Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 451

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
(XIII) voor het jaar 2020 (Derde incidentele
suppletoire begroting inzake Noodpakket banen
en economie en overbruggingsfaciliteit IHC)

Nr. 4

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 mei 2020
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit
te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.
De vragen zijn op 11 mei 2020 voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Bij brief van 15 mei 2020 zijn ze door de
Minister van Economische Zaken en Klimaat beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De ondervoorzitter van de commissie,
Azarkan
De griffier van de commissie,
Nava

kst-35451-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

1

1
Kan een volledig overzicht worden verschaft van alle coronanoodpakketten en steunmaatregelen die door het kabinet tot nu toe
werden opengesteld voor de Nederlandse economie? Kan daarbij per
deelmaatregel duidelijk worden gemaakt of het om generieke of afgebakende maatregelen gaat, wat de beschikbare budgetten zijn en de mate
waarin deze budgetten werden aangesproken?
Antwoord
In de brief over aanvullende maatregelen die op korte termijn aan uw
Kamer zal worden gezonden zal een overzicht worden opgenomen van
alle coronamaatregelen waartoe het kabinet heeft besloten.
2
Is er een loket waar individuele bedrijven zich kunnen melden voor een
steunaanvraag? Zo nee, hoe voorkomt u dan dat bedrijven met goede
ingangen bij de rijksoverheid makkelijker een steunaanvraag kunnen
doen?
Antwoord
Voor het bedrijfsleven blijven de gangbare kanalen zoals RVO.nl, KvK,
Atradius, Invest-NL en de ROM’s het eerste aanspeekpunt in deze
moeilijke tijden. Slechts in uitzonderlijke gevallen zal het Rijk aanvullend
inspringen wanneer een bedrijf in grote moeilijkheden verkeert. Het gaat
dan bijvoorbeeld om ondernemingen die een cruciale positie in ecosystemen bekleden, een omvangrijke bijdrage aan maatschappelijke
uitdagingen en/of beleidsdoelen leveren of zeer substantiële (regionale)
werkgelegenheidseffecten met zich meebrengen.
3
Hoeveel individuele steunaanvragen lopen er op dit moment?
Antwoord
We zijn continu in gesprek met bedrijven en sectoren (ook voor de
coronacrisis) voor het opvangen van signalen en meedenken bij vraagstukken. Veelal zijn bedrijven geholpen met een verwijzing naar het
generiek instrumentarium en het bijbehorend loket. Wanneer de uitdaging
dermate groot en complex is dat het generieke instrumentarium niet
volstaat kan in uitzonderlijke gevallen overheidssteun aan individuele
bedrijven overwogen worden. Omwille van bedrijfsvertrouwelijkheid en
om de kans van slagen van een oplossing niet negatief te beïnvloeden
doen we geen mededelingen over aard en omvang van dergelijke lopende
steunaanvragen.
4
Kunt u nader uiteenzetten wat de gemiddelde kosten van een internetaansluiting per maand betreffen op Caribisch Nederland?
Antwoord
Op Bonaire zijn twee aanbieders van vast internet actief die zowel via een
koper-, een kabel als een glasvezelverbinding diensten aanbieden. Een
abonnement van 10 Mbit varieert in prijs van 53,50 tot 69 USD, een
abonnement van 20 Mbit varieert van 75,50 USD tot 89 USD. Via glasvezel
is daarnaast vaak een abonnement van 50 Mbit voor 69 USD en een
abonnement van 100 Mbit 89 USD beschikbaar. Op de bovenwindse
eilanden zijn de tarieven hoger. Op Sint Eustatius betaal je voor het
goedkoopste abonnement van 5 Mbit 75,42 USD en voor het duurste
abonnement van 40 Mbit 285 USD. Op Saba is het goedkoopste
abonnement 49 USD voor 1,5 Mbit en 179 USD voor het duurste
abonnement van 12 Mbit. Al deze bedragen zijn exclusief belasting (ABB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

2

5
Op welke wijze wordt geborgd dat de subsidiebijdrage ten behoeve van
internetaansluitingen ook daadwerkelijk aan dat doel wordt besteed?
Antwoord
Het totaalbedrag van de subsidie wordt bepaald op basis van de door de
aanbieder opgegeven actieve vaste internetaansluitingen per maand. De
subsidie wordt uitsluitend verstrekt voor zover de subsidie volledig en
direct ten goede komt van de eindgebruiker van vaste internetaansluitingen. Op de gespecificeerde rekening van een eindgebruiker moet dan
komen te staan dat het om een coronatoeslag vanuit het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat gaat. De subsidieaanvrager zal een
voorschot op het subsidiabele bedrag krijgen. Na afloop van de subsidieperiode wordt op basis van de verantwoording over de inzet van de
middelen het resterende bedrag verrekend.
6
Wordt de regeling eerder stopgezet in het geval de situatie rondom
Corona eerder verbetert dan 31 december, en wat betekent dit voor de
beschikbaar gestelde middelen?
Antwoord
Nee, de regeling zal niet eerder worden stopgezet en loopt tot
31 december 2020. De regeling is een tegemoetkoming aan de economische verliezen en financiële problemen door het coronavirus. Deze zijn
hoofdzakelijk het gevolg van een verlies aan inkomen door vermindering
van economische activiteit op de eilanden. De financiële problemen zullen
niet direct opgelost zijn nadat de situatie rondom het coronavirus is
verbeterd, omdat de verwachting is dat het herstel van economische
activiteit tijd in beslag zal nemen.
7
Hoe monitort het kabinet of aan de randvoorwaarden voor de steun aan
IHC (zoals dat het bedrijf na herstructurering van de schuld levensvatbaar
moet zijn, bevestigd door externe deskundigen) is voldaan (brief van de
Minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 30 april 2020?
Antwoord
Aan de voorwaarden zoals gesteld in de brief over de continuïteit van het
bedrijf IHC1 is reeds voldaan.
8
Wat zijn criteria bij het beoordelen van de noodzakelijke herstructurering
IHC?
Antwoord
Voor de financiële herstructurering was het primaire criterium of dit zou
bijdragen aan de continuïteit van IHC. De bijdrage van de Staat is gericht
op deze continuïteit. De randvoorwaarden van de interventie als geheel
zijn beschreven in de brief over de continuïteit van IHC. Aan deze
voorwaarden is reeds voldaan.
9
Kan het kabinet inzicht geven waarop het is gebaseerd dat dat de Staat in
het meest ongunstige scenario 100 miljoen euro verlies lijdt en het verlies
voor de Staat in het meest gunstige scenario 36 miljoen euro bedraagt
(brief van de Minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 30 april
2020)?
1

De brief heeft nog geen kamerstuknummer. Het kenmerk van de Kamer is 2020Z07703.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

