspecten: wat
betekent het experiment voor de ambtelijke samenwerking
­binnen de gemeente, voor de bestuurlijke en politieke besluit­
vorming en voor de interactie met de belanghebbenden.
De eerste versie van de inspiratiegids is in het najaar van 2015
­verschenen, met voorafgaand een toets in beperkte kring. Daarna
is de gids aangevuld en aangepast op basis van de reacties en
­behoeften van de gemeenten en de nieuwe ervaringen die binnen
de experimenten zijn opgedaan.

1.3
Experimenten
In totaal zijn er begin 2017 al 152 duurzame innovatieve experimenten
onder de Chw gestart die vooruitlopen op het omgevingsplan uit
de Omgevingswet. Aanvankelijk ging het om enkelvoudige
­experimenten, waarbij voor één aspect kan worden afgeweken van
huidige wet- en regelgeving. In 2013 (zesde tranche Besluit uitvoering Chw) ging een ­groepje gemeenten aan de slag met een flexibel
bestemmingsplan. De grote stap in de richting van het omgevingsplan uit de Omgevingswet, is in 2014 ingezet met het duurzame
innovatieve experiment voor een ‘bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte’. Vanaf de zevende tranche tot en met de vijftiende
­tranche zijn ­daarvoor al 97 gemeenten aangewezen: 78 lopen
­vooruit op het omgevingsplan in een beperkt projectgebied;
19 gemeenten voor hun hele grondgebied. Ook aan het begin van
2017 zijn gemeenten onverminderd enthousiast om een experiment

te starten, zoals blijkt uit de aanmelding voor de 16de tranche Besluit
uitvoering Chw (19 aanmeldingen). De onderstaande figuren geven
een beeld van het aantal aanmel­dingen (experimenten) per tranche
en de geografische spreiding hiervan.
25
20
15
10
5
0

7e
8e
tranches

9e

10e

11e

12e

14e

15e

16e
aantal

120
100
80
60
40
20
0

7e
8e
tranches

9e

10e

11e

12e

14e

15e

16e
totaal

Figuur 1.2: Geografische spreiding experiment bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte (t/m 16de tranche).

Figuur 1.1: Aantal aanmeldingen duurzame innovatieve experimenten bestemmingsplan met verbrede reikwijdte per tranche en het totaal aantal aanmeldingen tot en
met de 16de tranche.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 13

Tabel 1.1: Overzichtstabel met duurzame innovatieve experimenten met het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Tevens is aangegeven hoe ver het project is gevorderd
(status) en van welke onderdelen van het experiment gebruik wordt gemaakt.
Tranche

Gemeente

Status

Gebruik mogelijkheden
Uitvoerbaarheid

Onderzoekslasten Flexibiliteit

Verbrede
Reikwijdte

7

Almere, Oosterwold

Vastgesteld

X

X

X

X

7

Almere, Weerwater

Ontwerp

X

X

X

X

7

Assen, toeristisch recreatieve zone

Voorbereiding

X

X

7

Culemborg, Spoorzone

Vastgesteld

X

X

7

Den Haag, Binckhorst

Voorontwerp

X

X

7

Enschede, Luchthaven Twente

Ontwerp

X

X

7

Weesp, Bloemendalerpolder

Vastgesteld

X

X

7

Gooise Meren, Bloemendalerpolder

Vastgesteld

X

X

7

Zaanstad, Hembrugterrein

Voorbereiding

X

8

Assen, Havenkwartier

Voorbereiding

X

8

Breda

Voorbereiding

X

X

8

Gooise Meren

Voorbereiding

X

8

Deventer

Voorbereiding

X

8

Oldenzaal, Binnenstad

Voorbereiding

X

X

8

Soest, Soesterberg-Noord

Vastgesteld

X

X

X

X

8

Venlo, Erkenkamp

Vastgesteld

X

X

X

X

9

Meerssen

Voorbereiding

X

X

X

9

Delft, Spoorzone

Voorbereiding

X

9

Moerdijk, Logistiek Park Moerdijk

Vastgesteld

X

10

Amstelveen, De Scheg

Voorbereiding

X

10

Alphen aan den Rijn, Rijnhaven Oost

Vastgesteld

X

10

Beuningen, Laan 1945

Vastgesteld

X

10

Enschede, Binnensingelgebied

Voorbereiding

X

10

Eindhoven, Brianportpark

Voorbereiding

X

10

Helmond, Automotive Campus

Voorbereiding

X

10

Leudal, Buitengebied

Afgelast

10

Meierijstad, CHV-terrein

Concept

X

10

Diemen, Bergwijkpark

Vastgesteld

X

X

11

Apeldoorn, Binnenstad

Voorbereiding

X

X

X

11

Veere

Voorbereiding

X

X

X

11

Boekel, Buitengebied

Ontwerp

X

11

Helmond, Brandevoort- Noord

Voorbereiding

X

X

X

11

Rijssen-Holten, Buitengebied

Concept

X

X

X

X

11

Steenwijkerland, Buitengebied

Voorbereiding

X

X

X

X

11

Heeze-Leende, De Bulders

Ontwerp

X

X

X

11

Súdwest-Fryslân, Centrum Sneek

Voorbereiding

X

X

X

11

Borsele, Buitengebied

Voorontwerp

X

X

X

11

Zundert, Business Centre Treeport

Voorontwerp

X

X

X

11

Oudewater, Binnenstad

Concept

X

X

X

11

Bergen op Zoom, Landschapspark Bergse Voorbereiding
Heide

14 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

X

X

X
X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X

X

X

X
X

X

X

X

X

X

X

X
X

X

X
X

X

X

X

X
X

X

X

X

Tranche

Gemeente

Status

Gebruik mogelijkheden
Uitvoerbaarheid

Onderzoekslasten Flexibiliteit

Verbrede
Reikwijdte

X

X

X

X

X

X

X

X

11

Stadskanaal

Voorbereiding

X

12

Nijmegen, Groene Delta

Voorbereiding

X

12

Giessenlanden, Bedrijventerrein Betonson Voorbereiding

X

12

Meppel, Noordelijke stadsentree

Voorbereiding

12

Maastricht, ENCI-terrein

Voorbereiding

X

X

X

12

Hollands Kroon, Agriport

Voorbereiding

X

X

X

12

Ridderkerk, Donkersloot

Voorbereiding

X

12

Zoeterwoude, Landelijk gebied

Voorbereiding

X

12

Best, Hoge Akker, Speelheide en de
Leeuwerik

Voorbereiding

12

Nederweert, Buitengebied

Voorbereiding

12

Edam-Volendam, Lange Weeren

Voorbereiding

X

X

12

Wageningen, Binnenstad

Voorbereiding

X

X

X

12

Delft, The Green Village

Voorbereiding

X

X

X

12

Gorinchem, Groote Haar

Ontwerp

X

X

X

12

Appingedam, Aardbevingbestendig
bouwen

Voorbereiding

X

12

Kampen

Voorbereiding

12

Lopik, Buitengebied

Voorbereiding

X

12

Peel en Maas

Voorbereiding

X

14

Amsterdam, Haven-Stad

Voorbereiding

X

14

Nieuwegein, Merwedekanaal

Voorbereiding

X

X

X

14

Overbetuwe, Gebied de Pas

Voorbereiding

X

X

X

14

Noordwijkerhout, BAVO

Voorbereiding

X

X

14

Urk, Havens,Buitengebied, Schokkerhoek, Ontwerp
Zwolsehoek

X

X

X

X

14

Zutphen, Buitengebied

X

X

X

X

14

Best, Uitbreiding Brainportpark Eindhoven Voorbereiding

14

Beverwijk, Dorp Wijk aan Zee

Voorontwerp

X

X

14

Wassenaar, Havenkanaal

Voorbereiding

X

X

X

14

Maassluis, De Kade

Concept

X

X

X

14

Nijmegen, Radboud

Voorbereiding

X

X

X

14

Katwijk, Valkenburg

Voorbereiding

X

X

X

X

14

Lansingerland, Bleizo

Voorbereiding

X

X

14

Westvoorne, Buitengebied

Concept

X

X

X

X

14

Brielle, Buitengebied

Voorbereiding

X

X

X

X

14

Amsterdam, Haven-Straat

Voorbereiding

X

X

X

14

Utrecht

Voorbereiding

X

X

14

Heerlen

Voorbereiding

X

X

X

14

Dalfsen

Ontwerp

X

X

X

14

Berg en Dal

Voorbereiding

X

X

X

Voorbereiding

X

X
X

X

X

X
X

X

X

X

X

X

X
X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X

X

X

X

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 15

Tranche

Gemeente

Status

Gebruik mogelijkheden
Uitvoerbaarheid

Onderzoekslasten Flexibiliteit

Verbrede
Reikwijdte
X

14

Zeist

Voorbereiding

X

15

Baarle-Nassau, Buitengebied

Voorbereiding

X

X

15

Gilze en Rijen, Buitengebied

Voorbereiding

X

X

15

Dordrecht, Dordtse Kil IV

Ontwerp

X

15

Ede, World Food Centre

Voorbereiding

15

Geldrop, Bebouwde Kom

Voorbereiding

15

Haarlemmermeer, Park 21

Voorbereiding

X

X

15

Hattem, Buitengebied

Voorbereiding

X

X

15

Hillegom, Buitengebied

Voorbereiding

X

15

Krimpenerwaard, Binnenstad

Voorbereiding

X

15

Leeuwarden, Buitengebied

Voorbereiding

X

15

Maastricht, Retailpark Belvédère

Voorbereiding

15

Rotterdam, Tweede Maasvlakte

Voorbereiding

X

15

Rotterdam, Mijnkintbuurt

Ontwerp

X

15

Tilburg, Modern Werklandschap
Wijkevoort

Voorbereiding

X

X

15

Delft, Technopolis

Voorbereiding

X

X

X

X

15

Amersfoort

Voorbereiding

X

X

15

Nunspeet

Voorbereiding

X

X

Groene Delta, Nijmegen

16 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X
X
X

1.4
Leeswijzer
Hoofdstuk 1 geeft een inleiding op de doelstelling en uitgangspunten
van de inspiratiegids.
Hoofdstuk 2 gaat in op de totstandkoming van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Wat vraagt dit van uw organisatie en
manieren van werken? Aan de hand van twee concrete voorbeelden
wordt een routekaart geschetst om te komen tot een omgevingsplan.
Hoofdstuk 3 behandelt de juridische mogelijkheden van het
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Alle afwijkingsmogelijkheden uit artikel 7c worden behandeld volgens een vast stramien:
mogelijkheden, praktijkervaring en gedachtevorming in het kader
van de Omgevingswet. Onder de Omgevingswet wordt in dit kader
verstaan de wet, inclusief uitvoeringsregels, de Invoeringswet en de
aanvullingswetten voor geluid, bodem, grondeigendom en natuur.
Hoofdstuk 4 geeft een aantal concrete aanbevelingen en tips voor
het maken van een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte,
gebaseerd op de ervaringen die tot nu toe zijn opgedaan binnen
het experiment.
Hoofdstuk 5 bevat een leeslijst. Er zijn leestips opgenomen voor
diegene die zich verder wil verdiepen.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 17

Park 21, Haarlemmermeer
18 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

2. Werkwijze en proces

2.1
Integrale blik vraagt nieuwe manier van
werken
Het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kent niet alleen een
nieuw begrippenkader en nieuwe (afwijkende) wettelijke mogelijkheden, de wijze van totstandkoming is ook anders dan we tot nu toe
gewend zijn. In het bestemmingsplan stond het begrip ‘goede
­ruimtelijke ordening’ centraal. Alleen regels met een ruimtelijke
relevantie konden worden opgenomen. Uiteraard werden hierbij
de sectorale beleidsdoelstellingen en belangen betrokken, maar de
reikwijdte van het plan was een stuk beperkter. Nu gaat het om het
kunnen stellen van regels die strekken ten behoeve van het volledige
domein van de fysieke leefomgeving. Het opnemen van bijvoorbeeld doelvoorschriften en afwegingskaders vraagt niet alleen om
een andere mindset, maar ook om een andere inrichting van het
proces.
De integrale afweging van aspecten die de fysieke leefomgeving
omvatten, betekent dat er aan de voorkant meer ‘mensen aan tafel
zitten’. Alle onderdelen van de fysieke leefomgeving krijgen in het
proces een volwaardige en gelijkwaardige positie. Gezamenlijk een
plan maken dat de kwaliteit van de fysieke leefomgeving borgt,
ruimte biedt voor ontwikkelingen en toetsbaar en gebruiks­
vriendelijk is, zal een zoektocht zijn naar de juiste aanvliegroute,
met durf om te experimenteren.

Daar waar bij een traditioneel bestemmingsplan het primaat
­doorgaans bij de afdeling Ruimtelijke Ordening lag, is dat bij een
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte niet zonder meer het
geval. Hoewel de recente praktijk laat zien dat de experimenten
veelal vanuit de RO-hoek worden geïnitieerd, zal vanaf het begin
het gedachtegoed gedeeld en omarmd moeten worden met en door
de ‘sectorale’ collega’s. Dit betekent ontschotting vanaf het eerste
moment. Ook de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving moet aan de voorkant van het proces bij een plan worden
betrokken. Het werken met open normen (die een globaler karakter
hebben) vraagt om een andere benadering en werkwijze bij het
toetsen van aanvragen en het handhaven van regels. Een organisatie
zal zich hiervan bewust moeten zijn: stel een gebied centraal en
bundel de sectorale krachten binnen je organisatie. Dit gaat dwars
door de organisatie heen, zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau.
Súdwest-Fryslan: Binnenstad Sneek
‘Als er sprake is van een verbinding tussen mensen, in wat voor vorm
van samenwerking dan ook, gebeuren er dingen die anders niet
zouden gebeuren’.
Jim Coleman, beleidsmedewerker RO bij de gemeente Súdwest-Fryslan

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 19

2.2
Bepaal het doel en de ambitie

2.3
Aanpak in vier stappen

Een goede aanpak begint naast het afbakenen van de experimentdoelstellingen met het formuleren van de ambitie. Hierbij is het
van belang of het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte een
­ontwikkelingsgerichte of een beleidsneutrale insteek heeft. In het
eerste geval doet u er verstandig aan eerst een visie op te stellen.
In het tweede geval staat het beleidsmatige vertrekpunt vast. Bij het
bestemmingsplan met verbrede reikwijdte dat de gemeente Breda
opstelt, is gekozen voor een beleidsneutrale insteek. Vanuit de
verschillende afdelingen is een integraal team samengesteld dat
het experiment oppakt. Daar omheen is een schil geformeerd
met daarin alle relevante disciplines met betrekking tot de fysieke
­leefomgeving. In hoofdlijnen is een aanpak gekozen die hieronder
is weergegeven en in de volgende paragraaf in meer detail is
­uitgewerkt in een ‘routekaart omgevingsplan’.

De gemeente Breda heeft in haar experiment een plangebied
­gekozen met deels een beheeropgave en deels een ontwikkel­
gerichte opgave. De aanpak en wijze van regelen zou na dit
­experiment kunnen worden toegepast op meerdere gebieden om
uiteindelijk tot een grondgebieddekkend plan te komen. In de
onderstaande Routekaart van de gemeente Breda zijn, mede op
basis van de aanpak van de gemeente Den Haag (De Binckhorst),
de organisatie van het proces en de verschillende werkstappen
schematisch weergegeven.

1

Ordenen
Basis ingrediënten

2

Confronteren

3

Prioriteiten / rode draad

4

Vertalen / vastleggen

Figuur 2.1: Aanpak op hoofdlijnen.

Het ordenen van deze zogenaamde basisingrediënten zal nodig zijn
om inzicht te krijgen in de eventuele tegenstrijdigheden (confron­
tatie). Vervolgens zullen prioriteiten moeten worden gesteld en
keuzes gemaakt moeten worden om de doelstellingen en ambities
te verwezenlijken. Op basis van het resultaat van deze werkstap kan
het plan worden opgesteld. Kortom, voorafgaand aan het daad­
werkelijk opstellen van het plan moeten de nodige keuzes worden
gemaakt. Een valkuil is dat te snel naar het ‘regelniveau’ wordt
overgestapt, zonder dat er een goed en volledig beeld van de
­basisingrediënten en doelstellingen bestaat. Juist het in beeld
­krijgen van mogelijke tegenstrijdigheden in beleid en regelgeving
tussen de verschillende domeinen is de sleutel naar integraliteit.

20 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

In fase 1 worden op basis van drie componenten (referentiesituatie,
thematische ambities en gebiedsambities) de basisingrediënten
geïnventariseerd en geordend. Als hulpmiddel om deze veelheid
aan basisinformatie te ordenen kan een factsheet worden gebruikt.
Een factsheet is een format waarin vanuit verschillende sectoren of
beleidsvelden, de huidige beleidsambities en gebiedsambities
kunnen worden vastgelegd. De opzet en indeling van de factsheets
is natuurlijk afhankelijk van doelstellingen van het experiment,
maar zou de volgende items kunnen bevatten:
• Definities, bestaande wetgeving en beleid;
• Consequenties beleid voor het plangebied;
• Huidige situatie en referentiesituatie;
• Sectorale ambities.
Het inventariseren van de huidige situatie en de referentiesituatie is
zeer goed mogelijk binnen een GIS-omgeving. Deze is makkelijk
raadpleegbaar, laagsgewijs op te bouwen en kan als onderlegger
dienen voor het te maken plan.
In fase 2 worden de resultaten van de drie componenten met elkaar
geconfronteerd. De referentiesituatie met de ambities en de thematische ambities met de sectorale. Het is goed denkbaar dat in deze
fase knelpunten naar voren komen. In dat geval moeten keuzes
worden gemaakt. Dit kan leiden tot het treffen van maatregelen of
het bijstellen van ambities. Deze fase heeft dus een cyclisch karakter.
In fase 3 wordt de milieubandbreedte bepaald en een eerste stap
gezet naar de uitwerking in regels/voorschriften. Hierbij wordt
gebruik gemaakt van het zogenaamde ‘mengpaneel’ (zie ook
­paragraaf 3.3). De essentie van het mengpaneel is dat per (deel)
gebied de gewenste kwaliteit wordt vastgelegd voor (alle) aspecten
van de fysieke leefomgeving. Aan de hand van de feitelijke situatie,
beleidsmatige overwegingen en ambities voor het gebied wordt de
gewenste kwaliteit bepaald. Bijvoorbeeld voor geluid kan vastgelegd
worden dat de geluidsbelasting op de gevel niet meer dan 58 dB(A)
mag bedragen. Deze randvoorwaarde kan met de verbrede reik­
wijdte rechtstreeks worden vastgelegd in het bestemmingsplan.
Resultaat van deze stap is dat het speelveld en de mogelijkheden
bekend zijn, keuzes zijn gemaakt en de uitgangspunten worden
vastgelegd. Dit biedt het vertrekpunt voor de vertaling en inrichting
van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte.

ROUTEKAART OMGEVINGSPLAN
Fase 1
Ordenen & Basisingrediënten
op orde

Huidige situatie &
Referentiesituatie van de fysieke
leefomgeving in beeld

Thematische beleidsambities voor
de fysieke leefomgeving ambities

Input: bestaand of
(beknopt) toegepast
onderzoek

Gebiedsambities
(per deelgebied of totaal)
Input:
Structuurvisie 2030

Afstemming met Milieu-/
Duurzaamheidsvisie

(Integrale) vertrekpuntenrapportage
Factsheets

Fase 2
Confronteren
en Keuzes

Confrontatie A
Huidige situatie/referentie vs Ambities

Confrontatie B
Sectorale ambitie vs gebiedsambitie

Knelpunten inzichtelijk:
aanpassen ambities of
maatregelen mogelijk?

Mengpaneel

Conflicten inzichtelijk:
aanpassen ambities?

Voortgangsrapportage (bestuurlijke
afwegingsruimte) / rode draad in beeld

Doelvoorschriften, voorwaardelijke
verplichtIngen & spelregels

Uitwerken rode draad
Bandbreedtes
milieu in beeld

Fase 3
Rode draad, Botsproeven
en Flexibiliteit
Botsproef met scenario’s

Flexilibiteit / Saldo-benadering
(flexibele afwijkingsmogelijkheden)

Gevolgde
proces is
m.e.r.
Voortgangsrapportage
(definitieve keuze)

Fase 4
Uitwerken / Vertalen

Opstellen / uitwerken
Omgevingsplan

Figuur 2.2: Routekaart omgevingsplan Breda. Deze aanpak is gebaseerd op het stappenplan dat de gemeente Den Haag voor de Binckhorst heeft ontwikkeld.

2.4
Staalkaarten voor het omgevingsplan
Het omgevingsplan is hét kerninstrument van de Omgevingswet.
Vooralsnog is het abstracte materie voor de beleidsafdelingen.
Daarom initieerde de VNG het interbestuurlijke project ‘Handvatten
voor het omgevingsplan’ dat modellen en voorbeelden voor omgevingsplannen ontwikkelt, de zogeheten staalkaarten. Een staalkaart
is een selectieve, samenhangende en representatieve weergave van:
a. de fysieke leefomgeving,
b. activiteiten van burgers, bedrijven en overheden, en
c. instrumenten tot regeling en bestuur daarvan.
Een staalkaart is geen compleet omgevingsplan, maar toont voor
een afgebakend gebied (bijvoorbeeld centrumgebied) of thema

(bijvoorbeeld energietransitie) aan de hand van voorbeeldregels
welke nieuwe mogelijkheden de Omgevingswet biedt om onderdelen
van de fysieke leefomgeving en activiteiten te reguleren. Daarbij
wordt gevarieerd met veel voorkomende gebiedsprocessen
(­consolideren, herstructureren en transformeren) en verschillende
rollen die de gemeente op zich kan nemen (toelaten, initiëren en
uitnodigen). Met het project wordt beoogd de uitvoeringspraktijk
te inspireren en op weg te helpen bij het maken van een omgevingsplan, zonder dat de voorbeelden de status krijgen van een hand­
reiking die klakkeloos wordt overgenomen. De eerste (concept)
staalkaarten worden in het najaar van 2017, dan wel het begin
van 2018 verwacht. Meer informatie over het project kan
­worden gevonden op: www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl/­
invoeringsondersteun/zelf-aan-de-slag/omgevingsplan/
project-handvatten/
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 21

2.5
Belangrijk om niet te vergeten
Vastleggen resultaten keuzes
Tijdens het planproces zijn er veel keuzemomenten denkbaar en
zullen (ongemerkt) veel keuzes worden gemaakt. Om te voorkomen
dat deze keuzes, maar ook de overwegingen, enkel ‘in de hoofden
van mensen zit’ is het van belang de keuzemomenten te markeren
en te rapporteren (in bijvoorbeeld een logboek). Hier kan in een
later stadium altijd op worden teruggevallen en zo wordt voorkomen
dat op verschillende momenten dezelfde discussies plaatsvinden
(herleidbaarheid keuzes). Ook kan het leiden tot bijstelling van
uitgangspunten of prioriteiten.

welke intensiteit. Deze keuzes kunnen op basis van het plan van
aanpak aan de mensen zelf worden voorgelegd. Hiermee kan voorkomen worden dat het draagvlak gaandeweg afbrokkelt, omdat de
onderwerpen of het abstractieniveau niet aansluiten op die van de
‘co-makers’.

IJkmomenten
Voor het genereren van draagvlak zijn bestuurlijke- en politieke
ijkmomenten bepalend. Het tussentijds bestuurlijk laten accorderen
genereert betrokkenheid en draagvlak en zorgt er voor dat op de
juiste momenten de discussies plaatsvinden en keuzes worden
gemaakt. Kortom, het proces om te komen tot een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte vraagt om een getrapte aanpak.

Ten slotte kan het nuttig zijn aan te geven welke blokkades en
­hindernissen er op de route hebben gelegen en op welke wijze
deze getackeld zijn. Het experiment heeft immers ook een lerende
doelstelling.

2.6
Relevante jurisprudentie

(Intern) draagvlak

Tapijnkazerne Maastricht

Het integraal werken en opereren volgens het nieuwe gedachtegoed
en het genereren van draagvlak worden bevorderd door het tijdig
betrekken van de diverse sectoren/werkvelden en stakeholders.
Hierbij is het wel aan te bevelen om na te gaan op welk moment,
welke interne en externe stakeholders kunnen aanhaken en met

Op 17 mei 2017 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad
van State uitspraak gedaan over het ‘flexibele bestemmingsplan’
voor de Tapijnkazerne in Maastricht (ECLI:NL:RVS:2017:1304). Het
flexibele bestemmingsplan is de voorloper van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Beide worden op dezelfde grondslag

Bleizo, Lansingerland

22 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

aangewezen en daarmee is deze uitspraak ook relevant voor de
toepassing van artikel 7c en wel om navolgende redenen:
• De gemeenteraad heeft voldoende onderbouwd waarom het
project voldoet aan de drie criteria op grond waarvan nieuwe
experimenten worden aangewezen: bijdragen aan innovatieve
ontwikkelingen, het bestrijden van de economische crisis en
bevorderen van de duurzaamheid;
• De gemeenteraad heeft de vrijheid om zelf te bepalen van welke
mogelijkheden van artikel 7a gebruik wordt gemaakt;
• De Afdeling bevestigt dat de plangrens van het bestemmingsplan
niet exact overeen hoeft te komen met het projectgebied zoals
aangewezen in het Besluit uitvoering Chw.

22 juni 2016 artikel 7c aangevuld en verduidelijkt, waarbij per
­tranche een houdbaarheidsdatum is aangegeven. De Afdeling heeft
deze verduidelijking en aanvulling geaccepteerd in haar uitspraken
van 28 september 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:2579). Deze uitspraak
heeft betrekking op het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
Brainportpark Industries Campus (cluster 1).

Ad 1) In de uitspraak van 17 mei heeft de Afdeling geconcludeerd dat
de gemeenteraad voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat de
herontwikkeling van de Tapijnkazerne bijdraagt aan innovatieve
ontwikkelingen en dat de uitvoering van het project een bijdrage
levert aan het bestrijden van de economische crisis en de duurzaamheid bevordert. Daarmee voldoet de aanwijzing aan de criteria van
artikel 2.4, lid 2, van de Chw. Elementen waarop de gemeente haar
motivering baseert zijn: het bestemmingsplan voorziet in een functie­
wijziging van het voormalig kazerneterrein. Het terrein wordt
getransformeerd tot openbaar park, waarbij gebouwen worden
bestemd voor onderwijs en onderzoek en daaraan gerelateerde
functies. Blijvende leegstand van de bebouwing wordt hiermee
voorkomen. Het openbaar park heeft daarnaast wandel- en fietsroutes
die mede het belang van de omgeving van het plangebied dienen.
Het plan zal op beperkte schaal detailhandel en dienstverlening
toelaten. Hiermee wordt beoogd ruimte te bieden voor startups.
Ad 2) De Afdeling geeft in dezelfde uitspraak aan dat de gemeenteraad bij de vaststelling van het flexibele bestemmingsplan niet
uitdrukkelijk hoeft te vermelden van welke wettelijke bepalingen
wordt afgeweken. Er bestaat daarnaast geen verplichting om met
alle afwijkingsmogelijkheden te experimenteren. Het is aan
gemeenten om te bepalen in hoeverre van alle geboden experimenteerruimte gebruik wordt gemaakt.
Ad 3) De Afdeling bevestigt ten slotte dat de gemeenteraad beleidsvrijheid toekomt bij het bepalen van de begrenzingen van het
bestem­mingsplan. De aanwijzing van een gebied verplicht niet tot
vaststelling van een integraal bestemmingsplan voor het gehele
gebied. De in het Besluit uitvoering Chw vastgelegde begrenzing
van het gebied waarop in dit geval artikel 7a van toepassing is,
doet volgens de Afdeling geen afbreuk aan de beleidsvrijheid van
de gemeenteraad bij het bepalen van de begrenzing van een
bestemmingsplan. Wel toetst de Afdeling in dit verband aan het
algemene uitgangspunt of er tussen onderdelen van het gebied een
onlosmakelijk functioneel verband bestaat. Daarvan was hier geen
sprake.

Brainport Industries Campus (cluster 1)
In het voorjaar van 2016 zijn delen van artikel 7c onverbindend
verklaard, omdat aan het experiment geen tijdsduur is verbonden
(zaak Culemborg: ECLI:NL:RVS:2016:201). Hierop is bij Besluit op
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 23

Bedrijventerrein Rijnhaven Oost, Alphen aan den Rijn
24 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

3.	De juridische
mogelijkheden

3.1
Inleiding
Opbouw van het hoofdstuk
In artikel 7c is aan de aangewezen gemeenten ruimte gegeven af te
wijken van een hele reeks aan wettelijke regels (zie tabel 2.1). Deze
afwijkingsmogelijkheden worden in dit hoofdstuk volgens een vast
format behandeld.
I.		 Mogelijkheden: de inhoud en betekenis van de geboden
­afwijkingsmogelijkheden worden beschreven. Daarbij wordt
ook stilgestaan bij de meerwaarde van de toepassing in relatie
tot planontwikkeling. Dit wordt beschreven onder het kopje
‘Mogelijkheden’.
II.		 Praktijkervaringen: een voorbeeld van de toepassing, waar
mogelijk gebaseerd op een gemeentelijke ervaring, indien niet
beschikbaar een fictief voorbeeld. Dit wordt beschreven onder
het kopje ‘Praktijkervaringen’.
III. Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet:
de geboden toepassingen komen vrijwel allemaal terug in de
Omgevingswet of daarop gebaseerde uitvoeringsregelingen.
Per onderdeel wordt beschreven welke denkrichting IenM volgt.
Benadrukt wordt dat de gedachtevorming nog volop in
­ontwikkeling is. De definitieve tekst van de AMvB’s kunnen
(sterk) verschillen van de gedachtevorming op dit moment.
De volgorde waarin de geboden afwijkingsmogelijkheden worden
besproken is gebaseerd op de indeling van artikel 7c. Alle afwijkings­
mogelijkheden komen aan bod, zij het dat het ene onderwerp

­ itgebreider wordt toegelicht dan het andere. Daarnaast bestaat
u
ook overlap en wisselwerking tussen onderwerpen. Ze zijn bedacht
als een samenhangend pakket, waarbij tegelijkertijd moet worden
opgemerkt dat het geen verplichting is om alle onderdelen toe te
passen in uw plan. Los van de keuzes die u maakt, is het in alle
gevallen nodig om in de toelichting een beschrijving op te nemen
van de toepassing van artikel 7c. Van welke mogelijkheden is
gebruik gemaakt en hoe werkt het ‘systeem’? Het thema faseren van
onderzoek komt in meerdere leden van artikel 7c terug en wordt
daarom ook behandeld in een afzonderlijke paragraaf. In de onderstaande tabel zijn de afwijkingsmogelijkheden uit artikel 7c samengevat. De wettekst van artikel 7c en de nota van toelichting (t/m 15de
tranche) zijn opgenomen in bijlage 1.

