Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1827

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 februari 2018
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Algemene
Zaken inclusief Art. 50 van 27 februari 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A.M. Kaag

kst-21501-02-1827
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD ALGEMENE ZAKEN EN RAAD
ALGEMENE ZAKEN ARTIKEL 50 VAN 27 FEBRUARI 2018
Raad Algemene Zaken
Prioriteiten Bulgaars voorzitterschap
Het Bulgaars voorzitterschap zet met het voorzitterschapsprogramma in
op een viertal prioriteiten: in de eerste plaats de toekomst van de EU,
jongeren, economische groei en sociale cohesie, in de tweede plaats het
Europees perspectief en verbondenheid voor de Westelijke Balkan, in de
derde plaats veiligheid en stabiliteit in een sterk en verenigde EU en in de
vierde plaats digitale EU en vaardigheden voor de toekomst.1 Wat het
kabinet betreft is het van belang dat onder Bulgaars voorzitterschap
voortgang wordt geboekt op de wetgevende voorstellen die op dit
moment nog in de Raad en het Europees Parlement worden behandeld.
Wat het kabinet betreft dienen voorts op prioritaire terreinen, zoals
economische groei, migratie, interne en externe veiligheid en klimaat
onder het Bulgaars en het daarop volgende Oostenrijkse voorzitterschap
voortgang te worden geboekt, voordat in 2019 de Europese verkiezingen
volgen en een nieuwe Commissie aan zal treden. Het kabinet zal hier in de
Raad Algemene Zaken aandacht voor vragen.
Voorlopige agenda ER maart 2018
De voorlopige agenda van de ER van maart noemt bespreking van de
Interne Markt Strategieën, Handel (o.a. vrijhandelsakkoorden en
investment screening), een oriënterend debat over verdere acties op
klimaat- en energiebeleid. In het kader van de leidersagenda spreekt de ER
over de e-commerce en auteursrecht en over belastingen. Daarnaast
wordt over onderzoek en ontwikkeling gesproken.
Door afronding van de Digitale Interne Markt, een ambitieus energie- en
klimaatbeleid en het versterken van de concurrentiekracht door investeringen in onderzoek en ontwikkeling toont de EU zijn toegevoegde waarde
aan de burger. Voor Nederland zijn dit belangrijke onderwerpen. Een
nadere positiebepaling van het kabinet gaat uw Kamer toe voor de RAZ
van 20 maart a.s., die een inhoudelijke discussie zal wijden aan deze
onderwerpen.
Rechtsstaat Polen – presentatie Europese Commissie
Dit informatiepunt staat in het teken van een toelichting van de Europese
Commissie aan de Raad over het met redenen omkleed voorstel van
20 december 20172. Besluitvorming is niet voorzien.
Appreciatie voorstel
Het kabinet verwelkomt de maatregelen die de Europese Commissie heeft
aangekondigd op 20 december 2017, waaronder een voorstel voor een
besluit van de Raad betreffende de vaststelling van een duidelijk gevaar
voor een ernstige schending van de rechtsstaat door de Republiek Polen.
Het kabinet steunt de belangrijke rol die de Europese Commissie heeft om
kernwaarden van de Unie te waarborgen, zoals ook verwoord in de
kabinetsreactie op het advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken d.d. 26 januari 2018 (Kamerstuk 34 775 V, nr. 52). Nederland heeft
1
2

https://eu2018bg.bg/en/programme
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17–5367_en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

