2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2297
Vragen van de leden Stoffer (SGP) en Maatoug (GroenLinks) aan de Minister
voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen over de ondergrensindicatie
bij Wet sociale werkvoorziening (Wsw-)werknemers (ingezonden 8 februari
2023).
Antwoord van Minister Schouten (Armoedebeleid, Participatie en
Pensioenen) (ontvangen 17 april 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2022–2023, nr. 1700.
Vraag 1
Klopt het dat er de laatste jaren een groei waarneembaar is van het aantal
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA-)aanvragen bij Wswwerknemers? Zo ja, om welke aantallen gaat het dan? In hoeveel van de
gevallen leidt dat tot een toekenning van een WIA-uitkering? Hoeveel procent
van de mensen uit de Wsw stroomt uit met een uitkering voor ziekte/Wet op
de arbeidsongeschiktheidsverzekering(WAO)/WIA?
Antwoord 1
Hieronder treft u een weergave van het aantal WIA-aanvragen van Wsw’ers
vanaf 2018 tot en met juni 2022. Ook treft u een weergave van het aantal
afwijzende en positieve besluiten op de WIA aanvragen.
Jaar

2018
2019
2020
2021
t/m 06–2022

Aantal aanvragen

Afwijzend besluit op
WIA aanvraag van
Wsw’ers:

Positief besluit op WIA
aanvraag van Wsw’ers:

7.700
8.200
7.800
8.400
3.800

1.500
1.600
1.500
1.600
700

6.200
6.600
6.300
6.800
3.100

Bron: UWV

In totaal maakt 11% van de mensen met een Wsw-indicatie aanspraak op een
WIA uitkering. Hierbij betekent instroom in de WIA niet automatisch
uitstroom uit de Wsw. Als iemand een IVA-uitkering krijgt (en dus volledig
arbeidsongeschikt is) is er sprake van uitstroom. Bij WIA-WGA blijft men in
de meeste gevallen in de WSW.

ah-tk-20222023-2297
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Mensen komen alleen in de Ziektewet bij UWV terecht, als er een vangnet
nodig is. Dit is niet van toepassing bij mensen die met een Wsw-indicatie
werken bij een sociaal ontwikkelbedrijf. Deze mensen hebben veelal een vaste
aanstelling en de werkgever is verantwoordelijk voor loondoorbetaling bij
ziekte. De Wsw-subsidie die het Rijk uitkeert, loopt bij ziekte dan ook door.
Verder is er geen nieuwe instroom mogelijk in de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Als mensen uit de Wsw uitstromen naar een
WAO-uitkering, dan is dat omdat zij volledig arbeidsongeschikt zijn. Uit de
Wsw-statistiek van Panteia blijkt dat 27% van de mensen die in 2021 uit de
Wsw zijn uitgestroomd, na uitstroom terechtkomen in een uitkeringssituatie
door ziekte of WAO / WIA1. Zie voor een overzicht het antwoord op vraag 10.
Vraag 2
Klopt het dat in het geval een werknemer niet meer in staat is te functioneren
binnen een Wsw-dienstverband, er de mogelijkheid is van toekenning van
een ondergrensindicatie?
Antwoord 2
Ja. Dit klopt. UWV voert (periodieke) her-indicaties uit onder mensen met een
Wsw-indicatie. UWV geeft een ondergrensindicatie af wanneer iemand –
bijvoorbeeld vanwege toegenomen beperkingen – niet meer in staat is om in
Wsw-verband te werken.
Vraag 3
Welke criteria hanteert het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV) voor toekenning van een ondergrensindicatie?
Antwoord 3
Om te beoordelen of iemand tot de Wsw-doelgroep behoort (en dus ook voor
de toekenning van een ondergrensindicatie), hanteert UWV de volgende
criteria:
1. Betrokkene moet één of meer beperkingen hebben van lichamelijke,
verstandelijke aard en/of psychische aard;
2. Betrokkene is niet in staat om passende arbeid te verrichten onder
reguliere omstandigheden, zonder noodzaak van aanpassingen;
3. Betrokkene is niet in staat om arbeid te verrichten met behulp van:
a. technische aanpassingen in de werkplek en de werkomgeving;
b. organisatorische aanpassingen in de werkplek en de werkomgeving;
c.
aanpassingen betreffende speciale werkbegeleiding, in aard en/of
omvang;
d. aanpassing van werktijd;
e. aanpassing van werktempo.
4. De noodzakelijke aanpassingen kunnen niet binnen de redelijke grenzen
buiten de Wsw (zonder Wsw-subsidie) worden gerealiseerd in een
reguliere arbeidsomgeving.
5. De noodzakelijke aanpassingen kunnen niet binnen de redelijke grenzen
binnen de Wsw (in een Sw-dienstbetrekking of in begeleid werken)
worden gerealiseerd.
6. Betrokkene is niet in staat om – met noodzakelijke aanpassingen –
regelmatig arbeid te verrichten in Wsw-verband. Hiervoor gelden de
volgende vier criteria:
a. Betrokkene moet meer dan 1 functie van verschillend functieniveau
of in verschillende branches kunnen vervullen, met minder dan 10
weken inwerktijd per functie.
b. Betrokkene moet maximaal 15% van de te werken arbeidstijd extra
persoonlijke begeleiding nodig hebben.
c.
Betrokkene moet aaneengesloten kunnen werken gedurende
minimaal 1 uur.
d. Betrokkene moet minimaal 15% van een normale arbeidsprestatie
kunnen leveren.

