Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 131

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 april 2021
De vaste commissie voor commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking heeft een aantal vragen en opmerkingen
voorgelegd aan de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de brief van 14 januari 2021 over Additionele bijdrage
ten behoeve van humanitaire respons op de Griekse eilanden (Kamerstuk
34 952, nr. 124) en over de brief van 11 februari 2021 over uitvoering van
de motie-Voordewind c.s. over additionele hulp voor vluchtelingen en
migranten op de Griekse eilanden (Kamerstuk 32 317, nr. 676) (Kamerstuk
19 637, nr. 2697).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 februari 2021 aan de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voorgelegd. Bij brief
van 25 maart 2021 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
De Roon
Adjunct-griffier van de commissie,
Meijers

kst-34952-131
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

1

Inhoudsopgave
I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van
de bewindspersoon
Inbreng leden van de GroenLinks-fractie
Inbreng leden van de SP-fractie
Inbreng leden van de PvdA-fractie
Inbreng leden van de ChristenUnie-fractie

2
2
4
7
9

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Inbreng leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking terecht de opvangsituatie op de Griekse eilanden aanhoudend erbarmelijk noemt. De leden
van de GroenLinks-fractie vragen de Minister wat volgens haar het
achterliggende probleem is dat ervoor zorgt dat deze situatie al jarenlang
erbarmelijk is en de Griekse autoriteiten noch de EU in staat zijn gebleken
hier iets aan te kunnen of willen veranderen.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het positief dat Nederland een
(bescheiden) bedrag aan geld beschikbaar heeft gesteld voor het
verbeteren van de opvang op de Griekse eilanden. Evenwel constateren
deze leden met de Minister dat dit de opvang nog niet op een acceptabel
niveau heeft gebracht. Deze leden vragen of door de Minister, of door de
Europese Commissie of de Griekse autoriteiten, óf de betrokken NGO’s, in
kaart is gebracht hoeveel extra middelen nodig zijn om de opvang op een
acceptabel niveau te brengen. Indien niemand dit nog in kaart heeft
gebracht, wat weerhoudt ons er dan nog van om dat alsnog te doen, zo
vragen deze leden.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn teleurgesteld dat de door de
Europese Commissie reeds maanden geleden aangekondigde
EU-taskforce voor het op orde brengen van de opvang op de Griekse
eilanden er nog niet in is geslaagd om de opvangvoorzieningen tot een
acceptabel niveau te brengen. De leden van de GroenLinks-fractie vragen
om een overzicht van de door de EU-taskforce behaalde resultaten en
activiteiten, en wat de EU-taskforce de komende maanden concreet
voornemens is te realiseren.
1. Antwoord kabinet
Het kabinet acht de situatie op de Griekse eilanden inderdaad
zorgelijk. De huidige Griekse regering heeft zich sinds aantreden
ingezet voor betere opvangomstandigheden. De EU heeft daarbij
een ondersteunende rol. Het is de Griekse autoriteiten gelukt om
de druk op de eilanden het afgelopen jaar te verlichten. Zo
verblijven er momenteel 14.561 vluchtelingen en migranten op de
Griekse eilanden, vergeleken met ca. 40.000 personen vorig jaar.
De Griekse autoriteiten hebben in 2020 31.754 vluchtelingen en
migranten naar het vasteland overgebracht. Daar komt bij dat de
instroom uitzonderlijk laag is, met tot nu toe 574 aankomsten in
2021. Dit neemt niet weg dat de omstandigheden in de opvangfaciliteiten op de Griekse eilanden ondermaats zijn en dat verdere
structurele verbeteringen nodig zijn, zeker gezien de huidige
winterse omstandigheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