2

die steun al meerdere malen kenbaar gemaakt in Raadsverband en roept
ook in bilaterale contacten op tot het werken aan een oplossing.
Tegelijkertijd met het voorstel voor een Raadsbesluit in het kader van
artikel 7(1), heeft de Commissie een vierde aanbeveling gepubliceerd
waarin de zorgen worden beschreven over maatregelen die invloed
kunnen hebben op de onafhankelijkheid van de Poolse rechtspraak. De
aanbevelingen zijn mede gebaseerd op analyses van de gezaghebbende
Venetië Commissie van de Raad van Europa.
De Poolse regering heeft drie maanden de tijd gekregen om werk te
maken van de aanbevelingen en dit heeft ertoe geleid dat een dialoog
tussen de Commissie en de Poolse regering nu op gang lijkt te komen3.
Het kabinet acht dit een positieve en noodzakelijke ontwikkeling, die ertoe
moet leiden dat de gerezen zorgen kunnen worden weggenomen. Het
kabinet volgt de verdere ontwikkelingen op de voet en zal de Kamer via de
gebruikelijke kanalen informeren over het verloop van dit agendapunt.
RAAD ALGEMENE ZAKEN ARTIKEL 50
Stand van zaken
De Europese Raad in Artikel 50 samenstelling (ER Artikel 50) heeft op
15 december 2017 zowel «voldoende vooruitgang» vastgesteld in de
eerste fase van de Brexit-onderhandelingen, als ook algemene richtsnoeren aangenomen waarin de Europese Commissie als onderhandelaar
is opgeroepen om de werkzaamheden met betrekking tot alle aspecten
van de terugtrekking, ook die tijdens de eerste fase nog niet aan de orde
zijn gekomen, af te ronden op basis van de richtsnoeren van de ER Artikel
50 van 29 april 2017. Daarnaast is de Europese Commissie gevraagd de al
behaalde resultaten te consolideren in juridische teksten voor het
terugtrekkingsakkoord. Een eerste concept van het terugtrekkingsakkoord
wordt eind februari a.s. verwacht. Omdat er nog relatief weinig tijd
resteert tot het moment waarop de onderhandelingen moeten zijn
afgerond, zullen deze vanaf nu worden geïntensiveerd en is in beginsel
het voornemen om deze om de twee weken te laten plaatsvinden.
Op basis van de algemene richtsnoeren van de Europese Raad heeft de
Raad Algemene Zaken in Artikel 50 samenstelling (RAZ Artikel 50) op
29 januari 2018 aanvullende onderhandelingsrichtsnoeren vastgesteld om
het onderhandelingsmandaat van de Europese Commissie uit te breiden
voor de overgangsperiode. Hierover is uw Kamer reeds geïnformeerd
(Kamerstuk 21 501–02, nr. 1820).
De Europese Commissie heeft op 6 februari 2018 haar onderhandelingsinzet gepubliceerd inzake de «Overgangsregelingen in het terugtrekkingsakkoord». Dit concept-hoofdstuk van het terugtrekkingsakkoord is door de
Europese Commissie opgesteld op basis van de algemene richtsnoeren
van de ER Artikel 50 van 29 april en 15 december 2017 en de aanvullende
onderhandelingsrichtsnoeren van de RAZ Artikel 50 van 29 januari 2018.
Het hoofdstuk is naar het oordeel van het kabinet in het algemeen een
goede afspiegeling van de inhoud van de bovengenoemde richtsnoeren
van de ER Artikel 50 en de RAZ Artikel 50 en wordt door het kabinet
beschouwd als een goed uitgangspunt voor de onderhandelingen met het
VK. Het kabinet steunt in deze context het voorstel van de Commissie om
in het terugtrekkingsakkoord, in het hoofdstuk over governance en
geschillenbeslechting, een mechanisme op te nemen dat de EU in staat
3

http://europa.eu/rapid/press-release_STATEMENT-18–86_en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