3

Antwoord
Deze bedragen hebben betrekking op lopende exportkredietverzekeringen.
De bedragen die maximaal worden uitgekeerd en de voorwaarden voor
schadevergoeding zijn vastgelegd in de individuele polisvoorwaarden.
Om deze reden kan de maximale schadevergoeding, in dit geval € 167
miljoen, tamelijk precies worden vastgesteld. Mogelijk mee- en tegenvallers bij de schepen waarop de verzekeringen betrekking hebben
bepalen uiteindelijk de daadwerkelijk schade onder de verschillende
polissen. Dit zijn voor een belangrijk deel toekomstige gebeurtenissen die
nog onzeker zijn. Vandaar de bandbreedtes die genoemd zijn.
10
Bij welke instantie kunnen kleine ondernemers te zijner tijd een aanvraag
voor de Klein Krediet Corona garantieregeling (KKC) indienen?
Antwoord
Kleine ondernemers kunnen terecht bij financiers die geaccrediteerd zijn
voor de BMKB-C en de KKC-regeling aanbieden. In elk geval vijf banken
(ABN AMRO, Rabobank, Triodos, Volksbank en ING) hebben toegezegd
deze regeling aan te gaan bieden.
11
Wat is het verschil tussen de KKC en andere regelingen voor klein krediet
zoals Qredits?
Antwoord
Qredits richt zich voornamelijk op starters en kleine ondernemers. Daarbij
is ook expliciet aandacht voor coaching van de bedrijven. De KKC-regeling
is bedoeld voor bedrijven die op of voor 1 januari 2019 ingeschreven
stonden bij de Kamer van Koophandel. Daardoor kunnen niet alle starters
kwalificeren voor de KKC-regeling. Ook geldt dat coaching geen onderdeel
is van de regeling.
12
Waarom is gekozen voor een kasbuffer van 164 miljoen voor eventuele
verliezen? Waar is dat op gebaseerd?
Antwoord
De inschatting is dat met de Klein Krediet Corona-garantieregeling € 750
miljoen aan krediet wordt verstrekt waarvoor de overheid 95% garant
staat (€ 713 miljoen). Er wordt rekening gehouden met een schadepercentage van maximaal 25%. Na aftrek van een eenmalige premieopbrengst van 2% is derhalve een kasbuffer van € 164 miljoen benodigd.
13
Wat wordt precies verstaan onder een «gezond» bedrijf als voorwaarde
voor KKC (zie brief van de Minister van Economische Zaken en Klimaat
d.d. 7 mei 2020)?
Antwoord
In de regeling wordt onder een gezond bedrijf verstaan dat een bedrijf in
2019 winst heeft gemaakt. Als alternatief kan een financier ook kiezen om
te kijken of een bedrijf gemiddeld genomen over de afgelopen drie jaar
winst heeft gemaakt.
14
Waarom is gekozen om het plafond van de KKC op € 50.000 te stellen en
niet hoger?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

4

Er is voor gekozen om het plafond van de KKC op € 50.000 te stellen
omdat daarboven er reeds andere regelingen beschikbaar zijn. Hierbij valt
bijvoorbeeld te denken aan het recent opgestarte Programma Coronaoverbruggingslening (COL), primair gericht op de verschaffing van
overbruggingskrediet vanaf € 50.000 aan bedrijven zonder een bancaire
kredietrelatie, waaronder start- en scale-ups. De KKC-garantieregeling is in
het leven geroepen om aanvullend op de bestaande regelingen liquiditeit
beschikbaar te stellen voor kleinere ondernemingen die een financieringsbehoefte hebben tussen € 10.000 en € 50.000.
15
Waar kunnen kleine mkb’ers terecht voor leningen boven de € 50.000?
Antwoord
Hiervoor zijn verschillende regelingen beschikbaar.
Zo zijn er de borgstelling midden- en kleinbedrijf (BMKB) en de Garantie
Ondernemingsfinanciering regeling (GO). Naast deze regelingen verschaft
het kabinet financiële ondersteuning aan andere initiatieven; te denken
valt aan de tijdelijke crisismaatregel van Qredits dat bedoeld is voor uitstel
tot aflossing met rentekorting en overbruggingskredieten met rentekorting gedurende zes maanden en het recent opgestarte Programma
Corona-overbruggingslening (COL) voor financiering vanaf € 50.000.
Daarnaast biedt Qredits niet corona-gerelateerde financiering aan tot
€ 250.000.
16
Waar kunnen kleine mkb’ers terecht voor leningen onder de € 10.000?
Antwoord
Qredits verschaft ook financiering onder de € 10.000. Ondernemers
kunnen hiernaast ook terecht bij de markt. Voor dergelijke bedragen zijn
ook crowdfunding of naasten mogelijke opties.
17
Waarom is er gekozen om naast de jaarlijkse kosten ook een eenmalige
premie van 2% in rekening te brengen?
Antwoord
Er is voor een eenmalige premie van 2% gekozen om het risico dat de
Staat loopt te beheersen. Met de eenmalige premie wordt voor de
garantiestelling door de Staat een kleine vergoeding gevraagd, en wordt
deze niet gratis verstrekt. Dit zal echter het geschatte verlies niet gaan
dekken.
18
Hoe worden administratieve lasten voor kleine mkb’ers bij het aanvragen
van KKC voorkomen?
Antwoord
Financiers zullen voor deze regeling een (al dan niet gedeeltelijk) digitaal
kredietbeoordelingsproces opzetten. Uitgangspunten daarbij zijn snelle
kredietbeoordeling en verantwoorde kredietverlening. De snelheid van de
kredietbeoordeling zorgt ervoor dat de betreffende ondernemers snel
weten of zij in aanmerking komen voor het krediet.
19
Kan het zo zijn dat banken voor kleine leningen die onder de KKC vallen
alsnog aanvullende voorwaarden stellen?
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

5

Kan worden voorkomen dat banken aanvullende voorwaarden stellen
voor kleine leningen onder de KKC regeling vallen?
Antwoord vraag 19 en 20
Er kunnen geen zwaardere voorwaarden worden gesteld op het gebied
van kosten die de financiers kunnen doorrekenen en de eenmalige
premie. Deze liggen vast op respectievelijk maximaal 4% en eenmalig 2%.
Daarnaast worden er afspraken gemaakt over welke bedrijven wel of niet
toegelaten worden, zoals. Wel is het zo dat bedrijven door een kredietbeoordelingsproces zullen moeten. Dit vullen banken naar eigen inzicht in
waarbij verantwoorde kredietverlening een uitgangspunt is.
21
Zijn er andere bedrijven (wel of niet vergelijkbaar met Royal IHC) die een
financiële afhankelijkheid kennen waarmee het kabinet in gesprek is? Zo ja
hoeveel bedrijven?
Antwoord
De portefeuille van de exportkredietverzekering bedraagt circa € 16
miljard. Het uitkeren van schades, het nemen van schade-beperkende
maatregelen en het treffen van incassomaatregelen maakt een standaardonderdeel uit van het werk van de Staat als verzekeraar, uitgevoerd door
Atradius DSB. Wat IHC bijzonder maakt is de omvang van de bedragen die
vanuit de exportkredietverzekering op het spel staan, de ernst van de
situatie, de complexiteit in relatie tot het aantal betrokken partijen, de
werkgelegenheidsaspecten en het sectorale belang van IHC. Dit komt bij
de exportkredietverzekering weinig voor en speelt momenteel ook niet bij
andere bedrijven.
22
Het afwegingskader voor steun aan individuele bedrijven ziet toe op
proces verstrekking van krediet. Op welke manier is geborgd en wordt
gemonitord op gemaakte afspraken? Hoe ziet het risicomanagement er uit
en hoe wordt de verstrekte steun beheerd?
Antwoord
Bij steunverlening aan individueel bedrijf zijn verschillende steunvormen
mogelijk, zoals het verstrekken van een garantie, lening, kapitaalstorting
of een combinatie hiervan. Voor het realiseren van de steun zal hetzij via
de procedures van de Comptabiliteitswet, hetzij via bijvoorbeeld de
Kaderwet EZK- en LNV-subsidies of de Kaderwet subsidies I&M, de
benodigde grondslag worden gevonden om tot het sluiten van de
transactie over te kunnen gaan. Afhankelijk van welke Minister volgens
zijn portefeuille verantwoordelijk is voor de desbetreffende sector, zal de
transactie primair door deze Minister worden uitgevoerd. Monitoring,
risicomanagement en beheer van steun zal conform de daarvoor
gebruikelijke kaders geschieden en hangt daarmee af van de steunvorm
en de gekozen grondslag.
23
Wat is de toegevoegde waarde van dit bedrijf aan de Nederlandse
economie? Wat is het toekomstperspectief?
Antwoord
De Nederlandse maritieme maakindustrie is goed voor ruim 50.000 banen
en een toegevoegde waarde van meer dan € 7,5 miljard (bron: Maritieme
Monitor 2019). IHC is in meerdere marktsegmenten toonaangevend op
basis van hoogwaardige technologie en expertise en is als system
integrator van grote betekenis voor het gehele maritieme cluster. De
betrokkenheid van het industrieconsortium bij de herfinanciering van IHC