Ontwikkelingen 2016/2017:
1. In de 15de tranche wordt een nieuw elfde lid geïntroduceerd,
waarmee de mogelijkheden voor het faseren van het exploitatieplan worden geoptimaliseerd. U beschikt daarmee bij faseren
over dezelfde mogelijkheden als wanneer u dit niet zou doen,
namelijk:
•	Expliciete bevoegdheid om het kostenverhaal te regelen via een
anterieure overeenkomst.
•	Binnenplanse verevening. Ook bij faseren is binnenplanse
verevening mogelijk en beperkt het exploitatiegebied zich niet
tot de aanvraag om omgevingsvergunning voor bouwen.
•	Ten slotte kunt u een omgevingsvergunning voor bouwen
weigeren als er sprake is van een ongedekt tekort in de
exploitatie­opzet. In dat geval gaat de weigering vergezeld van
een exploitatieopzet, waaruit het tekort blijkt. Een tekort leidt
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 25

niet altijd tot een weigering, maar moet zorgvuldig worden
gemotiveerd door het bevoegd gezag.
2. In de 16de tranche wordt mogelijk een nieuw 14de lid toegevoegd
aan artikel 7c zodat u in het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte ook een vergunningplicht kunt opnemen voor het
starten of wijzigen van het gebruik van gronden en/of bouwwerken in enge zin (hierna: bestemmingsplanactiviteit). Deze vergunningplicht is aanvullend op de vergunningplichten die nu al
voor de activiteiten slopen en aanleggen in het bestemmingsplan
kunnen worden opgenomen. Benadrukt wordt dat de bestemmingsplanactiviteit niet de mogelijkheid biedt om in afwijking
van de Wabo een vergunningplicht voor bouwen in het bestemmingsplan op te nemen. Deze bevoegdheid krijgt u mogelijk
straks wel onder de Omgevingswet als het voorstel voor de ‘knip’
uit de ontwerp Invoeringswet wordt doorgevoerd. De toegevoegde waarde van de bestemmingsplanactiviteit is dat u sturingsmogelijkheden behoudt bij een globale bestemmingslegging met
een breed scala aan gebruiksmogelijkheden. De huidige jurisprudentie dwingt u om in dat geval de ruimtelijke gevolgen volledig
te onderzoeken en af te wegen (planmaximalisatie). Op het
moment dat een initiatief zich aandient kan geen nadere afweging meer worden gemaakt. De bestemmingsplanactiviteit biedt

de grondslag om een dergelijke afweging wel te maken. Dit maakt
het ook mogelijk om het doen van onderzoek te faseren. Bij het
vaststellen van het bestemmingsplan kan vaak een globaler
onderzoek volstaan, welk onderzoek bij het aanvragen van een
omgevingsvergunning voor het gewenste initiatief nader kan
worden uitgewerkt en worden beperkt tot de gevolgen van dat
initiatief.
3. Ten slotte wordt overwogen om aan vijf gemeenten de nieuwe
mogelijkheden rondom kostenverhaal uit de ontwerp
Aanvullingswet grondeigendom Omgevingswet toe te passen
binnen hun bestemmingsplan met verbrede reikwijdte.
Deze ­aanvulling van artikel 7c wordt mogelijk eveneens in
de 16de ­tranche opgenomen.

Gemeentebreed en projectgericht
De lopende experimenten binnen de Chw verschillen naar het gebied
waarop ze betrekking hebben en het doel wat met het experiment
wordt gediend. Een betrekkelijk klein deel van de experimenten
heeft betrekking op het hele grondgebied van een gemeente.
Deze gemeenten stellen – meestal in fasen – een gebiedsdekkend
bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte op. Deze situatie lijkt
het meest op de toekomstige situatie met het omgevingsplan onder

7c lid

Typering

Omschrijving

Zie pag.

1

verbrede reikwijdte

Naast goede ruimtelijke ordening, ook regels t.b.v. veilige en gezonde fysieke
leefomgeving en goede omgevingskwaliteit.

27

2

looptijd

Looptijd van 20 jaar in plaats van 10 jaar.

34

3

voorlopige bestemming

Voorlopige bestemming voorafgaand aan definitieve bestemming (looptijd 10 jaar in
plaats van 5 jaar).

36

4

verordeningen

Integreren lokale verordeningen met betrekking tot de fysieke leefomgeving.

36

5

meldingsplicht

Verbod om zonder melding bepaalde activiteit te verrichten.

42

6/7

beleidsregels

Mogelijkheid tot stellen open norm, waarvan de uitleg bij de uitoefening van een
bevoegdheid afhankelijk is van beleidsregels. Beleidsregels met betrekking tot welstand
worden door de gemeenteraad vastgesteld (lid 7).

45

8

planschade

Directe planschade voorzienbaar vanaf 3 jaar na aankondiging planvoornemen.

48

9

RO-standaarden /

Afgeweken kan worden van:
a.	De verplichting om een bestemmingsplan conform de SVBP 2012 op te stellen en
digitaal beschikbaar te stellen op de landelijke website www.ruimtelijkeplannen.nl;
b.	Het uitvoerbaarheidvereiste zoals bedoeld in artikel 3.1.6, eerste lid, onder f en het
vijfde lid, onder c Bro (beschrijving van de wijze waarop milieukwaliteitseisen zijn
betrokken).

50

Tevens bestaat de mogelijkheid om:
c. Een hogere waardebesluit op te nemen in het bestemmingsplan;
d. Minder gedetailleerd onderzoek te doen in het kader van het hogere waardenbesluit.
10/11* faseren kostenverhaal

Bevoegdheid om te bepalen dat het exploitatieplan wordt vastgesteld bij de
omgevingsvergunning voor bouwen in plaats van bij het plan.

53

12

maatwerkregels

Mogelijkheid tot opname van gebiedsgerichte geluidswaarden (hogere of lagere
waarden dan artikel 2.17 Activiteitenbesluit voorschrijft).

54

13/14

indieningvereisten

De indieningvereisten en beoordelingsregels bij afwijken van het bestemmingsplan
(handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening) zijn verbreed van ‘goede ruimtelijke
ordening ’naar fysieke leefomgeving’.

55

Tabel 3.1: Afwijkingsmogelijkheden op grond van artikel 7c Besluit uitvoering Chw.

26 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

de Omgevingswet, dat als één plan voor het hele grondgebied gaat
gelden. Veelal speelt in het grootste deel van dit grondgebied een
beheervraag: hoe wordt beperkte ontwikkeling in de bestaande
situatie goed gefaciliteerd. Een aantal aspecten van het experiment
komt in deze gebiedsdekkende plannen het beste tot uitdrukking,
zoals de integratie van de gemeentelijke verordeningen. Ook speelt
bij deze gebiedsdekkende plannen de actualisatie het meest nadrukkelijk: het experiment is vaak een vervolg op de gereedgekomen
actualisatie van de reguliere bestemmingsplannen en de vraag
speelt hoe het plan in de toekomst actueel te houden.
De meeste gemeenten passen het experiment toe in een beperkt
projectgebied, veelal om de ontwikkeling van dit gebied mogelijk te
maken. In deze ontwikkelopgave spelen andere vragen dan in de
gebiedsdekkende plannen, zoals het faseren van onderzoek en van
het exploitatieplan of het bieden van meer ruimte voor ontwikkeling. De praktijkvoorbeelden zullen dit verschil in situatie
verduidelijken.

3.2
Verbrede reikwijdte: de fysieke
leefomgeving centraal

Wat betekent de verbrede reikwijdte voor u in de gemeentelijke
praktijk?
1) De verbreding van de reikwijdte van het bestemmingsplan leidt
tot een meer integrale aanpak, formulering, inhoud en doorwerking van het plan en tot een verbreding van de werkwijze.
De verbreding van de reikwijdte betekent onder meer dat milieuaspecten in het plan kunnen worden gereguleerd en dat maat­
regelen voor natuur, verkeer, cultuurhistorie en evenementen
rechtstreeks in het plan kunnen worden opgenomen. Uiteraard
kan dit alleen voor zover het betreffende onderwerp niet uitputtend en exclusief op Rijks- of provinciaal niveau wordt gereguleerd. Het stellen van strengere eisen met betrekking tot de
­energieprestatie van woningen (epc) is bijvoorbeeld niet toe­
gestaan, omdat daarmee wordt afgeweken van regelgeving die
door het Rijk uitputtend is geregeld (Bouwbesluit).
Een bijkomend voordeel hiervan is dat het aantal losse besluiten
sterk afneemt. Bij complexe gebiedsontwikkelingen moeten vaak
tientallen besluiten worden genomen. Daarbij kan worden gedacht
aan een ontheffing van de Wet geluidhinder, het vaststellen van
een beeldkwaliteitsplan of het opleggen van maatwerkvoor­
schriften bij individuele bedrijven. Voor de gemeente zijn de
procedures wellicht nog te overzien, maar voor een omwonende
die ergens tegen is, is het erg lastig te doorgronden op welk
moment je tegen welk (voorgenomen) besluit moet opkomen.

Mogelijkheden
Deze experimenteerruimte is de titel en ‘naamgever’ van het experiment. De ‘verbrede reikwijdte’ betekent dat het bestemmingsplan
niet alleen over een ‘goede ruimtelijke ordening’ gaat, maar – net
als onder de Omgevingswet – de fysieke leefomgeving centraal stelt.
In het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kunnen naast
regels met een ruimtelijke relevantie, regels worden opgenomen
ten behoeve van het:
a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke
leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit en het
b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke
leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke functies.
Concreet betekent dit dat regels kunnen worden opgenomen
over o.a.:
• het waarborgen van de veiligheid;
• het beschermen van de gezondheid;
• het beschermen van het milieu;
• het beschermen van landschappelijke of
stedenbouwkundige waarden;
• het uiterlijk van bouwwerken (welstand);
• duurzaamheid;
• natuurbescherming etc.

In de gemeente Delft biedt de ondertunneling van het spoor een
kwaliteitsimpuls voor de hele stad. De ruime reikwijdte van het plan
maakt het mogelijk om ook regels over duurzaamheid in het plan op
te nemen.

Luchtfoto Scheveningen Haven

2) De verbrede reikwijdte biedt de mogelijkheid tot opname van lokale
verordeningen in het bestemmingsplan. Alle gemeentelijke regels
bij elkaar zetten dwingt tot een goede onderlinge afstemming en
leidt naar verwachting tot deregulering. Voor de burger is dit ook
erg prettig, omdat alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving in één document kunnen worden teruggevonden. Dit
biedt ook meer duidelijkheid. Omdat voor deze mogelijkheid een
specifieke bevoegdheid is opgenomen (artikel 7c lid 4), wordt dit
aspect verder behandeld in paragraaf 3.6.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 27

3) Gebiedsgericht werken leidt tot nieuwe inzichten en betere
resultaten. Een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte vraagt
om een integrale en gebiedsgerichte aanpak. Dit brengt mensen
met elkaar in gesprek, zowel binnen als buiten het gemeentehuis. De aanleg van nieuwe infrastructuur stuit vaak op veel
­verzet, omdat alleen vanuit het sectorale belang wordt gedacht.
Door het gebied centraal te stellen kunnen meerdere, soms
tegenstrijdige belangen, met elkaar in ‘gesprek’ worden gebracht
en kunnen belangen worden uitonderhandeld. De parallel met
een puzzel kan worden getrokken. De deelnemers leveren hun
bijdrage door een puzzelstukje in te brengen (bewoners, bedrijven,
milieu- en natuurorganisaties). Door de puzzel samen te leggen,
ontstaat een gezamenlijk resultaat en daarmee draagvlak. Vaak
wordt op deze manier een resultaat bereikt, waarbij het grote
belang (aanleg weg) en individuele belangen (natuurorganisaties,
bewoners, ondernemers) zijn gediend. Een win-win-situatie.
Een goed voorbeeld, waarin deze werkwijze is doorlopen is de
‘grenscorridor N69’ (Noord-Brabant).

milieueffectrapportage (m.e.r.) een omgevingseffectrapportage
(OER) op te stellen. Zoals uit de naamgeving al blijkt is het OER
breder dan MER, omdat alle onderwerpen van de fysieke leef­
omgeving in samenhang met elkaar worden bezien. Het OER
­fungeert daarmee ook als de toelichting bij het omgevingsplan en
is “lean and mean” (onder andere door de fasering van onderzoekslasten). Het OER vormt de onderbouwing van de ambities en randvoorwaarden voor het organisch ontwikkelen van De Binckhorst
door middel van uitnodigingsplanologie.
Het OER leidt tot een omgevingsplan met niet meer regels dan
noodzakelijk voor het stimuleren van de gewenste organische ontwikkeling en het waarborgen van de kwaliteit van de leefomgeving.
Het OER is een samenspel tussen alle relevante beleidsvelden die
spelen in De Binckhorst. Het credo “Meer dan de som der delen” is
dus uitdrukkelijk van toepassing.

Samengevat biedt de verbrede reikwijdte een andere manier van
kijken en werken. Er ontstaan nieuwe instrumentele mogelijkheden
om de brede doelstelling – bij voorkeur vastgelegd in een visie –
te bereiken met als belangrijk voordeel de bundeling van alle
gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving.

De verbrede reikwijdte wordt ook benut om gemeentelijke ver­
ordeningen in het omgevingsplan te integreren. Door de gemeente
zijn 30 regelingen geïdentificeerd die (deels) betrekking hebben op
de fysieke leefomgeving (o.a. delen van de APV, de Verordening
op de binnenwateren, de Monumentenverordening, de
Parkeerverordening, de Straathandelsverordening en de
welstandsverordening).

Praktijkervaringen

Provincie Noord-Brabant, Logistiek Park Moerdijk

Op het moment van schrijven van deze brochure experimenteren
meer dan 100 gemeenten gemeenten met het bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte. In deze paragraaf worden enkele aan­
sprekende voorbeelden behandeld, waarin de verbrede reikwijdte
op de hiervoor besproken manier tot uitdrukking komt.

Een voorbeeld van integratie van duurzaamheid in het ruimtelijke
plan en daarmee van een brede opvatting van de fysieke leef­
omgeving biedt het provinciaal inpassingsplan Logistiek Park
Moerdijk in Noord-Brabant. De experimentele aanpak betreft, naast
de verlenging van de plantermijn tot 20 jaar, vooral de behoefte om
duurzaamheid stevig in het plan te verankeren.

Den Haag, Binckhorst

De Binckhorst is een bijzondere plek in Den Haag (oppervlakte
130 hectare). Het is een zeer divers gebied met industrie, bedrijven
en kantoren. Door de ligging dichtbij het centrum, goede ontsluitingen voor verkeer en openbaar vervoer en de aanwezigheid van
drie havens is het tegelijk een gebied met enorm veel potentie.
Kansen voor creativiteit, kansen om er te gaan wonen en kansen
voor bedrijvigheid.
De gemeente vindt het niet wenselijk om een blauwdruk te maken
van hoe De Binckhorst er over 20 jaar uit komt te zien. Dit is in het
verleden al te vaak geprobeerd, en even vaak mislukt. Juist een grote
mate van flexibiliteit met globale eindbeelden levert meer kansen
op voor het gebied. Er komt meer ruimte voor bedrijven, ontwikkelaars en toekomstige bewoners om zelf initiatieven te ontplooien
en kansen te pakken. Hierbij wordt de rechtszekerheid van bestaande
bedrijven niet uit het oog verloren. Bij het opstellen van het omgevingsplan gaat de gemeente uit van de ‘Gebiedsaanpak Binckhorst’.
De gebiedsaanpak heeft het bedrijventerrein in zes deelgebieden
ingedeeld. Voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving (zoals die
in het wetsvoorstel van de Omgevingswet zijn gedefinieerd) worden
per deelgebied randvoorwaarden of ambities geformuleerd. In
samenhang hiermee kiest de gemeente ervoor om in plaats van een
28 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Logistiek Park Moerdijk: duurzaamheid binnen het eerste
­experimentele omgevingsplan
Provinciale Staten van Noord Brabant hebben op 6 februari 2015 het
provinciaal inpassingsplan en het exploitatieplan Logistiek Park
Moerdijk vastgesteld. Logistiek Park Moerdijk (142 ha logistieke
kavels) moet uitgroeien tot een van de grootste logistieke bedrijvenparken in Nederland met naast opslag en distributie ook toevoeging
van extra waarde door assemblage of montage.
In het oog springen de eisen die in het plan zijn opgenomen voor
duurzaamheid, logistiek, landschap en natuur. Deze eisen gaan
verder dan ‘een goede ruimtelijke ordening’ en sluiten direct aan bij
het brede begrip ‘fysieke leefomgeving’ binnen het experiment
verbrede reikwijdte. De beoordelingsrichtlijn van de Dutch Green
Building Council (BREEAM-NL) voor de duurzaamheidsprestatie van
gebouwen en gebieden is direct in de planregels verankerd. Een
nieuw te maken gebouw moet gecertificeerd zijn volgens BREEAM-NL
(of vergelijkbaar), anders moet de omgevingsvergunning worden
geweigerd. Het Havenschap Moerdijk moet het Logistiek Park
Moerdijk laten certificeren volgens het kwaliteitsniveau ‘good’ van
BREEAM-NL BRL Gebiedsontwikkeling. Als hier niet aan is voldaan is

sprake van strijdig gebruik, dat bestuursrechtelijk kan worden
gehandhaafd. De ingebruikname van de voor de ontsluiting
­belangrijke ‘interne baan’, inclusief beplanting en verlichting die
deze route geschikt maakt als ecologische verbinding voor vleer­
muizen, is gekoppeld aan de omgevingsvergunning voor bouwen.
Iets dergelijks geldt voor de natuurcompensatie en de aanleg van
een dubbele bomenrij. Op deze wijze legt de provincie de over­
eengekomen ambities voor duurzaamheid juridisch bindend vast.
Het vastgestelde plan kan worden ingezien op
www.ruimtelijkeplannen.nl.

niet duidelijk is wanneer een functietoedeling evenwichtig is.
Wel maakt artikel 2.1, lid 4, Omgevingswet duidelijk dat bij het
toedelen van functies aan locaties in ieder geval rekening moet
worden gehouden met het belang van het beschermen van gezondheid. Gezondheid is daarmee een (nieuw) wezenlijk thema geworden
in het omgevingsplan. Een nadere omschrijving van het rechts­
karakter, de nieuwe mogelijkheden van het omgevingsplan en de
relatie met andere kerninstrumenten is opgenomen in de artikelsgewijze toelichting bij de Omgevingswet en in de nota van toe­
lichting behorende bij het ontwerp Omgevingsbesluit (zie pagina’s
26-50). Deze stukken kunnen worden geraadpleegd via de website
www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl, tabblad omgevingswet.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De verbrede reikwijdte is een van de pijlers van de Omgevingswet en
is neergelegd in artikel 1.3 gelezen in combinatie met artikel 2.1
Omgevingswet. De Omgevingswet verplicht in artikel 2.4 om voor
het grondgebied van de gemeente één omgevingsplan vast te stellen,
waarin regels over de fysieke leefomgeving worden opgenomen.
In plaats van het toekennen van bestemmingen verplicht de
Omgevingswet in artikel 4.2 tot het toedelen van functies aan
­locaties. Deze toedeling dient evenwichtig te zijn. Met het oog
daarop kan het nodig zijn om andere regels te stellen. Bijvoorbeeld:
op deze locatie mag worden gewoond, mits de afstand van het
hoofdgebouw tot de perceelsgrens ten minste 10 meter bedraagt.
Een dergelijke (andere) regel kan nodig zijn om een naastgelegen
bedrijf niet onevenredig in zijn bedrijfsvoering aan te tasten. Dit
voorbeeld maakt al wel duidelijk dat – net als dat onder het huidige
stelsel geldt voor ‘een goede ruimtelijke ordening’ – op voorhand

3.3
Faseren van onderzoek
Mogelijkheden
Aan globale bestemmingsplannen zijn vaak hoge onderzoekslasten
verbonden, doordat deze plannen meerdere mogelijkheden bieden
waarop een gebied ingevuld kan worden. Dat maakt het bij reguliere
bestemmingsplannen op dit moment vaak noodzakelijk meerdere
uitvoeringsvarianten te onderzoeken. De vraag of een functie kan
worden gerealiseerd (de ‘of-vraag’) en de vraag hoe het gebied
precies wordt ingevuld (de ‘hoe-vraag’) moeten in dat geval tegelijkertijd worden beantwoord. Het bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte biedt de mogelijkheid om dit probleem aan te pakken.

Binckhorst, Den Haag

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 29

Bij het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan het gebruik
maken van fasering zorgen voor verlaging van de onderzoekslasten.
Zo kan dat bestemmingsplan verschillende functies aan een locatie
toedelen, waarbij nog geen gedetailleerd onderzoek hoeft te worden
uitgevoerd. In het bestemmingsplan wordt duidelijk of een functie
ergens is toegestaan (de of-vraag) en aan welke randvoorwaarden
moet worden voldaan, bijvoorbeeld dat het geluidsniveau niet hoger
is dan 50 dB(A). Voor het vaststellen van een dergelijke randvoorwaarde kan in de meeste gevallen volstaan worden met globaal
onderzoek, dan wel kan gebruik gemaakt worden van monitoringsgegevens en/of kan bestaand onderzoek worden hergebruikt. Pas
als zich een concreet initiatief aandient kan onderzoek plaatsvinden
naar de precieze invulling (de hoe-vraag). Omdat het initiatief dan
duidelijk is, hoeven er geen fictieve scenario’s te worden door­
gerekend, maar kan het daadwerkelijke initiatief worden getoetst
aan de vastgelegde norm (50 dB(A)). Doordat dergelijke randvoorwaarden in het omgevingsplan zijn opgenomen is er vooraf ook
meer duidelijkheid voor de initiatiefnemer. De in het omgevingsplan opgenomen regels kunnen ook innovatie bij initiatiefnemers
bevorderen. Dat past goed bij de sturingsfilosofie achter
­uitnodigingsplanologie en organische gebiedsontwikkeling.
De gefaseerde aanpak van onderzoeken is mogelijk als gevolg van:
• De verbrede reikwijdte van het omgevingsplan. De regels hoeven
zich niet te beperken tot het motief van ‘goede ruimtelijke ordening’. Er kunnen regels (daaronder begrepen randvoorwaarden
en beperkingen) over het volledige domein van de fysieke
­leefomgeving in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
worden opgenomen. Dat betreft ook de onderwerpen die in de
uitvoeringspraktijk worden geassocieerd met hoge onderzoekslasten. Een bijkomend voordeel hiervan is dat de maximale
planinvulling niet onderzocht hoeft te worden. De gevolgen voor
de fysieke leefomgeving zijn immers beperkt tot de grenzen die
het bestemmingsplan aangeeft.
• De mogelijkheid om te werken met open normen, waarvan de
uitleg afhankelijk is van beleidsregels (artikel 7c, leden 6/7).
• Het ‘uitzetten’ van het uitvoerbaarheidsvereiste voor dit
­experiment (artikel 7c, lid 9, onder b).
• De mogelijkheid om het akoestisch onderzoek af te stemmen op
het detailniveau van het bestemmingsplan en eventuele hogere
waarden rechtstreeks in het plan te verwerken (artikel 7c, lid 9,
onder a, sub 2).
• De mogelijkheid om een exploitatieplan bij de afgifte van een
omgevingsvergunning voor bouwen vast te stellen (artikel 7c lid
10).
• Bestemmingsplanactiviteit: dit instrument biedt de mogelijkheid
om een nader afwegingsmoment vorm te geven en biedt daarmee
de garantie dat op een later tijdstip gedetailleerd onderzoek
wordt uitgevoerd. De aard en omvang van het onderzoek hangt
uiteraard samen met de beoordelingsregels die met het oog op de
in het bestemmingsplan opgenomen randvoorwaarden door het
bevoegd gezag zijn opgesteld. De bestemmingsplanactiviteit
wordt mogelijk in de 16de tranche opgenomen. Naar verwachting
kan vanaf begin 2018 van dit instrument gebruik worden gemaakt.

30 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Daarnaast moet bedacht worden dat in de huidige praktijk onderzoek in sommige gevallen ook al gefaseerd wordt uitgevoerd.
Een goed voorbeeld hiervan is het thema archeologie. In het kader
van de vaststelling van een bestemmingsplan wordt vaak bureau­
onderzoek uitgevoerd, op basis waarvan een archeologische
­verwachtingswaarde wordt toegekend. Als zich een concreet
­initiatief aandient wordt, afhankelijk van de verwachtingswaarde,
een archeologisch veldonderzoek verricht.

De onderzoekslasten voor het bestemmingsplan Scheveningen
Haven (Den Haag) waren hoog. Er zijn in voorbereiding op het
bestemmingsplan 6.500 pagina’s onderzoek geproduceerd.
Dit betrof o.a.:
• Distributie Planologisch Onderzoek;
• Milieueffectrapport Scheveningen Haven;
• Passende beoordeling Scheveningen Haven;
• Aanvulling Milieueffectrapportage en Passende beoordeling;
• Mitigatieplan Scheveningen Haven;
• Achtergrondrapport Verkeer;
• Achtergrondrapport geluid industrielawaai;
• Achtergrondrapport geluid wegverkeerslawaai;
• Achtergrondrapport geluid rotonde Zeesluisweg;
• Achtergrondrapport luchtkwaliteit;
• Achtergronddocument ecologie;
• Achtergronddocument water;
• Ruimtelijke inpasbaarheid bedrijvigheid;
• Onderzoek naar windklimaat op loop- en verblijfsniveau
en nautische effecten;
• Bezonningsonderzoek dakopbouwen en bouwplannen;
Akoestisch onderzoek Scheveningen Haven
Benadrukt wordt dat binnen het experiment het onderzoek naar
genoemde thema’s niet achterwege kan blijven, maar dat het
onderzoek minder gedetailleerd hoeft te zijn. Dit levert een flinke
kostenbesparing op.

Het akoestisch onderzoek Scheveningen Haven

Praktijkervaringen

Door meerdere gemeenten wordt op dit moment geëxperimenteerd
met het faseren van onderzoek, onder andere door:
1 Gemeente Den Haag: De Binckhorst;
2 Gemeente Almere: Oosterwold;
3 Gemeente Meierijstad: Chv-terrein Veghel;
4 Gemeente Alphen aan den Rijn: Rijnhaven Oost;
5 Gemeente Zaanstad: Hembrugterrein;
6 Gemeente Venlo: Erkenkamp;
7 Gemeente Oldenzaal: Binnenstad.
Deze gemeenten hebben het principe van faseren van onderzoek al
in meer of mindere mate toegepast of hebben hier een duidelijke
visie op. Hieronder worden enkele voorbeelden besproken.
Den Haag: De Binckhorst

De Binckhorst kan in de huidige situatie worden gekenschetst als
een binnenstedelijk bedrijventerrein met deels hoge milieu­
categorieën. De ambitie is om het gebied op organische wijze te
trans­formeren tot een gemengd woon-werkgebied. Vanuit milieukundig oogpunt best een uitdaging, omdat het woon- en leefklimaat
van nieuwe bewoners wel in orde moet zijn en andersom, bestaande
bedrijven niet onevenredig mogen worden beperkt als gevolg van
de nieuwe functies in het gebied. De gemeente Den Haag heeft een
slimme en innovatieve aanpak bedacht in relatie tot het thema
onderzoeken. In plaats van een vaag en omvangrijk programma
door te rekenen, zijn allereerst de ambities voor alle onderdelen van
de fysieke leefomgeving in beeld gebracht. Per thema en per deel­
gebied zijn zo de gewenste kwaliteit bepaald. Benadrukt wordt dat
de bestuurlijke afwegingsruimte wordt beperkt door wettelijke
randvoorwaarden en regels. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk hogere
waarden te verlenen die afwijken van de maximaal te ontheffen
waarde op grond van de Wet geluidhinder. Door functies afhankelijk
te stellen van randvoorwaarden in het plan ontstaat ruimte om het
onderzoek gefaseerd uit te voeren. Het nader afwegingsmoment dat
op deze manier ontstaat wordt gekoppeld aan een vergunningplicht. De aanvraag wordt getoetst aan de hand van de beoordelings­
regels en de eventueel daaraan gekoppelde beleidsregels. Met de
verbrede reikwijdte kunnen de uiteindelijke keuzes per thema
­(uitgedrukt in randvoorwaarden, normen en spelregels) rechtstreeks in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte w
­ orden
verankerd. Hiermee wordt verzekerd dat de beoogde k­ waliteit ook
daadwerkelijk wordt behaald.
In het kader van het bestemmingsplan zijn op een globaal niveau
onderzoeken uitgevoerd (of-vraag). Bij de fase van vergunning­
verlening kan gedetailleerd onderzoek nodig zijn om te kijken op
welke wijze het initiatief ingepast wordt in het gebied (hoe-vraag).
Faseren van onderzoek betekent ook dat de gemeente en potentiële
initiatiefnemers anders met elkaar moeten gaan samenwerken.
Partijen hebben elkaar nodig om initiatieven tot een succes te
maken. Om initiatiefnemers een handreiking te doen en meer
zekerheid vooraf te bieden, biedt het plan de mogelijkheid
gebruiksruimte te reserveren nog voordat een formele procedure
(aanvraag omgevingsvergunning) wordt gestart. Deze reservering

geldt een jaar en biedt partijen de gelegenheid om in relatieve rust
hun plannen uit te werken zonder daarbij het risico te lopen dat
gebruiksruimte wordt weggesnoept door een derde. Hiermee wordt
voorkomen dat burgers en bedrijven veel plankosten maken zonder
dat daar wat tegenover staat. De gemeente heeft hiermee een
instrument in handen waarmee de rechtszekerheid voor ontwikkelende partijen wordt vergroot. Rechtszekerheid en flexibiliteit gaan
daarmee hand in hand.
Almere: Oosterwold

Oosterwold is een gebied van 4.300 hectare landbouwgrond tussen
Almere en Zeewolde. De gemeente zet in op de transformatie tot
groen woon-werkgebied, zonder daarbij zelf een actieve rol in te
nemen. Initiatiefnemers zijn in hoge mate zelf verantwoordelijk
voor de ontwikkeling van hun perceel. Dit betekent dat naast het
doen van onderzoek, initiatiefnemers ook zelf infrastructuur moeten
aanleggen (groen, water, wegen en riolering). Om deze reden wordt
deze vorm van planologie ‘doe-het-zelfplanologie’ genoemd.
Almere vindt het passend bij de gekozen ontwikkelstrategie dat
initiatiefnemers het milieukundig onderzoek zelf uitvoeren.
De beschrijving van de milieuthema’s in het bestemmingsplan is
gebaseerd op het milieueffectrapport dat in het kader van de structuurvisie is opgesteld. Benadrukt wordt dat deze aanpak niet zonder
meer kan worden toegepast. Afhankelijk van het type project en
gebied, kan het nodig zijn dat nader onderzoek wordt uitgevoerd.
Bedacht moet worden dat het bestemmingsplan een juridisch
­document is. Wetgeving op het vlak van bijvoorbeeld geluid en
externe veiligheid stellen eisen aan de manier waarop met deze
onderwerpen in het bestemmingsplan wordt omgegaan. Voor
geluid geldt dat als er hogere waarden nodig zijn, deze in het
bestemmingsplan worden verwerkt. De verbrede reikwijdte biedt
daarbij de mogelijkheid om deze rechtstreeks in het bestemmingsplan te verwerken in plaats van dat hier een afzonderlijk besluit voor
moet worden genomen.
Om initiatiefnemers vooraf duidelijkheid te bieden over het type
onderzoek dat moet worden verricht, heeft de gemeente ‘beslis­
bomen’ in het plan opgenomen. Ten aanzien van het thema
‘milieu­hinder’ geldt bijvoorbeeld dat initiatiefnemers hinder
mogen veroorzaken tot op de perceelsgrens. De handreiking
‘Bedrijven en milieuzonering’ van de VNG vormt daarbij de basis
voor het bepalen van de hindercontouren. Van deze regel kan
­worden afgeweken als initiatiefnemers met elkaar overeenkomen
dat hinder over elkaars perceelsgrenzen heen wordt geaccepteerd.
Hiervoor moet een zogenaamde ‘burenprocedure’ worden door­
lopen. Daarbij moet aan vier voorwaarden worden voldaan:
• Er moet een gezamenlijk verzoek worden gedaan door de
­betrokken eigenaren;
• Het verzoek wordt gedaan in de vorm van een aanvraag om
één omgevingsvergunning;
• Er wordt voldaan aan de regels uit de Wet milieubeheer;
• Er wordt voldaan aan de voorwaarden die zijn opgenomen in de
beslisboom ‘vrijwillige acceptatie hinder’, die onderdeel uitmaakt van de regels van het plan.
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 31

Figuur 3.1: Werking mengpaneel. Het (milieu)kundig onderzoek richt zich op het in beeld brengen van de huidige situatie. Op basis
hiervan én beleidswensen en ambities wordt de gewenste kwaliteit vastgesteld. Flexibiliteit of afwegingsruimte is ingebouwd door onder
voorwaarden van de gewenste kwaliteit te kunnen afwijken.

