Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Toezicht recyclenorm
Besluit beheer
verpakkingen
Onderdeel kunststof verpakkingsafval in 2012

Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Toezicht recyclenorm Besluit beheer
verpakkingen
Onderdeel kunststof verpakkingsafval in 2012

Datum

3 december 2013

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/ Risicovolle Stoffen en Producten
Graadt van Roggenweg 500, Utrecht
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
wwwilentnI
©inspectieLenT

Pagina 3 van 198

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Inhoud

Samenvatting—7
1

Inleiding—8

2
2.1
2.2

Doel, afbakening en werkwijze—9
Doel en afbakening—9
Werkwijze—1O

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Bevindingen—il
Algemeen—il
Beoordeling kwaliteit gegevensverzameling—12
Beoordeling recyclingproces, uitval en hergebruik—15
Vooruitblik 2013—16

4

Conclusies—18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Samenvatting

Het “Besluit beheer verpakkingen, papier en karton” legt aan producenten en
importeurs die verpakte producten op de Nederlandse markt brengen verplichtingen
op. Het stelt onder meer dat van de in 2012 op de Nederlandse markt gebrachte
hoeveelheid kunststof verpakkingen ten minste 42% in het afvalstadium als
materiaal moet worden hergebruikt. In haar monitoringsrapport over 2012 meldt
Nedvang een materiaalhergebruik van 48°h.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft onderzoek gedaan naar de
betrouwbaarheid, juistheid en volledigheid van het over 2012 gerapporteerde
hergebruikcijfer van 48% voor kunststof verpakkingsafval. Daarbij heeft de ILT
vooral de gemelde hoeveelheid ingezameld en hergebruikt kunststof
verpakkingsafval van bedrijven beoordeeld. In mindere mate is gekeken naar de
hoeveelheid ingezameld en hergebruikt kunststof verpakkingsafval van huishoudens.
Al in een eerder onderzoek heeft de ILT vastgesteld dat de cijfers aangaande de
hoeveelheid “op de markt gebrachte verpakkingen” niet betrouwbaar zijn. In
afwachting van de hantering van de nieuwe monitoringssytematiek (“Basisdocument
monitoring verpakkingen 2013-2022”) heeft de ILT nu niet opnieuw gekeken naar
de hoeveelheid die op de markt is gebracht.
Uit het ILT onderzoek over 2012 blijkt het volgende.
De wijze waarop door bedrijven en gemeenten is gerapporteerd aan Nedvang over
de hoeveelheden ingezameld en hergebruikt kunststof verpakkingsafval wijkt niet
wezenlijk af van de voorgaande jaren. Hierdoor is nog steeds sprake van dezelfde
tekortkomingen, zoals die ook eerder door de ILT zijn gerapporteerd.
Nedvang heeft een goede structuur opgezet om de betrouwbaarheid van de
gegevens betreffende het ingezameld huishoudelijk kunststof verpakkingsafval te
waarborgen. Nedvang kan de betrouwbaarheid verbeteren door bedrijven
nadrukkelijk conform de uitgangspunten van het UMP en de CRV te laten werken, de
door haar opgestelde richtlijnen in het audit- en monitoringsprotocol strikt te
bewaken en de assurancerapporten kritisch te beoordelen.
De ILT concludeert voor het ingezamelde en hergebruikte kunststof verpakkingsafval
van bedrijven dat deze gegevens evenals in het verslagjaar 2011 deels niet zijn
onderbouwd, niet volledig en niet betrouwbaar zijn. Om te komen tot een goede en
betrouwbare kwaliteit van gegevens over de hoeveelheid ingezameld en hergebruikt
verpakkingsafval, heeft Nedvang het Uitvoerings- en Monitoringsprotocol (UMP) en
de Certificeringsrichtlijn verpakkingsafval (CRV) opgesteld. De bedrijven die
kunststof verpakkingsafval inzamelen en bewerken, werken echter nauwelijks
conform het UMP en CRV. Dit heeft tot gevolg dat het merendeel van de bedrijven
de door Nedvang opgezette applicatie WasteTool niet vult voor kunststof.
—

—

Op grond van de bevindingen kan de ILT niet op betrouwbare wijze vaststellen of
producenten en importeurs daadwerkelijk hebben voldaan aan de wettelijk
vastgestelde norm van 42% voor hergebruik van op de markt gebrachte kunststof
verpakkingen. Of dit in de komende jaren wel het geval zal zijn is vooral afhankelijk
van de vraag of de betrokken bedrijven het verpakkingsdeel in de afvalstromen
kunnen en willen vaststellen.

Pagina 7 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Inleiding

Het “Besluit beheer verpakkingen, papier en karton’ verder aangeduid als het
“Verpakkingenbesluit’ legt aan producenten en importeurs die producten op de
Nederlandse markt brengen verplichtingen op. Alle product-, om- en
transportverpakkingen moeten voldoen aan het Verpakkingenbesluit. Het
Verpakkingenbesluit stelt onder meer dat van de in een jaar op de Nederlandse
markt gebrachte verpakkingen ten minste een bepaald percentage in het
afvalstadium als materiaal moet worden hergebruikt.
Het Verpakkingenbesluit verplicht de producent of importeur jaarlijks aan de
Minister van Infrastructuur en Milieu verslag uit te brengen over de uitvoering in het
voorgaande kalenderjaar. Daarin moet tevens voor verschillende soorten
verpakkingsmateriaal het gerealiseerde percentage materiaalhergebruik worden
gerapporteerd. Nedvang rapporteert jaarlijks namens het verpakkende bedrijfsleven
deze percentages met een verslagleggingformulier en monitoringsrapport en maakt
daarmee zichtbaar of aan de wettelijke norm is voldaan.
Over het verslagjaar 2012 heeft Nedvang in 2013 het rapport “Monitoring
verpakkingen Resultaten 2012” aan de Minister verstrekt. Dit is het laatste rapport
dat nog in de context van de Raamovereenkomst Verpakkingen 2008-2012 is
opgesteld en wordt verder aangeduid als “Monitoringsrapport 2012”.
-

Het Verpakkingenbesluit is gebaseerd op producentenverantwoordelijkheid. De
rapportageplicht ligt bij producenten. Zij moeten zorg dragen voor een accurate
monitoring om daarmee het hergebruikpercentage te berekenen en vast te stellen of
aan de wettelijke norm is voldaan. De Inspectie voor de Leefomgeving en Transport
(ILT) is de toezichthoudende instantie voor het Verpakkingenbesluit en controleert
aan de hand van het door Nedvang opgestelde Monitoringsrapport of aan de
hergebruiknormen in artikel 4, lid 2, van dit Besluit is voldaan. Er gelden
hergebruiknormen voor verschillende verpakkingsmaterialen (kunststof, glas,
metaal, papier en karton). Jaarlijks wordt het materiaalhergebruik van één of enkele
van deze stromen door de ILT onderzocht. Deze rapportage betreft de stroom
kunststof verpakkingsmaterialen, waarvoor in 2012 een hergebruikpercentage van
ten minste 42% gold.
Hoofdstuk 2 beschrijft het doel, de afbakening en de werkwijze van het ILT
onderzoek. In hoofdstuk 3 staan de bevindingen over de wijze waarop kunststof
verpakkingsafval is gerapporteerd. Na de algemene bevindingen in paragraaf 3.1,
staan in paragraaf 3.2 de bevindingen over de wijze waarop het kunststof
verpakkingsafval van bedrijfsmatige ontdoeners en huishoudens is gerapporteerd.
In paragraaf 3.3 wordt kort ingegaan op het sorteerproces, uitval en hergebruik. In
paragraaf 3.4 wordt vooruitgeblikt naar het rapportagejaar 2013. De conclusies
staan in hoofdstuk 4.

Pagina 8 18

Toezicht recyclenorm esIuit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

2

Doel, afbakening en werkwijze

2.1

Doel en afbakening

Deze rapportage richt zich op het hergebruik van kunststof verpakkingsafval in het
verslagjaar 2012. In een eerder onderzoek heeft de ILT zich gericht op het
materiaalhergebruik van kunststof in 2011.
In het Monitoringsrapport 2012 wordt voor kunststof verpakkingsafval een
hergebruikcijfer van 48% gerapporteerd. Dit is boven de norm van 42%. In de
voorgaande jaren vertoonde het hergebruikcijfer een stijgende trend: 38% in 2009,
48°h in 2010 en 51°h in 2011. Voor het eerst is nu sprake van een daling in het
hergebruik van kunststof verpakkingsafval, terwijl de recyclingnormen de komende
jaren een stijgende lijn laten zien tot 52% in 2022.
Bij de monitoringsverslagen van eerdere jaren had de Inspectie vragen bij de
onderbouwing van het hergebruikcijfer van kunststof verpakkingsafval’. De
Inspectie wil zich nu een beeld vormen van de onderbouwing van het
gerapporteerde hergebruikcijfer over 2012.
Centraal in het onderzoek staat de realisatie van de wettelijke doelstelling voor
materiaalhergebruik. Deze wordt voor kunststof verpakkingen als volgt berekend:
Hoeveelheid
Hoeveelheid
verpakkingsafval
verpakkingsafval
van huishoudens
+
van bedrijven
(ingezameld en
en
(ingezameld
hergebruikt)
hergebruikt)
Hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen

X 100%

Al in eerder onderzoek naar het hergebruikcijfer van kunststof verpakkingen heeft
de ILT vastgesteld dat de cijfers aangaande de hoeveelheid op de markt gebrachte
kunststof verpakkingen niet betrouwbaar zijn. Onlangs is een nieuwe
monitoringssystematiek (“Basisdocument monitoring verpakkingen 2013-2022”)
vastgesteld en naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin wordt ook een nieuwe
systematiek voor op de markt gebrachte hoeveelheden verpakkingen aangekondigd.
In afwachting van de implementatie van deze systematiek in nieuwe regelgeving , is
de hoeveelheid op de markt gebrachte kunststof verpakkingen door
bovendrempelige bedrijven (> 50 kton) en onderdrempelige bedrijven (15-50 kton)
nu niet opnieuw beoordeeld.
De variabelen die wel nader zijn onderzocht, betreffen de hoeveelheid kunststof
verpakkingsafval van bedrijven en van huishoudens, dat is ingezameld en
hergebruikt. Vanwege de omvang en de eerder geconstateerde onzekerheden in de
cijfers ligt de nadruk op de hoeveelheid hergebruikt kunststof verpakkingsafval door
bedrijven, waaronder ook de inzameling van statiegeldflessen.

