Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 523

Voorstel van wet van het lid Van der Lee tot
wijziging van de Wet op de dividendbelasting
1965 en enkele andere belastingwetten in
verband met de invoering van een conditionele
eindafrekening (Spoedwet conditionele
eindafrekening dividendbelasting)

Nr. 17

VIERDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 8 december 2021
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel I komt te luiden:
ARTIKEL I
De Wet op de vennootschapsbelasting 1969 wordt als volgt gewijzigd:
A
Aan artikel 2, vijfde lid, worden twee zinnen toegevoegd, luidende: De
eerste zin is gedurende een periode van tien kalenderjaren van overeenkomstige toepassing op een lichaam dat is opgericht naar het recht van
een andere staat en dat na ten minste vijf aaneengesloten kalenderjaren in
Nederland te zijn gevestigd, zijn werkelijke leiding uit Nederland
verplaatst naar een kwalificerende staat als bedoeld in artikel 3c, vierde
lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965. De periode van tien
kalenderjaren vangt aan op het tijdstip van de verplaatsing van de
werkelijke leiding uit Nederland.
B
Aan artikel 10, eerste lid, wordt, onder vervanging van de punt aan het
slot van onderdeel k door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd,
luidende:
l. de waardemutaties van de bevoegdheid tot verhaal op een opbrengstgerechtigde, bedoeld in artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965, voor zover die bevoegdheid is ontstaan als gevolg van een
opbrengst als bedoeld in artikel 3c, eerste lid, van die wet.

kst-35523-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

1

B
Artikel II vervalt.
C
Artikel III wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor onderdeel A wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
Aan artikel 1, derde lid, wordt een zin toegevoegd, luidende: Een
vennootschap die is opgericht naar het recht van een andere staat en die
ten minste vijf aaneengesloten kalenderjaren in Nederland is gevestigd op
het tijdstip van het verplaatsen van de werkelijke leiding uit Nederland
naar een kwalificerende staat als bedoeld in artikel 3c, vierde lid, wordt
gedurende een periode van tien kalenderjaren vanaf het tijdstip van die
verplaatsing geacht in Nederland te zijn gevestigd.
2. Het in onderdeel B voorgestelde artikel 3c wordt als volgt gewijzigd:
a. Het vierde lid, aanhef, komt te luiden:
Voor de toepassing van dit artikel wordt onder een kwalificerende staat
verstaan een staat, niet zijnde een lidstaat van de Europese Unie of een
staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, waarvan de fiscale regelgeving ten tijde van de omstandigheid, bedoeld in het eerste lid:.
b. Het achtste en negende lid vervallen.
3. Na onderdeel B wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
Ba
Voor artikel 4c wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 4b
1. Inhouding van de belasting blijft achterwege ten aanzien van
opbrengsten als bedoeld in artikel 3c, eerste lid, van aandelen, winstbewijzen en geldleningen als bedoeld in artikel 10, eerste lid, onderdeel d,
van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969, indien de opbrengstgerechtigde:
a. een natuurlijke persoon of een lichaam is die woonachtig is,
onderscheidenlijk dat gevestigd is, in Nederland;
b. een natuurlijke persoon of een lichaam is die, onderscheidenlijk dat,
volgens de fiscale wetgeving van een andere lidstaat van de Europese
Unie of in een andere staat die partij is bij de Overeenkomst betreffende
de Europese Economische Ruimte aldaar woonachtig is, onderscheidenlijk
aldaar is gevestigd;
c. een natuurlijke persoon of een lichaam is die, onderscheidenlijk dat,
volgens de fiscale wetgeving van een staat waarmee Nederland een
verdrag ter voorkoming van dubbele belasting heeft gesloten dat voorziet
in een regeling voor dividenden, aldaar woonachtig is, onderscheidenlijk
aldaar is gevestigd;
d. een natuurlijke persoon of een lichaam is die, onderscheidenlijk dat,
volgens de fiscale wetgeving van een openbaar lichaam binnen het Rijk
waarvoor Nederland een regeling ter voorkoming van dubbele belasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

2

heeft getroffen die voorziet in een regeling voor dividenden, aldaar
woonachtig is, onderscheidenlijk aldaar is gevestigd;
e. een natuurlijke persoon of een lichaam is die, onderscheidenlijk dat,
volgens de fiscale wetgeving van een land waarmee Nederland een
regeling heeft getroffen ter voorkoming van dubbele belasting binnen het
Koninkrijk die voorziet in een regeling voor dividenden, aldaar woonachtig
is, onderscheidenlijk aldaar is gevestigd; of
f. een natuurlijke persoon is die een aanmerkelijk belang in de zin van
de Wet inkomstenbelasting 2001 heeft in de inhoudingsplichtige.
2. Voor de toepassing van het eerste lid is de inhoudingsplichtige
verplicht binnen een maand na het tijdstip waarop de omstandigheid,
bedoeld in artikel 3c, eerste lid, zich heeft voorgedaan een verklaring te
verstrekken aan de inspecteur dat aan de voorwaarden, bedoeld in het
eerste lid, is voldaan, en bij hem opgaaf te doen volgens bij ministeriële
regeling te stellen regels.
3. Het eerste lid, onderdeel c, vindt geen toepassing ingeval de
opbrengstgerechtigde in de woonstaat of de staat van vestiging volgens
een door die staat met een andere staat gesloten verdrag ter voorkoming
van dubbele belasting geacht wordt woonachtig, onderscheidenlijk
gevestigd, te zijn in een staat waarmee Nederland geen verdrag ter
voorkoming van dubbele belasting heeft gesloten.
4. Het eerste lid vindt geen toepassing indien:
a. de opbrengstgerechtigde niet de uiteindelijk gerechtigde is als
bedoeld in artikel 4, zevende lid; of
b. de opbrengstgerechtigde de aandelen, winstbewijzen of geldleningen
houdt met als hoofddoel of een van de hoofddoelen om de heffing van
belasting bij een ander te ontgaan en er sprake is van een kunstmatige
constructie of transactie of reeks van constructies of samenstel van
transacties waarbij:
1°. een constructie of transactie uit verscheidene stappen of onderdelen
kan bestaan;
2°. een constructie of transactie of reeks van constructies of samenstel
van transacties als kunstmatig wordt beschouwd voor zover zij, onderscheidenlijk het, niet is opgezet op grond van geldige zakelijke redenen
die de economische realiteit weerspiegelen.
4. Onderdeel D komt te luiden:
D
Aan artikel 7 worden twee leden toegevoegd, luidende:
6. De opbrengst, bedoeld in artikel 3c, eerste lid, wordt geacht ter
beschikking te zijn gesteld op het tijdstip onmiddellijk voorafgaand aan
het tijdstip waarop zich een omstandigheid als bedoeld in artikel 3c, eerste
lid, onderdelen a tot en met d, voordoet.
7. De inhoudingsplichtige maakt aan degene van wie de belasting over
de opbrengst, bedoeld in artikel 3c, eerste lid, wordt geheven op geschikte
wijze bekend dat de belasting door de inhoudingsplichtige is ingehouden.
De bekendmaking geschiedt uiterlijk op de datum waarop de belasting
wordt geacht te zijn ingehouden.
5. Onderdeel E komt te luiden:
E
Aan artikel 10 wordt een lid toegevoegd, luidende
7. Een teruggaaf van de ingehouden dividendbelasting in verband met
een opbrengst als bedoeld in artikel 3c, eerste lid, wordt op grond van dit
artikel slechts verleend voor zover aannemelijk is dat die ingehouden
dividendbelasting is verhaald op degene die om teruggaaf verzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

