Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 861

Arbeidsmigratie en sociale zekerheid

Nr. 40

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 september 2015
Bij de herziening van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) per 1 januari
2014 is de toets op prioriteitgenietend arbeidsaanbod aangescherpt.
Minder dan voorheen is het wenselijk en nodig dat mensen van buiten de
EU in Nederland arbeid komen verrichten. Het doel van het restrictievere
beleid is het zodanig afstemmen van arbeidsmigratie op de concrete
behoefte op de arbeidsmarkt dat verdringing van prioriteitgenietend
aanbod en uitkeringsafhankelijkheid van migranten wordt voorkomen.
Ook moet dit beleid worden gezien in samenhang met de inspanningen
van dit kabinet om te zorgen dat mensen met een uitkering daadwerkelijk
aan het werk gaan als zij kunnen werken. De maximum duur van een
tewerkstellingsvergunning (twv) is daarom teruggebracht tot een jaar. Van
werkgevers wordt verwacht dat zij het aanwezige aanbod zullen inzetten
en waar nodig zelf opleiden.
Omdat er aanbod aanwezig was, heeft UWV begin 2012 de lijn ingezet dat
alleen nog twv’s werden verleend voor 18 maanden om werkgevers de
mogelijkheid te geven personeel op te leiden (daarvoor werden twv’s
meestal voor 3 jaar verleend). Vanaf begin 2013 is UWV het project
Aziatische Horeca gestart om werkzoekenden die aan de opleidingseisen
voldoen, aan de slag te helpen op de vacatures in de sector en werkgevers
geschikte kandidaten aan te bieden. Sinds 2013 werden geen twv’s en
gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid (gvva’s) meer
verleend als er aanbod aanwezig was. Dat betekende dat UWV nauwelijks
meer vergunningen verleende voor het verrichten van arbeid door koks in
deze sector omdat UWV heeft geconstateerd dat voor veel functies
aanbod binnen Nederland of Europa aanwezig is. De Vereniging Chinese
Horeca Ondernemers (VCHO), Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en
Thai Restaurant Association (TRA) hebben als vertegenwoordigers van de
Aziatische horecasector aangegeven dat er een groot tekort is aan
gekwalificeerde koks.

kst-29861-40
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

1

Bij brief van 1 oktober 2014 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de
personeelsproblematiek in de Aziatische horecasector en de oplossing
waarover met de sector overeenstemming was bereikt, dit alles met als
doel de personeelsproblemen in de sector structureel op te lossen. De
afspraken die door mij met de sector zijn gemaakt, zijn vastgelegd in een
tussen UWV, IND en de sector afgesloten convenant dat met ingang van
1 oktober 2014 van kracht is geworden. Gedurende een periode van twee
jaar wordt voor een gemaximeerd aantal vergunningen door het UWV
afgezien van de wettelijke toets op prioriteitgenietend aanbod voor een
aantal functies binnen de Aziatische horeca. Hierdoor kunnen werkgevers
in de sector eenvoudig een vergunning krijgen voor koks. Ik heb dit
mogelijk gemaakt door een tijdelijke regeling te treffen. Daar staat
tegenover dat de afspraak is gemaakt dat de sector er alles aan doet om
niet-vergunningplichtige werknemers uit Nederland of Europa op te leiden
en aan te nemen voor een functie in de Aziatische horecasector. Ik
beschouw deze twee jaar als een overgangsperiode. Na de overgangsperiode is de reguliere regelgeving weer van toepassing. Dat wil zeggen dat
er alleen een vergunning wordt verleend als er geen prioriteitgenietend
arbeidsaanbod aanwezig is.
In deze brief informeer ik u over de uitvoering en voortgang van het
convenant. Ook ga ik in op de activiteiten die het projectteam Aziatische
horeca van het UWV heeft verricht in het kader van het convenant en
meer in het algemeen op het terrein van de Aziatische horecasector.
Daarnaast breng ik u op de hoogte van de stand van zaken van het
gesprek dat SZW, UWV en de sector zijn aangegaan over de cultureel
getinte functie-eisen. Tot slot informeer ik u over een aantal onderwerpen
op het terrein van handhaving in de sector, waaronder over het factsheet
«Eerlijk werken in de horecasector 2014» van de Inspectie SZW.
Rapportage begeleidingscommissie over eerste half jaar
convenant
Bij het afsluiten van het convenant is een begeleidingscommissie
ingesteld die toeziet op de uitvoering en voortgang van het convenant. De
commissie wordt voorgezeten door een onafhankelijke voorzitter en
bestaat uit vertegenwoordigers van de sectororganisaties, IND en UWV.
De begeleidingscommissie heeft tot taak elk half jaar te beoordelen of de
verplichtingen van de Aziatische horecasector zoals genoemd in het
convenant zijn nagekomen en informeert partijen over de uitkomsten van
deze beoordeling.
Op 20 augustus 2015 heeft de begeleidingscommissie een eerste
rapportage toegezonden en mij geïnformeerd over de bevindingen over
het eerste halfjaar van het convenant, de periode van 1 oktober 2014 tot
1 april 2015. Deze rapportage treft u bij deze brief aan1. Onderstaand
reageer ik op deze rapportage.
Op grond van het convenant kunnen in het eerste halfjaar maximaal 900
gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid (GVVA’s) worden
afgegeven. Het aanvraag- en behandelproces bij de IND en het UWV
verloopt goed. Door de IND is, na een positief advies van UWV over de
toelating tot de arbeidsmarkt, het maximum aantal van 900 GVVA’s
verleend. De begeleidingscommissie heeft zijn waardering uitgesproken
over de wijze waarop de IND en het UWV uitvoering geven aan het
convenant.