Toezicht recyclenorm besluit verpakkingen, 17 december 2012.
Hergebruik en monitoring verpakkingen nader bekeken, 7 december 2011

Pagina 9 18

Toezicht recyclenorm besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

2.2

Werkwijze

Om naleving van de hergebruiknorm te kunnen bepalen, controleert de ILT op
onderdelen de kwaliteit van de gegevens. Voor de beoordeling van de hoeveelheid
ingezamelde en hergebruikte verpakkingen van huishoudens en bedrijven zijn de
volgende activiteiten uitgevoerd:
•
•

•

onderliggende data zijn bij Nedvang en andere organisaties opgevraagd en
geanalyseerd;
bij inzamelaars/recyclers van kunststof verpakkingsafval zijn controles uit
gevoerd waarbij procedures, weegbruggegevens en andere documenten zijn
opgevraagd. Deze controles zijn uitgevoerd bij 7 bedrijven, die in totaal
84% (97 kton) van de totale hoeveelheid (137 kton) ingezameld en herge
bruikt kunststof verpakkingsafval van bedrijfsmatige ontdoeners hebben op
gegeven;
bij de inzameling van kunststof verpakkingsafval van huishoudens is geke
ken naar de wijze waarop de gemeentelijke auditrapporten tot stand komen
en hoe Nedvang hiermee omgaat.

De verkregen gegevens zijn beoordeeld op aspecten als betrouwbaarheid, juistheid
en volledigheid en er heeft een cijfermatige beoordeling plaatsgevonden. De
bevindingen zijn vergeleken met de gegevens in het Monitoringsrapport 2012.

Pagina 10 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

3

Bevindingen

3.1

Algemeen

Nedvang rapporteert in haar Monitoringsrapport 2012 dat een hergebruikpercentage
van 48% is gerealiseerd. Dit percentage is als volgt tot stand gekomen.
137 kton
ingezameld en
hergebruikt
ku nststot’
verpa kki ngsafva 1
van bedrijven

82 kton ingezameld
en hergebruikt
kunststof
verpakkingsafval
van huishoudens

+

X 100%

459 kton op de markt gebrachte verpakkingen
Daarnaast is een aandeel van 5% nuttige toepassing gemeld van op de markt
gebrachte kunststof verpakkingen, die via bronscheiding uit het huishoudelijk afval
zijn gesorteerd. Deze stroom kan vanwege vermenging en aard niet worden
hergebruikt. Dit kunststof verpakkingsafval is voor het grootste deel verbrand in
Nederland en Duitsland. De ILT heeft dit onderdeel niet betrokken bij de uitgevoerde
analyses. Onderstaande grafiek toont het hergebruik en nuttige toepassing van
kunststof verpakkingen in de afgelopen jaren.
Kunststof verpakkingen 2009 t/m 2012
op de markt gebracht, hergebruikt en
nuttig toegepast (kton)
(bron: Nedvang)

500
450
400

454

444

459

Ir

350
300

•Op de markt gebracht
250

• Hergebruik

200

•Nuttige toepassing

150
100

50
0

Pagina 11 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Zoals al aangeven in paragraaf 2.1 richten de controles zich vooral op de
volledigheid, betrouwbaarheid en juistheid van ingezameld en hergebruikt kunststof
verpakkingsafval van bedrijven (137 kton) en huishoudens (82 kton).
Kunststof verpakkingsafval uit huishoudens wordt door gemeenten via
bronscheiding en nascheiding ingezameld. Het kunststof verpakkingsafval wordt
door de inzamelaar aan de gecontracteerde sorteerder aangeboden en onder de
door Nedvang geformuleerde kwaliteitseisen geaccepteerd en verwerkt. De
gemeente baseert haar opgaven via WasteTool op de van de sorteerders van het
kunststof verpakkingsafval verkregen weegbruggegevens.
Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het afvoeren van kunststof
verpakkingsafval. Ook bij bedrijven wordt het ingezameld door inzamelaars, die het
verder opbulken en grotendeels naar Azië exporteren. Kunststof verpakkingsafval bij
bedrijven kan volledig bestaan uit verpakkingsafval, maar ook met niet
verpakkingsafval zijn gemengd, zoals bijvoorbeeld het geval is bij mengstromen van
harde kunststoffen. Daarnaast kan sprake zijn van vervuiling van deze stromen. In
de verdere inzamel- en recyclingketen wordt het materiaal gesorteerd op de
verschillende soorten en kwaliteiten kunststoffen. Voor de hergebruiknorm is vooral
het onderscheid verpakking of niet van belang.
In het Uitvoerings- en Monitoringsprotocol heeft Nedvang de gewenste
administratieve werkwijze beschreven voor kunststof verpakkingsafval afkomstig
van bedrijven. In het kort komt het neer op het volgende. De inzamelaars en
bewerkers sluiten een deelnemersovereenkomst met Nedvang en laten zich door
Nedvang certificeren conform de Certificeringsrichtlijn Verpakkingsafval (CRV).
Daarmee geven ze aan dat ze voldoen aan de administratieve eisen van Nedvang.
Zowel de inzamelaars als de sorteerders rapporteren (aan Nedvang via de applicatie
WasteTool) één maal per kwartaal de maandelijkse hoeveelheden ingezameld c.q.
geaccepteerde hoeveelheden kunststof verpakkingsafval.
Voor een uitgebreidere beschrijving van de wijze waarop de gemeentelijke opgaven
en de opgaven van de bedrijfsmatige ontdoeners tot stand komen, wordt verwezen
naar het Uitvoerings- en Monitoringsprotocol (UMP).

3.2

Beoordeling kwaliteit gegevensverzameling
Kunststof verpakkingsafval van bedrijfsmatige on tdoeners.
De opgave van 137 kton hergebruikt kunststof verpakkingsafval van bedrijfsmatige
ontdoeners is gebaseerd op de gegevens van bedrijven (113,1 kton) en op de
opgave van de inzameling en hergebruik van statiegeldflessen (23,4 kton).
Nedvang baseert de opgave van de hoeveelheid hergebruikt kunststof
verpakkingsafval van bedrijfsmatige ontdoeners op de opgave van 18 bedrijven. De
opgave van de ruim 23 kton hergebruikte statiegeldflessen is gebaseerd op de
opgave van de Stichting Retourverpakking Nederland (SRN).
Circa 34% van de totale hoeveelheid ingezameld en hergebruikt kunststof
verpakkingsafval is door 7 bedrijven (deels) via WasteTool gemeld. Het grootste deel
van de hoeveelheid hergebruikt kunststof verpakkingsafval van bedrijfsmatige
ontdoeners is echter gebaseerd op e-mails. Daarnaast hebben vier bedrijven
gegevens verstrekt op basis van een door de Vereniging van Kunststof Recyclers
(VKR) uitgezette enquête. Zes bedrijven hebben geen opgave gedaan en 4 bedrijven

Pagina 12 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

hebben 0 kton hergebruik gemeld.
Nedvang meldt in de monitoringsrapportage dat vooruitlopend op de nieuwe
raamovereenkomst een aantal verwerkers kritischer is gaan rapporteren, waardoor
minder stromen zijn gemeld waarover onzekerheden bestaan, zodat de zekerheid
over het gerapporteerde cijfer is toegenomen. De ILT constateert dat de mate van
betrouwbaarheid van via WasteTool, e-mails en VKR-enquête aangeleverde cijfers
van bedrijfsmatige ontdoeners niet is te verifiëren. Dit houdt verband met het feit
dat evenals in 2011 mengstromen deels wel, deels niet worden gemeld, hiervoor
niet onderbouwde schattingen of kengetallen worden gebruikt en transitostromen
zijn opgenomen, waarin het aandeel verpakkingsafval niet is vastgesteld. De laatste
betreft stromen kunststof verpakkingsafval die worden doorverkocht zonder dat
deze hoeveelheden de eigen weegbrug passeren. Ook verifiëren niet alle bedrijven
het daadwerkelijke hergebruik afdoende.
Uit het onderzoek blijkt dat in 2012 geen enkel bedrijf volledig volgens de in het
UMP en CRV voorgeschreven werkwijze werkt. Bedrijven geven aan vooral moeite te
hebben met de mengstromen (o.a. harde kunststoffen en folies) en transitostromen.
De stelling van Nedvang dat de betrouwbaarheid is vergroot van de gegevens van
de bedrijfsmatige ontdoeners betekent in de praktijk dat enkele bedrijven inderdaad
kritischer zijn geworden op het 100°k meetellen van mengstromen. Het betekent
echter ook dat dergelijke stromen nu slechts voor een deel of soms geheel niet
meetellen. Van het steekproefsgewijs vaststellen van het aandeel verpakkingen was
in 2012 slechts bij een enkel bedrijf sprake.
Bedrijven die met aannames werken voor het aandeel verpakkingen doen dit veelal
“op zicht”; er is bij vrijwel geen enkel bedrijf sprake van door weging onderbouwde
aannames van het aandeel verpakkingen in mengstromen.
De ILT heeft voor een bedrijf geconstateerd dat de cijfers niet volledig zijn geweest,
omdat de opgave over 10 maanden (14,9 kton) in de Nedvang rapportage is
opgenomen in plaats van de totale jaaropgave 2012 (16,0 kton). Enkele (grotere)
bedrijven hebben geen opgave gedaan, in sommige gevallen is duidelijk dat zij hun
stromen afgeven aan andere VKR leden die wel rapporteren, in andere gevallen is
dat niet duidelijk. Een bedrijf geeft in de VKR enquête expliciet aan, dat zij in haar
registratie geen onderscheid maakt in kunststof verpakkingen of ander kunststof
afval. Voor dit bedrijf geldt in de Nedvang rapportage dat “geen opgave” is gedaan.
De ILT constateert daarnaast dat certificering ook plaatsvindt bij bedrijven die
aantoonbaar niet voldoen aan de CRV-richtlijnen. Het gaat dan vooral om de wijze
waarop bedrijven vaststellen of er sprake is van verpakkingsafval of niet. Uit de
uitgevoerde controles, maar ook uit de audits van Nedvang, blijkt dat ook
(voorlopig) erkende bedrijven nog steeds niet kunnen onderbouwen wat het
precieze aandeel van kunststof verpakkingen in mengstromen is (CRV, artikel
4.3.2.). Ondanks opmerkingen over het niet voldoen aan de richtlijnen in de door
Nedvang uitgevoerde audits bij 6 bedrijven, leidt dit niet tot aanpassingen in de
door deze bedrijven opgegeven hoeveelheden hergebruikt kunststof
verpakkingsafval en heeft dit geen consequenties voor de (voorlopige) erkenning
van deze bedrijven.
Voor de inzameling en het hergebruik van statiegeldflessen geldt dat de totale
hoeveelheid door Nedvang gerapporteerde 23,4 kton is gebaseerd op de opgave van
de Stichting Retourverpakking Nederland (SRN). Dit is 3% lager dan het cijfer voor
2011. Twee grote landelijke supermarktketens doen niet mee aan de levering van
hun gegevens aan SRN. Hoewel voor deze bedrijven geldt dat deze stromen voor

