Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 320

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 november 2009
U heeft verzocht om informatie over Q-koorts naar aanleiding van de
uitzending van NOVA op 30 oktober jl. U vraagt specifiek om:
1) Een reactie op de uitspraken van de heer Coutinho van het RIVM in de
uitzending van NOVA op 30 oktober jl.
2) Toelichting op het toepassen van hygiëneprotocollen met name op het
terrein van controle, toezicht en handhaving.
3) Toelichting op de criteria om bedrijven besmet te verklaren.
4) Het aantal onderzoeken dat loopt naar de relatie tussen (besmette)
geitenbedrijven en risico’s voor de volksgezondheid.
5) Een reactie op het voorstel om gemeenten en provincies tot nader
order geen vergunningen te laten verlenen.
Hieronder ga ik mede namens mijn collega van VWS in op de verschillende onderwerpen.
Reactie op de uitspraken van de heer Coutinho
In augustus hebben wij uw Kamer geïnformeerd over Q-koorts (TK 28 286,
nr. 314). Daarbij hebben wij een overzicht gegeven van de stand van
zaken, het lopende onderzoek en hebben wij ons voornemen gemeld om
een aantal nieuwe maatregelen in te voeren. In deze brief is ook de
nieuwe test in tankmelk aangekondigd, waarbij we hebben aangegeven
dat de verwachting was dat 30 procent van de bedrijven Coxiella burnetii
in de tankmelk zou hebben. De aantallen die in NOVA door de Gezondheidsdienst voor Dieren werden genoemd, vallen binnen deze verwachting. De resultaten van de Gezondheidsdienst voor Dieren moeten nog
worden bevestigd door het Centraal Veterinair Instituut. Deze resultaten
zullen over enkele weken beschikbaar zijn.
Bij het beschikbaar komen van een gevalideerde laboratoriumtest voor
het onderzoek van tankmelk, hebben wij het beleid aangepast en zijn
overgegaan op het onderzoek van alle melkleverende bedrijven. Daarmee

KST136678
0910tkkst28286-320
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 286, nr. 320

1

is een veel fijnmaziger methode ingevoerd die ook licht besmette
bedrijven in beeld brengt.
Ik verwijs u hiervoor ook naar de uitleg, gegeven in onze brief aan uw
Kamer van 28 augustus jl. (TK 28 286, nr. 314).
In NOVA heeft de directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van
het RIVM aangegeven dat de Q-koorts uitbraak zorgelijk is. Wij hebben
eerder onze zorgen aangegeven tijdens het Algemeen Overleg met uw
Kamer op 1 oktober jl. Het is mede daarom dat wij de heer Coutinho
hebben gevraagd om een deskundigenoverleg bij elkaar te roepen om op
basis van de onderzoeksresultaten die dit jaar beschikbaar zijn gekomen
en het verloop van de epidemie in 2009 een aantal aanvullende bestrijdingsmaatregelen te vergelijken. Hiernaar heeft de heer Coutinho ook
verwezen in de NOVA-uitzending. Wij verwachten dat dit deskundigenoverleg een uitspraak doet over de mate waarin de verschillende bestrijdingsstrategieën effect zullen hebben op het verloop van de epidemie,
met name in 2010. Daarbij dienen de deskundigen de effecten in aanmerking te nemen die verwacht mogen worden van de reeds genomen maatregelen, zoals hygiëne- en mestmaatregelen, de transportbeperkingen en
de grootschalige vaccinatiecampagne van melkschapen- en melkgeiten.
Voorts zullen zij rekening moeten houden met het gegeven dat de bacterie
wijdverspreid voorkomt in het milieu en ook bij andere diersoorten.
Als scenario’s worden genoemd:
a) Het verplaatsen van melkgeiten- en melkschapenbedrijven uit woonkernen.
b) Het doden van alle melkgeiten en melkschapen op en ontsmetten van
besmette melkgeiten- en melkschapenbedrijven.
c) Het ruimen van alleen besmette dieren op besmette melkgeiten- en
melkschapenbedrijven.
d) Het ruimen van alle melkschapen en melkgeiten op bedrijven die
binnen een straal van 5 kilometer van een woongebied of recreatiegebied zijn gelegen.
e) Een dekverbod, al dan niet in combinatie met duurmelken op positieve
bedrijven.
f) Beperken van verwaaiing: het dichtmaken van besmette bedrijven met
windbreekgaas.
g) Voorkomen van verwaaiing: het volledig winddicht maken van
besmette bedrijven.
Het in kaart brengen van de te verwachten effecten van genoemde maatregelen op de epidemie is de eerste stap. Het uitvoeren van bovenstaande
strategieën vergt een weloverwogen keuze, mede gezien alle onbekendheid over Coxiella burnetii. Wij zullen daarom naast de aspecten van
volksgezondheid ook naar de juridische en maatschappelijke aspecten
laten kijken. Op basis hiervan zullen wij afwegen welke scenario’s daadwerkelijk geïmplementeerd kunnen worden in Nederland en op welke
termijn. Wij zullen daarbij ook de voorstellen meewegen die de sector zelf
ontwikkelt aangaande het Q-koorts vrij maken van positieve bedrijven.
Wij zullen uw Kamer zo snel mogelijk informeren over onze beleidsvoornemens.
De verwachting is dat in februari weer nieuwe ziektegevallen zullen
worden gemeld. Wij gebruiken deze weken om zoveel mogelijk voorbereidingen te treffen voor 2010 en verder.
Zo hebben wij in het Algemeen Overleg toegezegd om u voor het eind dit
jaar te informeren over de communicatiestrategie die wij willen inzetten
om omwonenden van positieve bedrijven, recreanten en bestuurders in
de regio adequaat te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 286, nr. 320