3

stelt om bepaalde voordelen die het Verenigd Koninkrijk (VK) geniet door
deelname aan de interne markt op te schorten wanneer de EU vaststelt
dat een rechtsgang naar het EU Hof van Justitie niet tijdig de noodzakelijke remedie zou brengen. Een dergelijk mechanisme moet nog worden
uitgewerkt en worden getoetst op belangrijke criteria als proportionaliteit,
rechtszekerheid en met name ook praktische uitvoerbaarheid.
De eerste verkennende gesprekken tussen de Europese Commissie en het
VK over de overgangsperiode tijdens de onderhandelingsronde van
6–9 februari 2018 verliepen moeizaam, zoals hoofdonderhandelaar Barnier
ook na afloop van deze onderhandelingsronde in zijn persconferentie
vermeldde.4 Over een aantal belangrijke onderdelen van de overgangsperiode bestaat vooralsnog verschil van opvatting tussen de EU27 en het
VK. Zo wil het VK zeker stellen dat EU-regelgeving die tijdens de
overgangsperiode wordt vastgesteld, het VK niet nadelig kan raken. Ook
de inzet van de EU27 dat EU-burgers die zich tijdens de overgangsperiode
in het VK vestigen dezelfde rechten toekomen als de EU-burgers die er nu
al wonen en werken, is voor het VK niet acceptabel.
Om de toezegging die is gedaan tijdens het AO Brexit van 24 januari 2018
(Kamerstuk 23 987, nr. 215) gestand te doen, verwijst het kabinet uw
Kamer naar de bijlage van deze geannoteerde agenda voor informatie
over de implicaties van de Brexit voor de verdragen van de EU in de
vertaling naar het uittredingsakkoord en de nieuwe relatie met het
Verenigd Koninkrijk.
Voorlopige agenda ER Artikel 50 maart 2018
De ER Artikel 50 van 23 maart 2018 wil aanvullende richtsnoeren
vaststellen voor een onderhandelingsmandaat voor het kader voor de
toekomstige betrekkingen.
In voorbereiding op de inhoud van de aanvullende richtsnoeren zijn de
afgelopen weken technische seminars in de Raadswerkgroep in Artikel 50
samenstelling (Raadswerkgroep Artikel 50) georganiseerd. In deze
technische seminars heeft de Commissie de EU27 geïnformeerd over de
gevolgen van Brexit voor een aantal onderwerpen, en welke mogelijkheden bestaande handels- en integratie-akkoorden en modellen bieden
om die gevolgen te beperken. De belangrijkste conclusies van deze
technische seminars zullen als bouwstenen dienen voor de aanvullende
richtsnoeren.
In reactie op het verzoek van de vaste commissie voor Europese Zaken
van 8 februari jl. om te reageren op het artikel in de Financial Times «EU
seeks powers to stop post-Brexit bonfire of regulation» en de daarin
besproken voorstellen van de Commissie merkt het kabinet het volgende
op. Het artikel verwijst naar de presentatie van de Commissie in de
Raadswerkgroep Artikel 50 tijdens het technische seminar level playing
field van 31 januari 2018.5 Wanneer het VK geen verandering aanbrengt in
zijn bestaande positie ligt het in de lijn der verwachting dat de toekomstige handelsrelatie tussen de EU en het VK zal worden vormgegeven op
basis van een vrijhandelsovereenkomst. In de richtsnoeren van 29 april
2017 heeft de ER Artikel 50 reeds benadrukt dat een dergelijke vrijhandelsovereenkomst moet zorgen voor een gelijk speelveld, met name op het
gebied van mededinging en staatssteun, en in dat verband garanties moet
bieden tegen oneerlijke concurrentievoordelen door, onder andere,
voorschriften en praktijken op fiscaal, sociaal, milieu- en regelgevings4
5

http://europa.eu/rapid/press-release_SPEECH-18–725_en.htm
https://ec.europa.eu/commission/publications/slides-level-playing-field_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