Pagina 13 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

een deel zullen zijn meegenomen in de opgave van andere bedrijven, zal voor de
hoeveelheid ingezamelde en hergebruikte statiegeldflessen mogelijk sprake zijn van
een onderschatting. SRN verklaart de daling in hergebruik van statiegeldflessen o.a.
door de economische crisis, de verlaging van gewicht in PET-flessen, maar ook door
“een groei in private label die niet aan SRN deelneemt”.
De Inspectie concludeert dat de cijfers van de bedrijfsmatige ontdoeners over 2012
niet wezenlijk anders tot stand zijn gekomen dan in 2011. Dit leidt opnieuw tot de
conclusie dat de gegevens van het ingezamelde en hergebruikte kunststof
verpakkingsafval van bedrijven niet volledig en niet betrouwbaar zijn. Om te komen
tot een goede en betrouwbare kwaliteit van gegevens over de hoeveelheid
ingezameld en hergebruikt verpakkingsafval, heeft Nedvang het UMP en de CRV
opgesteld. De bedrijven die kunststof verpakkingsafval inzamelen en bewerken,
werken echter nog niet (volledig) conform het UMP en CRV. Dit heeft tot gevolg dat
de door Nedvang opgezette applicatie WasteTool slechts voor iets meer dan een
derde van de totale opgave wordt gevuld voor kunststof verpakkingsafval. De
gegevens die nu door de bedrijven deels via de VKR en de SRN aan Nedvang
worden geleverd, worden voor een deel door Nedvang geverifieerd door audits. Dit
leidt ondanks afwijkingen van het eigen UMP en de CRV-richtlijnen echter niet tot
correcties in de opgegeven hoeveelheden gerecycled kunststof verpakkingsafval van
deze bedrijven.
-

-

Kunststof verpakkingsafval van huishoudens.
De bron voor 82 kton hergebruikt kunststof verpakkingsafval uit huishoudens is de
gemeentelijke opgaven in de applicatie WasteTool. De gemeenten rapporteren per
kwartaal elektronisch de maandelijkse hoeveelheden ingezamelde kunststof
verpakkingen. Het grootste deel van de Nederlandse gemeenten (368) doet aan
bronscheiding, op deze wijze is 106 kton kunststof verpakkingingsat’val ingezameld
(9% meer dan in 2011). Hiervan is uiteindelijk bijna 74 kton (70%) als hergebruik
gerapporteerd. De 48 gemeenten die aan nascheiding doen hebben over 2012 geen
gegevens verstrekt over de hoeveelheid ingezameld kunststof verpakkingsafval,
alleen de hoeveelheid hergebruik in 2012 is bekend; 8,4 kton. In totaal is in 2012
via bron- en nascheiding 82 kton kunststof verpakkingsafval van huishoudens
hergebruikt; een toename van 4
% ten opzichte van 2011.
Nedvang verifieert de gemeentelijke opgaven op een aantal manieren. Een eerste
controle vindt direct na de (maandelijkse) opgave plaats, waarbij de opgaven aan de
hand van ervarings- en monitoringsgegevens op volledigheid, juistheid en
plausibiliteit worden gecheckt. Daarnaast voeren accountants aan de hand van het
audit- en controleprotocol zoals beschreven in het UMP audits uit bij gemeenten.
Ook voert Nedvang zelf in een aantal gevallen een audit uit bij gemeenten. Nedvang
stelt een audit- en controleprogramma op, waarin gemeenten ingedeeld in 5
stedelijkheidsklassen op grond van een steekproef geselecteerd worden voor een
controle. Jaarlijks worden 90 gemeenten gecontroleerd. Gemeenten die in de
steekproef zitten, mogen zelf een accountant benaderen voor het uitvoeren van de
audit. De jaaropgaven van de gemeenten zijn de basis voor de controle. In geval
een gemeente haar eigen accountant dit zogenaamde assurancerapport laat
opstellen, kan Nedvang een accountant opdracht geven een dossierreview uit te
voeren (jaarlijks bij circa 4 5 gemeenten).
Ten tijde van het verschijnen van het Monitoringsrapport 2012 was van 46
gemeenten uit de steekproef van 90 gemeenten een assurancerapport ontvangen.
Bij 21 gemeenten (45%) was volgens de accountants sprake van geringe
afwijkingen (0,16%) in de opgegeven ingezamelde tonnages, bij 6 gemeenten

Pagina 14 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

(13°k) was sprake van een oordeel met beperking (meestal over de opbrengsten).
De ILT heeft de assurancerapporten van deze 46 gemeenten beoordeeld. Daarbij
valt het volgende op:
•
De rapportages zijn summier en bevatten weinig of geen onderbouwing van
de conclusies en sluiten bij afwijkingen niet aan bij de voorgeschreven ter
minologie.
Bij 44 gemeenten (96°h) is sprake van inherente beperkingen als gevolg
•
van mogelijke vermenging van huishoudelijk en bedrijfsmatig kunststof ver
pakkingsafval. Bij 25 gemeenten (54%) is sprake van inherente beperkin
gen als gevolg van het in de inzamelroute meenemen van meerdere ge
meenten. Meestal wordt hiervoor een verdeelsleutel op basis van het inwo
nertal gebruikt om de hoeveelheid ingezameld kunststof verpakkingsafval
per gemeente te bepalen. Op inherente beperkingen wordt door vrijwel alle
accountants geen nader onderzoek uitgevoerd, slechts in een enkel geval
leidt dit tot bijstelling van de cijfers. Illustratief is de volgende tekst uit een
gemeentelijk assurancerapport: “De gemeente B heeft aangegeven geen be
trouwbare schatting te kunnen maken van het percentage vermenging van
detailhandelsafval en heeft derhalve geen correctie doorgevoerd in de jaar
opgave”. Deze gemeente krijgt vervolgens het oordeel “juist en volledig”.
Accountants gaan verschillend om met geconstateerde afwijkingen en laten
•
soms wel, maar in de meeste gevallen geen nieuwe inschatting maken. Uit
de accountantsrapporten is niet op te maken of sprake is van afwijkingen
groter dan 5%, die volgens de voorgeschreven systematiek zouden moeten
leiden tot aanpassing van het oordeel. Feit is dat 85% van de gemeenten
het oordeel “juist en volledig” krijgt.
De Inspectie concludeert dat Nedvang een goede structuur heeft opgezet om de
betrouwbaarheid van de gegevens betreffende het ingezameld huishoudelijk
kunststof verpakkingsafval te waarborgen. Nedvang kan de betrouwbaarheid
verbeteren door de haar opgestelde richtlijnen in het audit- en monitoringsprotocol
strikt te bewaken en de assurancerapporten kritisch te beoordelen.

3.3

Beoordeling recyclingproces, uitval en hergebruik
De ILT heeft inzamelaars (tevens exporteurs) van bedrijfsmatig kunststof
verpakkingsmateriaal bezocht. Deze bedrijven zamelen bedrijfsmatig kunststof in en
maken het door te balen gereed voor export naar met name Azië. Diverse bedrijven
maken in hun acceptatie geen onderscheid tussen kunststof verpakkingen en ander
kunststof omdat dit voor de handel in kunststof niet van belang is. Dat betreft
namelijk de soort kunststof en de eisen die de afnemers daaraan stellen. Diverse
inzamelaars vinden dat het onderscheid tussen verpakkingen en niet-verpakkingen
nadrukkelijker door de toeleverende bedrijven moet worden aangegeven. Dit omdat
zij veel beter zicht hebben op de samenstelling van de ingezamelde stromen. De
(meng)stromen die de bezochte bedrijven ontvangen, zijn volgens deze bedrijven
niet of nauwelijks meer te beoordelen op de verdeling verpakking/niet verpakking.
Toezeggingen van inzamelaars om in 2012 hun weegbrugsystemen aan te passen op
het wegen van de binnenkomende hoeveelheden verpakkingen zijn niet
gerealiseerd. Daar waar gewerkt wordt met aanna mes voor het bepalen van het
aandeel verpakkingen, zijn dit niet met weeggegevens onderbouwde cijfers. De ILT
concludeert daarmee dat het weeg- en registratieproces bij veel inzamelaars nog
steeds niet voldoende is ingericht op het wegen of onderbouwd vaststellen van het
aandeel (en/of aannames en kengetallen) verpakkingen in de kunststof
afvalstromen.

