Disclaimer

Disclaimer
▪

Deze disclaimer is van toepassing op alle berekeningen die DNB heeft opgeleverd aan SZW in de
periode van maart 2021 t/m maart 2022 over transitie-effecten, transitie-FTK en
standaardmethode.

▪

De verkennende berekeningen dienden ter ondersteuning van besluitvorming in een periode dat
nog niet alle onderdelen van de WTP waren uitgekristalliseerd. De risico’s die gepaard gingen met
de krappe tijdslijnen waaronder deze berekeningen tot stand kwamen, zijn welbewust door
betrokken partijen geaccepteerd.

▪

Getoonde uitkomsten zijn intern gecontroleerd. Een volledige modelvalidatie op het onderliggende
ALM-model is echter niet uitgevoerd.

▪

Alle analyses zijn gemaakt op basis van modellering van een gestileerd fonds. Wij merken op dat
uitkomsten voor individuele fondsen significant kunnen afwijken.

▪

Onderliggende modelaannames zijn terug te vinden in de separaat bij deze presentatie
bijgevoegde bijlage. Indien hiervan is afgeweken wordt dit expliciet vermeld in deze presentatie.

▪

Gegeven het feit dat financiële markten in beweging zijn is het inherent onzeker welke
herverdeling in de toekomst bij transitie nodig. Deze onzekerheid kunnen we niet wegnemen met
berekeningen.

24-3-2022

/2

Hoofdboodschappen uit deze analyse
▪ Gebruik van het transitie-FTK door een pensioenfonds gaat gepaard met herverdeling tussen deelnemers ten opzichte van het onverkort
voortzetten van het reguliere nFTK.
▪ Het transitie FTK leidt, door uitstel van kortingen en eerder indexeren, tot herverdeling van jong naar oud. Netto-profijt effecten lopen
voor een gemiddeld fonds op tot circa -0,5% voor jongere cohorten en +0,75% voor oudere cohorten. De herverdeling is beperkt mede
door de relatief hoge startdekkingsgraad van 110%.
▪ Bij een lagere startdekkingsgraad zijn de herverdelingseffecten groter gezien de verschillen in toegekende kortingen en indexaties tussen
het transitie-FTK en het reguliere nFTK toenemen bij lagere dekkingsgraden.

▪ Indien de generieke richtdekkingsgraad bij aanvang van de implementatiefase neerwaarts wordt bijgesteld naar een fondsspecifieke
richtdekkingsgraad van 90%, wordt de initiële vermogensverschuiving van jong naar oud onder het transitie-FTK vergroot. Voor een
gemiddeld fonds zijn de netto-profijteffecten circa -0,75% voor jongere cohorten tot meer dan +1% voor oudere cohorten
▪ Een minder risicovolle beleggingsmix resulteert in een grotere vermogensverschuiving van jong naar oud als gevolg van het transitieFTK, mede omdat de kans en impact van kortingen afnemen en dit levert een extra voordeel voor ouderen op.
▪ Voor een gemiddeld fonds is de invloed van premiedemping op de netto-profijteffecten van het transitie-FTK zeer beperkt.
▪ Uitkomsten voor individuele fondsen kunnen significant afwijken en stapeling van bovenstaande partiële herverdelingseffecten kan
optreden.

24-3-2022

/3

Generatie-effecten Transitie FTK

Inhoudsopgave
➢

Samenvatting & Disclaimer

➢

Herverdeling Transitie-FTK (2023-2027)
▪ Vormgeving beleid
▪ Basisanalyse
▪ Variaties

➢

Appendices
▪ Scenariosets
▪ Modelspecificaties

24-3-2022

/5

Transitie-FTK
Herverdelingseffecten

Transitie-FTK: vormgeving
Tijdslijn
• Het transitie FTK begint op 01-01-2023 en eindigt op 01-01-2027
• Jaarlijkse modellering met vijf meetmomenten primo jaar
• Arbeidsvoorwaardelijkse fase eindigt na 01-01-2025