2

Voor verbetering van de omstandigheden op de Griekse eilanden
zetten de Griekse autoriteiten en de Commissie in op de aanleg
van nieuwe, verbeterde opvangfaciliteiten. Voor de bouw van de
vijf nieuwe «Multi Purpose Reception and Identification Centres»
(MPRICs) is momenteel circa EUR 121 miljoen reeds toegekend
voor de MPRICs op Leros, Kos en Samos. Daarnaast is circa EUR
155 miljoen gereserveerd voor de MPRICs op Lesbos en Chios.
Momenteel is de EU Taskforce bezig om de locatie van het
nieuwe MPRIC op Lesbos te bepalen. Naar verwachting komt hier
op korte termijn uitsluitsel over. De Taskforce brengt alle
onderdelen van de Europese Commissie en Europese agentschappen samen die een rol hebben bij opvang, asiel en terugkeer
van asielzoekers en irreguliere migranten op Lesbos. Daarnaast
werkt deze Taskforce intensief samen met internationale organisaties als IOM en UNHCR, maar ook (lokale) ngos om te zorgen
dat de inzet zo goed als mogelijk wordt gecoördineerd met het
doel om de opvang op Lesbos structureel te verbeteren. Het
kabinet levert experts aan deze Taskforce om dit verder te
bevorderen.
Ook op de overige eilanden wordt mede door de Taskforce
gewerkt aan de structurele verbetering van de opvang- en
asielvoorzieningen door middel van de bouw van MPRICs. Het
nieuwe centrum op Samos is nagenoeg gereed voor gebruik. De
verwachting is dat de humanitaire situatie op Samos sterk zal
verbeteren bij ingebruikname van de nieuwe faciliteiten. De
MPRIC voor Chios zal volgens de planning van de Europese
Commissie in december 2021 worden opgeleverd.
Waar de Griekse autoriteiten en de Europese Commissie inzetten
op structurele verbetering door de opzet van nieuwe faciliteiten,
dienen ook acute humanitaire noden te worden geadresseerd.
Hieraan werken humanitaire organisaties, die de acute behoeften
bepalen en hulp verlenen met het geld dat beschikbaar wordt
gesteld op basis van de zogenaamde appeals. Deze worden op
elkaar afgestemd om duplicatie van activiteiten te voorkomen.
Een eindtotaal van de kosten voor humanitaire activiteiten is niet
bekend, temeer omdat de humanitaire situatie en noden veranderlijk zijn.
De leden van de GroenLinks-fractie begrijpen dat het vrijmaken van
ruimhartige bedragen voor de ondersteuning van opvang op de Griekse
eilanden wordt bemoeilijkt door het feit dat hier geen ODA-geld aan kan
worden besteed en de pot voor niet-ODA noodhulp beperkt is (en
inmiddels leeg). Deze leden vragen de Minister of zij het met deze leden
eens is dat de middelen voor niet-ODA noodhulp zouden moeten worden
verhoogd, gelet op het inmiddels veel te duurzame karakter van deplorabele situaties aan de Europese grenzen.
2. Antwoord kabinet
Omdat het kabinet, naar aanleiding van de motie van 27 januari
2021. van het lid Voordewind c.s.1, in februari opnieuw geld
vrijmaakte voor de humanitaire respons op de Griekse eilanden,
is het non-ODA budget voor noodhulp voor 2021 inderdaad
uitgeput. Het is zorgwekkend dat dit budget zo vroeg in het jaar
reeds volledig is besteed. Het duurzame karakter van deplorabele
situaties aan de Europese grenzen verdient echter ook duurzame
1