Pagina 15 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

Daarnaast bevatten de ingezamelde kunststof verpakkingen ook niet kunststoffen,
zoals resten van grondstoffen, etc. Van 14 exporten van kunststof verpakkingsafval
bestemd voor recycling heeft de ILT op basis van de door de bedrijven verstrekte
informatie uit EVOA-kennisgevingen van de afgelopen jaren een gemiddeld
vervuilingpercentage van 10% vastgesteld. Niet duidelijk is of in de opgaaf van
inzamelaars of in de uiteindelijke monitoring door Nedvang een correctie is
aangebracht voor deze vervuiling.
Verdere blijkt uit het monitoringsrapport en onderliggende opgaven van inzamelaars
van bedrijfsmatig kunststof verpakkingsafval dat alle export naar sorteerders,
voornamelijk in Azië, als 100% materiaalhergebruik wordt meegerekend. Of feitelijk
materiaalhergebruik plaatsvindt (en onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn
aan die zoals vastgesteld in communautaire regelgeving) is echter niet altijd met
zekerheid vastgesteld, omdat veel gecontroleerde inzamelaars geen
verwerkingsverklaringen vanuit Azië ontvangen. Daarnaast is in het kader van de
monitoring afgesproken dat het meetpunt van materiaalhergebruik ligt bij het
bedrijf waar al gesorteerde kunststoffracties worden opgewerkt tot recyclaat dat
geschikt is om te worden toegepast als secundaire grondstof. Het is niet
waarschijnlijk dat bij de Aziatische sorteerders alle deelstromen uit deze sortering
voor 100% geschikt zijn om te worden opgewerkt tot recyclaat. Door toch met
100% materiaalhergebruik te rekenen bij de export van bedrijfsmatig
verpakkingsafval wordt geen rekening gehouden met het feit dat er ook niet
recyclebare stromen bij de sortering vrijkomen. Ter vergelijking, bij brongescheiden
huishoudelijk kunstsof verpakkingsafval wordt hier wel rekening mee gehouden en
wordt uiteindelijk maar 70% van de input bij sorteerders als materiaalhergebruik
meegerekend.

3.4

Vooruitblik 2013

Of in 2013 het aandeel hergebruikte kunststof verpakkingen zal voldoen aan de dan
geldende norm (43%) zal voor een belangrijk deel afhangen van het feit of
bedrijven een betere en meer betrouwbare onderbouwing kunnen en willen geven
van de hoeveelheden kunststof verpakkingen, vooral in meng- en transitostromen.
Nedvang is in het najaar van 2013 bij enkele bedrijven begonnen met
sorteerproeven om het aandeel verpakkingen in mengstromen, of aannames
hiervoor beter te kunnen onderbouwen. De ILT constateert dat bedrijven niet altijd
bereidwillig zijn medewerking te verlenen aan deze sorteerproeven. Bedrijven geven
aan dat het voor sommige mengstromen (als voorbeeld wordt genoemd stromen
afkomstig van route-inzamelaars) ondoenlijk is om een betrouwbare steekproef te
nemen. Diverse bedrijven volharden in hun mening dat het onderscheid tussen
verpakkingen en niet-verpakkingen nadrukkelijker door de toeleverende bedrijven
moet worden aangegeven.
Nedvang heeft aangegeven met de VKR afspraken te willen maken om cijfers, die nu
via de VKR-enquête worden aangeleverd, via WasteTool te laten verlopen. Met drie
grotere inzamelaars en sorteerders van kunststof verpakkingsmateriaal die nu niet
hebben gemeld zijn volgens Nedvang overeenkomsten in de maak, zodat ook het
verpakkingsmateriaal wordt gerapporteerd, dat via deze bedrijven is ingezameld en
gerecycled. Nedvang geeft voorts aan bij de gecertificeerde bedrijven door audits en
evaluaties verdere verbeteringen te willen doorvoeren.

Pagina 16 18

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 november 2013

De ILT constateert dat het nieuwe monitoringsprotocol nog nauwelijks bekend is bij
de bezochte bedrijven. Nedvang heeft aangegeven in het licht van de nieuwe
monitoringsystematiek met de VKR te zullen komen tot een rapportagehandleiding
voor bedrijven, waarin expliciet aandacht wordt besteed aan meng- en
transitostromen.

Pagina 17 18

Toezicht recyclenorm Besluft beheer verpakkinqen 1 1 november 2013

4

Conclusies

De Inspectie heeft onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid, juistheid en
volledigheid van het door Nedvang over 2012 gerapporteerd hergebruikcijfer van
48% voor kunststof verpakkingsafval. Uit dit onderzoek kan het volgende worden
geconcludeerd.
Het over 2012 gerapporteerd hergebruik van kunststof verpakkingsafval van 48%
voldoet aan de hergebruiknorm van 42%, zoals die gesteld is in artikel 4, lid 2, van
het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton. De cijfers zijn niet wezenlijk
anders tot stand gekomen dan in 2011, waardoor sprake is van dezelfde omissies
als bij de rapportage over 2011. Het gerapporteerde cijfer is niet juist en volledig
omdat van enkele bedrijven de opgaven ontbreken en in een enkel geval
aantoonbaar niet het gehele jaarcijfer in de verantwoording is meegenomen. De
conclusie uit de voorgaande ILT-rapportage, dat de voortgang in verbeteringen traag
verloopt, geldt nog steeds. Doordat het hergebruikcijfer met zoveel niet te verifiëren
onzekerheden is omgeven, is niet duidelijk of de hergebruiknorm daadwerkelijk is
gerealiseerd. Vooral de onderbouwing en daarmee de betrouwbaarheid van het
gerapporteerd hergebruikcijfer van bedrijven schiet op onderdelen tekort (meng- en
transitostromen, vervuilingsgraad en daadwerkelijk hergebruik).
Tevens constateert de ILT dat in 2012 nauwelijks voortgang is geboekt met het
implementeren van het UMP en de CRV. Hoewel Nedvang het UMP en de CRV juist
heeft opgezet om betrouwbare cijfers te genereren, werken bedrijven niet of slechts
gedeeltelijk conform de uitgangspunten van het UMP en de CRV. Nedvang
constateert dergelijke afwijkingen in haar auditverslagen wel, maar geeft wel
(voorlopige) erkenningen af aan bedrijven die aantoonbaar (nog) niet voldoen aan
de CRV-eisen. Nedvang kan stringenter correcties doorvoeren en/of hierover
opmerkingen maken in haar jaarverslag. De door accountantsbureaus opgestelde
assurancerapporten over de gemeentelijke inzameling van verpakkingsafval leiden
wel tot aanpassingen, maar vorm en inherente beperkingen geven daartoe meer
aanleiding. Nedvang kan hierop kritischer zijn.
Zoals ook in de vorige ILT-rapportage is aangegeven zal de vraag of de
hergebruikcijfers voor de komende jaren betrouwbaar zullen zijn, voor een
belangrijk deel afhangen van de vraag of bedrijven het aandeel verpakkingen in hun
stromen kunststof verpakkingsmateriaal beter zichtbaar kunnen en willen maken.
Daar waar voor bepaalde stromen kunststof het aandeel verpakkingen lastig of
moeilijk is vast te stellen kunnen een beoordeling verder voorin de keten of analyse
van de aangeboden partijen (kentalontwikkeling) opties zijn die mogelijk leiden tot
meer betrouwbare verpakkingsgegevens.

Pagina 18 18

Dit is een uitgave van de
Inspectie Leefomgeving en Transport

Postbus 16191 1 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nI
@inspectieLenT
December 2013

Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van infrastructuur en Milieu

Toezicht recyclenorm
Besluit beheer
verpakkingen
Onderdeel glazen verpakkingsafval in 2011

Inspectie Leefomgeving en Transport

Ministerie van infrastructuur en Milieu

Toezicht recyclenorm Besluit beheer
verpakkingen
Onderdeelgiazen verpakkingsafval in 2011

Datum

30 oktober 2013

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Risicovolle Stoffen en Producten
Graadt van Roggenweg 500, Utrecht
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nI
@inspectieLenT

Pagina 3 van -1

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

Inhoud

Samenvatting —7
1

Inleiding—9

2
2.1
2.2

Doel, afbakening en werkwijze—11
Doel en afbakening—il
Werkwijze—i1

3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

Bevindingen—13
Algemeen—13
Beoordeling kwaliteit gegevensverzameling—13
Beoordeling sorteringsproces en uitval—16
Vooruitblik 2012—18
Analyse gescheiden glasinzameling door gemeenten—is