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

6

onderstreept de betekenis van IHC voor de markt en maakt duidelijk dat er
vertrouwen is in de continuïteit van de onderneming.
24
Kan de Minister een tijdpad geven met daarin wanneer de strategie,
waarmee IHC terugkeert naar zijn sterke basis, te verwachten valt en
wanneer IHC is teruggekeerd naar zijn sterke basis (zie brief van de
Minister van Economische Zaken en Klimaat d.d. 30 april 2020)?
Antwoord
Op de inhoud van de strategie van de onderneming kan ik vanwege
bedrijfsvertrouwelijkheid niet nader ingaan.
25
Kan een tijdpad worden gegeven met daarin wanneer die schepen
worden afgebouwd en geleverd, en wanneer IHC naar verwachting weer
op een financieel duurzaam businessmodel zit (brief van de Minister van
Economische Zaken en Klimaat d.d. 30 april 2020)?
Antwoord
De afspraken over de aflevering van schepen zijn onderdeel van de
commerciële overeenkomsten tussen IHC met haar klanten. Deze
overeenkomsten zijn bedrijfsvertrouwelijk en ik kan hier dus geen nadere
toelichting op geven.
26
Kan op een later moment zich nog additionele schade voordoen
(voorlopig een maximale schade van € 167 miljoen uit te keren op het
bedrag van € 395 miljoen aan exportkredietverzekeringen) of is dat met
deze IHC-deal uitgesloten?
Antwoord
De genoemde schadebedragen zijn onderdeel van de afspraken gericht op
de continuïteit van de onderneming. Mocht de situatie zich onverhoopt
anders ontwikkelen dan nu voorzien dan zijn additionele schades niet uit
te sluiten.
27
Met verwijzing naar de brief over de continuïteit van het bedrijf Royal IHC
d.d. 30 april waarin wordt aangegeven dat in het meest ongunstige
scenario € 100 miljoen aan schade resteert, omdat € 67 miljoen gerecupereerd wordt, kan worden uitgelegd hoe dit werkt, hoe zeker dat is en
waarom er initieel toch een hoger bedrag (€ 167 miljoen) wordt
uitgekeerd?
Antwoord
In de kern dekt de Staat met de exportkredietverzekering, via uitvoerder
Atradius DSB, risico’s af die verband houden met de export van kapitaalgoederen en aannemerijwerken in het buitenland. De maritieme sector
maakt hiervan veelvuldig gebruik. Als een schip wordt gebouwd worden
door de huisbanken van de exporteur werkkapitaal verstrekt en garanties
gesteld (bijvoorbeeld een aanbetalingsgarantie). Dit legt een beslag op de
kredietruimte van de exporteur. De banken kunnen de risico’s die hiermee
samenhangen afdekken bij de exportkredietverzekering, tegen betaling
van een premie. De Staat als verzekeraar verstrekt hiervoor een verzekeringspolis waarin onder andere staat beschreven op welk bedrag de
verzekerde maximaal recht heeft. Dit wordt de maximale schadevergoeding genoemd en in dit geval bedraagt deze € 167 miljoen. Omdat de
schepen waarover het hier gaat nog niet zijn opgeleverd is nog niet zeker
hoe hoog de schade precies zal worden. Dit hangt af van de mee- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

7

tegenvallers die zich nog zullen voordoen, vandaar de bandbreedte.
Mocht de Staat in het slechtste geval moeten overgaan tot het uitkeren
van de volledige € 167 miljoen, dan is afgesproken dat hiervan bij ruim
voldoende kasmiddelen uiteindelijk maar € 67 miljoen op IHC verhaald
kan worden, omdat de continuïteit van IHC anders langs deze weg
wederom in gevaar zou komen. Dan zou de definitieve schade dus € 100
miljoen bedragen. In de komende periode zal zich dit verder ontvouwen
en ontstaat het definitieve beeld. Schades worden overigens verantwoord
in hoofdstuk IX van de Rijksbegroting.
28
Hoe wordt de verwachting dat het overbruggingskrediet plus vergoeding
door IHC wordt terugbetaald in de begroting verwerkt?
Antwoord
Aangezien het moment van terugbetaling op dit moment nog niet
vaststaat, is de ontvangst nog niet geraamd op de begroting. Indien bij 2e
suppletoire begroting dit najaar het moment van terugbetalen duidelijk is,
zal de terugbetaling als generale ontvangst worden geraamd in de
EZK-begroting. De vergoeding van € 5 miljoen die zal worden ontvangen,
wordt omgezet in een achtergestelde lening. Deze wordt pari passu
terugbetaald over meerdere jaren afhankelijk van het financiële resultaat
van IHC. Deze ontvangsten zullen pas worden geraamd als de vergoeding
daadwerkelijk is gerealiseerd en er meer duidelijkheid bestaat over het
moment van terugbetalen.
29
Wat kan gezegd worden over het toekomstperspectief dat nu is verschaft,
gezien Royal IHC het al enige jaren moeilijk had, zo blijkt uit de jaarrekeningen? Hoe lang heeft het bedrijf om orde op zaken te stellen?
Antwoord
De herstructurering van de schuld, het commitment van nieuwe financiers, de versterking van de governance en een nieuw business plan
geven vertrouwen voor de toekomst. Op de inhoud van het business plan
kan vanwege bedrijfsvertrouwelijkheid niet nader worden ingegaan.
30
Wat zijn de financiële risico’s voor de Staat, mocht Royal IHC op een later
moment alsnog failliet gaan?
Antwoord
De bijdrage van de Staat is gericht op de continuïteit van IHC. De hoogte
van de financiële risico’s voor de Staat van een onverhoopt faillissement
zijn sterk afhankelijk van het moment waarop en de omstandigheden
waaronder dat zou plaatsvinden.
31
Zijn er meer bedrijven als Royal IHC waarmee de Staat, o.a. via diverse
substantiële garantieregelingen, grote financiële afhankelijkheden kent?
Bent u bereid de Tweede Kamer hier meer inzicht in te verschaffen, mede
vanwege de risico’s voor de Rijksbegroting?
Antwoord
Over individuele posities van bedrijven die gebruik maken van de
exportkredietverzekering worden in principe geen mededelingen gedaan.
De bedragen die bij deze faciliteit uitstaan in het geval van IHC komen bij
Nederlandse exporteurs echter niet veel voor. Bij de exportkredietverzekering wordt een strikt risicobeleid gehanteerd om de risico’s voor de
Rijksbegroting te beheersen en om te voldoen aan de internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

