Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 412

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met de Nota frequentiebeleid 2005

Nr. 18

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 februari 2010
Hierbij bied ik u de vierde nota van wijziging inzake het bovenvermelde
voorstel aan.
Bij de motie van de leden Gerkens, Van Dam en Peters, is de regering
verzocht om met een nota van wijziging te komen op de Telecommunicatiewet (Tw), waarin in ieder geval de volgende punten aan de orde komen:
– de rol van de telecomprovider;
– betalingsopschorting;
– aanprijzing van een dienst
– bevestiging van een abonnement;
– bescherming van minderjarigen;
– gebruikersinformatie over de kosten van de dienst.
Hieronder zal ik puntsgewijs ingaan op deze onderwerpen.
De rol van de telecomprovider
Het grootste deel van de problematiek rondom contentdiensten en dan
vooral premium sms-diensten, schuilt in het feit dat deze diensten worden
afgerekend via de telefoonrekening. De telecomprovider int en verrekent
voor de contentleverancier de bedragen die bij de consument in rekening
worden gebracht voor de contentdienst. Het voorgestelde artikel 7.9 Tw
geeft een grondslag om bij ministeriële regeling te regelen aan welke
voorschriften moet zijn voldaan, wil de telecomprovider incassodiensten
mogen verrichten voor andere diensten dan de door hem geleverde openbare elektronische communicatiedienst. Deze andere diensten zullen dan
vooral contentdiensten betreffen. Bij ministeriële regeling zullen deze
voorwaarden verder worden uitgewerkt. Deze voorwaarden zijn erop
gericht de consument de bescherming te bieden, waar in de motie
Gerkens om wordt gevraagd.
Betalingsopschorting
Bij het aanpakken van de problematiek rondom de levering van contentdiensten zal een grote rol zijn weggelegd voor het stellen van voor-

KST141104
0910tkkst31412-18
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 412, nr. 18

1

waarden aan betalingopschorting. Parallel aan het voorgestelde artikel 7.9
is een voorstel tot wijziging van het Besluit universele dienstverlening en
eindgebruikers (Bude) in gang gezet. Deze wijziging zal op korte termijn –
na goedkeuring in de ministerraad – voor advies aan de Raad van State
worden voorgelegd. Deze wijziging van het Bude ziet ook op de rol van de
telecomprovider. Met deze wijziging wordt het mogelijk gemaakt om op
korte termijn in een ministeriële regeling voorwaarden te stellen aan het
door de telecomprovider mogen opschorten of beëindigen van de levering van zijn elektronische communicatiedienst. Zo wordt voorkomen dat
bij geschillen over de betaling van (een deel van) de telefoonrekening, de
telecomprovider zijn dienstverlening voor de elektronische communicatiedienst zonder meer kan beëindigen of opschorten. Met andere woorden:
een geschil over de betaling van een contentdienst via de telefoonrekening kan niet meer automatisch leiden tot het opschorten of beëindigen
van de levering van de elektronische communicatiedienst. De verdere
uitwerking bij ministeriële regeling van deze wijziging van het Bude zal
snel ter hand genomen worden.
Daarnaast zullen, op grond van het voorgestelde artikel 7.9 Tw, bij ministeriële regeling ook andere voorschriften worden opgenomen met als doel
de positie van de consument ten aanzien van contentdiensten te
versterken. Het is van belang dat de «bonafide» contentdienstverlening
gewoon doorgang kan vinden en dat bona fide dienstverleners niet met
aanzienlijke kostenstijgingen worden geconfronteerd. In dat kader zal bij
de keuze voor de te nemen maatregelen eveneens aandacht worden
besteed aan de kosten die de telecomproviders naar aanleiding van de
nieuwe voorwaarden zullen moeten maken.
Aanprijzing van een dienst
In de algemene perceptie van de problemen rondom contentdiensten
zoals sms-diensten bestaat het grootste deel van de problematiek uit de
wijze waarop deze diensten worden aangeprezen. Vooral de reclame
omtrent de zgn. «fun-diensten» wordt over het algemeen als misleidend
gezien. In de motie wordt daarom gevraagd om regels de Telecommunicatiewet ten aanzien van de aanprijzing van een dienst.
Bij reclame wordt een zogenaamde uitnodiging tot aankoop gedaan: een
commerciële boodschap die beoogt om een potentiële afnemer ertoe aan
te zetten de aangeprezen dienst aan te schaffen. Dergelijke reclame mag
natuurlijk niet misleidend zijn. Bij het aangaan van een overeenkomst
moet de wederpartij van de aanbieder immers duidelijk voor ogen hebben
waar hij zich aan bindt.
De wetgeving met betrekking tot misleidende reclame in de relatie tussen
consument en handelaar is te vinden in afdeling 6.3.3A van het Burgerlijk
Wetboek (hierna: Wet oneerlijke handelspraktijken). In deze bepalingen is
de Richtlijn oneerlijke handelspraktijken (2005/29/EG) geïmplementeerd.