3

6. Onderdeel F komt te luiden:
F
Aan artikel 10a wordt een lid toegevoegd, luidende:
7. Een teruggaaf van de ingehouden dividendbelasting in verband met
een opbrengst als bedoeld in artikel 3c, eerste lid, wordt op grond van dit
artikel slechts verleend voor zover aannemelijk is dat die ingehouden
dividendbelasting is verhaald op degene die om teruggaaf verzoekt.
7. De onderdelen G en H vervallen.
D
Artikel IV vervalt.
E
Artikel V komt te luiden:
ARTIKEL V
In de Invorderingswet 1990 wordt na artikel 41 een artikel ingevoegd,
luidende:
Artikel 41a
Elk van de leden van een groep als bedoeld in artikel 24b van Boek 2
van het Burgerlijk Wetboek, of een soortgelijke buitenlandse regeling,
waarvan een inhoudingsplichtige deel uitmaakt op het tijdstip waarop de
opbrengst, bedoeld in artikel 3c, eerste lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965, geacht wordt ter beschikking te zijn gesteld, is hoofdelijk
aansprakelijk voor de dividendbelasting die een inhoudingsplichtige is
verschuldigd over een opbrengst als bedoeld in artikel 3c, eerste lid, van
de Wet op de dividendbelasting 1965.
F
Artikel VI komt te luiden:
ARTIKEL VI
Deze wet treedt in werking met ingang van de dag na de datum van
uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst en werkt terug tot en
met 8 december 2021, 09.00 uur, met dien verstande dat de artikelen I,
onderdeel A, en III, onderdeel aA, voor het eerst toepassing vinden op een
verplaatsing van de werkelijke leiding van een lichaam, onderscheidenlijk
van een vennootschap, op of na 8 december 2021, 09.00 uur.
Toelichting
Bij deze nota van wijziging wordt voorgesteld om de voorgestelde
exit-heffing dividendbelasting op een aantal punten aan te passen
alsmede aan te vullen met een maatregel in geval van zetelverplaatsing.
Op het wetsvoorstel is in de literatuur en vanuit de praktijk veel kritiek
gekomen. Een en ander is voor de initiatiefnemer aanleiding geweest om
het wetsvoorstel nog eens grondig te bezien in het licht van het Nederlandse netwerk van belastingverdragen en de Europese verkeersvrijheden. Centraal stond daarbij de vraag of het mogelijk is om tot een
aanpak te komen die de juridische risico’s van de voorgestelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

4

exit-heffing wegneemt dan wel verdergaand beperkt, maar waarbij
tegelijkertijd de Nederlandse dividendbelastingclaim zoveel mogelijk
wordt behouden. In de onderdelen 1 tot en met 4 van deze toelichting
wordt daarop uitgebreid ingegaan. De belangrijkste aanpassingen kunnen
als volgt worden samengevat:
– De exit-heffing dividendbelasting wordt alléén nog geheven van
beleggers in non-EU/EER-staten waarmee Nederland géén belastingverdrag heeft gesloten.
– De exit-heffing dividendbelasting wordt nog slechts uitgelokt ingeval
een vennootschap vertrekt naar een non-EU/EER-staat die zelf geen
dividendbelasting kent of een step-up geeft bij binnenkomst.
– De systematiek van de conserverende naheffingsaanslag wordt
verlaten. In plaats daarvan wordt de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting ingebed in de bestaande heffingssystematiek van de dividendbelasting en acuut geheven zonder mogelijkheid van uitstel van betaling of
kwijtschelding.
– Specifiek met het oog op zetelverplaatsing wordt een aanvullende
maatregel voorgesteld op grond waarvan een naar vreemd recht
opgerichte vennootschap onder omstandigheden voor fiscale doeleinden
nog tien jaar na de verplaatsing van haar zetel (werkelijke leiding) in
Nederland wordt geacht te zijn gevestigd.
– De terugwerkende kracht van het wetsvoorstel wordt beperkt tot
woensdag 8 december 2021, 09.00 uur.
Hieronder wordt uiteraard uitgebreid ingegaan op deze aanpassingen.
1. De nieuw voorgestelde systematiek in een notendop
De voorgestelde exit-heffing beoogt de Nederlandse dividendbelastingclaim op de winstreserves zoveel mogelijk zeker te stellen in situaties
waarin die claim niet wordt overgenomen door de staat van ontvangst.1
De kern van het wetsvoorstel houdt in dat een in Nederland gevestigde
vennootschap die vertrekt naar een kwalificerende staat, wordt geacht al
haar winstreserves te hebben uitgekeerd voor zover die winstreserves
meer bedragen dan € 50 miljoen (exit-dividend). Bij deze nota van
wijziging wordt voorgesteld om de oorspronkelijk voorgestelde systematiek van de conserverende naheffingsaanslag te verlaten. In plaats
daarvan wordt de exit-heffing dividendbelasting ingebed in de bestaande
heffingssystematiek van de dividendbelasting. Hierbij wordt teruggevallen
op de bestaande regeling voor gevallen waarin de belasting de winstuitdeling «in geld» overtreft.2 Het klassieke voorbeeld hiervan betreft een
dividend in natura, maar de regeling is ook van toepassing op het
exit-dividend.3 Hierdoor worden, kort gezegd, automatisch twee dingen
geregeld:
– De vennootschap wordt geacht de dividendbelasting te hebben
ingehouden op het exit-dividend (fictieve inhouding); en
– De vennootschap is bevoegd de verschuldigde dividendbelasting over
het exit-dividend te verhalen op de aandeelhouder (verhaalsrecht).
De bij wege van fictie ingehouden dividendbelasting dient de vennootschap vervolgens op reguliere wijze af te dragen. Anders dan in het
oorspronkelijke voorstel wordt geen uitstel van betaling verleend en
bestaan geen mogelijkheden tot kwijtschelding. Dit valt volgens de
initiatiefnemer te billijken gelet op (de eigenschappen van) de beperkte
1
2
3

Vgl. Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 9, blz. 3.
Artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965.
Vergelijkbare problematiek is aan de orde ter zake van de heffing van loonbelasting over het
fictieve loon van een directeur-grootaandeelhouder; zie artikel 12a en artikel 27, vierde lid, van
de Wet op de loonbelasting 1965.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

