Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

650
Vragen van het lid Pouw-Verweij (JA21) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het bericht dat bedrijven de door de mbo-school
aangedragen stagiair moeten accepteren (ingezonden 3 november 2022).
Antwoord van Minister Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 8 november 2022).
Vraag 1
Bent u ervan op de hoogte dat uw ministerie met het plan komt om bedrijven
te verplichten om de door een mbo-scholen aangedragen stagiair aan te te
nemen?
Antwoord 1
Ja. In mijn Kamerbrief over de inzet op de werkagenda MBO1 heb ik mijn
inzet op stagematching voor de eerste stage van studenten in hun eerste jaar
toegelicht. Stagediscriminatie is een maatschappelijk probleem dat raakt aan
het zelfvertrouwen en de ontwikkeling van jonge mensen. Daarom hebben we
als kabinet bij de start van deze kabinetsperiode met elkaar afgesproken dat
we stagediscriminatie willen uitbannen.
Vraag 2
Zijn er behalve discriminatie andere mogelijke redenen waardoor studenten
met een migratieachtergrond vaker worden afgewezen dan scholieren zonder
een migratieachtergrond?
Antwoord 2
Onderzoek geeft duidelijk aan dat discriminatie op basis van migratieachtergrond een probleem is.2 Hieruit blijkt dat studenten met een migratieachtergrond vaker solliciteren dan studenten zonder migratieachtergrond, minder
kans hebben op een stageplek en tijdens de stage vaker te maken krijgen met
stagediscriminatie. In onderzoek onder Utrechtse mbo-studenten bleek
bijvoorbeeld dat studenten met een naam die verwijst naar een migratieachtergrond minder kans hebben op een positieve reactie dan studenten met

1
2

ah-tk-20222023-650
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 524, nr. 515
Van Rooijen & De Winter-Koçak (2018). Gelijke kansen op gelijke stages; en Andriessen, Van
Rooijen, Day, Van den Berg, Mienis & Verweij, (2021). Ongelijke kansen op de stagemarkt;
Onderzoek naar objectief vastgestelde en ervaren stagediscriminatie in het mbo in Utrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

dezelfde productieve kenmerken die geen migratieachtergrond hebben.3 Dit is
een maatschappelijk probleem. Zeker bij de eerste stage in het eerste jaar, die
voor studenten een belangrijke eerste kennismaking met de arbeidsmarkt
markeert, wil ik dat afkomst geen invloed heeft op de kans op het opdoen
van een leerzame en veilige ervaring.
Vraag 3
Ziet u het belang van wederzijdse betrokkenheid, van zowel de student als
het betreffende leerbedrijf, in een stagetraject waarvan het sollicitatiegesprek
de start is?
Antwoord 3
Zeker. Stages en het leren in de beroepspraktijk zijn een essentieel onderdeel
van de opleiding van de mbo-student en wederzijdse betrokkenheid van de
student en het leerbedrijf zijn inderdaad van belang voor een succesvolle
stage. Deze wederzijdse betrokkenheid ontwikkelt zich vooral tijdens de stage
onder deskundige begeleiding van de werkplek professional en met intensieve betrokkenheid van de stagebegeleider van school. Voorafgaand aan de
stage kan hiermee worden gestart. Zo gaan studenten van ROC Nijmegen bij
de pilot stagematching voorafgaand aan de stage op kennismakingsgesprek
zodat zij goed voorbereid aan hun stage kunnen beginnen.
Vraag 4
Hoe kijkt u naar het ontnemen van elke zeggenschap op wie er bij een bedrijf
komt werken, door bedrijven te verplichten een aangedragen stagiair aan te
nemen?
Antwoord 4
Het voorstel is om studenten te plaatsen op basis van leerwens en competenties, waarbij ook wordt gekeken naar wat een bedrijf kan bieden. Het is hierbij
van belang dat de onderwijsprofessional zowel de student als het leerbedrijf
goed kent. Daarnaast gaat het alleen om eerstejaarsstudenten bij hun eerste
stageplek. Ik ben van mening dat bedrijven samen met het onderwijs een
stevige verantwoordelijkheid hebben om deze jongeren een positieve eerste
kennismaking met het beroepenveld te gunnen in het belang van hun verdere
persoonlijke ontwikkeling.
Vraag 5
Onderkent u het risico dat bedrijven minder genegen zijn stagiairs aan te
nemen als hen een acceptatieplicht wordt opgelegd die een inbreuk maakt op
hun vrijheid om zelf te bezien of een stagiair bij hun bedrijf past?
Antwoord 5
Het gaat hier om eerstejaarsstudenten bij hun eerste stageplek, voor deze
studenten hebben leerbedrijven samen met het onderwijs een maatschappelijke verantwoordelijkheid om deze jongeren een veilige eerste kennismaking
met de arbeidsmarkt te bieden. Eerstejaars studenten zijn aan de vooravond
van een eerste stage natuurlijk nog een relatief onbeschreven blad. Zoals
aangegeven is het hierbij van belang dat de onderwijsprofessional kijkt wat
het bedrijf kan bieden als stageplaats en een goede match maakt.
Vraag 6
Kunt u aangeven welke risico’s een bedrijf oploopt wanneer de sollicitatieprocedure wordt vervangen door een acceptatieplicht?
Antwoord 6
Ik zie geen risico’s die het bedrijf kan lopen. Mochten er tijdens de stage
problemen ontstaan, dan gelden vanzelfsprekend dezelfde procedures als bij
stages waarbij de studenten zelf solliciteren. Ik zet mij in om de stagebegeleiding te verbeteren en ook het contact tussen leerbedrijf en de school te
versterken voor alle stages. Zodat de begeleider vanuit het leerbedrijf en de