4

Conclusies—20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

Samenvatting

Het “Besluit beheer verpakkingen, papier en karton” legt aan producenten en
importeurs die verpakte producten op de Nederlandse markt brengen verplichtingen
op. Het stelt onder meer dat van de in een jaar op de Nederlandse markt gebrachte
hoeveelheid glazen verpakkingen ten minste 90% in het afvalstadium als materiaal
moet worden hergebruikt. In haar monitoringsrapport over 2011 meldt Nedvang een
materiaalhergebruik van 83%. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft
onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid, juistheid en volledigheid van het over
2011 gerapporteerde hergebruikcijfer van 83°k voor glazen verpakkingsafval.
Daarbij heeft de ILT vooral de betrouwbaarheid van de hoeveelheid ingezamelde en
hergebruikte glazen verpakkingsafval van huishoudens en van bedrijven beoordeeld.
Al in een eerder onderzoek heeft de ILT vastgesteld dat de cijfers aangaande de
hoeveelheid “op de markt gebrachte verpakkingen” niet betrouwbaar zijn. In
afwachting van de hantering van de nieuwe monitoringssytematiek (“Basisdocument
monitoring verpakkingen 20 13-2022”) heeft de ILT nu niet opnieuw gekeken naar
de hoeveelheid die op de markt is gebracht.
Uit het ILT onderzoek over 2011 blijkt het volgende:
Nedvang heeft een goede structuur opgezet om de betrouwbaarheid van de
gegevens betreffende het ingezameld huishoudelijk glazen verpakkingsafval te
waarborgen. Nedvang kan de betrouwbaarheid nog (verder) verbeteren door de
door haar opgestelde richtlijnen in het audit- en monitoringsprotocol strikt te
bewaken en de assurancerapporten kritisch te beoordelen.
Met betrekking tot het ingezamelde en hergebruikte glazen verpakkingsafval van
bedrijven kan echter geconcludeerd worden dat deze niet onderbouwd en daarmee
niet betrouwbaar zijn. Om te komen tot een goede en betrouwbare kwaliteit van
gegevens over de hoeveelheid ingezameld en hergebruikt verpakkingsafval, heeft
Nedvang het Uitvoerings- en Monitoringsprotocol (UMP) en de Certificeringsrichtlijn
verpakkingsafval (CRV) opgesteld. De bedrijven die glas inzamelen en bewerken,
werken echter nauwelijks conform het UMP en CRV. Dit heeft tot gevolg dat de door
Nedvang opgezette applicatie Wastetool nog nauwelijks wordt gevuld voor glas. De
gegevens, i.c. de hoeveelheid ontvangen glasscherven, die nu door de
glasbewerkende bedrijven via SDV aan Nedvang worden geleverd, worden niet
geverifieerd.
Alle bij de glasbewerkers ontvangen glasscherven worden gerapporteerd als zijnde
hergebruikt. In de onlangs vastgestelde nieuwe monitoringssystematiek is bepaald
dat alle bij de glasbewerkers ontvangen scherven van verpakkingsglas, mogen
worden gerapporteerd als zijnde hergebruikt. Een deel van het geaccepteerde glas
bestaat echter uit niet verpakkingsglas (zoals procesafval, vlakgias en vervuiling) en
mag niet als ontvangen verpakkingsglas worden meegeteld. Geen van de betrokken
partijen i.c. de glasbewerkingsbedrijven, SDV en Nedvang brengen een correctie
aan voor het deel niet verpakkingsglas en vervuiling. Een correctie zou leiden tot
een neerwaartse bijstelling van de hoeveelheid hergebruikt glas.
Het feitenonderzoek heeft zich gericht op het rapportagejaar 2011. Onlangs is ook
het monitoringsrapport 2012 uitgebracht. De ILT heeft globaal de passages over
glas in dit rapport bekeken. Uit het rapport blijkt dat het in 2012 gerealiseerde
percentage materiaalhergebruik is gedaald naar 71, vooral veroorzaakt door een

Pagina 7 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

daling van de hoeveelheid ingezameld en hergebruikt glazen verpakkingsafval van
bedrijven. De ILT constateert dat de cijfers voor hergebruik op eenzelfde wijze tot
stand zijn gekomen als in 2011. Daarmee kunnen, als het gaat om betrouwbaarheid
van de registratie van hergebruikt bedrijfsmatig verpakkingsglas, dezelfde
opmerkingen bij de rapportage 2012 geplaatst worden.
De hoeveelheid gescheiden ingezameld glas per inwoner is al jaren hetzelfde. Toch
lijkt er nog voldoende potentie aanwezig om meer glas gescheiden in te zamelen.
Om aan de norm te voldoen had, uitgaande van de monitoringscijfers van Nedvang,
in 2011 nog 37 kton meer glas hergebruikt moeten worden. Dat is iets meer dan
een vijfde van de 170 kton verpakkingsglas die in 2011 nog in het huishoudelijk
restafval aanwezig was.

Pagina 8 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

Inleiding

Het “Besluit beheer verpakkingen, papier en karton’ verder aangeduid als het
“VerpakkingenbesIuit’ legt aan producenten en importeurs die producten op de
Nederlandse markt brengen verplichtingen op. Alle product-, om- en
transportverpakkingen moeten voldoen aan het Verpakkingenbesluit. Het
Verpakkingenbesluit stelt onder meer dat van de in een jaar op de Nederlandse
markt gebrachte verpakkingen ten minste een bepaald percentage in het
afvalstadium als materiaal moet worden hergebruikt. Voor glazen verpakkingen
bedraagt dit percentage ten minste 90%.
Het Verpakkingenbesluit verplicht de producent of importeur jaarlijks aan de
Minister van Infrastructuur en Milieu verslag uit te brengen over de uitvoering in het
voorgaande kalenderjaar. Daarin moet tevens voor verschillende soorten
verpakkingsmateriaal het gerealiseerde percentage materiaalhergebruik worden
gerapporteerd. Nedvang rapporteert jaarlijks namens het verpakkende bedrijfsleven
deze percentages met een verslagleggingformulier en monitoringsrapport en maakt
daarmee zichtbaar of aan de wettelijke norm is voldaan.
Over het verslagjaar 2011 heeft Nedvang in 2012 het rapport “Monitoring
verpakkingen Resultaten 2011” aan de Minister verstrekt. Dit rapport wordt verder
aangeduid als “Monitoringsrapport 2011”.
-

Het Verpakkingenbesluit is gebaseerd op producentenverantwoordelijkheid. De
rapportageplicht ligt bij producenten. Zij moeten zorg dragen voor een accurate
monitoring om daarmee het hergebruikpercentage te berekenen en vast te stellen of
aan de wettelijke norm is voldaan. De Inspectie voor de Leefomgeving en Transport
(ILT) is de toezichthoudende instantie voor het Verpakkingenbesluit en controleert
aan de hand van het Monitoringsrapport of aan de hergebruiknormen in artikel 4, lid
2, van het Verpakkingenbesluit is voldaan. Er gelden hergebruiknormen voor
verschillende verpakkingsmaterialen (kunststof glas, metaal, papier en karton).
Jaarlijks wordt het materiaalhergebruik van één of enkele van deze stromen door de
ILT onderzocht.

Pagina 9 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

2

Doel, afbakening en werkwijze

2.1

Doel en afbakening

Deze rapportage richt zich op het hergebruik van glazen verpakkingsafval in het
verslagjaar 2011. In een eerder onderzoek heeft de ILT zich gericht op het
materiaalhergebruik van kunststof in 2011. Het onderzoek naar het
materiaalhergebruik van glas is gestart in de eerste helft van 2013 en heeft zich
gericht op het op dat moment meest recente monitoringsrapport, namelijk dat van
verslagjaar 2011.
In het Monitoringsrapport 2011 wordt voor glazen verpakkingsafval een
hergebruikcijfer van 83% gerapporteerd. Dit is beneden de norm van 90%. In de
voorgaande jaren varieerde het hergebruikcijfer nogal: 87% in 2008, 92% in 2009
en 91°k in 2010. Bij de monitoringsverslagen van eerdere jaren had de Inspectie
vragen bij de onderbouwing van de hergebruikcijfer van glas’. De Inspectie wil zich
nu een beeld vormen van de onderbouwing van het gerapporteerde hergebruikcijfer
over 2011.
Centraal in het onderzoek staat de realisatie van de wettelijke doelstelling voor
materiaalhergebruik. Deze wordt voor glas als volgt berekend:
Hoeveelheid
Hoeveelheid
verpakkingsafval
verpakkingsafval
van huishoudens
+
van bedrijven
(ingezameld en
(ingezameld en
hergebruikt)
hergebruikt)
Hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen

X 100%

Al in eerder onderzoek naar het hergebruikcijfer van glas (‘Hergebruik en monitoring
verpakkingen nader bekeken’) heeft de ILT vastgesteld dat de cijfers aangaande de
hoeveelheid op de markt gebracht niet betrouwbaar zijn. Onlangs is een nieuwe
monitoringssystematiek (“Basisdocument monitoring verpakkingen 2013-2022”)
vastgesteld en naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin wordt ook een nieuwe
systematiek voor op de markt gebrachte hoeveelheden aangekondigd. In afwachting
van de implementatie van deze systematiek in nieuwe regelgeving en de hantering
ervan, zal de ILT nu niet opnieuw kijken naar de hoeveelheid op de markt gebrachte
glazen verpakkingen.
De variabelen die wel nader onderzocht zijn, is de hoeveelheid glazen
verpakkingsafval van bedrijven en van huishoudens dat is ingezameld en
hergebruikt. Verder is een analyse gemaakt van de gescheiden glasinzameling door
gemeenten.

2.2

Werkwijze

Om naleving van de hergebruiknorm te kunnen bepalen, controleert de ILT op
1
Zie de rapporten van de VROM-Inspectie: ‘Quick scan recycling verpakkingsgias’ van 1 februari 2010 en
‘Hergebruik en nionitoring verpakkingen nader bekeken’ van 7 december 2011.