Modellering beleid transitie-FTK
❖ Indexatiebeleid
•

•
•

Indexatie vindt plaats vanaf dekkingsgraad 105%
o Maximaal conform prijsontwikkeling in enig jaar
o Onder voorwaarde dat de dekkingsgraad niet lager wordt
dan 105% als gevolg van indexatie
Toekomstbestendig indexeren wordt losgelaten
Voor inhaalindexatie gelden de reguliere voorwaarden uit het
FTK

❖ Kortingsbeleid
•
•
•

•
•
•

Geen MVEV- en VEV-kortingen
In enig jaar geldt een bodem van 90% waaronder
onvoorwaardelijk en gespreid over resterende horizon wordt
gekort
Ten behoeve van de overbruggingsplansystematiek geldt een
algemene herstelkracht van 3% per jaar
o Deze herstelkracht is gelijk verondersteld aan de gemiddelde
herstelkracht conform herstelplannen van 2020
In de arbeidsvoorwaardelijke fase geldt een generieke
richtdekkingsgraad van 95%, waarna in de implementatiefase
op een fondsspecifieke richtdekkingsgraad wordt overgegaan
In zowel de arbeidsvoorwaardelijke fase als de implementatiefase
wordt onvoorwaardelijk en gespreid gekort indien niet aan
de startdekkingsgraad van het overbruggingsplan is voldaan
Op transitiemoment is sprake van een onvoorwaardelijke
korting indien de dekkingsgraad onder de richtdekkingsgraad
ligt

Vormgeving beleid

24-3-2022

/7

Transitie-FTK: herverdeling – Basisvariant
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

Door in het transitie-FTK minder te korten en eerder te indexeren
genieten oudere deelnemers een voordeel in termen van netto
profijt. Het transitie-FTK leidt tot een vermogensverschuiving
van jong naar oud.

•

De mate van herverdeling is afhankelijk van fondsspecifieke
factoren waaronder de startdekkingsgraad, premiedekkingsgraad,
beleggingsmix en richtdekkingsgraad. Daarnaast heeft ook de
gehanteerde scenarioset invloed op de uiteindelijke netto
profijteffecten.

•

In de basisvariant variëren netto profijteffecten voor een gemiddeld
fonds grofweg tussen -0,5% voor jongere cohorten tot +0,75%
voor oudere cohorten. De herverdeling is beperkt mede door de
relatief hoge startdekkingsgraad.

•

Bij een andere fondssamenstelling kunnen deze effecten groter of
kleiner uitpakken

•

De premiedekkingsgraad bedraagt 100% voor zowel het
transitie-FTK als het nFTK, conform de aanname dat de basisvariant
geen premiedemping faciliteert.

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/8

Transitie-FTK: herverdeling – Beleggingsbeleid
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

De basisvariant bevat een beleggingsmix van 50% zakelijke waarden
en 50% vastrentende waarden. De figuur op deze slide bevat de
herverdelingseffecten voor twee alternatieve beleggingsmixen.

•

In de figuur worden de netto profijteffecten van opteren voor het
transitie-FTK t.o.v. voortzetting van het nFTK weergegeven voor een
meer risicovolle mix (60% zakelijk | 40% vastrentend) en een minder
risicovolle mix (40% zakelijk | 60% vastrentend). Deze
samenstellingen komen respectievelijk overeen met het 25e en 75e
percentiel van de sector(*).

•

Een minder risicovolle beleggingsmix resulteert in een grotere
vermogensverschuiving van jong naar oud gezien de kans en impact
van kortingen afnemen en het voor jongeren nadelige effect van het
kortingsbeleid in het transitie-FTK wordt versterkt.

•

Een meer risicovolle beleggingsmix resulteert in een kleiner nadeel
voor jongere deelnemers en kleiner voordeel voor oudere deelnemers.
Dit kan worden verklaard door de toenemende kans en impact van
korten, hetgeen voordelig is voor jongeren en nadelig voor ouderen.
Dit vermindert de initiële generatie-effecten van het transitie-FTK.