Veghel: Chv-terrein

Het Chv-terrein is een voormalig industrieterrein aan de Noordkade
in Veghel. Het terrein heeft samen met de aanleg van de ZuidWillemsvaart een prominente rol gespeeld in de ontwikkeling van
Veghel. De locatie wordt niet langer gebruikt voor industriële of
bedrijfsmatige doeleinden. Vanwege het cultuurhistorisch belang
van het terrein, is besloten om nieuwe functies te zoeken voor het
bestaande, cultuurhistorisch waardevolle, bebouwingsensemble.
Er is daarbij gekozen voor een thematische benadering: kunst,
cultuur en food. Hierbinnen is een breed scala aan functies mogelijk,
waarvan nu nog niet duidelijk is waar ze een plek zullen krijgen in
het plangebied. Er is dan ook gekozen voor een globaal bestemmings­
plan, dat geënt is op het beginsel van uitnodigingsplanologie.
De gemeente Meijerijstad heeft het thema onderzoekslasten
­pragmatisch benaderd. In beginsel streeft de gemeente ernaar de
milieukundige onderzoeken zo compleet mogelijk uit te voeren.
Voor een aantal thema’s bleek dit niet mogelijk, omdat te weinig of
geen informatie voorhanden was. Het gaat om de thema’s geluid,
parkeren en verkeersontsluiting. Het plan bevat een aantal waar­
borgen om op deze thema’s te kunnen sturen en zodoende een
veilige en gezonde fysieke leefomgeving te kunnen garanderen.
Allereerst bevat het plan een meldingsplicht. Ontwikkelingen die
van invloed zijn op de fysieke leefomgeving zijn pas toelaatbaar
indien voorafgaand een melding bij de gemeente is ingediend.
Daarnaast bevat het plan een monitoringsverplichting. Periodiek
moet door een privaatrechtelijke beheerentiteit aan de gemeente
verslag worden uitgebracht, gebaseerd op feitelijk onderzoek over
de hiervoor genoemde aspecten. Het onderzoek is niet vormvrij,
maar moet voldoen aan door de gemeente opgestelde randvoorwaarden die zijn vastgelegd in beleidsregels. Daarmee is geborgd
dat het onderzoek voldoet aan kwaliteitseisen, hetgeen de rechts­
32 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

zekerheid ten goede komt. De gemeente Meijerijstad maakt slim
gebruik van de ruime mogelijkheden die het instrument beleids­
regels biedt. Naast de uitleg van wettelijke normen, kunnen
­beleidsregels ook betrekking hebben op de afweging van belangen
en – zoals hier het geval is – op de vaststelling van feiten.
Maassluis: De Kade

In het gebied De Kade is momenteel een industrieel bedrijf gevestigd
in een hoge milieucategorie. Het gebied grenst aan de dijk, die
fungeert als waterkering voor de aangrenzende Nieuwe Waterweg.
Zowel de eigenaar van het terrein, tevens de initiatiefnemer, als de
gemeente willen, na beëindiging van de bestaande bedrijfsactivi­
teiten, het gebied transformeren tot een gemengd woon- en werkgebied: wonen in een aantrekkelijke omgeving, met een cluster van
voorzieningen en lichte bedrijfsactiviteiten in de directe omgeving
die tegelijk voor werkgelegenheid zorgen. In een beeldkwaliteitsplan is de beoogde ontwikkelingsrichting en ontwerpuitgangspunten
voor het groene raamwerk, de percelenstructuur en de wijze van de
bebouwing van het gebied beschreven. Gekozen is voor de inrichting
van het woongebied in lussen in een groene inbedding met recreatieve gebruiksmogelijkheden die aansluiten op de bestaande dijk.
Het woongebied krijgt een hoge belevingswaarde door een oriëntatie
van het gebied op het aangrenzende water. In het plan wordt een
goed woon- en leefklimaat vanuit de verschillende milieuaspecten
gewaarborgd en tevens biedt het plan een flexibel en integraal kader
voor de organische ontwikkeling van de locatie. De planregeling
bevat onder verwijzing naar het geïntegreerde beeldkwaliteitsplan
een gebiedsbeschrijving met algemene bindende uitgangspunten
en kwaliteitseisen voor het gebied. Bepaald is dat bij bouwactiviteiten
aan het beeldkwaliteitsplan dient te worden voldaan. In de planregels
zijn bouwstenen opgenomen die deze uitgangspunten concretiseren
en bouwstenen waarmee met een omgevingsvergunning van deze

uitgangspunten kan worden afgeweken. Het plan biedt binnen
de vastgestelde kaders wat betreft het aantal (maximaal 600), de
situering en vormgeving van de woningen en de toegestane overige
voorzieningen (o.a. klein­schalige bedrijvigheid, detailhandel,
­horeca en maatschappelijke en culturele functies; maximaal
4.000 m2) een grote mate van flexibiliteit. Gestuurd wordt met
maximale maatvoeringen voor hoogte, diepte, onderlinge afstanden
en oppervlakten, met maximale percentages van soorten woningen
en maximale oppervlakten voor de afzonderlijke toegestane overige
voorzieningen. De planregels bevatten overzichtelijke tabellen
waarin de geldende voorwaarden en mogelijkheden zijn opgenomen.
Daarnaast zijn duidelijke ­voorwaardelijke verplichtingen opgenomen
met betrekking tot de beëindiging van de huidige bedrijfsactiviteiten,
de realisering van groenvoorzieningen (groene zones) binnen het
woongebied, de realisering van een ontsluitingsweg en de realisering
van overige voorzieningen binnen het woon- en werkgebied met
gemengde functies.

Artikel 4 Kwaliteitseisen voor het gebied
(…)
5. In het transformatiegebied worden vijf groene, robuuste
zones gerealiseerd en in stand gehouden, die:
a. gelijkwaardig zijn voor wat betreft vorm en grootte;
b. de zone ‘Woongebied’ verdelen in door het groen van
elkaar gescheiden bebouwde ‘eilanden’ of ‘schier­
eilanden’ die gelijkwaardig zijn voor wat betreft vorm
en grootte;
c. elk een groene corridor (verbinding) vormen tussen
enerzijds het water met het daaraan grenzende
openbare gebied en anderzijds de zone ‘Woon- en
werkgebied met gemengde functies’ en/of de gebieden
waar de schiereilanden elkaar raken;
d. een wigvorm hebben, die breder wordt richting de
Nieuwe Waterweg.
Deze regel wordt geconcretiseerd in artikel 5.4.

De Kade, Maassluis

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 33

Artikel 5, lid 5.4 Groene zones (voorwaardelijke
verplichting)
1.	Het gebruik van gronden en het verrichten van activiteiten
is uitsluitend toegestaan indien daardoor realisatie van de
groene zones overeenkomstig het bepaalde in dit artikel
niet onmogelijk wordt gemaakt.
2.	Gebruik van gronden en gebouwen overeenkomstig het
plan is uitsluitend toegestaan indien binnen vijf jaar na
verlening van de eerste omgevingsvergunning voor de
activiteit bouwen in een ‘eiland’ of ‘schiereiland’ als
bedoeld in artikel 4, de groene zones aan weerszijden van
dit (schier)eiland gerealiseerd zijn overeenkomstig het
bepaalde in dit artikel. Wordt hieraan niet voldaan, dan
wordt het gebruik van gronden en gebouwen geacht in
strijd te zijn met het bestemmingsplan.
3.	De groene zones worden gerealiseerd ter plaatse van de
aanduiding ‘groene zone’ of binnen een afstand van
50 meter ter weerszijden daarvan, mits:
a. de oppervlakte van de groene zone daarbij niet wordt
verkleind;
b. de breedte aan de noordzijde overeenkomstig de
aangeduide zone minimaal 3 meter bedraagt;
c. de verhouding tussen de breedte aan de noordzijde en
de zuidzijde 1:6 of meer bedraagt;
d. de functie van scheiding van de (schier)eilanden
behouden blijft.
4.	Realisatie van vier groene zones in plaats van vijf is
toegestaan indien de totale oppervlakte van de groene
zones daarbij niet wordt verkleind ten opzichte van de
aangeduide groene zones en indien voor het overige
voldaan wordt aan het voor de groene zones in artikel 4
bepaalde.
5.	De groene zones worden vormgegeven als een park en/of
(bos)plantsoen, met bijvoorbeeld gazons, speel- en
ligweiden, bossages, bomen/bos, beplanting en/of
waterpartijen.
6.	Binnen de groene zones zijn verhardingen ten behoeve
van langzaam verkeer en voorzieningen ten behoeve van
recreatief medegebruik, zoals speelvoorzieningen,
zitgelegenheden e.d., en waterhuishoudkundige
­voor­zieningen toegestaan. De andere in tabel A en B
van artikel 5.1 genoemde functies en voorzieningen
(­waar­onder begrepen tuinen en erven bij deze functies)
zijn derhalve niet toegestaan.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Het beperken van onderzoekslasten is een belangrijk thema in de
Omgevingswet. Dit wordt geoperationaliseerd langs drie lijnen, te
weten:
1. Faseren van onderzoek;
2. Hergebruik van onderzoeksgegevens en gebruik van
monitoringsgegevens;
3. Werken met vuistregels, expertadvies en drempelwaarden (NIBM).
34 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

In de concept-nota’s van toelichting bij het Omgevingsbesluit en
het Besluit kwaliteit leefomgeving is nauwkeuriger omschreven op
welke manier onderzoekslasten kunnen worden beperkt. De mogelijkheden op grond van artikel 7c sluiten goed aan op de nieuwe
werkwijze onder de Omgevingswet. De Omgevingswet biedt de
ruimte om het detailniveau van onderzoek af te stemmen op het
detailniveau van het plan.

3.4
Planperiode van 20 jaar
Mogelijkheden
Een bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kent een looptijd
van 20 jaar. Hiermee beschikt u over een belangrijke ‘plus’ om
uitnodigingsplanologie ook daadwerkelijk in de praktijk te kunnen
brengen. De wettelijk vastgestelde plantermijn van 10 jaar vormt nu
vaak een belemmering. Plannen stranden, omdat niet aannemelijk
kan worden gemaakt dat de ontwikkelingen, waarin het bestemmingsplan voorziet, binnen 10 jaar gerealiseerd kunnen worden.
De verlengde looptijd is net dat extra steuntje in de rug om de
­uitvoerbaarheid wel aannemelijk te kunnen maken. Overigens
bevat artikel 7c in het negende lid ook een bepaling, op grond
­waarvan juist van dit criterium (artikel 3.1.6, eerste lid, onder f, en
vijfde lid, onder c, Bro) kan worden afgeweken. In de toelichting
van het bestemmingsplan hoeft geen beschrijving te worden
­opgenomen over de uitvoerbaarheid van het plan. Dit neemt niet
weg dat het plan wel uitvoerbaar moet zijn. De combinatie van deze
mogelijkheden biedt daarmee een goede mogelijkheid om uitnodigingsplanologie en organische gebiedsontwikkeling te faciliteren.

Praktijkervaringen
Het merendeel van de gemeenten maakt gebruik van de verlengde
looptijd. Dit geldt in ieder geval voor:
1. Almere, Oosterwold en Almere Weerwater;
2. Den Haag, De Binckhorst;
3. Weesp, Bloemendalerpolder;
4. Noord-Brabant, Logistiek park Moerdijk;
5. Zaanstad, Hembrug;
6. Urk, Schokkerhoek;
7. Noordwijkerhout, BAVO-terrein;
8. Maassluis, De Kade.
Voor al deze plannen geldt dat ze naar aard en omvang zo complex
zijn, dat niet aannemelijk kan worden gemaakt dat ze binnen 10 jaar
gerealiseerd kunnen worden.
Actualiseringsplicht

Vanuit de praktijk is gevraagd naar de relatie tussen de verlengde
planperiode en de actualiseringsplicht voor bestemmingsplannen.
Het tweede lid van artikel 7c wordt door een aantal gemeenten zo
gelezen dat de verlengde planperiode na aanwijzen van een gebied
als bedoeld in artikel 7c ook van toepassing is op reeds voor dat

Bavo-terrein, Noordwijkerhout

gebied vastgestelde plannen. Redelijkerwijs hoeven deze plannen
voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet niet meer geactualiseerd te worden, zo wordt geredeneerd. Dit stelt gemeenten in
staat om de blik vooruit te werpen en zich te richten op de overgang
naar het nieuwe instrument omgevingsplan.
Hoewel deze interpretatie niet gevolgd kan worden heeft de wetgever
wel sympathie voor de achterliggende gedachte, getuige het feit dat
begin 2017 een wetsvoorstel in behandeling is genomen om de
actualiseringsplicht van 10 jaar te schrappen.1 Dit betekent dat
vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet
bestaande bestemmingsplannen, waarvan de looptijd van 10 jaar is
verstreken, niet behoeven te worden geactualiseerd. Voorwaarde
hierbij is wel dat het betreffende bestemmingsplan digitaal moet
zijn vastgesteld (SVBP 2006-2012/maar ook oudere plannen ontsloten
via een pdf ). Het is de vraag wat dit betekent voor de beoordeling
van bestemmingsplannen op de uitvoerbaarheid. In de Memorie
van Toelichting bij het wetsvoorstel is hieraan geen aandacht besteed,
maar wordt verwezen naar het anticiperen op de Omgevingswet,
waarin voor het omgevingsplan ook niet langer een actualiseringsplicht zal gelden.
In de huidige situatie benadert de rechter het uitvoerbaarheidsvereiste met terughoudendheid, waarbij bezien wordt of de planwetgever zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen
dat niet op voorhand duidelijk is dat de in het bestemmingsplan

1

voorziene ontwikkelingen binnen de planperiode niet kunnen of
zullen worden uitgevoerd. Ook na het schrappen van de actualiseringsplicht geldt in het licht van de algemene beginselen van
behoorlijk bestuur de eis dat een besluit zorgvuldig en voldoende
rechtszeker moet zijn. Dit betekent dat een bestemmingsplan niet
evident onuitvoerbaar mag zijn en dat in het licht hiervan moet
worden voorkomen dat belanghebbenden worden geconfronteerd
met onuitvoerbare bestemmingen (evenwichtige toedeling van
functies aan locaties). De memorie van toelichting bij de
Omgevingswet stelt hierover dat bij het toevoegen van een nieuwe
functie aan een locatie de gemeenteraad uitsluitend moet beoor­
delen of de nieuwe functie uit oogpunt van evenwichtige toedeling
van functies aan locaties aanvaardbaar is en of er objectieve
­belemmeringen zijn, waarvan op voorhand aannemelijk is dat die
niet binnen een redelijke termijn zullen worden weggenomen.
Waar de grens ligt zal in de jurisprudentie nader worden bepaald.
Dat betekent veel casuïstiek, hetgeen de duidelijkheid en voor­
spelbaarheid van ruimtelijke plannen niet groter maakt. De nu
geldende planperiode van maximaal 20 jaar die aan bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte is toegekend biedt in dit opzicht
tot op zekere hoogte rechtszekerheid.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Een van de vernieuwingen ten opzichte van de Wro is dat de
Omgevingswet geen verplicht actualiseringsritme voorschrijft voor
het omgevingsplan. Er is geen wettelijke planperiode meer, ook niet
de verlengde planperiode die het experiment mogelijk maakt.

Wetsvoorstel van 30 januari 2017, Kamerstukken II 2016/2017, 34666, nr. 2.
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 35

Hiervoor zijn meerdere redenen aan te wijzen.
1. Allereerst wordt hiermee gehoor gegeven aan een veelgehoorde
roep uit de praktijk. De looptijd van 10 jaar wordt als een te strak
keurslijf ervaren. Complexe ontwikkelingen en transformaties
kunnen vaak niet binnen deze termijn worden gerealiseerd.
2. Ook past een dwingende uitvoeringstermijn niet bij uitnodigingsplanologie en een faciliterende rol van de overheid. De regering
vindt dat het niet bij uitnodigingsplanologie past dat in een
omgevingsplan opgenomen functies binnen een bepaalde
­termijn daadwerkelijk moeten worden verwezenlijkt.
3. Het omgevingsplan heeft, meer nog dan het bestemmingsplan,
het karakter van een verordening. Het omgevingsplan wordt
voortdurend geactualiseerd en/of gewijzigd, maar in ieder geval:
• als dit volgt uit instructieregels van het Rijk of de provincie;
•	na afgifte van een omgevingsvergunning, waarbij wordt
­afgeweken van het omgevingsplan.
Het is met andere woorden een voortdurende zorg voor gemeenten
om het omgevingsplan actueel te houden. De aandacht, capaciteit
en inzet kan daarbij gericht worden op die onderdelen van het
omgevingsplan waar actualisering nodig is.

3.5
Voorlopige bestemming
Mogelijkheden
Bij de flexibele invulling van een plangebied kan tijdelijk gebruik
een belangrijke aanvullende rol vervullen. De gebruikelijke termijn
van vijf jaar is dan, mede gelet op de verlengde planperiode van
20 jaar, wat kort (artikel 3.2 Wro). Dit geldt vooral voor langlopende
gebiedsontwikkelingen, zoals transformaties in bestaand stedelijk
gebied. Daarom is binnen het experiment de termijn van voorlopige
bestemmingen verruimd van 5 naar 10 jaar. Dat geeft nog meer
speelruimte aan u en initiatiefnemers.

Praktijkervaringen
De gemeente Soest heeft gebruik gemaakt van deze mogelijkheid in
het bestemmingsplan voor Soesterberg Noord. Al circa 10 jaar is
bekend dat dit bedrijventerrein zal verkleuren naar een (gemengd)
woongebied met als achterliggend doel om het nieuwe woongebied
op de voormalige vliegbasis Soesterberg aan te sluiten op de
bestaande dorpskern. De gemeente Soest biedt een aantal bedrijven
in het plangebied via een voorlopige bestemming (kameleon­
bestemming genoemd in het plan) de mogelijkheid om hun
bedrijfsactiviteiten nog langer, maar minimaal 5 jaar en maximaal
10 jaar, uit te oefenen. Na deze periode wordt de maximaal toegestane
milieucategorie van rechtswege teruggebracht. De definitieve
bedrijfsbestemming en de woonbestemming verhouden zich goed
tot elkaar. Het voordeel van deze constructie is volgens de gemeente
dat bedrijven hun bedrijfsvoering niet onnodig vroeg hoeven aan te
passen en dat de gemeente geen onnodig hoge kosten hoeft te
vergoeden.
36 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Als fictief voorbeeld kan daarnaast een agrarisch gebied worden
genomen, ingeklemd tussen een snelweg en een kanaal. De gemeente
is van plan het gebied in de loop van de tijd (vanaf 2025) te transformeren tot hoogstedelijk woon-werkgebied. De komende 10 jaar
staan in het teken van tijdelijk gebruik, waarbij functies met een
maatschappelijke meerwaarde worden toegelaten. Daarbij moet
worden gedacht aan zonneparken, schooltuinen en horeca. In het
bestemmingsplan kunnen voorlopige bestemmingen worden
­opgenomen om dit tijdelijke gebruik mogelijk te maken.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Een van de vernieuwingen van de Omgevingswet is dat het omgevingsplan net als een “normale” verordening geen looptijd kent.
Het generieke actualiseringsritme van 10 jaar wordt losgelaten.
In het omgevingsplan kunnen diverse regels worden opgenomen.
Er gelden geen beperkingen voor het verbinden van een looptijd
aan een functie.

3.6
Opnemen lokale verordeningen
Mogelijkheden
De verbrede reikwijdte maakt het mogelijk om onderwerpen die
gemeenten nu nog in lokale verordeningen regelen op te nemen in
het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Naar verwachting
leidt dat tot minder en beter op elkaar afgestemde regels. Dat is wel
zo gemakkelijk voor burgers die in één oogopslag willen zien wat
er mag en kan op een locatie. Het vierde lid van artikel 7c bevat de
grondslag om lokale verordeningen, die gebaseerd zijn op de
Gemeentewet, in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte te
integreren.

Praktijkervaringen
Er wordt breed geëxperimenteerd met deze mogelijkheid. Ook zijn
veel gemeenten enthousiast om een experiment te starten. De
mogelijkheid om het bestemmingsplan te verbreden met lokale
regels op het terrein van de fysieke leefomgeving, wordt toegepast
in ontwikkelingsgerichte plannen, maar vooral ook voor op beheergerichte delen van de gemeente (Gooise Meren, Soest, Deventer,
Boekel, Assen, Borsele). Bij het verbreden van de reikwijdte met
lokale regels komen gemeenten voor meerdere uitdagingen en
vragen te staan. Welke dat zijn wordt hieronder beschreven aan de
hand van de aanpak van de gemeente Gooise Meren (t/m 31 januari
2015: gemeente Bussum) en de gemeente Assen. Assen richt zich
daarbij op een beperkt deel van het grondgebied: De Haar West,
waarin ook het TT-circuit is gelegen.
• Welke onderwerpen moeten/mogen/kunnen in een omgevingsplan worden geregeld?
• Is er een werkwijze denkbaar, waarbij een zinvolle afbakening
wordt gemaakt tussen onderwerpen die in het omgevingsplan en
die in een verordening worden geregeld?

Soesterberg Noord, Soest

• Digitalisering: op welke wijze kan het plan digitaal worden gepresenteerd en welke keuzes moeten in dat kader worden gemaakt;
• Vermindert de appellabiliteit van het omgevingsplan de slagkracht
van gemeenten? Verordeningen zijn immers nu niet appellabel.
Voor beide gebieden zijn nog geen uitgewerkte regelingen beschikbaar. Wel beschikt de gemeente Assen over een concept-regeling,
maar deze is nog niet publiek toegankelijk. In verband met her­
indeling van de gemeente Bussum in de gemeente Gooise Meren is
het proces ­rondom het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
gestagneerd. Dit neemt niet weg dat beide gemeenten ver zijn in
het denkproces om te komen tot een omgevingsplan. Hieronder
wordt de aanpak beschreven die is gehanteerd om tot een selectie
van onderwerpen te komen die zich lenen voor opname in het
omgevingsplan, ­inclusief de daarbij behorende dilemma’s.
Het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte voor Gooise Meren
wordt binnen de huidige wettelijke kaders van het Besluit uitvoering
Chw en de Wro zoveel mogelijk opgezet als een omgevingsplan in
de zin van de toekomstige Omgevingswet. Het omgevingsplan bevat
volgens deze wet regels over (activiteiten die gevolgen hebben of
kunnen hebben voor) de fysieke leefomgeving. De gemeentelijke
regelingen die nu zijn opgenomen in bestemmingsplannen, welstandsbeleid en verordeningen e.d. gaan op in het omgevingsplan.

Doelstelling van het Omgevingsplan Bussum is:

Het laten gelden van één uniforme en integrale regeling op het
gebied van de fysieke leefomgeving voor het gehele grondgebied
van Bussum, waarbij zoveel mogelijk gemeentelijke regelingen
worden geïntegreerd en waarbij sprake is van optimale raadpleegbaarheid voor alle doelgroepen en gebruikers van het plan, maar
met name voor de inwoners van Bussum.

Eén van de achtergronden van deze doelstelling is de wens van
optimale dienstverlening aan de burger. Dit maakt het gewenst
zoveel mogelijk regelingen te integreren in het omgevingsplan.
Voordeel daarvan is dat bijvoorbeeld bij een bouwplan, een burger of
architect niet het bestemmingsplan op www.ruimtelijkeplannen.nl,
de bouwverordening op www.overheid.nl onder ‘lokale regel­geving’,
de welstandsnota op de gemeentelijke website etc. hoeft te raad­
plegen en zelf de samenhang tussen deze regels moet zoeken, maar
dat alle regels met betrekking tot die bouwactiviteit op één plek in
samenhang staan.
Voor de gemeente Assen spelen vergelijkbare doelstellingen een rol.
Net als de gemeente Gooise Meren streeft de gemeente Assen naar
een overzichtelijke, duidelijke en leesbare regeling. Om die reden
zal de gemeente Assen het plan via een eigen viewer ontsluiten.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 37

TT-circuit, Assen

Om te bepalen welke regelingen in het omgevingsplan worden
opgenomen, zijn de volgende stappen doorlopen:
1. Bepalen welke regelingen onderwerpen bevatten die betrekking
hebben op en voldoende relevant zijn voor (de inrichting van) de
fysieke leefomgeving;
2. Bepalen van het rechtskarakter van deze regelingen en als gevolg
daarvan bepalen in welk instrument onder de Omgevingswet de
betreffende regeling zal worden opgenomen;
3. Bepalen wat het motief van de regeling is;
4. Bepalen wie het bevoegd gezag ten aanzien van de betreffende
regels is.
1 Fysieke leefomgeving

In het wetsvoorstel van de Omgevingswet is geen definitie opgenomen van de fysieke leefomgeving, maar is wel een niet-limitatieve
opsomming gegeven van onderwerpen die in ieder geval behoren
tot de fysieke leefomgeving: bouwwerken, infrastructuur,
water(systemen), bodem, lucht, landschappen, natuur, cultureel
erfgoed. De Omgevingswet is gericht op het bereiken en in stand
houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een
goede omgevingskwaliteit, alsmede een doelmatig beheer, gebruik
en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving ter vervulling van
maatschappelijke functies. Deze formulering is ook gebruikt in
het Besluit uitvoering Chw om de verbrede reikwijdte van de
­experimentele bestemmingsplannen aan te geven.
Het wetsvoorstel van de Omgevingswet geeft daarmee al een bepaalde
houvast voor de vraag wat wel en wat niet onder de fysieke leef­
omgeving moet worden verstaan. Daarnaast kan uit de opsomming
38 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

van wetten die opgaan in de Omgevingswet (zie MvT p.303 e.v.)
worden afgeleid welke onderwerpen behoren tot de fysieke leefomgeving, hoewel dit op het niveau van de gemeentelijke regelingen
niet altijd duidelijkheid schept. In Bussum is de volgende werk­
definitie aangehouden voor de fysieke leefomgeving: “de ruimte
waarin we wonen, werken en recreëren”. Alle regels die daarop
betrekking hebben, komen in aanmerking voor opname in het
omgevingsplan.
Op basis van het voorgaande is al snel duidelijk dat naast het
bestemmingsplan, in ieder geval regels uit bijvoorbeeld de
Bouwverordening, Erfgoedverordening en Kapverordening in het
omgevingsplan kunnen worden opgenomen. Voorbeeld van een
verordening die wel raakvlakken heeft met de fysieke leefomgeving,
maar onvoldoende relevant geacht wordt in Bussum voor
(de ­inrichting van) de fysieke leefomgeving en dus voor opname in
het omgevingsplan is de Verordening Voorzieningen huisvesting
onderwijs. De huisvesting van onderwijs vindt natuurlijk plaats in
(gebouwen in) de fysieke leefomgeving, maar de verordening ziet
vooral op de bekostiging van deze voorzieningen. De onderwijs­
wetgeving waarop de verordening is gebaseerd, gaat ook niet op in
de Omgevingswet. Desalniettemin heeft de verordening ook
­betrekking op medegebruik van onderwijsvoorzieningen voor
andere doeleinden, wat deels ingegeven is vanuit een doelmatig
ruimtegebruik. Zie daarover punt 3 hierna (motief van de regeling):
deze efficiënte aanwending van de gebouwenvoorraad en het
­saneren van leegstand worden vooral vanuit kostenoverwegingen
gereguleerd.