Kamerstuk 32 317, nr. 676

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

3

oplossingen waar het karakter van noodhulp zich niet voor leent;
hiervoor zijn de aanzienlijke EU gelden bedoeld. Eventuele
additionele middelen buiten de BHOS-begroting vallen in het
domein van de Voorjaarsbesluitvorming en de bredere
afwegingen daaromtrent.
Inbreng leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de toegezonden
stukken. Zij willen hier graag een aantal opmerkingen bij plaatsen.
Kan de Minister een toelichting geven op de besteding van het geld dat zij
in januari aan UNICEF en het Internationale Rode Kruis (ICR) heeft
toebedeeld? Is de Minister het met de leden van de SP-fractie eens dat het
geld zo snel mogelijk moet worden ingezet om met spoed structurele
verbeteringen aan te brengen?
3. Antwoord kabinet
Het kabinet heeft de bijdragen toegezegd aan de betreffende
organisaties zodat urgente humanitaire activiteiten, waaronder
activiteiten op gebied van water- en sanitaire voorzieningen,
bescherming en medische hulp, direct van start konden gaan.
Deze bijdrage dient om de meest urgente noden het hoofd te
bieden. Structurele verbeteringen worden aangebracht met
gelden vanuit de EU, het noodhulpfonds is daarvoor niet bedoeld.
Op basis waarvan is de bijdrage aan UNICEF en het IRC vastgesteld op
€ 750.000?
4. Antwoord kabinet
Het bedrag van EUR 750.000 betreft bijdragen voor UNICEF en
International Rescue Committee (IRC) van respectievelijk EUR
550.000 en EUR 200.000. De hoogte van de bijdrage aan UNICEF
is bepaald op basis van de financieringsbehoefte van de organisatie voor humanitaire operaties op de eilanden Lesbos, Samos
en Chios, rekening houdende met het beperkte budget (non-ODA)
voor 2021. De hoogte van de bijdrage aan IRC via Stichting
Vluchteling is bepaald op basis van de kosten van voortzetting
van activiteiten op het gebied van Mental Health & Psychosocial
Support (MHPSS) op Samos en Chios in 2021.
Hoeveel geld is in totaal nodig om ervoor te zorgen dat de vluchtelingenkampen op de Griekse eilanden voldoen aan internationale standaarden?
5. Antwoord kabinet
Ik verwijs graag naar de beantwoording van vraag 1, en voeg hier
graag aan toe dat verbetering meer vergt dan alleen geld. De
huidige Griekse regering – ondersteund door de EU, maar ook
door internationale organisaties en ngo’s – werkt aan verbetering
van de omstandigheden, maar het doorvoeren van de beoogde
structurele verbeteringen en het zorgen voor capaciteitsopbouw
kost ook tijd. De Europese lidstaten dienen het proces van
opbouw van menswaardige opvangfaciliteiten te blijven ondersteunen en de Griekse autoriteiten dienen erop toe te zien dat
hulporganisaties voldoende toegang hebben om hun werk naar
behoren uit te kunnen voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

4

Betreft de € 750.000 additionele uitgaven of wordt dit geld uit een ander
deel van de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking gehaald?
6. Antwoord kabinet
De bijdrage van EUR 750.000 voor de activiteiten van UNICEF en
IRC via Stichting Vluchteling komt, evenals de bijdrage van EUR
250.000 voor de activiteiten van de Rode Kruisbeweging die werd
aangekondigd in de Kamerbrief van 11 februari jl. (Kamerstuk
19 637, nr. 2697), ten laste van het non-ODA budget voor
noodhulp voor 2021.
Wat voor eisen worden aan het Rode Kruis gesteld?
7. Antwoord kabinet
Het Rode Kruis wordt geacht de bijdrage van EUR 250.000 in te
zetten voor activiteiten in Griekenland die binnen het regionale
noodappeal van de Internationale Federatie van Rode Kruis- en
Rode Halve Maanverenigingen (IFRC) vallen.
Wordt de toegezegde € 250.000 voor een bepaald doel ingezet?
8. Antwoord kabinet
De bijdrage van EUR 250.000 aan het Nederlandse Rode Kruis
wordt, geoormerkt op Griekenland, ingezet voor ondersteuning
van de activiteiten die zijn opgenomen in het noodappeal van
IFRC. Van dit noodappeal werd op 8 oktober 2020 een herziene
versie gepubliceerd2, welke in principe zal lopen tot eind 2021.
Op de eilanden zal ondermeer worden ingezet op water- en
sanitaire voorzieningen, bescherming en medische hulp, het
bieden van onderdak en winterklaar maken van voorzieningen.
Hoe gaat zij het geld de komende twee maanden gebruiken om structurele
verbeteringen aan te brengen?
9. Antwoord kabinet
Het doel van de humanitaire bijdrage aan het Rode Kruis is het
lenigen van de acute noden op de eilanden, waaronder bijvoorbeeld de beschikbaarheid van medische voorzieningen. Financiering van dergelijke humanitaire operaties is noodzakelijk, maar
biedt in de context van Griekenland geen oplossing voor het
structurele probleem. De Griekse autoriteiten, in samenwerking
met de Europese Commissie, EU lidstaten en internationale
organisaties, werken hard aan het doorvoeren van structurele
verbeteringen. Uiteraard wordt met de genoemde organisaties
bekeken op welke wijze de Nederlandse bijdragen zo effectief
mogelijk worden ingezet, zodat verlichting kan worden geboden
op de korte termijn, maar ook aansluiting wordt gevonden bij de
bredere inzet van verschillende actoren voor structurele verbeteringen.
Uit berichten blijkt uit onder andere kamp Moria 2.0 blijkt dat de tenten
allesbehalve winterklaar zijn en regelmatig onder water staan. Welke
stappen heeft het Rode Kruis reeds gezet om het onderdak te verbeteren?
2