Pagina 11 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

onderdelen de kwaliteit van de gegevens. Voor de beoordeling van de hoeveelheid
ingezamelde en hergebruikte verpakkingen van bedrijven en huishoudens zijn de
volgende activiteiten uitgevoerd:
•
•

•
•

onderliggende data zijn bij Nedvang en andere organisaties opgevraagd en
geanalyseerd;
bij inzamelaars/recyclers van glazen verpakkingsafval zijn controles uitge
voerd waarbij procedures, weegbruggegevens en andere documenten zijn
opgevraagd. Deze controles zijn uitgevoerd bij twee Nederlandse en twee
Duitse glasverwerkingsbedrijven. Deze vier recyclinglocaties hebben 90%
(385 kton) van de totale hoeveelheid (427kton
) ingezameld en hergebruikt
2
glazen verpakkingsafval opgegeven;
een aantal gemeentelijke opgaven van ingezameld glas zijn opgevraagd en
gecontroleerd. Tevens zijn zes assurancerapporten opgevraagd en beoor
deeld;
de gegevens van de hoeveelheid gescheiden ingezameld glas die het CBS
ter beschikking heeft, zijn geanalyseerd.

De verkregen gegevens zijn beoordeeld op aspecten als betrouwbaarheid,
volledigheid, actualiteit en juistheid en er heeft een cijfermatige beoordeling
plaatsgevonden. De bevindingen zijn vergeleken met de gegevens in het
Monitoringsrapport 2011.

2

Exclusief statiegeldflessen.

Pagina 12 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

3

Bevindingen

3.1

Algemeen

Nedvang rapporteert in haar Monitoringsrapport 2011 dat een hergebruikpercentage
van 83% is gerealiseerd. Dit percentage is als volgt tot stand gekomen.

79 ton ingezameld
en hergebruikt
glazen
verpakkingsafval
van bedrijven

+

348 kton
ingezameld en
hergebruikt
glazen
verpakkirigsafval
van huishoudens

X 100%

516 kton op de markt gebrachte verpakkingen

Zoals al aangeven in paragraaf 2.1 richten de controles zich op de betrouwbaarheid
en juistheid van 427 kton ingezameld en hergebruikt glazen verpakkingsafval van
bedrijven en huishoudens.
Glasafval uit huishoudens wordt door burgers ingeleverd bij de glasbakken. Het glas
uit de glasbakken wordt in opdracht van gemeenten door inzamelaars geleegd. Het
glas wordt vervolgens door de inzamelaar aan de door de gemeente
gecontracteerde bewerker aangeboden.
Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het afvoeren van glazen verpakkingsafval.
Ook bij bedrijven wordt het apart ingezameld door inzamelaars. Glasafval bij
bedrijven kan volledig bestaan uit verpakkingsafval, maar ook met procesafval zijn
gemengd.
De glasafvalstromen worden na inzameling grotendeels afgevoerd naar twee
Nederlandse bedrijven die gespecialiseerd zijn in verdere sortering van het glazen
verpakkingsafval. Daarnaast gaat een deel naar buitenlandse glasverwerkers in
Duitsland en België.
Het materiaal bevat naast glas ook keramiek, steen en porselein (KSP), papier van
etiketten, resten van levensmiddelen, deksels en andere materialen. Vooral KSP
afkomstig van bijvoorbeeld servies dat in de glasbak terecht komt, geeft problemen
bij de productie van nieuw glas (zwakke plekken). De glasbewerker haalt de meeste
vervuiling eruit en werkt het op tot grondstof voor de glasproducent. De
glasbewerkers bieden het gesorteerde glas aan de glasfabrieken aan die het
materiaal weer hergebruiken. De glasproducenten stellen hoge eisen aan de
kwaliteit c.q. verontreinigingsgraad van de glasscherven die weer als grondstof
moeten dienen.

3.2

Beoordeling kwaliteit gegevensverzameling

Glazen verpakkinasafval van huishoudens
De bron voor 348 kton hergebruikt glas afval uit huishoudens zijn de gemeentelijke
opgaven in de applicatie Wastetool. De gemeenten geven per kwartaal elektronisch

Pagina 13 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

de maandelijkse hoeveelheden gescheiden ingezamelde glas door. De gemeenten
moeten glas afkomstig uit specifiek voor de horeca bestemde glasbakken
afzonderlijk registreren. Aan het eind van het jaar controleert de gemeente haar
maandopgaven en bevestigt dit in een jaaropgave. De gemeente baseert haar
opgaven op de van de verwerker van de glasscherven verkregen
weegbruggegevens. Voor een uitgebreidere beschrijving van de wijze waarop de
gemeentelijke opgaven tot stand komen, wordt verwezen naar het Uitvoerings- en
Monitoringsprotocol (UMP).
Nedvang verifieert de gemeentelijke opgaven op een aantal manieren. Een eerste
controle vindt direct na de (maandelijkse) opgave plaats, waarbij de opgaven aan de
hand van ervarings- en monitoringsgegevens op volledigheid, juistheid en
plausibiliteit worden gecheckt. Daarnaast voeren accountants aan de hand van het
audit- en controleprotocol zoals beschreven in het UMP audits uit bij gemeenten.
Ook voert Nedvang zelf in een aantal gevallen een audit uit bij gemeenten. Nedvang
stelt een audit- en controleprogramma op, waarin gemeenten ingedeeld in vijf
stedelijkheidsklassen op grond van een steekproef geselecteerd worden voor een
controle. Jaarlijks worden 90 gemeenten gecontroleerd. Gemeenten die in de
steekproef zitten, mogen zelf een accountant benaderen voor het uitvoeren van de
audit. De jaaropgaven van de gemeenten zijn de basis voor de controle. Uit deze
controles worden maar weinig afwijkingen gevonden (ca 0,1% in 2011). Dit cijfer
hanteert Nedvang als correctiefactor bij de overige gemeenten. In de
monitoringsrapportage over 2011 heeft Nedvang de gecorrigeerde cijfers
gepresenteerd. In geval een gemeente het assurancerapport laat opstellen door
haar eigen accountant, kan Nedvang een andere accountant opdracht geven een
dossierreview uit te voeren (jaarlijks bij circa 4 5 gemeenten).
Bijna alle gemeenten (98%) hebben over 2011 een volledige opgave gedaan.
De ILT heeft 6 assurancerapporten en het rapport “Assurancerapportage,
gemeentelijke opgaven 2011” van Necivang beoordeeld. Daarbij valt het volgende
op:
•
In twee gevallen hanteren de accountants niet het door Nedvang voorge
schreven model assurancerapport. De rapportages zijn summier en bevatten
weinig of geen onderbouwing van de conclusies.
•
Van de 90 gemeenten die in de steekproef zaten, is van 79 gemeenten een
assurancerapport ontvangen. Van 11 gemeenten is geen assurancerapport
ontvangen. Van 3 gemeenten die wel een assurancerapport hadden opge
steld, heeft Nedvang geconstateerd dat die gemeenten geen of een gedeel
telijk initiële jaaropgave over 2011 hebben gedaan. Dit betekent dat 76 as
surancerapporten geldig zijn (84°h). De 11 gemeenten die geen assurance
rapport hebben ingediend, worden voor 2012 weer benaderd voor de steek
proef.
•
Van de 76 geldige assurancerapporten zijn er 40 akkoord bevonden. 18 ge
meenten moesten hun opgave aanpassen. 10 gemeenten kregen een oor
deel met beperking en van 8 gemeenten is geen oordeel uitgesproken. Het
oordeel met beperking hield ondermeer verband met gebrek aan inzicht in
weegbonnen, onduidelijkheid over verdeling type glas, gemaakte schattin
gen door gemeente of inzamelaar en het ontbreken van een fysieke schei
ding tussen bedrijfsmatig en huishoudelijk afval op milieuperrons. De ont
houding van oordeel hield veelal verband met het uitbesteden van de afval
inzamelactiviteiten aan derden waardoor het niet mogelijk is om opzet, be
staan en werking van de interne beheersmaatregelen te toetsen.

Pagina 14 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

Uiteindelijk hebben 22 gemeenten hun opgave in Wastetool aangepast en
daarmee is 69% (62 van de 90) van de gemeentelijke de opgaven akkoord
bevonden door een accountant.
De door de accountants geconstateerde afwijkingen betroffen zowel de gemelde
hoeveelheden als de door gemeenten gemelde opbrengsten. Voor glas geldt dat op
18.226,5 ton bont glas en 41.000 ton kleurgescheiden glas een audit heeft
plaatsgevonden. De door de accountants geconstateerde verschillen in
hoeveelheden zijn gering: een afwijking -0,1°h voor bont glas (hoeveelheid moest in
Wastetool dus naar beneden worden bijgesteld) en O,O2% voor kleurgescheiden
glas. De Inspectie constateert dat in geval een oordeel met beperking is
uitgesproken, de accountant niet in alle gevallen een schatting van de omvang van
de fout heeft gegeven.
De Inspectie concludeert dat Nedvang een goede structuur heeft opgezet om de
betrouwbaarheid van de gegevens betreffende het ingezameld huishoudelijk glazen
verpakkingsafval te waarborgen. Nedvang kan de betrouwbaarheid nog (verder)
verbeteren door de haar opgestelde richtlijnen in het audit- en monitoringsprotocol
strikt te bewaken en de assurancerapporten kritisch te beoordelen. Het
bovenstaande geeft geen aanleiding te veronderstellen dat de gerapporteerde
hoeveelheid ingezameld glazenverpakkingsafval uit huishoudens zou moeten worden
bijgesteld.
Glazen verpakkingsafval van bedrijven
In het UMP is de gewenste administratieve werkwijze beschreven voor glazen
verpakkingsafval afkomstig van bedrijven. In het kort komt het op het volgende
neer. De inzamelaars en bewerkers sluiten een deelnemersovereenkomst met
Nedvang en laten zich door Nedvang certificeren. Daarmee geven ze aan dat ze
voldoen aan de administratieve eisen van Nedvang. Zowel de inzamelaars als de
bewerkers rapporteren (aan Nedvang via applicatie Wastetool) één maal per
kwartaal de maandelijkse hoeveelheden ingezameld c.q. geaccepteerde
hoeveelheden glasscherven. Voor een uitgebreide beschrijving van de werkwijze
wordt verwezen naar het UMP.
In het monitoringsverslag over 2011 geeft Nedvang aan dat voor de glassector het
UMP bij bedrijven in de implementatiefase verkeert. Uit het onderzoek blijkt dat in
2011 zeven inzamelaars van bedrijfsmatig glazen verpakkingsafval meldden in
Wastetool, terwijl er enige tientallen bedrijven actief zijn bij de glasinzameling. De
glasbewerkende bedrijven willen vooralsnog nog niet conform het UMP gaan werken.
Dit heeft te maken met de eisen uit het UMP en de certificeringsrichtlijn
verpakkingsafval (CRV) van Nedvang. De gegevens die Nedvang vraagt aan te
3 niet bij de
leveren, zijn volgens Stichting Duurzaam Verpakkingsgias (SDV)
glasbewerkers voorhanden.
De ILT heeft de gegevenskwaliteit van de 79 kton hergebruikt glasafval uit bedrijven
beoordeeld.
Gelet op het gegeven dat in 2011 slechts zeven inzamelaars meldden in Wastetool
(in 2011 is 9,3 kton glas in Wastetool gemeld), kan Nedvang hieruit niet het totaal
ingezameld en hergebruikt verpakkingsglas van bedrijven bepalen. Voor het bepalen
van het hergebruik leunt Nedvang op gegevens die door de SDV worden
aangeleverd. Jaarlijks levert SDV een totaalcijfer hergebruikt glas aan. Over 2011
heeft SDV aangegeven dat 341 kton glasscherven zijn verwerkt bij Nederlandse
glasbewerkers. Daarnaast zijn bij 11 buitenlandse glasbewerkers 86 kton
Nederlandse glasscherven verwerkt. In totaal is volgens Nedvang dan ook 427 kton
SDV is de uitvoeringsorganisatie voor glas en is opgericht door de glasrecyclingsbranche.

