Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2117
Vragen van de leden Wilders en Markuszower (beiden PVV) aan de Minister
van Justitie en Veiligheid over de lage straf voor het doodrijden van Shana
Leurs (ingezonden 23 december 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 3 april 2023).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1240.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Mohamed L. zes maanden de cel in
voor doodrijden Shana (22)»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Heeft u begrip voor het feit dat de ouders van Shana deze straf te laag en
onrechtvaardig vinden?
Antwoord 2
Wij hebben vanzelfsprekend begrip voor de positie van de nabestaanden. Een
ernstig verkeersongeval waarbij iemand overlijdt, leidt bij nabestaanden tot
ongelofelijk veel pijn en verdriet. Geen straf zal in dergelijke zaken hoog
genoeg zijn om het leed bij de familie van het slachtoffer weg te kunnen
nemen. Wij wensen te benadrukken dat wij zeer meeleven met het verlies van
de familie.
Echter kan ik, zoals u weet, als Minister van Justitie en Veiligheid niet ingaan
op individuele gevallen, zeker niet in gevallen waarbij de zaak nog onder de
rechter is en er dus geen onherroepelijk vonnis ligt. Dit opdat het OM
zelfstandig beslissingen moet kunnen nemen om zo zijn rol in het strafproces
optimaal te kunnen vervullen. Daarnaast moet voorkomen worden dat ik mij
als Minister van Justitie en Veiligheid met uitlatingen over een concrete zaak
begeef op het terrein van de rechter.

1

ah-tk-20222023-2117
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Telegraaf, 15 december 2022, «Mohamed L. zes maanden de cel in voor doodrijden
Shana (22)», https://www.telegraaf.nl/nieuws/797893121/mohamed-l-zes-maanden-de-cel-invoor-doodrijden-shana-22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat staat er in de richtlijnen van het Openbaar Ministerie (OM) over de
strafeisen bij een dodelijke aanrijding waarbij een bestuurder veel te hard
rijdt?
Antwoord 3
De strafeisen in de richtlijn van het Openbaar Ministerie (OM) in geval van
een dodelijke aanrijding waarbij geen sprake is van alcohol- of drugsgebruik
lopen uiteen. De standaard strafeis is afhankelijk van de mate van schuld van
de verdachte aan het ongeluk en de gevolgen daarvan. Het wegenverkeersrecht kent vier oplopende gradaties van schuld:
Voor de lichtste vorm van schuld, aanmerkelijke schuld, geldt er een
standaard strafeis van een taakstraf van 240 uur in combinatie met een
onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid voor de duur van één
jaar. In geval van ernstige schuld volgt een standaard strafeis van een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden met een onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid van twee jaar. Als er sprake is van een
zeer hoge mate van schuld aan de kant van de verdachte is de standaard
strafeis een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van acht maanden met een
onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid van drie jaar.
De vierde en zwaarste mate van schuld vormt roekeloosheid, waarvoor
maximaal zes jaar gevangenisstraf en vijf jaar ontzegging van de rijbevoegdheid – die ingaat na de gevangenisstraf – kan worden opgelegd. Voor deze
zwaarste categorie is in de OM richtlijn geen standaard strafeis geformuleerd,
maar er wordt altijd een hogere straf geëist dan bij de in de hiervoor
beschreven gradaties.
Wanneer er bij de verdachte ook sprake is van alcohol- of drugsgebruik
liggen de standaard strafeisen in de richtlijn hoger, evenals de mogelijke
maximumstraffen. Zo is de maximale straf bij roekeloosheid op negen jaar
gevangenisstraf gesteld.
Voor meer informatie over de richtlijn voor strafvordering verkeersongevallen
van het OM verwijzen wij u naar: https://www.om.nl/onderwerpen/
beleidsregels/richtlijnen-voor-strafvordering-resultaten/richtlijn-voorstrafvordering-verkeersongevallen-2022r004.
Vraag 4
Kunt u aangeven, waarom als bewezen is dat iemand veel te hard rijdt
binnen de bebouwde kom, er volgens de rechtspraak geen sprake is van
roekeloos rijden?
Antwoord 4
We begrijpen dat situaties waar een straf voor het gevoel van betrokkenen te
laag zou zijn, moeilijk te aanvaarden kunnen zijn. Het is in strafzaken
uiteindelijk aan de rechter om op basis van het geheel aan feiten en
omstandigheden in een individuele zaak te oordelen of een bepaald strafbaar
feit bewezen kan worden verklaard. Daarnaast heeft het openbaar ministerie
in de zaak waar uw vraag op ziet hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak
van de rechtbank Amsterdam. Het is niet aan mij als Minister van Justitie en
Veiligheid om op deze zaak, en andere individuele zaken, in te gaan.
Wat in dit geval ook belangrijk is om in aanmerking te nemen, is dat
roekeloosheid in juridische zin is iets anders dan wat men in de volksmond
roekeloos rijgedrag noemt. Ten aanzien van roekeloosheid in de zin van de
Wegenverkeerswet kan ik aangeven dat er hier recent aanscherpingen zijn
geweest: met de Wet aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige
verkeersdelicten is sinds 1 januari 2020 een nieuw artikel 5a in de Wegenverkeerswet is toegevoegd. Het artikel noemt een aantal concrete schendingen
van verkeersregels die – indien zij opzettelijk in ernstige mate worden
geschonden en indien daarvan levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk
letsel voor een ander te duchten is – roekeloosheid kunnen opleveren. Het
gaat daarbij onder andere om gevaarlijk inhalen, niet verlenen van voorrang,
overschrijden van de maximumsnelheid, door rood licht rijden, tegen de
verkeersrichting inrijden en tijdens het rijden een mobiel elektronisch
apparaat vasthouden. Daarnaast is in artikel 175 Wegenverkeerswet bepaald
dat bij ernstige verkeersongevallen van de zwaarste schuldvorm van
roekeloosheid in ieder geval sprake is wanneer het rijgedrag dat heeft geleid
tot het ongeval kan worden aangemerkt als een overtreding van artikel 5a