4

gebied. Vanwege het grote belang dat de EU27 aan dit onderwerp hecht,
heeft er een specifiek technisch seminar plaatsgevonden over een gelijk
speelveld. Hierin heeft de Commissie een overzicht gegeven van de
huidige afspraken om het gelijk speelveld tussen de EU-lidstaten te
waarborgen, en op welke wijze handelsakkoorden met derde landen hierin
zouden kunnen voorzien. De Commissie heeft hierbij geen concrete
voorstellen gepresenteerd; de seminars vormen onderdeel van de interne
gedachtenvorming en concrete onderhandelingsvoorstellen zijn nog niet
aan de orde. Het kabinet hecht aan afspraken op het gebied van een gelijk
speelveld in de nieuwe relatie met het VK en spant zich hier – mede in het
licht van de motie Ploumen (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1277) – actief voor
in.
Het is voor het kabinet van belang dat het VK voorafgaand aan de
vaststelling van aanvullende richtsnoeren meer duidelijkheid geeft over
hoe het VK de toekomstige relatie met de EU ziet. Het VK heeft hierover
nog geen duidelijke positie ingenomen. De diepe verdeeldheid binnen de
Britse Conservatieve Partij en het uitblijven van duidelijkheid over de
Britse inzet maakt het voor de EU27 moeilijk een meer toegespitst
onderhandelingsmandaat op te stellen.
De onderhandelingen tussen de Europese Commissie en het VK over het
kader voor de toekomstige betrekkingen kunnen beginnen na vaststelling
van de aanvullende richtsnoeren door de ER Artikel 50 en zullen moeten
leiden tot een gezamenlijke politieke verklaring, die tegelijkertijd met het
terugtrekkingsakkoord aan de Raad, het Europees Parlement en het
parlement in het VK zal moeten worden voorgelegd. Om genoeg tijd te
hebben voor de sluitingsprocedure moeten de onderhandelingen over het
terugtrekkingsakkoord en deze gezamenlijke politieke verklaring uiterlijk in
oktober 2018 afgerond zijn. De formele onderhandelingen over de
toekomstige relatie kunnen starten op het moment dat het VK derde land
is geworden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

5

Bijlage

– Implicaties van Brexit voor internationale overeenkomsten
Een groot aantal verdragen zal na de uittreding van het VK uit de EU niet
meer van toepassing zijn op het VK. In de brief van het kabinet van
22 januari 2018 heeft het kabinet reeds een overzicht gegeven van de
belangrijkste typen internationale overeenkomsten die na de uittreding
van het VK niet meer op het VK van toepassing zijn.6 Het gaat met name
om 1) EU only verdragen tussen de EU (en/of Euratom) enerzijds en een
derde staat/staten anderzijds, 2) gemengde verdragen tussen de EU (en/of
Euratom) en haar lidstaten enerzijds en een derde staat/staten anderzijds,
en 3) multilaterale verdragen die niet door het VK, maar wel door de EU
zijn geratificeerd.
De EU zal na de uittreding van het VK uit de EU haar rechten en verantwoordelijkheden ten aanzien van internationale overeenkomsten
behouden. In dat verband verwacht de Europese Raad in Artikel 50
samenstelling van het VK dat het zijn aandeel in alle internationale
verbintenissen die het in het kader van zijn EU-lidmaatschap is
aangegaan, zal nakomen. In dergelijke situaties moet er een constructieve
dialoog met het VK worden gestart over een mogelijke gemeenschappelijke benadering vis-à-vis de betrokken niet EU-partnerlanden, internationale organisaties en verdragen.7 Een dergelijke dialoog vindt voor de
WTO reeds plaats, en heeft geresulteerd in een joint letter die op
11 oktober 2017 door de EU en het VK naar de WTO gemeenschap is
verstuurd (zie over de WTO ook hieronder)8. Deze dialoog loopt parallel
aan de onderhandelingen tussen de EU en het VK over het terugtrekkingsakkoord.
Er zijn ook internationale overeenkomsten die na de uittreding van het VK
uit de EU wel van toepassing blijven op het VK. Het gaat dan met name
om multilaterale gemengde overeenkomsten die gesloten zijn in het kader
van de VN en de Raad van Europa, en die daarom wel door het VK zijn
geratificeerd.
Het is op dit moment nog niet bekend welke gevolgen een mogelijke
overgangsperiode zal hebben voor de toepassing van internationale
overeenkomsten op het VK. De inzet van de EU27 is dat het VK gedurende
de overgangsperiode gebonden blijft aan de verplichtingen die voortvloeien uit overeenkomsten die zijn gesloten door de Unie, door de
lidstaten handelend namens de Unie of door de Unie en haar lidstaten
samen.9 De regering van het VK heeft op 8 februari 2018 zijn inzet bekend
gemaakt via een «Technical Note», waarin het VK voorstelt gebonden te
blijven aan de rechten en plichten die uit deze internationale overeenkomsten voortvloeien.10 Onderhandelingen over de overgangsperiode
moeten echter nog plaatsvinden. Ook de positie van derde landen is nog
niet bekend.