5

aandeelhoudersgroep die als gevolg van deze nota van wijziging nog te
maken krijgt met de voorgestelde exit-heffing (zie onderdeel 3 van de
toelichting). Omdat het verhaalsrecht van de vennootschap op aandeelhouder automatisch voortvloeit uit de bestaande wettelijke regeling, is er
volgens de initiatiefnemer geen behoefte meer aan om dit aspect van het
wetsvoorstel afzonderlijk te regelen. Een bijkomend voordeel van de
inbedding van de voorgestelde exit-heffing in de bestaande heffingssystematiek is dat de bezwaar- en beroepsmogelijkheden van de vennootschap
en de aandeelhouders ook automatisch zijn geregeld. Op enkele formele
aspecten van de exit-heffing wordt afzonderlijk ingegaan in onderdeel 5
van deze toelichting.
2. Uitsluiting van EU/EER-lidstaten als kwalificerende staat
Bij deze nota van wijziging wordt voorgesteld dat enkel en alleen het
vertrek van een vennootschap uit Nederland naar een kwalificerende staat
de toepassing van de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting uitlokt.
In het oorspronkelijke voorstel werden onder «kwalificerende staten»
verstaan landen die zelf geen dividendbelasting kennen en landen die de
winstreserves bij binnenkomst aanmerkt als gestort kapitaal (stepuplanden). Hierbij was het niet van belang of deze landen een lidstaat zijn
van de EU/EER. In de onderhavige nota van wijziging wordt voorgesteld
om EU/EER-lidstaten uit te sluiten van de kwalificatie als kwalificerende
staat. Als gevolg van de uitsluiting van EU/EER-lidstaten stelt de initiatiefnemer zeker dat de exit-heffing niet in strijd kan komen met de vrijheid
van vestiging van de vennootschap.4 De voorgestelde wijziging betekent
dat een vertrek naar Cyprus, Estland, Letland en Malta niet langer de
toepassing van de voorgestelde exit-heffing tot gevolg kan hebben. Van
de thans zevenentwintig EU-lidstaten kennen deze vier EU-lidstaten
namelijk geen met Nederland vergelijkbare dividendbelasting.
Voorbeelden van derde staten die geen met Nederland vergelijkbare
dividendbelasting hebben zijn het Verenigd Koninkrijk, Hong Kong en
Singapore.5
Met de voorgestelde wijziging sluit de initiatiefnemer aan bij de Franse
evenknie van de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting. Uit het op
verzoek van de initiatiefnemer door het IBFD verrichte landenonderzoek
naar exit-heffingen dividendbelasting in een veertiental landen blijkt dat
de Franse exit-heffing op grond van door de Franse autoriteiten uitgevaardigd beleid beperkt blijft tot gevallen waarin een vennootschap uit
Frankrijk vertrekt naar een derde staat.6
3. Inhoudingsvrijstelling voor beleggers in Nederland, andere EU/EERlidstaten en verdragslanden
Bij deze nota van wijziging wordt voorgesteld om bepaalde portfolioaandeelhouders7 vrij te stellen van de exit-heffing dividendbelasting. De
voorgestelde inhoudingsvrijstelling geldt voor zowel natuurlijke personen
als lichamen, die woonachtig zijn respectievelijk gevestigd in Nederland,
in een andere EU/EER-lidstaat dan wel in een land waarmee Nederland
een belastingverdrag heeft gesloten dat voorziet in een regeling voor
dividenden. Hierdoor wordt de voorgestelde exit-heffing in de kern
beperkt tot portfolio-aandeelhouders die woonachtig zijn of gevestigd zijn
in een derde staat waarmee Nederland géén belastingverdrag heeft
4

Artikel 49 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 11, blz. 18 en 20.
Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 11, blz. 3–4.
7
Onder portfolio-aandeelhouders wordt, kort gezegd, verstaan aandeelhouders die minder dan
5% van de aandelen bezitten.
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

6

gesloten dat voorziet in een regeling voor dividenden. Praktisch bezien
betekent de voorgestelde inhoudingsvrijstelling dat de vennootschap
alleen wordt geacht dividendbelasting te hebben ingehouden voor zover
het exit-dividend wordt geacht te zijn uitgekeerd aan deze aandeelhouder(s) en ook alleen in zoverre is verplicht dividendbelasting af te
dragen. De voorgestelde inhoudingsvrijstelling heeft een vergelijkbare
opzet als de bestaande inhoudingsvrijstelling voor deelnemingsdividenden.8 Met het oog op de uitvoerbaarheid door de Belastingdienst
moet de vennootschap binnen een maand na het vertrek aan de Belastingdienst een verklaring verstrekken waaruit blijkt in hoeverre aan de
voorgestelde inhoudingsvrijstelling is voldaan. In dit verband moet de
vennootschap onder andere opgaaf doen van de naam, woonplaats/
vestigingsplaats en adres van de aandeelhouder. Een vergelijkbare
informatieverplichting bestaat reeds in de Wet op de dividendbelasting
1965 voor de toepassing van de inhoudingsvrijstelling voor deelnemingsdividenden.9
Met de voorgestelde een inhoudingsvrijstelling voor bepaalde portfolioaandeelhouders beoogt de initiatiefnemer het risico te minimaliseren dat
de voorgestelde exit-heffing in de toekomst door een rechter in strijd zou
worden geacht met de door Nederland gesloten belastingverdragen. Zo
neemt de voorgestelde inhoudingsvrijstelling in één klap het risico weg
dat de voorgestelde exit-heffing in strijd is met de door Nederland
gesloten belastingverdragen met de staten waarin de portfolioaandeelhouders woonachtig zijn respectievelijk gevestigd zijn. Specifiek in
het geval van zetelverplaatsing wijst de initiatiefnemer erop dat bij deze
nota van wijziging het risico niet volledig wordt weggenomen dat de
voorgestelde exit-heffing achterwege zou moeten blijven vanwege het
tussen Nederland en de ontvangststaat gesloten belastingverdrag.10 Of
dat zo is hangt af van de uitleg van de «goede trouw» die in acht moet
worden genomen bij de interpretatie van het belastingverdrag met de
ontvangststaat. Dit risico acht de initiatiefnemer evenwel acceptabel
onder andere gelet op de eerder uiteengezette argumenten vóór het
standpunt dat de exit-heffing niet in strijd is met de goede verdragstrouw,11 het feit dat het voorkomen van dubbele niet-heffing sinds het
OESO/BEPS-project uitdrukkelijk een doelstelling van belastingverdragen
is en de expliciete vermelding in het kader van het OESO/BEPS-project dat
niets in het OESO-Modelverdrag in de weg staat aan exit-heffingen voor
zover zij geen meerwaarden in de belastingheffing betrekken die opkomen
na de exit.12
Wat betreft het risico dat de beperkte exit-heffing onverenigbaar zou zijn
met de vrijheid van kapitaalverkeer, merkt de initiatiefnemer op dat de
wetgever een vergelijkbaar risico acceptabel heeft geacht bij de
uitbreiding van de inhoudingsvrijstelling voor deelnemingsdividenden
met ingang van 1 januari 2018.13 Het uitsluiten van aandeelhouders/
8

