Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1508

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 april 2018
Conform uw verzoek van 6 april jl. stuur ik u hierbij de kabinetsreactie toe
op het voorstel van de Europese Commissie voor het toekennen van
Macro Financiële Assistentie aan Oekraïne, dat op 9 maart 2018 werd
gepresenteerd.
Voorstel Commissie
Context
Als gevolg van het conflict in het oosten van het land, veroorzaakt door de
Russische destabilisatie van de regio, zat de Oekraïense economie in 2014
en 2015 in een diepe recessie. De economie heeft in 2016–2017 de weg
omhoog gevonden. Niettemin, blijft de Oekraïense economie zeer
gevoelig voor externe schokken en blijkt uit analyses van het IMF dat er
een externe financieringsbehoefte resteert voor 2018 en 2019 van
ongeveer 3,8 miljard euro. Het IMF constateert dat zonder extra financiële
steun de economie fragiel zal blijven.
Dit vormt de aanleiding van het verzoek van de Oekraïense Minister van
Financiën aan de Europese Commissie voor additionele macro-financiële
steun. De Europese Commissie heeft sinds 2014 reeds drie eerdere Macro
Financiële Assistentie (MFA) programma’s uitgevoerd. MFA I en II zijn
succesvol afgerond. Daar Oekraïne niet tijdig aan alle voorwaarden
voldeed, is op 18 januari 2018 door de Europese Commissie besloten de
laatste tranche van MFA III niet uit te keren.
De Europese Unie zet zich ervoor in om de politieke en economische
stabiliteit van Oekraïne, als direct buurland van de Unie, te bevorderen.

kst-21501-07-1508
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1508

1

Inhoud voorstel
Het vierde Macro Financieel Assistentieprogramma bestaat uit een lening
van 1 miljard euro met als doel dat Oekraïne aan zijn korte termijn
betalingsbehoeften kan voldoen.
Aan het programma zijn, voordat uitbetaling plaatsvindt, voorwaarden
verbonden die onder meer gericht zijn op het stimuleren van het
hervormingsproces. Ten eerste geldt de algemene voorwaarde dat
Oekraïne democratische principes en mensenrechten moet respecteren.
Ten tweede gelden specifieke voorwaarden die toezien op de implementatie van structurele financieel-economische hervormingen en anti-corruptiemaatregelen. Daarnaast zal de Europese Commissie er via inspectie,
audits en andere maatregelen op toezien dat fraude met de toegekende
middelen wordt voorkomen. Alle voorwaarden worden vastgelegd in een
Memorandum of Understanding tussen de Europese Commissie en de
Oekraïense Staat. Hierin worden in ieder geval de drie openstaande
voorwaarden meegenomen, te weten 1) het opzetten van een electronisch
systeem voor verkregen bezittingen en tegoeden door ambtenaren en
bewindspersonen, 2) het vergroten van transparantie in het bedrijvenregister en 3) het opheffen van het exportverbod op onbewerkt hout.
Ten slotte is voortgang op het IMF-programma altijd een basisvoorwaarde
voor het verlenen van macro financiële steun vanuit de EU. Ook het
IMF-programma bevat conditionaliteiten ten aanzien van het doorvoeren
van hervormingen.
Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
Het kabinet vindt het van belang om via nationale en Europese instrumenten, in te zetten op het bevorderen van stabiliteit in de buurlanden
behorend tot de ring van instabiliteit rondom Europa. Macro financiële
assistentie op basis van strikte conditionaliteiten kan bijdragen aan de
ontwikkeling van Oekraïne tot een welvarend land op basis van een
sterkte rechtsstaat en democratie.
Om bovenstaande reden heeft Nederland de eerdere MFA- en
IMF-programma’s in Oekraïne gesteund. Oekraïne heeft als onderdeel van
deze programma’s een aantal belangrijke anti-corruptiehervormingen
doorgevoerd, zoals de oprichting van het Nationale Anti-Corruptiebureau.
Daarnaast is het Hooggerechtshof opgericht en zijn resultaten geboekt op
het gebied van privatisering en decentralisatie. Verdere hervormingen
blijven echter noodzakelijk. Het kabinet zet dan ook in op het verbinden
van scherpe voorwaarden aan dit programma op het gebied van
rechtsstatelijkheid en anti-corruptie. Het verlenen van financiële steun is
niet vrijblijvend. Bovendien zal Nederland erop toezien dat Oekraïne in
ieder geval alsnog dient te voldoen aan de openstaande voorwaarden uit
MFA III.
Tot slot is het van groot belang dat het IMF en de Europese Commissie
samen blijven optrekken, zodat de voorwaarden van het IMF-programma
en die van het MFA-programma elkaar versterken.
Het voorstel van de Commissie wordt op basis van de normale wetgevingsprocedure behandeld. De Commissie streeft ernaar dat besluitvorming voor het einde van 2018 is afgerond.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1508

2