Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 399

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 januari 2020
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie
over de brief van 29 november 2019 inzake Nederlandse bijdrage ter
versterking van de maritieme veiligheid in de Golfregio (artikel 100-brief)
(Kamerstuk 29 521, nr. 398).
De Ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie hebben deze vragen
beantwoord bij brief van 11 december 2019. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-29521-399
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

1

1

2

3

4

5
6

7

8

9

Wat zijn de (mogelijke) gevolgen indien door het gebruik van zelfverdediging
onschuldige slachtoffers vallen?
Bij elk gebruik van geweld door de Nederlandse krijgsmacht worden alle praktisch
uitvoerbare voorzorgsmaatregelen genomen om het veroorzaken van onschuldige
slachtoffers te voorkomen. Mocht onverhoopt toch sprake zijn van onschuldige
slachtoffers na het gebruik van geweld, dan zal per geval worden beoordeeld welke
passende maatregelen genomen moeten worden. Daarbij zullen de toezeggingen aan
de Kamer in dezen gestand worden gedaan.
Bent u bereid te pleiten voor sancties tegen Iran, vanwege de genoemde
kritiekpunten, zoals mensenrechtenschendingen, het ballistische raketprogramma en de destabiliserende rol in de regio? Zo nee, waarom niet? In
hoeverre wordt de ruimte daarvoor beperkt door deelname aan de maritieme
missie, in het bijzonder het diplomatieke spoor van de-escalatie?
Via de EU en VN zijn er verschillende sancties van kracht, te weten een wapenembargo
en sancties met betrekking tot het ballistische raketprogramma en het verkrijgen van
massavernietigingswapens (m.n. gericht tegen de Islamitische Revolutionaire Garde
Corps). Daarnaast zijn er tegen bepaalde personen terrorismesancties van kracht en is
er een apart regime voor sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor
ernstige mensenrechtenschendingen in Iran. Deelname aan de maritieme missie
beperkt geenszins de mogelijkheid en bereidheid om Iran met sancties onder druk te
zetten waar dit nodig wordt geacht.
Hoe heeft de Amerikaanse regering gereageerd op de keuze van Nederland
om aan de door Frankrijk geleide Europese missie deel te nemen, in plaats
van de Amerikaanse, waartoe de Amerikaanse regering aanvankelijk het
verzoek had ingediend bij Nederland?
De Amerikaanse regering heeft vooralsnog niet formeel gereageerd op het kabinetsbesluit om deel te nemen aan EMASOH. In algemene zin heeft de VS eerder laten weten
de bijdrage van EMASOH aan veiligheid en preventie van conflict in de Golfregio te
verwelkomen.
Kunt u aangeven of de Nederlandse militairen in geval van nood nog
luchtsteun kunnen genieten (de boordhelikopter(s) daargelaten) van bondgenoten? Zo ja, door wie en op welke wijze wordt die steun dan gegeven?
Het Nederlandse fregat is uitgerust met sensoren en wapens waarmee zij zichzelf
zelfstandig kan verdedigen. Additionele luchtsteun is daarom niet nodig.
Waarom is niet gekozen voor luchtsteun door de Koninklijke Luchtmacht?
Zie antwoord op vraag 4.
Wat gaat Nederland doen om draagvlak te creëren voor een nieuwe maritieme component voor Sophia?
Inzet van het kabinet is dat operatie Sophia in volledigheid wordt hersteld, inclusief
maritieme component. Nederland wil samen met andere EU-lidstaten werken aan een
daadwerkelijke, structurele Europese oplossing voor de ontschepingsproblematiek in
het Middellandse Zeegebied (ref. Kamerbrief 14 januari, Kamerstuk 32 317, nr. 535).
Daar spant Nederland zich binnen de Raad actief en constructief voor in.
Over welke verzoeken tot een militaire bijdrage van Nederland is nog geen
definitief besluit genomen?
Uw Kamer werd in de kennisgevingsbrief van 21 juni jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 656)
geïnformeerd over een concreet verzoek van de VS om een hernieuwde Nederlandse
bijdrage aan de strijd tegen ISIS in Syrië. In de artikel-100 brief over de Nederlandse
bijdrage aan de anti-ISIS coalitie en de brede veiligheidsinzet in Irak 2020–2021 van
18 oktober jl. werd aangegeven dat uw Kamer, als gevolg van de recente ontwikkelingen in Syrië, op een later moment zou worden geïnformeerd over de uitkomst van het
onderzoek naar de wenselijkheid en mogelijkheid van een aanvullende Nederlandse
bijdrage in de strijd tegen ISIS, naar aanleiding van het verzoek van de VS. Zoals
aangegeven in de Kamerbrief van 29 november jl. inzake ontwikkelingen sinds
verzending van de Kamerbrief Samenhang Nederlandse inspanningen in snelle
reactiemachten en missies en operaties tot en met 2021, werkt de VS momenteel aan
een nieuwe invulling van dit verzoek. Zodra het onderzoek daartoe aanleiding geeft, zal
uw Kamer hierover worden geïnformeerd.
Zoals aangekondigd in de kennisgevingsbrief van 5 september jl. (Kamerstuk 29 521,
nr. 385), onderzoekt het kabinet daarnaast de wenselijkheid en mogelijkheid om aan
het verzoek van Frankrijk tegemoet te komen om de deelname van Nederland aan een
multinationale Combined Joint Special Operations Task Force (CJSOTF) te bespreken.
Hierover staat Nederland met Frankrijk en andere Europese landen die zijn benaderd in
contact. Zoals tevens aangegeven in de Kamerbrief van 29 november jl. inzake
ontwikkelingen sinds verzending van de Kamerbrief Samenhang Nederlandse
inspanningen in snelle reactiemachten en missies en operaties tot en met 2021, zal uw
Kamer, zodra het onderzoek daartoe aanleiding geeft, hierover worden geïnformeerd.
Tegen welke verzoeken tot een militaire bijdrage in mogelijk toekomstige
militaire missies van bondgenoten heeft Nederland «nee» gezegd?
Zie antwoord op vraag 7.
Welke gevolgen heeft de inzetbaarheid van een fregat in de Straat van
Hormuz voor toekomstige militaire missies, in het bijzonder missies in
VN-verband.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

2

10

11

12

13

14

15

16

17

18

Na terugkomst in Den Helder geniet de bemanning van Zr.Ms. De Ruyter uitzendbescherming, dit is tweemaal de duur van de inzet in EMASOH. Na de inzet zal aan Zr.Ms.
De Ruyter een regulier gepland onderhoud en het instandhoudingsprogramma
worden uitgevoerd, dit hele programma duurt circa 18 tot 24 maanden. Verzoeken
voor mogelijke bijdragen aan andere missies, ook in VN-verband, zullen zorgvuldig
tegen de consequenties voor de gereedstelling en de verdringingseffecten op
bestaande verplichtingen en de drie hoofdtaken van Defensie worden afgewogen.
Wat houdt «maritime surveillance & situational awareness» precies in?
Bij maritime surveillance & situational awareness wordt met doelgerichte vaarbewegingen en inzet van de sensoren van het schip en de boordhelikopter een goed beeld
van de omgeving opgebouwd en bijgehouden. Het schip zal daartoe onder andere
scheepvaart monitoren, identificeren en registreren. Hiermee wordt een zo goed
mogelijke maritieme «situational awareness» verkregen in het operatiegebied.
Biedt het mandaat ruimte aan de deelnemende schepen om zelf ook actief in
te grijpen in geval een koopvaardijschip of olietanker aangevallen wordt?
Als koopvaardijschepen worden aangevallen of geënterd door niet-statelijke actoren,
mag het fregat te hulp komen als die hulp wordt ingeroepen. In dergelijke gevallen
wordt aangenomen dat sprake is van piraterij. Onder het te hulp komen valt ook het
eventueel bevrijden van het koopvaardijschip. Als koopvaardijschepen worden
geënterd door statelijke actoren, mag niet worden ingegrepen. Het is op dat moment
immers niet ter plaatse vast te stellen of de actie van de statelijke actor rechtmatig is
en het oplossen van de situatie langs diplomatieke weg ligt in dergelijke gevallen voor
de hand. Als koopvaardijschepen het slachtoffer (dreigen te) worden van geweldgebruik door statelijke actoren is het te hulp komen van het koopvaardijschip, gelet op de
afstanden, alleen mogelijk als het fregat ter plaatse is.
Betekent het juridisch kader waarbinnen er «enkel sprake [kan] zijn van
zelfverdediging» dat de European-Led mission Awareness Strait of Hormuz
(EMASOH) niet mag ingrijpen in het geval koopvaardijschepen aangevallen
worden?
Zie antwoord op vraag 11.
Wat voegt de missie onder Franse leiding toe aan de militaire operatie van de
VS die reeds in het gebied operationeel is?
De Nederlandse inzet geschiedt complementair aan de reeds bestaande militaire
aanwezigheid ter bevordering van de maritieme veiligheid in de Golfregio. Het kabinet
heeft daarbij bewust gekozen voor inzet via EMASOH, aangezien deze missie een
brede strategie omvat met inzet op zowel operationeel als diplomatiek spoor. Hiermee
zet EMASOH in op preventie en de-escalatie en sluit daarmee aan op de uitgangspunten van het kabinet. Daarnaast wordt met het Europees geleide initiatief het belang dat
Europa hecht aan de vrije doorvaart onderstreept. Het International Maritime Security
Construct (IMSC) zet alleen in op een militair spoor.
Is uitgesloten dat de Nederlandse bijdrage ter versterking van de maritieme
veiligheid in de Golfregio gebruikt wordt voor een of meerdere geheime
operaties? Zo nee, waarom niet?
Voor speciale en geheime operaties gelden aparte besluitvormings- en verantwoordingsprocessen. In de brieven van 23 augustus 2000 (Kamerstuk 26 800 nr. 46) en van
27 maart 2018 (Kamerstuk 34 775X nr. 88) is uw Kamer geïnformeerd over de politieke
besluitvorming en de informatieverstrekking aan uw Kamer hieromtrent. Over
geheime missies worden in het openbaar geen uitspraken gedaan
Wat kan en mag EMASOH doen in geval commerciële schepen in het
missiegebied aangevallen worden?
Zie antwoord op vraag 11.
Hoe beoordeelt u de gevolgen van de Amerikaanse sancties tegen Iran? In
hoeverre zijn verslechterde economische omstandigheden in Iran, zoals
inflatie en werkloosheid, het gevolg van sancties?
Het is niet mogelijk met zekerheid te spreken over de causaliteit tussen de Amerikaanse sancties tegen Iran en de economische situatie van het land. Duidelijk is dat de
herinvoering van de sancties negatieve effecten heeft op de economie van Iran.
Volgens het IMF krimpt de Iraanse economie dit jaar met 9,5% en bedraagt de inflatie
40%. De Iraanse olie-export is door de Amerikaanse sancties sterk gereduceerd.
Daarnaast is sprake van structurele problemen in de Iraanse economie die tevens van
invloed is op de slechte situatie zoals mismanagement en corruptie.
Ziet u de tekorten in ziekenhuizen en aan medicijnen in Iran als (mede) een
gevolg van de Amerikaanse sancties? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord op vraag 16. In het algemeen kan gesteld worden dat Amerikaanse
sancties ertoe leiden dat internationale banken en bedrijven terughoudender zijn
geworden in handelen met Iran omdat zij VS-boetes vrezen.
INSTEX, dat gericht is op het faciliteren van handel in humanitaire sectoren en het
beperken van onrechtmatige extraterritoriale werking van VS-sancties op het Europees
bedrijfsleven, is er mede op gericht om tekorten aan medicijnen en andere humanitaire goederen op te lossen.
Hoe gaat de coalitie of de Nederlandse regering zorg dragen voor de
inclusieve regionale dialoog? Wie en of welke landen worden daarbij
betrokken? Wordt er gebruik gemaakt van bestaande organisaties in de
regio?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

