Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 358

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2014
Hierbij zend ik u het verslag van de informele Gezondheidsraad van
22–23 september 2014 te Milaan.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

kst-21501-31-358
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-31, nr. 358

1

Verslag informele EU bijeenkomst van Ministers van volksgezondheid van 22–23 september te Milaan
Op 22 en 23 september 2014 vond in Milaan de informele Raad voor
Werkgelegenheid en Sociaal beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken plaats. Voor het volksgezondheidsgedeelte stonden er twee
onderwerpen op de agenda: «Therapeutic innovation for the benefit of
patients» en «Livestyles and cancer prevention». Tevens werd er tijdens
een informele lunch van gedachten gewisseld over «Pain therapy and
palliative care». De informele raad werd afgesloten met een aantal korte
informatiepunten (AOB).
Therapeutic innovation for the benefit of patients
Italië geeft aan bij dit onderwerp te willen spreken over belangrijke vragen
als hoe innovatie in de gezondheidszorg kan worden bevorderd en hoe
een klimaat kan worden gecreëerd waarin nieuwe (innovatieve) medische
producten sneller op de markt komen die ook nog eens toegankelijk zijn
voor patiënten. Wat haar betreft dient dit te gebeuren door nauwere
samenhang aan te brengen tussen markttoelatingseisen enerzijds en
verdere Europese samenwerking op het terrein van Health Technology
Assessment (HTA) en bij de vaststelling van prijzen voor nieuwe geneesmiddelen anderzijds. Vervolgens wordt er door de Italiaanse Geneesmiddelenautoriteit verwezen naar de interactie die er moet zijn tussen
industrie, wetgeving en patiënten om te komen tot de juiste nieuwe
(innovatieve) producten. Daarbij zou men goed in het oog moeten houden
dat de pricing van nieuwe producten niet leidt tot problemen voor de
gezondheidszorgbudgetten per land. Verder geldt dat de inzet van
regulatoire markttoelatingsinstrumenten afgestemd moet zijn met HTA en
pricing om zo te komen tot snellere markttoelating van nieuwe producten.
Daarbij is de insteek van Italië om eventuele bestaande barrières tussen
de markttoelating enerzijds en de «betaler» anderzijds zoveel mogelijk
weg te nemen.
Eurocommissaris Borg geeft daarna een aantal observaties mee vanuit
het blikveld van de Europese Commissie. Volgens hem heeft het regulatoire kader markttoelating geneesmiddelen al voldoende flexibiliteit in
zich. Hij verwijst hierbij naar de bestaande procedure van de Conditional
Marketing Authorization van het Europese Geneesmiddelenagentschap
(EMA), waarmee producten (voorlopig) kunnen worden toegelaten op
basis van minder data. Vervolgens uit hij zijn zorgen over de ontwikkeling
van nieuwe geneesmiddelen, die in zijn optiek te kostbaar is en ook te
langzaam gaat. Wat betreft geavanceerde therapieën geeft hij aan dat de
huidige EU-wetgeving op dit terrein nu ruim vijf jaar bestaat, en er wordt
bekeken of de wetgeving op dit terrein nog voldoet. Ten slotte breekt hij
een lans voor meer price benchmarking tussen de EU-lidstaten en meer
wetenschappelijke samenwerking op het terrein van HTA, beide ten
behoeve van de patiënt.
Vervolgens komen de EU-lidstaten aan het woord, waarbij Frankrijk de
discussie opent. Frankrijk verwijst specifiek naar de kosten van nieuwe
innovatieve geneesmiddelen op het terrein van Hepatitis-C. Volgens
Frankrijk dienen er meer inspanningen te worden verricht in EU-verband
om in gezamenlijkheid onderhandelingen te doen om zo prijzen van
nieuwe producten te drukken. Het gevaar is anders dat de Europese
stelsels van sociale zekerheid verder op de proef worden gesteld.
Nagenoeg alle lidstaten spreken daarop steun uit voor de door Italië
geopende discussie. Met name de kleinere EU-lidstaten vragen aandacht
voor te hoge geneesmiddelenprijzen voor nieuwe innovatieve geneesmid-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-31, nr. 358

