Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 125

Defensie Industrie Strategie

Nr. 21

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 december 2013
Inleiding
In het algemeen overleg (AO) over sourcing van 28 februari jl. (Kamerstuk
31 125, nr. 18) heb ik de vaste commissie voor Defensie drie toezeggingen
gedaan:
(1) een voorstel te doen over het abstractieniveau van de informatievoorziening over sourcing;
(2) terug te komen op het aanbestedingsproces van de wielvoertuigen,
wat sourcing van het onderhoud betreft;
(3) terug te komen op de kwestie van het patiëntenvervoer, zodra hierover
meer informatie van de ANWB zal zijn ontvangen.
Daarnaast heb ik in het begrotingsoverleg van 14 november jl. naar
aanleiding van een vraag van mevrouw Günal-Gezer toegezegd u te
informeren over mijn ambitie bij sourcing (Handelingen II 2013/14, nr. 24,
behandeling begroting Defensie). Met deze brief doe ik alle vier toezeggingen gestand. In bijlage is tevens de jaarlijkse voortgangsrapportage
over sourcing gevoegd.
Sourcing bij Defensie
Sourcing is een bedrijfsvoeringsinstrument voor besluitvorming over het
zelf doen, samenwerken of uitbesteden van activiteiten en, vervolgens, de
uitvoering van dat besluit. Het is geen doel op zich, maar een middel. De
nadruk moet liggen op de verbetering van de bedrijfsvoering en de
verhoging van de doelmatigheid. Verschillende vormen van samenwerking zijn daarvoor instrumenteel. Dat Defensie sourcing serieus
neemt, blijkt uit de omvangrijke en ambitieuze sourcingagenda met 26
projecten. Voor deze projecten gelden centrale kaders en richtlijnen die

kst-31125-21
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

1

aansluiten bij de richtlijnen van het ministerie van Financiën, zoals het
gebruik van een PPC en PSC1.
In het AO hebben commissieleden een aantal zorgen uitgesproken, zoals
de lange doorlooptijden van de sourcingprojecten, het ambitieniveau, de
bureaucratie, de informatievoorziening, de zorg voor het personeel en het
sociaal statuut. Sourcing is inderdaad geen panacee voor alle
investerings- en exploitatieproblemen van Defensie. Sourcing zou ons
moeten «ontzorgen», maar leidt in de praktijk vaak juist tot zorgen. Het
creëert nieuwe afstemmingsvragen en bestuurlijke complexiteit. Het
proces is ingewikkeld en naar zijn aard langdurig. Er staan veel projecten
op de sourcingagenda, die allemaal een langdurig beroep doen op
schaarse technische en financiële kennis. Kosteninzicht ontwikkelen vergt
vaak veel tijd. Opbrengsten en doorlooptijd werden vaak optimistisch
geschat, zodat de planning later moest worden aangepast zoals ook blijkt
uit deze en voorgaande rapportage. Niet in de laatste plaats kan sourcing
tot onzekerheid leiden voor het betrokken personeel.
Ik zag dan ook mogelijkheden voor verbeteringen. Om sneller tot
resultaten te komen en daarmee ook de periode van onzekerheid voor het
personeel zo kort mogelijk te houden, moet het proces worden vereenvoudigd en moeten binnen de projecten zelf prioriteiten worden gesteld.
Sourcing moet een integraal onderdeel vormen van de voortdurende
verbetering van de bedrijfsvoering en het verwervingsproces. Sourcing
moet niet een instrument daarnaast zijn.
Sourcing is ook meer dan uitbesteden. Een voorbeeld daarvan zijn de
vastgoeddiensten bij Defensie. Zoals u is gemeld in de brief over de
herbelegging van het vastgoed fase 3 (Kamerstuk 32 733, nr. 138 van
4 september 2013), zijn
we in een vergevorderd stadium om de Dienst Vastgoed Defensie (DVD)
op gelijkwaardige basis deel te laten nemen aan de oprichting van het
Rijksvastgoedbedrijf per 1 juli 2014. Hier heeft Defensie dus gekozen voor
interdepartementale samenwerking in plaats van uitbesteding. Natuurlijk
wordt hierbij eerst zorgvuldig gekeken naar de verdere inrichting van de
nieuwe organisatie en de gevolgen voor het personeel. Een van de
voorwaarden is dat het voor Defensie niet duurder mag worden.
Om sourcing structureel in te bedden in de defensieorganisatie is er de
afgelopen jaren met het tijdelijke Programmabureau Sourcing en een
hoogambtelijke stuurgroep een impuls gegeven aan de kaders en de
structuur voor het sourcingproces. Zo is er een procedure ontwikkeld die
onderdeel van de bedrijfsvoering is geworden. Er zijn opleidingen over de
verschillende sourcinginstrumenten ontwikkeld en verzorgd. De interactieve kennisbank is een platform waar ervaringen en geleerde lessen
kunnen worden uitgewisseld en documenten gepubliceerd. De aandacht
voor deze omvangrijke agenda met projecten van heel verschillende aard
en omvang zorgde echter ook voor te veel bestuurlijke drukte. Sinds begin
dit jaar is Defensie daarom bezig om sourcing weer in de lijn te beleggen
en het proces te vereenvoudigen. De activiteiten van het programmabureau zijn overgenomen door de hoofddirectie Bedrijfsvoering (HDBV).
Zoals gezegd, het is een normaal onderdeel van de bedrijfsvoering
geworden.