6

Kamerstuk 23 987, nr. 210.
Zie de richtsnoeren ER Artikel 50 van 29 april 2017, paragraaf 13.
8
https://ec.europa.eu/commission/publications/joint-letter-eu-and-uk-permanent-representativeswto_en
9
Zie de aanvullende richtsnoeren van de RAZ Artikel 50 van 29 januari 2018, paragraaf 15.
10
https://www.gov.uk/government/publications/technical-note-on-international-agreements. Punt
drie van de «Technical note» luidt: «The UK proposes that these third country agreements
which apply to the UK in its capacity as an EU Member State (as referred to at paragraph 15 of
the EU’s negotiating directives of 29 January) should continue to apply to the UK in the same
way for the duration of the implementation period. In other words, the UK would continue to
be bound by the rights and obligations flowing from the agreements for this period.»
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

6

Bestaande of in voorbereiding zijnde gemengde verdragen
Uit het verslag van de Brexit-rapporteurs van 21 maart 2017 bleek reeds
dat er vragen bestaan rondom de gemengde verdragen van de EU met
derde landen.11 Over de gevolgen van Brexit voor dit type verdragen
merkt het kabinet het volgende op. Daarbij is het onderscheid van belang
tussen de «open» multilaterale gemengde verdragen (zoals bijv. het
Klimaatakkoord) waar alle staten partij bij kunnen worden en de
«gesloten» gemengde verdragen van de EU en lidstaten gezamelijk met
derde staten, waarbij het VK partij is omdat het lid is van de EU. Zoals
hierboven reeds weergegeven blijven de «open» multilaterale gemengde
overeenkomsten die door het VK zijn geratificeerd na de uittreding van het
VK uit de EU van toepassing op het VK. De «gesloten» gemengde
overeenkomsten van de EU en lidstaten gezamelijk met derde landen zijn
daarentegen na uittreding van het VK uit de EU niet meer op het VK van
toepassing. Een wijziging van dergelijke gesloten gemengde overeenkomsten naar aanleiding van de uittreding van het VK uit de EU is naar de
mening van het kabinet juridisch niet noodzakelijk. De uittreding van het
VK uit de EU leidt ook niet tot een noodzaak om de gemengde verdragen
opnieuw te ratificeren. Tenslotte is het voor de inwerkingtreding van
gemengde verdragen na uittreding van het VK uit de EU ook niet meer
noodzakelijk dat het VK deze verdragen ratificeert.
Tariefcontingenten
Uw Kamer heeft in het bijzonder gevraagd naar de gevolgen van
uittreding van het VK uit de EU voor in handelsakkoorden afgesproken
tariefcontingenten (TRQ’s). In algemene zin moet hier onderscheid
worden gemaakt tussen afspraken over TRQ’s in de context van de
Wereldhandelsorganisatie (WTO) (zogenaamde «schedules») en in
handelsverdragen. Alvorens in te gaan op de gevolgen voor in handelsakkoorden afgesproken tariefcontingenten, zal ik eerst ingaan op de WTO.
De EU en het VK erkennen beide het belang van duidelijkheid en
voorspelbaarheid voor hun handelspartners in WTO verband. Met de op
11 oktober 2017 aan de WTO gemeenschap verstuurde gezamenlijke brief
willen de EU en het VK vroegtijdig hun intenties met betrekking tot de
implicaties van de uittreding van het VK uit de EU verduidelijken, zonder
daarbij vooruit te willen lopen op de toekomstige betrekkingen tussen de
EU en het VK.
De EU én haar lidstaten zijn beide partij bij de oprichtingsverdragen van
de WTO. Na de uittreding van het VK uit de EU blijft het VK lid van de
WTO. Het VK herkrijgt zijn rechten en verplichtingen die op dit moment
door de Europese Commissie namens de gehele EU worden uitgeoefend.
Het VK maakt op dit moment onderdeel uit van het markttoegangsschema
van de EU, het overzicht waarin de EU per productcategorie aangeeft
welke invoerheffingen bij import vanuit andere WTO-landen worden
geheven. Het VK zal naar verwachting dit schema kopiëren. In het
markttoegangsschema van de EU zijn voor sommige goederen, met name
bepaalde landbouwgoederen, verlaagde invoerheffingen enkel voor een
bepaalde hoeveelheid goederen toegestaan. Dit wordt een tariefcontingent genoemd. Het VK en de Europese Commissie zijn nu in overleg
hoe met deze tariefcontingenten om te gaan. Een optie is dat deze
tariefcontingenten verdeeld worden tussen de EU en het VK op basis van
de huidige handelsstromen. De EU en het VK zijn hierover in gesprek met
de WTO-leden die zijn uitgenodigd hiervoor hun input te leveren. Zij
moeten het aangepaste schema van de EU en van het VK goedkeuren.
Daarom moeten de EU en het VK tijdig met deze leden de onderhande11