3

19
20

21

22

23

24

25

26

27

28

Het diplomatieke spoor van de missie, zoals door Frankrijk voorzien, is gericht op het
bevorderen van bewustzijn, (regionale) dialoog en samenwerking ten aanzien van
maritieme veiligheidszaken tussen alle belanghebbenden in de Golfregio. De komende
tijd wordt dit diplomatieke spoor binnen de coalitie van deelnemende landen nader
uitgewerkt.
Welk Nederlands fregat is aangewezen om deel te nemen aan EMASOH?
Het Luchtverdedigings- en Commando Fregat Zr. MS. De Ruyter.
Hoeveel Nederlandse stafofficieren zullen worden gestationeerd bij het
Franse hoofdkwartier?
Afgesproken is dat Nederland maximaal 4 Nederlandse (onder)officieren zal stationeren in de staf van EMASOH voor tenminste 6 maanden.
Hoe beoordeelt u de brief van Frankrijk, Duitsland en het VK aan de VN
Veiligheidsraad, waarin zij Iran beschuldigen van het ontwikkelen en
lanceren van ballistische raketten die geschikt zijn voor een nucleaire
lading, in strijd met VNVR 2331 (https://www.jpost.com/Middle-East/Irandeveloping-nuclear-missiles-inconsistent-with-UN-resolution-609955)? Bent u
nu bereid te pleiten voor sancties tegen Iran?
Het kabinet deelt de zorgen van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk met
betrekking tot het ballistische raketprogramma van Iran. Nederland spreekt met grote
regelmaat in bilateraal en multilateraal verband steun uit voor resolutie 2231, waarin
Iran wordt opgeroepen geen activiteiten te ondernemen gerelateerd aan ballistische
raketten die geschikt zijn voor nucleaire lading. Nederland spreekt Iran hier ook op aan,
bijvoorbeeld tijdens het gesprek tussen de Minister van Buitenlandse Zaken en
Vice-minister Buitenlandse Zaken van Iran, Abbas Arahchi, drie weken geleden.
Nederland steunt de verklaring van Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk van
5 december jl. en houdt nauw contact met hen over deze kwestie.
Hoeveel militairen worden op het fregat ingezet ten behoeve van EMASOH?
Het fregat wordt ingezet met een organieke bemanning, informatie over het aantal
militairen aan boord kan uit veiligheidsoverwegingen niet gedeeld worden.
Hoeveel fregatten van de marine zijn op dit moment operationeel gereed? Is
er geen ander fregat gereed om de bijdrage aan de «Standing NATO
Maritime Group» te vervullen?
Op dit moment zijn drie fregatten operationeel gereed, deze fregatten worden ingezet
voor nationale en internationale opdrachten. Twee fregatten kennen beperkingen in
personele gereedheid. Inzet in SNMG is niet mogelijk zonder gevolgen voor de
gereedstelling, kennisopbouw, interne bedrijfsvoering van CZSK en andere opdrachten.
Erkent Iran het operatiegebied de jure én de facto als internationale
wateren?
Iran claimt territoriale wateren tot 12 zeemijl vanaf de kust en een aansluitende zone
tot 24 zeemijl vanaf de kust. Iran is geen partij bij het VN-Zeerechtverdrag en erkent
niet het gewoonterechtelijk karakter van het recht op doortocht zoals neergelegd in het
VN-Zeerechtverdrag. Iran neemt het standpunt in dat, ten behoeve van waarborging
van zijn veiligheidsbelangen, van vreemde oorlogsschepen die toegang tot zijn
territoriale zee willen voorafgaande toestemming kan worden geëist. Betwijfeld wordt
of de basislijnen zoals door Iran aangegeven op alle punten overeenkomen met de
voorwaarden zoals neergelegd in het VN-Zeerechtverdrag. Daarnaast is niet geheel
duidelijk welke rechten Iran in de aansluitende zone claimt en in hoeverre die afwijken
van het VN-Zeerechtverdrag
Wat zijn de Amerikaanse en Iraanse reacties op de toetreding van Nederland
tot het Instrument in Support of Trade Exchanges (INSTEX)?
De VS hebben zich niet officieel uitgesproken over het mechanisme. Wel hebben de VS
aangegeven geen problemen met INSTEX te hebben zolang het niet direct ingaat
tegen Amerikaanse sancties tegen Iran. Vooralsnog focust INSTEX zich op humanitaire
sectoren (landbouw- en voedselsector, medische apparatuur en medicijnen), die
uitgezonderd zijn van VS-sancties.
Iran heeft de toetreding tot INSTEX verwelkomd. Verder is Iran van mening dat
INSTEX niet voldoende effect heeft om de impact van VS-sancties te compenseren.
Iran spoort de EU aan meer te doen om het economische deel van het JCPOA te
implementeren, met name door olie van Iran te kopen.
Hoe voorkomt u dat Iran het Nederlandse fregat associeert met het International Maritime Security Construct (IMSC)?
Het kabinet kiest bewust voor inzet in een Europees-geleide maritieme missie.
EMASOH bestaat uit een coalitie van Europese partners en opereert autonoom van het
Amerikaans geleide IMSC. Wel vindt communicatie plaats tussen EMASOH en IMSC
(zie het antwoord op vraag 27). Nederland blijft in alle gesprekken met Iran de
uitgangspunten van de Nederlandse inzet benadrukken, te weten preventie en
de-escalatie, en aansturen op de verdere uitwerking van het diplomatieke spoor.
Hoe verloopt de communicatie tussen EMASOH en IMSC?
De missies zullen ten behoeve van informatie-uitwisseling en deconflictie communicatie onderhouden en onderling liasion offieren in elkaars hoofdkwartier stationeren. De
hoofdkwartieren staan voortdurend met elkaar in contact.
Wat zijn de instructies voor EMASOH wanneer IMSC onverhoopt in een
conflictsituatie betrokken raakt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

4

29

30
31

32

33

34

35

36

37

Dit is momenteel onderwerp van overleg tussen Frankrijk en de Verenigde Staten.
Afspraken hierover worden voor aankomst in het operatiegebied afgerond.
Heeft het Nederlandse fregat directe communicatielijnen met Iran?
Ja. Schepen hebben de mogelijkheid tot contact per marifoon of telefoon met andere
schepen of kuststaten zodra zij binnen bereik zijn. Dit is ook het geval met Iran. Dit
maritieme contact is wettelijk verplicht en dient om misverstanden en gevaarlijke
scheepvaartsituaties te voorkomen.
Wat zijn de Amerikaanse reacties op EMASOH?
Zie antwoord op vraag 3.
Via welke diplomatieke kanalen loopt de Nederlandse communicatie met
Iran?
Hier zijn verschillende kanalen voor. De Minister van Buitenlandse Zaken spreekt
geregeld met zijn Iraanse ambtsgenoot. Dit gebeurde op vrijdag 6 december nog
telefonisch. Verder zijn er jaarlijkse politieke consultaties op niveau Directeur-Generaal
Politieke Zaken over verschillende onderwerpen (meest recentelijk op 18 november jl.).
Tevens is er frequent contact middels de Nederlandse ambassade in Teheran en de
Iraanse ambassade in Den Haag. Daarnaast is er contact via verschillende multilaterale
fora waar Nederland en Iran in vertegenwoordigd zijn.
Zijn er Nederlandse militaire attachés actief in de Golfregio en, zo ja, waar
en welke rol spelen zij in EMASOH?
Nederland beschikt over defensieattachés op ambassades in de Verenigde Arabische
Emiraten, Iran en Irak. De defensieattaché in de Verenigde Arabische Emiraten is
tevens geaccrediteerd voor Saudi-Arabië, Oman, Qatar, Bahrein en Koeweit. Zij
dragen, in het kader van de bredere diplomatieke contacten die Nederland onderhoudt, het Nederlandse veiligheids- en defensiebeleid uit, inclusief de Nederlandse
positie in EMASOH. Ook volgen zij de positie van landen van accreditatie ten opzichte
van EMASOH.
Hoe verhouden de Nederlandse zakelijke belangen in Iran zich tot die in de
VS en hoe groot zijn de handelsvolumes en dienstverlening?
Nederland exporteerde in 2018 voor € 718 miljoen aan goederen naar Iran en
importeerde € 203 miljoen aan goederen (CBS.nl) uit Iran. Cijfers over de im- en
export van diensten zijn voor Iran niet gepubliceerd door het CBS voor dit jaar.
De Nederlandse export van goederen naar de VS bedroeg in 2018 € 23,8 miljard en
datzelfde jaar exporteerde Nederland voor € 4 miljard aan diensten naar de VS. De
import van goederen en diensten uit de VS bedroeg in 2018 respectievelijk € 33,8
miljard en € 6,9 miljard (CBS.nl).
Zijn er reeds signalen dat het Nederlandse bedrijfsleven last ondervindt van
de extraterritoriale werking van Amerikaanse sancties?
Sinds de inwerkingtreding van het JCPOA versterkte Nederland stapsgewijs de
handelsbetrekkingen met Iran en steeg de Nederlandse export naar dit land van € 376
miljoen (2014) naar € 1,06 miljard (2017). De Nederlandse export naar Iran liep daarbij
afgelopen jaar terug naar € 718 miljoen. In welke mate de huidige situatie effect heeft
op Nederlandse bedrijven zal per geval verschillen; het kabinet heeft geen cijfers over
de handelsactiviteiten van individuele Nederlandse bedrijven met Iran. Met name een
aantal grote bedrijven heeft de activiteiten in Iran afgelopen jaar opgeschort. Daarnaast blijven er grotere en kleinere Nederlandse bedrijven actief op de Iraanse markt,
hetzij in de vorm van daadwerkelijke handel, hetzij door het onderhouden van
contacten.
Zijn er al Nederlandse bedrijven gesanctioneerd door de VS op basis van de
extraterritoriale werking van Amerikaanse sancties tegen Iran?
Voor zover bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken bekend zijn er sinds de herinvoering van de Amerikaanse sancties tegen Iran in 2018 geen Nederlandse bedrijven
gesanctioneerd door de VS op basis van de extraterritoriale werking van deze sancties
tegen Iran.
Welke precieze onderdelen van het Joint Comprehensive Plan of Action
(JCPOA) leeft Iran niet meer na?
Iran heeft de limieten voor de voorraad van laag verrijkt uranium (max 300 kg) en het
percentage waarmee Iran mag verrijken (max 3,67%) overschreden. Op dit moment
verrijkt Iran tot 4,5% en beschikt Iran over een voorraad van ruim 500 kg verrijkt
uranium. Daarnaast houdt Iran zich niet meer aan de JCPOA-restricties m.b.t. Research
en Development, Iran heeft namelijk geavanceerdere centrifuges in gebruik genomen
op de nucleaire faciliteit in Natanz. Tot slot is Iran uranium gaan verrijken in twee van
de zes cascades op de nucleaire faciliteit in Fordow – onder de afspraken van het
JCPOA is het niet toegestaan om uranium te verrijken in Fordow. Of deze overschrijdingen een overtreding vormen van het nucleaire akkoord is niet aan Nederland, maar
aan de ondertekenaars van het JCPOA: de leden van de Joint Commission. Op
6 december jl. is de Joint Commission samengekomen. Naar aanleiding van deze
bijeenkomst schreef de Hoge Vertegenwoordiger van de EU, Borrell, in de Chair’s
statement (6 dec jl.) dat de Joint Commission inzet op behoud van het JCPOA.
Welke andere landen heeft Frankrijk benaderd om deel te nemen aan
EMASOH?
Frankrijk heeft 12 Europese landen benaderd om deel te nemen aan EMASOH.
Denemarken en Duitsland hebben zich hierover publiekelijk uitgesproken; de andere
benaderde landen (nog) niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

