Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 589

Betuweroute

Nr. 307

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2010
Hierbij bied ik u de 28e Voortgangsrapportage van de Betuweroute aan.1
Het bijgevoegde rapport in het kader van de regeling grote projecten is
zeer beknopt omdat formeel de bouw is afgerond. Ik heb ProRail in juni
2010 decharge verleend voor het Project Betuweroute.
Ik heb u in mijn brief van 15 september 2010 (22 589-306) voorgesteld de
formele rapportage in het kader van de Regeling Grote Projecten te
beëindigen en u jaarlijks per brief, zonder rapport, te informeren over de
voortgang van de restpunten en het gebruik van de Betuweroute.
Aangezien de besluitvorming door uw Kamer nog niet heeft plaatsgevonden en dit project nog onderhevig is aan de rapportageplicht van de
Regeling, vind ik het logisch dat u deze rapportage ontvangt.
Einde bouwproject

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.

U hebt samen met mijn brief van 7 juni 2010 (22 589-305) de dechargebrief aan ProRail ontvangen. De Betuweroute is als bouwproject nu
opgeleverd. ProRail blijft wel verantwoordelijk voor de afronding van de
openstaande punten. De werkzaamheden zijn ondergebracht in de
staande organisatie van ProRail. Met de dechargeverlening is formeel en
met terugwerkende kracht tot 1 januari 2010 het Project Nazorg Betuweroute gestart. Dat was het meest praktisch: die datum sluit namelijk aan
op het moment van de laatste oplevering van ERTMS en de 25 kV op de
Havenspoorlijn in december 2009.
Vanaf 1 januari 2010 heb ik dus alle doorlopende werkzaamheden
gebundeld in één nieuwe «nazorg»-beschikking. De hoofdactiviteiten
onder deze beschikking zijn: gevelisolatie Rozenburg, juridische afronding
van de grondverwerving, de administratieve overdracht binnen ProRail en
aan Keyrail, de realisatie in 2010 van de plasverkleinende maatregelen en
de opleiding van brandweerpersoneel voor het werken met de 25 kV
spanningstester. In de rapportage kunt u de voortgang lezen van de
belangrijkste van deze activiteiten. Werkzaamheden die niet in de
nazorgbeschikking zijn opgenomen, vallen onder de noemer restpunten,
waar ik in een volgende paragraaf op terugkom.

kst-22589-307
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 589, nr. 307

1

1

Financiën
Met de nieuwe beschikking voor het nazorgproject is de gebruikelijke
financiële cyclus stopgezet: in de nazorgbeschikking zit het resterende
budget van het bouwproject aangevuld met het budget van het project
Transmissie, dat ProRail beschikbaar had voor de inbedrijfname van
ERTMS. De negatieve spanning van € 15 miljoen, die eind 2009 zichtbaar
was (en waarvoor al binnen de eigen begroting van V&W dekking was
gevonden) is meegevallen. De daling van het negatieve saldo van mee- en
tegenvallers met zo’n € 7 miljoen is te danken aan de uitspraak van
arbiters in de claimdiscussie met Strukton over meerwerk. De prognose
eindstand komt hiermee op € 4 692 miljoen: het projectbudget van
€ 4 683 miljoen plus het saldo van mee- en tegenvallers van 9 miljoen.
Restpunten
Met ProRail heb ik afspraken gemaakt over de punten, die verder reiken
dan de bouw. In de bijlage van mijn recente brief (22 589-306) licht ik deze
restpunten nader toe. ProRail werkt in de uitvoering nauw samen met
Keyrail, omdat de restpunten vooral op het raakvlak tussen treinverkeer
en infrastructuur liggen. Voor de extra werkzaamheden aan de tunneltechnische installaties is Keyrail verantwoordelijk. De stand van zaken is als
volgt.
Tunneltechnische installaties (TTI)
Een projectorganisatie binnen Keyrail werkt maatregelen uit ter verbetering van de TTI’s. Zij wordt aangestuurd door ProRail en VenW
gezamenlijk. De projectgroep heeft opdracht om de TTI’s stabieler te laten
functioneren en de onderhoudskosten terug te brengen. De voorbereidende analyses en studies zijn nu gereed en binnenkort wordt besloten
welke uitvoeringsmaatregelen worden genomen. Inmiddels is al wel de
beschikbaarheid van de baan verbeterd door implementatie van het zgn.
Tunnelveiligheidslicht (TVL). Dit stelt de beheerder in staat om de
optredende storingen slimmer en systematischer te herstellen. Zo worden
storingen, die als minder «erg» (lees: geen onveilige situatie opleveren)
worden gecategoriseerd, pas verholpen in de eerstvolgende geplande
buitendienststelling terwijl het treinverkeer ongehinderd kan doorgaan.
De veiligheid is bij het nemen van dergelijke maatregelen niet in het
geding.
ERTMS/GSM verbinding
Vanaf dit voorjaar meet en analyseert ProRail de storingen, die optreden
in de ERTMS/GSM-R verbinding. ProRail doet dat onder begeleiding van
een Stuurgroep waarin ook Keyrail, VenW en een vertegenwoordiger van
de vervoerders zitten. De storingen zijn nagenoeg volledig in beeld
gebracht, doch blijken divers te zijn. Indien mogelijk zet ProRail direct
acties in gang om de storingen te verhelpen. Zo zijn locomotieven, die
bovenmatig vaak stoorden, getraceerd en al hersteld. ProRail monitort
continu het effect van de genomen maatregelen. Niettemin ligt de
beschikbaarheid van de gehele ERTMS/GSM-R keten nog altijd op een
niveau van 97%, zoals dat in het voorjaar al was geconstateerd. Dit is te
laag; de betrokken partijen laten momenteel de problemen onderzoeken
en beslissen daarna welke maatregelen zullen worden getroffen.
Wissels Kijfhoek
Vooralsnog blijft de snelheidsbeperking voor de wissels die Kijfhoek
verbinden met het doorgaande spoor van de Betuweroute gehandhaafd.
De tijdelijke oplossing is duur en zou zon € 700 000 euro kosten. ProRail,
Keyrail en IVW bespreken of de baten van deze investering opwegen
tegen de kosten ervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 589, nr. 307