Beoordeeld is ook of onderwerp en inhoud van de regelingen
(direct) betrekking hebben op de fysieke leefomgeving zelf, of
slechts (indirect) op afgeleide onderwerpen. In Bussum is besloten
(delen van) verordeningen die alleen financiële zaken regelen niet
mee te nemen, ook al zien deze wel op het fysieke domein. Denk
hierbij bijv. aan de subsidieregeling voor monumenten in de
Erfgoedverordening of in een Subsidieverordening, leges voor
ruimtelijke besluiten in de Legesverordening en de Verordening
Precariobelasting. Ook procedurele regelingen worden om deze
reden niet meegenomen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de
Planschadeverordening, waarin de procedure van afhandeling van
verzoeken om tegemoetkoming in planschade wordt geregeld.
2 Rechtskarakter van de regeling

In het onderstaande vereenvoudigde schema zijn de besluiten die in
het omgevingsplan worden opgenomen (algemeen verbindende
voorschriften) weergegeven tussen de andere soorten besluiten.
Besluiten =
Schriftelijke
publiekrechtelijke
rechtshandelingen

Beschikkingen =
Besluiten voor individuele
gevallen (gericht aan een
persoon of een specifieke
besloten groeppersonen)

Besluiten van
algemene strekking =
Besluiten gericht aan een
open groep personen

Algemeen verbindende
voorschriften =
Regels met rechtsnormen
die iedereen binden

Beleidsregels =
Regels over toepassing van
bevoegdheden, die alleen de
gemeente zelf binden

Individuele beschikkingen worden dus niet opgenomen, evenmin
als beleid dat in bijvoorbeeld de omgevingsvisie of in (omgevingsplan-interpreterende) beleidsregels wordt neergelegd. De welstandsnota wordt op basis van dit criterium opgedeeld in een
beleidsmatig deel, dat een plaats kan krijgen in de omgevingsvisie,
en een juridisch bindend deel dat als toetsingskader voor
­activiteiten een plaats krijgt in het omgevingsplan.
Het moet in het omgevingsplan gaan om regels die rechtstreekse
werking hebben voor burgers en hen binden of waar burgers
(direct of indirect) rechten aan kunnen ontlenen. Dit betekent dat
regelingen over feitelijke handelingen of regelingen die alleen
interne werking hebben (denk aan een handboek infrastructuur,
regeling voor vervanging straatmeubilair, een rioleringsplan), dus
regelingen waarop burgers geen beroep kunnen doen, niet worden
meegenomen.
3 Motief van de regeling

Regels worden altijd gesteld vanuit een bepaalde doelstelling.
Als die doelstelling niet is de zorg voor een veilige, gezonde fysieke
leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, dan is ervoor

gekozen de betreffende regeling niet te integreren in het omgevingsplan. De vraag wat onder het motief van de regeling moet
worden verstaan, heeft met name betrekking op het onderscheid
tussen fysieke leefomgeving en openbare orde.
Er kan zeker sprake zijn van een grijs gebied. Regels die bijvoorbeeld
worden gesteld ter voorkoming van criminaliteit, zorgen voor een
veilige leefomgeving. Dat is echter een andere veiligheid dan die
waarop de Omgevingswet doelt (risicovolle inrichtingen, constructieve veiligheid, brandveiligheid, voorkomen van overstromingen
e.d.). Om deze reden wordt de Verordening Cameratoezicht niet
meegenomen. Hoewel cameratoezicht effecten heeft in de leef­
omgeving en zich in het openbaar gebied afspeelt, worden de regels
hierover niet gesteld vanuit de doelstellingen van de Omgevingswet,
maar om de openbare orde en sociale veiligheid te bewaken en
criminaliteit te voorkomen of daartegen te kunnen optreden.
Sommige regelingen hebben meer motieven. Dan moet gekeken
worden naar het hoofdmotief. Als dat (regulering van activiteiten
in) de fysieke leefomgeving is, kan de regeling in zijn geheel in het
omgevingsplan worden opgenomen. Ook kan de regeling gesplitst
worden, hoewel dat vanuit de gedachte van integratie en de
­één-loket-gedachte zo min mogelijk zou moeten gebeuren.
Denk daarbij aan de huidige splitsing van de evenementenregeling
over bestemmingsplan (locatie, ruimtelijke uitstraling) en APV
­(opstelling kraampjes, plaatsing van dranghekken, crowdcontrol,
EHBO-posten etc.).
4) Bevoegd gezag

De Omgevingswet kent op gemeentelijk niveau alleen de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders als bevoegd
gezag. De Omgevingswet geeft geen regeling voor zaken waarin de
burgemeester het bevoegd gezag is. De burgemeester is vaak
bevoegd gezag in openbare orde-aangelegenheden (zie ook punt 3
hiervoor) en/of gevallen waarin heel snel moet kunnen worden
gehandeld. Regelingen waarin de burgemeester het bevoegd gezag
is, worden daarom niet in het omgevingsplan opgenomen. Dat
geldt voor de meeste onder punt 3 genoemde verordeningen en
bijvoorbeeld voor de Verordening Drank- en Horecawet. Deze ver­
ordening geeft regels over inrichtingen en zou als zodanig, naast
bijvoorbeeld milieuregels over inrichtingen, een plaats kunnen
hebben in een bestemmingsplan met (heel) brede reikwijdte, maar
omdat deze verordening uitgaat van de burgemeester als bevoegd
gezag, blijft deze regeling buiten het omgevingsplan.
Dilemma’s

Bij het bepalen welke verordeningen en andere regelingen kunnen
worden meegenomen in het omgevingsplan, zijn diverse vragen
gerezen, waarop hier kort wordt ingegaan.
De Afvalstoffenverordening die geldt in de gemeente Bussum is
vastgesteld door het algemeen bestuur van het Gewest Gooi en
Vechtstreek. Dit is een samenwerkingsverband op grond van de Wet
gemeenschappelijke regelingen, van negen gemeenten in de regio,
waaraan de gemeenten (c.q. gemeenteraden) bepaalde bevoegd­
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 39

heden hebben overgedragen. Het vaststellen van regels over afvalstoffen is derhalve geen bevoegdheid meer van de gemeenteraad
van Bussum, zodat daarover ook in het gemeentelijke omgevingsplan geen regels gesteld kunnen worden. Andere verordeningen,
zoals de Huisvestingsverordening, zijn in nauw overleg met de
regio opgesteld. Integratie in het omgevingsplan vereist dan ook
­afstemming met de betreffende gemeenten in de regio. In het
Omgevingsplan Bussum worden de verordeningen immers niet één
op één overgenomen, maar vindt integratie plaats met alle andere
regels, waarbij ook regels geschrapt en ingedikt worden en regels
thematisch geordend en samengevoegd worden.
Het stappenplan, zoals hiervoor weergegeven, levert niet altijd
direct uitsluitsel op. Verkeer is bijvoorbeeld een onderwerp dat
wordt geregeld in de Omgevingswet, maar veilig verkeersgedrag niet
(zie MvT p. 27 en p. 61). Parkeerexcessen, zoals geregeld in de APV,
hebben betrekking op het uiterlijk aanzien (ontsiering) van het
straatbeeld, maar ook op de verkeersveiligheid, bijvoorbeeld als
het gaat om het parkeren van grote voertuigen. Bekeken moet
dan worden welk motief leidend is. Dit geldt ook voor de
Wegsleepverordening.
Woonruimteverdeling behoort niet tot de reikwijdte van de Omge­
vingswet, maar de regeling voor woningsplitsing en -onttrekking in
de Huisvestingsverordening heeft wel een sterke overlap met de
ruimtelijke regeling waarbij functies aan locaties worden toegedeeld en waarbij het aantal woningen wordt gereguleerd. Om te
voorkomen dat toevoeging van een woning of functiewijziging
zowel aan het bestemmingsplan/omgevingsplan als aan de
Huisvestingsverordening moet worden getoetst met elk, indien van
toepassing, een eigen vergunningenstelsel, is ervoor gekozen deze
regeling toch te integreren. Een vergelijkbare redenering geldt voor
evenementen: één toetsingskader en vergunningstelsel heeft veel
voordelen boven splitsing over omgevingsplan en APV.
De Beheersverordening begraafplaatsen bevat een soort reglement
van orde voor begraafplaatsen en geeft daarnaast regels over graftoedeling, -indeling en -ruiming. Hoewel de verordening ook regels
geeft (c.q. de mogelijkheid geeft om nadere regels te stellen) over
grafzerken en dit bouwwerken zijn, is het de vraag of een dergelijk
reglement van orde en regels over het ruimen van graven in het
omgevingsplan toegevoegde waarde hebben. Er zijn weinig tot geen
raakvlakken met de rest van de regeling in het plan, zodat er ook
nauwelijks integratie mogelijk is. Voor de Marktverordening geldt
een vergelijkbare redenering, dit is met name een huishoudelijk
reglement waaraan de standplaatshouders zich moeten houden.
In de verordeningen wordt vaak de bevoegdheid gegeven aan
­burgemeester en wethouders om nadere regels te stellen. Als de
verordening in het omgevingsplan wordt opgenomen, is het
­wenselijk ook de betreffende nadere regels daarin een plaats te
geven of daaraan te koppelen.
De gemeente Assen werkt fasegewijs toe naar integratie van ver­
ordeningen. Gestart is met de relevante bepalingen uit de APV.
40 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Andere verordeningen, zoals bijvoorbeeld de Aansluitverordening
rioleringen, worden in een later stadium geïntegreerd. Er wordt
gewerkt van relatief eenvoudig naar complex.

Integratie van geurregels in het bestemmingsplan
Artikel 7c biedt de mogelijkheid om over de volle breedte
van de fysieke leefomgeving regels te stellen in het
bestemmingsplan. Ook maakt het vierde lid van artikel 7c
het mogelijk om lokale verordeningen die geheel of
gedeeltelijk betrekking hebben op de fysieke leefomgeving
in het plan te integreren. Vanuit dit perspectief was het voor
de gemeente Boekel een vanzelfsprekende keuze om de
geurverordening in het plan op te laten gaan. Daarbij was
het ook de bedoeling dat de geurregels een rol zouden
spelen bij de afgifte van een omgevingsvergunning voor
bouwen. Op het eerste gezicht een logische gedachte van de
gemeente. Bij nader inzien blijken er toch haken en ogen
aan te zitten. In de eerste plaats omdat de geurverordening
een verordening in medebewind is. Het experiment biedt
slechts de mogelijkheid om lokale regels (zoals bedoeld in
artikel 108 Gemeentewet) te integreren, ofwel regels die
uitsluitend door de gemeente kunnen worden gesteld. De
APV is hiervan een goed voorbeeld. Daarnaast leidt het
betrekken van geurregels bij de beoordeling van een
omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen tot een
ontoelaatbare doorkruising van de Wet geurhinder en
veehouderij en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (zie o.a. rechtsoverweging 3.1-3.3 ECLI:NL:RVS:2015:
3394 TBR 2015, 191, met gastnoot van mr. drs. E. Engelberts).
Om bovengenoemde reden is het verstandig om de
geurverordening als zelfstandige verordening te handhaven,
dan wel op zijn minst in de regels van het bestemmingsplan
te bepalen dat de geurregels in het plan moeten worden
aangemerkt als geurverordening in de zin van de Wet
geurhinder en veehouderij.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Het uitgangspunt van de Omgevingswet is integratie. Artikel 2.4
Omgevingswet bepaalt dat de gemeenteraad voor het gemeentelijk
grondgebied één omgevingsplan vaststelt waarin regels over de
fysieke leefomgeving worden opgenomen. In beginsel moeten alle
lokale regels over de fysieke leefomgeving in het omgevingsplan
worden geïntegreerd. Vanuit de praktijk werd al snel de vraag
gesteld welke verordeningen zich al dan niet (verplicht) lenen voor
opname in het omgevingsplan. Om deze vraag te beantwoorden is
de werkgroep ‘reikwijdte omgevingsplan’ ingesteld. In deze werkgroep zijn de VNG (inclusief vertegenwoordigers van de gemeenten),
IPO, VNO/NCW en de ministeries van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en Infrastructuur en Milieu, onder onafhankelijk
voorzitterschap van voormalig wethouder ruimtelijke ordening c.a.

Welke verordeningen?
Voorbeelden van verordeningen die op basis van de bovengenoemde stappen en afwegingen in aanmerking (kunnen) komen voor opname
in het omgevingsplan:
Wel

Niet

Afhankelijk van inhoud en keuze

APV:
ongeregeldheden, betogingen, verspreiden van
stukken, vertoningen, toezicht op openbare
inrichtingen, op inrichtingen voor nachtverblijf en
op speelgelegenheden, maatregelen tegen
overlast en baldadigheid, heling van goederen,
drugsoverlast, bestuurlijke ophouding,
veiligheidsrisicogebieden, cameratoezicht,
seksinrichtingen, straatafval, behoefte doen,
collecteren, venten

APV:
evenementen, vuurwerk, veiligheid op de weg

Afvalstoffenverordening
APV:
bruikbaarheid en aanzien weg, betreden van
plantsoenen, rijden over bermen, bepalingen
over dieren (deels), bescherming milieu,
natuurschoon en uiterlijk aanzien, parkeren,
standplaatsen ambulante handel, openbaar
water, crossterreinen

Beheersverordening begraafplaatsen
Bomenverordening (Kapverordening)
Bouwverordening

Bouwverordening:
procedure welstandscommissie

Brandbeveiligingsverordening
Erfgoedverordening
(Monumentenverordening)
Geurverordening
Huisvestingsverordening: woningsplitsing en
-onttrekking

Huisvestingsverordening:
overige onderwerpen

Ligplaatsenverordening
Marktverordening
Milieuverordening
Parkeerverordening
Reclameverordening
Rioleringsverordening
Speelautomatenverordening
Telecommunicatieverordening
Terrasverordening
Verordening Cameratoezicht
Verordening Naamgeving en nummering
(Straatnamenverordening)
Verordening Afvoer hemelwater en grondwater
Verordening Dode gezelschapsdieren (of
Destructieverordening)
Verordening Drank- en horecawet
Verordening Kabels en leidingen
Verordening Routering vervoer gevaarlijke
stoffen over de weg
Verordening Speelautomatenhallen
Verordening Standplaatsen
Winkeltijdenverordening
Wegsleepverordening

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 41

van Breda, de heer Alfred Arbouw, vertegenwoordigd. Het resultaat
van de werkgroep is een notitie (reikwijdte omgevingsplan), waarin
een driedeling wordt voorgesteld van onderwerpen die moeten,
kunnen en niet mogen worden opgenomen. Om tot een voor de
praktijk werkbare afbakening te komen, stelt de werkgroep de
volgende driedeling van onderwerpen voor:
1. Onderwerpen over de fysieke leefomgeving die plaatsgebonden
activiteiten betreffen, worden in het omgevingsplan opgenomen.
2. Regels over onderwerpen die de (fysieke) leefomgeving betreffen,
maar ook een ander motief kennen, kunnen in het omgevingsplan worden opgenomen, maar dat is niet verplicht en waar dit
inbreuk zou maken op de taken en bevoegdheden van de burgemeester zelfs niet toegestaan. Andere regels over de (fysieke)
leefomgeving die geen plaatsgebonden karakter hebben (zoals
zwerfvuil, incidentele mobiele evenementen van motorclubs) of
regels met een persoonsgebonden karakter worden evenmin
verplicht in het omgevingsplan geregeld. Dat kan wel.
3. Wat betreft de onderwerpen die niet in het omgevingsplan
­opgenomen mogen worden, kan worden gedacht aan onder­
werpen die niet de fysieke leefomgeving als motief hebben of
onderwerpen waarbij een regelgevende bevoegdheid exclusief
aan een ander orgaan toekomt, zoals de noodverordening­
bevoegdheid van de burgemeester.
Verder bevat artikel 2.7 Omgevingswet de grondslag om bij AMvB
gevallen van activiteiten aan te wijzen die niet in het omgevingsplan
geïntegreerd hoeven te worden. In de Memorie van Toelichting bij
artikel 22.3 van de ontwerp Invoeringswet Omgevingswet is
­beschreven dat met gebruikmaking van artikel 2.7 Omgevingswet in
het Omgevingsbesluit duidelijkheid zal worden gegeven over lokale
verordeningen die in het omgevingsplan kunnen of moeten worden
geïntegreerd. Gelet op de omvangrijke opgave waarvoor gemeenten
staat wordt een (ruime) overgangstermijn geboden. Daarbij wordt
gedacht aan een termijn van 10 jaar. De definitieve overgangstermijn
wordt echter bij koninklijk besluit bekend gemaakt. Vanaf dat
moment worden regels over de fysieke leefomgeving waarvoor dat
op grond van artikel 2.7, eerste lid, is bepaald, alleen nog in het
omgevingsplan opgenomen.
Het volgende – niet-limitatieve – overzicht geeft een beeld van de
voorgestelde driedeling. De volledige notitie is opgenomen in de
leeslijst.

Moeten worden
­opgenomen in
­omgevingsplan

Mogen niet
Kunnen worden
­opgenomen worden opgenomen in
in omgevingsplan
­omgevingsplan

Voorbeelden hiervan zijn
de gebieds­aanwijzingen
samen­hangende met
regels over evenementen,
markten, prostitutie,
vuurwerk; zoneringen
wat betreft de milieu­
planologische ­aspecten
zoals plaats­gebonden
risico externe veiligheid,
geluid, geur, (2.2 Wabo)

Burgemeester is
bevoegd gezag of het
eigen regelgevende
bevoegdheid (openbare orde en veiligheid en veiligheid bij
evenementen, verordening op de kansspelen, delen van de
APV)

Voorbeelden hiervan
zijn de variabele
plaats­gebonden
regels waarbij de
burgemeester niet
het bevoegd gezag is
(opstelling marktkraam enz.), de
­persoonsgebonden
regels (toewijzing
marktplaats op basis
van anciënniteit)

3.7
Meldingsplicht
Mogelijkheden
Het experiment biedt de mogelijkheid in het bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte een meldingsplicht op te nemen. Activiteiten
zijn verboden, tenzij initiatiefnemers dit vooraf melden. Dit instrument biedt de gelegenheid ruime en flexibele kaders te stellen, met
behoud van controle- en sturingsmogelijkheden.
De meldingsplicht werkt zo dat een met name genoemde activiteit
pas mag starten wanneer de melding is gedaan en de periode die
volgens de regels ten minste tussen het melden en het starten van
de activiteit moet worden aangehouden, is verstreken. Vooral
­wanneer de activiteit potentieel een zwaarder gevolg voor de fysieke
leefomgeving kan hebben, kan het nodig zijn dat u de tijd tussen
melding en start van de activiteit gebruikt om (preventief ) acties te
verrichten, zoals:
• het uitvoeren van een initiële controle voordat de activiteit van
start gaat, zodat u zich er van kan vergewissen dat de regels
­worden nageleefd en geen onaanvaardbare risico’s voor de fysieke
leefomgeving optreden,
• zelf in het kader van het beheer van de fysieke leefomgeving
maatregelen te treffen, die een betere bescherming van de
­leefomgeving waarborgen,
• via een publieke kennisgeving de directe omgeving over de
­voorgenomen activiteit te informeren.
De meldingsplicht wordt in het bestemmingsplan geformuleerd als
een verbod om bepaalde, concreet omschreven activiteiten uit te
voeren voordat een melding wordt ingediend. Hiermee is de regel
goed handhaafbaar en kunnen activiteiten die zonder voorafgaande
melding worden uitgevoerd worden stilgelegd.
De wijze waarop u met een melding omgaat is niet gebonden aan
regels. U kan een ontvangstbevestiging zenden, of schriftelijk een
mening kenbaar maken over de juistheid van de melding.

42 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Buitengebied Borsele

Praktijkervaringen
De meldingsplicht vormt samen met een monitoringsverplichting
een belangrijk instrument in het bestemmingsplan verbrede
­reikwijdte van de gemeente Meierijstad voor het Chv-terrein.
Er is gekozen voor opname van een meldingsplicht om te kunnen
sturen op een aantal milieuthema’s:
1. parkeren;
2. verkeersontsluiting;
3. geluid.
Op grond van deze regeling moeten individuele ontwikkelingen
vooraf worden gemeld als iemand weet of redelijkerwijs kan weten
dat een functie of activiteit nadelige gevolgen kan hebben. Over
de ontwikkeling van het gebied als geheel (cumulatie) moet door
een beheerentiteit verslag worden uitgebracht aan de gemeente
(monitoring). In dit geval is de eigenaar van het gebied verantwoordelijk om uitvoering te geven aan de monitoringsverplichting.
De gemeente heeft een controlerende rol. In dat kader is het
belangrijk na te denken over de handhaafbaarheid van de regeling.
Geldt er bijvoorbeeld een sanctie als niet of onvoldoende aan de
monitoringsverplichting wordt voldaan?
De meldingsplicht komt ook terug in de bestemmingsplannen
van de gemeenten Boekel, Borsele en Oldenzaal. Het is belangrijk
te beseffen dat een meldingsplicht zoals vormgegeven onder de
Omgevingswet (artikel 4.4) niet is bedoeld om nog een nadere
afweging uit te voeren. In beginsel is de meldingsplichtige activiteit
toegestaan als wordt voldaan aan de algemene regels die voor de
activiteit gelden. Dit vereist dan ook dat de regels concreet worden

geformuleerd. Een beoordelingsregel als ‘bed en breakfast bij een
woning is toegestaan, mits dit geen onevenredige inbreuk maakt
op de woonomgeving’ is niet voldoende objectief begrensd. Zowel
initiatiefnemers als het bevoegd gezag en derden weten niet waar
zij aan toe zijn. Wel voldoende concreet is een planregel die luidt
dat ‘bed en breakfast bij een woning is toegestaan, mits het aantal
kamers niet meer bedraagt dan 5 en per kamer ten minste 1 parkeerplaats beschikbaar is op eigen terrein’. Een dergelijke planregel is
niet voor meerdere uitleg vatbaar en biedt voor een ieder
duidelijkheid.
Naast het hiervoor besproken type melding zijn er andere varianten
denkbaar. Bijvoorbeeld die waarin een melding slechts wordt
­geaccepteerd als het bevoegd gezag niet binnen een bepaalde termijn
(bijvoorbeeld 6 weken) reageert. Veel APV’s bevatten een dergelijk
meldingenstelsel voor de activiteit ‘het maken van een uitweg op de
openbare weg’. In vergelijking met de hiervoor besproken variant
is dit meldingensysteem veel complexer, omdat zowel de weigering
als het stilzwijgend accepteren van de melding een besluitkarakter
hebben en dus rechtsbescherming moet worden verleend. Advocaat-­
generaal Widdershoven heeft dit geconcludeerd in een advies dat
hij hierover desgevraagd heeft uitgebracht naar ­aanleiding van een
tweetal beroepsprocedures (zie: uitspraak nrs. 201303069/2/A3 en
201304895/2/A3 ECLI:NL:RVS:2014:4116). Het komt de voorspelbaarheid en leesbaarheid van het plan dan ook ten goede om activiteiten
rechtstreeks toe te staan, al dan niet vergezeld gaand van een
­meldingsplicht, dan wel vergunningplichtig te maken. Geadviseerd
wordt hier een duidelijke keuze in te maken in het plan.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 43

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Artikel 4.4 van de Omgevingswet voorziet in de mogelijkheid om
een meldingsplicht in onder andere een omgevingsplan op te
nemen. In het ontwerp Omgevingsbesluit is over het gebruik van
algemene regels in het omgevingsplan en de rol die de melding
hierin kan spelen het volgende opgenomen.
Onder het nieuwe stelsel heeft het werken met algemene regels de
voorkeur. Dat geldt ook voor het omgevingsplan. Als regels geobjecti­
veerd en concreet zijn vorm te geven, is het werken met algemene
regels het meest voor de hand liggend. De activiteit wordt met een
algemene regel aan direct de burger bindende normen onderworpen.
Bij het verrichten van een activiteit in strijd met een regel uit het
omgevingsplan is sprake van een overtreding van artikel 5.1, eerste
lid, onder b, van de Omgevingswet. Net als voorheen onder de
Wabo betekent dit feitelijk dat er wordt gehandeld in strijd met
het verbod om zonder omgevingsvergunning af te wijken van het
­omgevingsplan. Tegen de overtreding van dit verbod dient, tenzij
bijzondere omstandigheden aanwezig zijn, in beginsel met
bestuurs­rechtelijke handhavinginstrumenten te worden
opgetreden.

Als de regels over de toelaatbaarheid van een activiteit niet met
geobjectiveerde en concrete normen kan worden afgebakend, maar
een nadere afweging nodig is in het concrete geval, ligt het werken
met een vergunningplicht voor de hand. Dat geldt bijvoorbeeld ook
als een toepasselijke norm zich alleen door een deskundige op
goede wijze laat beoordelen. In het voorbeeld van een inrit ligt het
werken met een vergunningenstelsel voor de hand als een inrit
alleen is toegestaan op een plaats waar de verkeersveiligheid niet
nadelig wordt beïnvloed. Dat is typisch een norm waarover een
verkeersdeskundige zou moeten oordelen. Dergelijke regels lenen
zich om die reden in het algemeen niet voor een rechtstreekse
werking, maar kunnen deel uitmaken van de beoordelingsregels die
bepalen of een vergunning voor een activiteit kan worden verleend.
De gemeente kan er dan voor kiezen in de beoordelingsregels op te
nemen dat aanvrager van de vergunning aantoont dat voldaan
wordt aan de regel dat de verkeersveiligheid niet nadelig wordt
beïnvloed.
Het hiervoor genoemde voorbeeld laat zich als volgt illustreren:

Als voorbeeld van een algemene regel kan gedacht worden aan het
ontsluiten van een perceel met een uitweg of inrit aan de openbare
weg. Dit kan in het omgevingsplan op verschillende manieren
worden gereguleerd.
In het omgevingsplan kan geregeld worden dat inritten zijn toegestaan. Daarbij kunnen ook voorwaarden worden gesteld. Een inrit
kan bijvoorbeeld alleen zijn toegestaan onder de voorwaarde van
maximaal één inrit per perceel met een maximale breedte van vijf
meter en minimaal 10 meter afstand tot een zijweg. Die regels zijn
voor een ieder duidelijk, goed na te leven en vereisen geen nadere
afweging. Het instellen van een vergunningplicht heeft bij dergelijke regels geen toegevoegde waarde.
Een andere mogelijkheid is het verbieden van de aanleg van een
inrit tenzij een melding wordt gedaan. Die meldingsplicht kan
bijvoorbeeld vereisen dat precies wordt aangegeven op welke dag de
aanleg van de inrit plaatsvindt. Het doel van de melding kan zijn dat
het bevoegd gezag weet wanneer de aanleg plaatsvindt en zodoende
tijdig de nodige maatregelen kan treffen voor bijvoorbeeld een
goede verkeersdoorstroming tijdens de aanleg. Denkbaar is in dat
verband ook dat er een bevoegdheid is opgenomen om maatwerkvoorschriften te stellen over bijvoorbeeld de precieze plaatsbepaling
van de inrit of de wijze waarop de aan te brengen verharding aansluit
op het openbaar gebied. Aanvullend op de rechtstreeks geldende
regels voor een inrit, kan het bevoegd gezag in zo’n geval naar
aanleiding van een ingekomen melding overwegen om een aan­
vullend maatwerkvoorschrift te stellen.
Een verdergaande mogelijkheid is het opnemen van een verbod om
zonder omgevingsvergunning een inrit aan te leggen. Het instrument
van de vergunning is bij uitstek bedoeld om de aanvaardbaarheid
van een activiteit aan een nadere afweging te kunnen onderwerpen.
44 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

3.8
Flexibiliteit met beleidsregels
Mogelijkheden
Het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kan open normen
bevatten die – naar keuze – door de gemeenteraad of burgemeester
en wethouders worden uitgewerkt in beleidsregels in de zin van
4:81 Awb gelezen in combinatie met artikel 1:3, lid 4, Awb. Deze
constructie biedt flexibiliteit. Wijzigingen in beleid kunnen
– los van het bestemmingsplan – zonder voorbereidingsprocedure
worden vastgesteld. U bent hiermee in staat sneller in te spelen op
maatschappelijke behoeftes en ontwikkelingen, waardoor de
robuustheid van het bestemmingsplan toeneemt. Dit neemt niet
weg dat de totstandkoming van beleidsregels op zorgvuldige wijze
moet geschieden. Hiervoor gelden dezelfde inhoudelijke eisen als
voor gewone planregels. Ze moeten naleefbaar, uitvoerbaar en
handhaafbaar zijn.

In het najaar van 2014 is de hiervoor besproken mogelijkheid met
het permanent worden van de Chw ook verankerd in het Besluit
ruimtelijke ordening. Directe aanleiding voor deze aanpassing was
de wens van gemeenten om het thema parkeren op dynamische
wijze te regelen. Inmiddels zijn de eerste uitspraken van de Raad van
State over dit onderwerp verschenen, waarvan de eerste dateert van
9 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2837. Hierin bevestigt de
Afdeling de mogelijkheid om een dynamische verwijzing in de
planregels op te nemen naar beleidsregels met betrekking tot
­parkeren. Een dynamische verwijzing houdt in dat de beleidsregels
buiten het bestemmingsplan om mogen worden vastgesteld en
gewijzigd.
Binnen het experiment kunnen zowel burgemeester en wethouders
als de gemeenteraad de beleidsregels vaststellen. Hierop wordt één
uitzondering gemaakt in artikel 7c, namelijk voor zover het gaat om
beleidsregels met betrekking tot welstand. Als u ervoor kiest regels
in het bestemmingsplan op te nemen die betrekking hebben op het
uiterlijk van bouwwerken, moeten de hierop gebaseerde beleidsregels worden vastgesteld door de gemeenteraad. Tevens is bepaald
dat in afwijking van artikel 12b van de Woningwet het advies van de
welstandscommissie of een stadsbouwmeester uitsluitend op deze
beleidsregels mag worden gebaseerd.
Ten slotte, maar minstens zo belangrijk, lijkt voornoemde uitspraak
de ruimte te bieden om deze werkwijze ook toe te passen op andere
onderwerpen dan parkeren, zoals bouwhoogte, de situering van
gebouwen etc. De volledige uitspraak, inclusief noot, zijn opge­
nomen in de leeslijst.