1

https://open.overheid.nl/documenten/ronl-29be02b79d7a20b3ba56a7f50b825b4c00f41fac/pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 4
In hoeveel gevallen per jaar is sprake van een ondergrensindicatie naar
aanleiding van de vastgelegde periodieke herindicatie en in hoeveel gevallen
was de beslissing positief?
Antwoord 4
Hieronder treft u een overzicht van het aantal uitgevoerde herindicaties in de
jaren 2012 – 2021.

Bron: Panteia, Wsw-statistiek 2021 Jaarrapport (2022)
In de jaren 2020 en 2021 kreeg 1,1% van de mensen dat is geherindiceerd,
een ondergrensindicatie. In absolute aantallen betreft dit ongeveer 70 mensen
per jaar. Ten opzichte van het totaal aantal werknemers met een Wswindicatie is dit ongeveer 0,1%.
Vraag 5
In hoeveel gevallen per jaar is sprake van ondergrensindicatie naar aanleiding
van de aanvraag door de sociale werkvoorziening (SW-)werkgever en in
hoeveel gevallen was de beslissing positief?
Antwoord 5
UWV registreert niet in hoeveel gevallen werkgevers aanvragen doen voor
een herindicatie. In het antwoord op vraag vier ziet u dat in de laatste twee
jaar 1,1% van de mensen dat is geherindiceerd, een ondergrensindicatie
kreeg.
Vraag 6
Hoeveel procent van de doelgroep komt per jaar daadwerkelijk in aanmerking
voor een ondergrensindicatie?
Antwoord 6
De laatste twee jaar kreeg 1,1% van de mensen dat is geherindiceerd, een
ondergrensindicatie. In absolute aantallen betreft dit ongeveer 70 mensen per
jaar. Ten opzichte van de totale doelgroep van werknemers met en Wswindicatie is dit ongeveer 0,1%. Zie ook het antwoord op vraag vier.
Vraag 7
Hoe vaak wordt er per jaar bij afwijzing voor een WIA-uitkering, alsnog een
ondergrensaanvraag gedaan?
Antwoord 7
UWV registreert niet of aan de aanvraag van een ondergrensindicatie een
afwijzing voor een WIA-uitkering is voorafgegaan. Ik kan u daarom niet
voorzien van de aantallen waar u om vraagt.
Vraag 8
Bent u bekend met het volgende gedeelte uit de toelichting bij het Beslisschema behorende bij artikel 3 van het Besluit uitvoering sociale werkvoorziening en begeleid werken (2004): «Diegenen die conform bovenstaande criteria
niet tot regelmatige arbeid in staat zijn vanwege de aard van hun beperkingen behoren tot de doelgroep van de ondersteunende en activerende
begeleiding in het kader van de AWBZ(-dagopvang). Zij worden beschouwd
als niet (meer) passend binnen een arbeidsorganisatie»?
Antwoord 8
Ja. Deze passage is mij bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 9
Bent u het ermee eens dat geconcludeerd kan worden dat bij toekenning van