5

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Gaat u ook andere landen benaderen om deel te nemen aan EMASOH?
DVB/CV
Het kabinet acht het van belang dat de Nederlandse bijdrage plaatsvindt in een zo
breed mogelijk Europees verband, en zal Frankrijk waar mogelijk ondersteunen bij het
streven naar een verdere verbreding van deelname en politieke steun voor de missie.
Wat is het tijdspad van de nationale besluitvormingsprocedures van de
landen die benaderd zijn om deel te nemen aan EMASOH?
Denemarken heeft zich positief geuit over EMASOH, besluitvorming wordt op de korte
termijn verwacht. Mogelijk geldt dit ook voor een aantal andere landen.
Heeft Denemarken zich reeds gecommitteerd aan EMASOH en voor hoe
lang?
Denemarken heeft zich positief geuit over EMASOH. Besluitvorming over de bijdrage
ligt nog voor en wordt op de korte termijn verwacht.
Acht u het plausibel dat het mandaat van EMASOH in de toekomst wordt
verlengd?
Frankrijk voorziet dat EMASOH voor ten minste een jaar operationeel zal zijn, of totdat
deelnemende landen aan de missie beoordelen dat de spanningen in het operatiegebied voldoende zijn gedaald om de missie te beëindigen. Het kabinet heeft besloten
om met ingang van eind januari tot eind juni 2020, inclusief de uit- en thuisreis van
enkele weken, een schip met boordhelikopter en een aantal stafofficieren voor het op
te richten Franse Fleet Headquarters te Abu Dhabi in te zetten in EMASOH. Indien
ontwikkelingen daartoe aanleiding geven zal het kabinet bezien of, en zo ja onder
welke voorwaarden een verlenging van de inzet wenselijk wordt geacht. Hierbij zullen
de consequenties voor de gereedstelling en de verdringingseffecten op bestaande
verplichtingen en eventuele bijdragen in het kader van een van de drie hoofdtaken van
Defensie zorgvuldig worden afgewogen.
Hoe gaat het diplomatieke spoor bijdragen aan de de-escalatie van de
spanningen? Welke onderlinge afspraken met de coalitielanden worden op
het diplomatieke vlak gemaakt? Is de diplomatieke inspanning per land of
namens de coalitie? Wordt de inzet van diplomatieke kanalen gecoördineerd
vanuit het Franse hoofdkwartier?
Voor het kabinet zijn preventie van incidenten en de-escalatie van de regionale
spanningen belangrijke uitgangspunten van de inzet. Deze uitgangspunten draagt het
kabinet uit in bilaterale contacten in de regio en in coalitieverband. EMASOH beoogt
parallel aan het operationele spoor, in te zetten op een diplomatiek spoor, dat gericht is
op het bevorderen van bewustzijn, (regionale) dialoog en samenwerking ten aanzien
van maritieme veiligheidszaken tussen alle belanghebbenden in de Golfregio. De
komende tijd wordt dit diplomatieke spoor binnen de coalitie van deelnemende landen
nader uitgewerkt.
Op welke wijze blijft Nederland betrokken na het eerste mandaat voor
EMASOH?
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 41, gaat Frankrijk voorlopig uit van een
duur van de missie van een jaar. Indien ontwikkelingen daartoe aanleiding geven zal
het kabinet bezien of, en zo ja onder welke voorwaarden een verlenging van de duur
van de missie en de Nederlandse inzet wenselijk wordt geacht. Hierbij zullen de
consequenties voor de gereedstelling en de verdringingseffecten van bestaande
verplichtingen en eventuele bijdragen in het kader van een van de drie hoofdtaken van
Defensie zorgvuldig worden afgewogen.
Hoe vangt u verdringing van geplande gereedstellingsactiviteiten in de
tweede helft van 2020 op?
Zr. Ms. De Ruyter gaat in juni in planmatig onderhoud. Er zijn dus geen consequenties
voor het programma in de tweede helft van 2020.
Hoe en door wie zal worden besloten om het Nederlandse fregat in te zetten
voor escortes van koopvaardijschepen?
Het is op dit moment niet voorzien om het fregat in te zetten voor escortes van
Nederlands gevlagde schepen. Escorteren valt, gezien het de-escalerende karakter van
de missie, buiten het mandaat van EMASOH. Van escorte gaat een sterk politiek
signaal uit. Deelnemende landen zouden, indien wenselijk en binnen de kaders van het
zeerecht, onder nationaal bevel kunnen escorteren. Mochten ontwikkelingen daartoe
aanleiding geven, beziet het kabinet aldus in hoeverre escorte wenselijk is.
Aan de hand van welke criteria wordt besloten om koopvaardijschepen te
escorteren?
Zie antwoord vraag 45.
Op welke manier komt het Nederlandse fregat in actie wanneer koopvaardijschepen worden aangevallen?
Zie antwoord bij vraag 11.
Wat verstaat u onder een aanval?
Het begrip «aanval» heeft geen specifieke definitie, maar omvat in ieder geval het
gebruik van geweld.
Op welk manier komt het Nederlandse fregat in actie wanneer koopvaardijschepen door Iran of niet statelijke actoren worden geëscorteerd?
Zie antwoord op vraag 11.
Is er zicht op hoeveel Nederlandse commerciële scheepsbewegingen per jaar
plaatsvinden in de Golfregio?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

6

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

Wekelijks varen er gemiddeld circa 10 Nederlands gevlagde schepen door de Golf van
Oman en Straat van Hormuz. Daarnaast is er doorlopend een variërend aantal
Nederlandse schepen dat in de regio langdurige werkzaamheden verricht. Het gaat
hierbij gemiddeld om circa 10–30 schepen.
Welke militaire missies zijn er naast het IMSC nog meer actief in de Golfregio die invloed kunnen hebben op EMASOH?
De Amerikaans Vijfde vloot en de Amerikaans geleide Coalition Maritime Forces (CMF)
opereren ook in de Golfregio. CMF heeft een hoofdkwartier in Bahrein en opereren met
drie Task Forces in en rond de Golfregio en de Indische Oceaan. Het mandaat van CMF
behelst maritieme veiligheid en anti-terrorisme op zee (Combined Task Force (CTF)
150), anti-piraterij (CTF 151) en maritieme veiligheidsoperaties in de Golf (CTF 152). Er
zijn ook Nederlandse militairen in de Golfregio geplaatst als liaison bij Operation
Inherent Resolve van de anti-ISIS Coalitie en de door de VS geleide Coalition Maritime
Forces (CMF). Daarnaast zijn Nederlandse militairen gestationeerd op een logistieke
hub in de Verenigde Arabische Emiraten (FSE Mirage), voor ondersteuning van vessel
protection detachments (VPD’s). Daarnaast opereren Amerikaanse en Britse schepen
onder nationale tasking in de Perzische Golf en Golf van Oman. Oman patrouilleert
met eigen eenheden in de Golf van Oman, Straat van Hormuz en Perzische Golf. Het
verkeersscheidingsstelsel in de territoriale wateren van Oman in de Straat van Hormuz
wordt door Oman met radar gecontroleerd. Sinds mei is er ook met regelmaat een
Russisch inlichtingen schip actief in de Golf van Oman.
Daarnaast heeft India een zelfstandig opererend militair schip ten oosten van de Straat
van Hormuz. Frankrijk heeft nauw contact met India hierover.
Welke weerslag voorziet u dat een Nederlandse bijdrage aan EMASOH kan
hebben op de Nederlandse activiteiten binnen de anti-ISIS coalitie?
Geen. Vanuit militair oogpunt is er geen invloed te verwachten op de Nederlandse
activiteiten in de strijd tegen ISIS als gevolg van de Nederlandse deelname aan
EMASOH.
Welke weerslag voorziet u dat een Nederlandse bijdrage aan EMASOH kan
hebben op de Nederlandse activiteiten in de Golfregio?
Dit is nog niet met zekerheid te stellen. Naar verwachting zal het merendeel van de
landen in de Golfregio, met name de leden van de GCC, de Nederlandse inzet ten
behoeve van maritieme veiligheid in de regio verwelkomen. Dit kan een positieve
weerslag hebben op bredere Nederlandse activiteiten in de regio. Nederland houdt
hierover nauw contact met de landen in de regio. Over de risico’s omtrent Iran en
mitigerende maatregelen die daartoe getroffen zijn is uw Kamer in de art. 100 brief
geïnformeerd.
Bij welke incidenten in de Golfregio uit de afgelopen vijf jaar acht u Iraanse
betrokkenheid in de vorm van irregulier optreden aannemelijk?
In de artikel-100 brief van 29 november jl. wordt aangegeven dat het kabinet het
waarschijnlijk acht dat Iran betrokken is geweest bij de aanvallen op olietankers in de
Golf van Oman en Straat van Hormuz in mei en juni 2019.
Kunt u aangeven op welke gronden de Iraanse betrokkenheid bij bovengenoemde incidenten gebaseerd is?
Op basis van informatie van bondgenoten en de inschatting van de inlichtingendiensten acht Nederland het waarschijnlijk dat Iran betrokken is geweest bij deze aanvallen.
Kunt u een overzicht geven van de actieve Iraanse proxy-groepen rond de
Golfregio?
Het kabinet beschikt niet over een dergelijk uitputtend overzicht. Wel is duidelijk dat in
de Golfregio een aantal aan Iran gelieerde milities actief is, zoals een aantal sjiitische
milities in Irak, de Houthi-rebellen in Jemen en Hezbollah in Libanon.
Op basis van welke inlichtingen opereert EMASOH?
De eenheden van EMASOH opereren op basis van eigen waarnemingen en informatie
van landen en organisaties waarmee hierover afspraken gemaakt gaan worden. Dat is
op dit moment nog in ontwikkeling. De door eenheden van EMASOH vergaaarde
inlichtingen dragen bijaan de «mission awareness» van EMASOH. Over het optreden
van de inlichtingendiensten wordt in het openbaar geen mededelingen gedaan.
Op welke manier houdt u rekening met een mogelijke veiligheidsdreiging
van Iraanse proxy-groepen jegens EMASOH?
De militaire missie kent een defensief karakter en beperkt zich tot maritime surveillance & situational awareness. Er bestaat echter de mogelijkheid dat statelijke actoren
in de regio irregulier optreden, waardoor deze moeilijk te onderscheiden zijn van
niet-statelijke actoren. In voorkomend geval kan het fregat zichzelf verdedigen. Met
een goede informatiepositie kan dit risico echter tot een minimum worden beperkt.
Door de inlichtingendiensten worden in het openbaar geen verdere uitspraken gedaan
over dergelijke dreigingen.
Ziet u naast Iran of Iraanse proxy-groepen nog meer actoren die een mogelijke veiligheidsdreiging kunnen vormen voor EMASOH?
Zie antwoord op vraag 58.
Welke implicaties heeft het begrip zelfverdediging wanneer koopvaardijschepen worden aangevallen?
Zie antwoord op vraag 11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

7

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

Op de basis van welke gronden komt u tot het inzicht dat de Iraanse
dreiging laag kan worden ingeschat en dat Iran vermoedelijk niet uit zou zijn
op escalatie?
Door de inlichtingendiensten worden hierover in het openbaar geen uitspraken
gedaan.
Hoe wordt er bij een mogelijke incident vastgesteld met welke actor het
Nederlandse fregat te maken heeft?
In dat geval zal alle informatie die wordt vergaard binnen de missie worden voorgelegd aan het hoofdkwartier van EMASOH en in een nationale lijn bij de MIVD.
Kunt u uiteenzetten wat de Rules of Engagement zijn voor EMASOH?
Over de exacte inhoud van de Rules of Engagement en over de geweldsinstructies van
andere landen kunnen in verband met de operationele veiligheid geen mededelingen
worden gedaan. De Rules of Engagement van het Nederlandse fregat geven voldoende ruimte voor zelfverdediging en bevatten geen beperkingen daarop. Bij gebruik
van geweld in zelfverdediging gelden in het algemeen de regels van noodzakelijkheid
en proportionaliteit.
Hoe beïnvloeden de recente demonstraties in Iran de lokale politieke situatie
en heeft dit implicaties voor EMASOH?
De demonstraties in Iran zijn volgens verschillende berichten met buitensporig geweld
neergeslagen. Dit is zeer zorgelijk. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft deze
zorgen ook in duidelijk bewoordingen overgebracht aan Iran. Meest recent nog tijdens
telefonisch onderhoud met zijn Iraanse ambtsgenoot op 6 december jl.
Naast de gewelddadigheden is ook voor meer dan een week het internet volledig
afgesloten, wat een duidelijke schending van de vrijheid van meningsuiting is.
Nederland was initiatiefnemer van de EU-verklaring van 8 december jl. over de
protesten. De situatie in het land is de afgelopen week gekalmeerd. Nederland en de
EU hebben Iran opgeroepen om verantwoordelijken voor geweldsdaden ter verantwoording te roepen. Er is geen relatie tussen de recente demonstraties en EMASOH.
Op welke manier is de Nederlands-Iraanse relatie veranderd sinds de recente
berichtgeving rondom STUXNET?
Berichtgeving over de vermeende Nederlandse rol bij de Stuxnet-affaire heeft Iran aan
de orde gesteld. Iran heeft Nederland om opheldering gevraagd over de aantijgingen.
Nederland kan geen uitspraken doen over de grondslag van de mediaberichten.
Heeft de regering contact met reders, baggeraars en andere Nederlandse
bedrijven die actief zijn in de regio, en zich grote zorgen maken over de
veiligheidssituatie? Kunt u aangeven hoe zij de inzet van de regering
beoordelen?
Het kabinet staat in nauw contact met Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders
(KVNR). De KVNR verwelkomt de Nederlandse bijdrage aan EMASOH. De KVNR heeft
aangegeven dat de koopvaardij het meeste baat heeft bij de-escalatie. In de ogen van
de KVNR is de Nederlandse bijdrage hier nadrukkelijk op gericht, en toont Nederland
met de bijdrage pal te staan voor de bescherming van de zeeschepen onder Nederlandse vlag. Volgens de KVRN laat de inzet zien dat Nederland hecht aan de onbelemmerde internationale doorvaart.
Bent u bereid inzet van mariniers op koopvaardijschepen te overwegen? Zo
nee, waarom niet?
Inzet van Vessel Protection Detachments maakt deel uit van de bredere Nederlandse
inspanning om piraterij te bestrijden. Sinds maart 2011 kunnen Koninkrijks gevlagde
koopvaardijschepen bescherming door een VPD aanvragen als zij door de High Risk
Area (HRA) varen. De Perzische Gulf en Straat van Hormuz vallen niet binnen de HRA.
Waarom gaat u niet in op de bilaterale relatie met Iran, die nogal onder druk
staat?
De bilaterale relaties tussen Nederland en Iran staan inderdaad onder druk in verband
met het onvoorspelbare optreden van Iran, zowel in de regio als in Europa. Diplomatieke kanalen tussen beide landen staan echter wel open. Zorgen worden met
regelmaat besproken. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft op 6 december jl.
gebeld met zijn Iraanse ambtsgenoot om de Nederlandse intenties uit te leggen.
Hiernaast heeft hij ook zijn zorgen over het hardhandig neerslaan van de protesten in
Iran overgebracht.
Zijn er afspraken met de VS, het VK of andere landen over militaire bijstand,
in het geval van een Iraanse aanval op de maritieme missie? Zo nee, waarom
niet?
In beginsel opereren de landen die eenheden inzetten in het gebied onder de eigen
nationale verantwoordelijkheid en oefenen zij het recht op zelfverdediging uit op basis
van de eigen nationale interpretaties van dat recht. Zie ook antwoord op vraag 28
Zijn er behalve de aanvallen in mei, juni en juli jl. nog andere aanvallen dan
wel dreigingen geweest in de Golf van Oman en/of in de Straat van Hormuz
die de maritieme veiligheid bedreigen.
Er zijn geen andere incidenten bekend.
Waarop is de waarschijnlijkheid van de betrokkenheid van Iran bij deze
aanvallen gebaseerd?
Op basis van informatie van bondgenoten en de inschatting van inlichtingendiensten
acht Nederland het waarschijnlijk dat Iran betrokken is geweest bij deze aanvallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