•

Voor de oudste cohorten treedt zelfs een negatief netto profijteffect
op, mede doordat kortingen in het nFTK gespreid kunnen worden over
een langere periode in tegenstelling tot het transitie-FTK.
(*) Indien de herstelkracht met de beleggingsmix mee

varieert, heeft dit een verwaarloosbaar effect op resultaten

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/9

Transitie-FTK: herverdeling – Startdekkingsgraad
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

De basisvariant gaat uit van een startdekkingsgraad 01-01-2023 gelijk
aan het meest recente sector gemiddelde ultimo september 2021
(110,3%). De figuur op deze slide bevat de herverdelingseffecten voor
twee alternatieve startdekkingsgraden.

•

In de figuur worden de netto profijteffecten van opteren voor het
transitie-FTK t.o.v. voortzetting van het nFTK weergegeven voor een
zeer lage dekkingsgraad gelijk de bodem van het transitie-FTK (90%)
en het gewogen gemiddelde van de G5-fondsen ultimo september 2021
(105,2%).

•

In het algemeen resulteert een lagere startdekkingsgraad in een
additionele vermogensverschuiving van jong naar oud als gevolg van
het transitie-FTK. Een startdekkingsgraad van 90% resulteert namelijk
met hoge mate van zekerheid in een substantiële korting onder het
nFTK het eerstvolgende jaar, terwijl onder het transitie-FTK de kans en
impact van deze korting significant kleiner is.

•

Echter behalen oudere cohorten bij lagere dekkingsgraden minder
voordeel uit het transitie-FTK, mede omdat indexatieperspectief
verslechtert en de kans op korten toeneemt. Deze korting in het
transitie-FTK kan niet gespreid worden over een maximale termijn
van 10 jaar. Bij een startdekkingsgraad van 90% leidt dit tot netto
profijteffecten van meer dan -1%, vergelijkbaar met de negatieve
netto profijteffecten van de jongere deelnemers.

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/ 10

Transitie-FTK: herverdeling – Richtdekkingsgraad
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

De basisvariant gaat uit van een fondsspecifieke richtdekkingsgraad in
de implementatiefase (2025-2027) gelijk aan de generieke
richtdekkingsgraad van 95% uit de arbeidsvoorwaardelijke fase. De
figuur op deze slide bevat de herverdelingseffecten voor twee
alternatieve fondsspecifieke richtdekkingsgraden vastgesteld in 2025.

•

In de figuur worden de netto profijteffecten van opteren voor het
transitie-FTK t.o.v. voortzetting van het nFTK weergegeven voor een
transitie-FTK waarin een opwaartse (neerwaartse) bijstelling van de
richtdekkingsraad in 2025 plaatsvindt naar 100% (90%). De
neerwaartse bijstelling naar 90% vertegenwoordigd het toegestane
minimum voor de fondsspecifieke richtdekkingsgraad.

•

De vaststelling van de fondsspecifieke richtdekkingsgraad naar
100% leidt tot een direct hogere kans en impact van kortingen in de
implementatiefase, hetgeen de initiële generatie-effecten van het
transitie-FTK vermindert. Zodoende wordt de vermogensverschuiving
van jong naar oud kleiner en ondervinden de oudste cohorten licht
negatieve netto profijteffecten van -0.5% doordat het
indexatieperspectief onder het transitie-FTK niet opweegt tegen de
verkorte horizon om kortingen te spreiden.

•

De vaststelling van de fondsspecifieke richtdekkingsgraad naar 90%
versterkt juist de initiële vermogensverschuiving van jong naar oud
onder het transitie-FTK.

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/ 11

Transitie-FTK: herverdeling – Premiedemping
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

Tijdens de overgangsfase naar het nieuwe contract heeft de
premiedekkingsgraad invloed op de mate van herverdeling tussen
deelnemers.

•

In de basisvariant wordt uitgegaan van een premiedekkingsgraad gelijk
aan 100% in het transitie-FTK en het nFTK. De figuur op deze slide
bevat de herverdelingseffecten waarbij het effect van premiedemping in
het transitie-FTK ten opzichte van een evenwel gedempte premie in het
nFTK gedurende de periode 2023 -2027 is meegenomen. Na 2027 is
wederom uitgegaan van een premiedekkingsgraad 100%.