Zie: Emergency Appeal Revision no. 2 (ifrc.org)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

5

10. Antwoord kabinet
Het kabinet is het met u eens dat verbeteringen moeten worden
doorgevoerd, mede met het oog op de winterse omstandigheden.
Het kenmerken van het nieuwe tijdelijke opvangkamp Mavrovouni als «Moria 2.0» doet echter geen recht aan de realiteit,
noch aan de geleverde inspanningen van de Griekse autoriteiten,
de Europese Commissie en (internationale) organisaties. De
opvangomstandigheden in Mavrovouni zijn in bijna alle opzichten
beter dan in het zwaar overbevolkte Moria, zoals opgemerkt in de
recente Kamerbrief van de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid van 19 januari jl.3. Dit beeld wordt ook onderschreven
door o.a. Commissaris Johansson en door de Nederlandse
ambassadeur te Griekenland, op basis van haar werkbezoek aan
Mavrovouni op 28 januari jl.
De Griekse autoriteiten en organisaties hebben zich daar ook
voor ingespannen. Zo heeft UNHCR zorg gedragen voor de
winterization van alle familietenten. Deze waren begin november
allemaal voorzien van isolatie en een houten vloer. De Griekse
autoriteiten werken ondertussen hard aan de verbetering van het
elektriciteitsnetwerk. In de delen van het kamp waar dit is
afgerond, heeft UNHCR de afgelopen weken kachels uitgedeeld.
Het Rode Kruis heeft, met ondersteuning van Nederland, gezorgd
voor de verstrekking van goederen als tenten, winterization kits,
en dekens.
Met de investering van in totaal één miljoen euro erkent de regering dat
de huidige situatie in de Griekse kampen onmenselijk is. Toch kiest de
regering ervoor om kinderen in deze situatie te laten opgroeien. De leden
van de SP-fractie zijn van mening dat we deze kinderen niet aan hun lot
moeten overlaten. Is de Minister het met het oog op de verschrikkelijke
omstandigheden eens dat elke dag in zo’n kamp voor de kinderen er één
te veel is? Zo ja, wat onderneemt de Minister om in ieder geval de
vluchtelingenkinderen van de eilanden te evacueren?
11. Antwoord kabinet
Het kabinet deelt uw zorgen over de situatie voor kinderen in de
Griekse opvangkampen. Het kabinet spant zich dan ook in om
structurele verbeteringen door te voeren, bijvoorbeeld met het
Grieks-Nederlands samenwerkingsverband gericht op het Griekse
voogdijsysteem voor amv.4 De keuze voor evacuatie van de
Griekse eilanden ligt bij de Griekse autoriteiten. Het is staand
beleid van de Griekse autoriteiten om de meest kwetsbare
vluchtelingen en migranten, waaronder kinderen, over te brengen
naar het vasteland. Ook erkende vluchtelingen kunnen naar het
vasteland. In 2020 zijn er zo in totaal 31.754 personen overgebracht naar het vasteland.
Eerder deze maand heeft SP-Kamerlid Jasper van Dijk vragen ingediend
over de zware omstandigheden in kamp Moria 2.0 en over het beperkt
aantal werkende toiletten en douches (2021Z03043). Wanneer komen de
antwoorden op deze vragen?

3
4

Kamerstuk 27 062, nr. 121
Kamerstuk 27 062, nr. 121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

