Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

858
Vragen van het lid Haverkamp (CDA) aan de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over boetes en schadevergoedingen bij de publieke omroep
(ingezonden 4 november 2011).
Antwoord van minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart (Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap) (ontvangen 6 december 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met een serie aan boetes en schadevergoedingen die publieke
omroepen de laatste tijd hebben moeten betalen voor overtredingen tijdens
hun programma’s? Wist u dat het de schadevergoeding betreft die de TROS
in augustus moest betalen aan hondenhandelaar «Lako Kennels»1, de boete
die BNN in september opgelegd kreeg voor het afluisteren van programmamaker Albert Verlinde2 en de boete die onlangs in oktober door het Commissariaat voor de Media aan de TROS opgelegd werd voor het uitzenden van
niet-toegestane reclame,?3 Bent u daarnaast op de hoogte van een uitspraak
van de Hoge Raad uit 2008 in een zaak tussen TNT en een werknemer over
het betalen van snelheidsboetes?4
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het met de Hoge Raad eens dat bij het opzettelijk overtreden van de
wet werknemers een eigen verantwoordelijkheid hebben en consequenties
(zoals boetes) niet door hun werkgevers betaald zouden moeten worden? Zo
nee, waarom niet?

1

2

3

4

ah-tk-20112012-858
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.spitsnieuws.nl/archives/entertainment/2011/08/hondenhandelaar-krijgt-500000euro-van-tros
http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Cultuur-Televisie/317091/BNN-krijgt-boete-voor-afluisterenAlbert-Verlinde.htm
http://www.broadcastmagazine.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=4678:opnieuw-forse-boete-voor-tros&catid=53:internationaal&Itemid=56
http://www.jurofoon.nl/nieuws/weblog.asp?id=3080