8

verplichting om tenminste op kostendekkende basis te opereren. De
exportkredietverzekering is momenteel ruimschoots kostendekkend.
32
Is het kabinetsbeleid om bij elke substantiële verliesdeclaratie op een
garantieregeling de Tweede Kamer te informeren, zoals nu bij Royal IHC?
Antwoord
De brief ziet op de gehele bijdrage van de Staat aan de herfinanciering
van IHC en deze behelst meer dan een substantiële verliesdeclaratie.
33
Hoeveel individuele steunaanvragen lopen er op dit moment? Heeft u de
afgelopen periode ook steunaanvragen geweigerd?
Antwoord
We zijn continue in gesprek met bedrijven en sectoren (ook voor de
coronacrisis) voor het opvangen van signalen en meedenken bij vraagstukken. Veelal zijn bedrijven geholpen met een verwijzing naar het
generiek instrumentarium en het bijbehorend loket. Wanneer de uitdaging
dermate groot en complex is dat het generieke instrumentarium niet
volstaat kan in uitzonderlijke gevallen overheidssteun aan individuele
bedrijven overwogen worden, zie het afwegingskader bij de brief van
1 mei jl. over steun aan individuele bedrijven. In de meeste gevallen
waarbij een maatwerkoplossing van het Rijk gevraagd wordt is er
onvoldoende legitimatie voor aanvullende steun. Omwille van bedrijfsvertrouwelijkheid en om de kans van slagen van een oplossing niet negatief
te beïnvloeden doen we geen mededelingen over aard en omvang van
steunaanvragen waarbij het Rijk momenteel wel bij betrokken is.
34
Aangezien het afwegingskader voor steun aan individuele bedrijven met
name ingaat op het proces van verstrekking, welk afwegingskader
hanteert u voor monitoring, risico-management en beheer van de
verstrekte steun?
Antwoord
Bij steunverlening aan individueel bedrijf zijn verschillende steunvormen
mogelijk, zoals het verstrekken van een garantie, lening, kapitaalstorting
of een combinatie hiervan. Voor het realiseren van de steun zal hetzij via
de procedures van de Comptabiliteitswet, hetzij via bijvoorbeeld de
Kaderwet EZK- en LNV-subsidies of de Kaderwet subsidies I&M, de
benodigde grondslag worden gevonden om tot het sluiten van de
transactie over te kunnen gaan. Afhankelijk van welke Minister volgens
zijn portefeuille verantwoordelijk is voor de desbetreffende sector, zal de
transactie primair door deze Minister worden uitgevoerd. Monitoring,
risicomanagement en beheer van steun zal conform de daarvoor
gebruikelijke kaders geschieden en hangt daarmee af van de steunvorm
en de gekozen grondslag.
35
Is er al een indicatie hoe de Europese Commissie tegen de KKC aankijkt?
Wanneer wordt het antwoord verwacht?
Antwoord
Nee, dat is er op dit moment nog niet. Wel is er bij het opstellen van de
regeling rekening gehouden met het tijdelijke staatsteunkader COVID-19
van de Europese Commissie. De verwachting is dat het antwoord van de
Commissie, na aanmelding van de regeling, binnen enkele dagen of in elk
geval binnen twee weken zal komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

9

36
Wanneer denkt u dat het loket voor de KKC open gaat?
Antwoord
De insteek is dit zo snel als mogelijk te doen. Echter hiervoor ben ik ook
afhankelijk van de goedkeuring door de Europese Commissie in het kader
van staatsteun. De regeling kan pas van start gaan wanneer de Europese
Commissie de regeling heeft goedgekeurd. Zodra meer bekend is over de
exacte datum, zal ik hier bij u op terugkomen.
37
Is RVO de beoogde uitvoerder van KKC? Welke uitvoeringskosten
verwacht u te maken voor deze garantieregeling? Zijn die bijvoorbeeld
vergelijkbaar met die van de BMKB?
Antwoord
Ja, RVO.nl is de beoogde uitvoerder van de KKC. Er is nog geen
berekening gemaakt voor de uitvoeringskosten omdat de regeling eerst
moet worden uitgewerkt en goedgekeurd door de Europese Commissie.
Wel is de verwachting dat deze lager zullen uitvallen dan bij de BMKB
omdat er gewerkt wordt met een portefeuillemodel.
38
Kan nader worden gespecificeerd welke doelgroep de KKC is bedoeld?
Staat de regeling bijvoorbeeld open voor zzp’ers?
Antwoord
De regeling is bedoeld voor mkb-bedrijven met een financieringsbehoefte
tot € 50.000. Daarnaast moeten deze bedrijven in de kern gezond zijn
geweest voor de crisis, met terugbetaalcapaciteit. De regeling is toegankelijk voor alle bedrijven die hier aan voldoen.
39
Kunt u aangeven hoe de KKC zich verhoudt ten opzichte van het werk dat
Qredits doet? Waar zitten de belangrijkste verschillen?
Antwoord
Qredits richt zich voornamelijk op starters en kleine ondernemers. Daarbij
is ook expliciet aandacht voor coaching van de bedrijven. De KKC-regeling
is bedoeld voor bedrijven die op of voor 1 januari 2019 ingeschreven
stonden bij de Kamer van Koophandel. Daardoor kunnen niet alle starters
kwalificeren voor de KKC-regeling. Ook geldt dat coaching geen onderdeel
is van de regeling.
40
Kan nader worden gemotiveerd in hoeverre de KKC specifiek samenhangt
met de coronacrisis, gezien het knelpunt van relatief hoge behandelkosten
bij kleine kredieten (en daarmee het beperkte aanbod hiervan) van voor de
Coronacrisis dateert mogelijk ook daarna zich zal blijven voordoen?
Antwoord
Het is inderdaad een gegeven dat er relatief hoge behandelkosten zijn bij
kleine kredieten. De regeling is echter specifiek bedoeld voor in de kern
gezonde bedrijven die als gevolg van de coronaproblematiek in
moeilijkere omstandigheden zijn terechtgekomen. Door deze omstandigheden hebben zij liquiditeit nodig waar dit normaliter niet het geval zou
zijn geweest. Daarvoor kan deze regeling met relatief gunstige
voorwaarden worden gebruikt.
41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