1

Alleen met betrekking tot voorschriften
inzake gezondheids- en veiligheidsaspecten
van producten laat de wet OHP enige ruimte
aan de lidstaten voor extra maatregelen.
2
Dit is het geval wanneer de verplichting
concreet en kenbaar is en de handelaar
aangeeft dat hij aan die gedragscode is
gebonden.

Deze richtlijn gaat uit van maximumharmonisatie. Dit betekent dat
lidstaten op het gebied van oneerlijke handelspraktijken geen andere,
aanvullende, wettelijke maatregelen mogen vaststellen, zelfs niet als deze
maatregelen gunstiger zijn voor de consument.1 De Richtlijn oneerlijke
handelspraktijken staat er echter niet aan in de weg dat er op grond van
zelfregulering aanvullende strengere, eisen worden gesteld aan reclames,
opdat deze niet misleidend zijn. Wanneer bijvoorbeeld in een gedragscode
gedetailleerde voorschriften zouden worden opgenomen voor de vormgeving van niet-misleidende reclames voor contentdiensten, dan is dat niet
in strijd met het uitgangspunt van maximumharmonisatie. Sterker nog:
het niet nakomen van een verplichting die voortvloeit uit een gedragscode
kan volgens artikel 6:193c, tweede lid, BW een misleidende en dus oneerlijke handelspraktijk zijn, wanneer de gemiddelde consument hierdoor een
besluit over een overeenkomst neemt of kan nemen die hij anders niet
genomen had.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 412, nr. 18

2

Een voorbeeld. Op grond van de afdeling oneerlijke handelspraktijken in
het BW geldt dat reclame niet misleidend mag zijn. Om te voorkomen dat
reclame misleidend is, geldt dat voldaan moet zijn aan een aantal informatievoorschriften. Over het algemeen wordt de vereiste informatie wel
gegeven. Een grote groep consumenten is echter van mening dat die
informatie verstrekt wordt op een wijze die niet duidelijk genoeg is. De
informatie is bijvoorbeeld slecht of te kort leesbaar. Stel dat er op basis
van een niet wettelijke gedragscode concrete en kenbare regels gesteld
worden die inhouden dat bij reclame voor contentdiensten een bepaald
format gebruikt moet worden. Essentiële informatie moet bijvoorbeeld
zodanig weergegeven worden dat de helft van het beeldscherm wordt
gevuld. Als de contentleverancier aangeeft aan deze gedragscode
gebonden te zijn, maar hij geeft zijn beeldreclame anders vorm, dan zal er
sprake zijn van misleidende reclame en dus een oneerlijke handelspraktijk
in de zin van afdeling 6.3.3A BW. Zouden dergelijke voorschriften echter in
de Telecommunicatiewet worden opgenomen, dan is er sprake van
aanvullende wettelijke regels op het gebied van oneerlijke handelspraktijken. Nederland zou daarmee in strijd handelen met het beginsel van
maximumharmonisatie en dus met haar europeesrechtelijke verplichtingen. Om deze reden zal ik geen aanvullende regels in de Telecommunicatiewet opnemen ten aanzien van de aanprijzing van een dienst. Ik heb
echter vanzelfsprekend geen enkel bezwaar tegen strengere reclamevoorschriften in een niet-wettelijke gedragscode.
Bevestiging van een abonnement & gebruikersinformatie over de kosten
van de dienst
Sowieso gelden voor een contentleverancier, in zijn hoedanigheid van
dienstverlener, de informatieverplichtingen zoals die voortvloeien uit de
Dienstenrichtlijn (afdeling 6.5.2a het BW). De dienstverrichter kan voldoen
aan deze informatieverplichtingen wanneer de gevraagde informatie voor
de afnemer gemakkelijk elektronisch toegankelijk is op een door de dienstverrichter meegedeeld adres.
Overeenkomsten tot het leveren van contentdiensten die worden gesloten
met behulp van een mobiele telefoon of via internet zijn meer specifiek
overeenkomsten op afstand tot het verrichten van diensten in de zin van
artikel 7:46a BW. Overeenkomsten op afstand waarbij een contentdienst
wordt geleverd, moeten op grond van artikel 7:46i, eerste lid, BW, voldoen
aan de vereisten van artikel 7:46c BW. Dit artikel bevat de bepalingen
omtrent de informatieverplichtingen bij koop op afstand. Tijdig voordat de
overeenkomst op afstand wordt gesloten, moeten aan de wederpartij met
alle aan de gebruikte techniek voor communicatie op afstand aangepaste
middelen en op duidelijke en begrijpelijke wijze, onder andere de
volgende gegevens worden verstrekt: de identiteit van de verkoper, de
belangrijkste kenmerken van het product, de prijs van het product en in
geval van een koop op afstand die strekt tot voortdurende of periodieke
aflevering: de minimale duur van de overeenkomst. Als de overeenkomst
betrekking heeft op een abonnement op contentdiensten moet dat dus
worden aangegeven zodra de consument heeft aangegeven de dienst te
willen afnemen.1
Aangezien in het Burgerlijk Wetboek reeds is voorzien in een bepaling die
waarborgt dat aan de consument op tijd duidelijk wordt gemaakt dat hij
op het punt staat een abonnement af te sluiten, zal ik hierover in de Telecommunicatiewet geen bepaling opnemen. De Consumentenautoriteit is
reeds op grond van bestaande wetgeving bevoegd om op te treden tegen
contentleveranciers die nalaten aan te geven dat hun dienst een abonnement betreft.
1

Lid 4 van artikel 7:46i is hier niet van
toepassing, omdat het bij abonnementen niet
gaat om diensten die eenmalig worden
verstrekt.