3

Andriessen, Van Rooijen, Day, Van den Berg, Mienis & Verweij, (2021). Ongelijke kansen op de
stagemarkt; Onderzoek naar objectief vastgestelde en ervaren stagediscriminatie in het mbo in
Utrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

begeleider vanuit de school elkaar beter kennen, zicht hebben op wat er
speelt op de werkvloer en eerder en makkelijker het gesprek kunnen voeren
zodra de school, de student of het leerbedrijf een probleem signaleren.
Voordeel voor het bedrijf kan zijn dat eventuele vooroordelen verminderen
als zij het contact met de stagiair positief aangaan en inzetten op een goede
werkrelatie waarbij ze de student echt leren kennen. Dit verruimt de
mogelijkheden om een grotere diversiteit aan werknemers aan te nemen.
Vraag 7
Vindt u het belangrijk dat studenten tijdens de studie leren te solliciteren?
Antwoord 7
Ja, dat vind ik belangrijk. Zie ook het antwoord op vraag 8.
Vraag 8
Waarom ontneemt u studenten de kans al in een vroeg stadium te leren
solliciteren en zich in te leven in een bedrijf?
Antwoord 8
Niemand wordt iets ontnomen. Studenten die geen gebruik willen maken van
de mogelijkheid tot matching bij hun eerste stage, hoeven hier geen gebruik
van te maken. In het eerste jaar kunnen studenten ook in het onderwijs in een
veilige omgeving leren solliciteren door middel van simulatie en betrokkenheid van echte leerbedrijven. Vervolgens solliciteren ze bij volgende
studiejaren zelf voor hun stageplek bij het leerbedrijf. Dan hebben studenten
al ervaring door hun eerste stageplek en kunnen ze met die ervaring en met
zelfvertrouwen solliciteren bij hun tweede stageplek.
Vraag 9
Waarom neemt u de meerwaarde weg van de prestatie en de stimulans van
solliciteren naar een stageplek en aangenomen worden door een bedrijf?
Antwoord 9
Ik hecht er grote waarde aan dat jonge eerstejaarsstudenten een veilige
kennismaking maken met de arbeidsmarkt hebben en niet worden geconfronteerd met uitsluiting door discriminatie op basis van hun afkomst. Dat dit nu
nog te vaak voortkomt, is een maatschappelijk probleem. Niet voor niets
hebben we in het Coalitieakkoord dan ook met elkaar afgesproken dat we
stagediscriminatie uitbannen. Discriminatie is schadelijk voor de persoonlijke
ontwikkeling en het zelfvertrouwen van een student. Daarom zet ik mij in
voor stagematching bij eerstejaarsstudenten, waardoor elke eerstejaarsstudent in het mbo een stageplek krijgt op basis van leerwens en competenties.
De school speelt hier een cruciale rol in. Met de ervaring en de vaardigheden
die zij hebben opgedaan in hun vakgebied tijdens de eerste stage en eerste
jaar van de opleiding, kunnen studenten vervolgens in de volgende studiejaren solliciteren naar een stageplek.
Vraag 10
Bent u bereid om naar andere oplossingen te zoeken voor vermeende
discriminatie die inhoudelijker zijn dan grijpen naar het middel van dwang?
Antwoord 10
Ik vind het onacceptabel dat stagediscriminatie groepen jongeren uitsluit van
deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt. Het uitbannen van
stagediscriminatie is daarom een topprioriteit van dit kabinet, die we zoals
gezegd ook hebben vastgelegd in het Coalitieakkoord. De afgelopen jaren is
er weinig tot niets ten goede veranderd aan de helaas voorkomende
discriminatie van studenten. Ik zet mij nu daarom ook in voor maatregelen
zoals stagematching, omdat eerdere maatregelen onvoldoende effect hadden
op het tegengaan van stagediscriminatie.
In het stagepact maken we gezamenlijk met betrokken partners afspraken
over een samenhangend pakket aan maatregelen om stagediscriminatie
tegen te gaan, waarin stevige en meer zachte maatregelen elkaar versterken.
Zo is het belangrijk om naast stagematching ook maatregelen te nemen die
discriminatie voorkomen tijdens de stage, bijvoorbeeld door het verbeteren
van de stagebegeleiding of door leerbedrijven via SBB adviseurs te stimule-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