1

Publiek Private Comparator en Publieke Sector Comparator. De PPC helpt de keuze voor een
alternatief te bepalen, de PSC helpt deze keuze te valideren aan de hand van onder meer een
inzicht in de totale kosten over de levenscyclus van een project en het kunnen vergelijken met
de biedingen uit markt en van andere potentiële samenwerkingspartners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

2

Vereenvoudiging sourcingproces
Bij de vereenvoudiging van het sourcingproces is het volgende van
belang.
De uitgangspunten voor de sourcingafweging blijven hetzelfde: Defensie
blijft – in toenemende mate in internationaal verband – haar kerntaken zelf
doen, terwijl marktconforme diensten2 in beginsel worden uitbesteed of
samen gedaan met andere ministeries of binnen- of buitenlandse
overheidsinstellingen. Per activiteit wordt afgewogen wat de beste optie
is. Het betreft taken die evident geen kerntaak zijn, die de markt beter of
goedkoper dan Defensie kan uitvoeren en die op product, tijd en geld
kunnen worden aangestuurd.
Sourcing is meer dan alleen uitbesteden. Wanneer er geen sprake is van
een kerntaak en ook niet van evident marktconforme activiteiten, kan nog
steeds worden bezien welke voordelen te behalen zijn met samenwerking.
Het streven van het kabinet naar meer interdepartementale samenwerking
is daarbij ook nadrukkelijk aan de orde. Maar ook de toegang tot kennis en
schaars personeel of internationale verplichtingen kunnen aanleiding zijn
tot (verdergaande) samenwerking.
Waar mogelijk wordt de keuze voor het onderzoeken van zelf doen,
uitbesteding of interdepartementale of internationale samenwerking
direct aan het begin van het proces gemaakt. Bij een voor de hand
liggende keuze kunnen de initiatie- en afwegingsfase worden geminimaliseerd. Dit gebeurt op basis van een startnotitie Publiek Private Comparator en na overleg met het ministerie van Financiën. In deze startnotitie
wordt beoordeeld of het zinvol is om in het kader van doelmatigheid de
alternatieven samenwerking of uitbesteding verder te onderzoeken. Het
gekozen scenario wordt in de Publieke Sector Comparator
vergeleken met de marktaanbiedingen of business cases van interdepartementale samenwerking, voordat een definitief besluit wordt genomen
over samenwerking of uitbesteding.
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het sourcingproces wordt
volledig in de lijn belegd, inclusief de planning en fasering. Centrale
besluitvorming is alleen op sleutelmomenten aan de orde. Sourcing moet
een integraal onderdeel zijn van de reguliere bedrijfsvoering in plaats van
een «broodje speciaal». De HDBV overziet als eindverantwoordelijke
sourcing dan ook als onderdeel van de hele bedrijfsvoering. Centraal
bewaakt de HDBV de zorgvuldigheid van en samenhang tussen de diverse
projecten. De verantwoordelijkheid van de hoofddirectie Financiën en
Control (HDFC) en het ministerie van Financiën voor de doelmatigheidstoets op grond van de Comptabiliteitswet blijft ongewijzigd. Jaarlijks zal
de HDBV samen met de defensieonderdelen bepalen waar zich kansen
voordoen voor samenwerking met de markt, internationaal of
interdepartementaal.
Deze aanpak leidt tot minder bureaucratie en waar mogelijk tot kortere
doorlooptijden. De omvangrijke sourcingagenda, waarbij centraal wordt
gestuurd op de uitvoering van sourcingtrajecten komt te vervallen. De
aansturing en rapportage is de verantwoordelijkheid van de lijn en de
HDBV houdt het overzicht.
Defensie dient de sourcingafweging niet alleen voor de uitvoering van
dienstverlening te maken, maar ook bij investeringen in materieel en
2

Diensten die niet defensie-specifiek zijn en vergelijkbaar zijn met hoe ze in de markt aan
organisaties worden geleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