8

72

73

74

75

76
77

78

79

80

81

82

83
84

85

86

87

Indien de betrokkenheid van Iran niet bewezen kan worden, en andere
aanvallen dan wel dreigingen uit zijn gebleven, waarop baseert u dan de
noodzakelijke aanwezigheid van militairen in de Golf van Oman en/of de
Straat van Hormuz?
De politieke spanningen in de Golf zijn afgelopen zomer opgelopen en blijven
aanhouden. Incidenten die het scheepvaartverkeer ontregelen, en de onzekerheid
daaromtrent, hebben directe gevolgen. Voorbeelden hiervan zijn de stijging van de
olieprijzen en de stijging van verzekeringspremies voor reders die door het gebied
varen. Het blijft te midden van deze gespannen situatie van groot belang om vrije
doorvaart in de regio veilig te stellen. De inzet is daarbij gericht op preventie van
nieuwe incidenten en de-escalatie van de spanningen.
Wat bedoelt u met Europees geleide maritieme missie nu deze niet berust op
een door de EU genomen besluit tot een missie?
Met een Europees geleide maritieme missie wordt bedoeld dat de missie wordt
uitgevoerd en geleid door een coalitie van Europese partners. Een EU besluit behoeft
hieraan niet ten grondslag te liggen.
Kunt u nader onderbouwen waarom het kabinet het «waarschijnlijk» acht
dat Iran betrokken is bij de aanvallen op olietankers? Waarom acht het
kabinet het kennelijk niet «zeer waarschijnlijk» of «zeker»? Is er intensief
contact geweest met bondgenoten? Zijn er inlichtingen met Nederland
gedeeld?
Zie antwoord op vraag 54.
Het kabinet kan in het openbaar niet ingaan op de inlichtingen die ten grondslag lagen
aan de inschatting van de inlichtingendiensten. Evenmin kan worden ingegaan op
inlichtingen die eventueel van andere landen zijn ontvangen.
Kunt u meer toelichting geven over de veiligheidsrisico’s in de Straat van
Hormuz op dit moment? MIVD
Hierover kunnen door de inlichtingendiensten in het openbaar geen mededelingen
worden gedaan.
Zijn er sinds juni nog nieuwe incidenten in de Straat van Hormuz te melden?
Er zijn geen nieuwe incidenten bekend.
Wat draagt de Europese missie bij aan de vrijheid van navigatie en onbelemmerde doorvoer in de Golfregio, wat de Amerikaanse missie op dit punt niet
kan bijdragen?
Zie antwoord op vraag 13.
Kunt u aangeven welke sancties Nederland heeft ingesteld en/of gesteund
n.a.v. de incidenten met zes olietankers in mei/juni, waarvan u het waarschijnlijk acht dat Iran erachter zit?
Nederlandse zorgen over deze bevindingen zijn overgebracht aan Iran. Iran ontkent
alle betrokkenheid. Het instellen van (Europese) sancties is niet aan de orde.
Waarop baseert u het dat Iran waarschijnlijk betrokken is bij genoemde
aanvallen? Welk bewijs heeft u hiervoor? Kan dat bewijs met de Kamer
gedeeld worden? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord op vraag 74.
Heeft u zelf bewijs gezien van Iraanse betrokkenheid bij genoemde aanvallen? Zo nee, waarom niet? MIVD
Zie antwoord op vraag 74.
Hebben Nederlandse inlichtingendiensten bewijs van betrokkenheid van Iran
bij genoemde aanvallen geverifieerd? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord op vraag 74.
Heeft Nederland eigenstandig vastgesteld dat Iran betrokken is bij
genoemde aanvallen? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord op vraag 74.
Welke motieven heeft Iran voor deze aanvallen?
Over de motieven van Iran kan het kabinet niet speculeren.
Heeft Iran verantwoordelijkheid genomen voor deze aanvallen? Zo nee, hoe
wordt dit geduid?
Iran blijft elke betrokkenheid bij de aanvallen categorisch ontkennen.
Waarom, als Iran deze aanvallen heeft uitgevoerd, is het land hiertoe over
gegaan, is uw inschatting?
Zie antwoord op vraag 83.
Hoeveel van de olie die dagelijks door de Straat van Hormuz wordt vervoerd,
wordt geïmporteerd door Nederland?
Om hoeveel liter dit precies gaat valt niet te zeggen op basis van beschikbare
gegevens. De dagelijkse doorvoer van olie door de Straat van Hormuz bedroeg in 2018
ca. 20 miljoen vaten – dat staat gelijk aan 20% van de wereldwijde olieconsumptie
(IEA).
In 2014 was bijna 20% van Nederlandse import van ruwe aardolie (11.286 miljoen
kilogram) afkomstig uit Saoedi-Arabië, Koeweit en Irak (CBS.nl). Deze landen
exporteren het gros van hun olie via de Straat van Hormuz.
Welke landen nemen deel aan de door de VS geleide maritieme missie in de
golfregio?
Aan IMSC nemen naast de Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Australië, Bahrein,
Verenigde Arabische Emiraten,Saudi-Arabië en Albanië deel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

9

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97
98
99

100
101
102

103

104

105

Welke andere landen zijn door Frankrijk gevraagd deel te nemen aan de
Europees geleide coalitie voor maritieme veiligheid in de Golfregio? Welke
landen hebben tot nu toe positief gereageerd en welke landen hebben het
verzoek tot deelname afgewezen?
Zie antwoord op vraag 37. Onder andere Denemarken heeft zich positief geuit over
EMASOH. Besluitvorming in andere landen loopt nog. Voor zover bekend heeft nog
geen enkel van de door Frankrijk benaderde landen het verzoek tot deelname
afgewezen.
Wie nemen er deel aan het diplomatieke deel van de missie en hoe ziet dat er
concreet uit? Is dat onder leiding van Frankrijk?
EMASOH bestaat uit twee parallelle sporen: een operationeel en een diplomatiek
spoor. Alle landen die aan EMASOH deelnemen, ondersteunen beide sporen. Zie ook
het antwoord op vraag 18.
Heeft Nederland ook bilateraal contact met de Iraanse overheid over de
deelname en het doel van deze missie? En nee, waarom niet?
Ja, dit heeft de Minister van Buitenlandse Zaken op 6 december toegelicht in een
telefoongesprek met zijn Iraanse ambtsgenoot.
Hoeveel Nederlandse rederijschepen varen er jaarlijks door de Straat van
Hormuz?
Zie antwoord op vraag 50.
Met welke landen beoogt het kabinet een «inclusieve regionale dialoog» te
voeren? Gebeurt dit initiatief samen met Frankrijk en/of andere Europese
landen?
Zie antwoord op vraag 18.
Welke landen steunen of leveren een materiële bijdrage aan de Amerikaanse
maritieme missie in de Golfregio?
Zie antwoord op vraag 87.
Kunt u een inschatting geven van het aantal onder Nederlandse vlag varende
schepen dat dagelijks en/of maandelijks door de Straat van Hormuz en de
Golf van Oman vaart?
Zie antwoord op vraag 50.
Waarom doen Aziatische landen niet of nauwelijks mee aan de maritieme
missies in de straat van Hormuz?
Verschillende Aziatische landen zijn actief in de straat van Hormuz. De inzet van deze
landen vindt doorgaans eigenstandig plaats, zoals de inzet van de Indiase marine.
Japan onderzoekt momenteel opties voor eigenstandige inzet ten behoeve van
informatievergaring in de Golfregio. Voor zover het andere Aziatische landen betreft,
beschikt het kabinet niet over gedetailleerde informatie.
Zijn Aziatische landen gevraagd deel te nemen aan maritieme missies in de
regio? Zo ja, waarom wordt daar niet of nauwelijks op ingegaan?
Zie antwoord op vraag 95.
Welke landen nemen deel aan het IMSC?
Zie antwoord op vraag 87.
Welke landen nemen deel aan of overwegen deel te nemen aan EMASOH?
Zie antwoord op vraag 37 en 88.
Sluit het IMSC niet aan bij uw uitgangspunten, te weten preventie van
verdere incidenten en de-escalatie van de spanningen? Zo nee, waarom niet?
Er is bewust gekozen voor inzet in een Europees-geleide maritieme missie, aangezien
deze missie in tegenstelling tot het IMSC, een brede strategie omvat met inzet op
zowel operationeel als diplomatiek spoor. Hiermee zet de missie geïntegreerd in op
zowel preventie van verdere incidenten als op de-escalatie van de regionale spanningen. Met deelname aan EMASOH worden politieke risico’s zo veel mogelijk gemitigeerd door hiermee rekening te houden in het ontwerp van de missie, de strategische
communicatie rondom de missie en het diplomatieke spoor.
Welke kritiek heeft u op IMSC?
Zie antwoord op vraag 99.
Hoe zet EMASOH in op het diplomatieke spoor?
Zie antwoord op vraag 18.
Kan toegelicht worden hoe EMASOH inzet op diplomatieke kanalen voor het
de-escaleren van de spanningen?
Zie antwoord op vraag 42.
Hoe zet EMASOH zich in voor een inclusieve regionale dialoog? Wat wordt
hier bedoeld met inclusief?
Zie antwoord op vraag 18. Met inclusief wordt bedoeld dat de inzet gericht is op een
dialoog waarin zo veel mogelijk landen uit de regio met direct belang bij de-escalatie
van de spanningen, waaronder Iran en andere Golfstaten, vertegenwoordigd zijn.
Wat is de houding van Iran t.o.v. EMASOH en IMSC?
Iran wijst buitenlandse presentie in de Straat van Hormuz principieel af. Iran heeft zich
nog niet publiekelijk uitgelaten over de maritieme initiatieven. De Minister van
Buitenlandse Zaken heeft de Nederlandse inzet op preventie en de-escalatie op
6 december jl. telefonisch toegelicht aan zijn Iraanse ambtsgenoot. In de diplomatieke
contacten heeft Iran gematigd gereageerd op EMASOH.
Wat is de houding van Oman t.o.v. EMASOH en IMSC?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