Praktijkervaringen
Er is nog relatief weinig ervaring met het werken met open normen,
waarvan de uitleg afhankelijk is van beleidsregels. De mogelijkheid
voorziet echter wel in een behoefte, want in de in ontwikkeling
zijnde bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte wordt er volop
mee geëxperimenteerd. Daarbij is de reikwijdte niet beperkt tot
parkeren alleen, maar wordt de volle breedte benut. De volgende
onderwerpen komen één of meerdere malen terug:
• Parkeren;
• Welstand;
• Bouwhoogte;
• Duurzaamheid;
• Situering van gebouwen / stedebouw;
• Toelaatbaarheid van functies en voorzieningen;
• Passendheid binnen voorzieningenstructuur;
• Verantwoorde verkeersafwikkeling.
Het werken met open normen en beleidsregels heeft veel voordelen,
maar vraagt ook om een goede voorbereiding. Om dit instrument
goed te kunnen toepassen is het allereerst belangrijk om nauw­
keurig na te gaan wat de wetgever onder een beleidsregel verstaat.
Ingevolge artikel 1:3, vierde lid, Awb wordt onder een beleidsregel
verstaan:

Een bij besluit vastgestelde regel, niet zijnde een algemeen
­ver­bindend voorschrift, omtrent de afweging van belangen, de
vast­stelling van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften
bij het gebruik van een bevoegdheid van een bestuursorgaan.
Uit deze definitie kunnen de volgende kenmerken van een beleidsregel worden afgeleid, die ook gelden in de context van het
­bestemmingsplan met verbrede reikwijdte:
1. Een beleidsregel wordt schriftelijk vastgesteld. Het verwijzen naar
een niet bij besluit vastgestelde gedragslijn (bijvoorbeeld voor
parkeren) wordt door de Afdeling niet geaccepteerd
(ECLI:NL:RVS:2016:1800).
2. De beleidsregel wordt vastgesteld door het bestuursorgaan dat de
beleidsregel toepast bij de uitoefening van een wettelijke
bevoegdheid. In de context van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte ligt het het meest voor de hand dat het college
van burgemeester en wethouders de beleidsregel vaststelt.
Immers het college van burgemeester en wethouders is in artikel
2.4, lid 1, Wabo aangewezen als bevoegd gezag voor de afgifte van
een omgevingsvergunning. Overigens biedt het zesde lid van
artikel 7c u de keuze om de beleidsregel door de gemeenteraad
of door het college van burgemeester en wethouders te laten
­vaststellen. Hierin verschilt artikel 7c van voornoemd artikel 2.3.1,
tweede lid, onder a Bro.
3. Een beleidsregel is gekoppeld aan de uitoefening van een wettelijke bevoegdheid. In de context van het bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte is dat a) de activiteit bouwen en desgewenst
b) de activiteit slopen, c) de activiteit aanleggen en d) de activiteit
planologisch strijdig gebruik. In de 16de tranche wordt bovendien
de mogelijkheid geboden om ook voor de activiteit ‘planologisch
gewenst gebruik’ een vergunningplicht in het bestemmingsplan
op te nemen. Aan de gebruiksregels kunnen in dat geval ook
beleidsregels worden gekoppeld.
4. Een beleidsregel kan over drie verschillende zaken algemene
regels geven:
De wijze waarop belangen worden afgewogen;
De wijze waarop feiten worden vastgesteld;
De wijze waarop wettelijke voorschriften worden uitgelegd.
In de bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte wordt het meest
gebruik gemaakt van de derde mogelijkheid: wetsinterpreterende
beleidsregels. De beleidsregel heeft als doel om inkleuring te geven
aan een in het bestemmingsplan opgenomen open norm, zoals:
‘voldoende parkeergelegenheid’, ‘passend binnen het historisch
industrieel karakter’. Vanuit het oogpunt van rechtszekerheid en om
de voorspelbaarheid van de besluitvorming te vergroten ligt het
voor de hand dat in de beleidsregel wordt gewerkt met concrete
regels, waarbij voor parkeren bijvoorbeeld een parkeernormentabel
wordt opgenomen.
Aan het bestemmingsplan voor het Chv-terrein in Veghel zijn niet
alleen wetsinterpreterende beleidsregels gekoppeld, maar ook
beleidsregels over de vaststelling van feiten. Meer concreet heeft de
gemeente beleidsregels opgesteld voor het uitvoeren van onderzoek
naar de parkeerdruk op het Chv-terrein en de verkeersgeneratie en
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 45

Hembrugterrein, Zaanstad

de kruispuntcapaciteit. Mede aan de hand van dit onderzoek wordt
eventueel besloten om maatregelen te treffen, bijvoorbeeld door
het aantal parkeerplaatsen uit te breiden.
Ten slotte kan de beleidsregel betrekking hebben op het afwegen
van belangen. Begin 2017 heeft de Afdeling geoordeeld dat wets­
interpreterende beleidsregels mede kunnen zien op de afweging
van belangen (ECLI:NL:RVS:2017:607).Ter illustratie: in het bestemmingsplan kan bijvoorbeeld worden bepaald dat op eigen terrein
voldoende parkeergelegenheid moet worden aangelegd. Van deze
regel kan bij omgevingsvergunning worden afgeweken als van de
aanvrager redelijkerwijs niet kan worden verlangd om op eigen
terrein in de parkeerbehoefte te voorzien. Kortom, alleen onder
bijzondere omstandigheden kan van de hoofdregel (parkeren op
eigen terrein) worden afgeweken. De beleidsregel parkeren geeft
concrete aanwijzingen wanneer sprake is van een bijzondere
omstandigheid en daarmee hoe belangen moeten worden
­afge­wogen. De planregel in combinatie met de beleidsregel biedt
­daarmee voldoende rechtszekerheid.
Ten slotte volgen nog enkele praktische tips, mede gebaseerd op de
jurisprudentie van de Afdeling tot dusverre:
1. Vergeet niet om het beleid ook daadwerkelijk vast te stellen.
Ongeschreven beleidslijnen worden niet geaccepteerd;
2. Geef in de regels duidelijk aan bij de uitoefening van welke
bevoegdheid de beleidsregel wordt ingeroepen. Daarbij kan
worden gekozen uit de omgevingsvergunning voor a) bouwen,
b) slopen, c) aanleggen. Het voornemen bestaat om in de

46 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

16de tranche Besluit uitvoering Chw daar nog de activiteit d)
­planologisch gewenst gebruik (in enge zin) aan toe te voegen.
3. Geef in de regels duidelijk aan welke beleidsregel invulling geeft
aan de open normen (verwijs naar een titel). De gemeente
Groningen vergat dit correct te doen in een facet-bestemmingsplan voor parkeren, maar de Afdeling heeft dit door de vingers
gezien omdat er voor het betreffende onderwerp maar één
beleidsregel gold (ECLI:NL:RVS:2017:607).
4. Om de beleidsregel daadwerkelijk dynamisch te laten zijn is het
nodig om in de regels vast te leggen dat een aanvraag om omgevingsvergunning wordt getoetst aan de beleidsregel zoals deze
geldt ten tijde van de aanvraag. Het achterwege laten van een
dergelijke bepaling laat in het midden aan welke versie van de
beleidsregels moet worden getoetst en is daarmee in strijd met
het rechtszekerheidsbeginsel.
5. De open norm geeft invulling aan een afgebakend onderwerp/
thema. Een algemene norm als: ‘alle functies zijn toegestaan,
voor zover sprake is van een veilige en gezonde fysieke leef­
omgeving’ biedt in dat opzicht te weinig rechtszekerheid.
6. Uit het oogpunt van rechtszekerheid dient de beleidsregel
­gelijktijdig met het bestemmingsplan te worden vastgesteld en
worden gepubliceerd.
Hieronder worden enkele voorbeeldregels uit het ontwerp­
bestemmingsplan verbrede reikwijdte Floriade/Weerwater van de
gemeente Almere besproken en het (concept) bestemmingsplan
voor het Hembrugterrein in Zaanstad.

Stedebouwkundig
De gebouwen en bouwwerken ten behoeve van het evenement
Floriade moeten op een zodanige manier worden gesitueerd dat
deze een bijdrage leveren aan de kwaliteit van het evenement
Floriade. Burgemeester en wethouders stellen met betrekking tot
deze regel een beleidsregel vast die wordt toegepast bij de bevoegdheid tot verlening van een omgevingsvergunning voor een bouw­
activiteit. De beleidsregel bevat in ieder geval regels voor:
a. het carré dat het evenement Floriade omsluit en een autonoom en
intiem karakter geeft;
b. de boulevard die over het terrein loopt en de hoofdentree aan de
westzijde en de entree aan de noordzijde verbindt;
c. het arboretum: het fijnmazige ‘tapijt van tuinen’ waarin functies
een plek krijgen;
d.het grid van de Floriadestraten, waarin de straat een verblijfsruimte is, de hoofdwegen 14 meter breed zijn en de overige
­straten 6 meter;
e. de groen- en waterstructuur, waarbij een deel van het bos op het
Weerwatereiland zijn natuurlijke karakter behoudt.
Duurzaamheid
De materialen van de gebouwen en bouwwerken moeten voldoen
aan de principes van de ‘circulaire economie’, wat inhoudt dat de
materialen ‘gezond’, ‘recyclebaar’ en ‘duurzaam’ zijn. Burgemeester
en wethouders stellen met betrekking tot deze regel een beleids­
regel vast die wordt toegepast bij de bevoegdheid tot verlening van
een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit. De beleidsregel
bevat in ieder geval regels waarin nader wordt aangegeven wat
onder ‘gezond’, ‘recyclebaar’ en ‘duurzaam’ wordt verstaan.

Ook in het inpassingsplan ‘Logistiek park Moerdijk’ zijn regels over
duurzaamheid opgenomen. Een omgevingsvergunning voor de
activiteit bouwen wordt slechts verleend, indien een BREEAMcertificaat kan worden overgelegd. Een uitgebreidere toelichting op
deze regeling is opgenomen in paragraaf 3.2.

Ten slotte bevat het bestemmingsplan voor het Chv-terrein in
Veghel een aantal interessante open normen en beleidsregels.
Aan het plan zijn niet alleen wetsinterpreterende beleidsregels
gekoppeld, maar ook beleidsregels over de vaststelling van feiten.
In de beleidsregel over het uitvoeren van parkeeronderzoek wordt
concreet aangegeven in welke periode onderzoek moet worden
gedaan, hoe dit onderzoek moet worden uitgevoerd en op welke
wijze moet worden gerapporteerd.
Onderstaand volgen voorbeelden uit de concept beleidsregel:
Parkeren .. wanneer
1. D
 e monitoring van parkeren vindt ten minste één keer per jaar
plaats in de maand september. De meting is buiten de school­
vakantie en niet tijdens grote evenementen. De rapportage van de
parkeermeting is uiterlijk in november van hetzelfde jaar waarin de
meting heeft plaatsgevonden.
Parkeren .. waar meten
Ten behoeve van de monitoring wordt een kaart opgesteld van
de indeling van het parkeerterrein inclusief een sectieindeling.
Per ­sectie wordt aangeven hoeveel parkeerplaatsen en van welke
soort aanwezig zijn.
Parkeren .. hoe meten
2. T
 ijdstippen van de parkeermeting zijn:
a. Dinsdag om 10:00, 12:00, 14:00, 16:00, 18:00 en 20:00 uur;
b. Donderdag om 10:00, 12:00, 14:00, 16:00, 18:00 en 20:00 uur;
c. Vrijdag om 14:00, 16:00, 18:00, 20:00 en 22:00 uur;
d. Zaterdag om 11:00, 13:00, 15:00, 17:00, 19:00 en 21:00 uur;
e. Zondag om 15:00, 17:00 en 19:00 uur.
2. G
 emeten wordt de parkeerdruk per sectie en per type parkeerplaats. Type parkeerplaats is bijvoorbeeld vrije parkeerplaats,
gehandicapten algemeen, parkeerplaats voor laden elektrisch
voertuig, enz.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De gemeente Zaanstad heeft in het (concept) bestemmingsplan
voor het Hembrugterrein de open normen als volgt vorm gegeven.
De functies als genoemd onder 4.1 zijn toegestaan, met dien verstande dat:
e. voorzien moet worden in voldoende parkeervoorzieningen, zoals
benoemd in de beleidslijn ‘Gezond en veilig, onderdeel Parkeren’,
waarbij geldt dat parkeren ten behoeve van de functies als
bedoeld in artikel 4.1 niet binnen de als Bos aangewezen gronden
mogen worden gerealiseerd;
f. het beheer van het watersysteem is gewaarborgd alsmede voorzien wordt in voldoende watercompensatie, zoals benoemd in de
beleidslijn ‘Gezond en veilig, onderdeel waterhuishouding’;
g. voldaan is aan de bepalingen in de beleidslijn ‘gezond en veilig,
onderdeel graven’ vanwege niet gesprongen explosieven;
h. de bodemkwaliteit geschikt is voor de nieuwe functie.

Met de Omgevingswet wordt onder meer gestreefd naar mogelijk­
heden voor meer flexibiliteit in het omgevingsplan en het vergroten
van bestuurlijke afwegingsruimte. Tegelijkertijd is het de inzet om
het omgevingsrecht beter te laten aansluiten op het normale
bestuursrecht (normalisatie). Binnen deze beweging past het om te
werken met meer open geformuleerde normen. Open normen
leggen minder in detail vast en scheppen ruimte voor regulering
door partijen zelf. De hoofdlijnen van ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden worden in dat geval bepaald bij de vaststelling van
het plan, waarbij op basis van de in het plan opgenomen open
normen wordt beoordeeld of en onder welke voorwaarden concrete
initiatieven toelaatbaar zijn. Het werken met open normen als
onderdeel van de beoordelingsregels voor vergunningverlening,
biedt voor het bevoegd gezag beoordelingsruimte. Het omgevingsplan zal daarmee beter kunnen functioneren als bestendig beoor­
delingskader voor ontwikkelingen die zich aandienen.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 47

In een voorbeeld van een meer open redactie zou een regel over
bouwhoogte kunnen bepalen dat de bebouwingshoogte op een
locatie moet aansluiten op het bebouwingspatroon in de omgeving,
waarbij rekening wordt gehouden met schaduwwerking op
­belendende percelen. Met deze open redactie is sprake van het
gedeeltelijk verleggen van het beoordelingsmoment. Bij de vast­
stelling van deze regel moet weliswaar gemotiveerd kunnen worden
dat bebouwing op de desbetreffende locatie, met inachtneming van
de open normen, zal bijdragen aan een evenwichtige toedeling van
functies aan locaties (nieuwe naam voor bestemmingen).
Tegelijkertijd dient ten tijde van de vaststelling gemotiveerd te
kunnen worden dat met de toepassing van de normen kan worden
voldaan aan instructieregels van het Rijk en de provincie en er niet
op voorhand sprake zal zijn van een onevenredige inbreuk op
betrokken belangen. De motiveringslast op deze onderdelen is
echter aanmerkelijk lichter van aard. Het zwaartepunt zal
­verschuiven naar het moment waarop voor concrete activiteiten
vergunningverlening plaatsvindt.
Door te werken met open geformuleerde normen ontstaat bij
­uitstek de mogelijkheid om gebruik te maken van het instrument
van wetsinterpreterende beleidsregels. Een deel van de norminhoud
kan daarmee vanuit de regels in het omgevingsplan verschoven
worden naar meer flexibel toepasbare beleidsregels.
Weliswaar zijn beleidsregels niet appellabel (terwijl dat voor regels
uit een omgevingsplan wel het geval is), maar dat betekent niet dat
hieruit een belemmering voortvloeit om te werken met beleidsregels.
Er ontstaat ook geen hiaat in rechtsbeschermingsmogelijkheden.
Wel is sprake van een gedeeltelijke verschuiving van rechtsbescherming. De vraag of een concreet initiatief op een bepaalde locatie
aanvaardbaar is, verschuift voor een deel naar het moment van de
beschikking in het kader waarvan die aanvaardbaarheid van een
activiteit in concreto wordt beoordeeld. Op dat moment wordt
getoetst aan de daarvoor opgenomen regels in het omgevingsplan
en de eventuele beleidsregels die met het oog op de uitleg van die
regels zijn vastgesteld. In het kader daarvan kan de concrete toe­
passing van de regels in het omgevingsplan en in het verlengde
daarvan ook de rechtmatigheid van de vastgestelde beleidsregels
(in exceptie), aan de orde worden gesteld in beroep bij de rechter.
De vraag of en in hoeverre gewerkt zal worden met open normen is
in eerste instantie een keuze van de planwetgever zelf. De keuze om
te werken met open normen zal per locatie moeten worden afge­
wogen en mede afhankelijk zijn van de concrete omstandigheden
op een locatie, zoals de aanwezigheid van belangen van derden,
eigendomsposities, de ruimtelijke context en de ruimte die
instructie­regels en internationale verplichtingen hiertoe laten.
Voorop staat dat de planwetgever bepaalt hoe een omgevingsplan
wordt ingericht en of het op locaties al dan niet nuttig en wenselijk
is om te werken met open normen, bijvoorbeeld met het oog op het
bereiken van de voor de locatie vastgelegde beleidsdoelstellingen
en het aan initiatiefnemers overlaten van de uiteindelijke invulling
van de ontwikkelingsmogelijkheden van het gebied.

48 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

3.9
Voorzienbaarheid planschade
Mogelijkheden
Binnen het experiment met de verbrede reikwijdte bestaat geen
recht op planschade bij het vervallen van planologische bouw- en
gebruiksmogelijkheden, die ten minste drie jaar ongebruikt zijn
gebleven. Het idee van het experiment is om nieuwe initiatieven te
faciliteren. Veel gemeenten hebben voor de economische crisis
bestemmingsplannen opgesteld om de bouw van woningen of
kantoren of de aanleg van bedrijventerreinen mogelijk te maken.
In de huidige omstandigheden is er weinig tot geen vraag naar deze
functies, terwijl er vaak wel animo is om op de hiervoor bestemde
gronden andere activiteiten te ontplooien. Deze activiteiten kunnen
een vliegwielfunctie hebben om de ontwikkeling van het gebied van
de grond te krijgen. Indien hiervoor echter een wijziging van het
bestemmingsplan nodig is, zijn veel gemeenten geneigd om hier
niet in mee te gaan, omdat zij vrezen met (hoge) planschadeclaims
te worden geconfronteerd. Tegelijkertijd moet bedacht worden dat
planschade niet de enige oorzaak is waarom gebieden planologisch
‘op slot’ zitten. Ook privaatrechtelijke afspraken (bouwclaims) tussen
gemeenten en ontwikkelaars vormen hiervoor vaak een beletsel.
Om gebruik te maken van deze mogelijkheid moet aan drie voorwaarden worden voldaan, die mede op jurisprudentie gebaseerd zijn:
1. De herziening moet ten minste drie jaar voor de vaststelling
van het bestemmingsplan zijn aangekondigd,
2. van de voorgenomen herziening is kennis gegeven aan de
­eigenaren in het gebied, en
3. gedurende deze termijn bestond de mogelijkheid de bouw- of
gebruiksmogelijkheden alsnog te realiseren.
Onder een aankondiging of concreet beleidsvoornemen wordt in de
jurisprudentie verstaan een voorbereidingsbesluit, ontwerpbestemmingsplan of een structuurvisie. Uit een recente uitspraak van de
Raad van State (ABRvS 10 september 2014; ECLI:NL:RVS:2014:3377)
blijkt dat de publicatie van een startnotitie voor de herziening van
een bestemmingsplan ook wordt aangemerkt als concreet beleidsvoornemen. Op de tweede plaats moeten de eigenaren in het gebied
in kennis worden gesteld van de voorgenomen herziening. In dat
kader kan volstaan worden met een openbare kennisgeving. Daarbij
kan worden gedacht aan publicatie in een huis-aan-huisblad in
geval van een visie en/of publicatie op de gemeentelijke website,
dan wel publicatie onder andere in de Staatscourant als het om een
voorbereidingsbesluit of een ontwerpbestemmingsplan gaat. Aan
de publicatie wordt de eis gesteld dat een redelijk denkend en
­handelend koper uit de openbaarmaking van het stuk moet kunnen
opmaken op welk gebied het concreet beleidsvoornemen betrekking
heeft, wat daarvan de zakelijke inhoud is en dat hij van de inhoud
van het concreet beleidsvoornemen kennis kan nemen. Ten slotte
moeten eigenaren de mogelijkheid hebben de bouw- en gebruiksmogelijkheden alsnog te realiseren.

De termijn van 3 jaar waarna sprake is van voorzienbaarheid is aan
de ruime kant, kijkend naar de jurisprudentie. Voorzienbaarheid
wordt al aangenomen vanaf 10 maanden tot 1,5 jaar. Het staat u
daarom vrij om, afhankelijk van de omstandigheden van het geval,
op eigen risico, een kortere termijn te hanteren. De in dit experiment gehanteerde (ruimere) termijn hangt samen met het feit dat
het onmogelijk is om de complexiteit die met het uitwerken van
een initiatief (bijvoorbeeld het ontwikkelen van een bouwplan)
gepaard gaat van tevoren in te schatten.

Praktijkervaringen
De gemeente Amsterdam experimenteert met deze mogelijkheid in
het gebied Teleport (Sloterdijk). Dit gebied bestaat voor ruim
­driekwart uit kantoorruimte. Dat aandeel gaat op termijn afnemen
tot 50% doordat onbebouwde kavels met een kantoorbestemming
worden bebouwd met andere functies én omdat bestaande kantoorruimte een andere functie krijgt. In 2015 wordt al circa 30.000 m2
bruto vloeroppervlakte omgebouwd.

3.10
Afwijken RO-standaarden /
gebruik eigen planviewer
Mogelijkheden
Binnen het experiment bestaat de mogelijkheid af te wijken van de
standaarden op basis waarvan een bestemmingsplan moet worden
ingericht en digitaal ter beschikking moet worden gesteld.
De ­huidige standaarden2 zijn afgestemd op het begrip ‘goede
­ruimtelijke ordening’. Ze kunnen daarmee een belemmering
­vormen bij het opstellen van een bestemmingsplan met verbrede
reikwijdte. Gemeenten wordt daarom de mogelijkheid geboden een
eigen planviewer te maken en het bestemmingsplan op eigen wijze
in te richten. Daarbij mag worden afgeweken van de indeling en
begrippen die de SVBP 2012 voorschrijft. Voor de beschikbaarstelling
van het (ontwerp) bestemmingsplan geldt als minimumeis dat de
link naar de (nieuwe) planviewer op www.ruimtelijkeplannen.nl
wordt gepubliceerd.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De ontwerp Invoeringswet Omgevingswet vult de Omgevingswet op
een aantal punten nader in. Onder meer als het gaat om het onderwerp schade. De huidige regelingen voor zowel planschade als
nadeelcompensatie worden straks vervangen door één nieuwe
regeling. De basis voor deze regeling vormt de Algemene wet
bestuursrecht die wordt uitgewerkt in de Omgevingswet.
Op hoofdlijnen ziet het stelsel rondom schade er als volgt uit.
1. De kern van de nieuwe regeling is dat indirecte schade alleen
wordt vergoed voor ontwikkelingen die ook daadwerkelijk
­plaatsvinden. Indirecte schade is schade die een eigenaar van een
perceel lijdt doordat een bestemmingsplan ongunstige waardedrukkende ontwikkeling in de naaste omgeving mogelijk maakt.
Dat is een duidelijke verandering ten opzichte van de huidige
situatie. Nu kan om schadevergoeding worden gevraagd op basis
van de mogelijkheden die een bestemmingsplan biedt. Ook al
wordt er van die mogelijkheden uiteindelijk geen gebruikgemaakt.
Voor veel gemeenten is dat een reden om af te zien van het
opstellen van globale plannen, omdat dan de maximale mogelijkheden van het plan in de beoordeling worden betrokken.
De nieuwe regeling is ingegeven vanuit een van de doelstellingen
van de Omgevingswet om uitnodigingsplanologie mogelijk te
maken en belemmeringen daarvoor weg te nemen.
2. Voor directe schade wordt een vergelijkbare regeling
­geïntroduceerd zoals deze nu is opgenomen in artikel 7c.
3. Ten slotte wordt het forfait voor het normaal maatschappelijk
risico verhoogd van 2% naar 5%. Alleen als de waarde van het
onroerend goed met meer dan 5% daalt, moet de overheid deze
waardedaling vergoeden. Tot 5% is de waardedaling voor eigen
rekening van de eigenaar.
De ontwerp Invoeringswet Omgevingswet heeft van 5 januari 2017
t/m 3 februari 2017 ter consultatie gelegen.

Praktijkervaringen
Het merendeel van de gemeenten experimenteren met deze mogelijkheid. De mate waarin wordt afgeweken verschilt per gemeente.
Een aantal experimenten hanteert de huidige standaarden als basis,
waarbij op onderdelen wordt afgeweken, bijvoorbeeld door een
extra hoofdstuk toe te voegen of door andere begrippen te gebruiken.
Daarnaast hebben meerdere gemeenten een eigen viewer gemaakt
of zijn daar op dit moment mee bezig. Voorbeelden daarvan zijn:
1. Buitengebied Boekel, gemeente Boekel;
2. Buitengebied Borsele, gemeente Borsele;
3. De Haar West, gemeente Assen;
4. Binnenstad Oldenzaal, gemeente Oldenzaal;
5. Buitengebied Rijssen-Holten, gemeente Rijssen-Holten.
Deze viewers hebben met elkaar gemeen dat informatie object­
gericht wordt ontsloten. Alleen informatie die daadwerkelijk
betrekking heeft op een perceel of selectie van percelen wordt
getoond. In verband hiermee worden de regels ook op een andere
wijze gestructureerd, namelijk door per activiteit regels te stellen:
gebruiken, bouwen, aanleggen, slopen, kappen etc. Dit is wezenlijk
anders dan de huidige werkwijze, waarbij bouw- en gebruiksmogelijkheden per bestemming worden getoond. Een derde gemeenschappelijke noemer in deze viewers is dat informatie gebruiksvriendelijker wordt ontsloten voor de burger/het bedrijf. Hij of
zij krijgt vragen onder ogen als: ‘waarvoor mag ik deze locatie
­gebruiken’, ‘wat mag ik hier bouwen’, ‘welke milieuregels gelden
op deze locatie’. Een aandachtspunt in het objectgericht opstellen
en ontsluiten van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte
is de rol van de gemeenteraad. De consequentie van deze nieuwe
werkwijze is dat het bestemmingsplan niet meer als pdf kan kan
worden uitgeprint. Wel is het mogelijk om per perceel of selectie
van percelen de regels uit te printen. De facto is het verschil met de

2

IMRO2012/SVBP2012/STRI2012
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 49

huidige situatie ook weer niet heel groot, omdat het bestemmingsplan nu ook al digitaal vastgesteld wordt. Dit neemt niet weg dat dit
wel goede communicatie vereist met de gemeenteraad.
Naast het op een alternatieve wijze ontsluiten van de regels van het
plan, werkt een aantal gemeenten ook aan zogenaamde service­
producten. Voorbeelden hiervan zijn de gemeente Soest en de
gemeente Gooise Meren (voorheen Bussum). Deze service­producten
gaan nog een stap verder dan de objectgerichte plan­viewers, omdat
alleen die informatie wordt getoond die betrekking heeft op een
concreet initiatief, bijvoorbeeld de bouw van een aanbouw. Een
initiatiefnemer hoeft het bestemmingsplan niet meer zelf te
­raadplegen, maar wordt aan de hand van een vragenmodule door
het bestemmingsplan geleid. De gemeente Soest experimenteert
hier momenteel mee voor veel voorkomende bouwplannen, zoals
een uitbouw, aanbouw, bijgebouw, dakkapel etc. Het resultaat van
het stappenplan is dat een initiatiefnemer weet of zijn plan, al dan
niet onder gelijktijdige afwijking van het bestemmingsplan, kan
worden verleend of dat een activiteit zonder vergunning mag
­worden uitgevoerd. Een leuk detail in de viewer van Soest is dat
de viewer aan de hand van een aantal parameters (bouwregels,
oppervlakte perceel en oppervlakte bebouwing) berekent hoeveel
er nog gebouwd kan worden. De onderstaande figuren laten zien
hoe de nieuwe viewers van Borsele, maar ook van de gemeente
Soest er uit komen te zien. De demowebsite van het omgevingsplan
Gooise Meren is te bekijken op http://omgevingsplandemo.­
geonovum.nl. Over de viewer van Soest is een lezenswaardig
­artikel verschenen in het ROm-magazine van juni 2017 (zie leeslijst).

Dynamisch 3D-model Den Haag:

De gemeente Den Haag heeft verregaande en innovatieve ideeën
over de werking van het Omgevingsplan voor De Binckhorst en de
wijze waarop het plan digitaal moet worden ondersteund en
beschikbaar moet worden gesteld. De essentie hiervan is dat een
‘systeem’ wordt ontwikkeld, dat burgers en bedrijven op maat
3D-informatie geeft over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving
en de regels die voor een bepaalde locatie gelden. Ook kan het
systeem zelf initiatieven toetsen aan de regels die in het Omgevings­
plan zijn opgenomen. Dit biedt initiatiefnemers snel duidelijkheid
en voorkomt veel kostbaar en tijdrovend onderzoek. Het systeem is
nog niet in werking, maar er is wel een plan van aanpak opgesteld
om te komen tot een werkend systeem. Belangrijke uitgangspunten
hierin zijn:
1. Verhogen van het gebruiksgemak, onder andere door gebruik
van 3D-informatie;
2. Efficiënter omgaan met onderzoek (faseren, hergebruik en
gebruik monitoringsgegevens);
3. Vergroten van bestuurlijke afwegingsruimte;
4. Middel om inspraak en participatie vorm te geven.
Het plan van aanpak is opgenomen in de leeslijst.
50 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Rijssen-Holten: digitale verbeelding zónder tekenwerk

De gemeente Rijssen-Holten stelt momenteel een nieuw
­bestemmingsplan voor het buitengebied op. Een hele klus omdat
het een groot gebied is met veel maatschappelijke dynamiek.
Schaalvergroting en recreatieve ontwikkelingen zijn hiervan voorbeelden. Een groot deel van het werk zit in het opstellen van de
verbeelding (de kaart). Dit moet heel precies gebeuren, zeker als er
nog geen digitale verbeelding aanwezig is. Rijssen-Holten heeft
besloten het tekenwerk over een andere boeg te gooien. In plaats
van de verbeelding ‘met de hand’ te tekenen, heeft de computer de
verbeelding gegenereerd door slim gebruik te maken van bestaande
geo-informatie. De sleutel hierin is de Basisregistratie Grootschalige
Topografie (BGT). Dit bronbestand bevat duizenden objecten in de
fysieke leefomgeving die het feitelijk gebruik van gronden en bouw­
werken aangeeft. Bestemmingen worden gegenereerd door de
computer slimme instructies te geven. Essentieel voor het gebruik
van de BGT op de hierboven beschreven wijze is dat deze actueel is.
Bij gemeente Rijssen-Holten was dit het geval, maar helaas schort
het hier nog aan bij veel gemeenten.
De innovatieve aanpak van Rijssen-Holten is vooral tot stand
ge­komen, omdat men het anders wilde doen. Dit brengt ook
­automatisch andere samenwerkingsvormen tot stand, bijvoorbeeld
tussen ruimtelijke ordening en de collega’s van GEO-informatie.
Het motto van Rijssen-Holten is dan ook: ‘we cannot solve our
problems with the same thinking when we created them’ (naar
Albert Einstein).
In vervolg op de aanpak van Rijssen-Holten werkt buurgemeente
Deventer nu een pilot uit, waarin de verbeelding wordt gegenereerd
op basis van de BGT en de Basisadministratie Gebouwen (BAG).
Anders dan de BGT geeft de BAG de juridische werkelijkheid weer en
wordt deze gegevensset ook gebruikt voor het heffen van gemeentelijke belastingen (WOZ). De eerste resultaten van de gemeente
Deventer laten zien dat er nog veel ruis zit tussen de BGT en de BAG.
Het doel van de gemeente Deventer is dat er uiteindelijk geen verschillen meer zijn tussen het bestemmingsplan, de BGT en de BAG.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
Onder de Omgevingswet zal, evenals dat nu het geval is, een
­landelijke voorziening beschikbaar zijn. Hierop kan alle informatie
met betrekking tot de fysieke leefomgeving worden geraadpleegd.
Ook zullen er inhoudelijke en technische standaarden worden
opgesteld. De inhoudelijke standaarden (nu SVBP2012) zullen naar
verwachting meer keuzevrijheid bieden.