Artikel 4 van de Wet op de dividendbelasting 1965. Uiteraard kan deze vrijstelling ook van
toepassing zijn op de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting (of juist niet ingeval van
moedervennootschappen die zijn gevestigd in een derde staat waarmee Nederland geen
belastingverdrag heeft gesloten dat voorziet in een regeling voor dividenden).
9
Artikel 4, elfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965.
10
De kans bestaat dat de Hoge Raad zal oordelen dat de goede verdragstrouw in combinatie met
het verbod op extraterritoriale heffing in dit verdrag betekent dat Nederland zelfs géén
exit-heffing dividendbelasting mag heffen van aandeelhouders die woonachtig of gevestigd
zijn in een derde staat waarmee Nederland geen belastingverdrag heeft gesloten; zie artikel
10, vijfde lid, van het OESO-Modelverdrag en HR 2 september 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC6045.
11
Kamerstukken II, 2020–2021- 35 523, nr. 11, blz. 32–37.
12
Zie het definitieve rapport inzake OESO/BEPS-actiepunt 6 (Preventing the Granting of Treaty
Benefits in Inappropriate Circumstances), 2015, OESO, Parijs, 2015, par. 65.
13
Wet van 20 december 2017 (Wet inhoudingsplicht houdstercoöperatie en uitbreiding inhoudingsvrijstelling), Stb. 2017, 520.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

7

lichamen die zijn gevestigd in een derde staat waarmee Nederland geen
belastingverdrag heeft gesloten acht de wetgever gerechtvaardigd door
de strijd tegen belastingontwijking en belastingfraude.14 Hetzelfde gaat
naar de mening van de initiatiefnemer op in het kader van de voorgestelde inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de Wet op de dividendbelasting 1965.
4. Aanvullende maatregel in geval van zetelverplaatsing
Bij deze nota van wijziging wordt voorgesteld om een aanvullende
maatregel in het wetsvoorstel op te nemen met het oog op het veiligstellen van de Nederlandse dividendbelastingclaim in het geval waarin
een vennootschap vertrekt uit Nederland door middel van zetelverplaatsing naar een kwalificerende staat. Onder kwalificerende staten
worden in dit verband dezelfde staten verstaan als voor de toepassing van
de exit-heffing dividendbelasting (zie onderdeel 2 van deze toelichting).
Op grond van de voorgestelde aanvullende maatregel wordt een naar
vreemd recht opgerichte vennootschap die ten minste vijf jaar in
Nederland is gevestigd, ná de verplaatsing van de zetel (werkelijke
leiding) naar een kwalificerende staat nog gedurende een periode van tien
jaar voor fiscale doeleinden geacht in Nederland te zijn gevestigd. De
voorgestelde aanvullende maatregel is een (milde) variant op de
bestaande vestigingsplaatsfictie voor naar Nederlands opgerichte
vennootschappen.15 Als de werkelijke leiding van een naar vreemd recht
opgerichte vennootschap wordt verplaatst naar kwalificerende staat
waarmee Nederland een belastingverdrag heeft gesloten, hangt het
kunnen heffen van dividendbelasting na de verplaatsing van de werkelijke
leiding vervolgens af van de toepassing van het belastingverdrag. Alleen
als de vennootschap óók voor de toepassing van het belastingverdrag in
Nederland blijft gevestigd, kan Nederland dividendbelasting heffen na de
verplaatsing van de werkelijke leiding.
De voorgestelde aanvullende maatregel beoogt de onderlinge overlegprocedure (Mutual Agreement Procedure (MAP)) te benutten die in steeds
meer door Nederland gesloten belastingverdragen is opgenomen ter
bepaling van de «woonplaats» van een vennootschap voor de toepassing
van het belastingverdrag.16 De crux van een MAP is dat de fiscale
autoriteiten van de verdragsluitende staten in onderling overleg
vaststellen in welke staat een vennootschap voor de toepassing van het
verdrag is gevestigd. Het toegangskaartje tot een MAP is de aanwezigheid
van een «dubbele woonplaats», dat wil zeggen dat beide staten de
vennootschap in beginsel als een inwoner beschouwen. De voorgestelde
aanvullende maatregel zorgt ervoor dat dit toegangskaartje aanwezig is in
het geval waarin een naar vreemd recht opgerichte vennootschap haar
werkelijke leiding verplaatst naar een kwalificerende staat. De initiatiefnemer vindt het belangrijk om de verdragswoonplaats van een naar
vreemd recht opgerichte vennootschap die haar zetel (werkelijke leiding)
verplaatst naar een kwalificerende staat waarmee Nederland een
belastingverdrag heeft gesloten, te kunnen laten afhangen van de
uitkomst van een MAP omdat een MAP bij uitstek beoogt een dam op te
werpen tegen veelal vrij eenvoudig te bewerkstelligen zetelverplaatsingen
14

Vgl. Kamerstukken II, 2017–2018, 34 788, nr. 6, blz. 12.
Artikel 2, vierde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. Als een naar Nederlands
recht opgerichte vennootschap haar zetel (werkelijke leiding) verplaatst, wordt die vennootschap voor fiscale doeleinden zonder beperking in de tijd geacht in Nederland te zijn
gevestigd, dat wil zeggen óók na tijdsverloop van 10 jaar.
16
Het opnemen van een MAP-tiebreaker ter bepaling van de doorslaggevende woonplaats van
een vennootschap is onderdeel van het Nederlandse fiscale verdragsbeleid; zie de Notitie
fiscaal (verdrags)beleid, 2020, onderdeel 3.3.3 (bijlage bij Kamerstukken II, 2019–2020, 25 087,
nr. 256).
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

8

– door middel van de verplaatsing van de werkelijke leiding van de
vennootschap – die (mede) als drijfveer belastingontwijking hebben. Bij
het doorhakken van de knoop in welke staat de vennootschap voor de
toepassing van het verdrag is gevestigd, spelen verschillende factoren
een rol, waaronder het ontgaan van dividendbelasting.17
De samenloop tussen de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting en
de voorgestelde aanvullende maatregel kan aan de hand van onderstaand
voorbeeld worden geïllustreerd.
Voorbeeld
Plc. Y is een naar het recht van het Verenigd Koninkrijk opgerichte
vennootschap en verplaatst, na een verblijf in Nederland van meer dan
vijf jaar, zijn werkelijke leiding van Nederland naar het Verenigd
Koninkrijk. Op grond van de voorgestelde aanvullende maatregel wordt
Plc. Y geacht nog 10 jaar te zijn gevestigd in Nederland. Of Nederland ook
gedurende die tien jaar dividendbelasting kan heffen over de door Plc. Y
uitgekeerde dividenden, hangt af van de uitkomst van een MAP tussen de
Nederlandse Belastingdienst en de Britse fiscale autoriteiten.18 De
volgende uitkomsten zijn denkbaar:
– Als de uitkomst van de MAP is dat Nederland de verdragswoonplaats
«verliest», is de voorgesteld exit-heffing dividendbelasting van
toepassing, en wel vlak voorafgaand aan het moment waarop vennootschap voor de toepassing van het verdrag wordt geacht te zijn gevestigd
in die andere staat.
– Als de uitkomst van de MAP is dat Nederland de verdragswoonplaats
«wint», kan Nederland nog tien jaar op reguliere wijze dividendbelasting
heffen over door Plc. Y uitgekeerde dividenden. Na ommekomst van tien
jaar is de vestigingsplaatsfictie «uitgewerkt» en houdt Plc. Y alsnog op
voor de toepassing van het verdrag inwoner te zijn van Nederland. Vlak
voorafgaand aan dat moment is de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting van toepassing.
– Als de Nederlandse Belastingdienst en de Britse fiscale autoriteiten
niet tot onderlinge overeenstemming kunnen komen, zijn de gevolgen
identiek aan het geval waarin Nederland de verdragswoonplaats «wint».
In het oorspronkelijke wetsvoorstel, was een vergelijkbare aanvullende
maatregel in geval van zetelverplaatsing opgenomen.19 In het wetvoorstel
zoals gewijzigd naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State was de maatregel vervallen.20 De initiatiefnemer
laat thans de aanvullende maatregel, in een fors afgeslankte vorm,
terugkeren in het wetsvoorstel. Anders dan de oorspronkelijk voorgestelde maatregel, ziet de maatregel enkel op de verplaatsing van de zetel
(werkelijke leiding) naar kwalificerende staten. Daarmee is maatregel
meer toegesneden op haar doel, te weten het zoveel mogelijk zekerstellen
van de Nederlandse dividendbelastingclaim. Bovendien grijpt de thans
voorgestelde maatregel niet aan bij een verblijf van ten minste twee jaar,
maar pas bij een verblijf in Nederland van ten minste vijf jaar. De
initiatiefnemer acht de maatregel gerechtvaardigd omdat na een verblijf
van tenminste vijf jaar een naar vreemd recht opgericht lichaam is
«geworteld» in Nederland.

