Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2623
Vragen van de leden Erkens (VVD) en Bontenbal (CDA) aan de Minister voor
Klimaat en Energie over het artikel «Provincie Limburg zet nieuwe stap in
grootschalig onderzoek naar kernenergie» (ingezonden 29 maart 2023).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) (ontvangen 16 mei 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Provincie Limburg zet nieuwe stap in
grootschalig onderzoek naar kernenergie»? Hoe apprecieert u de ontwikkelingen op het gebied van small modudar reactors (SMR’s) in Limburg?1
Antwoord 1
Ja. Zoals het artikel vermeldt, is er in Limburg op initiatief van de Provincie
Staten een alliantie opgericht: een samenwerkingsverband tussen publieke en
private partijen, dat zich bezig houdt met een breed scala aan onderzoeksvragen om te kijken of en hoe de komst van een SMR mogelijk gemaakt zou
kunnen worden.
Ik volg de ontwikkelingen rondom SMR’s met serieuze interesse en mede
daarom heb ik me op ambtelijk niveau bij de startbijeenkomst laten vertegenwoordigen. Alliantievorming is een verstandige stap om snel antwoorden op
de onderzoeksvragen te kunnen geven. Ik blijf de activiteiten van de alliantie
dan ook graag volgen.
Vraag 2
Zijn er andere provincies die overwegen om SMR’s in te zetten voor de
energievoorziening van bedrijven? Welke voordelen biedt het inzetten van
SMR’s voor de verduurzaming van de industrie ten opzichte van andere
technieken?
Antwoord 2
Zoals in het antwoord op vraag 1 beschreven, kijkt de provincie Limburg naar
de rol van SMR’s in de energievoorziening. Het is bekend dat verschillende
andere provincies de ontwikkelingen rondom SMR’s volgen vanuit de
invalshoek van kennisontwikkeling.