6

12. Antwoord kabinet
De vragen aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid waar
u naar refereert zijn reeds in behandeling genomen. De beantwoording zal zo spoedig mogelijk worden aangeboden.
Inbreng leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie maken zich al langer ernstig zorgen over de
humanitaire ramp op de Griekse eilanden. Deze week brandden er
wederom te dicht op elkaar staande tenten in het nieuwe vluchtelingenkamp op Lesbos af, vermoedelijk veroorzaakt door kortsluiting. Eerder
was al bekend dat baby’s in het kamp, ook wel Moria 2.0 genoemd,
slachtoffer werden van rattenbeten en dat de psychische nood onder
kinderen alarmerend is. Ook hebben de mensen middels sneeuw,
overstromingen en lekkende tenten ondervonden dat het kamp allesbehalve winterbestendig is. In de beantwoording op Kamervragen ingediend
door de leden Kuiken, Ploumen en Van den Hul (allen PvdA) (Aanhangsel
Handelingen II 2020/21, nr. 1506), beweert het kabinet dat «de opvangomstandigheden in het nieuwe tijdelijke opvangkamp Mavrovouni in bijna
alle opzichten beter zijn{» dan in het oude Moria-kamp. Staat de Minister
nog altijd achter deze bewering? Zo ja, hoe rijmt de Minister deze
bewering met de aanhoudende onmenselijke omstandigheden in het
opvangkamp?
Wat is daarnaast volgens de Minister de voornaamste reden dat zich zes
maanden na de brand wederom een humanitaire ramp aan het voltrekken
is?
13. Antwoord kabinet
Het kabinet staat nog steeds achter de uitspraak dat de opvangomstandigheden in het nieuwe tijdelijke opvangkamp Mavrovouni in bijna alle opzichten beter zijn dan in het oude Moria. Dit
beeld wordt ook onderschreven door o.a. Commissaris Johansson
en door de Nederlandse ambassadeur te Griekenland, op basis
van haar werkbezoek aan Mavrovouni op 28 januari jl.. Dit laat
onverlet dat de situatie nog steeds zorgen baart en het
opvangkamp Mavrovouni nog niet aan alle standaarden voldoet.5
Spoedige en structurele verbeteringen blijven noodzakelijk. Voor
een volledig overzicht van de omstandigheden in kamp Mavrovouni verwijs ik u ook graag naar de beantwoording op vraag 1,
en de Kamerbrief van de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid van 19 januari jl.6
Wil de Minister een overzicht geven van de manier waarop eerdere
financiële bijdragen sinds september de situatie in opvangkampen op
Lesbos en op andere Griekse eilanden hebben verbeterd?
14. Antwoord kabinet
De financiële bijdragen aan UNICEF, waaronder de bijdrage naar
aanleiding van de brand in opvangkamp Moria, hebben de
organisatie in staat gesteld om urgente en levensreddende
humanitaire hulp te bieden aan de slachtoffers van de ramp. Dit
betrof noodopvang, bescherming en psychosociale zorg voor
kwetsbare kinderen en moeders, alsook de distributie van
5
6

Kamerstuk 27 062, nr. 121
Kamerstuk 27 062, nr. 121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

7

hulpgoederen (waaronder hygiënematerialen, warme kleding, en
persoonlijke beschermingsmiddelen).
Met de recente bijdrage aan IRC via Stichting Vluchteling kunnen
cruciale activiteiten voor mentale gezondheid en psychosociale
hulp (MHPSS) worden voortgezet op Samos en Chios, waar de
noden op het gebied van MHPSS aanzienlijk zijn vanwege de
slechte humanitaire omstandigheden en vanwege – voor velen –
gebrek aan perspectief. De bijdrage aan het Nederlandse Rode
Kruis stelt de organisatie onder meer in staat om medische hulp
te blijven bieden op Lesbos, onder meer middels een mobile
health unit.
Daarnaast verwijs ik u naar de factsheets van de Europese
Commissie voor een overzicht van de financiële bijdrage van de
EU aan Griekenland om de migratiesituatie te verbeteren.7
Is volgens de Minister, gezien de omvang van de humanitaire ramp, het
nieuw beschikbaar gemaakte bedrag voldoende om een wezenlijk verschil
te maken, en gaat dit nieuwe bedrag op korte termijn het kamp eindelijk
winterbestendig maken en het aantal werkende toiletten en douches in
het kamp verhogen?
15. Antwoord kabinet
De Nederlandse bijdrage aan het Rode Kruis dekt een deel van de
totale financieringsvraag voor humanitaire activiteiten van IFRC
in Griekenland. Met het nieuw beschikbaar gemaakte bedrag
wordt bijgedragen aan het lenigen van de hoogste humanitaire
noden in Griekenland. IFRC zet daarbij onder meer in op het
winterklaar maken van opvangfaciliteiten en onderhoud van
sanitaire voorzieningen.
De leden van de PvdA-fractie hebben vorige maand met verbazing
kennisgenomen van het feit dat het kabinet slechts twee alleenstaande
minderjarige vluchtelingen naar Nederland haalt. Zelfs de minimale
beloften onder de beschamende Moria-deal zijn hiermee niet waargemaakt. Gezien de mensonterende omstandigheden in de opvangkampen
op de Griekse eilanden houdt de roep, onder andere van Human Rights
Watch (HRW) en twintig andere organisaties, om acute evacuatie van
mensen uit Moria 2.0 aan. Is het kabinet bereid om op de kortst mogelijke
termijn met de Griekse regering in gesprek te gaan over evacuatie van het
opvangkamp?
Is het kabinet alsnog bereid om gezien de onmenselijke omstandigheden
te voldoen aan de werkelijke voorwaarden van de Moria-deal en een
groter aantal kwetsbare mensen een veilig thuis te bieden in Nederland?
16. Antwoord kabinet
In lijn met de motie Voordewind c.s. 8 heeft het kabinet zich
ingespannen om invulling te geven aan het herplaatsingsaanbod
naar aanleiding van de humanitaire noodsituatie als gevolg van
de branden in Moria. Over de herplaatsingsinzet van dit kabinet is
uw Kamer geïnformeerd, alsook over de wijze waarop het
herplaatsingsaanbod tot stand is gekomen en later is ingevuld.9
7

