Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

24 587

Justitiële Inrichtingen

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 825

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2022
Op 22 december 2021 (Kamerstukken 24 587 en 25 295, nr. 822) informeerde mijn voorganger uw Kamer over de coronabesmettingen binnen
de justitiële inrichtingen en de maatregelen die de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) als gevolg daarvan heeft doorgevoerd. Ook gaf hij een
toelichting op de ontwikkelingen die van invloed zijn op de capaciteit in
het gevangeniswezen, en de daaruit volgende beslissing om voorlopig
geen volwassen personen op te roepen die de tenuitvoerlegging van hun
straf op dit moment in vrijheid afwachten, de zogenaamde «zelfmelders».
Reeds verstuurde oproepen aan «zelfmelders» die zich tussen 1 en
14 januari 2022 moesten melden zouden worden ingetrokken.
Op 14 en 25 januari heeft het Kabinet enkele versoepelingen van de
coronamaatregelen bekendgemaakt, die door DJI zijn doorvertaald binnen
de justitiële inrichtingen. Hierover wil ik u graag informeren. Tevens wil ik
toelichten hoe de situatie in de justitiële inrichtingen op dit moment is, en
een beeld schetsen van de bedrijfsvoering, leefbaarheid en de huidige
capaciteit binnen het gevangeniswezen.
Situatie in de inrichtingen
Het aantal coronabesmettingen in Nederland en binnen de justitiële
inrichtingen is na de brief van 22 december 2021 verder toegenomen. Er is
momenteel sprake van 174 besmettingen onder gedetineerden binnen het
gevangeniswezen (peildatum 26 januari 2022). Binnen de forensische zorg
en justitiële jeugdinrichtingen zijn 35 besmettingen geconstateerd.
Coronamaatregelen DJI
De volgende maatregelen zijn gewijzigd naar aanleiding van de persconferenties van 14 en 25 januari 2022:

kst-24587-825
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 587, nr. 825

1

Mondkapjes
DJI volgt het advies van het RIVM voor het dragen van medische
mondneusmaskers type II(R) en stelt het dragen van dit type
mondmaskers verplicht voor medewerkers in Rijksjustitiële inrichtingen in
ruimtes waar justitiabelen zich begeven, en geeft hierover een dringend
advies aan de particuliere instellingen waar DJI zorg inkoopt. Daarnaast
worden justitiabelen, daar waar 1,5 meter afstand niet gehouden kan
worden in verband met beperkte ruimte, verplicht eenzelfde mondkapje te
dragen.
Bezoek
De volgende maatregelen met betrekking tot bezoek worden verruimd:
• justitiabelen mogen maximaal 4 bezoekers ontvangen in plaats van 2;
• ouder-kindactiviteiten kunnen doorgaan als dit praktisch uitvoerbaar is.
Het kind moet op de dag van het bezoek vóór de komst naar de
inrichting een zelftest hebben gedaan en een negatief testresultaat
kunnen tonen. Bij ouder-kindactiviteiten is knuffelen toegestaan. De
justitiabele hoeft na de activiteit niet in quarantaine onder de voorwaarden dat hij/zij 5 dagen buiten de eigen cel een medisch mondneusmasker type II(R) draagt en op dag 3 en 5 een zelftest onder
toezicht uitvoert;
• bezoek zonder toezicht: justitiabelen die langer dan zes maanden
aaneengesloten in detentie verblijven en aantoonbaar een duurzame
relatie hebben kunnen onder voorwaarden bezoek zonder toezicht
ontvangen.
Quarantaine
In lijn met het landelijke beleid hoeven medewerkers en justitiabelen
zonder klachten die een boosterprik van minimaal een week oud hebben
of minder dan 8 weken geleden corona hebben doorgemaakt, na een
nauw contact met een besmet persoon niet in quarantaine.
Contactberoepen
Niet-medische contactberoepen zoals kapper, en (para)medische
contactberoepen zoals de opticien mogen weer worden uitgeoefend in de
justitiële inrichtingen.
Inkomstenprocedure Gevangeniswezen en terugkeer na lang verlof
Alle justitiabelen die nieuw binnenkomen of terugkeren van langdurend
verlof worden bij binnenkomst getest door de medische dienst met een
antigeen sneltest, op een eenpersoonscel geplaatst en op een individueel
programma om te kunnen monitoren of de justitiabele alsnog klachten
ontwikkelt. Op dag 5 wordt de justitiabele opnieuw getest. Bij een
negatieve testuitslag op dag 5 kan de justitiabele naar een reguliere
afdeling.
Kortdurend verlof Gevangeniswezen
Kortdurend re-integratieverlof is toegestaan, op voorwaarde dat de
justitiabele bij terugkeer buiten zijn/haar cel continu een medisch
mondneusmasker draagt en op dag 3 en dag 5 onder toezicht een zelftest
uitvoert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 587, nr. 825