de beslissing «ondergrens» in praktijk wordt aangegeven dat de persoon in
kwestie niet langer in staat is duurzaam te functioneren binnen de Wsw en
daarmee in feite arbeidsongeschikt is?
Antwoord 9
Met een ondergrensindicatie wordt feitelijk vastgesteld dat een persoon niet
meer in staat is om in Wsw-verband te werken en dus niet meer valt onder
de Wsw. Hiermee wordt niet vastgesteld of iemand arbeidsongeschikt is,
maar in de praktijk kan hier wel sprake van zijn.
Vraag 10
Klopt het dat deze mensen in veel gevallen dan vervolgens terug moeten
vallen op de bijstand? Hoeveel mensen hebben nog een voorliggende
voorziening waar ze op terug kunnen vallen?
Antwoord 10
Voor mensen met een ondergrensindicatie, is de gemeente verantwoordelijk
om een passend alternatief te creëren, zodat iemand kan blijven meedoen.
Bijvoorbeeld in de vorm van (arbeidsmatige)dagbesteding. Zonder geschikt
alternatief, wordt het dienstverband van betrokkene voortgezet totdat dit wel
gevonden is.
Wanneer iemand een ondergrens-indicatie heeft, komt deze persoon niet
direct in aanmerking voor een WIA-uitkering. Er is immers niet altijd sprake
van een ziekmelding. Wel kunnen mensen – voorliggend op een bijstandsuitkering – in aanmerking komen voor een WW-uitkering.
Er zijn geen cijfers beschikbaar over hoe vaak mensen met een ondergrensindicatie gebruik maken van voorzieningen die voorliggend zijn op de bijstand.
Hierover wordt in de Wsw-statistiek niet gerapporteerd. Wel kan ik u
hieronder een overzicht geven van de bestemmingen van alle uitstroom uit
de Wsw in het jaar 2021. Van alle uitstroom valt 1% terug op de bijstand of
een voorliggende WW-uitkering.

Bron: Panteia, Wsw-statistiek 2021 Jaarrapport (2022)
Vraag 11
Wat vindt de Minister ervan dat SW-medewerkers bij een ondergrensindicatie
geen arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangen, terwijl zij wel werknemerspremies afdragen en feitelijk ook arbeidsongeschikt zijn?
Antwoord 11
Zoals ik in mijn antwoord op vraag negen schreef, wordt met ondergrensindicatie feitelijk vastgesteld dat een persoon niet meer in staat is om in
Wsw-verband te werken en dus niet meer valt onder de Wsw. Dat is iets
anders dan de vaststelling dat iemand arbeidsongeschikt is. Aan een
arbeidsongeschiktheidsbeoordeling gaat twee jaar ziekte vooraf. Mensen die
een ondergrensindicatie krijgen, zijn niet in alle gevallen mensen die ziek zijn
of een beperking hebben.
Dat laat onverlet dat er in termen van arbeidsvermogen, in de praktijk overlap
bestaat tussen de groep mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