2

delen in relatie tot de financiële houdbaarheid van hun gezondheidszorgstelsels.
Nederland steunt het Italiaanse voorzitterschap eveneens in diens
observaties. Samen met onder meer Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en
Denemarken geeft Nederland wel aan dat vrijwillige samenwerking op het
terrein van HTA en pricing in Europees verband de sleutel tot succes is, en
dat de bestaande competentieverdeling tussen EU en lidstaten op het
terrein van de volksgezondheid dient te worden gerespecteerd.
Afsluitend merken zowel Italië als commissaris Borg op dat zij zich
gesteund voelen om in gezamenlijkheid met alle lidstaten de flexibiliteit in
het marktoelatingssysteem geneesmiddelen meer op te zoeken met als
doel nieuwe innovatieve producten sneller op de markt te krijgen.
Eveneens ontwaren zij brede steun bij de EU-lidstaten om op vrijwillige
basis meer samen te werken op het terrein van kennisuitwisseling HTA en
ook bij het uitwisselen van prijsinformatie.
Ebola
Commissaris Borg geeft een overzicht van de ontwikkelingen ten aanzien
van de ebola-uitbraak. Enerzijds gaat het om de ontwikkelingen in de
ondersteuning van de getroffen landen bij het bestrijden van de uitbraak,
anderzijds om de paraatheid binnen de EU. Na de High Level bijeenkomst
van 15 september 2014, georganiseerd door de 3 betrokken
EU-Commissarissen (humanitaire hulp, gezondheid, ontwikkelingssamenwerking), is de coördinatie door de EU en de lidstaten goed op gang
gekomen. Wel blijft het van groot belang dat binnen de EU verdere
stappen worden gezet voor wat betreft medische evacuatie. Dat is nodig
omdat anders hulpverleners minder bereid zijn naar het gebied te gaan.
Het Health Security Committee (HSC) heeft daarover met elkaar van
gedachten gewisseld en protocollen opgesteld hoe dat zou moeten
gebeuren onder optimale veiligheidscondities. Ook ging de Commissaris
in op de financiële middelen die al zijn ingezet door de Commissie alsook
naar twee EU mobiele laboratoria die ter plaatse worden ingezet.
Voor wat de interne paraatheid betreft merkt Commissaris Borg op dat het
risico van verspreiding van ebola in Europa als zeer laag wordt ingeschat
vooral als reizigers en zorgverleners goed zijn geïnformeerd. Ook zijn de
gezondheidsstelsels van de EU robuust genoeg. Binnen de EU is in lijn
met het besluit over grensoverschrijdende gezondheidsbedreigingen
tussen de lidstaten en de Commissie regelmatig overleg over de
paraatheid en te nemen maatregelen. Ook het Europese Centrum voor
Ziektepreventie en Controle (ECDC) is nauw betrokken bij dit overleg.
Commissaris Borg noemt de ziekte een humanitaire ramp die enorme
gevolgen voor de getroffen landen heeft maar dat het uitgangspunt blijft
om de ziekte en niet de landen te isoleren. Hij dankt de lidstaten nadrukkelijk voor hun inzet, en benoemd met name het Verenigd Koninkrijk en
Frankrijk die zeer actief zijn in Guinée en Sierra Leone en spreekt de hoop
uit dat de gecoördineerde actie vanuit de EU een goede bijdrage zal zijn
om de ebola-uitbraak onder controle te krijgen.
Het Verenigd Koninkrijk gaat in op de inzet die wordt gedaan in Sierra
Leone en noemt als probleem de repatriëring van mogelijk getroffen
hulpverleners. Daartoe moeten de middelen die nodig zijn samen worden
gebracht. Het is nodig om dat gecoördineerd en gezamenlijk te doen en
het Verenigd Koninkrijk wil daar verder overleg over voeren met andere
lidstaten.
Frankrijk spreekt steun uit voor de inzet van de mobiele labs ter plaatste
door de EU en wijst op de eigen betrokkenheid vanaf het eerste moment
van uitbraak in Guinée. De mogelijkheid van repatriëring van getroffen
hulpverleners is ook voor Frankrijk nu een van de belangrijkste zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-31, nr. 358