10

Welke voorwaarden stelt het kabinet voor steun aan Royal IHC maar ook
aan andere bedrijven die om specifieke steun vragen?
Antwoord
In de brief van 30 april jl. over de continuïteit van IHC2 zijn de
voorwaarden toegelicht die aan de interventie van de Staat zijn
verbonden. In de brief van 1 mei jl. inzake steun aan individuele
bedrijven3 is aangegeven wat de afwegingen en voorwaarden zijn van het
kabinet om in uitzonderlijke gevallen steun aan inherent gezonde
bedrijven te geven.
42
Stelt het kabinet voorwaarden aan Royal IHC en andere bedrijven die om
specifieke steun vragen die gericht zijn op groen herstel en groene
investeringen?
Antwoord
Het kabinet vindt dat alle bedrijven zich moeten houden aan de gangbare
normen rond maatschappelijk verantwoord ondernemen en het kabinetsbeleid omtrent duurzaamheid. Dit geldt niet alleen voor bedrijven die
steun ontvangen. Daarbij komt dat in Nederland het overgrote deel van de
bedrijven zich bewust is van de eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid. Daar waar de steun aantrekkelijke mogelijkheden biedt om grote
stappen te maken, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid,
werkgelegenheid of opleidingsplekken, kunnen hierover aanvullende
afspraken worden gemaakt. Zoals ook in het afwegingskader staat
aangegeven vergt het maatwerk. Per geval zullen we bekijken wat
verstandig is en ons doel versterkt; het veiligstellen van de continuïteit
van de onderneming en van banen. In het geval van IHC zijn de technologie en producten van belang om duurzame investeringen, zoals de
aanleg van windparken op zee en pijpleidingen, mogelijk te maken. Ook
door de ontwikkeling van duurzame oplossingen zoals door LNG
aangedreven baggerschepen draagt IHC bij aan de verduurzaming. Voor
IHC zelf zijn de mogelijkheden om zelf groene investeringen te doen
relatief beperkt.
43
In hoeverre is in beeld of financiële instellingen ook zonder de garantstelling door KKC tot kleine financieringen aan bedrijven overgaan?
Antwoord
Voor financiële instellingen die geen garantstelling hebben zoals in de
KKC is het lastig om tot financiering van soortgelijke kredieten over te
gaan. Allereerst zijn de handelingskosten in verhouding tot het krediet
hoog. Daarnaast is de doelgroep van deze regeling ook kwetsbaar. Dit
maakt financiële instellingen terughoudend met het verstrekken van
kredieten zonder garantstelling.
44
In hoeverre is de verwachting dat ook niet-bancaire geaccrediteerde
financiers leningen gaan verstrekken onder het KKC?
Antwoord
Dat is vooralsnog lastig in te schatten. Wel is er na de aankondiging al
enige interesse getoond vanuit niet-bancaire financiers.
45
2
3

De brief heeft nog geen kamerstuknummer. Het kenmerk van de Kamer is 2020Z07703.
De brief heeft nog geen kamerstuknummer. Het kenmerk van de Kamer is 2020Z07878

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

11

Onder welke (aanvullende) voorwaarden mogen ook niet-bancaire
geaccrediteerde financiers leningen onder het KKC verstrekken?
Antwoord
Afgesproken is dat niet-bancaire financiers die zijn geaccrediteerd voor de
BMKB-C ook de KKC mogen verstrekken. Hiervoor kunnen zij zich ook
versneld voor laten accrediteren.
46
Op basis waarvan is de verwachting gebaseerd dat banken die terughoudend zijn leningen te verstrekken onder de BMKB-C dit wel onder de
KKC zullen doen?
Antwoord
De verwachting is dat banken minder terughoudend zijn met het
verstrekken onder de KKC omdat het garantiepercentage hoger is. Vijf
banken hebben al aangegeven dat zij leningen met de KKC-regeling aan
willen bieden.
47
Wat zijn de geraamde opbrengsten van de 2% overheidspremie bij
leningen onder de KKC?
Antwoord
Er wordt een premie gerekend van eenmalig 2%. Bij een benutting van
€ 750 miljoen, waarvan 95% garant wordt gesteld, resulteert dit in een
verwacht ontvangst van € 14 miljoen. Dit bedrag dient naast de aangelegde kasbuffer van € 164 miljoen als dekking voor de eventuele
verliesdeclaraties.
48
Waarom is er bij de KKC niet, zoals bijvoorbeeld bij de garantieregeling
leverancierskrediet, ervoor gekozen om de regeling eerst in de Kamer te
behandelen voordat deze wordt uitgevoerd?
Antwoord
Door de coronacrisis ontstaat voor veel kleine ondernemers een directe
liquiditeitsbehoefte. Om te voorkomen dat kleine ondernemers voor de
liquiditeit niet bij financiers terecht kunnen werd, additioneel aan BMKB-C
en mede op initiatief van de banken, de Klein Krediet Corona garantieregeling (KKC) uitgewerkt. Gelet op de snelheid waarmee het krediet
beschikbaar moet komen voor ondernemers om de eerste nood te lenigen
en faillissementen te voorkomen stelt het kabinet alles in het werk om de
regeling snel in uitvoering te hebben.
49
Kunt u nader onderbouwen waarom artikel 2.27, tweede lid van de
Comptabiliteitswet hier van toepassing is en vanwege welke specifieke
redenen het in het belang van het Rijk is dat deze regelgeving zonder
goedkeuring door beide Kamers wordt uitgevoerd?
Antwoord
In het kader van de coronacrisis is het van groot belang dat ondernemers
snel de beschikking krijgen over de noodzakelijke liquiditeit. Waar
mogelijk ondersteunt het kabinet dit door middel van garantieregelingen.
Om te voorkomen dat kleine ondernemers voor de liquiditeit niet bij
financiers terecht zou kunnen, wordt mede op initiatief van de banken de
Klein Krediet Corona garantieregeling (KKC) uitgewerkt. Gelet op de
snelheid waarmee het krediet beschikbaar moet komen voor ondernemers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

12

om de eerste nood te lenigen en faillissementen te voorkomen stelt het
kabinet alles in het werk om de regeling snel in uitvoering te hebben.
Artikel 2.27, tweede lid is van toepassing als het kabinet van mening is dat
uitvoering van het nieuwe beleid, het verstrekken van de noodzakelijke
liquiditeit aan de kleine ondernemers, niet kan wachten tot de formele
autorisatie van de suppletoire begroting door beide Kamers der
Staten-Generaal.
50
Wat betekent de handelwijze met verwijzing naar de Comptabiliteitswet en
het gegeven dat de inwerkingtreding en vormgeving van deze regeling
afhankelijk zijn van goedkeuring van de Europese Commissie voor het
budgetrecht van de Kamer, en wat zijn hierdoor de gevolgen van een
eventuele afwijzing van deze incidentele suppletoire begroting door de
Kamer?
Antwoord
De regeling zal pas worden gepubliceerd en opengesteld na goedkeuring
door de Europese Commissie. De Kamer heeft conform het budgetrecht
altijd het recht (suppletoire) begrotingen aan te nemen of af te wijzen.
Indien de Kamer de incidentele suppletoire begroting afwijst is er geen
wettelijk basis in de begrotingswet voor de aangekondigde maatregelen.
De maatregelen zullen dan niet tot stand worden gebracht of de
uitvoering zal worden gestaakt.
51
Op basis waarvan is gekozen voor een grenswaarde in de omzet van
€ 50.000 om in aanmerking te komen voor een garantieregeling onder het
KKC?
Antwoord
Deze grenswaarde is opgenomen omdat een dergelijke omzet toont dat
bedrijven van voldoende omvang zijn om dergelijke leningen aan te gaan.
Het staat financiers echter vrij om kredieten toch te verstrekken aan
ondernemingen die minder dan € 50.000 omzet hebben.
52
Op welke wijze is de KKC aanvullend aan de reeds genomen maatregelen,
zoals de BMKB-C, de GO en de dienstverlening van Qredits?
Antwoord
De KKC is aanvullend omdat het voorziet in kleinere kredieten dan
genoemde regelingen. Er is voor gekozen om het plafond van de KKC op
€ 50.000 te stellen omdat daarboven er reeds andere regelingen
beschikbaar zijn. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan het recent
opgestarte Programma Corona-Overbruggings Lening (COL), primair
gericht op de verschaffing van overbruggingskrediet vanaf € 50.000 aan
bedrijven zonder een bancaire kredietrelatie, waaronder start- en
scale-ups. De KKC-garantieregeling is in het leven geroepen om
aanvullend op de bestaande regelingen liquiditeit beschikbaar te stellen
voor kleinere ondernemingen die een financieringsbehoefte hebben
tussen € 10.000 en € 50.000 te helpen.
53
Hoe verhoudt het garantiepercentage van 95% in de KKC zich tot de
maximale garantstelling van 90% in artikel 25, lid d, onderdeel i, van het
tijdelijke EC-kader voor staatssteun?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