•

Deze herverdelingseffecten zijn gebaseerd op een gedempte
premiestelling van 63,5% (gemiddelde van G5-fondsen voor 2020)

•

De invloed van premiedemping op de netto profijteffecten is
beperkt, gezien zowel in het transitie-FTK als het nFTK gedurende de
periode 2023-2027 premiedemping wordt toegepast. Het effect van
premiedemping an sich komt op deze wijze niet tot uiting.

•

Een lagere premiedekkingsgraad leidt evenwel tot minder herstelkracht
de komende jaren. Voor lagere startdekkingsgraden lopen de
verdeelregels van het transitie-FTK en het nFTK verder uiteen en wordt
het effect van premiedemping op de herverdelingseffecten wel groter.

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/ 12

Transitie-FTK: herverdeling – Scenarioset
Generatie-effecten van het transitie-FTK
•

In de basisvariant worden netto profijteffecten bepaald aan de hand van het
KNW-model met parameters cf. de Commissie Parameters 2019, waarbij de
initiële rentetermijnstructuur is gekalibreerd op swaprates van augustus
2020. Deze parameterstelling is tevens gehanteerd voor eerdere analyses
ten behoeve van de MvT. De figuur op deze slide bevat de
herverdelingseffecten voor een alternatieve scenarioset.

•

In de figuur worden de netto profijteffecten van opteren voor het transitieFTK t.o.v. voortzetting van het nFTK weergegeven op basis van de
KNW(1,5%)-scenarioset. Deze set bevat onder andere een lagere
langetermijn-éénjaarsrente en –tienjaarsrente (Appendix A).

•

Op basis van de KNW(1,5%)-set variëren de netto profijteffecten voor een
gemiddeld fonds potentieel tussen de -1% voor de oudste gepensioneerden
en +0,75% voor de oudere actieven. De herverdelingseffecten laten een
afname in de vermogensverschuiving van actieven naar gepensioneerden
zien: er treedt juist een vermogensverschuiving op van gepensioneerden
naar oudere actieven.

•

In de KNW(1,5%)-set stijgen rentes minder hard en kunnen substantieel
negatief worden. Zodoende komt de dekkingsgraadvolatiliteit van een fonds
(basisvariant) onder de KNW(1,5%)-set meer overeen met een fonds die
een risicovoller beleggingsbeleid voert onder de basis scenarioset. De
geobserveerde herverdeling ligt dan ook enigszins in lijn met (o.a.) de
eerder vertoonde herverdeling bij een mix met meer risico die voortkomt uit
de vormgeving en eerder besproken elementen van het transitie-FTK.

❖
-

Modellering transitie-FTK (Basisvariant)
Startdekkingsgraad
: 110,3% (sector gemiddelde 09-2021)
Premiedekkingsgraad
: 100% (geen premiedemping)
Beleggingsmix
: 50% zakelijk | 50% vastrentend
Toeslagen
: vanaf 105%
Korten
: cf. overbruggingsplan en richtDG
RichtDG 2025-2027
: 95%
Vanaf primo 2027
: nFTK met premiedekkingsgraad 100%
én nul jaren in tekort
Herverdelingseffecten

24-3-2022

/ 13

Appendix A
Scenariosets

Parameters KNW-model

Figuur A: Renteontwikkeling onder P | links: KNW(1,5%)

rechts: CP2019

➢ Commissie Parameters 2019
▪
▪
▪

o
o
o

Parameterwaarden conform het rapport Advies
Commissie Parameters (2019)
Initiële toestandsvariabelen X0 gekalibreerd op
swaprate data eind augustus 2020
Risicobeprijzing Λ0 gekalibreerd op toenmalige UFR
gelijk aan 2%.
Eigenschappen
Langetermijn-éénjaarsrente (-tienjaarsrente) van
ongeveer 2,1% (3,5%) [Figuur A rechts]
Gemiddelde prijsinflatie op lange termijn van 1,9%
Verwacht aandelenrendement op lange termijn van
5,5%