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

2

De rapportage over de verplichtingen van de sector is gebaseerd op
enerzijds de opleidingsgegevens verkregen van de opleidingsinstituten en
anderzijds een enquête die is uitgezet onder de leden van de sectororganisaties. Dit roept vragen op over de controleerbaarheid en kwaliteit van de
gerapporteerde resultaten. De gegevens van de opleidingsinstituten en de
resultaten van de enquête die bedrijven zelf hebben ingevuld, betreffen
uitsluitend aantallen. Deze aantallen zijn niet te controleren. Ook al kan de
commissie de juistheid van de gegevens niet valideren, heeft zij gemeend
van de juistheid te moeten uitgaan. Om de voortgang van het convenant
echter goed te kunnen bewaken en daadwerkelijk tot een structurele
oplossing van het personeelsprobleem te komen is het van belang over
controleerbare informatie te beschikken. Naar aanleiding van de
rapportage van de begeleidingscommissie is daarom aan de sector
aangegeven dat deze wijze van rapporteren en van verzamelen van de
resultaten ten behoeve van de eerstvolgende rapportage beter controleerbaar en van betere kwaliteit zullen moeten zijn. De sector gaat bekijken
of de controleerbaarheid van de aantallen gerealiseerde opleidingstrajecten voor de eerstvolgende rapportage kan worden verbeterd, bijvoorbeeld door de aantallen te voorzien van een accountantsverklaring. Het
UWV bekijkt in overleg met de sector de mogelijkheden voor controle van
de aantallen duurzame dienstverbanden.
Daarnaast komt bij de herhaalde aanvragen ook informatie naar boven
over opleidingen. Individuele werkgevers moeten bij een herhaalde
aanvraag aantonen dat zij aan hun (opleidings)verplichtingen hebben
voldaan. Als dat niet het geval is wordt geen positief advies verleend door
UWV. Dit kan het beeld van de sector aanvullen.
In de rapportage geeft de begeleidingscommissie aan dat de sector goede
eerste stappen heeft gezet. Het aantal aangegane duurzame dienstverbanden ligt met 265 boven het overeengekomen aantal van 187. Ook het
aantal opleidingstrajecten ligt in totaal boven het afgesproken aantal. Op
basis van de enquête bedraagt het aantal opleidingen 210 en aangevuld
met informatie vanuit de opleidingsinstituten komt de sector uit op in
totaal 569 trajecten. Dit ligt boven het totaal van het overeengekomen
aantal van 3752. Dat geldt echter niet voor de zogenaamde «spoor
2-opleidingen», de interne scholing van personeel voor koksfuncties.
Hiervoor gold binnen het totaal aan opleidingen een verplicht aantal van
100 waarvan er slechts 58 zijn gerealiseerd. Hiermee blijft het aantal
opleidingstrajecten in spoor 2 ver achter en wordt deels niet voldaan aan
de verplichtingen. Dit acht ik een belangrijk punt van aandacht, juist
omdat dit spoor een belangrijke bijdrage kan leveren aan het structureel
oplossen van de problematiek. Ik onderschrijf dan ook de vraag van de
begeleidingscommissie aan de sector om met een plan van aanpak te
komen om dit verbeteren.
Activiteiten Projectteam Aziatische horeca UWV
Met de inwerkingtreding van het convenant kunnen werkgevers een GVVA
krijgen zonder dat een werkgever verplicht is zijn vacature te melden bij
UWV. Het convenant voorziet immers in het tijdelijk verstrekken van een
gemaximeerd aantal GVVA’s zonder dat getoetst wordt of binnenlands
aanbod aanwezig is. Zoals aangegeven, hebben de sectororganisaties zich
daarbij verplicht een minimum aantal niet-vergunningplichtige koks op te
leiden en een duurzaam dienstverband aan te bieden. Het projectteam
Aziatische horeca van het UWV kan werkgevers hierbij ondersteunen.
Werkgevers kunnen vacatures voor functies in de Aziatische keuken
vrijwillig blijven melden. De focus van het projectteam ligt op het actueel
2