13

In de Tijdelijke Kaderregeling inzake staatssteun ter ondersteuning van de
economie vanwege de huidige COVID-19-uitbraak zijn verschillende
tijdelijke mogelijkheden opgenomen waaronder steun kan worden
verleend die de Commissie als verenigbaar met de interne markt zal
beschouwen op basis van artikel 107, derde lid, onder b, VWEU, mits aan
de voorwaarden is voldaan.
De maximale garantstelling van 90% is terug te vinden in punt 25, lid f,
onderdeel i, van het tijdelijke EC-kader voor staatssteun en valt onder de
titel 3.2, getiteld «Steun in de vorm van garanties».
Voorzien is dat het KKC genotificeerd wordt onder titel 3.1, getiteld «Steun
in de vorm van subsidies, terugbetaalbare voorschotten of belastingvoordelen». In punt 22, onder a van deze titel is te lezen dat deze steun onder
andere mag worden toegekend in de vorm van garanties. De voorwaarde
dat de maximale garantstelling 90% van de hoofdsom van de lening mag
bedragen is niet opgenomen als voorwaarde in deze titel.
54
Kan in een tabel de verschillen tussen de voorwaarden voor de TOGS in
het Caribische deel van het Koninkrijk ten opzichte van Europees
Nederland worden uiteengezet?
Antwoord

Doelgroep en voorwaarden

Hoogte tegemoetkoming
Uitvoerende instantie

Periode

Beleidsregel tegemoetkoming
ondernemers getroffen
sectoren COVID-19 (Europees
NL)

Beleidsregel tegemoetkoming
getroffen ondernemers
COVID-19 BES (Caribisch NL)

– Ondernemingen die op
15 maart 2020 stonden
ingeschreven in het handelsregister;
– onder een aangewezen
hoofdactiviteit met de daarbij
behorende code van de
Standaard Bedrijfsindeling;
– die € 4.000 aan omzetverlies
en € 4.000 aan vaste lasten
verwachten
€ 4.000
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland

– Ondernemingen die op
13 maart 2020 bekend waren bij
de Belastingdienst Caribisch
Nederland als actieve onderneming;
– die $ 4.400 aan omzetverlies
en $ 4.400 aan vaste lasten
verwachten

16 maart 2020 – 15 juni 2020

$ 4.400
Unit Sociale Zaken en Werkgelegenheid van de Rijksdienst
Caribisch Nederland
13 maart 2020 – 12 juni 2020

55
Op basis waarvan komt de schatting tot stand dat 2.250 bedrijven in het
Caribische deel van het Koninkrijk van de TOGS gebruik zullen maken?
Antwoord
Volgens de gegevens van de Belastingdienst Caribisch Nederland zijn er
op de eilanden ongeveer 3.000 ondernemingen actief. De verwachting is
dat, net als in Europees Nederland, 75% van deze ondernemingen een
aanvraag zal doen.
56
Hoeveel bedrijven hebben momenteel in het Caribische deel van het
Koninkrijk een aanvraag gedaan voor de TOGS?
Antwoord
Op 11 mei 2020 waren er in totaal 560 aanvragen gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

14

57
Gelden voor IHC dezelfde voorwaarden op het gebied van bezoldiging en
beloning als voor andere bedrijven die financiële steun hebben ontvangen
ten tijde van corona?
Antwoord
De huidige CEO vertrekt zonder transitievergoeding en er worden dit jaar
geen bonussen en geen dividend uitgekeerd. Dit is in lijn met het
uitgangspunt dat bij overheidssteun wederkerigheid zal worden verwacht,
zoals geschetst in het afwegingskader dat als bijlage is meegezonden bij
de brief van 1 mei jl. inzake steun aan individuele bedrijven. Dit
uitgangspunt wordt eveneens toegepast bij andere individuele bedrijvencasussen waarbij specifieke financiële overheidssteun overwogen wordt.
58
Op welke wijze dragen naast het Rijk ook private financiers mee aan de
financiële ondersteuning van IHC?
Antwoord
Vanwege bedrijfsgevoeligheid van de informatie kan niet op alle financiële
details, voor zover deze andere partijen dan de Staat raken, worden
ingaan. Indien gewenst kan voor uw Kamer nog vertrouwelijk een nadere
technische briefing worden verzorgd.
59
In hoeverre worden de problemen voor Royal IHC verklaard door Corona
en liggen daar geen andere oorzaken aan ten grondslag?
Antwoord
De problemen bij Royal IHC zijn ontstaan voor het uitbreken van het
coronavirus. De mondiale concurrentie in de scheepsbouw is al jaren
hevig. Hierdoor zijn marges op individuele schepen in de regel relatief
gering. IHC onderscheidt zich van de internationale concurrentie door de
productie van technisch zeer hoogwaardige en innovatieve schepen. De
grote complexiteit en het vereiste maatwerk kan zowel technisch als
juridisch tot tegenvallers leiden die qua bedragen al snel kunnen oplopen.
IHC is met name door verlies op een aantal complexe megaprojecten in
de problemen geraakt.
60
Waarop zijn de verwachtingen gebaseerd dat na de corona-crisis het
aantal orders voor Royal IHC zich weer hersteld?
Antwoord
De marktkennis van IHC en de industriepartners vormt de basis voor het
nieuwe business plan. Het business plan en de strategie zijn namens de
Staat gevalideerd door een externe consultant.
61
Zijn er enkel bedrijfseconomische criteria verbonden aan het in
aanmerking komen van Royal IHC voor de overbruggingsfaciliteit of dient
Royal IHC ook aan andere criteria te voldoen? Zo ja, welke?
Antwoord
Aan de inspanning van de Staat voor IHC ligt een combinatie van redenen
ten grondslag die het bedrijfseconomische belang overstijgen. De
voorwaarden die daaraan verbonden zijn, zien primair op het bedrijfseconomisch versterken van de onderneming om de beoogde continuïteit
mogelijk te maken. Daarnaast zijn ook voorwaarden gesteld om de
uitkering van bonussen en dividend te beperken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