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Wegenverkeerswet. Deze wetswijziging geeft de rechtspraktijk meer handvatten om in zaken naar aanleiding van ernstige verkeersongevallen tot een
bewezenverklaring van roekeloosheid te komen. Daarnaast bevat de
genoemde wet verschillende andere wijzigingen waarmee daders van
ernstige verkeersdelicten steviger kunnen worden aangepakt.
Vraag 5
Bent u bereid te regelen dat daders van dit soort misdrijven altijd een
rijontzegging krijgen?
Antwoord 5
De mogelijkheid om in dergelijke gevallen een rijontzegging op te leggen,
staat al in de wet. De Wegenverkeerswet stelt al dat iemand die wordt
veroordeeld voor – kort samengevat – een ernstig verkeersdelict gedurende
lange tijd de bevoegdheid te ontzeggen om een motorrijtuig te besturen. Het
is aan de strafrechter om in een individueel geval te beslissen of het
opleggen van een dergelijke rijontzegging geboden is en zo ja, voor welke
duur de rijontzegging wordt opgelegd. Bij die beslissing kan de strafrechter
alle relevante omstandigheden meewegen. We hechten aan die rechterlijke
vrijheid en willen daaraan vasthouden. Daarom zijn we er geen voorstander
van dat automatisch een rijontzegging wordt opgelegd indien iemand voor
bepaalde misdrijven wordt veroordeeld.
Het standaard opleggen van een rijontzegging voegt ook niet veel toe: uit de
praktijk blijkt dat in vrijwel alle zaken waarbij sprake was van overtreding van
artikel 6 Wegenverkeerswet – schuld aan verkeersongeval met letsel – een
ontzegging van de rijbevoegdheid werd opgelegd2.
Vraag 6
Hoeveel dodelijke aanrijdingen zijn er per jaar? In hoeveel gevallen is
bewezen dat de maximumsnelheid in ernstige mate is overschreden? Hoe
vaak is er sprake van roekeloosheid? Wat is de gemiddelde straf die door
rechters in deze gevallen is opgelegd?
Antwoord 6
In 2021 waren er 371 door de politie geregistreerde verkeersongevallen met
dodelijke afloop, waarbij de eenzijdige ongevallen buiten beschouwing zijn
gelaten. De cijfers van de in 2022 door politie geregistreerde verkeersongevallen met dodelijke afloop komen na de zomer beschikbaar.
Uit cijfers van het Openbaar Ministerie blijkt dat er in 2022 440 personen
werden gedagvaard voor het veroorzaken van een ernstig ongeval met schuld
als bedoeld in artikel 6 Wegenverkeerswet. De oorzaken van aanrijdingen
worden in het algemeen door de politie niet separaat geregistreerd. Er is
geen recent onderzoek of overzicht waaruit blijkt bij hoeveel ongevallen er
sprake was van een (ernstige) overschrijding van de maximumsnelheid of
roekeloosheid en wat de gemiddeld opgelegde straf was indien er vervolging
is ingesteld. Ook het Openbaar Ministerie heeft deze aantallen niet voorhanden. Het CBR heeft in 2022 1964 keer een cursus «Educatieve Maatregel
Gedrag» opgelegd. Deze cursus wordt door het CBR opgelegd naar aanleiding van een melding van de politie van zwaar overtredend gedrag van een
verkeersdeelnemer.
Vraag 7
Bent u bereid ervoor te zorgen dat daders van dit soort misdrijven een
minimumstraf opgelegd krijgen die substantieel hoger ligt dan de aan
Mohamed L. opgelegde straf?
Antwoord 7
In ons rechtsstelsel is het aan de rechter om een oordeel te vellen over welke
straf passend is. Deze moet daarbij alle relevante omstandigheden – zowel
verzwarende als verzachtende – betrekken. Het introduceren van minimumstraffen past hier niet bij.