Het betreft 31 taalcursussen, 489 opleidingen tot leermeester/praktijkbegeleider, 47 personen
voor opleiding om- of bijscholing Aziatische keuken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

3

houden en selecteren van het beschikbare aanbod werkzoekenden en op
het informeren van werkgevers over de verplichtingen die zij hebben op
grond van het convenant ten aanzien van het realiseren van opleidingen
en duurzame dienstverbanden. Dit laatste doet het projectteam onder
meer door het afleggen van bedrijfsbezoeken en het geven van
voorlichting bij werkgeversbijeenkomsten die door de sectororganisaties
zijn georganiseerd. Werkgevers die vacatures melden bij het projectteam
krijgen vervolgens intensieve ondersteuning bij het vinden van geschikte
kandidaten.
De bevindingen van het projectteam zijn tot nu toe dat werkgevers
nauwelijks gebruik maken van de dienstverlening van het UWV. Hiermee
worden de kansen voor werkzoekenden om aan het werk te komen, een
belangrijk deel van de focus van het projectteam en passend in het beleid
dat wordt beoogd met de Wav, verkleind. Ook laten werkgevers mogelijkheden liggen die hun helpt aan de verplichtingen van het convenant te
voldoen en op termijn het personeelsprobleem structureel op te lossen.
Tegelijkertijd constateer ik dat het aantal gerealiseerde opleidingen in
spoor 2 ver achter blijft. Daarnaast heeft het projectteam bij de bedrijfsbezoeken en werkgeversbijeenkomsten gemerkt dat kleine werkgevers in de
sector slecht op de hoogte zijn van hun verplichtingen op basis van het
convenant en geen actie ondernemen. Dit brengt het risico met zich mee
dat deze werkgevers bij hun herhaalde aanvraag niet voldoen aan hun
(opleidings)verplichtingen en daarmee niet in aanmerking komen voor
een GVVA.
De sectororganisaties zijn daarom opgeroepen om de dienstverlening van
het projectteam onder de aandacht te blijven brengen bij de werkgevers in
de Aziatische horecasector. Het projectteam continueert de inzet op het
faciliteren van werkgevers door middel van het afleggen van bedrijfsbezoeken en het geven van voorlichting waarbij eveneens nadrukkelijk
ondersteuning van het projectteam via aanleveren van kandidaten voor
opleidingen of functies wordt aangeboden.
Cultureel getinte functie-eisen
Bij het afsluiten van het convenant is ook afgesproken dat SZW, UWV en
de sector nader met elkaar in gesprek zullen gaan over de vraag of er
binnen de Aziatische keuken functies bestaan waarvoor cultureel getinte
functie-eisen altijd als reële functie-eisen verondersteld moeten worden
en in hoeverre personeel uit Nederland of Europa geschikt (te maken) is
voor deze functies. Dit met het oog op de personeelsvoorziening op de
langere termijn. De duur van het convenant is immers een overgangsperiode. Algemeen uitgangspunt in de Wet arbeid vreemdelingen bij de
beoordeling van een aanvraag is dat de door de werkgever geformuleerde
functie-eisen geen belemmering mogen vormen voor het vervullen van
een vacature door het prioriteitgenietend aanbod. De gesprekken zijn
gaande. Om antwoord te kunnen geven op de vraag, is in samenspraak
met de sector een onderzoek opgestart waarbij de centrale vraag is of de
gestelde functie-eisen reëel en proportioneel zijn en of de functies in de
Aziatische horecasector vervuld kunnen worden door prioriteitgenietend
aanbod. Daarbij komt ook aan de orde in hoeverre de door de sector
ontwikkelde opleidingen voldoen om een kok in de Aziatische keuken op
te leiden en of deze een bijdrage leveren aan het oplossen van het
personeelsprobleem. De verwachting is dat het onderzoek begin 2016 zal
zijn afgerond. De resultaten van het onderzoek vormen input voor het
beleid na afloop van het convenant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