17

Par. 24.1 van het commentaar op artikel 4 van het OESO-Modelverdrag (2017).
Zie artikel 4, derde lid, van het Belastingverdrag Nederland – Verenigd Koninkrijk.
19
Kamerstukken II, 2019–2020, 35 523, nr. 3, blz. 8–9.
20
Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 8.
18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

9

5. Formele aspecten
De initiatiefnemer acht het van belang om aandacht te besteden aan
enkele formele aspecten van het wetsvoorstel, waaronder de rechtsbescherming van de vennootschap en de betrokken aandeelhouders. Zoals
uiteengezet in onderdeel 1 van deze toelichting, wordt de voorgestelde
exit-heffing van de aandeelhouder geheven door middel van een (fictieve)
inhouding door de vennootschap. De vennootschap dient de dividendbelasting vervolgens op aangifte af te dragen aan de Belastingdienst binnen
één maand nadat de vennootschap is vertrokken.21 Net zoals bij de heffing
van dividendbelasting over een regulier dividend, vervult de vennootschap bij de heffing van dividendbelasting over het exit-dividend de
functie hulpontvanger.22 De vennootschap heeft bezwaar- en beroepsmogelijkheden tegen de (eigen) afdracht van de dividendbelasting. De
bezwaartermijn, die zes weken bedraagt, begint te lopen op de dag na die
van de afdracht.23 De aandeelhouder heeft eveneens bezwaar- en
beroepsmogelijkheden, in dit geval tegen de (fictieve) inhouding, en zijn
bezwaartermijn van zes weken begint te lopen op de dag ná het vertrek
van de vennootschap.24
Ter waarborging van de bezwaar- en beroepsmogelijkheden van een
aandeelhouder tegen de (fictieve) inhouding van dividendbelasting is in
het wetsvoorstel geregeld dat vennootschap aan de aandeelhouder op
een geschikte wijze bekend moet maken dat de (fictieve) inhouding heeft
plaatsgevonden. De bekendmaking dient te geschieden op de datum
waarop de inhouding wordt geacht te hebben plaatsgevonden. In het
geval van een beursgenoteerde onderneming is publicatie op de website
van de onderneming een geschikte wijze.
Ten slotte is van belang dat de vennootschap en een aandeelhouder in
aanmerking kunnen komen voor een verzoek tot ambtshalve teruggaaf in
het geval waarin (bijvoorbeeld) in strijd met de voorgestelde imperatieve
inhoudingsvrijstelling voor bepaalde portfolio-aandeelhouders tóch
dividendbelasting is ingehouden en afgedragen door de vennootschap.25
Op basis van door de Staatssecretaris van Financiën uitgevaardigd beleid
komt evenwel in het geval waarin zowel de aandeelhouder als de
vennootschap in beginsel in aanmerking komen voor een ambtshalve
teruggaaf, uitsluitend de aandeelhouder in aanmerking voor die teruggaaf
van dividendbelasting.26
6. Inwerkingtreding
Bij deze nota van wijziging wordt voorgesteld om de terugwerkende
kracht van het wetsvoorstel op te schuiven tot woensdag 8 december
2021, 09.00 uur. De initiatiefnemer acht deze terugwerkende kracht van de
voorgestelde exit-heffing noodzakelijk om te voorkomen dat op korte
termijn één of enkele hoofdkantoren van beursgenoteerde ondernemingen vertrekken uit Nederland zonder dat er (zoveel mogelijk) wordt
afgerekend over de in Nederland opgebouwde dividendbelastingclaim,
terwijl die claim niet wordt overgenomen door het land van het ontvangst.
Ook acht de initiatiefnemer de terugwerkende kracht tot woensdag
8 december 2021, 09.00 uur noodzakelijk voor de voorgestelde aanvul-

21

Zie artikel 7, vierde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965, artikel 10, eerste tweede lid,
en artikel 19, derde lid, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
22
Zie ook Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 9, blz. 8.
23
Artikel 22j, onderdeel b, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
24
Artikel 22j, onderdeel b, van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
25
Artikel 65 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
26
Paragraaf 23, derde lid, van het Besluit fiscaal procesrecht van 15 oktober 2021, nr. 2021–9584.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

10

lende maatregel in geval van zetelverplaatsing. In het algemeen beoogt de
voorgestelde terugwerkende kracht van de voorgestelde exit-heffing en de
aanvullende maatregel in geval van zetelverplaatsing aankondigingseffecten van het wetsvoorstel te voorkomen.27 De initiatiefnemer herhaalt in
dit verband zijn opmerking dat de budgettaire derving van het vertrek van
een of enkele hoofdkantoren van beursgenoteerde ondernemingen uit
Nederland fors kan zijn gelet op het feit dat van de totale netto-opbrengst
van de dividendbelasting het overgrote deel wordt opgebracht door de
aandeelhouders van die beursgenoteerde ondernemingen.28
Omdat het niet de bedoeling van de initiatiefnemer is om vennootschappen die vóór tot woensdag 8 december 2021, 09.00 uur hun zetel
hebben verplaatst naar een kwalificerende staat «terug te halen» naar
Nederland, wordt voorgesteld om de aanvullende maatregel in geval van
zetelverplaatsing voor het eerst toepassing te laten vinden op een
verplaatsing van de zetel (werkelijke leiding) die plaatsvindt op of na
woensdag 8 december 2021, 09.00 uur. In verband hiermee is in het
wetsvoorstel een overgangsregeling opgenomen.
Onderdeel A (artikel 2, vijfde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969)
Voorgesteld wordt om aan artikel 2, vijfde lid, van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 een nieuwe volzin toe te voegen op grond
waarvan de bestaande vestigingsplaatsfictie voor naar Nederlands recht
opgerichte vennootschappen onder omstandigheden van toepassing
wordt op naar vreemd recht opgerichte vennootschappen. Dat is het geval
indien een naar vreemd recht opgerichte vennootschap haar zetel
(werkelijke leiding) uit Nederland verplaatst naar een kwalificerende staat
na minimaal vijf aaneengesloten kalenderjaren in Nederland te zijn
gevestigd. In een dergelijk geval wordt de vennootschap nog geacht tien
kalenderjaren in Nederland te zijn gevestigd. De voorgestelde uitbreiding
van de vestigingsplaatsfictie maakt deel uit van de voorgestelde aanvullende maatregel in geval van zetelverplaatsing, die uitgebreid is toegelicht
in onderdeel 4 van deze toelichting. In aanvulling op die toelichting wordt
opgemerkt dat voor «wortelingstermijn» van vijf kalenderjaren door de
initiatiefnemer aansluiting is gezocht bij de vestigingsplaatsfictie die (ook)
geldt voor naar vreemd recht opgerichte vennootschappen in Hoofdstuk 7
van de Wet inkomstenbelasting 2001.29 De voorgestelde wijziging van
artikel 2, vijfde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 moet
in samenhang worden gezien met de voorgestelde wijziging van artikel 1,
derde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965. Voor de goede orde
wordt opgemerkt dat op grond van wetsvoorstel «Wet implementatie
belastingplichtmaatregel uit de tweede EU-richtlijn belastingontwijking»
het bestaande artikel 2, vierde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 wordt vernummerd tot artikel 2, vijfde lid, van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969.30
Onderdeel A (artikel 10, eerste lid, onderdeel j, van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969)
Voorgesteld wordt om het in het voorgestelde artikel 10, eerste lid,
onderdeel j, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 opgenomen
aftrekverbod redactioneel aan te passen als gevolg van het verlaten van
27

Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 9, blz. 14–15 en Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr.
11, blz. 32.
Kamerstukken II, 2020–2021, 35 523, nr. 11, blz. 33.
29
Artikel 7.5, zesde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001.
30
Kamerstukken I, 2020–2021, 35 931, A.
28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

11

de systematiek van de conserverende naheffingsaanslag dividendbelasting. In het gewijzigde wetsvoorstel is niet langer voorzien in een
afzonderlijk verhaalsrecht, maar is het verhaalsrecht gebaseerd op de
bestaande regeling van artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965. Met het oog hierop is de formulering van het voorgestelde
artikel 10, eerste lid, onderdeel j, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 aangepast. Omdat de dividendbelastingschuld in het
gewijzigde voorstel niet langer kan worden kwijtgescholden, wordt bij
deze nota van wijziging tevens geregeld dat het voorgestelde artikel 10,
eerste lid, onderdeel j, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
niet langer betrekking heeft op waardemutaties van de dividendbelastingschuld.
Onderdeel C (artikel 1, derde lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965)
Voorgesteld wordt om aan artikel 1, derde lid, van de Wet op de
dividendbelasting 1965 een nieuwe volzin toe te voegen op grond
waarvan een vennootschap die is opgericht naar vreemd recht en die ten
minste vijf aaneengesloten kalenderjaren in Nederland is gevestigd op het
tijdstip van het verplaatsen van de werkelijke leiding uit Nederland naar
een kwalificerende staat, gedurende een periode van tien kalenderjaren
vanaf het tijdstip van die verplaatsing geacht wordt in Nederland te zijn
gevestigd. De wijziging moet in samenhang worden gezien met de
voorgestelde wijziging van artikel 2, vijfde lid, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969. De voorgestelde uitbreiding van de vestigingsplaatsficties in de dividend- en vennootschapsbelasting tot naar vreemd
recht opgerichte vennootschappen die zijn geworteld in Nederland en die
vervolgens hun zetel (werkelijke leiding) verplaatsen naar een kwalificerende staat, vormt een aanvullende maatregel in dit wetsvoorstel die
beoogt de heffing van de Nederlandse dividendbelasting onder omstandigheden zeker te stellen na de verplaatsing van de zetel (werkelijke
leiding). Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar onderdeel
4 van deze toelichting.
Onderdeel C (artikel 3c, vierde lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965)
Voorgesteld wordt om de voorgestelde exit-heffing dividendbelasting
niet langer van toepassing te laten zijn op situaties waarin een in
Nederland gevestigde vennootschap vertrekt naar een andere EU/EERlidstaat. Hiertoe worden EU/EER-lidstaten in het voorgestelde artikel 3c,
vierde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 uitgezonderd van het
begrip «kwalificerende staat». De voorgestelde uitsluiting van EU/EERlidstaten als kwalificerende staat is uitgebreid toegelicht in onderdeel 2
van deze toelichting.
Onderdeel C (artikel 4b van de Wet op de dividendbelasting 1965)
Voorgesteld wordt om in het voorgestelde artikel 4b, eerste lid, van de
Wet op de dividendbelasting 1965 een inhoudingsvrijstelling op te nemen
voor zover de vertrekkende vennootschap wordt geacht haar winstreserves te hebben uitgedeeld aan:
– Natuurlijke personen of lichamen die in Nederland woonachtig
respectievelijk gevestigd zijn (onderdeel a);
– Natuurlijke personen of lichamen die volgens de fiscale wetgeving van
een andere EU/EER-lidstaat aldaar woonachtig respectievelijk gevestigd
zijn (onderdeel b);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

12

– Natuurlijke personen of lichamen die volgens de fiscale wetgeving van
een staat waarmee Nederland een belastingverdrag heeft gesloten dat
voorziet in een regeling voor dividenden, aldaar woonachtig respectievelijk gevestigd zijn (onderdeel c);
– Natuurlijke personen of lichamen die volgens de fiscale wetgeving van
een openbaar lichaam binnen het Rijk waarvoor Nederland een regeling
ter voorkoming van dubbele belasting heeft getroffen, die voorziet in een
regeling voor dividenden, aldaar woonachtig respectievelijk gevestigd zijn
(onderdeel d);
– Natuurlijke personen of lichamen die volgens de fiscale wetgeving van
een land waarmee Nederland een regeling heeft getroffen ter voorkoming
van dubbele belasting binnen het Koninkrijk aldaar woonachtig respectievelijk zijn gevestigd (onderdeel e); en
– Natuurlijke personen die een aanmerkelijk belang in de vertrekkende
vennootschap hebben in de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001
(onderdeel f).
De voorgestelde inhoudingsvrijstelling beoogt in de kern de voorgestelde exit-heffing in geval van het vertrek van een hoofdkantoor van een
beursgenoteerde onderneming te beperken tot de portfolioaandeelhouders, zowel natuurlijke personen als lichamen, die woonachtig
zijn respectievelijk gevestigd zijn in een derde staat waarmee Nederland
géén regeling ter voorkoming van dubbele belasting heeft gesloten die
voorziet in een regeling voor dividenden.31 De voorgestelde inhoudingsvrijstelling is uitgebreid toegelicht in onderdeel 3 van deze toelichting.
In het voorgestelde artikel 4b, tweede lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 is een informatieverplichting opgenomen op grond waarvan
de vertrekkende vennootschap binnen een maand na het vertrek aan de
Belastingdienst een verklaring moet verstrekken waaruit blijkt in hoeverre
aan de voorwaarden van de inhoudingsvrijstelling voor portfolioaandeelhouders is voldaan. De termijn van een maand sluit aan bij de
termijn waarbinnen een aangifte dividendbelasting moet worden
ingediend in verband met de exit-heffing. Tevens is in het voorgestelde
artikel 4b, tweede lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 de
verplichting voor de vertrekkende vennootschap opgenomen om een
opgaaf te doen waaraan bij ministeriële regeling nadere regels worden
gesteld. Hierbij moet in elk geval worden gedacht aan de naam, adres en
woonplaats/vestigingsplaats van de aandeelhouder. Ingeval de aandeelhouder woonachtig of gevestigd is in een derde staat waarmee Nederland
een belastingverdrag heeft gesloten dat voorziet in een regeling voor
dividenden, moet worden gedacht aan een (kopie van een) door de fiscale
autoriteiten van de betrokken verdragsstaat ondertekende woonplaatsverklaring die niet ouder is dan twee jaar voorafgaand aan het vertrek. Een
vergelijkbare informatieverplichting bestaat reeds in de Wet op de
dividendbelasting 1965 voor de toepassing van de inhoudingsvrijstelling
voor deelnemingsdividenden.32 Van belang is dat de voorgestelde
inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de Wet op de dividendbelasting 1965
een imperatief karakter heeft.
Het voorgestelde artikel 4b, vierde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 bevat een tweetal flankerende maatregelen. Op grond van het
voorgestelde artikel 4b, vierde lid, onderdeel a, van de Wet op de
dividendbelasting 1965 is de voorgestelde inhoudingsvrijstelling voor
portfolio-aandeelhouders niet van toepassing indien de aandeelhouder
niet tevens de uiteindelijk gerechtigde is tot het exit-dividend. Het begrip
31