worden verklaard bij een WIA-claimbeoordeling en mensen die in aanmerking
komen voor een ondergrensindicatie.
Het huidige beeld is dat veel mensen die uitstromen uit de Wsw ook in
aanmerking komen voor een WIA-uitkering om het moment dat zij zich ziek
melden (zie ook het antwoord op vraag 14). Ik wil echter nader verkennen of
in alle gevallen de juiste routes beschikbaar zijn voor mensen om de
ondersteuning te krijgen die bij hun situatie past.
Daarom wordt ambtelijk verkend of en in hoeverre er maatregelen nodig zijn
om het voor mensen met een ondergrensindicatie eenvoudiger te maken om
aanspraak te kunnen maken op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Ik beoog
de Tweede Kamer hier in de loop van dit jaar nader over te informeren.
Vraag 12
Klopt het dat na een ondergrensindicatie deze medewerkers recht hebben op
een transitievergoeding door de werkgever?
Antwoord 12
Ja, dat zal doorgaans het geval zijn. Recht op een transitievergoeding
ontstaat als de werknemer op initiatief van de werkgever wordt ontslagen (of
als het tijdelijke contract op initiatief van de werkgever niet wordt verlengd).
Ook wanneer de reden van het ontslag gelegen is in het feit dat de werknemer vanwege een ondergrensindicatie niet langer tot de doelgroep van de
Wsw behoort.
Vraag 13
Klopt het dat deze transitievergoeding niet wordt vergoed door het UWV,
terwijl dit wel het geval is als de werknemer uit dienst gaat met een
WIA-uitkering? Waarom moet de werkgever een transitievergoeding betalen
bij ontslag na ondergrensindicatie? Ziet u ook dat dit tot een prikkel kan
leiden om geen ondergrensaanvraag te doen voor deze werknemers, maar ze
in dienst te houden?
Antwoord 13
Bij baanverlies als gevolg van een ondergrensindicatie heeft de werknemer
doorgaans recht op een transitievergoeding. Compensatie van de betaalde
transitievergoeding op basis van de compensatieregeling transitievergoeding
langdurige arbeidsongeschiktheid is mogelijk als de werknemer vanwege
langdurige arbeidsongeschiktheid wordt ontslagen, en de periode van
loondoorbetaling bij ziekte, twee jaar, is verstreken.
Doel van deze compensatieregeling is het voorkomen van dubbele kosten
voor werkgevers wanneer zij een langdurig zieke werknemer in dienst
hebben. Deze dubbele kosten betreffen: het loon dat werkgevers gedurende
twee jaar ziekte betalen en de transitievergoeding die zij vervolgens bij
ontslag verschuldigd zijn. Door middel van de compensatie wordt deze
dubbeling (gedeeltelijk) weggenomen.
Voor Sw-werkgevers geldt deze lange periode van dubbele kosten in principe
niet. Zij kunnen na een herindicatie overgaan tot ontslag. Zij kunnen er ook
voor kiezen geen gebruik te maken van de mogelijkheid tot herindicatie en
ontslag zodat zij nadat de periode van loondoorbetaling bij ziekte verstreken
is, aanspraak kunnen maken op compensatie van de betaalde transitievergoeding. Dat heeft dan wel tot gevolg dat het loon van de werknemer gedurende
twee jaar doorbetaald moet worden. Gelet op de hoogte van het bedrag aan
doorbetaald loon over twee jaar ziekte en de inspanningen die de werkgever
gedurende die periode moet verrichten voor de re-integratie van de zieke
werknemer, in relatie tot de (doorgaans beperktere) hoogte van de transitievergoeding, is het de vraag of werkgevers voor de optie van compensatie
zullen kiezen. Voor zover daar al sprake van zal zijn, zal slechts een relatief
gering aantal werkgevers hiervoor kiezen.
Vraag 14
In hoeverre herkent u dat er relatief grote verschillen zijn tussen
SW-werknemers die een WIA-uitkering toegekend krijgen en SW-werknemers
die een beslissing ondergrens toegekend krijgen, terwijl in de praktijk de
beperkingen niet ver uit elkaar liggen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Antwoord 14
Hoewel er overeenkomsten zijn tussen Wsw-werknemers met een WIAuitkering en Wsw-werknemers voor wie een ondergrensindicatie is afgegeven, zijn er in de praktijk ook verschillen tussen beide doelgroepen. Mensen