ren en te ondersteunen in het creëren van een veilige sfeer op de werkvloer.
Mijn inzet voor stages en de maatregelen om stagediscriminatie tegen te
gaan heb ik toegelicht in de Kamerbrief Inzet werkagenda MBO. Ik beoog het
stagepact dit najaar te sluiten en voor het kerstreces aan uw Kamer te sturen.
Vraag 11
Welke mogelijke gevolgen heeft het voornemen om bedrijven te dwingen
stagiairs te accepteren voor mbo-scholen gelet op de werkdruk in een
schooljaar?
Antwoord 11
De school plaatst eerstejaars stagiairs op basis van leerwens en competenties
en op basis van wat het leerbedrijf kan bieden. Scholen hebben nu al een
wettelijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor de beschikbaarheid van
een stageplek voor de student.4 De extra middelen uit het Coalitieakkoord die
straks deels onderdeel zijn van de kwaliteitsafspraken kunnen door scholen
worden ingezet voor bijvoorbeeld het verbeteren van de stagebegeleiding en
voor de inzet van extra personele capaciteit.
Vraag 12
Hoe kijkt u aan tegen de opvatting van de MBO Raad dat de verantwoordelijkheid te veel eenzijdig bij de bijdrage van de scholen komt te liggen?
Antwoord 12
Stages zijn een belangrijk onderdeel van de mbo-opleiding en zonder stage
kunnen studenten hun diploma niet halen. Scholen zijn wettelijk al verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van de stageplaats en horen hun
verantwoordelijkheid hier te nemen. Daarnaast hebben vanzelfsprekend ook
bedrijven een verantwoordelijkheid in het bieden van een sociaal veilige leeren werkomgeving en mag een bedrijf niet discrimineren. Bedrijven zijn
immers gebaat bij goed opgeleide en voldoende vakmensen, in deze tijden
van krapte op de arbeidsmarkt zelfs meer dan ooit. In het stagepact beoog ik
gezamenlijke afspraken te maken met alle partijen waarin eenieder zijn
verantwoordelijkheid neemt om stagediscriminatie tegen te gaan.

4

Wet educatie en beroepsonderwijs, artikel 7.2.9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4