Onder portfolio-aandeelhouders wordt, kort gezegd, verstaan aandeelhouders die minder dan
5% van de aandelen bezitten.
32
Zie artikel 4, elfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

13

«uiteindelijk gerechtigde» wordt daarbij opgevat conform het bestaande
artikel 4, zevende lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965. Op grond
van het voorgestelde artikel 4b, vierde lid, onderdeel b, van de Wet op de
dividendbelasting 1965 is de voorgestelde inhoudingsvrijstelling voor
portfolio-aandeelhouders niet van toepassing indien de aandeelhouder de
aandelen met als (een van de) hoofddoel(en) houdt om de exit-heffing bij
een ander te ontgaan en er tevens sprake is van (een) kunstmatige
constructie(s) of (een(reeks of samenstel van) transactie(s). Bij deze
antimisbruikbepaling moet bijvoorbeeld worden gedacht aan de situatie
waarin een aandeelhouder die geen recht heeft op toepassing van de
voorgestelde inhoudingsvrijstelling, een eigen vennootschap «tussenschakelt» die wél recht op toepassing van de inhoudingsvrijstelling.
Over enkele aandeelhouders die in aanmerking komen voor de
voorgestelde inhoudingsvrijstelling kan nog het volgende worden
opgemerkt.
De in art. 4b, eerste lid, onderdeel c, van de Wet op de dividendbelasting 1965 opgenomen inhoudingsvrijstelling voor aandeelhouders die
woonachtig of gevestigd zijn in een staat waarmee Nederland een
belastingverdrag heeft gesloten dat voorziet in een regeling voor
dividenden, is op de voet van het voorgestelde artikel 4b, derde lid, van de
Wet op de dividendbelasting 1965 niet van toepassing ingeval de
betrokken aandeelhouder voor de toepassing van een door die staat
gesloten belasting verdrag geacht wordt woonachtig of gevestigd te zijn
in een staat waarmee Nederland geen belastingverdrag heeft gesloten.
Met de verwijzing in het voorgestelde artikel 4b, eerste lid, onderdeel c,
van de Wet op de dividendbelasting 1965 naar aandeelhouders die
woonachtig of gevestigd zijn in een openbaar lichaam binnen het Rijk,
wordt gedoeld op aandeelhouders die woonachtig of gevestigd zijn op de
BES-eilanden. In de Belastingregeling voor het land Nederland is een
regeling getroffen ter voorkoming van dubbele belasting.
Met de verwijzing in het voorgestelde artikel 4b, eerste lid, onderdeel d,
van de Wet op de dividendbelasting 1965 naar aandeelhouders die
woonachtig of gevestigd zijn in een land van het Koninkrijk, wordt
gedoeld op aandeelhouders die woonachtig of gevestigd zijn op Aruba,
Curaçao of Sint Maarten. De regelingen ter voorkoming van dubbele
belasting die zijn getroffen bestaan uit de Belastingregeling NederlandCuraçao, de Belastingregeling Nederland-Sint Maarten en, in relatie tot
Aruba, de Belastingregeling voor het Koninkrijk.
In het voorgestelde artikel 4b, eerste lid, onderdeel f, van de Wet op de
dividendbelasting 1965 is een inhoudingsvrijstelling opgenomen voor een
natuurlijke persoon die een aanmerkelijk belang heeft in de vertrekkende
vennootschap in de zin van de Wet inkomstenbelasting 2001. In verband
met deze inhoudingsvrijstelling voor aanmerkelijkbelanghouders wordt
voorgesteld om de aanvankelijk voorgestelde delegatiebepaling ex artikel
3c, negende lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 op grond
waarvan nadere regels kunnen worden gesteld met betrekking tot de
samenloop van de heffing van inkomstenbelasting in box 2 en de
eindafrekeningsuitdeling, bij deze nota van wijziging te laten vervallen.
Naar de mening van de initiatiefnemer mag worden verondersteld dat de
Nederlandse belastingclaim op aandeelhoudersniveau voldoende is
gewaarborgd ingeval de aandeelhouder een aanmerkelijkbelanghouder
is.33

33

Vgl. Kamerstukken II, 20200–2021, 35 523, nr. 11, blz. 47.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