3.11
Uitvoerbaarheid en milieukwaliteitseisen
Mogelijkheden
In samenhang met de verlengde looptijd (zie paragraaf 2.3) bestaat
de mogelijkheid om van een tweetal bepalingen uit het Bro af te
wijken. Beide artikelen hebben betrekking op verantwoording over
de uitvoerbaarheid in de toelichting van het bestemmingsplan.
1. Artikel 3.1.6, lid 1, onder f Bro
2. Artikel 3.1.6, lid 5, onder c Bro
Met uitvoerbaarheid in de context van artikel 3.1.6, lid 1, onder f,
Bro wordt in hoofdlijnen gedoeld op drie aspecten: a) is realisatie
van het plan mogelijk? (op grond van de jurisprudentie gaat het dan
om realisatie binnen de planperiode), b) is het plan financieeleconomisch uitvoerbaar? en c) is het plan maatschappelijk uitvoerbaar? In de toelichting van het bestemmingsplan hoeft aan deze
aspecten geen aandacht te worden besteed. Daarnaast hoeft in de
toelichting geen aandacht te worden besteed aan de wijze waarop
krachtens hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer vastgestelde
­kwaliteitseisen bij het plan zijn betrokken. Dit geldt alleen als geen
milieueffectrapport hoeft te worden opgesteld. Voorbeelden van
milieukwaliteitseisen zijn luchtkwaliteit, maar ook externe
veiligheid.
Het bovenstaande betekent niet dat deze onderwerpen geen rol
meer spelen in het bestemmingsplan. Als het plan daar aanleiding
toe geeft moet wel degelijk onderzoek naar luchtkwaliteit worden
verricht. Dit volgt uit artikel 3:2 Awb, op grond waarvan het bestuurs­
orgaan alle relevante feiten en omstandigheden moet onderzoeken
die nodig zijn om een evenwichtig en in navolging van artikel 3:46
Awb een goed gemotiveerd besluit te kunnen nemen. Hetzelfde
geldt ook voor een thema als externe veiligheid. De essentie van
deze mogelijkheden is dat volstaan kan worden met een eenvoudiger
plan/een kortere toelichting. Ook sluiten deze mogelijkheden goed
aan bij de gedachte om onderzoek gefaseerd uit te voeren. Het onder­
zoek bij de vaststelling van het bestemmingsplan sluit aan op het
detailniveau van de informatie die op dat moment voorhanden is.

Praktijkervaringen
In de praktijk wordt weinig gebruik gemaakt van deze mogelijkheden.
Hier is een logische verklaring voor. Besluiten (waaronder een
bestemmingsplan) moeten altijd zorgvuldig worden voorbereid en
gemotiveerd c.q. voldoen aan de eisen die hiervoor zijn neergelegd
in de Awb. De bepalingen in het Bro voegen in zoverre weinig toe.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De in artikel 3.1.6, eerste lid, onderdeel f, van het Bro opgenomen
bepaling over de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan komt
niet terug in het ontwerp Omgevingsbesluit (opvolger van het Bro).
Deze bepaling bevatte louter de opdracht om in de plantoelichting
aandacht te schenken aan de inzichten over de uitvoerbaarheid van
een bestemmingsplan.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 51

Het is een algemeen aanvaard uitgangspunt dat regels nageleefd
moeten kunnen worden. Het zou in strijd zijn met het evenredigheidsbeginsel om regels vast te stellen die iemand verplichten tot
iets waartoe deze niet in staat is. Bijvoorbeeld omdat er juridische of
feitelijke belemmeringen aanwezig zijn die het naleven van de regel
in de weg staan. Veel regels in een omgevingsplan zullen naar verwachting echter geen verplichtend karakter hebben. Deze regels
bieden, net als een bestemmingsplan, ruimtelijke bouw- en
gebruiksmogelijkheden zonder dat er een verplichting aan wordt
verbonden om de desbetreffende bouw- en gebruiksmogelijkheden
ook daadwerkelijk te realiseren. Deze vorm van toelatingsplanologie
kent geen verplichtend karakter en dwingt ook niet om de regels na
te leven. Zeker als gemeenten invulling geven aan uitnodigings­
planologie, zullen er, meer dan in de huidige bestemmingsplannen,
open normen worden gehanteerd waarmee ruime en globale bouwen gebruiksmogelijkheden worden gegeven. Het zou daarbij niet
passen als van de planwetgever wordt verwacht dat hij bij de vaststelling van het omgevingsplan aannemelijk moet maken dat de
desbetreffende bouw- en gebruiksmogelijkheden ook daad­
werkelijk binnen de planperiode zullen worden gerealiseerd.
In de eerste plaats is er bij het omgevingsplan helemaal geen
­sprake meer van een planperiode. Bovendien zullen er bij globale
­bouw- en gebruiksmogelijkheden vele manieren zijn om daaraan
invulling te geven. Aan locaties zouden meerdere functies kunnen worden toegekend, waarvan er maar één tegelijk aanwezig
kan zijn.
Tegelijkertijd kan het in strijd worden geacht met een evenwichtige
functietoedeling indien er functies zouden worden toegedeeld
waarvan het op voorhand evident is dat deze op de betreffende
locatie nooit kunnen worden verwezenlijkt. Bovendien zou een
dergelijke regeling, gelet op belangen van derden, in strijd kunnen
zijn met het beginsel van evenredigheid. Zo kan een planwetgever
niet zekerheidshalve een functie voor een woonwijk toedelen, als
het evident is dat de woonwijk op die locatie nimmer kan worden
gerealiseerd. Er mag met andere woorden van een planwetgever
worden verwacht dat er geen functies worden toegedeeld en
regels worden gesteld waarvan ten tijde van de vaststelling reeds
kan ­worden vastgesteld dat deze niet kunnen worden uitgevoerd.
Op zichzelf geven de vereisten van een evenwichtige functietoe­
deling en het evenredigheidsbeginsel voldoende richting voor een
zorgvuldige en volledige afweging van de vraag of een functie aan
een bepaalde locatie kan en mag worden toegedeeld. De uitleg die
thans in de praktijk wordt gegeven aan het uitvoerbaarheidsvereiste,
wordt in de praktijk echter ervaren als een aanzienlijke onderzoekslast. Weliswaar benadert de rechter het uitvoerbaarheidsvereiste
met terughoudendheid, waarbij bezien wordt of de planwetgever
zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat niet
op voorhand duidelijk is dat de in het bestemmingsplan voorziene
ontwikkelingen binnen de planperiode niet kunnen of zullen
­worden uitgevoerd. Een marginale rechterlijke toets betekent echter
niet dat ook kan worden volstaan met een marginale motivering op
basis van beschikbare gegevens en terughoudend onderzoek. Om de
praktijk meer richting te geven en de ervaren onderzoekslast op dit
punt te verminderen, is er voor gekozen om in het Besluit k­ waliteit
52 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

leefomgeving een generieke instructieregel op te nemen over de
uitvoerbaarheid van een omgevingsplan.
De instructieregel bepaalt dat een omgevingsplan geen regels bevat
waarvan het op voorhand aannemelijk is dat deze niet kunnen
worden uitgevoerd. Uit deze instructie vloeit voor de planwetgever
niet langer de taak voort om ten tijde van de vaststelling aannemelijk
te maken dat een toegedeelde functie ook daadwerkelijk zal worden
verwezenlijkt. Het vereiste gaat er alleen van uit dat bezien wordt of
een functie ‘kan’ worden verwezenlijkt en dus niet of het aannemelijk
is dat de functie ‘zal’ worden verwezenlijkt. De toevoeging dat het
niet ‘op voorhand’ aannemelijk mag zijn dat regels niet kunnen
worden uitgevoerd, betekent dat in beginsel kan worden volstaan
met beschikbare gegevens uit gebiedsinventarisatie en terughoudend
onderzoek dat zich zal richten op de eventuele aanwezigheid van
evidente belemmeringen die aan de uitvoering in de weg staan.
Vastgesteld moet kunnen worden dat er zich geen omstandigheden
voordoen op grond waarvan het op voorhand aannemelijk is dat de
in het omgevingsplan voorziene ontwikkeling niet kan worden
uitgevoerd.
De terughoudende benadering zoals hierboven toegelicht, geeft
overigens wel richting aan het detailniveau waarin een regeling in
het omgevingsplan ten minste dient te voorzien. Om te kunnen
motiveren dat er geen sprake is van regels waarvan het op voorhand
aannemelijk is dat deze niet kunnen worden uitgevoerd, wordt een
minimaal detailniveau verondersteld. De instructieregel begrenst
het werken met al te open geformuleerde normen. Een functie kan
niet worden toegedeeld als op voorhand al moet worden aange­
nomen dat er belemmeringen bestaan voor de verwezenlijking.
Daarmee komt de vraag “of” een functie toelaatbaar is aan de orde
bij de vaststelling. De vraag “hoe” een functie aanvaardbaar kan
worden verwezenlijkt, kan mede door gebruikmaking van open
normen verlegd worden naar de fase waarin de vergunning­
verlening plaatsvindt.

3.12
Faseren kostenverhaal
Mogelijkheden
Net als het ‘onderzoek’ mag ook het ‘exploitatieplan’ bij vaststelling
van het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte globaal zijn. Het
experiment biedt de mogelijkheid het moment van vaststellen van
het exploitatieplan te verplaatsen naar het verlenen van de omgevingsvergunning voor bouwen. Burgemeester en wethouders zijn,
anders dan bij de gelijktijdige vaststelling met het bestemmingsplan, bevoegd gezag. Met deze faseringsmogelijkheid beschikt u
over extra flexibiliteit en bespaart u een hoop tijd en kosten die
met een (gedetailleerd) exploitatieplan zijn gemoeid. Zo kunt u na
­vaststelling van het bestemmingsplan en voor het verlenen van een
omgevingsvergunning het kostenverhaal ook op andere wijze regelen, bijvoorbeeld via een anterieure overeenkomst. Deze mogelijk-

heid wordt met de inwerkingtreding van de 15de tranche Besluit
uitvoering Chw expliciet in de regeling opgenomen. Het bovenstaande betekent niet dat u stil kan zitten. Het is en blijft noodzakelijk om bij de vaststelling van het bestemmingsplan op globaal
niveau inzicht te hebben in de kosten en opbrengsten van een
project. Zonder deze informatie wordt al snel niet voldaan aan de
eisen die aan de voorbereiding van een besluit worden gesteld.
Bovendien willen ontwikkelende partijen vaak van tevoren weten
waar ze (op hoofdlijnen) aan toe zijn als het om kostenverhaal gaat.
De belangrijkste reden voor opname van deze mogelijkheid, is dat
bij plannen die zijn geënt op organische ontwikkeling, het op voorhand niet bekend is op welke wijze en wie het gebied gaat ontwikkelen. Bij gebrek aan deze informatie is het vrijwel ondoenlijk om
een gedetailleerd exploitatieplan op te stellen.
Naar verwachting worden in het najaar van 2017 (met de inwerkingtreding van de 15de tranche Besluit uitvoering Chw) de mogelijk­
heden rondom het faseren van kostenverhaal geoptimaliseerd.
Met deze aan­vullingen wordt verzekerd dat u bij faseren beschikt
over dezelfde mogelijkheden als wanneer u dit niet zou doen.
Concreet betekent dit dat u:
• Een expliciete bevoegdheid heeft om het kostenverhaal te regelen
via een anterieure overeenkomst;
• Binnenplans kunt verevenen. Ook bij faseren is binnenplanse
verevening mogelijk en beperkt het exploitatiegebied zich niet
tot de aanvraag om omgevingsvergunning voor bouwen. Dit
vraagt wel van u om in het bestemmingsplan exploitatiegebieden
aan te wijzen;
• Een omgevingsvergunning voor bouwen kunt weigeren als er
sprake is van een ongedekt tekort in de exploitatieopzet. In dat
geval gaat de weigering vergezeld van een exploitatieopzet, waaruit het tekort blijkt. Een tekort leidt niet altijd tot een weigering,
maar moet zorgvuldig worden gemotiveerd door het bevoegd
gezag.
Bovenstaande aanvullingen worden mede gedaan naar aanleiding
van ervaringen van deelnemende gemeenten.

Praktijkervaringen
In de praktijk wordt deze mogelijkheid veel toegepast. Voorbeelden
hiervan zijn:
1. Alphen aan den Rijn: Rijnhaven Oost;
2. Almere, Oosterwold;
3. Veghel: Chv-terrein;
4. Den Haag: De Binckhorst;
5. Venlo, Erkenkamp;
6. Beverwijk, Wijk aan Zee.
Om het kostenverhaal ook daadwerkelijk te kunnen effectueren,
is het belangrijk dat hiervoor in de (bouw)regels een bepaling
wordt opgenomen. In het ontwerpbestemmingsplan met verbrede
­reikwijdte Oosterwold is hiervoor de volgende regel opgenomen.

Alvorens omgevingsvergunning wordt verleend voor een bouwplan
(ingevolge 6.2.1 Bro) waarvoor kostenverhaal verplicht is, dient het
kostenverhaal te zijn verzekerd overeenkomstig artikel 6.12 van de
Wet ruimtelijke ordening.

Uiteraard zijn er variaties denkbaar op deze regel.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
In het (ontwerp) Omgevingsbesluit is opgenomen dat, als gebruik
wordt gemaakt van het faseren van kostenverhaal, het omgevingsplan een indicatieve beschrijving van de te treffen voorzieningen
bevat, inclusief een globale raming van de daarmee gepaard gaande
kosten.
Vanwege inbreng uit de botsproeven die zijn georganiseerd in het
kader van de totstandkoming van de AMvB’s en vanwege een bij de
behandeling van het wetsvoorstel Omgevingswet aangenomen
motie, zullen er naar verwachting ook veranderingen in het kostenverhaal worden doorgevoerd die nu nog geen of onvoldoende
grondslag in hoofdstuk 12 van de Omgevingswet hebben. Voor die
wijzigingen is daarom eerst een wettelijke grondslag vereist. Die
grondslag zal worden gerealiseerd door voorstellen daartoe via de
Aanvullingswet grondeigendom aan het parlement voor te leggen.
(Met de Aanvullingswet grondeigendom kunnen wijzigingen in de
Omgevingswet worden doorgevoerd).

3.13
Gebiedsgerichte milieuregels
Mogelijkheden
Vrij vertaald biedt dit experiment u de mogelijkheid in het bestemmingsplan (deel)gebieden aan te wijzen waar hogere of juist lagere
geluidsnormen van toepassing zijn dan de geldende geluidsnormen
voor bedrijven uit het Activiteitenbesluit milieubeheer. Om dit
juridisch mogelijk te maken zijn artikel 8.42b van de Wet milieu­
beheer en artikel 2.19 van het Activiteitenbesluit milieubeheer van
toepassing verklaard op het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Artikel 8.42b bevat de grondslag om in een gemeentelijke
verordening in afwijking van het Activiteitenbesluit maatwerkregels
op te nemen. Dat kan alleen voor in het Activiteitenbesluit aan­
gegeven onderwerpen. Het bestemmingsplan (met verbrede reikwijdte) is zo een gemeentelijke verordening.
Artikel 2.19 van het Activiteitenbesluit is landelijk nog niet in
­werking getreden, maar voor dit experiment al wel ‘aangezet’.
Dit artikel biedt u de mogelijkheid om meer of minder geluid
­(uitgedrukt in dB’s) toe te staan als gevolg van geluid van bedrijven
op de gevel van gevoelige gebouwen. In artikel 2.19 is geen bovenof ondergrens aangegeven . Met deze bepaling kan permanent
worden afgeweken van de standaard geluidsnormen uit artikel 2.17
van het Activiteitenbesluit. Overigens is het niet per definitie zo dat
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 53

alleen meer geluid kan worden toegestaan. In een landelijk gebied
met lage achtergrondwaarden, is het goed denkbaar dat juist minder
geluid wordt toegestaan. Benadrukt wordt dat binnen dit experiment
een gebiedsgerichte benadering centraal staat. Afhankelijk van het
type gebied en de ideeën over de ontwikkeling hiervan (gebieds­
visie), kan worden besloten hogere of lagere geluidswaarden toe te
staan. Om gebruik te kunnen maken van deze mogelijkheid moet
in het verlengde van wat hiervoor is benoemd aan een aantal voorwaarden worden voldaan:
1. Gemotiveerd moet worden waarom de geluidswaarden, zoals
opgenomen in artikel 2.17 Activiteitenbesluit, niet passend zijn.
Bedacht moet worden dat de waarden uit dit artikel voor de
­meeste gebieden geschikt zijn. Er moet dan ook sprake zijn van
een concrete omstandigheid om af te wijken, bijvoorbeeld omdat
het omgevingsgeluid aanzienlijk hoger of lager is, of wanneer de
aard en de hoeveelheid van de inrichtingen in het gebied zodanig
anders is dat een andere norm gewenst is (bijvoorbeeld een
horecaconcentratiegebied);
2. De gevolgen van de aanwijzing voor de in het gebied gelegen
inrichtingen, de bewoners van die gebieden en andere belanghebbenden zijn in kaart gebracht en afgewogen;
3. De hogere, dan wel lagere waarden, gelden niet indien de
­gebruikers van gevoelige gebouwen geen toestemming geven
voor het in redelijkheid uitvoeren of doen uitvoeren van
geluidsmetingen.
Ten slotte biedt artikel 2.19 Activiteitenbesluit de mogelijkheid in de
verordening (lees : het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte)
een grondslag op te nemen om maatwerkvoorschriften op te leggen.
Daarmee bestaat de mogelijkheid om, voor in het bestemmingsplan
omschreven gevallen, af te wijken van de geluidsnormen.

Praktijkervaringen
De gemeente Alphen aan den Rijn heeft artikel 2.19 Activiteiten­
besluit toegepast in het bestemmingsplan voor Rijnhaven Oost.
De doelstelling van dit plan is om het gebied op organische wijze
te transformeren van een verouderd bedrijventerrein naar een
gemengd woon-werkgebied. Om dit doel te bereiken is het passend
om een hogere geluidbelasting op de gevel van woningen toe te
staan. De gemeente hanteert de volgende uitgangspunten bij de
toepassing van artikel 2.19 Activiteitenbesluit:
1. De afwijkende (en hogere) geluidsnormen gelden alleen voor
nieuwe situaties. Bestaande bedrijven hoeven hier niet aan te
voldoen, tenzij sprake is van een significante wijziging van de
bedrijfsvoering;
2. De geluidsruimte van bestaande bedrijven, die niet voldoen de
nieuwe geluidsnormen, is vastgelegd in het plan middels een
aanduiding op de verbeelding en hieraan gekoppeld beschermende regels;
3. Nieuwe bedrijven mogen maximaal 60 dB(A) op de perceelsgrens
veroorzaken. In het bestemmingsplan worden dit emissieregels
genoemd. Als er op het naastgelegen perceel al wel een geluid­
gevoelige functie aanwezig is mag het bedrijf niet meer dan
55 dB(A) op de gevel veroorzaken;
4. Nieuwe geluidgevoelige functies zijn alleen toegestaan als de
54 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

geluidbelasting op de gevel niet meer bedraagt dan 55 dB(A)
en de binnenwaarde niet meer bedraagt dan 35 dB(A). In het
­bestemmingsplan worden dit immissieregels genoemd. Het
verschil tussen de buiten- en binnenwaarde kan worden bereikt
door het treffen van reguliere isolatiemaatregelen.
In de planregels zijn de eerste drie uitgangspunten als volgt
uitgewerkt:
Artikel 4.1.2 Geluidgevoelige activiteiten

Ter plaatse van het besluitsubvlak ‘geluidzone’ en buiten de
­perceels­grenzen van de geluidhinderlijke inrichtingen die geluidshinder veroorzaken zijn in uitzondering op artikel 4.1.1 geen
­nieuwe geluidgevoelige activiteiten toegestaan.
Artikel 4.5, lid r:

In uitzondering op het bepaalde in artikel 4.1.2 kunnen geluids­
gevoelige functies binnen het besluit-subvlak ‘geluidzone’ worden
gerealiseerd als:
1. de inrichting die verantwoordelijk is voor de betreffende contour
gesaneerd is,
2.	uit nader onderzoek is gebleken dat de inrichting die de betreffende contour veroorzaakte buitenwerking is gesteld,
3. uit nader onderzoek is gebleken dat de wijze waarop de betreffende inrichting in werking is zodanig is gewijzigd, dat daardoor
de geluidcontour feitelijk niet meer over de geprojecteerde
geluidgevoelige functie valt, of
4.	uit nader onderzoek is gebleken dat de geluidgevoelige functie
zodanig kan worden gerealiseerd, dat aan de in artikel 5, eerste lid
genoemde normen wordt voldaan, of de wettelijke grenswaarden
voor geluid niet van toepassing zijn en de geluidgevoelige functie
beschikt over een geluidsluwe buitenruimte en een geluidsluwe
gevel waar het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau (LAr,LT)
ten hoogste 50 dB(A) etmaalwaarde bedraagt.
Artikel 5 emissienormen

5.1 Geluid
a. Het geluidsniveau veroorzaakt door activiteiten bedraagt niet
meer dan:
Dagdeel

7.0019.00

19.0023.00

23.0007.00

Langtijdgemiddelde beoordelings­
niveau (LAr,LT) ter plaatse van de
­perceelgrens

60 dB(A) 55 dB(A) 50 dB(A)

Maximaal geluidsniveau (LAmax)
ter plaatse van de perceelgrens

80 dB(A) 75 dB(A) 70 dB(A)

Langtijdgemiddelde beoordelings­
niveau (LAr,LT) op de gevel van
­geluidsgevoelige gebouwen

55 dB(A) 50 dB(A) 45 dB(A)

Maximaal geluidsniveau (LAmax) ter
plaatse van geluidsgevoelige
­gebouwen

75 dB(A) 70 dB(A) 65 dB(A)

Wijk aan Zee

b. Ongeacht het geluidsniveau op de gevel geldt in verblijfsruimten
van geluidsgevoelige gebouwen:
Dagdeel

7.0019.00

19.0023.00

23.0007.00

Langtijdgemiddelde beoordelings­
niveau (LAr,LT)

35 dB(A) 30 dB(A) 25dB(A)

Maximaal geluidsniveau (LAmax)

55 dB(A) 50 dB(A) 45 dB(A)

c. De in lid a gestelde voorschriften en waarden vervangen de
­waarden uit afdeling 2.8 Geluidhinder van het Activiteitenbesluit.
De overige voorschriften en artikelen uit afdeling 2.8 blijven
van kracht. Bovenstaande waarden zijn niet van toepassing op
bestaande (bedrijfs)woningen, voor die woningen wordt de
­huidige geluidbelasting gehandhaafd, tenzij een nieuwe bedrijfsactiviteit invloed heeft op deze bestaande woningen. Dan wordt
voor het geluidsniveau op de gevel getoetst aan het bovenstaande
en voor het binnenniveau getoetst aan het heersende
binnen­­niveau.
e. De norm behorend bij de perceelgrens die het meest effect heeft
op de naastgelegen geluidsgevoelige functie betreft het gemiddelde
geluidsniveau over een oppervlak in dB(A)/m2. Het oppervlak is
gedefinieerd als de lengte van één perceelgrens met een hoogte
van 3 meter uitgaande van elke verdiepingshoogte waar woningbouw mogelijk is.
f. Bij nieuwsvestiging of uitbreiding moeten bedrijven een akoestisch
onderzoek indienen waaruit blijkt dat het bedrijf aan de geluidsvoorschriften uit het omgevingsplan kan voldoen. Het bevoegd
gezag kan besluiten dat het overleggen van een akoestisch

­ nderzoek niet vereist is indien op basis van bedrijfsgegevens
o
aan­nemelijk is dat het bedrijf kan voldoen.
h. De Handleiding meten en rekenen Industrielawaai uit 1999 is van
toepassing bij het bepalen van de in voorgaande voorschriften
toegestane waarden.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De mogelijkheid om gebiedsgerichte milieuregels (maatwerkregels)
op te nemen in het omgevingsplan en in het concrete geval
­maatwerkvoorschriften vast te stellen, is opgenomen in artikel 4.6
Omgevingswet respectievelijk artikel 4.5 Omgevingswet. Voor een
uitgebreidere toelichting op deze artikelen wordt verwezen naar de
artikelsgewijze toelichting behorende bij de Omgevingswet, te
raadplegen via de website www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl,
tabblad Omgevingswet.

3.14
Delegatie planwijziging
Mogelijkheden
Binnen het experiment is het mogelijk de bevoegdheid tot het
wijzigen van onderdelen van het bestemmingsplan te delegeren aan
burgemeester en wethouders. De gemeenteraad kan zelf bepalen op
welke onderdelen van het plan deze bevoegdheid betrekking heeft.
Op het eerste gezicht lijken er veel overeenkomsten te zijn met de
flexibiliteitsbepalingen uit artikel 3.6.Wro (wijzigingsbevoegdheid /
uitwerkingsplicht). Er zijn belangrijke verschillen:
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 55

1. Allereerst kan de gemeenteraad het delegatiebesluit los van het
bestemmingsplan nemen en daarmee ook na vaststelling van
het plan. De bevoegdheid is niet in het bestemmingsplan zelf
opgenomen, maar daarbuiten. Hiermee ontstaat een dyna­
mischer en flexibeler systeem, dat beter aansluit op de Awb;
2. Op de tweede plaats hoeft geen separaat wijzigings- of
­uitwerkingsplan meer gemaakt te worden, maar wordt het
bestemmingsplan rechtstreeks gewijzigd. Dit voorkomt
­versnippering van regels over een zogenoemd ‘moederplan’ en
onderliggende uitwerkings- of wijzigingsplannen en beperkt dit
het gevaar op onsamenhangende of zelfs conflicterende regels.
Overigens blijft het binnen het experiment wel mogelijk om
gebruik te maken van de mogelijkheden van artikel 3.6 Wro.
Onder de Omgevingswet vervalt deze mogelijkheid;
3. Tegen het delegatiebesluit zelf staan geen rechtsmiddelen open.
Beroep staat open tegen de wijziging van het bestemmingsplan;
4. Aan het delegatiebesluit ligt geen onderzoek ten grondslag.
Eventueel onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van de
­wijziging van het bestemmingsplan.
Ter verduidelijking van bovenstaande volgen enkele voorbeelden:
• De gemeenteraad kan in een structuur- of omgevingsvisie een
transformatiegebied aanwijzen en het college van burgemeester
en wethouders bij delegatiebesluit de bevoegdheid geven om het
bestemmingsplan (met verbrede reikwijdte) al dan niet in fases zo
te wijzigen dat de transformatie zonder afwijkingsvergunning
gerealiseerd wordt. Ook kan de raad het college van burgemeester
en wethouders opdragen om afwijkingsbesluiten te nemen en
het bestemmingsplan (met verbrede reikwijdte) daarmee in

overeenstemming te brengen. Een delegatiebesluit kan deze
mogelijkheden ook allebei toestaan.
• De gemeenteraad kan het aanpassen van een bestemmingsplan
(met verbrede reikwijdte) als gevolg van de aanwijzing van
een beschermd stadsgezicht delegeren aan het college van
­burgemeester en wethouders, ook in algemene zin.
• De gemeenteraad kan aan bepaalde locaties functies toekennen
waarbij de regels met betrekking tot bouw- en gebruiksactiviteiten
in delegatie door het college van burgemeester en wethouders in
het bestemmingsplan (met verbrede reikwijdte) worden gegeven.
• De gemeenteraad kan bij delegatiebesluit bepalen dat het college
van burgemeester en wethouders het bestemmingsplan (met
verbrede reikwijdte) op een bepaalde wijze wijzigt zodra een
bepaald perceel minnelijk verworven is.
Op de voorbereiding van en de inhoud van een delegatiebesluit is
afdeling 10.1.2 Awb van toepassing. Uit de woorden ’delen van‘
blijkt dat de gemeenteraad de bevoegdheid tot wijzigen van het
bestemmingsplan niet integraal kan overdragen. Het is aan het
democratisch meest gelegitimeerde orgaan op lokaal niveau
– de gemeenteraad – om te bepalen of en op welke wijze toepassing
wordt gegeven aan deze bevoegdheid tot delegatie.

Praktijkervaringen
Door diverse gemeenten wordt gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. Wat opvalt is dat in een aantal gevallen de bevoegdheid om
het plan te wijzigen in het plan zelf is opgenomen net als dat bij een
wijzigingsbevoegdheid nu het geval is. Gemeenten geven aan hiervoor te kiezen, omdat het voor raadplegers van het bestemmings-

Brainportpark, Eindhoven

56 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

plan anders niet bekend is of en onder welke omstandigheden het
plan door burgemeester en wethouders kan worden gewijzigd.
Het nadeel van deze werkwijze is dat de regels over delegatie hiermee
onderdeel worden van het plan en daarmee ook open staan voor
een rechterlijke toets. Daarbij geldt als uitgangspunt dat de maximale
mogelijkheden van het plan onderzocht moeten worden, inclusief
de delegatiebepaling. Kijkend naar de bedoeling van de Omgevings­
wet is het advies om het delegatiebesluit separaat vast te stellen en
daarmee buiten het plan te houden.
In de 15de tranche is een kleine redactionele wijziging ter zake van
de delegatiebevoegdheid opgenomen. Bepaald is dat de raad de
bevoegdheid tot het vaststellen (in plaats van wijzigen) van delen (in
plaats van onderdelen) van het plan kan delegeren aan burgemeester
en wethouders. Met deze kleine aanpassing wordt bereikt dat artikel
3.8 Wro, waarin de procedure voor het bestemmingsplan is uitgeschreven, van overeenkomstige toepassing is.