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Antwoord 2
De vraag van verantwoordelijkheid van werknemers voor wetsovertredingen
die zij begaan in de uitoefening van hun werk waardoor er schade wordt
toegebracht aan de werkgever of een derde vindt zijn beantwoording in het
burgerlijk recht, in het bijzonder de artikelen 170 van Boek 6 en artikel 661
van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Artikel 170 van Boek 6 luidt:
Artikel 170
1. Voor schade, aan een derde toegebracht door een fout van een
ondergeschikte, is degene in wiens dienst de ondergeschikte zijn taak
vervult aansprakelijk, indien de kans op de fout door de opdracht tot het
verrichten van deze taak is vergroot en degene in wiens dienst hij stond,
uit hoofde van hun desbetreffende rechtsbetrekking zeggenschap had
over de gedragingen waarin de fout was gelegen.
2. Stond de ondergeschikte in dienst van een natuurlijke persoon en was
hij niet werkzaam voor een beroep of bedrijf van deze persoon, dan is
deze slechts aansprakelijk, indien de ondergeschikte bij het begaan van
de fout handelde ter vervulling van de hem opgedragen taak.
3. Zijn de ondergeschikte en degene in wiens dienst hij stond, beiden voor
de schade aansprakelijk, dan behoeft de ondergeschikte in hun
onderlinge verhouding niet in de schadevergoeding bij te dragen, tenzij
de schade een gevolg is van zijn opzet of bewuste roekeloosheid. Uit de
omstandigheden van het geval, mede gelet op de aard van hun
verhouding, kan anders voortvloeien dan in de vorige zin is bepaald.
Artikel 661 van Boek 7 luidt:
Artikel 661
1. De werknemer die bij de uitvoering van de overeenkomst schade
toebrengt aan de werkgever of aan een derde jegens wie de werkgever
tot vergoeding van die schade is gehouden, is te dier zake niet jegens de
werkgever aansprakelijk, tenzij de schade een gevolg is van zijn opzet of
bewuste roekeloosheid. Uit de omstandigheden van het geval kan, mede
gelet op de aard van de overeenkomst, anders voortvloeien dan in de
vorige zin is bepaald.
2. Afwijking van lid 1 en van artikel 170 lid 3 van Boek 6 ten nadele van de
werknemer is slechts mogelijk bij schriftelijke overeenkomst en slechts
voor zover de werknemer te dier zake verzekerd is.
In deze bepalingen wordt rekening gehouden met de eigen verantwoordelijkheid van werknemers: in geval van opzet of bewuste roekeloosheid kan de
werknemer aansprakelijk gehouden worden. De vraag of opgelegde boetes of
schadevergoedingen daadwerkelijk verhaald kunnen worden op werknemers
hangt echter af de omstandigheden van het geval en de eventuele afspraken
die tussen werkgever en werknemer, binnen de kaders van de wet, zijn
gemaakt.
Op basis van de uitspraak van de Hoge Raad in de zaak van de TNTwerknemer kan niet de algemene uitspraak gedaan worden dat boetes op
werknemers verhaald zouden moeten worden. De Hoge Raad heeft slechts
geoordeeld dat boetes die met toepassing van artikel 5 Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wahv) aan de werkgever zijn
opgelegd in het licht van de omstandigheden van het geval ex artikel 661
Boek 7 BW verhaald kunnen worden op de werknemer. De Hoge Raad geeft
zelf nog aan dat niet valt uit te sluiten dat een werkgever gehouden zal zijn
een boete voor zijn rekening te nemen als de werkgever het begaan van de
overtreding heeft bevorderd.
Voor overtreding van de Mediawet 2008 is in alle gevallen de omroepinstelling aansprakelijk, omdat de omroepinstelling verantwoordelijk is voor wat er
in zijn programma’s gebeurt (artikel 2.88 Mediawet 2008). Dat laat onverlet de
mogelijkheid dat een derde zowel de omroepinstelling als de programmamakers in dienst van die omroepinstelling rechtstreeks aansprakelijk stelt uit
onrechtmatige daad. Ook bij strafbare feiten kunnen zowel de omroepinstelling als de betrokken werknemers door justitie aangesproken worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Of de omroepinstelling verhaal kan halen bij zijn werknemers wordt geregeld
door de hiervoor genoemde bepalingen van het burgerlijk recht en eventuele
afspraken tussen werknemer en werkgever binnen de kaders van de wet. Of
de omroepinstelling verhaal kan halen bij een buitenproducent hangt af van
de contractuele relatie met de producent. Zo leggen TROS en BNN contractueel vast dat eventuele boetes en andere juridische claims worden doorberekend aan de producent. Dit ontslaat echter de omroep nooit van zijn eigen
verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor overtreding van de wet.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de twee BNN-presentatoren en de programmamakers
van het programma VOC met opzet de wet hebben overtreden en daarom zelf
de consequenties moeten dragen voor deze actie? Zo nee, waar zit volgens u
het verschil met de werknemer van TNT die wel zelf zijn boetes moest
betalen?
Antwoord 3
Het is niet aan mij om een oordeel te hebben over de vraag of de twee
BNN-presentatoren en de programmamakers van het programma VOC de wet
hebben overtreden en zo ja, of dat opzettelijk is gebeurd. Dat is een zaak van
de rechter. Overigens heb ik er kennis van genomen dat de opnames en
uitzending van het bewuste programma hebben plaatsgevonden met
toestemming van de algemeen directeur, tevens gevolmachtigd bestuurder,
van de omroepvereniging BNN.
Voor de vraag of de consequenties voor rekening van de BNN-presentatoren
en de programmamakers van het programma VOC kunnen worden gebracht
verwijs ik naar mijn antwoord op de vorige vraag. Tot slot kan ik nog
opmerken dat de beide presentatoren van het programma VOC ook persoonlijk door het OM zijn aangesproken en een transactievoorstel van elk 500 euro
aangeboden hebben gekregen.
Vraag 4 en 5
Deelt u de mening dat de belastingbetaler niet zou moeten meebetalen aan
illegale acties van programmamakers en dat BNN dus duidelijk moet
aangeven dat de boetes niet uit publieke middelen worden betaald?
Wat gaat u doen om dergelijke praktijken in de toekomst te voorkomen,
aangezien de omroep en de programmamakers deze praktijken zelf meer als
een grap lijken te zien en dus niet hun eigen verantwoordelijkheid lijken te
kennen?
Antwoord 4 en 5
Ik ga uit van de eigen verantwoordelijkheid van omroepen en programmamakers om zich aan de wet te houden en dat zij die verantwoordelijkheid ook
nadrukkelijk op het netvlies hebben. Ik treed daar niet in. Wanneer de wet
wordt overtreden, voorziet het recht in mogelijkheden tot handhaving en het
opleggen van sancties. Of werknemers/programmamakers er persoonlijk voor
opdraaien wordt bepaald door de wettelijke mogelijkheden die ik in het
antwoord op vraag 2 heb geschetst. Het is niet goed mogelijk een algemene
regel te maken dat boetes en mogelijk andere juridische claims altijd verhaald
worden. Zo’n maatregel zou een ongewenst temperend effect op de
uitingsvrijheid hebben als omroepen daardoor gedwongen worden elk risico
uit te sluiten. Omroepen hebben jegens hun medewerkers overigens nog
andere mogelijkheden om die verantwoordelijkheid vorm te geven. Zo
kunnen interne voorschriften opgesteld worden, bij overtreding waarvan
disciplinaire maatregelen opgelegd kunnen worden.
Vraag 6
Klopt het dat in het geval van de boete die de TROS opgelegd heeft gekregen
van het Commissariaat voor de Media de schuld niet bij de TROS, maar bij
de producent ligt? Bent u van mening dat in dit geval niet de TROS, maar de
producent de boete zou moeten betalen?
Antwoord 6
Uit de sanctiebeschikking van het Commissariaat van 20 september 2011
blijkt het volgende. De ontoelaatbare uitingen in het programma De Lotto
Sport Awards (de logo’s in de naamtitels) zijn nadat de TROS de uit te zenden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

band ter screening had ontvangen door de producent buiten medeweten van
de TROS op het laatste moment ingevoegd. De producent heeft vervolgens
gevraagd of de TROS de uiteindelijke montage nog wilde controleren. Dat
bleek niet het geval. Nu de TROS dat niet heeft gedaan kan volgens het
Commissariaat de TROS worden verweten dat de wet is overtreden. En hoe
dan ook geldt dat de omroep verantwoordelijk is voor hetgeen in zijn zendtijd
wordt uitgezonden. Verder meent het Commissariaat dat de TROS extra
kritisch had moeten zijn nu het Commissariaat tevoren tweemaal op verzoek
van de TROS uitleg heeft gegeven over de mediawettelijke reclameregels en
er daarbij op gewezen heeft dat Lotto-uitingen beperkt moeten blijven en
zeker niet overheersend mogen zijn.
Het feit dat de omroepinstelling verantwoordelijk is en door het Commissariaat wordt aangesproken staat er niet aan in de weg dat in de contractuele
relatie met de producent bepaald wordt dat boetes voor zijn rekening komen.
De TROS neemt een dergelijke bepaling altijd op.
Vraag 7
Wie heeft de schadevergoeding betaald die de TROS aan «Lako Kennels»
moest betalen?
Antwoord 7
De TROS is in hoger beroep gegaan. De schadevergoeding is nog niet
betaald.
Vraag 8
Kunt u de beantwoording van deze vragen nog voor het wetgevingsoverleg
Media van 12 december 2011 aan de Kamer toezenden?
Antwoord 8
Ik zal mij daar voor inspannen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4