3

vastgoed. De afweging zal onderdeel zijn van de «gewone» bedrijfsvoering en het gestandaardiseerde verwervingsproces en derhalve
integraal worden opgenomen in het Defensie Materieel Proces (DMP). Ik
heb u onlangs over de voorgenomen herziening hiervan geïnformeerd in
de brief over de evaluatie van het DMP (Kamerstuk 27 830, nr. 117 van
1 oktober 2013).
Tot voor kort waren geen specifieke taakstellingen verbonden aan
sourcingtrajecten in de begroting opgenomen. Besparingen als gevolg
van sourcingtrajecten worden nu opgenomen in de besparing van € 48
miljoen die Defensie, in het kader van de taakstelling uit het regeerakkoord Rutte-II, vanaf 2016 op de bedrijfsvoering behaalt. Bij de uitwerking
van de business cases wordt bekeken welke financiële bijdragen specifieke sourcingtrajecten aan deze taakstelling kunnen leveren.
Informatievoorziening aan de Tweede Kamer
De gewijzigde besturing heeft ook gevolgen voor de informatievoorziening aan de Kamer. Ik heb in het AO gezegd dat ik de indruk heb dat de
huidige rapportagevorm over de vele sourcingprojecten van verschillende
aard en omvang en in verschillende stadia, afleidt van de hoofdzaken.
Juist omdat sourcing geen doel op zich is maar wordt geïntegreerd in de
reguliere bedrijfsvoering en omdat de sturing op een andere wijze wordt
ingericht, zal ik op een hoger abstractieniveau gaan rapporteren. De
centrale vraag is wat sourcing bijdraagt aan de doelmatigheid van de
bedrijfsvoering. Het antwoord op de vraag volgt uit de uitgevoerde PPC’s.
Omdat sourcing in de lijn wordt belegd als bedrijfsvoeringsinstrument,
informeer ik u hierover via de normale weg van begroting en jaarverslag,
als onderdeel van het hoofdstuk bedrijfsvoering. In de begroting treft u
mogelijk nieuwe initiatieven aan en in het jaarverslag rapporteer ik over
de voortgang. Ik blijf de Kamer informeren over de huidige vijf prioritaire
projecten te weten het bewakings- en beveiligingssysteem, operationele
wielvoertuigen, vastgoeddiensten, IV/ICT en cateringdiensten. Vanwege
zorgen die commissieleden hebben geuit, in het bijzonder om de grote
aantallen personeel, acht ik het van belang u tevens te blijven informeren
over de projecten personele diensten en de marinierskazerne Zeeland.
Herhaaldelijk is een sourcingafweging over het patiëntenvervoer vanaf de
Waddeneilanden aan de orde geweest. Dit hangt tevens samen met de
Search and Rescue (SAR) waarover ik vragen beantwoord heb op
6 februari jl. (Kamerstuk 31 125, nr. 16). De SAR-taken zijn een integraal
onderdeel van het takenpakket van een helikopterbemanning voor het
opereren aan boord van een marineschip. Het patiëntenvervoer daarentegen is geen kerntaak van Defensie en zou door een marktpartij kunnen
worden uitgevoerd. Hierover heeft Defensie gesprekken gevoerd met de
ANWB en de veiligheidsregio Fryslân. Defensie staat niet onwelwillend
tegenover een uitbesteding van het patiëntenvervoer, maar de beleidsverantwoordelijkheid voor het patiëntenvervoer ligt bij het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Defensie zal VWS ondersteunen in het onderzoek naar de mogelijkheden met het patiëntenvervoer. Ik houd u hiervan op de hoogte in het kader van sourcing.
Defensie zal overigens het bestaande convenant nakomen over de inzet
van defensiehelikopters ten behoeve van patiëntenvervoer vanaf de Friese
Waddeneilanden.
Als het DMP in overleg met uw Kamer is herzien, zal over projecten, die
daaronder vallen, alleen nog in dat kader worden gerapporteerd zodat
overlap tussen de rapportages niet meer aan de orde is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

4

Tot slot
De Kamer heeft op de voorgestelde manier twee keer per jaar inzicht in de
plannen voor en de voortgang van sourcing binnen Defensie. Namelijk bij
de ontwerpbegroting en in het jaarverslag.
De nadruk ligt hierbij op de doelstellingen en de voortgang van de
projecten en de bijdrage van sourcing aan de doelstellingen van Defensie.
Op deze wijze behoudt de Kamer inzicht in het sourcingproces bij
Defensie en de belangrijkste projecten. Indien er sprake is van een
defensiebreed aandachtspunt voor sourcing, zoals bij het sociaal statuut
sourcing, zal ik daarop ingaan in het hoofdstuk bedrijfsvoering. Op deze
manier blijven de inspanningen van Defensie op het gebied van sourcing
zichtbaar.
De rapportage over de sourcingprojecten zoals u die jaarlijks in oktober
ontving, komt met de nieuwe uitwerking te vervallen. In de bijlage van
deze nota treft u de afsluitende rapportage in de oude vorm aan.
Uiteraard zal ik de Tweede Kamer blijven informeren als zich tussentijds
ontwikkelingen voordoen die daartoe aanleiding geven.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