2

Hygiënemaatregelen
In afwachting van de resultaten van het lopende onderzoek naar de mogelijkheden voor het verwerken van mest blijft voor besmette bedrijven het
reeds bestaande hygiënepakket gelden. Dit houdt in dat vanaf het begin
van de lammerperiode tot 30 dagen daarna niet mag worden uitgemest.
In aanvulling daarop moet de mest gedurende 90 dagen afgedekt worden
bewaard op het bedrijf. Hierna mag de mest worden uitgereden op het
land. Voor vrije bedrijven gelden geen mest- en hygiënemaatregelen.
De afgelopen tijd heeft de AID toegezien op de naleving van deze regels.
Daarbij is geconstateerd dat de nodige voorzieningen zijn getroffen en dat
de regels over het algemeen goed worden nageleefd.
Criteria besmetverklaring
Zoals ik eerder in deze brief heb aangegeven, is het zogenaamde 5% criterium om een bedrijf besmet te verklaren vervangen door een verfijndere
methode van besmetverklaring op grond van een positief tankmelkonderzoek. Als gevolg van deze wijziging zal het aantal besmet verklaarde
bedrijven naar verwachting aanzienlijk toenemen, omdat nu ook licht
besmette bedrijven in de positieve categorie gaan vallen. Deze grotere
groep bedrijven krijgt te maken met maatregelen die verder aangescherpt
zijn, zoals uiteengezet in onze brief van 28 augustus 2009 (TK 28 286,
nr. 314).
Onderzoek naar Q-koorts
In augustus stuurden wij u als bijlage bij de brief ook een overzicht van
het lopende onderzoek, gemaakt door het RIVM. Er lopen nu 31 onderzoeken naar Q-koorts. Op de website van het Centrum Infectieziektebestrijding staat een overzicht van de lopende onderzoeken1 Er zijn ondertussen ook nieuwe onderzoeksvoorstellen ingediend. Momenteel wordt
met ZonMW een werkwijze vormgegeven om de diverse onderzoeksvoorstellen te beoordelen op kwaliteit en te prioriteren voor financiering
binnen een van te voren vastgesteld budget. Wij zullen uw Kamer hierover informeren.
Vergunningverlening aan besmette bedrijven
In het Algemeen Overleg d.d. 1 oktober jl. heb ik aangegeven dat ik met
de sector, gemeenten en provincies in overleg zou treden om te bezien
hoe met vergunningverlening rond nieuwbouw of uitbreiding wordt
omgegaan.
Deze overleggen zijn gaande. U wordt hierover zo spoedig mogelijk geïnformeerd, doch uiterlijk vóór het kerstreces.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

1

http://rivm.nl/cib/themas/Q-koorts/
Q-koorts_onderzoek.jsp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 28 286, nr. 320

3