2

Capaciteit
Zoals mijn voorganger in zijn brief van 22 december 2021 schetste, heeft
de toename van het aantal besmettingen en quarantaines grote gevolgen.
De bedrijfsvoering staat onder druk, evenals de leefbaarheid binnen de
justitiële inrichtingen. Steeds meer afdelingen worden tijdelijk in
quarantaine geplaatst en dagprogramma’s aangepast. De verwachting is
dat naar aanleiding van de nieuwe regels omtrent quarantaine het aantal
justitiabelen dat in quarantaine moet worden geplaatst enigszins zal
afnemen.
Daarnaast is er onverminderd sprake van een hoge druk op de personeelsbezetting, onder meer door een hoog ziekteverzuim onder het
personeel en de impact van medewerkers die in thuisquarantaine moeten
blijven vanwege besmette huisgenoten en/of omdat zij in afwachting zijn
van een testuitslag. De impact hiervan is groot. Naar verwachting zal door
de versoepeling van de regels omtrent quarantaine de noodzaak voor
medewerkers om hiervoor bijzonder verlof op te nemen iets afnemen.
Intrekken oproepen zelfmelders Gevangeniswezen
Ondanks de versoepelingen is er nog altijd beperkt plaatsing of
doorstroom mogelijk vanaf afdelingen/ inrichtingen die in quarantaine zijn
geplaatst. Daarnaast is er een beperkt aantal vrije inkomstenplaatsen
beschikbaar voor voorlopig gehechten, zelfmelders en arrestanten. Gezien
de huidige situatie binnen de justitiële inrichtingen was DJI genoodzaakt
om de oproepen voor zelfmelders die zich moesten melden in de laatste
twee weken van januari te voorlopig laten intrekken, en de maatregel om
voorlopig geen nieuwe zelfmelders op te roepen, te verlengen.
Verminderen arrestantenstroom Gevangeniswezen
Gezien de genoemde ontwikkelingen, en het nog steeds verder oplopende
aantal besmettingen, is het noodzakelijk om de druk op de capaciteit
verder te verlichten. Dit doet DJI door ook de instroom van arrestanten te
verminderen.1
Dat betekent dat de politie voorlopig geen actieve opsporing zal inzetten
naar personen die een vervangende hechtenis moeten uitzitten.2 Bij het
aantreffen van personen met een openstaande vervangende hechtenis,
bijvoorbeeld bij een verkeerscontrole, zal de politie deze personen
uiteraard wel aanhouden.
Met het op deze manier beperken van de instroom wordt voorkomen dat
preventief gehechte personen dienen te worden heengezonden. De
arrestanten om wie het gaat ontlopen hun straf niet: zij zullen op een later
moment, als de situatie in de inrichtingen dat toelaat, worden aangehouden. Deze maatregel is in 2020 ook genomen.3
Over beide maatregelen heeft afstemming plaatsgevonden met de
betrokken ketenpartners.
Verzoek vaste commissie voor justitie en veiligheid
Op 20 januari jl. heeft de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid een
verzoek gedaan om uw Kamer regelmatig en wanneer daartoe aanleiding
is op de hoogte te stellen van de ontwikkelingen rondom de coronamaatregelen in het gevangeniswezen.
1

Arrestanten zijn personen met een openstaande vrijheidsstraf.
Hierbij valt te denken aan een vervangende hechtenis voor het niet betalen van een geldboete
of het niet uitvoeren van een taakstraf.
3
PM.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 587, nr. 825

3

DJI monitort de situatie rondom corona in het gevangeniswezen continu
en beziet of de maatregelen kunnen worden aangepast. In de afgelopen
twee jaar heeft mijn voorganger steeds wanneer er sprake was van
relevante ontwikkelingen de vaste commissie hierover geïnformeerd. Ik
zal deze lijn voortzetten en geef daarmee invulling aan het verzoek van de
commissie.
Tot slot
De coronamaatregelen hebben een grote impact op de medewerkers van
DJI en op justitiabelen. Het vergt een grote inspanning van beide groepen
om onder deze omstandigheden de leefbaarheid binnen de justitiële
inrichtingen in stand te houden, zonder dat daarbij de zorg en veiligheid in
het geding komen. Daar wil ik mijn grote waardering voor uitspreken.
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 24 587, nr. 825

4