5

BIJLAGE: VOORTGANGSRAPPORTAGE SOURCING
In deze rapportage wordt u geïnformeerd over de stand van zaken van de
sourcingagenda. Op 1 november 2012 heb ik u voor de eerste maal over
de stand van zaken gerapporteerd (Kamerstuk 31 125, nr. 14) en op
25 februari 2013 heb ik u een tussentijdse actualisering toegestuurd
(Kamerstuk 31 125, nr. 17). Deze rapportage is de laatste volgens deze
opzet. Voortaan wordt u bij de ontwerpbegroting en in het jaarverslag
geïnformeerd over de doelstellingen en de resultaten van sourcing.
Algemene onderwerpen
Kennisoverdracht en -deling
Ook het afgelopen jaar heeft Defensie verscheidene cursussen verzorgd
om de kennis over sourcing verder in de organisatie te verspreiden.
Projectmedewerkers zijn opgeleid om hun taak in een projectteam goed te
kunnen vervullen. De interactieve kennisbank is in mei 2013 gebruik
genomen, waardoor Defensie nu een centraal punt heeft waar op een
eenvoudige wijze kennis en informatie over sourcing kan worden
verkregen en gedeeld.
Sociaal statuut bij uitbesteding
Op 19 juli 2013 heb ik overeenstemming bereikt met de bonden over een
sociaal statuut bij uitbesteding (SSU). Hierover heb ik u per brief
geïnformeerd (Kamerstuk 31 125, nr. 19 van 28 augustus 2013). Daarmee
kunnen nu afspraken per project worden gemaakt over de specifieke
personele gevolgen van de uitbesteding. Voor het doorrekenen van de
business case en het vergelijken van de arbeidsvoorwaarden van Defensie
met de markt is een vergelijkingstool met de afspraken uit het SSU
ontwikkeld. Het SSU is daarmee niet langer een belemmering voor de
voortgang van projecten.
Initiatieven bedrijfsleven
In de genoemde eerste voortgangsrapportage van 1 november 2012 bent
u geïnformeerd over de belangstelling van het bedrijfsleven in het
algemeen, en het midden- en kleinbedrijf in het bijzonder, voor de
sourcingprojecten van Defensie. Defensie heeft de afgelopen periode
echter geen voorstellen over sourcing van het midden- en kleinbedrijf
ontvangen. Daarop heeft Defensie recent via het Platform Defensie
Bedrijfsleven (PDB) onderstreept nog steeds open te staan voor initiatieven van het bedrijfsleven en het stappenplan opnieuw onder de
aandacht gebracht.
Lage loonschalen
In een recente brief van mijn collega van Wonen en Rijksdienst heeft het
kabinet u geïnformeerd over de uitwerking van de afspraken uit het
regeerakkoord over de inzet van medewerkers in lage loonschalen bij het
Rijk (Kamerstuk 31 490, nr. 134 van 11 oktober 2013). Dit vormt voor mij
geen aanleiding om de eerder genomen besluiten tot uitbesteding bij
Defensie te herzien.
Stand van zaken per project
Sinds de tussentijdse actualisering van 25 februari jl. zijn vier projecten
(Woensdrecht, Cougar, DVOW tot 7,5 kN en MALE UAV) naar een
volgende fase overgegaan. Veel projecten bevinden zich aan het einde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

6

van een fase. De komende maanden is voor zes tot acht projecten
besluitvorming aan de orde.
Figuur 1 Verschillende fases van het sourcingproces