4

Handhaving
Factsheet «Eerlijk werken in de horecasector 2014»
Bijgaand stuur ik u de factsheet «Eerlijk werken in de horecasector 2014»
over het programma Horeca van de Inspectie SZW3. Deze factsheet
presenteert de resultaten van inspecties bij horecaondernemingen in
2014. Het gaat hierbij om de horecasector in het algemeen, niet alleen om
de Aziatische horecasector. De resultaten over 2014 laten zien dat er nog
veel overtredingen plaatsvinden. In totaal zijn in vier inspectieprojecten
binnen de horeca 507 inspecties uitgevoerd, waarbij in 99 zaken een
overtreding is geconstateerd (overtredingspercentage is 20%). Daarnaast
zijn er 192 inspecties uitgevoerd naar aanleiding van meldingen, waarbij
in 69 zaken een overtreding is geconstateerd. Verreweg de meeste
overtredingen (86%) hebben te maken met het illegaal tewerkstellen van
vreemdelingen. Opvallend is dat de grootste groep van de illegaal
tewerkgestelden de Chinese nationaliteit heeft, gevolgd door vreemdelingen met de Egyptische of Turkse nationaliteit. Evenzeer opvallend is dat
een aantal overtredingen is geconstateerd met betrekking tot koks in
cafetaria’s waarbij de werkgever bij de twv-aanvraag onjuiste informatie
had verstrekt over de producten in zijn cafetaria. Dit betekende dat er
vergunningen waren verstrekt voor het specialistische werk «chinese
frituurkok» in cafetaria’s waar alleen Hollandse snacks werden verkocht.
Boetes overtredingen in Aziatische horecasector
Afgesproken is dat werkgevers die in de afgelopen vijf jaar een boete
opgelegd hebben gekregen door de Inspectie SZW voor overtreding van
de arbeidswetgeving niet in aanmerking komen voor een vergunning. In
het eerste halfjaar van de looptijd van het convenant heeft UWV in 21
gevallen een negatief advies gegeven vanwege een onherroepelijke
boete, waarna de IND de aanvraag om de gvva heeft afgewezen. In het
aanvraagformulier waarmee een werkgever een GVVA op grond van het
convenant kan aanvragen, is opgenomen dat de werkgever expliciet dient
te verklaren dat geen boete is opgelegd. Alleen dan geeft het UWV een
positief advies af aan de IND. Indien de werkgever verklaart dat hem wel
een boete is opgelegd, dan leidt dat tot een negatief advies en wordt de
GVVA geweigerd. Om in de aanvangsfase van de uitvoering van het
convenant spoedige afhandeling van de aanvraag te kunnen waarborgen,
is voor deze procedure gekozen. Vervolgens heeft het UWV bij een positief
advies achteraf getoetst of de verstrekte informatie met betrekking tot
opgelegde boetes juist is. Indien de informatie niet juist blijkt te zijn of er
is alsnog een onherroepelijke boete opgelegd, kan dat op grond van de
Wav reden zijn voor een nieuw, negatief, advies aan de IND. Dit zal leiden
tot intrekking van de GVVA. Uit deze controle achteraf is gebleken dat aan
circa 80 werkgevers een onherroepelijke boete is opgelegd. Dit leidt tot
intrekking van ruim 100 vergunningen. UWV heeft het proces van het
verstrekken van nieuwe, negatieve, adviezen inmiddels in gang gezet. Met
ingang van 1 oktober as. (het 3e halfjaar) zal bij alle aanvragen door UWV
vooraf worden gecontroleerd of een onherroepelijke boete is opgelegd,
hetgeen zal leiden tot een negatief advies en weigering van de GVVA.
Goede naleving van de regels met betrekking tot arbeidsverhoudingen,
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden blijft een belangrijk punt
van aandacht voor de sector.