14

Onderdeel C (artikel 7, zesde en zevende lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965)
Voorgesteld wordt om een zesde en zevende lid toe te voegen aan het
bestaande artikel 7 van de Wet op de dividendbelasting 1965 met het oog
op de inpassing van de voorgestelde exit-heffing in de bestaande
heffingssystematiek van de dividendbelasting. Zoals toegelicht in
onderdeel 1 van deze toelichting is het uitgangspunt dat op grond van het
bestaande artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 de
dividendbelasting over het voorgestelde exit-dividend wordt geheven
door middel van een veronderstelde inhouding op die uitdeling. Deze
bestaande bepaling ziet in het algemeen op de opbrengsten van aandelen
waarvan de dividendbelasting de opbrengst in geld overtreft. De
dividendbelasting over het exit-dividend «overtreft» uit de aard der zaak –
het is immers een veronderstelde winstuitdeling – «de opbrengst in geld.»
Het bestaande artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965 regelt twee zaken:
– Een fictieve inhouding van dividendbelasting op het moment dat het
exit-dividend ter beschikking wordt gesteld (de inhouding vindt niet
werkelijk plaats, maar er wordt geacht te zij ingehouden);
– Een verhaalsrecht voor de inhoudingsplichtige op de aandeelhouder
(ter grootte van de fictieve inhouding).
In het voorgestelde zesde lid van artikel 7 van de Wet op de dividendbelasting 1965 wordt vervolgens gepreciseerd dat de eindafrekeningsuitdeling geacht wordt ter beschikking te zijn gesteld op het moment
onmiddellijk voorafgaand aan het vertrek van de vennootschap uit
Nederland naar een kwalificerende staat. De bij wege van fictie
ingehouden dividendbelasting dient de vennootschap vervolgens op de
voet van het bestaande artikel 7, vierde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 op aangifte af te dragen. In verband met de bezwaar- en
beroepsmogelijkheden van een aandeelhouder tegen de (fictieve)
inhouding van dividendbelasting bepaalt het voorgestelde zevende lid van
artikel 7 van de Wet op de dividendbelasting 1965 dat de vennootschap
aan de aandeelhouder op een geschikte wijze bekend moet maken dat de
(fictieve) inhouding heeft plaatsgevonden. De bekendmaking dient te
geschieden op de datum waarop de inhouding wordt geacht te hebben
plaatsgevonden. In het geval van een beursgenoteerde onderneming is
publicatie op de website van de onderneming een geschikte wijze.
Vanwege het meelopen van de voorgestelde exit-heffing in de
bestaande wijze van heffing van dividendbelasting, komt het aanvankelijk
voorgestelde artikel 7a Wet op de dividendbelasting 1965 bij deze nota
van wijziging in zijn geheel te vervallen. Dat geldt ook voor het in het
voorgestelde artikel 7a, achtste lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965 opgenomen specifieke verhaalsrecht voor de vennootschap op de
aandeelhouder ter grootte van de verschuldigde dividendbelasting over
het exit-dividend. Omdat een dergelijk verhaalsrecht in het wetsvoorstel
ná deze nota van wijziging automatisch voortvloeit uit het bestaande
artikel 7, vijfde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965, bestaat er
volgens de initiatiefnemer niet langer behoefte aan het oorspronkelijk
voorgestelde specifieke verhaalsrecht. Voor de goede orde merkt de
initiatiefnemer op dat in het wetsvoorstel ongewijzigd blijft dat géén
brutering hoeft plaats te vinden als de vennootschap zou besluiten geen
gebruik te maken van het verhaalsrecht en aldus de dividendbelasting
over de eindafrekeningsuitdeling voor eigen rekening zou nemen.34

34

Zie het voorgestelde artikel 6, derde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

15

Onderdeel C (artikel 10, zevende lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965)
Voorgesteld wordt om een teruggaaf van de geheven dividendbelasting
over het exit-dividend op de voet van artikel 10 Wet op de dividendbelasting 1965 slechts mogelijk te maken voor zover een niet aan een
winstbelasting onderworpen lichaam dat om teruggaaf verzoekt,
aannemelijk maakt dat de dividendbelasting door de inhoudingsplichtige
op hem is verhaald. Deze additionele voorwaarde wordt opgenomen in
een voorgesteld zevende lid. Voor de goede orde wijst de initiatiefnemer
erop dat slechts aan een teruggaafverzoek op de voet van artikel 10 Wet
op de dividendbelasting 1965 wordt toegekomen, en dus in aanraking
wordt gekomen met de voorgestelde additionele voorwaarde, indien de
voorgestelde (imperatieve) inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de Wet op
de dividendbelasting 1965 toepassing mist. Als voorbeeld kan aan een
niet aan de winstbelasting onderworpen pensioenfonds worden genoemd
dat is gevestigd in een derde staat waarmee Nederland géén belastingverdrag, maar (slechts) een inlichtingenuitwisselingsverdrag heeft
gesloten. Dit pensioenfonds komt vanwege zijn vestigingsplaats niet in
aanmerking voor de voorgestelde inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de
Wet op de dividendbelasting 1965. Op grond van het bestaande artikel 10,
derde lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 kan dit pensioenfonds
evenwel een verzoek doen aan de Nederlandse Belastingdienst tot
teruggaaf van de dividendbelasting. Voorgesteld wordt om aan de die
teruggaaf de voorwaarde te stellen dat de dividendbelasting door de
vennootschap op dit pensioenfonds is verhaald.
Onderdeel C (artikel 10a, zevende lid, van de Wet op de dividendbelasting
1965)
Voorgesteld wordt om een teruggaaf van de geheven dividendbelasting
over de eindafrekeningsuitdeling op de voet van artikel 10a Wet op de
dividendbelasting 1965 alleen mogelijk te maken voor zover een buitenlandse portfolio-aandeelhouder aannemelijk maakt dat de dividendbelasting door de inhoudingsplichtige op hem is verhaald. Voor de goede
orde wijst de initiatiefnemer erop dat slechts aan een teruggaafverzoek op
de voet van artikel 10a Wet op de dividendbelasting 1965 wordt toegekomen, en dus in aanraking wordt gekomen met de voorgestelde
additionele voorwaarde, indien de voorgestelde (imperatieve) inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de Wet op de dividendbelasting 1965 toepassing
mist. Ter illustratie kan worden gewezen aan een natuurlijke persoon die
woont in een derde staat waarmee Nederland géén belastingverdrag, wel
een inlichtingenuitwisselingsverdrag heeft gesloten. Deze natuurlijke
persoon komt vanwege zijn woonplaats niet in aanmerking voor de
voorgestelde inhoudingsvrijstelling ex art. 4b van de Wet op de dividendbelasting 1965. Op grond van het bestaande artikel 10a, tweede lid, van de
Wet op de dividendbelasting 1965 komt de natuurlijke persoon door
middel een verzoek aan de Nederlandse Belastingdienst onder bepaalde
voorwaarden in aanmerking voor een teruggaaf van de dividendbelasting.
Voorgesteld wordt om aan de die teruggaaf de additionele voorwaarde te
stellen dat de dividendbelasting door de vennootschap op de natuurlijke
persoon is verhaald.
Onderdeel E (artikel 41a van de Invorderingswet 1990)
De initiatiefnemer acht het onveranderd wenselijk om de in Nederland
«achtergebleven» groepsvennootschappen van de «vertrokken» vennootschap in voorkomende gevallen aansprakelijk te kunnen stellen voor de
dividendbelasting die is verschuldigd over een de eindafrekeningsuitdeling. Voorgesteld wordt om de in voorgestelde artikel 41 van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

16

Invorderingswet 1990 opgenomen aansprakelijkheidsstelling in concernverband voor de exit-heffing dividendbelasting redactioneel aan te passen
als gevolg van het verlaten van de systematiek van de conserverende
naheffingsaanslag dividendbelasting. Na de redactionele aanpassing ziet
de voorgestelde aansprakelijkheidsstelling op de afdrachtschuld die de
vertrekkende vennootschap op de voet van het bestaande artikel 7, vierde
lid, van de Wet op de dividendbelasting 1965 heeft in verband met de
voorgestelde eindafrekeningsuitdeling.
Onderdeel F (inwerkingtredingsbepaling)
Voorgesteld wordt om de terugwerkende kracht van het wetsvoorstel te
beperken tot woensdag 8 december 2021, 09.00 uur, met dien verstande
dat de aanvullende maatregel in geval van zetelverplaatsing voor het eerst
toepassing vindt op een zetelverplaatsing die plaatsvindt op of na
woensdag 8 december 2021, 09.00 uur. In onderdeel 6 van deze toelichting
is de terugwerkende kracht uitgebreid toegelicht.
Van der Lee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 523, nr. 17

17