10

106

107

108

109
110
111
112

113

114

115

116

117

118

Uit diplomatieke contacten blijkt dat de initiële reactie van de Omaanse autoriteiten op
beide initiatieven positief is. Oman heeft een politiek neutrale positie in de regio en
stelt zich ook zo op met betrekking tot conflicten in/met Iran, Jemen en Qatar. Ieder
initiatief om stabiliteit, vrede en dialoog te bevorderen wordt gesteund.
Kunt u toelichten wat het Hormuz Peace Initiative van Iran precies behelst?
Waar bestaat dit uit? Kunt u de tekst van dit initiatief naar de Kamer sturen
en de brief hierover die aan de VN is gestuurd? (bron: http://
www.xinhuanet.com/english/2019–11/03/c_138523852.htm)
Het Hormuz Peace Endeavor (HOPE) is een Iraans initiatief dat vrede, veiligheid,
stabiliteit en welvaart in de regio moet brengen. Vrijheid van navigatie en de ongehinderde import en export van energie is hier een belangrijk onderdeel van. Ook moet
HOPE de basis smeden voor samenwerkingsverbanden ten behoeve van het bestrijden
van terrorisme en extremisme, het aangaan van culturele uitwisseling en het
stimuleren van economische ontwikkeling. Iran heeft Koeweit, Qatar, Oman, de
Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Saudi-Arabië en Irak uitgenodigd deel te
nemen. De tekst van het initiatief is helaas niet openbaar en kan daarom ook niet met
uw Kamer gedeeld worden. De Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken Zarif heeft
voor zover bekend zijn brief nog niet aan de VN gestuurd.
Hoe reageren landen in de regio op het Hormuz Peace Initiative van Iran?
Indien u dit niet weet, wilt u daar dan naar vragen?
Iran stelt van Qatar, Koeweit en Oman steun te hebben ontvangen en nog te wachten
op reacties van Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein.
Kan toegelicht worden hoe EMASOH autonoom opereert van IMSC?
De operaties EMASOH en IMSC worden ieder geleid vanuit een eigen hoofdkwartier.
Voor EMASOH is dat in Abu Dhabi, voor IMSC is dat in Bahrein. Beide missies
opereren apart van elkaar en hebben ook verschillende taken. EMASOH zet in op twee
sporen, een diplomatiek en een militair. Militair is de missie de-escalerend en gericht
op het verkrijgen van «situational awareness» door middel van het monitoren,
identificeren, registreren en analyseren van scheepsbewegingen in de Straat van
Hormuz. Het IMSC zet in op één militair spoor en opereert in een groter gebied, waar
ook de Straat Bab al-Mandab onder valt. EMASOH beperkt zich tot de Straat van
Hormuz.
Onder de taken van IMSC valt ook het escorteren van koopvaardijschepen. Dat is voor
EMASOH niet het geval. Zowel EMASOH als IMSC streven uiteindelijk een ongehinderde vrije doorvaart van scheepvaart door de Straat van Hormuz na.
Hoe wijken de taken van EMASOH af van die van IMSC?
Zie antwoord op vraag 108
Hoe overlappen de taken van EMASOH en die van IMSC?
Zie antwoord op vraag 108
Zal EMASOH inlichtingen delen met IMSC of is dit uitgesloten?
Zie antwoord op vraag 57.
Kunt u een uitputtend overzicht geven van uw kritiek op de IMSC en
waarom u ervoor heeft gekozen zich niet bij deze operatie te voegen?
Zie antwoord op vraag 99.
Hoeveel schepen onder de vlag van het Koninkrijk passeren wekelijks de
Straat van Hormuz (ongeveer)?
Zie antwoord op vraag 50.
In de brief wordt er gesproken over een «Europees-geleide missie». Is het
leiderschap van de missie roulerend? Welke landen komen in aanmerking om
de missie te leiden?
Ja, alle deelnemende landen kunnen in aanmerking komen.
Welke neveninspanningen zijn er om te voorkomen dat de politieke spanningen in de gehele Golfregio toenemen?
Zie antwoord op vraag 18 en 90.
Welke andere politieke risico’s zijn er verbonden aan deelname naast een
eventuele associatie van de Nederlandse inzet met de maximale drukcampagne van de VS?
De aan de deelname verbonden politieke risico’s betreffen vooral (gekozen) misinterpretatie van de doelstellingen en uitgangspunten van de coalitie door Iran. Dit zou
spanningen kunnen vergroten in plaats van mitigeren, zoals het doel is van EMASOH.
Door nauwe diplomatieke contacten tussen de coalitie en de betrokken landen in de
regio (waaronder Iran) en een duidelijk mandaat onder een Europees-geleide missie
met inzet op preventie van verdere incidenten en het de-escaleren van spanningen
worden deze risico’s gemitigeerd.
Kunt u het «voorkomen van verdere acties van welke actor dan ook tegen
commerciële schepen» nader toelichten? Waarom wordt Iran hier niet
expliciet genoemd? Om welke andere «actoren» zou het kunnen gaan?
De Nederlandse bijdrage is gericht op het waarborgen van de naleving van het
internationale recht op vrije doorvaart en doortocht in algemene zin, ter preventie van
verdere incidenten. Het is daarmee expliciet niet gericht tegen een bepaalde actor.
Welke nieuwe diplomatieke inspanningen met onderneemt het kabinet om
spanningen in de regio te mitigeren?
Zie antwoord op vraag 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

11

119

120

121
122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

Welke diplomatieke inspanningen is Frankrijk voornemens te ontplooien
parallel aan deze missie?
Zie antwoord op vraag 18.
Op welke wijze is Saoedi-Arabië geïnformeerd over deze missie?
De Nederlandse deelname is, nadat het besluit is genomen, toegelicht tijdens reguliere
contacten op ambtelijk niveau met de Saoedische ambassade in Den Haag.
Op welke wijze is Iran geïnformeerd over deze missie?
Zie antwoord op vraag 90.
Op welke wijze is Saoedi-Arabië betrokken bij de «inclusieve regionale
dialoog»?
Een inclusieve dialoog in de Golfregio ten aanzien van maritieme veiligheidszaken is
niet mogelijk zonder Saoedi-Arabië te betrekken. Zie verder het antwoord op vraag 18.
Op welke wijze is Saoedi-Arabië betrokken bij het de-escaleren van de
spanningen in de regio?
Zie antwoord op vraag 120 en 122.
Wat verwacht het kabinet van INSTEX voor wat betreft de handel met Iran?
Op welke termijn en in welke mate het mechanisme volledig zal functioneren hangt af
van vele variabelen, waaronder compliance- en due diligence-aspecten. Nederland
geeft zich daarbij rekenschap van het gegeven dat bedrijven zelfstandige economische
afwegingen maken over het zakendoen met Iran, inclusief eventuele gevolgen van
zaken doen met Iran voor hun positie in de VS. Het kabinet wenst niet te treden in die
afwegingen. De intentie is desalniettemin dat INSTEX kan bijdragen aan het faciliteren
van betalingen met Iran nu commerciële banken daarin nagenoeg niet meer voorzien.
Wat kost het Nederlandse aandeelhouderschap van INSTEX?
Over de kosten van de Nederlandse toetreding wordt nog onderhandeld. Het staat al
wel vast dat het een aandeel in de orde van enkele honderdduizenden euro’s zal zijn.
Kunt u aangeven hoeveel Nederlandse bedrijven bij u hebben aangegeven
behoefte te hebben aan een mechanisme zoals INSTEX?
Het betalingsverkeer is een knelpunt in de hervatting van de handelsrelaties met Iran.
Het financiële aspect van zakendoen is dan ook nagenoeg altijd onderdeel van gesprek
bij het contact dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de Rijksdienst Voor
Ondernemend Nederland hebben met ondernemers over zakendoen met Iran. Het
afgelopen jaar meldden tientallen bedrijven zich met vragen over INSTEX.
Toont Nederland zich met een bijdrage aan de maritieme veiligheid in de
Golfregio ook solidair jegens de VS?
Zoals aangegeven streeft Nederland naar een proportionele bijdrage aan de internationale inspanningen om dreigingen voor Europa en Nederland tegen te gaan en de
internationale rechtsorde te versterken. In dat licht is gekozen voor deze bijdrage.
Maritieme veiligheid in de Golfregio komt de landen in die regio ten goede, maar ook
de bredere internationale gemeenschap, incl de VS.
Waar komt de dreiging voor de vrije doorvaart in de straat van Hormuz
vandaan? Betreft dat enkel Iran, of ook andere landen?
Hierover kan in het openbaar geen mededeling worden gedaan.
Van welke andere actor dan Iran verwacht u verdere acties tegen commerciële schepen?
Het kabinet wil hierover niet speculeren.
Ligt het voor de hand dat de versterking van de Nederlandse informatiepositie in de regio ook betekent dat meer inlichtingen gedeeld zullen worden
met EU- en NAVO-bondgenoten?
Over het delen van inlichtingen worden in het openbaar geen uitspraken gedaan.
Berust de missie op twee sporen of wordt toch vooral bedoeld dat naast de
missie een politiek spoor wordt bewandeld? Als de missie zelf ook diplomatiek is, kan dan uitgelegd worden hoe dat het geval is?
Zie antwoord op vraag 18, 42 en 108
Hebben de VS en Saudi-Arabië een destabiliserende invloed in de regio?
Nederland en de VS werken op het gebied van veiligheid nauw samen. Het kabinet
deelt de zorgen die de VS heeft m.b.t. Iran, maar hanteert jegens Iran een ander beleid
dan de VS. De rol van Saoedi-Arabië wordt, met name sinds het uitbreken van het
conflict in Jemen, door Nederland kritisch gevolgd. In bilaterale gesprekken en in
multilaterale fora dringt Nederland aan op het naleven van internationaal humanitair
recht en het realiseren van humanitaire toegang in Jemen. Tegelijkertijd werkt
Nederland samen met Saoedi-Arabië om regionale stabiliteit te verbeteren, bijvoorbeeld door deelname aan de anti-ISIS-coalitie en als lid van het Global Counter
Terrorism Forum (GCTF). Saoedi-Arabië heeft op de aanvallen op olie-faciliteiten op
14 september jl. terughoudend gereageerd.
Kan de maximale drukcampagne van de VS tegen Iran gezien worden als een
vorm van economische oorlogvoering? Zo nee, waarom niet?
De activiteiten zoals door President Trump genoemd in zijn beschrijving van de
Amerikaanse strategie m.b.t. Iran1 kwalificeert het kabinet niet als economische
oorlogsvoering.
Hoe verhoudt de maximale drukcampagne van de VS tegen Iran zich tot het
internationaal recht? Wordt dit overtreden? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