3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

5

Voorlichting
Naast het aantal te realiseren opleidingstrajecten en duurzame dienstverbanden, heeft de sector afgesproken om bij te dragen aan het verbeteren
van het imago van de Aziatische horecasector, onder meer door verbetering van de arbeidsomstandigheden, waardoor de sector aantrekkelijker
wordt voor werkzoekenden, zittende werknemers en stagiairs en
waardoor uitstroom van personeel wordt beperkt. Ook dient de sector
zorg te dragen voor de bevordering van een goede naleving van de
arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving. Er is veel informatie over de weten regelgeving beschikbaar op verschillende websites die onder de
aandacht van de sector zijn gebracht, zoals zelfinspectie.nl, rijksoverheid.nl, weethoehetzit.nl en arboportaal.nl. Om de sector hierin extra
ondersteuning te bieden, heeft SZW een flyer uitgegeven waarin de
belangrijkste regels voor werkgevers, zoals die over minimumloon,
werktijden, veilig en gezond werken en buitenlandse werknemers, kort op
een rij zijn gezet. Deze flyer is verspreid bij de vier werkgeversbijeenkomsten die één van de sectororganisaties, de VCHO, heeft georganiseerd
en is daarnaast digitaal beschikbaar gesteld.
Daarnaast heeft de Inspectie SZW bij deze werkgeversbijeenkomsten
voorlichting gegeven. Inspecteurs hebben vanuit hun praktijk toegelicht
op welke wijze de Inspectie een controle uitvoert en waarop de Inspectie
controleert. Doel hiervan is duidelijk te maken dat als een werkgever zijn
zaken goed op orde heeft, deze geen zorgen behoeft te hebben over een
controle.
De sectororganisaties hebben aangegeven via (sociale) media te werken
aan het verbeteren van het imago van de Aziatische horecasector.
Daarnaast organiseren zij diverse activiteiten die in het teken staan van
voorlichting over de arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving, ter bevordering van de arbeidsomstandigheden. In overleg met de sector wordt
bezien waar en op welke wijze voorlichting verder kan worden ingezet.
Tot slot
De sector heeft goede eerste stappen gezet in de uitvoering van het
convenant. De aantallen gerealiseerde opleidingen en duurzame
dienstverbanden lijken op basis van de rapportage boven hetgeen is
afgesproken te liggen. De sectororganisaties organiseren verschillende
voorlichtingsactiviteiten met het oog op het bevorderen van goede
arbeidsomstandigheden. Tegelijkertijd moet ik constateren dat het aantal
gerealiseerde opleidingen in spoor 2 (om- en bijscholing voor de
Aziatische Horeca) achterblijft en dat kleine werkgevers in de sector slecht
op de hoogte zijn van hun verplichtingen op basis van het convenant en
geen actie ondernemen. Dit baart mij zorgen, met het oog op het doel om
het personeelsprobleem uiteindelijk structureel te kunnen oplossen.
Hoewel met het achterblijven van het aantal gerealiseerde opleidingen in
spoor 2 een deel van de verplichtingen van het convenant niet is
nagekomen, wil ik de sector de mogelijkheid bieden alsnog aan de
verplichtingen te voldoen. Dit is vanzelfsprekend wel een belangrijk
aandachtspunt voor de sector voor de komende periode; verbetering is
noodzakelijk om de tijdelijke regeling te kunnen voortzetten. De sector is
verzocht om een plan van aanpak op te stellen om het aantal gerealiseerde opleidingen in spoor 2 te verhogen. Het projectteam Aziatische
horeca van UWV continueert tegelijkertijd de inzet op het ondersteunen
van werkgevers bij het voldoen aan de verplichtingen van het convenant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

6

Ook wordt door SZW en de Inspectie SZW verder bijgedragen aan
voorlichting. Ik blijf de uitvoering en voortgang van het convenant
nauwlettend monitoren.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 861, nr. 40

7