1. Initiatiefase
Op dit ogenblik bevinden zich geen projecten van de sourcingagenda
meer in de initiatiefase.
De afgelopen periode heeft Defensie wel in verscheidene projecten de
mogelijkheden voor sourcing onderzocht. Dit waren vooral DMP-projecten
en projecten in het kader van interdepartementale samenwerking.
Hierover bent of wordt u afzonderlijk geïnformeerd, onder meer via de
rapportages in het DMP-proces.
2. Afwegingsfase
In de afwegingsfase wordt onderzocht in hoeverre uitbesteding of
samenwerking Defensie voordeel kan opleveren.
Nieuwbouw werkcentrum vliegtuig kunststoffen en schilderen in
Woensdrecht
De behoefte voor het project is goedgekeurd. Het aan het project
verbonden deel van anti-corrosiebehandeling is onderwerp van een
marktonderzoek. Voor de uitvoering hiervan is een geschikte partij
gevonden. Deze fase heeft een doorlooptijd van drie tot vier maanden.
Instandhouding Chinook
Het PPC-onderzoek naar de instandhouding van de zeventien Chinookhelikopters is voltooid. Hieruit is gebleken dat een privaat alternatief geen
meerwaarde biedt. Derhalve is besloten om te publieke uitvoeringsvariant
te handhaven en het sourcingonderzoek te beëindigen.
Instandhouding JSS en LPD’s
Het sourcingonderzoek betreft de instandhouding van beide Landing
Platform Docks (LPD’s) en het nog op te leveren Joint Logistic Support
Ship (JSS). Bij de huidige instandhoudingstaken (exclusief JSS) zijn
tussen de 25 en 75 functies betrokken. Initieel is de samenwerkingsvariant
performance based contracting (betalen per vaardag) onderzocht. Dit
bleek niet haalbaar. Vervolgens zijn drie alternatieve samenwerkingsvarianten beschreven en op haalbaarheid onderzocht. Deze alternatieve
scenario’s waren niet gepland en hebben een aantal maanden vertraging
veroorzaakt. Het rapport wordt nu opgesteld, besluitvorming is de
komende maanden aan de orde.
Kleine en lichte vaartuigen
Het sourcingproject betreft de instandhouding van de vloot van ruim 250
kleine en lichte vaartuigen van Defensie. Het financiële volume van de
instandhouding bedraagt minder dan € 10 miljoen per jaar en daarbij zijn
tussen de 50 en 100 functies betrokken. Het sourcingonderzoek is voltooid
en het voorgenomen besluit tot uitbesteding is besproken met de
medezeggenschap. Echter, vanwege een tussentijdse reorganisatie en
mogelijkheden voor samenwerking, is met de medezeggenschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

7

afgesproken een heroverweging uit te voeren. Naar verwachting wordt de
heroverweging de komende maanden voltooid.
Instandhouding landsystemen
Het sourcingonderzoek betreft de instandhouding van meerdere landsystemen (zoals de CV90, Boxer, Fennek, Bushmaster, Viking en BV206). Het
onderzoek richt zich op zowel bestaande als toekomstige landsystemen.
De (Nederlandse) defensie-industrie is daarbij nadrukkelijk betrokken. Het
project bevindt zich aan het einde van de afwegingsfase. Het eindrapport
van de PPC zal eind dit jaar voor besluitvorming worden aangeboden.
P&O-domein
Het project Sourcing P&O-domein (SPOD) is een clustering van acht
verschillende elementen in de P&O-dienstverlening. Het consoliderend
eindrapport over de sourcingmogelijkheden is naar verwachting eind 2014
gereed. In 2013 is de PPC van het eerste element (Gedragswetenschappelijk Onderzoek) opgeleverd en is een aanvang gemaakt met de PPC’s
voor de elementen Integriteit en Instroomketen. Het P&O-domein is zowel
bij Defensie als andere ministeries volop in ontwikkeling. De opdracht van
het project SPOD is daarom formeel uitgebreid met onderzoek naar
mogelijkheden op het gebied van interdepartementale samenwerking.
Met de huidige P&O-dienstverlening is jaarlijks tussen de € 50 en € 100
miljoen gemoeid.
Militair-geneeskundige logistiek
Het betreft onderzoek naar de gehele logistieke keten van geneeskundige
goederen. De planning van het project is herzien vanwege een reorganisatie, de invoering van SAP en de verbreding van het project. Tegelijkertijd is er sprake capaciteitsproblemen. Het sourcingonderzoek wordt
naar verwachting in het voorjaar van 2014 opgeleverd.
Samenwerking Defensie-Politie bij kleding en persoonsgebonden
uitrusting
De intentie voor deze interdepartementale samenwerking is onverminderd, waarbij ook samenwerking bij de munitievoorziening wordt
betrokken. In de uitwerking moeten nog vraagstukken op het gebied van
aansturing en financiering worden opgelost. Het streven is om de
samenwerkingsovereenkomst in de komende maanden te voltooien.
Instandhouding SMART-L
Fabrikant Thales heeft in december 2012 een aanbieding gedaan waarna
beide uitvoeringsvarianten (onderhoud bij het Marinebedrijf en uitbesteding daarvan bij Thales) worden vergeleken. Oorspronkelijk zou die
vergelijking midden 2013 zijn voltooid, echter na overleg met Thales en
beoordeling van de aanbieding door de Audit Functie Defensie (AFD) is
gebleken dat een nieuwe aanbieding moet worden gedaan. Deze
aanbieding wordt eind 2013 verwacht. De variantenvergelijken die aan de
hand daarvan wordt opgesteld, wordt in het tweede kwartaal van 2014
voltooid. Met het contract is een bedrag gemoeid van minder dan € 5
miljoen per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