Zie 202101_Eu Budget- financial support to greece.indd (europa.eu)
Kamerstuk, 35 570 VI, nr. 65
9
Kamerstuk 27 062, nr. 115 en Kamerstuk 27 062, nr. 121
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

8

Het kabinet is niet voornemens om een additioneel herplaatsingsaanbod te doen, mede met het oog op zijn demissionaire status
en de hierover gemaakte afspraken met uw Kamer.
Daarnaast ligt de evacuatie van de Griekse eilanden bij de
Griekse autoriteiten. Het is staand beleid van de Griekse autoriteiten om de meest kwetsbare vluchtelingen en migranten,
waaronder kinderen, over te plaatsen naar het vasteland. In 2020
zijn zo in totaal 31.754 personen overgeplaatst naar het
vasteland.
De leden van de PvdA-fractie maken zich daarnaast zorgen over de
aanwezigheid van loodvervuiling in het nieuwe opvangkamp op Lesbos.
Op basis van een recent vrijgekomen rapport van de Griekse autoriteiten,
stelt HRW dat de risico’s van loodvervuiling schromelijk worden onderschat.10 Dit komt in eerste instantie omdat experts van deze organisatie
vraagtekens stellen bij de reikwijdte van het onderzoek, het minimale
aantal uitgevoerde tests en de toepassing van de verkeerde standaarden.
Op basis hiervan stellen experts van HRW dat uitgebreider grondonderzoek en adequate informatievoorziening in de richting van de mensen
in het opvangkamp op de kortst mogelijke termijn moeten plaatsvinden.
Wat is de reactie van de Minister op de bevindingen van de experts van
HRW?
Is de Minister bereid om in contact te treden met haar Griekse ambtsgenoot om aan te dringen op nader onderzoek en adequate informatievoorziening richting de mensen in het opvangkamp? Is de Minister bereid
om de Griekse autoriteiten ondersteuning aan te bieden bij het uitvoeren
van het nadere onderzoek, alsmede bij eventuele vervolgstappen om de
mensen te behoeden voor de mogelijk ernstige gevolgen van loodvergiftiging voor de gezondheid?
17. Antwoord kabinet
Het rapport van de Griekse autoriteiten waar de PvdA-fractie aan
refereert, stelt dat het loodgehalte in de woonzones van de
opvang binnen de aanvaardbare limieten ligt. Een monster dat is
genomen buiten de woonzone had een loodgehalte dat de
acceptabele limiet overschreed. Naar aanleiding van de bevindingen worden momenteel extra maatregelen genomen, zoals het
verhogen van de grond en de bouw van een cementbasis in
openbare ruimtes. De Griekse autoriteiten zullen na voltooiing
van deze aanvullende maatregelen verdere inspecties uitvoeren,
en ik vertrouw erop dat verdere stappen zullen worden genomen
indien deze noodzakelijk zijn.
Inbreng leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de fractie van de ChristenUnie in de Tweede Kamer hebben
kennisgenomen van de brief van de Minister van 14 januari 2021 waarin
zij opvolging geeft aan de eerdere toezegging, gedaan tijdens de
behandeling van de begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Ook hebben zij kennisgenomen van de reactie op de motie
Voordewind c.s. die 27 januari jl. aangenomen werd. Zij hebben naar
aanleiding hiervan enkele vragen.