Pagina 15 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

glazen verpakkingsafval hergebruikt. Het aandeel verpakkingsglas van bedrijven
heeft Nedvang vervolgens als volgt berekend: totaal hergebruikt verpakkingsgias
(427 kton)- hergebruikt verpakkingsglas afkomstig van huishouden (348 kton)=
verpakkingsglas afkomstig van bedrijven (79 kton). Nog geen 12% (9,3 kton)
hiervan is gemeld in Wastetool.
De mate van betrouwbaarheid van bovengenoemde cijfers, is niet te verifiëren. Dit
houdt verband met het feit dat SDV een totaalcijfer aanlevert bij Nedvang en er
geen inzicht is in de achterliggende cijfers en daarmee geen inzicht in hoe dit
totaalcijfer is opgebouwd. De glasbewerkingsbedrijven geven eenmaal per jaar bij
SDV op hoeveel glasscherven zij dat jaar hebben ontvangen. Dit betreft
brutogewichten, dat wil zeggen dat die inclusief de daarin voorkomende vervuiling
is. SDV schat de vervuiling op 4-5%. Daarnaast is gebleken dat een deel van de
opgaven van de buitenlandse bedrijven per mail zijn aangeleverd, in een aantal
gevallen een schatting betreffen en niet onderbouwd zijn met onderliggende
gegevens.
Tijdens de bedrijfscontroles heeft de ILT over 2011 administratieve gegevens
opgevraagd. De opgevraagde gegevens stemmen niet overeen met de opgave die
door SDV aan Nedvang is gedaan. De verschillen zijn weliswaar niet groot (ca 3
kton) maar lijken symptomatisch voor het gegeven dat er geen sluitende controle is
op de aangeleverde gegevens.
De Inspectie concludeert dat de gegevens met betrekking tot het ingezamelde en
hergebruikte glazen verpakkingsafval van bedrijven niet betrouwbaar zijn. Om te
komen tot goede en betrouwbare gegevens over de hoeveelheid ingezameld en
hergebruikt verpakkingsafval, heeft Nedvang het UMP en de CRV opgesteld. De
bedrijven die glas inzamelen en bewerken, werken echter nauwelijks conform het
UMP en CRV. Dit heeft tot gevolg dat de door Nedvang opgezette applicatie
Wastetool nog nauwelijks wordt gevuld voor glas. De gegevens, i.c. de hoeveelheid
ontvangen glasscherven, die nu door de glasbewerkende bedrijven via SDV aan
Nedvang worden geleverd, worden niet geverifieerd. In hoeverre dit moet leiden tot
een neer- dan wel opwaartse bijstelling van de hoeveelheid ingezameld en
hergebruikt glazen verpakkingsafval van bedrijven, is op basis van bovenstaande
niet vast te stellen. Ook kan geconcludeerd worden dat ten opzichte van eerdere
onderzoeken van de Inspectie er nauwelijks voortgang is geboekt in de
betrouwbaarheid van de registratie van ingezameld en hergebruikt bedrijfsmatig
verpakkingsglas.

3.3

Beoordeling sorteringsproces en uitval
De ILT heeft de twee Nederlandse glasbewerkingsbedrijven bezocht. Eveneens zijn
twee Duitse bedrijven, die ook Nederlandse glasscherven verwerken, bezocht. Doel
van deze bezoeken was inzicht te krijgen in de hoeveelheden ontvangen
glasscherven, in het bewerkingsproces van de glasscherven en in welke deelstromen
de glasscherven worden opgewerkt.
De relevante constateringen van de bedrijfsbezoeken zijn hieronder beschreven.

De glasbewerkende bedrijven hanteren acceptatiecriteria. De binnenkomende
glasscherven worden aan die criteria getoetst. Uit de controles is gebleken dat bijna
100% van de aangeboden vrachten wordt geaccepteerd, ook als in de vrachten een
zekere mate van vervuiling aanwezig is. In dat geval vindt een financiële
verrekening met de leverancier van de vracht plaats. Het weigeren van vrachten in
verband vervuiling komt nauwelijks tot niet voor.
In het UMP is aangegeven dat glasbewerkende bedrijven alleen de glasscherven

Pagina 16 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

mogen accepteren als ze voldoen aan de kwaliteitscriteria (bijlage Cl). Daarin is
,S% vervuiling
opgenomen dat het aangeboden verpakkingsglas niet meer dan 2
mag bevatten (zijnde onder andere KSP, metaal, papier en karton, kunststof hout
etc.). De Nederlandse glasbewerkers hebben in hun acceptatiecriteria wel
opgenomen dat er geen vervuiling in de aangeboden glasscherven mogen zitten,
maar hebben de norm van 2,5% niet overgenomen in hun acceptatievoorwaarden.
Zoals al eerder vermeld werken de glasbewerkende bedrijven nog niet volgens het
U M P.
SDV schat de vervuiling op 4 tot 5%. Een van de bezochte Duitse glasverwerkers
schatte de vervuiling op 10°k. De Inspectie heeft geen specifiek onderzoek gedaan
naar de mate van vervuiling van de aangeboden glasscherven, maar heeft bij de
bedrijfsbezoeken wel geconstateerd dat een zekere mate van vervuiling aanwezig is.
Bij de acceptatie wordt geen onderscheid gemaakt tussen verpakkingsafval en niet
verpakkingsafval, zoals procesafval of schone breuk. Ook is niet duidelijk of vlakgias
al dan niet bij de opgave aan SDV is meegerekend. In ieder geval één bedrijf heeft
in 2011 bij haar opgave aan SDV ook het vlakglas opgegeven. Onbekend is of SDV
in haar rapportage aan Nedvang dit vlakglas buiten beschouwing heeft gelaten.
De glasscherven worden in de sorteerinstallaties gescheiden in diverse stromen.
Naast diverse stromen aan glasscherven (te onderscheiden in groen, bruin, wit en
bont en in diverse schervengroottes) betreft het ondermeer folies, ferro/nonferro,
fijn puin, KSP-fractie (in diverse fractiegroottes), glas kleiner dan 10 mm, brandbaar
afval. De glasfracties gaan grotendeels naar de glasfabrieken voor hergebruik. Een
ander deel van de fracties gaat naar een bewerker die de stroom verder opwerkt om
geschikt te maken voor hergebruik (bijvoorbeeld glas kleiner dan 10 mm, ferro/non
ferro, fijn puin, middeifractie KSP) of voor nuttige toepassing (o.a. kunststof). Een
deel wordt verwijderd door verbranding (brandbaar vuil). Tenslotte is er een deel fijn
KSP waarvoor de glasbewerkende bedrijven momenteel nog een bestemming
zoeken.
De totale hoeveelheid ingezameld glazen verpakkingsafval uit huishoudens en
bedrijven rapporteert Nedvang volledig als de hoeveelheid die is hergebruikt. Bij
vorige onderzoeken bestond onduidelijkheid over het exacte punt in de
%
recyclingsketen vanaf waar het aanvaardbaar is de stroom als 100
materiaalhergebruik (gerecycleerd) te beschouwen. Met het Basisdocument
monitoring verpakkingen 2013-2022 is hierover inmiddels duidelijkheid verkregen.
In dit document staat onder andere: “Om te bepalen hoeveel verpakkingsafval
gerecycled wordt, is duidelijkheid nodig over de plaats in de keten waar deze
hoeveelheid te bepalen. Dit meetpunt zorgde in de jaren tot en met 2012 voor veel
onduidelijkheid. In de praktijk wordt het ingezamelde verpakkingsafval in een aantal
stappen opgewerkt totdat het de kwaliteit heeft om als alternatief te dienen voor
primaire grondstoffen. Het opwerken van het ingezamelde verpakkingsafval bestaat
uit:
•
het scheiden van materiaal dat niet gewenst is (resten inhoud, etiketten,
doppen, aanhangend afval, ten onrechte bijgevoegd afval)
•
het sorteren van het materiaal in verschillende fracties die elk gerecycled
kunnen worden
•
het opwerken van het gesorteerde materiaal tot een kwaliteit die geschikt is
om als secundaire grondstof te worden toegepast.
Bij elke stap blijft materiaal over dat mogelijk niet geschikt is voor recycling en dus
op een andere manier be/verwerkt moet worden”.
Het meetpunt voor recycling ligt voor de afzonderlijke materiaalsoorten op
specifieke punten in de keten. Voor glas ligt het meetpunt voor recycling bij de