8

Vervanging van de dienstmotoren van de Koninklijke Marechaussee
In juli zijn de antwoorden ontvangen op het request for information (RFI)
aan de markt. Op dit moment wordt alle informatie verwerkt en
aansluitend wordt de rapportage opgesteld. Voltooiing van de
afwegingsfase is voor eind 2013 voorzien.
Marinierskazerne Zeeland
Het project Marinierskazerne Zeeland bevindt zich aan het einde van de
afwegingsfase. De Rijksgebouwendienst, die Defensie in deze fase
ondersteunt, stelt de PPC op. Vanwege de complexiteit en de integraliteit
van het project en het grote aantal belanghebbenden en koppelingen met
andere projecten en reorganisaties, neemt het afwegingsonderzoek meer
tijd in beslag dan initieel gepland. De resultaten van het PPC-onderzoek
reeds verwerkt. De behoeftestelling voor dit sourcingproject moet worden
herijkt vanwege het besluit de Van Ghentkazerne in Rotterdam te sluiten
en de opleidingsactiviteiten over te brengen naar de marinierskazerne
Zeeland. De herijking zal zo snel mogelijk worden uitgevoerd, waarbij het
streven is de Kamer in het eerste kwartaal van 2014 over de resultaten te
informeren.
3. Voorbereidingsfase
In deze fase wordt de aanbesteding voorbereid.
Instandhouding Cougar
Defensie behoudt tot januari 2018 acht Cougar helikopters voor transporten maritieme taken, de uitvoering van Search and Rescue (SAR) taken en
patiëntenvervoer. De afwegingsfase is in het eerste kwartaal van 2013
voltooid, waarna de voorbereidingsfase is begonnen. De gevolgen van het
SSU worden als onderdeel van de voorbereidingsfase voor eind 2013
uitgewerkt. Bij een positieve uitkomst van de voorbereidingsfase zal direct
aansluitend de aanbestedingsfase begonnen. De verwachting is dat de
voorbereidingsfase het eerste kwartaal van 2014 is voltooid.
Kalibratie meet- en testapparatuur
Op grond van het sourcingonderzoek is besloten over te gaan tot
aanbesteding van de kalibratie van generieke meet- en testmiddelen en,
op termijn, de bijbehorende logistiek. Het uit te besteden pakket bedraagt
minder dan € 10 miljoen per jaar en betreft tussen de 50 en 100 functies.
Vanwege de reorganisatie van de marine en de vacaturestop die daarmee
vergezeld ging, is veertien maanden vertraging ontstaan voordat een
nieuw gevormd projectteam met de voorbereidingsfase kon beginnen. In
de voorbereidingsfase zal ook onderzoek worden gedaan naar een
samenwerkingsvariant. Daarbij vormt de formatie na de reorganisatie het
uitgangspunt. Hiervoor wordt een plan van aanpak en planning opgesteld.
DVOW deelproject overige voertuigen
Voor de instandhouding van de voertuigen 12 kN en 50/100 kN die als
onderdeel van het project Defensiebrede Vervanging Operationele
Wielsvoertuigen (DVWO) worden verworven, is een sourcingonderzoek
uitgevoerd gericht op het onderhoud en de logistieke ondersteuning. Deze
diensten zijn bezien aan de hand van twee scenario’s, te weten zelf doen
en samenwerken. Het scenario geheel uitbesteden is buiten beschouwing
gelaten omdat Defensie voor expeditionair optreden zelf moet kunnen
beschikken over militaire monteurs. Van de twee resterende scenario’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