15

62
Bestaan er afspraken omtrent dividenden, bonussen en inlevering van
salarissen voor topbestuurders en managers van Royal IHC om in
aanmerking te komen voor de overbruggingsfaciliteit?
Antwoord
De huidige CEO vertrekt zonder transitievergoeding en er worden dit jaar
geen bonussen en geen dividend uitgekeerd.
63
Zijn alle ondernemers die in aanmerking komen voor de TOGS op
Bonaire, Saba en St. Eustatius verplicht om hun activiteiten te staken?
Antwoord
Nee. Alle ondernemers die $ 4.400 aan omzetverlies en $ 4.400 aan vaste
lasten verwachten komen in aanmerking voor de regeling. Een verplichte
staking van activiteiten is geen voorwaarde om in aanmerking te komen,
gelijk aan de TOGS voor Europees Nederland. Hoewel niet alle ondernemingen verplicht zijn hun activiteiten te staken, heeft de sluiting van het
luchtruim en daarmee het wegvallen van het toerisme ertoe geleid dat de
economieën op de eilanden nagenoeg stil is komen te liggen.
64
Hoeveel personen zijn werkzaam bij IHC en wat zijn de verwachtingen
rondom baanbehoud ten gevolge van de steun aan IHC?
Antwoord
Bij IHC werken ongeveer 3.000 mensen en het bedrijf maakt gebruik van
veel toeleveranciers, waar – met name in het mkb – ook enkele duizenden
banen mede afhankelijk zijn van IHC. Hoewel de herfinanciering van IHC
gericht is op de continuïteit van de onderneming is enig banenverlies
waarschijnlijk niet te vermijden.
65
Op welke wijze prikkelt deze TOGS dat ondernemers op Bonaire, Saba en
St. Eustatius hun werk toch kunnen uitvoeren met inachtneming van de
RIVM-richtlijnen zoals hygiëne maatregelen en social distancing?
Antwoord
Deze regeling is bedoeld om de vaste lasten van ondernemingen die
omzetverlies lijden te compenseren. De regeling dekt dan ook slechts (een
deel van) de vaste lasten, en ziet niet op overige kosten die ondernemers
hebben. Omdat ondernemers niet kunnen overleven met uitsluitend de
compensatie voor vaste lasten, zullen zij geprikkeld blijven om hun werk
toch te kunnen uitvoeren, uiteraard met inachtneming van de
RIVM-richtlijnen zoals hygiëne maatregelen en social distancing.
66
Waarop is het bedrag van 9 miljoen euro gebaseerd voor de TOGS?
Antwoord
Het bedrag van € 9 miljoen is gebaseerd op de aanname dat 75 procent
van de 3.000 (= 2.250) bij de belastingdienst bekende actieve ondernemingen een aanvraag doet en in aanmerking komt voor de tegemoetkoming van $ 4.400 (€ 4.000). 2.250 x € 4.000 = € 9.000.000.
67
Zijn er voor de bedrijfsspecifieke steun voor IHC ook bedrijfsspecifieke
voorwaarden opgesteld naast de voorwaarden voor bonussen en
aandelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

16

Antwoord
Voor de bijdrage van de Staat aan de herfinanciering van IHC zijn als
randvoorwaarden gehanteerd: een vergelijkbare inspanning van de
private partijen die bij IHC betrokken zijn, versterking van de governance,
zittende bestuursleden en aandeelhouders mogen geen voordeel hebben
bij de overheidsinterventie en er dienden nieuwe financiers toe te treden
om de balans te versterken en het draagvlak te vergroten.
68
Op welke wijze wordt voorkomen dat er misbruik gemaakt wordt van
TOGS?
Antwoord
In Nederland: In de aanvraagprocedure voor de TOGS worden aanvragers
aan de voorkant erop gewezen dat hun verklaring achteraf gecontroleerd
wordt en dat (aanvullend) bewijsmateriaal door de Minister (i.c. RVO.nl)
kan worden opgevraagd, waaronder een kopie van de aangiftes omzetbelasting 2019 en/of 2020. Om te controleren of de ondernemer aan de
vestigingsvereiste heeft voldaan kan bijv. een kopie van een zakelijke
koop- of huurovereenkomst of een kopie van de belastingaangifte van het
jaar 2019 of 2020 gevraagd worden waaruit blijkt dat er sprake is van een
werkruimte waarvan de vaste kosten fiscaal aftrekbaar zijn. Het is evident
dat bij een dergelijke geautomatiseerde aanpak misbruik en oneigenlijk
voor kan komen. In de afweging tussen snelheid, omvang en efficiëntie,
wordt op deze wijze echter gepoogd dit zoveel als mogelijk te beperken.
In het Caribische deel van het Koninkrijk: De regeling wordt uitgevoerd
door de RCN-unit SZW. Deze RCN-unit SZW heeft, vanwege de kleine
schaal op de eilanden, een goed zicht op alle ondernemingen die er
gevestigd zijn. Doordat zij bij elke onderneming die een aanvraag indient
een check uitvoert in het systeem van de Belastingdienst Caribisch
Nederland, is de kans op misbruik gering. Bij twijfel over de rechtmatigheid van een aanvraag, neemt RCN-unit SZW contact op met de
betrokken ondernemer. Indien deze de twijfel niet wegneemt, wordt de
aanvraag afgewezen. RCN-unit SZW zal achteraf, op selecte wijze,
steekproefsgewijs controleren. Hierbij zal worden bekeken in welke
gevallen het meer voor de hand ligt om een controle uit te voeren. Het
voornemen is om de controles integraal te benaderen, door niet
uitsluitend te kijken naar de regeling tegemoetkoming getroffen ondernemers COVID-19 BES, maar ook naar de SZW-loonsubsidieregeling (die
de RCN-unit eveneens uitvoert), de consistentie met de belastingaangifte,
en gegevens die worden gebruikt bij andere wetten zoals de Wet
ziekteverzekering BES en de Wet Arbeid Vreemdelingen BES.
69
In hoeverre profiteert het Rijk mee wanneer er in de toekomst winst wordt
gemaakt bij IHC?
Antwoord
Het rijk ontvangt een marktconforme beloning voor het versterken van het
overbruggingskrediet.
70
Waar zijn de risicoprojecties voor het Rijk bij de steun aan IHC op
gebaseerd?
Antwoord
De kwetsbare financiële situatie van IHC vormde een risico voor de
evidente maatschappelijke belangen die aan IHC verbonden zijn. Dat was
de aanleiding voor de Staat om een bijdrage aan de continuïteit van IHC te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