12

135

136

137

138

139

140

141

142

Het internationaal recht verbiedt het gebruik van en het dreigen met geweld in de
interstatelijke verhoudingen en het inmengen in de interne aangelegenheden van
andere staten. Een maximale drukcampagne is als zodanig niet in strijd met het
internationaal recht, voor zover de genoemde verboden niet worden overtreden.
Kunt u concreter ingaan op de redenen dat Iran het nucleaire akkoord verder
onder druk zet door bepaalde onderdelen ervan niet meer na te leven?
Waarom gaat het land hiertoe over? Heeft dat vooral te maken met de
Amerikaanse maximale druk campagne die grote economische gevolgen
heeft die niet worden gecompenseerd door de landen die de JCPOA nog wel
steunen?
Iran heeft aangegeven zich niet meer te houden aan de afspraken van het JCPOA naar
aanleiding van Amerikaanse terugtrekking uit het nucleaire akkoord in mei 2018. Iran
heeft aangegeven terug te keren naar volledige implementatie van het JCPOA op het
moment dat de sancties opgelegd door de Verenigde Staten worden opgeheven.
Kunt u aangeven wat precies de «Nederlandse fair share» is als een betrouwbare partner? Is deelname aan deze missie de invulling van de «fair share» of
zou Nederland als 16e economie van de wereld en als best presterende
economie van Europa meer moeten doen?
Zoals aangegeven in de Kamerbrief over de samenhang van Nederlandse inspanningen in snelle reactiemachten en missies en operaties tot en met 2021 van 14 juni jl.,
hecht het kabinet aan de rol van Nederland als betrouwbare partner en de Nederlandse fair share als het gaat om de inzet van de krijgsmacht in militaire missies. In dat
kader streeft Nederland naar een proportionele bijdrage aan de internationale
inspanningen om dreigingen voor Europa en Nederland tegen te gaan en de internationale rechtsorde te versterken. Dat beroep doen onze partners ook op Nederland. De
inzet in missies vindt plaats in zowel EU, VN, NAVO of een ad-hoc internationaal
coalitieverband. Een besluit tot inzet van de krijgsmacht is altijd een brede afweging
die plaatsvindt aan de hand van het Toetsingskader (2014). Met deze bijdrage aan de
maritieme veiligheid in de Golfregio via de Europees-geleide missie EMASOH toont
Nederland zich solidair jegens Europese bondgenoten, en levert het een bijdrage aan
een Europa dat verantwoordelijkheid neemt voor het belang van veilige doorvaart in
de Golfregio.
Waarom treedt Nederland juist nu als aandeelhouder toe tot INSTEX, terwijl
het Iraanse regime de atoomdeal steeds ernstiger schendt en op ongewapende demonstranten laat schieten? Welke kosten zijn hiermee gemoeid?
De Nederlandse toetreding tot INSTEX is al een aanzienlijke tijd in voorbereiding. Er is
voor dit moment gekozen omdat er nu een coalitie van Europese landen is gevormd
waarmee Nederland gezamenlijk de stap kon maken. Zolang het JCPOA nog bestaat
zal Nederland zich inzetten om de economische kant van het akkoord te implementeren. INSTEX is hier een belangrijk onderdeel in.
Voor informatie over kosten zie het antwoord op vraag 125.
Hoe zal de strategische communicatie rondom de missie eruit zien en hoe zal
de communicatie rondom het diplomatieke spoor er ut gaan zien? Is er al
overleg geweest op diplomatiek niveau? En zo ja, met welke uitkomsten?
Strategische communicatie en outreach naar onder andere de omliggende landen is
een belangrijk onderdeel van de missie. Centraal hierbij staat dat de inzet gericht is op
het bijdragen aan de vrije en veilige doorvaart in de Golregio en het bijdragen aan
de-escalatie van de spanningen. Deze strategie wordt momenteel in coalitieverband
verder uitgewerkt.
Parallel hieraan zet Nederland in de eigen bilaterale contacten, ook op politiek niveau,
in op outreach en strategische communicatie. De Nederlandse posten in de Golfregio
hebben actief de omliggende landen benaderd om relevante ministeries aldaar te
informeren van de Nederlandse inzet en de uitgangspunten daarvan. Ook heeft de
Minister van Buitenlandse Zaken op 6 december jl. de Nederlandse inzet toegelicht in
een telefoongesprek met zijn Iraanse ambtsgenoot.
Hoe wordt voorkomen dat de Nederlandse inzet geassocieerd zal worden
met de maximale drukcampagne van de VS tegen Iran? Welke waarborgen
zijn er dat het onderscheid tussen beide missies voldoende duidelijk zal zijn
voor Iraanse overheid?
Zie antwoord op vraag 26 en 138.
Is het uit te sluiten dat de Europese en de Amerikaanse missie elkaar tegen
zullen komen in de regio? Zijn er afspraken gemaakt over het al dan niet
samenwerken? En zo ja, welke afspraken zijn er gemaakt?
Het is verwachtbaar dat eenheden van EMASOH en IMSC elkaar tegenkomen in de
regio. Op dit moment zijn er nog geen afspraken over samenwerken. Dit is momenteel
onderwerp van overleg tussen Frankrijk en de Verenigde Staten. Zie ook antwoord op
vraag 27.
Hoe kan worden voorkomen dat de missies elkaar gaan overlappen of gaan
tegenwerken met als gevolg dat de Iraanse overheid het onderscheid niet
maakt?
Zie antwoord op vraag 26, 27 en 108.
Wie nemen er deel aan de diplomatieke dialoog? En wat is het doel van de
diplomatieke dialoog?
Zie antwoord op vraag 18.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

13

143

144

145

146

147

148

149

Op welke terreinen zoekt Nederland «samenwerking» met Iran?
Nederland hanteert een beleid van kritisch engagement t.a.v. Iran. Dit betekent dat
Nederland contacten openhoudt zodat zorgen kunnen worden besproken en waar
mogelijk kan worden samengewerkt op zaken van wederzijds belang. Dit vindt primair
plaats omtrent het JCPOA en het in stand houden daarvan. Tevens wordt op consulair
gebied samengewerkt om te zorgen dat Nederlanders die in Iran in de problemen
raken adequaat kunnen worden geholpen. Daarnaast zijn er enkele samenwerkingsverbanden op het gebied van water, milieu en landbouw, drugspreventie en migratie.
Hoe groot acht u de kans dat Iran deze missie opvat als een bijdrage aan de
Amerikaanse maximale drukcampagne? Kunt u nadere toelichting geven
over hoe (1) het ontwerp van de missie, (2) de strategische communicatie
rondom de missie en (3) het diplomatieke spoor eraan bijdragen dat dit risico
zoveel mogelijk wordt gemitigeerd?
In de contacten met Iran is duidelijk gemaakt dat de Nederlandse inzet losstaat van de
Amerikaanse maximale drukcampagne.
Het ontwerp van de missie draagt hieraan bij door de inzet op preventie van incidenten, inzet op de-escalatie en samenwerking met Europese bondgenoten. Het diplomatieke spoor van de missie is gericht op het bevorderen van bewustzijn, (regionale)
dialoog en samenwerking ten aanzien van maritieme veiligheidszaken tussen alle
belanghebbenden in de Golfregio. Ook zal Nederland in verdere bilaterale contacten
met Iran de uitgangspunten van de Nederlandse inzet blijven benadrukken.
Hoe groot is het risico dat Iran zich door deze missie geprovoceerd voelt?
Hoe wordt dit meer precies gemitigeerd en is hier al contact over?
Zoals beschreven in de Kamerbrief van 29 november jl. (Kamerstuk 29 525, nr. 398)
heeft het kabinet bewust besloten deel te nemen aan de Europees geleide missie, die
los staat van de Amerikaanse missie (het International Maritime Security Construct –
IMSC). Hiermee worden politieke risico’s zo goed mogelijk gemitigeerd. Op
6 december jl. heeft de Minister van Buitenlandse Zaken gebeld met zijn Iraanse
ambtsgenoot, Javad Zarif, om het Nederlandse standpunt en het Nederlandse besluit
om deel te nemen aan EMSOH toe te lichten.
Hoe groot worden met deze maritieme missie de risico’s voor het uiteenvallen van de JCPOA-deal ingeschat?
Nederland benadrukt met grote regelmaat dat de maritieme missie losstaat van het
nucleaire akkoord. Voor het kabinet staat het behoud van het JCPOA voorop. Nederland draagt dan ook bij aan het voortbestaan ervan, onder andere door in te zetten op
behoud van de economische voordelen voor Iran die onderdeel zijn van de afspraken
van het JCPOA. In deze context heeft Nederland gezamenlijk met België, Denemarken,
Noorwegen, Finland en Zweden aangekondigd aandeelhouder te worden van het
Instrument in Support of Trade Exchanges (INSTEX), het mechanisme waarmee
legitieme handel tussen de EU en Iran wordt gefaciliteerd (Frankrijk, Duitsland en het
Verenigd Koninkrijk hadden dit mechanisme op 31 januari 2019 reeds opgericht). Deze
aankondiging is goed ontvangen door Iran.
Hoe weegt u het risico van het mogelijk uiteenvallen van de JCPOA-deal als
gevolg van deze maritieme missie?
Het kabinet beoordeelt het risico dat de deal uiteen zal vallen als gevolg van Nederlandse deelname aan de Europees geleide maritieme missie als zeer onwaarschijnlijk.
Nederland heeft benadrukt dat de maritieme missie losstaat van het nucleaire akkoord.
Daarnaast geeft Nederland door toe te treden als aandeelhouder van INSTEX invulling
aan de gebalanceerde Nederlandse inzet en de blijvende steun voor het JCPOA.
Welk aspect aan de werking van VS-sancties is volgens u onrechtmatig?
Kunt u dat juridisch onderbouwen?
Op grond van internationaal recht mogen staten alleen rechtsmacht uitoefenen als er
een wezenlijk verband bestaat tussen datgene waarover rechtsmacht uitgeoefend
wordt en die staat. Dit sluit de uitoefening van extraterritoriale rechtsmacht niet uit,
maar vereist dat dit alleen mag als er een wezenlijk verband bestaat. Voor zover de
VS-sanctieregimes toepast op situaties en personen zonder dat er een wezenlijk
verband bestaat tussen die situatie of persoon en de VS, acht Nederland dit in strijd
met het internationaal recht. Of een wezenlijk verband ontbreekt in de toepassing van
VS-sancties, waardoor deze onrechtmatig zou worden, moet per geval beoordeeld
worden.
De EU heeft de antiboycotverordening (het zgn Blocking Statute) ingesteld om
extraterritoriale werking van Amerikaanse sancties tegen Iran te beperken wanneer
deze de belangen van EU-operatoren raakt (als genoemd in artikel 11 van de antiboycotverordening). Hierbij gaat het om de in de bijlage van de antiboycotverordening
opgenomen Amerikaanse sancties waarvan de EU de extraterritoriale werking in strijd
acht met het internationaal recht.
Wat bedoelt u exact met de opmerking dat «de strategische communicatie»
rondom de missie het risico voor de Nederlandse militairen mitigeert. Wat
verstaat u allemaal onder strategische communicatie? En hoe bereikt deze
communicatie Iran?
Zie antwoord op vraag 138. Door strategische communicatie van de EMASOH thema’s
en berichtgeving aan de landen in de regio, inclusief Iran, worden de doelen van de
missie uitgelegd. Dit heeft naar verwachting een de-escalerend effect in de regio en
voor de Nederlandse militairen in EMASOH.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

14

150

151

152

153

154
155

156

157

158

159

160

161

162

163

Kunt u toelichten waarom het niet ondenkbaar is dat Iran ervoor kiest de
missie op te vatten als een bijdrage aan de Amerikaanse maximale drukcampagne?
Zie antwoord op vraag 138, 144 en 145. Uiteindelijk is het aan Iran zelf welke positie
het hierin wil kiezen.
Zal er tijdens de missie continu contact zijn met de Iraanse en andere
autoriteiten in de regio om te deconflicteren? Zo nee, waarom niet?
Ja, er zullen nauwe contacten onderhouden worden met de betrokken landen.
Hoe mitigeren het ontwerp van de missie en de strategische communicatie
rondom de missie het risico dat de Nederlandse militaire aanwezigheid
wordt opgevat als onderdeel van het Amerikaanse beleid?
Het kabinet heeft bewust gekozen voor inzet in een Europees-geleide maritieme
missie, aangezien de missie een brede strategie omvat met inzet op zowel operationeel als diplomatiek spoor. Hiermee zet de missie geïntegreerd in op zowel
preventie van verdere incidenten als op de-escalatie van de regionale spanningen. Het
kabinet beoogt hiermee te voorkomen dat de inzet geassocieerd wordt met de
Amerikaanse maximale druk campagne tegen Iran. Het operationele spoor van de
missie beperkt zich tot maritime surveillance & situational awareness en gaat uit van
«light footprint» bestaande uit maximaal twee schepen en één of meer vliegtuigen met
een relatief klein operatiegebied. Ook dit benadrukt het de-escalatoire karakter van de
missie. Met deelname aan EMASOH worden politieke risico’s zo veel mogelijk
gemitigeerd.
Zie tevens het antwoord op vraag 138.
Wat wordt bedoeld met het ontwerp van de missie?
Hiermee wordt het operationele plan bedoeld waarin wordt omschreven hoe de
operatie uitgevoerd gaat worden. EMASOH heeft meerdere operatielijnen, zoals het
behouden van een zelfstandig situatieoverzicht (situational awareness), het bijdragen
aan een stabiele omgeving en het promoten van deze Europees geleide actie in de
regio. Al deze operatielijnen dragen bij aan het succes van de missie.
Wat wordt bedoeld met strategische communicatie rondom de missie?
Zie antwoord op vraag 138 en 149.
Hoe weegt het risico dat de Nederlandse militaire aanwezigheid in de regio
bijdraagt aan het uiteenvallen van de Iran deal op tegen het grote belang dat
wordt gehecht aan deze deal?
Het kabinet beoordeelt het risico dat de deal uiteen zal vallen als gevolg van Nederlandse militaire aanwezigheid als zeer onwaarschijnlijk. Nederland benadrukt dat deze
aanwezigheid losstaat van het nucleaire akkoord. Daarnaast geeft Nederland door toe
te treden als aandeelhouder van INSTEX invulling aan de gebalanceerde Nederlandse
inzet en de blijvende steun voor het JCPOA.
Kunt u nader ingaan op het risico dat Iran de commerciële scheepvaart zal
blijven ontregelen indien er geen maatregelen worden genomen? Welke
informatie hebben inlichtingendiensten hierover?
Over de informatie van de inlichtingendiensten kan in het openbaar geen mededeling
worden gedaan.
Welke inschatting maakt u en maken inlichtingendiensten over de motieven
van Iran om de commerciële scheepvaart te ontregelen?
Over de motieven van Iran wil het kabinet niet speculeren.
Hoe gaat de strategische communicatie verlopen? Is daar onderling, binnen
de coalitie, afstemming over? Hebben alle coalitiepartners dezelfde communicatie strategie? Hoe borgt u dat?
Zie antwoord op vraag 138.
Wat wordt er bedoeld met «die voldoende ruimte geeft voor zelfverdediging» als er alleen maar sprake zal kunnen zijn van zelfverdediging?
Zie antwoord op vraag 63.
Hoe zal er met de Kamer worden gecommuniceerd over het (eventuele)
gebruik van zelfverdediging en de gevolgen daarvan?
Indien ontwikkelingen daartoe aanleiding geven, zal uw Kamer hierover nader worden
geïnformeerd. Dit geldt ook voor eventueel aanvullende informatie over het gebruik
van zelfverdediging.
Hoe gaat u de boodschap afgeven dat de Nederlandse inzet louter is gericht
op het veiligstellen van het recht op vrije doorvaart?
Dit is en zal onderdeel zijn van de outreach en strategische communicatie. Zie
antwoord op vraag 138 en 149.
Welke landen in de regio van de Straat van Hormuz erkennen het
VN-Zeerechtverdrag?
Alle landen in de regio van de Straat van Hormuz erkennen het VN-Zeerechtverdrag.
Iran en de Verenigde Arabische Emiraten zijn geen partij bij het verdrag. Zij hebben het
verdrag wel getekend, maar niet geratificeerd. Op grond van artikel 18 van het Verdrag
van Wenen inzake het verdragenrecht betekent dit dat zij, ondanks dat zij geen partij
zijn, niet mogen handelen in strijd met de geest en doelstellingen van het verdrag.
Waaruit bestaat de materiële bijdrage van Frankrijk aan de missie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