Gedachtevorming in het kader van de Omgevingswet
De delegatiebevoegdheid is opgenomen in artikel 2.8 Omgevings­
wet. Een verschil ten opzichte van het experiment is dat in de wettekst het woord ‘vaststellen’ wordt gebruikt in plaats van ‘wijzigen’.
Materieel levert dit echter geen verschillen op. Evenals binnen het
experiment mogen burgemeester en wethouders uitsluitend ‘delen
van het omgevingsplan’ vaststellen. Daarmee behoudt de gemeente­
raad het primaat. Voor een uitgebreidere toelichting op dit artikel
wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting behorende bij
het wetsvoorstel van de Omgevingswet, te raadplegen via de website
www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl, tabblad Omgevingswet.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 57

Valkenburg, Katwijk
58 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

4.	Tips en tops
bestemmingsplan met
verbrede reikwijdte

Het experiment ‘bestemmingsplan met verbrede reikwijdte’ is
3 jaar geleden gestart. Op 15 mei 2014 (zevende tranche) zijn de
eerste zeven plangebieden aangewezen. Sindsdien heeft het
­experiment een vlucht genomen en zijn al ruim 100 gebieden
­aangewezen. Hoog tijd om de (tussen)balans op te maken en de
belangrijkste ervaringen en lessen te delen.
1. Stem keuzes af op de doelen van het plan
De ervaring leert dat de voorbereiding van een bestemmingsplan
met verbrede reikwijdte meer tijd en aandacht vraagt dan een
regulier bestemmingsplan. Om die reden is het verstandig om
selectief te zijn en het instrumentarium nauwkeurig af te stemmen
op de doelen van het plan. Als u zich primair ten doel stelt om
een gebiedsontwikkeling mogelijk te maken, dan ligt het werken
met open normen en beleidsregels en het faseren van onderzoek
voor de hand. Het experimenteren met de integratie van lokale
verordeningen, ligt dan minder in de rede, omdat, zo is gebleken,
dat veel afstemming en daarmee tijd vraagt. Door selectief te zijn
kunnen sneller resultaten worden geboekt, wat ook weer energie
geeft om door te gaan.
2. Motiveer van welke mogelijkheden gebruik is gemaakt
Artikel 7c verplicht u niet om gebruik te maken van alle afwijkings­
mogelijkheden. Dit neemt niet weg dat u er goed aan doet om in
de toelichting verantwoording af te leggen van de gemaakte
keuzes. Van welke mogelijkheden hebt u gebruik gemaakt en
waarom? In een aantal bestemmingsplannen is hier heel praktisch
invulling aan gegeven met een tabel, waarin per afwijkings­
mogelijkheid wordt gemotiveerd waarom er al dan niet gebruik
van wordt gemaakt.

3. Faseren van onderzoek: stem onderzoek af op het detailniveau
van het plan
Faseren van onderzoek wordt nog wel eens verward met het
verleggen van het onderzoek van de planfase naar de realisatiefase. In de planfase wordt dan bijvoorbeeld geen akoestisch
onderzoek uitgevoerd, maar volstaan wordt met opname van een
planregel (randvoorwaarde) dat voldaan moet worden aan de
voorkeursgrenswaarde voor geluid of een vastgestelde hogere
waarde. Dit is niet juist. Het uitgangspunt van faseren is dat het
detailniveau van het onderzoek wordt afgestemd op het detail­
niveau van het plan. Ter illustratie: als bekend is waar en wanneer
bebouwing gerealiseerd zal worden en wat de kenmerken hiervan
zijn, ligt het voor de hand om een gedetailleerd akoestisch onderzoek uit te voeren. Is deze informatie niet voorhanden, dan kan
volstaan worden met globaal akoestisch onderzoek en opname
van een kwaliteitseis in de regels van het bestemmingsplan.
Bijvoorbeeld: de geluidbelasting als gevolg van wegverkeer op
de gevel van nieuw te bouwen woningen mag niet meer dan
50 dB(A) bedragen. Met een dergelijke regel wordt tevens het
hogere waardebesluit, zoals bedoeld in de Wet geluidhinder, in
het plan geïntegreerd. De bevoegdheid hiertoe is opgenomen in
artikel 7c, lid 9, onder c.Het later vaststellen van de hogere waarde
(bij de omgevingsvergunning voor bouwen) is niet mogelijk op
grond van artikel 7c. Het bovenstaande geldt ook voor thema’s als
externe veiligheid, bedrijven en milieuzonering en de ladder voor
duurzame verstedelijking.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 59

4. Delegatiebevoegdheid
De gemeenteraad kan de bevoegdheid om delen van het
­bestemmingsplan vast te stellen delegeren aan burgemeester en
wethouders. In afwijking van wat we gewend zijn bij het reguliere
bestemmingsplan is het de bedoeling dat een dergelijk delegatiebesluit niet in het plan wordt geïntegreerd, maar los van het plan
wordt genomen. Dit kan ten tijde van de vaststelling van het
bestemmingsplan, maar ook op een later tijdstip. Opname in het
plan ontneemt de voordelen van de nieuwe werkwijze, waardoor
de regels onderdeel uitmaken van het plan en daarmee ook aan
een rechterlijke toets kunnen worden onderworpen. Het is aan te
bevelen om in het delegatiebesluit duidelijk vast te leggen onder
welke voorwaarden burgemeester en wethouders delen van het
bestemmingsplan mogen vast stellen. Daarbij kan worden gedacht
aan het type voorwaarden zoals deze nu in een wijzigings­
bevoegdheid of uitwerkingsplicht worden opgenomen.

geen beoordeling plaats. Het ligt in dat geval voor de hand om
een verbod behoudens melding op te nemen. Op de tweede
plaats bevatten enkele bestemmingsplannen met verbrede
­reikwijdte een vergunningplicht voor het starten of wijzigen
van gebruik (in enge zin). In juridische zin wordt dit vaak vorm­
gegeven door het gebruik eerst te verbieden, waarna via een
omgevingsvergunning van dit verbod kan worden afgeweken.
Het instrument van de binnenplanse afwijking (ex artikel 3.6,
eerste lid, onder c, Wro) is echter bedoeld voor uitzonderings­
situaties en leent zich niet om voor het gewenste oogmerk op
brede schaal te worden toegepast. Het voornemen bestaat om
aan artikel 7c een nieuw instrument toe te voegen waarmee
­planologisch gewenst gebruik (in enge zin) in het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte aan een vergunningplicht kan
­worden onderworpen. In de loop van 2017 kan hier meer
­duidelijkheid over worden geboden (in de 16de tranche).

5. Nader afwegingsmoment
Bij veel gemeenten bestaat de wens om globaal te bestemmen,
maar tegelijkertijd wil men wel de vinger aan de pols houden.
Veel gemeenten doen dit door een nader afwegingsmoment in de
planregels in te bouwen. Op het moment dat zich een concreet
initiatief aandient, kan alsnog een nadere beoordeling worden
uitgevoerd. Bijvoorbeeld: het bouwen van een nieuwe woning is
toegestaan, mits de hoogte is afgestemd op het omliggende
woongebied en voldoende parkeergelegenheid op eigen terrein
wordt gerealiseerd. De huidige jurisprudentie van de Afdeling
biedt hiervoor geen, dan wel in zeer beperkte mate ruimte. Als u
ervoor kiest om in de planregels een nader afwegingsmoment in
te bouwen, dan is het nodig om de open norm (voldoende
parkeren­/hoogte afgestemd op omliggend woongebied) uit te
werken in een beleidsregel. Ook moet uit de planregel duidelijk
blijken bij de uitoefening van welke bevoegdheid de open norm
wordt uitgelegd door middel van een beleidsregel. Let er goed op
dat de beleidsregels op een voldoende duidelijke wijze invulling
geven aan de in de planregels gebruikte (open) normen en niet
zelf voor verschillende uitleg vatbaar zijn.

7. Open normen en beleidsregels
Het werken met open normen, waarvan de uitleg bij de uit­
oefening van een bevoegdheid afhankelijk is van beleidsregels, is
een belangrijk instrument om de flexibiliteit maar tevens ook de
mogelijke invulling en daarmee de rechtszekerheid van het plan
te vergroten. Inmiddels zijn de eerste contouren van deze werkwijze zichtbaar geworden in de jurisprudentie, in het bijzonder
rondom het thema parkeren. Hieruit kan een aantal rode draden
worden ontleend, die allen samenhangen met de rechtszekerheid
van het plan en de voorspelbaarheid voor initiatiefnemers, het
bevoegd gezag zelf en derden.
•	Allereerst is het sterk aan te bevelen om de beleidsregels
­gelijktijdig met het plan vast te stellen, dan wel een duidelijke
instructie in het plan op te nemen dat een beleidsregel moet
worden vastgesteld. Dit vergroot de rechtszekerheid van het
plan, ondanks dat de beleidsregels in formele zin geen onderdeel uitmaakt van het plan.
•	De beleidsregel moet in de tweede plaats schriftelijk worden
vastgelegd en worden gepubliceerd. Een verwijzing naar een
ongeschreven beleidslijn is niet voldoende.
•	Niet alle onderwerpen lenen zich om als open norm te
­formuleren. De vraag waar gebouwd mag worden moet uit het
bestemmingsplan kunnen worden opgemaakt. Dit vormt
immers de essentie van het bestemmingsplan.
•	Het gebruik van open normen in de gebruiksregels van het
plan is in beginsel niet mogelijk. Omdat voor het starten of
wijzigen van gebruik geen toestemming van de gemeente is
vereist, is er ook geen sprake van de uitoefening van een
bevoegdheid in welk kader de uitleg van de open norm afhankelijk is van beleidsregels. Overwogen wordt om aan artikel 7c
een nieuw instrument toe te voegen, waarmee planologisch
gebruik aan een vergunningplicht kan worden onderworpen.
Dit maakt het mogelijk om ook in de gebruiksregels met
open normen te werken. Zie ook de voorgaande punten: nader
­afwegingsmoment en vergunningplichten in het plan.

6. Vergunningplichten in het bestemmingsplan
In het bestemmingsplan met verbrede reikwijdte kunnen
­vergunningplichten worden opgenomen voor de volgende
activiteiten:
• Slopen;
• Aanleggen;
• Planologisch strijdig gebruik/bouwen.
In een aantal bestemmingsplannen met verbrede reikwijdte is de
activiteit bouwen ook vergunningplichtig gemaakt. Dit is niet
mogelijk, omdat de activiteit bouwen exclusief en uitputtend is
geregeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, Wabo. Overigens wordt
de wens van gemeenten om lokaal te bepalen voor welke bouwwerken vergunning is vereist wel begrepen. Immers: als wordt
gewerkt met algemene regels die concreet en objectief voor­
schrijven onder welke omstandigheden mag worden gebouwd
heeft een vergunning weinig toegevoegde waarde. Er vindt dan
60 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

8. Gebodsbepalingen: formuleer als voorwaardelijke verplichting
Een aantal gemeenten werkt in het bestemmingsplan met
gebodsbepalingen. Dit zijn regels die dwingen om een activiteit
uit te voeren zonder dat daar een tegenprestatie tegenover staat.
Bijvoorbeeld: de eigenaar is verplicht sloten en watergangen op
of grenzend aan zijn perceel jaarlijks schoon te maken. Of verstrekkender: de eigenaar is verplicht om voor 1 januari 2024 de
bestaande bebouwing te slopen. Artikel 7c biedt voor het opnemen
van dergelijke direct werkende gebodsregels geen, dan wel in zeer
beperkte mate ruimte. De belangrijkste reden hiervoor is dat het
wettelijk voorgeschreven overgangsrecht, zoals opgenomen in de
artikel 3.2.1 en 3.2.2, Bro, is geënt op toelatingsplanologie.
Bestaand (legaal) gebruik en bebouwing mag worden gecontinueerd, ondanks dat het bestemmingsplan voorziet in een andere/
nieuwe situatie. Kortom: verbieden kan wel; gebieden niet.
Om die reden wordt geadviseerd om actieve doe-verplichtingen
(want dat zijn geboden) juridisch vorm te geven als voorwaardelijke verplichting. Het verschil met een gebodsbepaling is dat ze
eenmalig, bijvoorbeeld bij het bouwen of uitbreiden van een
woning, worden ingeroepen en ze worden opgelegd uit het
­oogpunt van een goede ruimtelijke ordening (onder de
Omgevingswet: evenwichtige functietoedeling).
9. Maak gebruik van de kennis en ervaring bij het ministerie
van IenM
Als u specifieke vragen heeft over de toepassingsmogelijkheden
van artikel 7c leg ze dan voor aan medewerkers van het programma­­
team Chw. Vaak kunnen zij uw vragen zelf beant­woorden en
anders leggen zij de vraag voor aan een deskundige binnen het
ministerie. U krijgt een deskundige reactie, gebaseerd op de
meest recente inzichten, en het ministerie kan de ervaringen
goed gebruiken in het wetgevingsproces rondom de
Omgevingswet.
10. Aanmelden van uw experiment
U kan uw experiment 2 keer per jaar aanmeldingen bij het
­programmateam Crisis- en herstelwet, voor 1 oktober en voor
1 maart. Opname van uw project is slechts mogelijk als wordt
voldaan aan de criteria die hiervoor gelden: duurzaam, innovatief
en aannemelijk moet zijn dat het project een bijdrage levert aan
het bestrijden van de economische crisis. Aanmelden kan door
middel van een format. Voor meer informatie kunt u contact
opnemen met mw. M. Arnolds (monique.arnolds@minienm.nl)
of dhr. D. van den Hoek (duncan.vanden.hoek@minienm.nl).

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 61

5. Leeslijst

• Uitspraak Raad van State betreffende dynamische verwijzing naar
parkeernormen. http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocume
nt?id=ECLI:NL:RVS:2015:2837. De uitspraak is voorzien van een
annotatie in het Tijdschrift voor Bouwrecht (oktober 2015,
­pagina 983 e.v.).
• Uitspraak van de Raad van State betreffende de toepassing van de
criteria van artikel 2.4, tweede lid, Chw. Projecten worden slechts
aangewezen indien aannemelijk is dat ze:
1. innovatief zijn;
2. een bijdrage leveren aan het bestrijden van de economische
crisis;
3. duurzaamheid.
ECLI:NL:RVS:2017:1304.
• Notitie reikwijdte omgevingsplan (inzake integratie van verordeningen). Het document is niet openbaar raadpleegbaar en wordt
op aanvraag verstrekt door IenM.
• Plan van Aanpak dynamische 3D model Den Haag. Het document
is niet openbaar raadpleegbaar en wordt op aanvraag verstrekt
door het ministerie van IenM.
• Artikel over werken met open normen en beleidsregels van
mr. A. de Snoo. “Anticiperen op het omgevingsplan: flexibiliteit
in regels en beleidsregels” (Vastgoedrecht 2015-3).
• Nota van toelichting behorende bij de 7de tranche van het Besluit
uitvoering Chw . Kamerstukken II, 2014, 168.
• Het maken van een omgevingsplan, deel 1. Waar beginnen we
aan? Auteurs: Armando Snijders, Steffie Renders, Casper Cuppen,
Karin Steenbakkers (De Gemeentestem 2014/70).
• Het maken van een omgevingsplan, deel 2. Plannen met beleid
en verordenen met een plan: hoe doe je dat? Auteurs: Armando
62 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Snijders, Steffie Renders, Casper Cuppen, Karin Steenbakkers
(De Gemeentestem 2014/70).
• E-book AMvB’s in vogelvlucht, Thema’s en samenvattingen.
Hierin wordt onder andere ingegaan op de bestemmingsplannen
met verbrede reikwijdte voor Binckhorst (Den Haag) en het
­Chv-terrein (Veghel). Het E-book kan worden geraadpleegd via:
https://www.omgevingswetportaal.nl/documenten/
magazines/2017/03/09/e-book-amvbs-in-vogelvlucht
• Artikel in het magzine van de VNG over het project ‘Handvatten
voor heet omgevinsplan’. https://vng.nl/producten-diensten/
vng-magazine/vng-magazine-nummer-17-2016/
staalkaarten-maken-het-omgevingsplan-concreet
• Prototype voor gebruiksvriendelijke viewer omgevingsplan. Soest
zet eerste stap naar een nationale viewer voor het omgevingsplan.
Auteur: Marcel Bayer (ROm 6, juni 2017).

Bijlage 1
Wettekst artikel 7c Besluit uitvoering Chw, inclusief nota van
toelichting (t/m 15de tranche)

1. In aanvulling op artikel 3.1, eerste lid, van de Wet ruimtelijke
ordening kunnen in het bestemmingsplan ook regels worden
gesteld, die strekken ten behoeve van het:
a.	bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde
­fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en
b.	doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke
leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke functies.
2. In afwijking van artikel 3.1, tweede lid, van de Wet ruimtelijke
ordening wordt de bestemming van gronden, met inbegrip van
de met het oog daarop gestelde regels, binnen een periode van
twintig jaar opnieuw vastgesteld. Artikel 3.1, derde tot en met
vijfde lid, van de Wet ruimtelijke ordening is niet van toepassing.
3. In afwijking van artikel 3.2 van de Wet ruimtelijke ordening geldt
een voorlopige bestemming voor een termijn van ten hoogste
tien jaar.
4. Het bestemmingsplan kan de door het gemeentebestuur gestelde
regels als bedoeld in artikel 108 van de Gemeentewet bevatten
die geheel of gedeeltelijk betrekking hebben op de fysieke
leefomgeving.
5. De regels in het bestemmingsplan kunnen voorts inhouden een
verbod om zonder voorafgaande melding aan burgemeester en
wethouders een daarbij aangewezen activiteit te verrichten.
6. In het bestemmingsplan kunnen tevens regels worden gesteld
waarvan de uitleg bij de uitoefening van een bij die regels aan te
geven bevoegdheid afhankelijk wordt gesteld van beleidsregels.
Daarbij kan worden bepaald dat de beleidsregels worden vast­
gesteld door de raad of door burgemeester en wethouders.
7. Als de regels, bedoeld in het zesde lid, betrekking hebben op het
uiterlijk van bouwwerken en bij de toepassing een interpretatie

behoeven, stelt de raad de criteria vast die worden toegepast bij
de beoordeling van het uiterlijk van een bouwwerk waarop de
aanvraag om een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit
betrekking heeft. Deze criteria zijn zoveel mogelijk toegesneden
op de onderscheiden bouwwerken. In afwijking van artikel 12b
van de Woningwet wordt het advies van de welstandscommissie
dan wel de stadsbouwmeester slechts op die criteria gebaseerd.
8. Voor de in het experiment betrokken bestemmingsplannen geldt
dat indien daarin onbenutte bouw- of gebruiksmogelijkheden
worden wegbestemd, de planschade in ieder geval als voorzienbaar in de zin van artikel 6.3, aanhef en onder a, van de Wet
ruimtelijke ordening wordt aangemerkt, indien:
a.	deze herziening ten minste drie jaar voor de vaststelling van
het bestemmingsplan is aangekondigd;
b.	van de voorgenomen herziening kennis is gegeven aan de
eigenaren in het gebied, en
c.	gedurende deze termijn de mogelijkheid bestond de bouw- of
gebruiksmogelijkheden te realiseren.
9. Bij de voorbereiding, vormgeving, inrichting en beschikbaar­
stelling van het bestemmingsplan kan worden afgeweken van:
a.	de volgende artikelen van het Besluit ruimtelijke ordening
1°. 1.2.1, tweede lid, en 1.2.1a, onderdeel a, onder de voorwaarde
dat het ontwerp van het bestemmingplan of het vastgestelde
bestemmingsplan elektronisch op een algemeen toegankelijke wijze beschikbaar wordt gesteld en blijft op een door de
raad te bepalen internetadres. In dat geval bevat de landelijke
voorziening, bedoeld in artikel 1.2.1, tweede lid, een verwijzing
naar dit internetadres;
2°. 3.1.6, eerste lid, onder f, en vijfde lid, onder c;
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 63

b.	de bij de ministeriële regeling, bedoeld in artikel 1.2.6 van het
Besluit ruimtelijke ordening, gestelde regels of nadere regels.
c.	hoofdstuk VIIIa van de Wet geluidhinder, met dien verstande
dat:
1°. in afwijking van afdeling 1 van dat hoofdstuk een besluit als
bedoeld in artikel 110a van die wet deel kan uitmaken van het
bestemmingsplan, en dat
2°. in afwijking van afdeling 2 van dat hoofdstuk de mate van
detail van de ten behoeve van de vaststelling van de geluidbelasting te verrichten akoestische onderzoeken kan worden
afgestemd op het detailniveau en de fase van voorbereiding
van het bestemmingsplan;
d. artikel 5.4 van het Besluit geluidhinder, met dien verstande dat:
1°. een besluit als bedoeld in artikel 110a van de Wet geluidhinder deel kan uitmaken van het bestemmingsplan en
2°. de mate van detail van de ten behoeve van de vaststelling
van de geluidbelasting te verrichten akoestische onderzoeken
kan worden afgestemd op het detailniveau en de fase van
voorbereiding van het bestemmingsplan.
10. Bij de vaststelling van het bestemmingsplan kan de raad besluiten af te wijken van artikel 6.12, eerste en derde lid, van de Wet
ruimtelijke ordening, met dien verstande dat een exploitatieplan
door burgemeester en wethouders kan worden vastgesteld bij
een omgevingsvergunning voor het bouwen.
11. Indien toepassing wordt gegeven aan het tiende lid, geldt dat:
a.	artikel 6.12, tweede lid, van de Wet ruimtelijke ordening van
toepassing is op de omgevingsvergunning voor het bouwen;
b.	in afwijking van artikel 6.14, eerste lid, van de Wet ruimtelijke
ordening, afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht niet
van toepassing is op de voorbereiding van het exploitatieplan;
c.	daarvoor in het bestemmingsplan een of meer exploitatiegebieden worden aangewezen;
d.	in aanvulling op artikel 2.10, eerste lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht de omgevingsvergunning voor
het bouwen kan worden geweigerd als de exploitatieopzet als
bedoeld in artikel 6.13, eerste lid, onder c, van de Wet ruimtelijke ordening, een tekort bevat, dat niet is gedekt;
e.	als de omgevingsvergunning voor het bouwen wordt geweigerd, de exploitatieopzet als bedoeld in onderdeel d, deel
uitmaakt van het besluit.
12. Artikel 8.42b van de Wet milieubeheer en artikel 2.19 van het
Activiteitenbesluit milieubeheer zijn op het bestemmingsplan
van overeenkomstige toepassing.
13. De raad kan de bevoegdheid tot het vaststellen van delen van het
bestemmingsplan delegeren aan burgemeester en wethouders.
14. In afwijking van artikel 2.8, eerste lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht juncto artikel 3.2, aanhef en onderdeel b, van de Regeling omgevingsrecht kunnen burgemeester
en wethouders van de aanvrager verlangen dat de door de aanvrager te verstrekken gegevens en bescheiden in of bij de aanvraag om een omgevingsvergunning voor het gebruiken van
gronden of bouwwerken, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder c, van die wet, worden aangevuld met gegevens en
bescheiden over de gevolgen van het beoogde gebruik voor de
fysieke leefomgeving.
64 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

15. In afwijking van artikel 2.12, eerste lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht kan een omgevingsvergunning die
betrekking heeft op een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste
lid, onder c, van die wet worden verleend als de activiteit niet in
strijd is met de regels, bedoeld in het eerste lid.

Artikel 7c (pilot Bredere reikwijdte bestemmingsplan)
Met deze pilot wordt geëxperimenteerd met de in de toekomstige
Omgevingswet beoogde verbreding van het bestemmingsplan tot
een omgevingsplan. Zolang de beoogde Omgevingswet niet is
­vastgesteld en in werking is getreden, geldt een experimenteel
omgevingsplan als een buitenwettelijk en vormvrij plan. Met artikel
7c wordt een wettelijke grondslag gegeven aan deze experimentele
bestemmingsplannen.
In het kader van dit experiment mag worden afgeweken van de
aangegeven onderdelen van de Wet ruimtelijke ordening (Wro),
het Besluit ruimtelijke ordening (Bro), de Wet geluidhinder (Wgh),
het Besluit geluidhinder (Bgh), de Wet milieubeheer (Wm) en het
Activiteitenbesluit milieubeheer.
Hieronder zal nader op deze afwijkingsmogelijkheden worden
ingegaan.

Eerste lid
De het conceptwetsvoorstel voor de Omgevingswet wordt voorgesteld te streven naar één gebiedsdekkende regeling per overheid:
voor de gemeente het omgevingsplan, voor de provincie de
­omgevingsverordening en voor het waterschap de waterschaps­
verordening. Deze nieuwe planfiguren hebben een breder, meer
integraal karakter dan de bestaande regelingen, die meestal slechts
één onderwerp betreffen. Beoogd is om de regels over goede
­ruimtelijke ordening (zoals bestaande bestemmingsplannen en
beheersverordeningen) te integreren met regels over bijvoorbeeld
milieu, natuur, cultureel erfgoed (waaronder monumenten,
stads- of dorpsgezichten en archeologie), bomen en welstand.
De integratie van de regels per overheid in één regeling levert behalve een flinke sanering van documenten naar verwachting ook meer
eenduidigheid op voor initiatiefnemende burgers en bedrijven.
Het samenvoegen in één regeling stimuleert de afstemming van
individuele regels. Strijdigheid tussen en stapeling van regels
­worden al in het stadium van voorbereiding beter zichtbaar, en
kunnen aldus voorafgaand aan de vaststelling worden bijgesteld.
De integratie maakt ook een daadwerkelijk integrale benadering
van de fysieke leefomgeving mogelijk. De verbreding ten opzichte
van bestaande regelingen leidt er onder andere toe dat het traditionele ruimtelijke ordeningsbegrip ‘bestemming van de grond’ in het
wetsvoorstel voor de Omgevingswet is vervangen door het ­ruimere
begrip ‘functie van de locatie’. In het wetsvoorstel voor de
Omgevingswet wordt de reikwijdte van het omgevingsplan verbreed
tot ‘een veilige en gezonde fysieke leefomgeving alsmede het doelmatig beheer, gebruik en ontwikkeling van die fysieke leefomgeving
ter vervulling van maatschappelijke functies’. Dit betekent een
verbreding van het momenteel in artikel 3.1, eerste lid, Wro opgenomen begrip ‘een goede ruimtelijke ordening’. Door deze verbreding

kan de gemeente veel meer zaken integreren in het omgevingsplan
dan in het bestemmingsplan. Daardoor wordt het omgevingsplan
veel beter geschikt voor het verwezenlijken van integraal gebieds­
gericht omgevingsbeleid. Het wordt bijvoorbeeld mogelijk om
omgevingswaarden op te nemen, uitgaande daarvan in het omgevingsplan regels te stellen die een adequate milieubescherming
waarborgen voor een bepaald aspect in een bepaald gebied, waardoor toedeling van functies aan locaties in dat gebied vervolgens
globaler kan zijn (‘globaler te bestemmen’). Vooruitlopend op
de inwerkingtreding van de Omgevingswet kunnen de aan deel­
nemende gemeenten nu al experimenteren met het opstellen van
een bestemmingsplan met een bredere reikwijdte.

Tweede lid
Voor deze bestemmingsplannen geldt niet de actualiseringsplicht ex
artikel 3.1, tweede lid, Wro. Voor de looptijd van deze bestemmingplannen is aangesloten bij het in de zesde tranche van het Besluit
uitvoering Crisis- en herstelwet opgenomen experiment met een
looptijd van twintig jaar (artikel 7b van het Besluit uitvoering Crisisen herstelwet). Dientengevolge behoeft ook niet te worden voldaan
aan de in de jurisprudentie ontwikkelde verplichting dat bij de
vaststelling van het bestemmingsplan moet worden aangetoond
dat dit binnen tien jaar kan worden gerealiseerd. In het kader van
­uitnodigingsplanologie treedt de gemeente faciliterend op en
neemt ze de ontwikkeling van het gebied niet (altijd) zelf in handen.
Gelet op de verlengde looptijd van het bestemmingsplan, zijn het
derde en vijfde lid, van artikel 3.1 Wro niet van toepassing.

Derde lid
Bij het bestemmingsplan kunnen voorlopige bestemmingen
­worden toegedeeld en met het oog hierop voorlopige regels worden
gegeven. Een voorlopige bestemming geldt voor een daarbij te
stellen termijn van ten hoogste tien jaar in plaats van de in artikel
3.2 Wro genoemde maximale termijn van vijf jaar.

Vijfde lid
Dit lid voorziet in een grondslag voor het in het bestemmingsplan
opnemen van een verbod een activiteit te verrichten zonder deze te
melden. Wanneer een activiteit potentieel een impact op de leef­
omgeving kan hebben, kan het via een melding nodig zijn dat de
gemeente in staat wordt gesteld om voorafgaand aan het starten
van de activiteit nog acties te verrichten, zoals:
• het uitvoeren van een initiële controle vooraf;
• het beoordelen of gelet op de kwetsbaarheid van de omgeving of
cumulatie met andere activiteiten het wellicht noodzakelijk is om
aanvullende eisen te stellen;
• zelf in het kader van het beheer van de leefomgeving maatregelen
te treffen, die een betere bescherming van de leefomgeving
waarborgen.
Omdat het niet melden in een dergelijk geval de gemeente deze
mogelijkheid ontneemt en tot oneigenlijk voordeel voor de initiatief­
nemer kan leiden, bevat deze bepaling de mogelijkheid tot een
verbod om de activiteit zonder voorafgaande melding uit te voeren.
Mocht een initiatiefnemer daartoe toch overgaan, dan kan in het
kader van de handhaving de activiteit zo nodig zelfs stilgelegd
­worden, om de gemeente alsnog de tijd te bieden voor de nood­
zakelijke geachte acties.