9

bleek het scenario samenwerken aanmerkelijk goedkoper dan het scenario
zelf doen. Beide opties voldoen aan de eisen van Defensie ten aanzien van
de inzetbaarheid en het voortzettingsvermogen. De Kamer is hierover
geïnformeerd met een DMP-B-brief op 31 mei jl. (Kamerstuk 26 396, nr.
92). Het project bevindt zich thans in de DMP-C-fase. Deze fase wordt voor
midden 2014 afgesloten. De Kamer kan dan een brief tegemoet zien.
Defensie bewakings- en beveiligingssysteem (DBBS)
De voorbereidingsfase van het project DBBS heeft onder andere door
capaciteitsproblemen bij het Joint IV Commando (JIVC) en het uitblijven
van het SSU een vertraging van zes maanden opgelopen. Om dit op te
vangen wordt een verlenging van de contracten van de huidige systemen
bezien. De vertraging zal geen gevolgen hebben voor de einddatum van
het project, maar de verwachte baten komen een jaar later beschikbaar.
Als gevolg van de nieuwe Aanbestedingswet op defensie- en veiligheidsgebied moet de aanbestedingsstrategie van het project worden herzien.
De voorbereidingsfase zal op korte termijn worden voltooid. Na besluitvorming kan de aanbesteding begin 2014 aanvangen.
Vastgoeddiensten
Het sourcingonderzoek van de vastgoeddiensten van Defensie heeft
geresulteerd in het voornemen deze diensten uit te besteden en over te
gaan tot de daarbij behorende organisatiewijzigingen. In het eerste
kwartaal van 2013 is echter besloten om, in het kader van het uitvoeringsprogramma Compacte Rijksdienst, aan te sluiten bij het initiatief om één
Rijksvastgoedbedrijf (RVB) op te richten. Op dit moment wordt gewerkt
aan de informatie en afspraken die noodzakelijk zijn om de Ist en Soll
situatie in kaart te brengen. De planning is het RVB op 1 juli 2014 op te
richten. De oprichting onder verantwoordelijkheid van de minister voor
Wonen en Rijksdienst. Een belangrijke voorwaarde is dat het voor
Defensie niet duurder mag worden.
Instandhouding en opleidingen MALE UAV
In de DMP-B-brief van het project MALE UAV (Kamerstuk 30 806, nr. 16
van 21 november 2013) is de Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van
het PPC-onderzoek en het vervolgtraject.
Onderhoud luchtverkeersbeveiligingssytemen
In juli 2013 is besloten om in het kader van een intensivering van de
civiel-militaire samenwerking op luchtverkeersbeveiligingsgebied de
militaire luchtverkeersleidingtaken te verplaatsen van Air Operations
Control Station (AOCS) Nieuw Milligen naar Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL) Schiphol en Maastricht Upper Area Control Centre
(MUAC). Het gaat in eerste instantie om co-locatie, maar op de langere
termijn om de integratie van de luchtverkeersleiding. Momenteel worden
de gevolgen in kaart gebracht en wordt de bijbehorende projectorganisatie gedefinieerd. Sourcing van het onderhoud van de militaire luchtverkeersbeveiligingssystemen is onderdeel van dit traject. Het sourcingonderzoek is daarom uitgesteld tot op zijn vroegst de tweede helft van 2014.
Uitbesteden cateringdiensten
In 2012 zijn diverse scenario’s voor de personele transitie met elkaar
vergeleken. De uitkomst van deze berekeningen heeft geen aanleiding
gegeven de reeds ingeslagen koers te wijzigen. In januari 2013 is het
cateringbeleid Defensie aangepast. Samen met het vastgestelde SSU kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

10

het project hiermee de voorbereiding van de aanbesteding voltooien. De
gevolgen van het SSU zijn in de planning van het project verwerkt. Er
wordt nog wel specifiek gekeken naar maatwerkvoorzieningen voor het
desbetreffende personeelsbestand. Het project hanteert hierbij de
hoofdlijn van het SSU, dat wil zeggen betrokken medewerkers gaan
zoveel mogelijk over naar de marktpartij en krijgen daar een passende
functie. Volgens de geactualiseerde planning zal de aanbestedingsfase
midden 2014 aanvangen, gevolgd door de transitiefase in het eerste
kwartaal van 2015. Voltooiing van het project wordt in het derde kwartaal
van 2015 voorzien.
IV/ICT-dienstverlening
Dit project kampt met forse vertraging. De vertraging vindt zijn oorsprong
in de prioriteiten waarvoor de lijnorganisatie zich gesteld ziet en die op
gespannen voet staan met de capaciteit die zij daarnaast nog zou moeten
leveren aan het project outsourcing IV/ICT. Hierdoor is de projectorganisatie niet volledig gevuld en kost de beantwoording van informatievragen
meer tijd. Daarom is de aanpak herzien. Om de uitbesteding beheerst te
laten verlopen maar wel voortgang te kunnen blijven maken, is besloten
dat:
(1) de hoofdaanpak van het project ongewijzigd blijft (outsourcing van
twee kavels, ICT en IV);
(2) een gefaseerde aanpak wordt gevolgd, waarbij het ICT-kavel als eerste
naar de markt wordt gebracht;
(3) in de uitvoeringsfase van de aanbesteding, waar nodig, een gefaseerde transitie van het ICT-kavel wordt toegepast.
De projectleider is bezig met het uitwerken van de effecten van dit besluit
voor de planning, de financiën en de verdere uitbesteding. Het gefaseerd
uitbesteden zal leiden tot een andere einddatum van het project.
Instandhouding nieuw te verwerven Medium Power Radars (MPR)
Bij de vervanging van de luchtverdedigingsradars voor de lange afstand
in Wier en Nieuw Milligen bestaan mogelijkheden voor het geheel of
gedeeltelijk uitbesteden van de instandhouding. Halverwege dit jaar is
extra onderzoek ingelast naar de technische mogelijkheden voor de
vervanging en de verwervingsstrategie. Hierdoor zal de Kamer pas in de
tweede helft 2014 over de gecombineerde B/C-fase kunnen worden
geïnformeerd. Er zijn tussen de vijf en 25 functies betrokken bij de
instandhouding van de radars. De financiële omvang van de dienstverlening bedraagt minder dan € 10 miljoen per jaar.
4. Aanbestedingsfase
Als de keuze is gemaakt voor samenwerking of uitbesteding, wordt in
deze fase de dienst of activiteit (of delen daarvan) aanbesteed.
Instandhouding operationele wielvoertuigen met een laadvermogen tot
7,5 kN
Besloten is de instandhouding van de wielvoertuigen tot 7,5kN van het
project Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen (DVOW)
volledig uit te besteden. U bent hierover geïnformeerd op 23 september
2011 (Kamerstuk 26 396, nr. 88). Vanaf midden 2012 zijn marktpartijen
conform de Europese aanbestedingsregels benaderd voor de levering en
de instandhouding van voertuigen. Nederlandse bedrijven zullen de
instandhouding uitvoeren. Het contract is op 5 december jl. getekend
zodat de transitiefase het eerste kwartaal van 2014 kan beginnen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