15

164

165

166
167

168

169

170

171

172

173

174

175

176

De Franse bijdrage aan EMASOH bestaat uit één fregat en één militair maritiem
patrouillevliegtuig. Tevens faciliteert Frankrijk het hoofdkwartier en leveren zij de kern
van de staf voor het hoofdkwartier. Logistieke ondersteuning van de deelnemende
landen in EMASOH is een nationale verantwoordelijkheid. Vanuit Abu Dhabi ondersteunt Frankrijk de logistiek (bijv. havenfaciliteiten, brandstof, onderhoud, geconditioneerde hangaar, en accommodatie voor de staf) van de deelnemende landen.
Heeft Frankrijk de 12 Europese landen die in de brief worden genoemd
benaderd voor politieke en/of militaire steun aan de missie?
Deze landen zijn zowel benaderd voor politieke steun als voor een militaire bijdrage.
Welke voorstellen doen Oman en Iran voor het bewaken van de vrijheid van
navigatie ten behoeve van vrije en onbelemmerde doorvoer?
Zie antwoord vraag 105 en 106.
Voor zover bekend heeft Oman geen eigen initiatieven opgezet.
Hoe gaat er in de praktijk worden afgestemd tussen EMASOH en IMSC?
Zie antwoord op vraag 27 en 140.
Bij welke scenario’s van escalatie van de situatie in de regio zal Nederland
eigenstandig beslissen om de inzet te beëindigen en terug te keren?
Het kabinet kan hier niet op vooruitlopen. Het kabinet houdt de situatie nauwlettend in
de gaten en staat hierover in contact met andere deelnemende landen, bondgenoten
en regionale partners.
Welke afspraken zijn gemaakt met Frankrijk over het beëindigen van de
missie als er sprake is van escalatie?
Afspraken over het evt. tijdelijk stil leggen van de missie bij escalatie zijn gemaakt met
de deelnemende landen van EMASOH. De Political Contact Group (PCG) van EMASOH
zal hierover een advies uitbrengen. In de PCG zijn alle deelnemende landen vertegenwoordigd. De regering van elk van de deelnemende landen neemt hierover vervolgens
een besluit.
Hoe begrenst het VN-Zeerechtverdrag de inzet van geweld?
Het gebruik van geweld wordt beheerst door verschillende onderdelen van het
internationaal recht, waaronder het Handvest van de Verenigde Naties. Het
VN-Zeerechtverdrag begrenst het gebruik van dergelijk geweld niet.
Heeft een militair schip recht op vrije doorgang door de Straat van Hormuz?
Zo ja, waar blijkt dat uit het internationaal recht? Zo nee, hoe is dat dan
geregeld?
De bepalingen omtrent doortocht door internationale zeestraten zijn vastgelegd in de
artikelen 37 tot en met 44 van het VN-Zeerechtverdrag. Artikel 38, dat het recht op
doortocht vastlegt, geeft aan dat alle schepen en vliegtuigen gebruik mogen maken
van dit recht. Het internationaal recht bevat geen uitzondering hierop voor militaire
schepen of vliegtuigen. In dit geval hebben dus ook militaire schepen dit recht, mits zij
voldoen aan de door het verdrag gestelde voorwaarden die gelden voor alle schepen
die gebruik wensen te maken van het recht op doortocht. Iran is geen partij bij het
VN-Zeerechtverdrag en erkent niet het gewoonterechtelijk karakter van het recht op
doortocht. Zie ook het antwoord op vraag 24.
Kan toegelicht worden in welke omstandigheden er sprake zal zijn van
zelfverdediging?
Zie antwoord op vraag 63.
Als het Nederlandse schip wordt aangevallen, kan deze dan militaire steun
van andere landen inroepen? Zo ja, van wie? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord vraag 69.
Welke 12 Europese landen zijn benaderd door Frankrijk? Wat is de stand van
zaken van de besluitvorming van deze landen? Zijn ook niet-EU-landen
benaderd? Zijn ook niet-Europese landen benaderd?
Zie antwoord op vraag 98.
Maken Denemarken en Frankrijk een vergelijkbaar strikt onderscheid tussen
EMASOH en IMSC? Zo nee, waarom niet?
EMASOH bestaat uit een coalitie van Europese partners en opereert autonoom van het
Amerikaans geleide IMSC. Voor alle landen die aan EMASOH deelnemen, zal dit
onderscheid gelden.
Wat verstaat u onder «eventuele escalatie»? Wat voor soort escalatie is voor
Nederland een reden om de inzet te beëindigen? Wordt dat besproken binnen
de coalitie? Hebben andere landen gelijke voorwaarden?
Zie antwoord op vraag 167 en 168.
Wanneer is er sprake van «zelfverdediging»? Is het snel benaderd worden
door onbekende vaartuigen een reden tot zelfverdediging? Moet er sprake
zijn van geweld van de andere partij voordat er sprake kan zijn van zelfverdediging? Is er in het kader van de zelfverdediging van het fregat ook een
ruime ring rondom het fregat waarbij er wapeninzet gepleegd kan worden,
ook als er geen sprake is van geweld door naderende schepen?
Over de exacte inhoud van de Rules of Engagement en over de geweldsinstructies van
andere landen kunnen in verband met de operationele veiligheid geen mededelingen
worden gedaan. De Rules of Engagement van het Nederlandse fregat geven voldoende ruimte voor zelfverdediging en bevatten geen beperkingen daarop. Bij gebruik
van geweld in zelfverdediging gelden in het algemeen de regels van noodzakelijkheid
en proportionaliteit. Zie ook antwoord vraag 48.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

16

177

178

179

180

181
182

183

184

185

186

187

188

189

190

191

Bestaat er een deadline voor de nationale besluitvormingsprocedures van de
landen die eveneens door Frankrijk zijn benaderd? Wordt de Kamer door u
geïnformeerd op het moment dat een benaderd land heeft besloten tot het
wel of niet deelnemen aan EMASOH?
Er is geen sprake van een deadline. Indien ontwikkelingen daartoe aanleiding geven,
zal uw Kamer nader worden geïnformeerd.
Hoe ziet de eigen nationale geweldsinstructie eruit? Is deze gelijk of alleen
aansluitend aan die van de overige deelnemers aan de missie? En hoe ziet
die aansluiting er dan uit?
De nationale geweldsinstructie is vastgelegd in Rules of Engagement (ROE). De ROE
zijn nationaal en zoveel als mogelijk met de landen binnen EMASOH afgestemd. Over
de exacte inhoud van de Rules of Engagement en over de geweldsinstructies van
andere landen kunnen in verband met de operationele veiligheid geen mededelingen
worden gedaan.
Indien er sprake is van een verslechterende veiligheidssituatie als gevolg van
de spanningen in de regio, hoe informeert u de Kamer hier dan over?
Indien ontwikkelingen daartoe aanleiding geven, zal uw Kamer hierover worden
geïnformeerd.
Indien er sprake is van een verslechterende veiligheidssituatie als gevolg van
de spanningen in de regio en er risico’s uit voortvloeien voor het fregat,
welke risico’s behoren dan tot de mogelijkheden en hoe wilt u anticiperen
op de afzonderlijke risico’s? Welke mogelijkheden zijn er?
Voor elke operatie wordt een risico analyse gemaakt met mogelijke mitigerende
maatregelen. In verband met de operationele veiligheid geen specifieke mededelingen
over gedaan. Zie ook antwoord vraag 175.
Welke bewapening heeft de boordhelikopter?
De boordhelikopter is uitgerust met een boordmitrailleur.
Als dit fregat eind juni terug moet zijn in Den Helder voor onderhoud en u
houdt de mogelijkheid open dat indien ontwikkelingen daartoe aanleiding
geven bezien zal worden of en zo ja onder welke voorwaarden een verlenging of wijziging van de inzet wenselijk wordt geacht, hoe kan er dan sprake
zijn van verlenging van de inzet van het fregat? Welke opties zijn er voor
mogelijke verlenging buiten de inzet van dit fregat?
Zoals vermeld in de art 100 brief is inzet van het Nederlandse fregat mogelijk voor
maximaal 6 maanden. Verlenging van de inzet van dit fregat is niet mogelijk gelet op
het noodzakelijke onderhoud van het schip en contractuele afspraken met de industrie.
Een verlenging van de missie zou inhouden dat een ander schip moet worden ingezet.
In dit geval wordt opnieuw bekeken wat de mogelijkheden en de gevolgen (verdringingseffecten) zouden zijn. Hierbij zullen de consequenties voor de gereedstelling en
de verdringingseffecten van bestaande verplichtingen en eventuele bijdragen in het
kader van een van de drie hoofdtaken van Defensie zorgvuldig worden afgewogen.
Welke ontwikkelingen zouden aanleiding kunnen geven tot verlenging?
Welke voorwaarden zouden daarbij gaan gelden, of gelden die voorwaarden
nu ook?
Het kabinet kan hier niet op vooruit lopen. Indien ontwikkelingen daartoe aanleiding
geven zal het kabinet bezien of, en zo ja onder welke voorwaarden een verlenging van
de inzet wenselijk wordt geacht. Hierbij zullen de consequenties voor de gereedstelling
en de verdringingseffecten van bestaande verplichtingen en eventuele bijdragen in het
kader van een van de drie hoofdtaken van Defensie zorgvuldig worden afgewogen.
Hoe verloopt de communicatie tussen de Franse en de Amerikaanse missie?
Vindt er overleg/afstemming plaats over inzetgebieden, (medische) ondersteuning etc.?
Zie antwoord vraag 27.
Waarom is op dit moment niet voorzien om het fregat in te zetten voor
escortes van Nederlands gevlagde schepen?
Zie antwoord op vraag 45.
Welke betekenis heeft het dat het fregat enkel ingezet kan worden voor
escortes van Nederlands gevlagde schepen buiten de missie?
Zie antwoord vraag 185.
Hoe gaat deze militaire missie gepaard met een stevige intensivering van het
diplomatieke spoor?
Zie antwoord op vraag 18, 42 en 108.
Wat zijn de verschillen tussen de Rules of Engagement van Frankrijk en
Nederland?
Zie antwoord vraag 63.
Hoe waarschijnlijk acht u het dat de duur van de missie van zes maanden
wordt verlengd?
Zie antwoord op vraag 41.
Kunt u een uitputtend overzicht geven van de maritime surveillance &
situational awareness taken van de missie?
Zie antwoord vraag 10.
Is het Frans geleide hoofdkwartier een permanente Franse verantwoordelijkheid of is de leiding op roulatiebasis?
Zie antwoord vraag 114.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