met een WIA-uitkering zijn langer dan twee jaar ziek en zijn arbeidsongeschikt
verklaard.
Bij mensen met een ondergrensindicatie wordt feitelijk vastgesteld dat zij niet
meer tot de Wsw behoren. Hier gaat niet automatisch langdurige ziekmelding
aan vooraf en er hoeft niet altijd sprake te zijn van (volledige) arbeidsongeschiktheid.
Uiteraard kunnen mensen met een Wsw-indicatie recht hebben op een
WIA-uitkering op het moment dat zij ziek worden. Dit kan na de periode van
loondoorbetaling bij ziekte door de werkgever. Die is normaliter 104 weken.
Daarna volgt een WIA-beoordeling en wordt door UWV beoordeeld hoeveel
resterend verdienvermogen iemand heeft. Afhankelijk van de uitkomst van
die beoordeling, ontstaat er recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering
(WIA).
Onder de WIA vallen twee verschillende uitkeringen: de WGA (Werkhervatting
Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) en de IVA (Inkomensvoorziening Volledig
Arbeidsongeschikten). Iemand ontvangt een WGA-uitkering wanneer iemand
in de toekomst weer (meer) kan gaan werken. Een IVA is voor mensen die
duurzaam en volledig arbeidsongeschiktheid zijn.
Zij kunnen minder dan 20% van hun oude loon verdienen en de inschatting is
dat dit in de toekomst zo zal blijven. Als uit de WIA-beoordeling volgt dat
iemand nog 65% of meer van het oude loon kan verdienen, ondanks ziekte of
arbeidsongeschiktheid, dan heeft die persoon geen recht op een WIAuitkering.
Soms is al snel duidelijk dat iemand structureel geen arbeidsvermogen heeft.
Dan kan er vervroegd een WIA-uitkering worden aangevraagd. Zo’n vervroegde aanvraag kan een werknemer doen na minimaal 3 weken ziekte (en
voordat iemand 68 weken ziek is), met een verklaring van de bedrijfsarts. Als
er een vervroegde aanvraag wordt gedaan, beoordeelt het UWV of de
werknemer recht heeft op een uitkering. Dat zal dan een IVA-uitkering
betreffen, omdat er sprake is van duurzame en volledige arbeidsongeschiktheid.
Vraag 15
Welke oplossingen ziet u voor dit probleem? Wat vindt u van de gedachte dat
een toekenning ondergrens automatisch moeten leiden tot een WIAuitkering? En wat vindt u van de mogelijkheid de transitievergoeding bij een
toekenning ondergrens ook door het UWV te laten vergoeden?
Antwoord 15
De toekenning van een ondergrens indicatie betekent niet altijd dat mensen
arbeidsongeschikt zijn. Een ondergrensindicatie leidt dan ook niet direct tot
recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Uiteraard blijft het voor
mensen met een Wsw-dienstverband of mensen die in de Wsw gewerkt
hebben en een WW-uitkering krijgen, mogelijk om in aanmerking te komen
voor een WIA-uitkering. Zoals hierboven geformuleerd, bekijk ik in hoeverre
er wijzigingen nodig zijn om het voor mensen met een ondergrensindicatie
eenvoudiger te maken om in aanmerking te komen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Eerder zijn de mogelijkheden verkend om compensatie van de transitievergoeding mogelijk te maken eerder dan na afloop van het opzegverbod bij
ziekte, namelijk na ontslag als gevolg van een herindicatie (zie ook Kamerbrief met nummer 34 352 nr. 136). Compensatie van de transitievergoeding
na beëindiging van het dienstverband als gevolgen van een herindicatie, sluit
echter niet aan bij het doel van de compensatieregeling. Het doel van deze
compensatieregeling is het compenseren van dubbele kosten (loondoorbetaling gedurende twee jaar en de transitievergoeding) die een werkgever heeft
gehad in geval van ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. Van
dermate hoge dubbele kosten is in geval van ontslag na een herindicatie
geen sprake, omdat er geen twee jaar loon is doorbetaald tijdens ziekte.
Bovendien is de herindicatie ook niet altijd het gevolg van arbeidsongeschiktheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