Kamerstuk 23 987, nr. 171.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

7

lingen hierover aangaan. Het is niet noodzakelijk dat deze onderhandelingen al op Brexit-dag afgerond zijn. Het is mogelijk voor de EU om op
dat moment een markttoegangsschema bij de WTO te notificeren, waarna
dit voorlopig kan worden toegepast in afwachting van de onderhandelingen tussen de EU en andere WTO-leden.
Ook in handelsakkoorden tussen de EU en derde landen (bijvoorbeeld het
handelsakkoord tussen de EU en haar lidstaten, en Zuid-Korea) worden
tariefcontingenten voor bepaalde goederen opgenomen. De EU is niet
voornemens deze tariefcontingenten te gaan heronderhandelen met
derde landen. Bij uitbreiding van de EU in het verleden zijn tariefcontingenten en andere afspraken over markttoegang in handelsakkoorden
eveneens niet aangepast aan de veranderende omvang van de Europese
markt.
Euratom
Het VK zal na uittreding uit de EU geen lid meer zijn van de Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom). Zoals in algemene zin reeds
bij brief van 22 januari 201812 is aangegeven heeft dit tot gevolg dat het
VK niet langer gebonden is aan de verdragen die Euratom (exclusief) met
een derde land heeft gesloten. Het gaat dan bijvoorbeeld om de Overeenkomst tot samenwerking bij het vreedzaam gebruik van kernenergie
tussen de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Verenigde
Staten van Amerika.
Daarnaast zal de «Agreement between the United Kingdom of Great
Britain and Northern Ireland, the European Atomic Energy Community
and the International Atomic Energy Agency for the Application of
Safeguards in the United Kingdom Great Britain and Northern Ireland in
connection with the Treaty on the Non-proliferation of Nuclear Weapons»
moeten worden vervangen door een nieuw bilateraal verdrag tussen het
VK en het Internationaal Atoomenergieagentschap. Dit is noodzakelijk,
omdat Euratom na uittreding geen rol meer zal vervullen bij het bewaken
van de safeguards in het VK.
Tot slot zal de uittreding van het VK uit de EU, voor het kabinet dit kan
beoordelen, geen gevolgen hebben voor de binding van het VK als
zodanig aan verdragen zoals het non-proliferatieverdrag, het Verdrag
inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal en nucleaire faciliteiten of
het Verdrag inzake nucleaire veiligheid, omdat het hier gaat om multilaterale gemengde overeenkomsten die door het VK zijn geratificeerd. Ook
zal de uittreding van het VK uit de EU, naar oordeel van de verdragspartijen, de binding van het VK aan het Verdrag van Almelo en het Verdrag
van Cardiff niet aantasten. Deze verdragen hebben noch de EU noch
Euratom als verdragspartij. De in deze verdragen voorziene samenwerking tussen de verdragspartijen vereist niet dat alle verdragspartijen
lid zijn van de EU of van Euratom en deze vorm van samenwerking is door
het Euratom-verdrag toegestaan.

12

Kamerstuk 23 987, nr. 210.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1827

8