Zesde lid
In het bestemmingsplan kunnen regels worden gesteld waarvan de
uitleg bij de uitoefening van een bij die regels aan te geven bevoegdheid afhankelijk wordt gesteld van beleidsregels. Daarbij kan worden
bepaald dat de beleidsregels (kunnen) worden vastgesteld door
de raad of door burgemeester en wethouders. Deze constructie is
een aanvulling op hetgeen de Algemene wet bestuursrecht (Awb)
over beleidsregels regelt. De raad kan bij de vaststelling van het
­bestemmingsplan bepalen dat de beleidsregels door de raad zelf of
door burgemeester en wethouders moeten worden vastgesteld.
De Awb gaat ervan uit dat beleidsregels worden vastgesteld door het
bestuursorgaan dat bevoegd gezag bij de toepassing van de beleidsregel is.

Vierde lid
Daarnaast is bepaald dat ook overige voor de fysieke leefomgeving
relevante regelingen, die voorheen zouden zijn opgenomen in
zelfstandige verordeningen, kunnen worden geïntegreerd in één
instrument. Regels op het gebied van de fysieke leefomgeving
­kunnen daardoor worden gebundeld. Hierbij kan bijvoorbeeld
worden gedacht aan:
• bescherming van bomen of houtopstanden,
• ligplaatsen voor woonschepen, recreatievaartuigen en
terrasboten,
• bedrijfsmatig te exploiteren terrassen,
• kiosken en andere permanente verkooppunten in de openbare
ruimte,
• het maken van een inrit of uitweg,
• alarminstallaties die een voor de omgeving opvallend geluid of
lichtsignaal kunnen produceren,
• handelsreclame op of aan een onroerende zaak,
• opslaan van roerende zaken in een aangewezen gedeelte van de
gemeente of het gedogen daarvan.

Deze constructie biedt het gemeentebestuur meer flexibiliteit bij
het stellen van criteria die bij de toepassing van een bevoegdheid
door het bevoegd gezag moeten worden gehanteerd. Het maakt het
desgewenst mogelijk om in een algemene regel in het bestemmings­
plan te volstaan met een abstract criterium, waarbij de concrete
invulling van dat criterium wordt opgenomen in beleidsregels.
Doordat er geen vormvereisten voor beleidsregels gelden, bieden
beleidsregels bovendien meer mogelijkheden tot het visueel weergeven en ook meer ruimte voor het aanbrengen van samenhang
tussen verschillende onderwerpen van de zorg voor de fysieke
­leefomgeving. Dit is destijds voor de wetgever aanleiding geweest
om welstandscriteria niet langer onderwerp te laten zijn van de
gemeentelijke bouwverordening maar van beleidsregels.
Toepassing van deze bevoegdheid door de raad kan bijvoorbeeld
aan de orde zijn wanneer in het gemeentelijke bestemmingsplan
over parkeervoorzieningen voor de te bouwen gebouwen de
abstracte regel is opgenomen ‘Indien de omvang of de bestemming
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 65

van het gebouw daartoe aanleiding geeft, moet ten behoeve van het
parkeren of stallen van auto’s in voldoende mate ruimte zijn aangebracht, waarbij rekening moet worden gehouden met de eventuele
bereikbaarheid per openbaar vervoer’. Deze regel werkt juridisch
door via de toetsingsgronden die het bevoegd gezag (veelal
­burgemeester en wethouders) moet toepassen bij het nemen van
een beslissing over een aanvraag om omgevingsvergunning voor
een bouwactiviteit. Het zesde lid maakt het mogelijk om dan in het
omgevingsplan tevens te bepalen dat burgemeesters en wethouders
beleidsregels over de toepassing van die regel moeten vaststellen,
zodat voor een ieder duidelijk wordt in welke gevallen aan de regel
wordt voldaan.
Beleidsregels zorgen voor consistent overheidshandelen in de
­uitvoeringspraktijk. Zij maken duidelijk hoe een bestuursorgaan
een bevoegdheid in concrete gevallen zal toepassen, bijvoorbeeld
bij het beslissen op aanvragen om omgevingsvergunning. Daarmee
dragen beleidsregels bij aan een voorspelbare overheid en het voorkomen van willekeur bij de uitoefening van bevoegdheden. Zoals
aangegeven gaat het om regels uit het bestemmingsplan waarvan
bij de toepassing gebruik wordt gemaakt van beleidsregels. Bij de
toetsing aan de beleidsregel kan gebruik worden gemaakt van de
inherente afwijkingsbevoegdheid, echter uitsluitend voor activiteiten
die binnen de regel passen. Indien een activiteit afwijkt van de in
het omgevingsplan opgenomen regels kan uitsluitend medewerking
worden verleend via een afwijking van het bestemmingsplan.
Wanneer een afwijking van een bestemmingsplanregel wordt
­aangevraagd kan geen gebruik worden gemaakt van de inherente
afwijkingsbevoegdheid, maar uitsluitend met een omgevings­
vergunning worden afgeweken van het bestemmingsplan.

Zevende lid
In dit lid is bepaald dat door de raad in elk geval beleidsregels
­moeten worden vastgesteld wanneer regels in het bestemmingsplan
betrekking hebben op het uiterlijk van bouwwerken en bij de
­toepassing een interpretatie behoeven. In die beleidsregels moeten
dan de criteria zijn opgenomen die het bevoegd gezag toepast bij
de beoordeling van het uiterlijk van een bouwwerk waarop de
­aanvraag om een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit
betrekking heeft. Daarmee wordt aangesloten bij de regeling over
het uitoefenen van welstandstoezicht zoals die in de Woningwet
was opgenomen, waarbij de welstandscriteria in beleidsregels
­moeten zijn opgenomen (gemeentelijke welstandsnota). De raad
beslist daarbij zelf of en zo ja, in welke delen van de gemeente en
voor welke bouwwerken welstandstoezicht uitgeoefend gaat worden.
Wanneer de raad voor het uitoefenen van welstandstoezicht kiest,
moet het omgevingsplan regels daarover bevatten en moeten de te
hanteren welstandscriteria door de raad in beleidsregels worden
vastgelegd wanneer de daarover in het omgevingsplan opgenomen
criteria bij hun toepassing interpretatie behoeven. Die criteria
moeten zoveel mogelijk zijn toegesneden op de onderscheiden
categorieën bouwwerken.

66 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Achtste lid
Bij de vaststelling van het bestemmingsplan kan worden besloten
dat in afwijking van artikel 6.1, eerste lid, Wro geen recht op
­planschade bestaat bij het vervallen van planologische bouw- en
gebruiksmogelijkheden die ten minste drie jaar ongebruikt zijn
gebleven. Het idee van het experiment is om nieuwe initiatieven te
faciliteren. Veel gemeenten hebben voor de crisis bestemmingsplannen opgesteld om bijvoorbeeld de bouw van woningen,
­kantoren of bedrijventerreinen mogelijk te maken. In de huidige
tijd is er weinig tot geen vraag naar deze functies, terwijl er vaak wel
animo is om op de hiervoor bestemde gronden andere activiteiten
te ontplooien. Deze activiteiten kunnen een vliegwielfunctie
­hebben om de ontwikkeling van het gebied van de grond te krijgen.
Indien hiervoor echter een wijziging van het bestemmingsplan
nodig is, zijn veel gemeenten geneigd om hier niet in mee te gaan,
omdat zij vrezen met hoge planschadeclaims te worden geconfronteerd. In het kader van dit experiment wordt aan de deelnemende
gemeenten de mogelijkheid geboden om bij de vaststelling van het
bestemmingsplan, te bepalen dat geen recht op planschade bestaat
bij het vervallen van planologische bouw- en gebruiksmogelijk­
heden die ten minste drie jaar ongebruikt zijn gebleven. Het gaat
daarbij om bouw- en gebruiksmogelijkheden die bestonden op
grond van het bestemmingsplan dat door dit plan wordt vervangen.
Om te voorkomen dat eigenaren van braakliggende gronden
­plotseling met een gewijzigde bestemming worden geconfronteerd,
zullen zij tijdig op de hoogte worden gesteld van het voornemen
tot wijziging van het bestemmingsplan. Een eigenaar die op dat
moment een project in voorbereiding heeft of voornemens is om
op korte termijn met de voorbereiding te beginnen, heeft dan
­voldoende gelegenheid om dat bij de gemeente te melden (als dat al
niet is gebeurd), zodat het project in het nieuwe plan kan worden
meegenomen. Op deze wijze wordt tevens invulling gegeven aan
het begrip ‘voorzienbaarheid’ in artikel 6.3, aanhef en eerste lid,
Wro. Indien de eigenaar zich niet meldt, heeft hij blijkbaar niet de
behoefte om de bestemming te verwezenlijken en kan worden
geconcludeerd dat deze niet uitvoerbaar is.

Negende lid
Bij de voorbereiding, vormgeving, inrichting en beschikbaarstelling
van het bestemmingsplan kan worden bepaald van welke hieronder
genoemde artikelen wordt afgeweken. Er bestaat dus geen ver­
plichting om met alle hier genoemde afwijkingsmogelijkheden te
experimenteren. Aan de deelnemende gemeenten worden dezelfde
mogelijkheden geboden, maar het is aan de gemeentebesturen zelf
om te bepalen in hoeverre hiervan gebruikt wordt gemaakt.
Besluit ruimtelijke ordening (Bro)
Zoals hiervoor bij de toelichting op het eerste lid reeds is aangegeven,
wordt de reikwijdte van het bestemmingsplan in het wetsvoorstel
voor de Omgevingswet verbreed tot ‘een veilige en gezonde fysieke
leefomgeving alsmede het doelmatig beheer, gebruik en ontwik­
keling van die fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke functies’. Dit betekent een verbreding van het momenteel in
artikel 3.1, eerste lid, Wro opgenomen begrip ‘een goede ruimtelijke
ordening’.

Door deze verbreding kan de gemeente in het omgevingsplan veel
meer zaken integreren dan in het bestemmingsplan.
In de huidige situatie dienen de bestemmingsplannen te voldoen
aan de op basis van artikel 1.2.6. Bro opgestelde Regeling standaarden
ruimtelijke ordening 2012. Deze regeling bevat vereisten inzake
vormgeving, inrichting en elektronische beschikbaarstelling van het
plan. Nu geëxperimenteerd gaat worden met een bredere reikwijdte
van het bestemmingsplan, ligt het niet voor de hand om deze
­plannen te baseren op de huidige standaarden, aangezien deze zijn
geënt op het begrip ‘een goede ruimtelijke ordening’. Om deze
reden kan de gemeente besluiten om af te wijken van de geldende
standaarden. Aangezien dit tot gevolg zou kunnen hebben dat het
‘brede’ plan niet op www.ruimtelijkeplannen.nl kan worden
geplaatst, wordt een alternatieve voorziening getroffen. In die
gevallen dient de gemeente ervoor zorg te dragen dat op een andere
algemeen toegankelijke wijze beschikbaar wordt gesteld en blijft op
een door de raad te bepalen internetadres.
Op www.ruimtelijkeplannen.nl wordt dan, bijvoorbeeld in een
pdf-bestand een contour zonder geo-inhoud geplaatst, met daarbij
(of daarin) een duidelijke verwijzing naar het internetadres. Op dat
internetadres kan niet worden volstaan met het tonen van een pdf.
In afwijking van artikel 3.1.6, vierde lid, onder c, hoeft de toelichting
op het bestemmingsplan geen beschrijving te bevatten van de wijze
waarop de krachtens hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer vastgestelde milieukwaliteitseisen bij het plan zijn betrokken. Het past
niet bij de opzet van het bestemmingsplan en organische groei om
voorafgaand aan de vaststelling door de gemeente in detail te laten
onderzoeken welke gevolgen de met het plan mogelijk gemaakte
ontwikkelingen voor het milieu zullen hebben. Deze verantwoordelijkheid wordt, op een later moment, (grotendeels) bij de initiatiefnemer neergelegd. De systematiek wordt dat de gemeente voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan de gevolgen
voor het milieu globaal onderzoekt en dat de initiatiefnemer in het
kader van de vergunningverlening de gevolgen van zijn initiatief
(meer) in detail in beeld brengt. Op deze manier kan het onderzoek
beperkt blijven tot de gevolgen van het concrete initiatief, daar waar
in de huidige situatie bij de voorbereiding van een bestemmingsplan allerlei onderzoeken worden gedaan naar de gevolgen van
ontwikkelingen die het plan weliswaar mogelijk maakt, maar die in
de praktijk niet zullen worden gerealiseerd. Volledigheidshalve
wordt hier nog opgemerkt dat de wet- en regelgeving op het gebied
van de milieueffectrapportage onverkort van toepassing blijft.
Eén van de onderscheidende kenmerken van organische groei is
dat de gemeente mogelijke ontwikkelingen vooral faciliteert en in
mindere mate zelf de uitvoering van het bestemmingsplan ter hand
neemt. Het bestemmingsplan kan worden gezien als een uitnodiging aan initiatiefnemers en ontwikkelaars om de mogelijkheden
die het plan biedt te benutten. Nu de ontwikkeling van het gebied
aan de markt wordt overgelaten, kan niet van de gemeente worden
verlangd dat ze reeds bij het opstellen van het bestemmingsplan
aangeeft hoe dit zal worden uitgevoerd. Om deze reden is artikel
3.1.6, eerste lid, onderdeel f, niet van toepassing.

Wet geluidhinder (Wgh) en Besluit geluidhinder (Bgh)

In hoofdstuk VIIIa, afdeling 2 (de artikelen 110d t/m 110i), Wgh en
artikel 5.4 Bgh worden regels gesteld waaraan een akoestisch onderzoek en een verzoek om vaststelling van een hogere grenswaarde
moeten voldoen. Dit betreft o.a. het detailniveau van een akoestisch onderzoek, dat in het kader van een ruimtelijk plan moet
worden uitgevoerd. Dit detailniveau is afgestemd op de bestaande
ruimtelijke besluiten. De voor de pilotgebieden gewenste bestemmingsplannen met een bredere reikwijdte bevatten een regeling op
hoofdlijnen. Het akoestisch onderzoek dat de akoestische validiteit
van dit omgevingsplan moet onderschrijven, zal op dit hogere
abstractieniveau moeten worden afgestemd. Eén en ander past
binnen de denkrichting van Swung-2. ‘Swung’ staat daarbij voor
‘Samenwerken in de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid’. Onder
deze noemer wordt momenteel gewerkt aan een grootschalige
aan­passing van de Wet geluidhinder. De invoering van geluidproductieplafonds voor de rijksinfrastructuur (Swung-1) is per 1 juli 2012
geregeld middels het opnemen van een nieuw hoofdstuk 11 (Geluid)
in de Wet milieubeheer. In het traject Swung-2 wordt de geluids­
regelgeving rond provinciale en gemeentelijke wegen en rond
gezoneerde industrieterreinen aangepast. Op 28 maart 2013 heeft de
staatssecretaris van IenM een brief naar de Tweede Kamer gestuurd,
waarin de beleidskeuzes voor Swung-2 zijn verwoord.3
Het onderzoek dient daarbij vanzelfsprekend wel voldoende
­concrete informatie te bevatten om bijvoorbeeld het besluit tot het
verlenen van hogere waarden in het bestemmingsplan te kunnen
integreren. Ook in een globaal bestemmingsplan moet worden
onderbouwd dat de wens tot het realiseren van geluidsgevoelige
functies reëel is. In de fase van planvorming is het namelijk nog
mogelijk om geluidsproblemen te voorkomen door middel van een
andere inrichting van het gebied. Om deze reden is het niet toegestaan om het meer gedetailleerde geluidsonderzoek volledig door te
schuiven naar de procedure die moet leiden tot het afgeven van een
omgevingsvergunning.
Verder is in de huidige praktijk het besluit tot vaststelling van de
hogere grenswaarde op grond van de Wet geluidhinder een separaat
besluit naast het ruimtelijke besluit. Omdat de grondslag en de
ruimtelijke verantwoording van een ontheffing van de voorkeursgrenswaarde voortvloeit uit en is opgenomen in het bestemmingsplan met brede reikwijdte, wordt dit plan het vehikel voor het
­vaststellen van de hogere grenswaarde. Dit besluit is daarmee
­geïntegreerd in het bestemmingsplan.

Tiende lid
Bij de vaststelling van een bestemmingsplan kan er worden afge­
weken van de verplichting ex artikel 6.12, eerste en derde lid, Wro
zodat de verplichting tot het vaststellen van een exploitatieplan
door kan schuiven naar de concrete aanvraag van een omgevingsvergunning. Dit past goed bij de in de pilots gewenste uitnodigingsplanologie. Daarbij is het wenselijk om via het bestemmingsplan
uit te nodigen om tot een organische ontwikkeling van een gebied
te komen. De ontwikkeling van het gebied wordt daarbij voor een
belangrijk deel aan (private) initiatiefnemers overgelaten. Het is in
Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 67

die gevallen over het algemeen niet gewenst om al bij de wijziging
van het bestemmingsplan te worden geconfronteerd met de
­verplichting om een exploitatieplan vast te stellen.
Het kostenverhaalsinstrumentarium wordt met de afwijking
­geflexibiliseerd. De verplichting om kosten te verhalen blijft in
stand. Uiteraard is het ook bij het verlenen van de vergunning
mogelijk om af te zien van het opstellen van een exploitatieplan
indien het kostenverhaal anderszins is verzekerd (indien bijvoorbeeld een anterieure overeenkomst met de initiatiefnemer is
gesloten).

Elfde lid (nog niet in werking / toevoeging in 15de tranche)
Het tiende lid van artikel 7c biedt de mogelijkheid aan de gemeenteraad om bij vaststelling van het bestemmingsplan af te wijken van
artikel 6.12, eerste en derde lid, van de Wet ruimtelijke ordening.
Dit betekent dat de gemeenteraad bij de vaststelling van het
­bestemmingsplan geen exploitatieplan hoeft vast te stellen, maar
dat een exploitatieplan door burgemeester en wethouders kan
worden vastgesteld bij de verlening van een omgevingsvergunning
voor het bouwen. Hierdoor kunnen gemeenten, met het oog op
organische gebiedsontwikkeling, makkelijker en sneller een globaal
bestemmingsplan vaststellen, zonder dat eerst een exploitatieplan
gemaakt hoeft te worden. Voor een verdere toelichting op dit tiende
lid van artikel 7c wordt kortheidshalve verwezen naar de toelichting
op de zevende tranche (Stb. 2014, 168 / redactie: zie de toelichting
op het tiende lid).
Bij organische ontwikkeling is vaak niet op voorhand duidelijk
welke ontwikkelingen in het gebied plaatsvinden. Daardoor is het
in de meeste gevallen niet goed mogelijk om bij vaststelling van het
bestemmingsplan op basis van de kosten en opbrengsten een
­realistische exploitatieopzet op te stellen. Wanneer de omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit aangevraagd wordt, is wel duidelijk welke ontwikkeling plaatsvindt en kunnen burgemeester en
wethouders op basis van die aanvraag en de dan bekende gegevens
een exploitatieplan opstellen. Voor een goede werking van dit
instrument wordt het tiende lid op een aantal onderdelen verduidelijkt voor invoeging van een nieuwe elfde lid. Deze aanvullingen
worden hierna per onderdeel van het nieuw in te voegen elfde lid
van artikel 7c van het Bu Chw besproken.
Om onduidelijkheid te voorkomen is in onderdeel a geëxpliciteerd
dat artikel 6.12, tweede lid, van de Wet ruimtelijke ordening van
toepassing is op de omgevingsvergunning voor het bouwen indien
bij het vaststellen van het bestemmingsplan gebruik is gemaakt van
de bevoegdheid om de verplichting tot kostenverhaal door te schuiven naar de omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit. Hiermee
wordt verduidelijkt dat kostenverhaal ook anderszins verzekerd kan
worden (bijvoorbeeld via een anterieure overeenkomst), wanneer
de verplichting tot kostenverhaal is gefaseerd naar het moment dat
de omgevingsvergunning voor bouwen wordt aangevraagd. Uit de
toelichting op de zevende tranche van het Bu Chw (Stb. 2014, 168)
blijkt al dat dit de bedoeling van de wetgever is. Om alle onduidelijkheid weg te nemen is dit in deze tranche expliciet geregeld.
68 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Burgemeester en wethouders hoeven geen exploitatieplan op te
stellen wanneer het kostenverhaal anderszins verzekerd is.
De termijn waarbinnen een omgevingsvergunning voor bouwen
moet worden verleend bedraagt ingevolge artikel 3.9 van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht acht weken. Deze periode
kan eenmaal verlengd worden met zes weken. Doordat in artikel
6.14, eerste lid, van de Wet ruimtelijke ordening is bepaald dat de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure van toepassing is
op de voorbereiding van het exploitatieplan, geldt ingevolge
­artikel 3.18, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht dat
­burgemeester en wethouders binnen 26 weken na ontvangst van de
aanvraag daarop moeten beslissen. Deze procedures lopen derhalve
niet gelijk op waardoor het praktisch onmogelijk is voor burgemeester en wethouders om binnen de termijn voor het verlenen van
de omgevingsvergunning voor de bouwactiviteit een exploitatieplan
te hebben opgesteld. Indien binnen de beslistermijn het vereiste
kostenverhaal niet is geregeld, komt de aanvraag in beginsel voor
afwijzing in aanmerking. Indien het kostenverhaal immers niet is
verzekerd, komt de financiering van de voor het project vereiste
publieke voorzieningen in het geding, is de uitvoerbaarheid niet
gegarandeerd en is het project niet in overeenstemming te achten
met een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede
omgevingskwaliteit.
In onderdeel b wordt daarom geregeld dat de uniforme openbare
voorbereidingsprocedure niet van toepassing is op de voorbereiding
van het besluit tot vaststelling van het exploitatieplan als dit moet
worden opgesteld in het kader van de aanvraag om een vergunning
voor bouwactiviteit als bedoeld in het tiende lid. Hierdoor kunnen
de procedures van de aanvraag om de vergunning en het opstellen
van het exploitatieplan gelijktijdig lopen. Burgemeester en wet­
houders kunnen in de regel binnen de termijnen van de reguliere
procedure beslissen op de aanvraag om een vergunning, inclusief
het opstellen van een exploitatieplan. Mocht dit niet binnen de
termijn lukken, kan, om een afwijzing van de aanvraag te voor­
komen, met gebruikmaking van artikel 4:15, tweede lid, van de
Algemene wet bestuursrecht, de termijn worden opgeschort zodat
burgemeester en wethouders meer tijd hebben om tot een besluit te
komen. Hierdoor komt meer tijd beschikbaar om alsnog een
­sluitende regeling te treffen voor het kostenverhaal. Voor het
opschorten van de beslistermijn op die grondslag is wel instemming van de aanvrager vereist. Een aanvrager zal hier in de regel
genoegen mee nemen, omdat een positief besluit op iets langere
termijn de voorkeur zal genieten boven een weigering. In onderdeel
b wordt alleen het eerste deel van het eerste lid van artikel 6.14 niet
van toepassing verklaard. Het tweede deel van het eerste lid en het
tweede lid van dit artikel 6.14 blijven wel van toepassing om ervoor
te zorgen dat belanghebbenden op de hoogte blijven van het vastgestelde exploitatieplan.
In het bestemmingsplan moeten ingevolge onderdeel c één of meer
exploitatiegebieden worden aangewezen. Dit is onder meer van
belang omdat er binnen een exploitatiegebied binnenplanse
­verevening mogelijk is en daarbuiten niet. Met deze verplichting

wordt voorkomen dat het exploitatiegebied beperkt blijft tot de
locatie waarop de aanvraag van de omgevingsvergunning betrekking
heeft (waardoor een groot deel van de kosten zou moeten worden
aangemerkt als kosten met betrekking tot bovenwijkse voorzie­
ningen). Dit geeft rechtszekerheid aan toekomstige initiatiefnemers
die vergunningen aanvragen waarop kostenverhaal van toepassing
is. De initiatiefnemer weet zo voorafgaand aan het indienen van zijn
aanvraag hoe groot het exploitatiegebied is en daarmee op welk
gebied de kosten die op zijn initiatief worden verhaald betrekking
hebben. Het resultaat van de exploitatieopzet kan negatief zijn.
Wanneer een initiatief voldoet aan de regels van het bestemmingsplan is er geen reden om de vergunningaanvraag te weigeren.
Dit kan er toe leiden dat de gemeente niet anders kan dan een
exploitatieplan vaststellen en zelf het tekort te dekken. Omdat dit in
hetzelfde gebied meer keren kan voorkomen leidt dit tot aanzienlijke financiële risico’s voor de gemeente. Omdat dit niet wenselijk
is, is in onderdeel d geregeld dat het bevoegd gezag een aanvraag
voor een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit kan weigeren als de exploitatieopzet een niet gedekt tekort vertoont. Hiermee
wordt voorkomen dat de overheid verplicht zou zijn om het tekort
steeds zelf te dragen. De bepaling is vormgegeven als een mogelijkheid voor het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag zal zelf de afweging
moeten maken of hiervan gebruik wordt gemaakt. Deze bepaling is
derhalve geen vrijbrief voor het bevoegd gezag om bij een geraamd
tekort een aanvraag onverkort te weigeren. Bij een weigering hoeft
geen exploitatieplan te worden opgesteld, maar uitsluitend een
exploitatieopzet. In onderdeel e is vastgelegd dat de exploitatie­
opzet in zo’n geval geen deel uitmaakt van het exploitatieplan,
maar van de weigering van de vergunningaanvraag. Hiermee wordt
deze exploitatieopzet kenbaar voor de aanvrager van de omgevings­
vergunning en kan daartegen als onderdeel van de weigering
­rechtsmiddelen worden aangewend

Twaalfde lid (11de lid t/m 14de tranche)
Artikel 8.42 Wm bevat de mogelijkheid voor het vaststellen van een
maatwerkvoorschrift voor inrichtingen waarop het Activiteiten­
besluit milieubeheer van toepassing is. Voor de pilotgebieden
­kunnen gebiedsgerichte milieuvoorschriften tevens worden opgenomen in het bestemmingsplan. Dit is geregeld door aan te haken
bij artikel 8.42b Wm. Daarbij geldt dat de in het bestemmingsplan
opgenomen regels van invloed zijn op de milieuhygiënische
­kwaliteit van de leefomgeving die met het bestemmingsplan
moet worden geborgd. Bovendien kunnen door de koppeling met
het bestemmingsplan deze regels van toepassing zijn op een
­bestemming of toegekende functie in plaats van op individuele
inrichtingen. Tenslotte wordt door de koppeling aan het ruimtelijke
besluit het vaststellen van het maatwerkvoorschrift digitaal kenbaar
gemaakt.
In artikel 2.17 van het Activiteitenbesluit milieubeheer zijn grenswaarden opgenomen voor geluidbelasting ter hoogte van gevoelige
bestemmingen. Met name in gebieden waarin de gebiedsontwikkeling wordt gekenmerkt door een grote mate van functiemeningen,
kunnen deze grenswaarden een beperking van de ontwikkelings­
mogelijkheden met zich meebrengen. Er zal bij organische gebieds-

ontwikkeling over het algemeen slechts sprake zijn van een relatief
beperkte duur van deze hogere milieubelasting. Hierin ligt de redelijkheid van de tijdelijke relatief hogere milieubelasting besloten.
Er wordt dan ook afgeweken van de in de voornoemde artikelen
opgenomen grenswaarden. Dit met dien verstande dat de onderbouwing van deze ontheffing kan worden neergelegd in het bestemmingsplan. Daarmee wordt vooruitgelopen op de inwerkingtreding
van artikel 2.19 van het Activiteitenbesluit milieubeheer. Dit artikel
biedt gemeenten de mogelijkheid om bij verordening een afwijkende
geluidsnorm vast te stellen. In afwachting van het opstellen van een
modelverordening door de VNG treedt dit artikel voorlopig niet in
werking. In het kader van dit experiment zal onder andere worden
bekeken op welke wijze de afwijkende norm in het bestemmingsplan kan worden opgenomen. Indien een gemeente daarvoor kiest,
betekent dat overigens wel dat de afwijkende norm, evenals de rest
van het bestemmingsplan, vatbaar is voor bezwaar en beroep.

Dertiende lid
Het twaalfde lid biedt de raad de mogelijkheid om de bevoegdheid
tot het wijzigen van (ondergeschikte) onderdelen van het bestemmingsplan aan burgemeester en wethouders te delegeren. De Wro
kent in de vorm van bijvoorbeeld uitwerkings- en wijzigingsplannen
en binnenplanse vrijstellingen een aantal planfiguren waarbij
­burgemeester en wethouders het bestemmingsplan binnen
door raad gestelde kaders kunnen aanpassen. Deze planfiguren zijn
in de wet vrij strikt geregeld. In het tiende lid wordt meer vrijheid
­geboden, doordat de hiervoor genoemde planfiguren niet worden
benoemd en ook andere wijzigingen van het bestemmingsplan
hieronder vallen. Daarbij wordt het aan de raad overgelaten om de
grenzen voor burgemeester en wethouders te bepalen. Bij de uitvoering van dit experiment door de deelnemende gemeenten is
gebleken dat de delegatiebevoegdheid in het voorheen twaalfde,
thans dertiende lid van dit artikel tot vragen leidt. Daarom is de
formulering hiervan verduidelijkt.

Veertiende en vijftiende lid
Voorts worden op voorstel van de gemeente Boekel een nieuw
dertiende lid en veertiende lid (redactie: veertiende en vijftiende lid
vanaf de inwerkingtreding van de 15de tranche) ingevoegd in artikel
7c. Strekking van deze wijzigingen is dat burgemeester en wethouders
een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een afwijkactiviteit
ten opzichte van een bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte
kunnen toetsen en verlenen volgens het verbrede beoordelings­
kader van het experimentele bestemmingsplan. Hiertoe wordt
bepaald dat de aanvrager meer informatie verstrekt dan de ingevolge
de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en het Besluit
­omgevingsrecht vereiste informatie omtrent ‘de gevolgen voor de
ruimtelijke ordening’, namelijk de gegevens en bescheiden over de
gevolgen van het beoogde gebruik voor de fysieke leefomgeving.
Daarnaast wordt in het nieuwe veertiende lid het beoordelingskader
uit de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht – ‘een goede
ruimtelijke ordening’ – vervangen door het verbrede kader uit het
eerste lid van artikel 7c.

Bestemmingsplan met verbrede reikwijdte | 69

Stationsgebied, Utrecht
70 | Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Dit is een uitgave van het

Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Interdepartementale programmadirectie
Eenvoudig Beter
Programma Crisis- en herstelwet
Postbus 20901 | 2500 ex Den Haag
www.rijksoverheid.nl/ienm
Juni 2017