Vraag 16
Hoeveel herindicaties worden jaarlijks gedaan? Kunt u inzicht geven in de
cijfers over de achterliggende jaren?
Antwoord 16
Hieronder treft u een overzicht van het aantal uitgevoerde herindicaties in de
periode 2012 – 2021.

Bron: Panteia, Wsw-statistiek 2021 Jaarrapport (2022)
Vraag 17
Klopt het dat de afgelopen jaren het aantal verplichte periodieke herindicaties
door UWV afneemt, als gevolg van de afname van het aantal Wswmedewerkers?
Antwoord 17
Ja. In absolute zin klopt dit.
Vraag 18
Klopt het dat in de afgelopen jaren ongeveer 1% van de herindicaties leidde
tot een ondergrensindicatie en in 0% van de gevallen tot een bovengrensindicatie?
Antwoord 18
Ja, dit klopt. Zie de tabel bij het antwoord op vraag 16.
Vraag 19
In hoeverre vindt u de in de wet verplichte herindicatie nog in verhouding
staan tot de uitkomst daarvan?
Antwoord 19
Een herindicatie vindt plaats wanneer:
– De termijn van de indicatie afloopt;
– De gemeente om een herindicatie heeft verzocht. Dit gebeurt vaak
wanneer de situatie van de werknemer is veranderd ten opzichte van de
situatie waar de indicatie op is gebaseerd.
Hierbij geldt dat voor mensen die vóór 1998 onder de Wsw, geen einddatum
gekoppeld is aan hun indicatie. Voor deze groep, die ongeveer 40% van de
doelgroep Wsw behelst, hoeven geen herindicaties te worden uitgevoerd.
De herindicatie is dus nodig om te bezien of iemand nog verder tot de
doelgroep van de Wsw behoort, zoals in (een) eerdere indicatie(s) is
vastgesteld. Ik vind het belangrijk dat op gezette tijden wordt bezien of de
baan van mensen die werken in de Wsw nog bij ze past. Want het functioneren en de capaciteiten kunnen door de jaren heen wijzigen. Dan is het aflopen
van een indicatie een goed moment om hier samen met mensen naar te
kijken.
Hierbij vind ik belangrijk dat er een balans is tussen de inspanning die UWV
voor deze herindicaties levert en het uiteindelijk effect dat de inspanning
sorteert. De afgelopen jaren heeft UWV het beoordelingsproces van de
herindicatie Wsw aangepast, zodat de inzet van de capaciteit van UWV zich
vooral richt op mensen van wie de situatie sinds de laatste herindicatie is
gewijzigd. Alleen met deze mensen wordt inhoudelijk bezien of de gewijzigde
omstandigheden van invloed zijn op of een baan in het kader van de Wsw
nog past. Mensen van wie de situatie sinds de laatste herindicatie niet is
gewijzigd, worden niet actief door UWV uitgenodigd voor een gesprek en
krijgen een verlenging van de indicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7

Vraag 20
Hoe kijkt u aan tegen het afschaffen van de verplichte periodieke herindicatie
voor deze doelgroep om het UWV te ontlasten, met behoud van de mogelijkheid om op verzoek van de werkgever een ondergrensindicatie uit te laten
voeren?
Antwoord 20
Ik ben er geen voorstander van om de herindicatie af te schaffen. In mijn
antwoord op vraag 19 heb ik uitgelegd waarom ik de herindicatie belangrijk
vindt. Wel wil ik samen met UWV bezien hoe de herindicaties nog gerichter
uitgevoerd kunnen worden en hoe het proces verder kan worden versimpeld.
Hierover ga ik met UWV in gesprek. Ik beoog uw Kamer hier in de loop van
dit jaar nader over te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

8