2

CUP
Het CUP (Centraal Uitwisselings Punt) te Valburg wordt nu nog niet
gebruikt als rangeerterrein. Het emplacement is geheel volgens de
normen gebouwd, maar in de praktijk blijkt rangeren met ERTMS level 2
voor machinisten erg lastig te zijn. Keyrail heeft bij ProRail een verzoek
ingediend om zodanig wijzigingen aan te brengen dat rangeren in de
toekomst wel mogelijk wordt.
Gebruik Betuweroute
Het verkeer over de Betuweroute ligt momenteel op de 340 ritten per
week. Dit is een lichte stijging ten opzichte van de eerste helft van 2010.
De groei van het volume over de Betuweroute zal weer een forse stap
maken zodra de nieuwe, internationale dienstregeling 2011 van kracht
wordt. Dit vindt jaarlijks plaats op de tweede zaterdag in december.
Keyrail voorziet dat in 2011 het aantal ritten ruim boven de 400 uit komt.
Het aantal elektrische locomotieven dat ingezet wordt op de Betuweroute
is met ingang van de nieuwe dienstregeling fors gestegen en ligt ruim
boven de 60%. Dit percentage noemde ik twee jaar geleden als streefcijfer,
toen ik met uw Kamer discussieerde over het terugdringen van diesellocomotieven op de Betuweroute. Ik heb in dat VAO een verbod op de diesels
ontraden en de verwachting geuit dat het aandeel elektrische locomotieven in de markt vanzelf zou aantrekken.
Aansluiting Duitsland
Vooruitlopend op de komst van een derde spoor wordt de capaciteit in
Duitsland tussen Zevenaar en Emmerich uitgebreid door blokverdichting
toe te passen op de bestaande twee sporen. De goedkeuring van deze
blokverdichting door toezicht houder EBA wordt nog dit jaar (eind 2010)
verwacht. De wijziging van de treinbeveiliging in het gehele traject is dan
gereed in 2012.
Eind 2013 wordt het eerste deel van het derde spoor verwacht. In de letter
of intent uit 2007 heb ik daar afspraken over gemaakt met mijn Duitse
collega. Tijdens de recente Transportraad van 16 september heb ik bij mijn
Duitse ambtgenoot het belang van de planning nogmaals benadrukt.
Exploitatie Betuweroute
Het onderzoekstraject dat moet uitwijzen of aanbesteding van de
exploitatie van de Betuweroute mogelijk en wenselijk is, is bijna voltooid.
De vorig jaar al aangekondigde marktverkenning is net gestart en moet
over een maand of twee tot inzicht leiden of private partijen in voldoende
mate een realistische interesse tonen in de exploitatie van de Betuweroute. Voorafgaand aan wat inmiddels de marktscan is gaan heten, is
uitgezocht welke modellen het beste de publieke belangen dienen
(optimaal gebruik van de Betuweroute (i) tegen zo laag mogelijke kosten
voor de overheid (ii)), hoe de exploitatie door Keyrail verloopt (kwantitatief) en hoe deze wordt ervaren door klanten (kwalitatief). Wanneer de
resultaten van de marktscan bekend zijn, worden alle uitkomsten van de
onderzoeken in samenhang geanalyseerd waarna ik mijn besluit over het
al dan niet aanbesteden van de Betuweroute aan u zal voorleggen.
De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 589, nr. 307

3