10

Zie: https://www.hrw.org/news/2021/02/17/greece-government-downplays-lead-risk-migrantcamp?s=08

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

9

Deze leden zouden graag een verslag ontvangen van de resultaten van het
werk van de speciale Taskforce van de Europese Commissie, de Griekse
autoriteiten en de andere hulporganisaties ter verbetering van de
leefomstandigheden in de opvangkampen op de Griekse eilanden. Kan de
Minister bij de Commissie aandringen op een dergelijk verslag? Is er
eventueel een andere manier om hier op zo kort mogelijke termijn een
goed overzicht van te krijgen?
18. Antwoord kabinet
Zoals aangegeven door de Europese Commissie bij oprichting van
de Taskforce11 wordt prioriteit gegeven aan het bouwen van
nieuwe Multi Purpose Reception and Identification Centre
(MPRICs), volledigheidshalve verwijs ik u hiervoor graag naar het
antwoord op vraag 1. Daarnaast heeft er op 27 januari jl. een
gesprek tussen het Europees Parlement en de EU Taskforce
plaatsgevonden over de stand van zaken.12
De leden van de ChristenUniefractie vragen zich verder af wat er precies
bedoeld wordt met de zinsnede dat er gestaag wordt gewerkt aan
verbeteringen «binnen de randvoorwaarden van een tijdelijke
voorziening»? Wat zijn deze randvoorwaarden en wat is er tijdelijk aan de
voorziening?
19. Antwoord kabinet
Het nieuwe opvangkamp Mavrovouni is tijdelijk van aard en
betreft een tentenkamp. De uiteindelijke inzet van de Griekse
autoriteiten en de Europese Commissie is gericht op een geheel
nieuwe opvangfaciliteit op een andere locatie. Daarnaast werken
de Griekse autoriteiten aan het ontlasten van de eilanden.
Dankzij efficiëntere asielprocedures, kunnen steeds meer
erkende vluchtelingen van het eiland af. Het aantal vluchtelingen
en migranten op Lesbos is al gedaald van bijna 20.000 een jaar
geleden tot circa 7.000 nu.
Deze leden vragen zich af waarom er geen wooncontainers worden
geplaatst in plaats van tenten. Is de Minister het met deze leden eens dat
er zo snel mogelijk wooncontainers moeten komen, niet pas per
1 september? Heeft Griekenland niet voldoende middelen van de EU
gekregen om deze te kunnen plaatsen?
20. Antwoord kabinet
Zoals ook aangegeven in de beantwoording van het Schriftelijk
Overleg over de geannoteerde agenda van de informele JBZ-Raad
van 28–29 januari 202113, zou het kabinet de suggestie om
(tijdelijke) wooncontainers te plaatsen in het tijdelijke kamp
Mavrovouni kunnen steunen. Een besluit daartoe kan alleen door
de relevante autoriteiten worden genomen. Bovendien is het bij
het kabinet bekend dat uitvoerbaarheid van een dergelijk besluit
om praktische redenen beperkt is. Zo moeten eerst nog meer
voorzieningen worden getroffen voor afwatering en elektriciteit.
Daar wordt nu hard aan gewerkt.
11

Zie: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1728
Kijk hier het gesprek terug: https://multimedia.europarl.europa.eu/en/exchange-of-views-onthe-current-situation-in-greek-islands-and-memorandum-of-understanding-in-libecommittee_I201634-V_v
13
Kamerstuk 32 317, nr. 671
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

10

De leden van de fractie van de ChristenUnie zouden ook willen weten
waarom Nederland niet, zoals 11 andere lidstaten wel doen, meedoet met
herplaatsing, los van de afgesproken 100 kwetsbaren die afgelopen
maanden zijn aangekomen en die ook nog ten koste gaan van het
UNHCR-quotum.
21. Antwoord kabinet
Over de herplaatsingsinzet van dit kabinet, als ook over de wijze
waarop het herplaatsingsaanbod naar aanleiding van de brand in
Moria tot stand is gekomen en later is ingevuld, is uw Kamer
geïnformeerd.14

14

Kamerstuk 27 062, nr. 115 en Kamerstuk 27 062, nr. 121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 34 952, nr. 131

11