17

192

193

194

195

196

197

198

199

200

201

Waarom is gekozen voor een «light footprint»? Welke diplomatieke
«leverage» verwacht u met slechts maximaal twee schepen en één of meer
vliegtuigen? Hoe kan er op deze manier gesproken worden van een
«Europese» missie als er zo weinig landen meedoen?
Zoals aangegeven in de Kamerbrief, zijn preventie en de-escalatie belangrijke
uitgangspunten van de Nederlandse inzet. De inzet richt zich daarbij op het waarborgen van de vrije en veilige doorvaart en doortocht in de Golfregio. De militaire missie
kent een defensief karakter en beperkt zich tot maritime surveillance & situational
awareness en gaat uit van «light footprint» bestaande uit maximaal twee schepen en
één of meer vliegtuigen met een relatief klein operatiegebied. Ook dit benadrukt het
de-escalatoire karakter van de missie.
Waarom is het op dit moment niet voorzien om het fregat in te zetten voor
escortes van Nederlands gevlagde schepen door bijv. de Straat van Hormuz?
Bent u bereid deze mogelijkheid nadrukkelijk open te houden als de situatie
daarom vraagt?
Zie antwoord op vraag 45.
Waarom gaat u slechts in op het risico van irregulier optreden van statelijke
actoren, en niet op mogelijk conventioneel militair optreden? Hoe schat u dit
risico in, aangezien Iran al olie-installaties aangevallen heeft met drones en
kruisraketten?
Het is de inschatting van het kabinet dat geen van de partijen in de regio uit is op een
open conventioneel conflict. Dit geldt ook voor de Verenigde Staten.
Welke tekorten aan specialistische functies levert deze deelname op bij de
betreffende eenheden en staven? Wat zijn de directe (negatieve) gevolgen
voor de interne bedrijfsvoering en de gereedheid van eenheden? Wat zijn de
langeretermijngevolgen voor de operationele gereedheid door deelname aan
deze missie? Op welke wijze worden de gevolgen van het uitzenden van
(specialistische) functies opgevangen?
Het fregat wordt ingezet met de organieke bemanning, dus er zullen geen functies
openvallen. Gedurende de inzet is er geen gelegenheid voor het schip en de bemanning om de gereedheid voor hoofdtaak 1 te bestendigen, dit zal altijd na een inzet
hersteld moeten worden. In verband met het geplande onderhoud van het schip zal, na
terugkeer van de inzet, een gedeelte van de bemanning naar andere schepen worden
overgeplaatst. De gereedheid voor hoofdtaak 1 zal voor deze bemanningsleden op
andere schepen opnieuw moeten worden opgebouwd.
Welke (aanvullende) taken zijn toebedeeld aan de aanwezige boordhelikopter?
Zie antwoord vraag 10. Daarnaast kan de boordhelikopter worden ingezet voor
medisch transport naar de wal.
Hoe ziet de huidige doorwerking van de inzet van het fregat er uit voor de
defensieorganisatie? Welke functies zullen tijdelijk openvallen? Welke
functies zullen tijdelijk opgevuld moeten worden en hoe zit die opvulling
eruit?
Zie antwoord op vraag 195.
Is er een rotatieschema voorzien voor de militairen die deelnemen aan de
missie? En zo ja, hoe ziet dit er uit?
Ja, er is een rotatieschema. In verband met de operationele veiligheid kunnen hierover
geen mededelingen worden gedaan.
Is de NAVO al schriftelijk geïnformeerd dat het fregat teruggetrokken zal
worden uit de maritieme bijdrage aan de NAVO (VJTF) in de eerste helft van
2020 (januari – juni)? Wat zijn de gevolgen van het terugtrekken zowel voor
de NAVO als voor (de positie van) Nederland binnen de NAVO? Gaat u nu een
andere bijdrage leveren aan de NAVO (VJTF) en zo ja welke?
De NAVO wordt geïnformeerd dat het Nederlandse fregat wordt teruggetrokken uit de
SNMG1. De Nederlandse maritieme bijdrage van de Zr. Ms De Ruyter aan de VJTF
vervalt en wordt overgenomen door de Zr. Ms. Evertsen.
Waarom kunnen de gevolgen van de inzet, zoals het niet kunnen voltooien
van de geoefendheid en de verdringing van geplande gereedstellingsactiviteiten in de tweede helft van 2020, nu niet inzichtelijk gemaakt worden? En
hoe is het besluit tot de inzet genomen zonder de gevolgen op de middellange termijn te kunnen overzien?
Zr. Ms. De Ruyter gaat in juni in planmatig onderhoud. Er zijn dus geen consequenties
voor het programma in de tweede helft van 2020. De overige gevolgen zullen in het
lopende het jaar 2020 verder duidelijk worden. De gevolgen en de maatregelen om
deze gevolgen zo veel mogelijk te mitigeren zijn meegenomen in de afweging om aan
deze missie deel te nemen. De indirecte financiële consequenties van de inzet, zoals
ten gevolge van de consequenties voor gereedheid en geoefendheid, worden
momenteel in kaart gebracht.
Hoe is de besluitvorming verlopen met betrekking tot deze relatief korte
inzet zonder dat de doorwerking op de middellange termijn bekend is en ook
onbekend is welke gevolgen deze inzet heeft voor (mogelijke) andere
bijdragen aan missies op de middellange termijn?
Zie antwoord op vraag 200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

18

202

203

204

205

206

207

208

209

210

211

212

Zijn er al concrete afspraken gemaakt over de (eventuele) 2e lijns-zorg aan
wal? Zo ja welke en met welke landen?
Nee, deze afspraken zijn nog niet gemaakt. Het operatiegebied van EMASOH ligt
grotendeels binnen vliegafstand van vriendschappelijke landen waar role-2 ziekenhuizen beschikbaar zijn.
Welke factoren zijn van belang bij het al dan niet behalen van de tijdslijn
voor chirurgische hulp?
Voor het al dan niet behalen van de tijdslijn voor chirurgische hulp zijn de volgende
factoren van belang:
– De afstand tot het ziekenhuis (vlieg of vaar afstand)
– Het weer (inzet helikopter)
– Beschikbaarheid boordhelikopter
– Beschikbaarheid partner land helikopter
Is de boordhelikopter permanent beschikbaar voor tijdige afvoer van een
patiënt? En zo nee, waarom niet? En als dat niet het geval is, hoe wordt dan
tijdige evacuatie gewaarborgd?
Zie antwoord op vraag 203.
Hoe ziet de nagestreefde -zoveel mogelijk aansluitende – keten voor de
planmatige afdekking 10-1-2 er uit?
De planmatige 10-1-2 afdekking is bij maritieme operaties gezien de geografische
factoren niet altijd uitvoerbaar. Er wordt gestreefd naar een keten die hier zo dicht
mogelijk bij aansluit. De tijdslijn voor chirurgische hulp zal echter in veel gevallen niet
gehaald worden. Aan boord is door de Medische Actiedienst (MAD), de aanwezige
militaire verpleegkundige en de scheepsarts de eerste opvang goed afgedekt. Voor de
2e lijns-zorg wordt, zoals gebruikelijk bij maritieme operaties, teruggevallen op
ziekenhuizen aan de wal. De boordhelikopter kan worden gebruikt voor tijdige afvoer
van een patiënt.
Waarom vindt u het acceptabel dat de 10-1-2 afdekking niet is gegarandeerd? Staat dit los van de veiligheidsrisico’s?
Zie antwoord vraag 205.
Waarom is de planmatige 10-1-2 medische afdekking bij maritieme operaties
gezien de geografische factoren niet uitvoerbaar en ook niet van kracht?
Waarom wordt kennelijk geen samenwerking gezocht met de VS? Zijn er
afspraken met de VS over medische hulp? Zo nee, bent u bereid deze te
maken?
Zie antwoord vraag 205.
Waarop baseert u het vermoeden dat Iran niet uit is op escalatie? Kunt u de
inschatting van een lage dreiging, omdat de Iran vermoedelijk niet uit is op
escalatie, nader toelichten? Wat vindt u van de agressie van Iran in woord en
in daad in de regio, de aanvallen op schepen, op Saoedi-Arabië, op Israël en
richting de VS, alsmede het steeds ernstiger schenden van de atoomdeal?
Over informatie die ten grondslag ligt aan een dreigingsinschatting kan in het
openbaar geen mededeling over worden gedaan. Het kabinet maakt zich zorgen over
de destabiliserende rol die Iran speelt in de regio. Dit omvat de waarschijnlijke
betrokkenheid van Iran bij aanvallen op tankers in de Golf van Oman en op olieinstallaties in Saoedi-Arabië alsmede de rol die Iran speelt in conflicten in Syrië en
Jemen, de steun aan organisaties als Hezbollah en sjiitische milities in Irak, en
onacceptabel retoriek over de vernietiging van Israel. Ook maakt het kabinet zich
zorgen over de recente stappen die Iran heeft gezet die limieten in het JCPOA
overschrijden. Het kabinet spreekt Iran regelmatig aan op deze zorgpunten.
Hoe beoordeelt u de berichtgeving (https://marineschepen.nl/nieuws/Britsfregat-heeft-gemiddeld-ruim-drie-contacten-met-de-Iraanse-Garde-per-dag010819.html) dat het Britse fregat HMS Montrose, dat in de Straat van
Hormuz Britse koopvaardijschepen escorteert, in de maand juli 85 keer
contact heeft gehad met de Iraanse Revolutionaire Garde, waarbij volgens de
commandant het schip dagelijks door de Iraniërs werd «getest»? Waarom
gaat u bij de dreigingsanalyse niet in op dit soort provocaties?
Door de inlichtingendiensten worden in het openbaar geen uitspraken gedaan over
dreigingsanalyses.
Welke concrete resultaten zijn behaald met het uitschakelen van mensensmokkelnetwerken met operatie Sophia?
Sinds de start van de operatie Sophia (april 2015) tot begin oktober jl. zijn 551 boten
gebruikt voor mensensmokkel vernietigd en 151 verdachten van mensensmokkel
overgedragen aan Italiaanse autoriteiten.
Vóór de ontplooiing van Sophia hadden smokkelaars volledige bewegingsvrijheid en
konden zij hun activiteiten tot buiten de territoriale wateren van Libië uitvoeren. Om
deze activiteiten af te schrikken en te verstoren werden in het kader van Sophia
maritieme- en luchtcapaciteiten gebruikt om de smokkelaars te arresteren en hun
boten en andere hulpmiddelen te vernietigen.
Bent u voornemens de Tweede Kamer te informeren indien besloten wordt
tot een hernieuwde inzet van de maritieme component van operatie Sophia?
Ja.
Is door Nederland eerder besloten en/of bijgedragen tot het inhuren van
commerciële enablers?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

19

213

214

1

Ja. Zo heeft Nederland gedurende de deelname aan MINUSMA vliegtuigen ingehuurd
om vluchten tussen Bamako en Gao uit te voeren. Hier konden, naast Nederlanders,
ook andere blauwhelmen, VN-personeel, diplomaten en Malinezen gebruik van maken.
Sluit u een eventuele hernieuwde Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen
ISIS in Syrie uit? Zo nee, wanneer verwacht u uitsluitsel? Hoe verhoudt dit
zich tot andere (mogelijke) Nederlandse missies en inzetbaarheid van de
krijgsmacht?
Zie het antwoord op vraag 7.
Wat is het doel van de Combined Joint Special Operations Task Force
(CJSOTF)? Sluit u een Nederlandse bijdrage aan deze missie uit? Zo nee, hoe
verhoudt dat zich tot andere (mogelijke) Nederlandse missies en inzetbaarheid van de krijgsmacht?
CJSOTF richt zich op het bestrijden van terrorisme in Noordoost-Mali. Frankrijk beoogt
een multinationale coalitie van enkele honderden militairen samen te brengen die het
Malinese leger adviseert, assisteert en begeleidt, zodat deze in staat is om op termijn
zelfstandig op te kunnen treden tegen terroristen in dit gebied. Hiermee beoogt
CJSOTF de bewegingsvrijheid van deze groepen in te perken en de veiligheid in de
regio te vergroten. De wenselijkheid en mogelijkheid tot Nederlandse deelname aan
CJSOTF wordt momenteel onderzocht. De effecten van een mogelijke Nederlandse
bijdrage aan CJSOTF op andere missies, (inter-)nationale verplichtingen en de
inzetbaarheid van de krijgsmacht worden in dit onderzoek meegenomen. Zodra dit
onderzoek is afgerond wordt uw Kamer hierover geïnformeerd. Zie tevens het
antwoord op vraag 7.

https://www.whitehouse.gov/articles/president-trump-announces-iran-strategy/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 521, nr. 399

20