2

Zie het rapport van WODC Bestraffing en strafbaarstelling ernstige verkeersdelicten, https://
www.repository.wodc.nl/handle/20.500.12832/2314.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Hierbij moet ook overwogen worden dat het verkeersrecht een ingewikkeld
rechtsgebied is, met vele soorten ongevallen, daders en slachtoffers, waarbij
de mate van schuld aan de kant van de dader zelden in verhouding staat tot
de gevolgen voor het slachtoffer. Zo kan een kleine verkeersfout bij een
aanrijding tot enorme gevolgen voor het slachtoffer leiden, terwijl een grove
verkeersovertreding van een ander zonder ernstige gevolgen blijft. Het
verkeersrecht moet voor al die gevallen een passende bestraffing bieden. Ook
in dat licht is een minimumstraf niet passend.
We zien in de praktijk al dat er zwaarder wordt gestraft naar mate de schuld
aan de kant van de dader en de gevolgen voor het slachtoffer groter zijn.
Wanneer er sprake is van artikel 6 Wegenverkeerswet kan er dus een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf van meerdere jaren volgen.
Vraag 8
Indien u niet bereid bent minimumstraffen voor dit soort misdrijven in te
voeren, bent u dan bereid te kijken naar andere mogelijkheden om de
strafmaat te verhogen voor daders van dit soort misdrijven?
Antwoord 8
Afgelopen december is de motie3 van de leden Koerhuis en Alkaya aangenomen waarin de regering wordt verzocht uw Kamer te informeren over de
mogelijkheden tot wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 om aan
bestuurders die zware overtredingen hebben begaan een levenslange
rijontzeggingen op te kunnen leggen. Tijdens het begrotingsdebat heeft de
Minister van IenW aangegeven de motie breder te interpreteren en te
onderzoeken wat er gedaan kan worden om roekeloos rijgedrag beter aan te
pakken en hierover ook met de Minister van Justitie en Veiligheid in gesprek
te gaan. De Kamer zal over de uitwerking van deze motie naar verwachting in
het tweede kwartaal van dit jaar geïnformeerd worden.
Met de eerder aangehaalde Wet aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige verkeersdelictenuit 2020 is er daarnaast reeds voor gezorgd dat
daders van ernstige verkeersdelicten steviger kunnen worden aangepakt. Zie
ook het antwoord op vraag 4. Indien de rechtbank bewezen acht dat er sprake
is van roekeloosheid wordt overtreding van artikel 6 Wegenverkeerswet
waarbij het slachtoffer is komen te overlijden gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie. Dit kan
oplopen tot een gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren wanneer blijkt
dat de verdachte onder invloed was ten tijde van het ongeval. Dit zijn naar
mijn mening forse strafmaxima die het mogelijk maken dat daders van
verkeersdelicten ook in de meest ernstige zaken stevig kunnen worden
gestraft. De eerste ervaringen van deze aanscherping uit de praktijk zijn
gunstig, maar de effecten van de wet zullen in volle omvang blijken uit de
evaluatie van de wet in 2025.
Vraag 9
Bent u bereid om samen met de Minister van Infrastructuur en Waterstaat in
gesprek te gaan met de ouders van het slachtoffer, Shana Leurs?
Antwoord 9
De vader van het slachtoffer heeft reeds contact opgenomen en verzocht om
een gesprek met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Justitie en
Veiligheid. Dit gesprek heeft inmiddels op ambtelijk niveau plaatsgevonden.

3

Kamerstuk 36 200 XII, nr. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4