1

ah-tk-20222023-2623
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

AD, 8 maart 2023, «Provincie Limburg zet nieuwe stap in grootschalig onderzoek naar
kernenergie» (https://www.ad.nl/sittard-geleen/provincie-limburg-zet-nieuwe-stap-ingrootschalig-onderzoek-naar-kernenergie~ae55c363/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Afhankelijk van de lopende collegevorming na de Provinciale Statenverkiezingen 2023 zou dit beeld nog kunnen veranderen.
Voor het antwoord op het tweede deel van de vraag, verwijs ik naar het
antwoord op vraag 3.
Vraag 3
Deelt u de mening van de VVD en het CDA dat SMR’s kansen bieden voor de
verduurzaming van bedrijven die niet aan de kust liggen en ook niet (tijdig)
op nieuwe energie-infrastructuur kunnen worden aangesloten (waterstof,
elektriciteit)?
Antwoord 3
Het begrip SMR’s omvat een heel divers scala aan reactorconcepten in
verschillende stadia van ontwikkeling. Voor SMR’s zijn er meerdere toepassingen denkbaar waarin ze een rol zouden kunnen spelen; naast de productie
van elektriciteit bijvoorbeeld ook als bron van hogetemperatuurwarmte voor
de energie-intensieve industrie of voor de productie van waterstof.
Voor veel energieclusters geldt dat de beschikbaarheid van voldoende
CO2-vrije elektriciteit een randvoorwaarde is voor elektrificatie. Dit zijn soms
baseload processen met grote vermogens (zoals elektrisch kraken), waar een
wisselend elektriciteitsaanbod uit wind en zon tot uitdagingen leidt.
Als de beoogde voordelen van SMR’s zich inderdaad in de praktijk voordoen,
dan zou het een interessante complementaire energiebron kunnen zijn in de
energiemix. Dit zou kunnen in de vorm van bijdragen aan het elektriciteitsnet
op locaties ver van de kust, maar bijvoorbeeld ook als duurzame bron van
energie direct toegepast in de industrie of voor de productie van waterstof.
Vraag 4
Wat is de kabinetsinzet op het gebied van SMR’s? Deelt u de mening dat
SMR’s kunnen bijdragen aan voldoende betrouwbare, betaalbare en schone
stroom voor de industrie? Bent u het ermee eens dat inzetten op SMR’s voor
de energietransitie van de industrie helpt om het elektriciteitsnet te ontlasten?
Antwoord 4
Voor het antwoord op de eerste deelvraag, verwijs ik naar het antwoord op
vraag 5. Voor het antwoord op de tweede en derde deelvraag, verwijs ik naar
het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Welke voorbereidingen en randvoorwaarden zijn er nodig om de inzet van
SMR’s in de toekomst te ondersteunen? Kunt u aangeven welke acties er al
lopen? Kunt u daarnaast schetsen wanneer de volgende stappen moeten
worden ondernomen?
Antwoord 5
De inzet van dit kabinet is allereerst gericht op het realiseren van de opgaven
uit het coalitieakkoord: de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale
Borssele, de nemen van voorbereidende stappen voor twee nieuw te bouwen
centrales, en het versterken van de nucleaire kennisinfrastructuur.
Tegelijk volg ik de nationale en internationale ontwikkelingen rondom SMR’s
op de voet, zoals ik uw Kamer ook eerder informeerde (Aanhangsel van de
Handelingen, 2022–2023, nr. 145). Daarom heeft de Nuclear Research &
consultancy Group (NRG), in opdracht van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat, dit jaar een SMR-marktanalyse uitgevoerd. Deze marktanalyse biedt een overzicht van de verschillende toepassingsmogelijkheden en
de verschillende stadia van ontwikkeling van een aantal SMR-ontwerpen. De
marktanalyse wordt samen met deze antwoorden aan de Kamer ter informatie aangeboden.
In het internationale veld zijn er verschillende voorbereidende activiteiten die
al geïnitieerd zijn. In Europees en IAEA-verband zijn bijvoorbeeld initiatieven
gestart om tussen toezichthouders de samenwerking op SMR-gebied te
versterken. Dit is belangrijk om voorbereid te zijn op de technische beoordelingen bij een vergunningaanvraag. Ook de Nederlandse toezichthouder, de
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming, is hierin actief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Als het gaat om de toeleveringsketen die nodig zal zijn om de bouw van
SMR’s te realiseren, lijkt er internationaal een gedeeld beeld te zijn dat een
succesvolle aanpak bestaat uit de volgende pijlers:
1. Breng ontwerpers en toeleverindustrie bij elkaar.
Deze koppeling zorgt dat de industrie in een vroeg stadium kennis opdoet
van de door ontwerpers voorziene codes en standaarden voor onderdelen
die in aanmerking komen voor industriële productie.
2. Betrek toezichthouder en borg kwaliteitsverzekering («quality assurance»)
Het in een vroeg stadium betrekken van de toezichthouder zorgt dat deze
kan verifiëren dat industriële producten voldoen aan de nucleaire
veiligheidseisen. Voor innovatieve producten zal kwaliteitscontrole
ontwikkeld moeten worden, dus ook dat aspect moet in dit stadium
worden opgepakt.
3. Toon inzet vanuit de overheid
In het kader van de Voorjaarsbesluitvorming over aanvullende klimaatmaatregelen heb ik recent een programma gepresenteerd om de
overgangsfase van ontwerp naar realisatie te versnellen. Het programma
zal een omvang hebben van 65 miljoen euro en een looptijd tot 2030. Het
bestaat uit een parallelle inzet op beide bovenstaande punten en is van
toepassing op SMR’s gebaseerd op conventionele nucleaire concepten die
kort staan voor de transitie naar realisatie. Dit sluit goed aan bij de
opgave om kennis, kunde en arbeidskrachten in het brede nucleaire
domein op peil te houden en te verbeteren. Dit programma biedt daarmee
kansen voor de Nederlandse maakindustrie en heeft tegelijkertijd een
positief effect op de voorbereiding van de realisatie van de twee nieuw te
bouwen conventionele centrales.
Daarnaast zijn voorbereidingen nodig, waarvoor het initiatief bij de provincies
ligt. Een belangrijke voorwaarde voor de introductie van SMR’s is namelijk de
beschikbaarheid van locaties waar deze gerealiseerd kunnen worden én waar
maatschappelijk draagvlak bestaat.
Vraag 6
Hoe geeft u uitvoering aan de motie Bontenbal cs d.d. 20 december 2022
waarin de regering wordt verzocht een inventarisatie te doen bij de vijf
industrieclusters en de grote bedrijven daarin over hun visie op de rol van de
SMR’s en hun plannen daarmee?
Antwoord 6
Ik geef uitvoering aan deze motie middels een stapsgewijze aanpak. Als
eerste stap zal ik de eerder genoemde SMR-marktanalyse van NRG aan de
industrieclusters aanbieden. Daarmee krijgen zij inzicht in de toepassingen,
eigenschappen en mogelijkheden van de verschillende types SMR’s.
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in zijn reflectie op Cluster
Energiestrategieën 2022 (CES 2.0) aangegeven dat het nodig is de scope van
de CES’en te verbreden, zodat ook de centrale elektriciteitsproductie erin
wordt meegenomen. Uit deze tweede stap zal dus in CES 3.0 afgeleid kunnen
worden wat de industriële vraag naar basislast vermogen zal zijn.
Deze stapsgewijze aanpak geeft dus uiteindelijk een indicatie van de rol die
SMR’s kunnen vervullen in de verduurzaming van de industrie.
Vraag 7
Bent u bekend met het rapport «The NEA Small Modular Reactor Dashboard»
van de Nuclear Energy Agency van de OECD waarin de voortgang in de
ontwikkeling van de meest kansrijke SMR-ontwerpen wordt beschreven? Bent
u bereid met een aantal van de meest kansrijke ontwerpen het gesprek aan te
gaan?
Antwoord 7
Ja, ik heb hierover ook contact met de OECD-NEA2.

2

OECD-NEA, 26 april 2023, «The Netherlands consider nuclear to reduce emissions»,
https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_80866/the-netherlands-considers-nuclear-to-reduceemissions.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

In Nederland zijn diverse vertegenwoordigers en ontwikkelaars actief van
verschillende SMR-ontwerpen die ook in het OECD-NEA Dashboard worden
beschreven. Al sinds het aantreden van dit kabinet ben ik meermaals per jaar
met hen in gesprek.
Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 5, zal ik daarnaast ontwerpers
en ontwikkelaars van marktrijpe SMR’s koppelen aan de Nederlandse
maakindustrie om de transitie van ontwerp naar realisatie te versnellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4