Pagina 17 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

ontvangsten van het ingezamelde verpakkingsgias bij het glasrecyclingbedrijf. Hier
wordt het ingezamelde glas nog opgewerkt tot grondstof voor de glasfabriek.
Hoewel relevante onderdelen van het Basisdocument nog moeten worden
opgenomen in een op te stellen Ministeriële regeling, anticipeert de Inspectie bij
onderhavig onderzoek op het voorgestelde meetpunt voor glas.
De ILT constateert dat het voor 100% meetellen van ontvangen verpakkingsglas in
overeenstemming met het Basisdocument monitoring verpakkingen is, maar stelt
ook vast dat een deel van het geaccepteerde glas uit niet verpakkingsglas (zoals
procesafval en vlakgias) en vervuiling bestaat. Dit deel mag niet als ontvangen
verpakkingsglas (en daarmee materiaalhergebruik) worden beschouwd. Geen van
de betrokken partijen i.c. de glasbewerkingsbedrijven, SDV en Nedvang brengen
een correctie aan voor de vervuiling en het deel niet verpakkingsgias. Een correctie
zou leiden tot een neerwaartse bijstelling van de hoeveelheid hergebruikt glas.

3.4

Vooruitblik 2012
Eind juli 2013 heeft Nedvang het monitoringsrapport over 2012 uitgebracht, De ILT
heeft geen onderzoek gedaan naar de cijfers uit 2012. Toch benoemt de ILT
hieronder kort een aantal opvallende punten uit het monitoringsrapport over 2012.
Uiteraard voor zover het de hergebruiknorm glas betreft.

Nedvang rapporteert over 2012 een hergebruikpercentage van 71°h voor glazen
verpakkingsafval. Daarmee is het hergebruik verder teruggezakt. De terugval zit
vooral in de hoeveelheid ingezameld en hergebruikt glazen verpakkingsafval
afkomstig van bedrijven. Nedvang geeft aan daarvoor geen verklaring te weten en
kondigt aan hier samen met SDV nader onderzoek naar te doen.
Nedvang geeft in haar monitoringsrapport tevens aan dat de registratie en
rapportage over de ingezamelde hoeveelheid glazen verpakkingsafval uit
huishoudens en bedrijven, is ontleend uit de opgaven van gemeenten en
afvalbedrijven in Wastetool. In 2012 zijn meer afvalbedrijven gaan rapporteren in
Wastetool. Gemeld is dat 44 kton verpakkingsglas is ingezameld bij bedrijfsmatige
ontdoeners (ten opzichte van 9,3 kton in 2011).
De registratie en rapportage van het hergebruik van glazen verpakkingen in 2012
heeft op dezelfde wijze plaatsgevonden als in 2011. Dat betekent dat van SDV een
opgave is gekregen van de hoeveelheid glas dat bij de Nederlandse
glasbewerkingsbedrijven is ontvangen en dat Nedvang bij de buitenlandse
glasbewerkingsbedrijven heeft opgevraagd hoeveel Nederlands verpakkingsglas is
verwerkt.
De ILT constateert dan ook dat de cijfers voor hergebruik op eenzelfde wijze tot
stand zijn gekomen dan in 2011 en daarmee kunnen dezelfde opmerkingen
geplaatst worden bij de betrouwbaarheid van de registratie van hergebruikt
bedrijfsmatig verpakkingsglas.

3.5

Analyse gescheiden glasinzameling door gemeenten

Uit gegevens van het CBS blijkt dat er grote verschillen bestaan per gemeente in de
hoeveelheid gescheiden glas dat gemiddeld per inwoner wordt ingezameld. Landelijk
wordt gemiddeld per inwoner 22 kilogram glas gescheiden ingezameld. Er zitten
echter grote variaties in dit getal per gemeente. De best presterende gemeenten
halen ruim 35 kilogram en de slechtst presterende gemeenten halen zo rond de 10

Pagina 18 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

kilogram. Het zijn vooral de meer stedelijke gemeenten die slechter scoren. Sinds
2008 is de gemiddelde hoeveelheid ingezameld glas per inwoner niet
noemenswaardig veranderd.
Uit een onderzoek van AgentschapNL naar de samenstelling van huishoudelijk
% glas bevat. Hiervan was
7
,
restafval in 2011, blijkt dat het huishoudelijk restafval 4
het grootste deel (96°h) verpakkingsglas, in totaal bijna 170 kton. Uit de studie
blijkt eveneens dat het aandeel glas in het huishoudelijk afval de laatste jaren (sinds
2005) langzaam iets toeneemt. (zie rapport “Samenstelling van het huishoudelijk
restafval, resultaten sorteeranalyses 2011’ van Agentschap NL).
Uit analyse van de beschikbare cijfers blijkt dat er nog potentie aanwezig is om
meer glas gescheiden in de zamelen. In 2011 zijn 516 kton glazen verpakkingen op
de markt gezet. Om de 90°k norm voor hergebruik te realiseren dient 464 kton te
worden hergebruikt. In 2011 is volgens de opgave van Nedvang 427 kton
hergebruikt. Om aan de norm te voldoen had nog 37 kton meer hergebruikt moeten
worden. Gelet op het gegeven dat het Nederlandse restafval in 2011 bijna 170 kton
verpakkingsg las bevatte, zou slechts iets meer dan een vijfde van dit glas apart
behoeven te worden ingezameld om aan de norm te voldoen.
Nedvang heeft een actieplan Glas opgesteld, dit om gemeenten die relatief weinig
inzamelen actief te benaderen. Doordat in 2009 en 2010 de norm voor
glashergebruik wel werd gerealiseerd, is het plan niet tot uitvoering gebracht. Nu de
norm in 2011 niet gehaald is, is Nedvang voornemens om in de tweede helft van
2013 aan de slag te gaan met het actieplan Glas. Overigens benadrukt Nedvang in
deze dat zij geen bevoegdheden heeft om bij gemeenten een betere afvalscheiding
af te dwingen.

Pagina 19 van 20

Toezicht recyclenorm Besluit beheer verpakkingen 1 1 augustus 2013

4

Conclusies

De Inspectie heeft onderzoek gedaan naar de betrouwbaarheid, juistheid en
volledigheid van het door Nedvang over 2011 gerapporteerde hergebruikcijfer van
83°h voor glazen verpakkingsafval. Uit dit onderzoek kan het volgende
geconcludeerd worden.
Het over 2011 gerapporteerde hergebruik van glazen verpakkingsafval van 8
3%
voldoet niet aan de hergebruiknorm van 90%, zoals die gesteld is in artikel 4, lid 2,
van het Besluit beheer verpakkingen, papier en karton. De onderbouwing en
daarmee de betrouwbaarheid van het gerapporteerde hergebruikcijfer schiet op
onderdelen tekort. Dit geldt hoofdzakelijk voor het onderdeel ingezameld en
hergebruikt glazen verpakkingsafval van bedrijven.
% van de bij de glasbewerkende bedrijven ontvangen glasscherven, wordt
100
gerapporteerd voor het hergebruik. In de onlangs vastgestelde nieuwe
monitoringssystematiek is bepaald dat alle bij de glasbewerkers ontvangen scherven
van verpakkingsgias, gerapporteerd mogen worden als zijnde hergebruikt. Een deel
van het geaccepteerde glas bestaat echter uit niet verpakkingsglas en vervuiling.
Voor beide aspecten zou een correctie moeten worden toegepast. Hoe groot die
correctie moet zijn, zou met metingen/analyses onderbouwd moeten worden. Dit
zou leiden tot een neerwaartse bijstelling van het hergebruik.
Tevens constateert de ILT dat tot 2012 nauwelijks voortgang is geboekt met het
implementeren van het UMP en de CRV in de glasrecyclingssector. Bedrijven in de
glassector werken vooralsnog niet conform het UMP en CRV. Nedvang heeft juist het
UMP opgezet om betrouwbare cijfers te genereren. Overigens zijn in 2012 meer
inzamelaars van glas gaan melden in Wastetool.
Het feitenonderzoek heeft zich gericht op het rapportagejaar 2011. Onlangs is ook
het monitoringsrapport 2012 uitgebracht. De ILT heeft globaal de passages over
glas in dit rapport bekeken. Uit het rapport blijkt dat het in 2012 gerealiseerde
percentage materiaalhergebruik is gedaald naar 71. Dit is vooral veroorzaakt door
een daling van de hoeveelheid ingezameld en hergebruikt glazen verpakkingsafval
van bedrijven. De ILT constateert dat de cijfers voor hergebruik op eenzelfde wijze
tot stand zijn gekomen dan in 2011. Daarmee kunnen, als het gaat om
betrouwbaarheid van de registratie van hergebruikt bedrijfsmatig verpakkingsgias,
dezelfde opmerkingen bij de rapportage 2012 geplaatst worden.
De hoeveelheid gescheiden ingezameld glas per inwoner is al jaren hetzelfde. Toch
lijkt er nog voldoende potentie aanwezig om meer glas gescheiden in te zamelen.
Uitgaande van de monitoringscijfers van Nedvang, had in 2011 nog 37 kton meer
glas hergebruikt moeten worden om te voldoen aan de hergebruiknorm. Dat is iets
meer dan een vijfde van de 170 kton verpakkingsglas die in 2011 nog in het
huishoudelijk restafval aanwezig was.

Pagina 20 van 20

Dit is een uitgave van de
Inspectie Leefomgeving en Transport

Postbus 16191 1 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nI
i nspectieLenT
Oktober