17

overwegen. De uiteindelijke bijdrage bestaat voor een deel uit het bewust
wegnemen van verwachte verliesrisico’s op specifieke orders om daarmee
financiële ruimte te creëren voor verdere ontwikkeling van de onderneming. De overeenkomsten tussen IHC en haar klanten zijn mede
daarom van belang voor de risicobeoordeling. Dit wil niet zeggen dat alle
risico’s zijn weggenomen.
71
Is in de risicoprojecties voor de steun aan IHC ook rekening gehouden met
een eventueel faillissement van IHC?
Antwoord
Een faillissement van een private onderneming is nooit uit te sluiten. De
inzet van het kabinet is erop gericht om de financiële fundamenten van
IHC te versterken waardoor de onderneming weer met goed perspectief
naar de toekomst kan kijken.
72
Zijn er op dit moment meer bedrijven als IHC waarbij het Rijk overweegt
om overbruggingskredieten te verstrekken?
Antwoord
We zijn continue in gesprek met bedrijven en sectoren (ook voor de
coronacrisis) voor het opvangen van signalen en meedenken bij vraagstukken. In uitzonderlijke gevallen kan overheidssteun – zoals in de vorm
van een overbruggingskrediet – overwogen worden wanneer er grote
uitdagingen spelen rond een individueel bedrijf. Omwille van bedrijfsvertrouwelijkheid en om de kans van slagen van een oplossing niet negatief
te beïnvloeden doen we geen mededelingen over aard en omvang van
lopende trajecten in dit kader.
73
Zijn er de afgelopen tijd ook steunaanvragen zoals die van IHC van
individuele bedrijven geweigerd? Zo ja, waarom?
Antwoord
Ja. Indien generieke overheidsmaatregelen onvoldoende soelaas bieden,
dan hanteert de overheid strenge criteria bij het nemen van een beslissing
om wel of niet aanvullende steun te verlenen aan een individueel bedrijf.
Zo dient een bedrijf in de kern gezond en van strategisch economisch of
maatschappelijk belang te worden geacht. Het gaat dan bijvoorbeeld om
ondernemingen die een cruciale positie in ecosystemen bekleden, een
omvangrijke bijdrage aan maatschappelijke uitdagingen en/of beleidsdoelen leveren of zeer substantiële (regionale) werkgelegenheidseffecten
met zich meebrengen. Slechts in uitzonderlijke gevallen zal het Rijk
aanvullend inspringen.
74
Hoe wordt de monitoring op de bijbehorende risico’s van steun aan
individuele bedrijven beheerd?
Antwoord
Bij steunverlening aan individueel bedrijf zijn verschillende steunvormen
mogelijk, zoals het verstrekken van een garantie, lening, kapitaalstorting
of een combinatie hiervan. Voor het realiseren van de steun zal hetzij via
de procedures van de Comptabiliteitswet, hetzij via bijvoorbeeld de
Kaderwet EZK- en LNV-subsidies of de Kaderwet subsidies I&M, de
benodigde grondslag worden gevonden om tot het sluiten van de
transactie over te kunnen gaan. Afhankelijk van welke Minister volgens
zijn portefeuille verantwoordelijk is voor de desbetreffende sector, zal de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

18

transactie primair door deze Minister worden uitgevoerd. Monitoring,
risicomanagement en beheer van steun zal conform de daarvoor
gebruikelijke kaders geschieden en hangt daarmee af van de steunvorm
en de gekozen grondslag.
75
Kunt u ten aanzien van de verleende steun aan IHC aangeven hoe het
Afwegingskader bij steunverzoeken individuele bedrijven gewogen is?
Antwoord
Het Afwegingskader voor steun aan individuele bedrijven is vormgegeven
voor bedrijven die significante gevolgen van de coronacrisis ondervinden.
De problemen bij Royal IHC zijn ontstaan voor het uitbreken van het
coronavirus en staan los van de impact van COVID-19, zoals geschreven in
de laatste alinea van de brief over de continuïteit van IHC4. Dit neemt niet
weg dat de voorwaarden zoals gehanteerd voor de steun aan IHC in lijn
zijn met het Afwegingskader voor steun aan individuele bedrijven.
76
Wat zijn de verwachte gevolgen van de coronacrisis op de financiële
positie van Royal IHC? Hoe hebben deze verwachtingen een rol gespeeld
bij de keuze om steun te verlenen aan Royal IHC?
Antwoord
Bij de opstelling van het nieuwe business plan is rekening gehouden met
de impact van de coronacrisis. Een solide nieuwe business plan vormde
een van de randvoorwaarden voor de bijdrage van de Staat.
77
Is het feit dat wordt aangeven dat de positie van de Staat als grote
crediteur van Royal IHC ertoe leidt dat de steunmaatregelen per saldo
schadebeperkend is, voldoende voorwaarde voor steun aan een bedrijf?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord
Het besluit om bij te dragen aan een oplossing voor IHC is gebaseerd op
een combinatie van factoren waaronder eigen de positie van de Staat. In
voorkomende gevallen zal steeds opnieuw een afweging gemaakt worden
op basis van de specifieke situatie en de relevante afwegingskaders.
78
Bent u bereid om extra steunmaatregelen te treffen indien de financiële
positie van Royal IHC de komende maanden/jaren blijft verslechteren?
Welke overwegingen spelen daarbij mee?
Antwoord
Met de aangekondigde maatregelen is een goede basis gelegd voor de
continuïteit van IHC. Het is prematuur om vooruit te lopen op andere
scenario’s.
79
Wat is de maximale financiële schade die de Staat kan leiden bij een
faillissement van Royal IHC? (nadat alle aangekondigde steunmaatregelen
zijn getroffen)
Antwoord

4

De brief heeft nog geen kamerstuknummer. Het kenmerk van de Kamer is 2020Z07703.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

19

De maximale schade bij een eventueel faillissement is sterk afhankelijk
van het moment waarop en de omstandigheden waaronder zich dat zou
voordoen.
80
Welke afspraken heeft u met Royal IHC gemaakt om het uitgangspunt in
het afwegingskader dat bij steunverzoeken van individuele bedrijven is
dat er zoveel mogelijk werkgelegenheid behouden blijft, te borgen?
Antwoord
De basis voor de steun aan IHC is de continuïteit van de onderneming in
zijn huidige vorm. Het nieuwe business plan dat de basis is voor de
herfinancieringsafspraken is daar op gericht. Het aanstellen van toezichthouders namens de Staat is een extra middel om invloed te hebben op
besluiten die van belang zijn voor de continuïteit van de onderneming.
81
In hoeverre worden de kosten voor steun aan Royal IHC gespreid?
Antwoord
De bijdrage van de Staat aan de continuïteit van IHC bestaat uit een
combinatie van leningen, garanties en verzekeringen. De lening
(overbruggingskrediet) wordt in 2020 verstrekt. De kosten verbonden aan
garanties en verzekeringen hangen af van de vraag of en wanneer deze
worden ingeroepen. Voor de exportkredietverzekering zal dit verspreid
over 2020 en 2021 plaatsvinden.
82
Kan een overzicht worden verschaft van de voorwaarden voor de steun
aan het IHC? Kan hierbij telkens worden aangeven in welke mate het om
harde voorwaarden gaat of dat er sprake is van een bepaalde mate van
vrijwilligheid of onzekerheid over het nakomen van die voorwaarden?
Antwoord
Aan de randvoorwaarden zoals opgenomen in de brief van 30 april jl. over
de continuïteit van IHC5 is op dit moment reeds voldaan.
83
Wat heeft het kabinet gedaan om het verlies door marktpartijen (bijv.
Royal IHC) te laten betalen?
Antwoord
Een voorwaarde voor de bijdrage van de Staat was dat de private partijen
die bij IHC betrokken zijn, een vergelijkbare inspanning dienden te
verrichten als de Staat. Aan die voorwaarde is voldaan.
84
In hoeverre heeft het kabinet een «bail-in» overwogen bij de steun aan
Royal IHC?
Antwoord
Bij de herfinanciering van IHC leveren ook de private partijen die bij de
onderneming betrokken zijn een bijdrage. Aangezien er schulden worden
afgeschreven en de onderneming wordt geherkapitaliseerd is feitelijk
sprake van «bail-in».

5

De brief heeft nog geen kamerstuknummer. Het kenmerk van de Kamer is 2020Z07703.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 451, nr. 4

20