11

voertuigen zullen gedurende het jaar 2014 en de eerste helft van 2015
instromen. Bij het onderhoud aan de huidige voertuigen zijn 50 tot 100
functies betrokken die gedeeltelijk ook andere taken omvatten. De
financiële omvang van de dienstverlening is kleiner dan € 5 miljoen per
jaar met een looptijd van tien jaar.
Instandhouding Verbeterd Operationeel Soldaat Systeem (VOSS)
Het project bevindt zich aan het einde van de aanbestedingsfase. De
D-brief staat gepland in het eerste kwartaal van 2014. Daarin zal de Kamer
over de sourcingaspecten worden geïnformeerd.
Mainframe Hosting
Het project bevindt zich aan het einde van de aanbestedingsfase. Er zijn
twee offertes ontvangen van gerenommeerde marktpartijen. De offertevergelijking is uitgevoerd en Defensie bereidt een besluit voor.
5. Transitiefase
Nadat het contract voor de aanbesteding is getekend, worden in de
transitiefase, voor zover aan de orde, personeel en middelen overgedragen aan de nieuwe dienstverlener.
Onderhoud F100-motoren
In dit project is gekozen voor publiek-private samenwerking (PPS). De
overeenkomst met de private partner, DutchAero Services (DAS), is op
25 maart 2011 aangegaan. De PPS wordt in twee fasen uitgevoerd, te
weten de transitiefase en de operationele fase. Uit een evaluatie is
gebleken dat het project achterstand heeft opgelopen bij de uitvoering
van een aantal voorwaarden van de overeenkomst vanwege het voor
beide partijen unieke karakter van de samenwerkingsovereenkomst.
Hierdoor is de transitiefase verlengd tot eind 2013. Bij dit project zijn
tussen de 50 en 100 functies betrokken. De financiële omvang van de
dienstverlening bedraagt in de periode 2011 tot 2020 tussen de € 15 en
€ 25 miljoen.
Nationaal Militair Museum
Voor de uitvoering van dit project is gekozen voor een publiek-private
samenwerking (PPS). Op 8 mei 2012 is de opdracht tot realisatie/
exploitatie gegeven aan het consortium Heijmans PPP met een contract
voor de komende 25 jaar. De bouw van het nationaal Militair Museum
verloopt voorspoedig. In juli jl. is het hoogste punt van de bouw bereikt.
De opening van het museum is in het najaar van 2014 voorzien, waarna
ook de operationele fase begint.
6. Operationele fase
Wanneer de transitie is voltooid, vangt er een periode aan waarin
Defensie diensten van de leverancier afneemt. Defensie reguleert de vraag
naar de dienstverlening, controleert de geboden diensten en stuurt bij als
dat nodig is. Een evaluatie van het traject maakt ook deel uit van deze
fase.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

12

Overzicht geplande voortgang prioritaire sourcingprojecten
De genoemde data betreffen voorziene aanvang van de desbetreffende
fase. Bij een aantal projecten wordt, in afwachting van formele besluitvorming, reeds gewerkt aan de vervolgfase zonder dat daarbij
onomkeerbare stappen worden gezet.
Figuur 2 voortgang prioritaire sourcingprojecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 125, nr. 21

13