Bescherming van minderjarigen
In het recht geldt het uitgangspunt dat zelfstandige deelneming aan het
rechtsverkeer slechts opengesteld moet zijn voor hen die in staat zijn een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 412, nr. 18

3

juiste afweging van hun belangen te maken. Daarom stelt de wet aan een
onaantastbare rechtshandeling onder andere de eis dat deze is verricht
door een handelingsbekwaam persoon. Ieder natuurlijk persoon is in
principe handelingsbekwaam, maar de wet kan anders bepalen (art. 3:32
BW). Voor minderjarigen, dus personen die de leeftijd van 18 jaar nog niet
hebben bereikt, bepaalt artikel 1:234 BW anders. Dit artikel zegt dat een
minderjarige in principe niet bekwaam is om rechtshandelingen te
verrichten zonder toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordigers.
Nu is het zo dat het derde lid van artikel 1:234 BW aangeeft dat de vereiste
toestemming in bepaalde gevallen verondersteld wordt te zijn gegeven.
Dat is het geval bij rechtshandelingen ten aanzien waarvan het in het
maatschappelijk verkeer gebruikelijk is dat minderjarigen van die leeftijd
dergelijke rechtshandelingen zelfstandig verrichten. Dit derde lid van
artikel 1:234 BW is gebaseerd op de maatschappelijke realiteit. Zonder
deze bepaling zouden minderjarigen niet eens een zakje drop kunnen
kopen in de supermarkt. Er wordt in artikel 1:234 BW, derde lid, ter inkleuring van de clausule «waarvan het in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is dat minderjarigen van die leeftijd dergelijke rechtshandelingen
zelfstandig verrichten» geen leeftijdscategorieën gehanteerd. Hiervan is
afgezien, omdat «gelet op de praktijk iedere leeftijdsgrens in zekere mate
willekeurig is en bovendien de te stellen grenzen tamelijk betrekkelijk
zouden zijn in verband met het hanteren van het criterium «in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk»1. Het opnemen van leeftijdsgrenzen voor
het aangaan van verschillende soorten overeenkomsten in de Telecommunicatiewet is om diezelfde redenen geen goed idee. De praktijk is moeilijk
in regelgeving te vatten. Wanneer voor het kunnen aangaan van overeenkomsten voor het leveren van contentdiensten een leeftijdsgrens zou
moeten gelden, rijst allereerst de vraag: welke leeftijd dan? Gevolgd door
de vraag: waarop is de keuze voor juist deze leeftijd gebaseerd? De
verkeersopvatting over leeftijdsgrenzen is verder niet statisch en kan
veranderen met de tijdsgeest. Daarom is het beter de beoordeling hiervan
aan de rechter te laten.
Het stellen van een leeftijdsgrens voor het aangaan van overeenkomsten
ten aanzien van contentdiensten zet daarbij de deur open naar een veel
bredere differentiatie. Als voor allerlei verschillende soorten overeenkomsten verschillende leeftijdsgrenzen gaan gelden, dan is het overzicht voor
alle partijen snel zoek. Daarnaast speelt er bij overeenkomsten via de gsm
een praktisch probleem met leeftijdsgrenzen, te weten de onmogelijkheid
voor een contentleverancier om de leeftijd van zijn wederpartij te controleren.
In het geval van overeenkomsten ten aanzien van contentdiensten lijkt het
probleem bovendien voornamelijk te liggen in misleidende reclame. Hierdoor weten minderjarigen vaak niet dat ze een overeenkomst voor een
abonnement aangaan. Bepaalde malafide contentleveranciers richten zich
geheel op het jongerenpubliek, dat voor een aanzienlijk deel uit minderjarigen bestaat. Zij zenden bijvoorbeeld hun reclames uit via de kanalen van
de muziekzenders. De Wet oneerlijke handelspraktijken biedt minderjarigen in dit geval extra bescherming. Op grond van artikel 6:193i, onderdeel e, jo 6:193b BW, is de handelspraktijk waarbij kinderen er in reclame
rechtstreeks toe aangezet worden om geadverteerde producten te kopen
onder alle omstandigheden een agressieve en daarmee oneerlijke
handelspraktijk en dus onrechtmatig. De Consumentenautoriteit kan handhavend optreden tegen contentleveranciers die zich schuldig maken
hieraan en boetes opleggen tot een bedrag van 450 000 euro.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk
1

Kamerstuknummer II, 1994–1995, 23 012,
nr. 3, p. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 412, nr. 18

4