➢ KNW(1,5%)-set
▪
▪

o
o
o

Parameterwaarden conform CPB publicatie
Pensioenberekeningen voor drie scenariosets (2020)
Initiële toestandsvariabelen X0 gekalibreerd op
swaprate data eind augustus 2020

Eigenschappen
Langetermijn-éénjaarsrente (-tienjaarsrente) van 0,5%
(1,3%) [Figuur A links]
Gemiddelde prijsinflatie op lange termijn van 1,3%
Verwacht aandelenrendement op lange termijn van
4,2%
*Beide sets voldoen in een risico-neutrale
setting aan de martingale conditie

Herverdelingseffecten

24-3-2022

/ 15

Appendix B
Modelspecificaties

Modelspecificaties: nFTK
Basisvariant

Gevoeligheidsanalyses

Risicoprofiel fondsniveau

Aandelen 50% | Obligaties 50%

Minder risico: 40% aandelen
Meer risico: 60% aandelen

Renteafdekking

Obligatie allocatie is leidend

Opbouwpercentage

Maximaal 1,875%.

(Doorsnee)premie

20% van pensioengrondslagsom

Minimale Premiedekkingsgraad

100% (geen premiedemping)

Opbouwtype

Variabele opbouw. Bij premiedekkingsgraden < minimale PDG
wordt de opbouw verlaagd.

Premiekorting of premievakantie

Nee

Respecteren genoeg is genoeg

Ja

Indexatie

Conform regels toekomstbestendig indexeren.
Gedeeltelijk vanaf 110%. Volledig vanaf 125%.

Inhaalindexatie

Ja, conform regels toekomstbestendig indexeren. Vanaf 125%.

Indexatieachterstand aanvang

15% (= gemiddelde grootste 4)

Terugblikkende horizon
indexatieachterstand

10 jaar

Jaren in tekort bij aanvang

5 jaar (eerstvolgende jaar in tekort betekent een MVEV korting)

Smeren MVEV korting

10 jaar

Kritische dekkingsgraad VEV

95%

Gemiddelde G5 2021: 63,5% (wel premiedemping)

24-3-2022

/ 17

Modelspecificaties: Transitie-FTK (2023 – 2027)
Basisvariant
Indexatie

Vanaf 105%, mits de dekkingsgraad daarmee niet onder
de 105% uitkomt

Inhaalindexatie

Conform reguliere FTK-regels

Richtdekkingsgraad

Tot 2025:
generiek 95%
Vanaf 2025 tot 2027: fondsspecifiek 95%

Minimale dekkingsgraad

90%. Indien lager dan 90%, wordt onvoorwaardelijk
gekort

Overbruggingsplan

Gestileerd herstelpad: gelijk voor alle scenario’s.

Premiedekkingsgraad

100%

Aannames ná 2027

Gelijk aan het reguliere FTK mét nul jaren in tekort

Gevoeligheidsanalyses

Bovenwaartse bijstelling RDG: 100%
Neerwaartse bijstelling RDG: 90%

Gemiddelde G5 2021: 63,5% (wel premiedemping)

24-3-2022

/ 18

Modelspecificaties: Scenarioset en Demografie
Financiële positie

Basisvariant

Gevoeligheidsanalyses

Gemiddelde sector (september 2021): 110,3%

Ondergrens richtdekkingsgraad: 90%
Gemiddelde G5 (aug-2021):
105,2%

Economische scenarioset
Model

ESG: KNW-model

P- en Q configuratie

Conform CPB Background document: A financial
market model for the Netherlands

Kalibratie Parameters

Commissie parameters 2019

Rentekalibratie X0

DNB RTS aug-20

Duratie obligaties

20

KNW(1,5%)-set (CPB)

Demografie
Sterftekansen

n.v.t.

Startleeftijd

25

Werkzame jaren

40

Pensioenjaren

24

Deelnemersbestand

Uniform

Loonprofiel

Gemiddeld; gebaseerd op CBS statistieken 2018

Franchise (t=0)

14.500 euro

Ontwikkeling Pensioengrondslag

Conform prijsinflatie

24-3-2022

/ 19