3

Duitsland meldt dat het Rode Kruis een mobiel ziekenhuis met 300 bedden
aan het opbouwen is en dat er wordt gewerkt aan het trainen van
hulpverleners. Luxemburg en Denemarken zijn bezig om vliegtuigen ter
beschikking te stellen om daarmee hulpmiddelen (Cargo Lux) te kunnen
vervoeren en om een bijdrage te leveren aan medische evacuatie.
Nederland geeft aan dat medische evacuatie noodzakelijk is maar dat dat
nog wel stappen vraagt omdat de bestaande capaciteit niet voldoende is.
Zo heeft Nederland nu wel capaciteit beschikbaar om eventueel getroffen
hulpverleners te verzorgen (ziekenhuisbedden) maar niet te beschikken
over transportfaciliteiten. Onderzocht wordt hoe Nederland in de
toekomst daar mogelijk wel een bijdrage aan zou kunnen leveren. Ook is
aangegeven dat een bedrag van 15 miljoen euro aanvullend beschikbaar
is gesteld voor de bestrijding van ebola. Dit bovenop de reguliere
bijdrages aan de WHO en aan het partnerschapprogramma. Voor
Nederland blijft het uitgangspunt de ziekte te isoleren en niet de landen.
De Nederlandse bijdrage is sinds de raad in Milaan verhoogd. De
toegezegde Nederlandse financiële bijdrage aan de bestrijding van de
Ebolauitbraak en de preventie van verdere verspreiding van het virus
bedraagt nu in totaal 37,35 miljoen euro. Daarnaast heeft Nederland het
marineschip «Karel Doorman» ingezet.
Duidelijk is geworden dat er beter moet worden gecoördineerd om
medische evacuatie van hulpverleners mogelijk te maken – daar moeten
nog stappen worden gezet. Dat is nodig om hulpverleners bereid te
vinden om naar de getroffen gebieden te reizen. Tenslotte moet ook
worden doorgegaan met het identificeren en koppelen van noodzakelijke
hulpmiddelen, ambulances, beschermende kleding en dergelijke en moet
de coördinatie-infrastructuur verder worden uitgebouwd.
Lifestyles and cancer prevention
Het Voorzitterschap wijst op het belang van gezondheidsbevordering,
gezondheidsbescherming en ziektepreventie. Het aantal zieken neemt nog
steeds toe en ook de kosten voor de gezondheidszorg als gevolg daarvan.
Er moet worden gezocht naar innovatieve behandelingen, maar de ziekte
moet ook worden voorkomen. Dat impliceert een benadering gericht
tegen roken, obesitas, excessieve consumptie van zout, vetten en suiker,
alsook meer beweging. Het voorzitterschap wijst dan ook op het belang
van een geïntegreerde, multisectorale aanpak. Commissaris Borg geeft
aan dat er binnen de EU een behoorlijke trackrecord is van gezonde
keuzes en preventiestrategieën, zoals ten aanzien van roken, alcoholgebruik en beweging. De lidstaten onderschrijven het belang van preventief
beleid betreffende risicofactoren voor kanker, maar ook van andere niet
overdraagbare ziekten. Dit om ervoor te zorgen dat minder mensen dit
soort ziektes krijgen maar eveneens om de budgettaire lasten die deze
ziekten meebrengen in de hand te houden. Roken, alcohol gebruik,
bepaalde voeding en te weinig beweging spelen een grote rol in het
krijgen van zulke ziektes. De screeningprogramma’s waarmee vroegtijdig
gevallen van kanker kunnen worden vastgesteld zijn van groot belang.
Nederland is van mening dat een gezonde levensstijl ook een positieve
invloed heeft op risicoverlaging voor het verkrijgen van verschillende
chronische ziekten (non-communicable diseases), waaronder ook kanker.
Nederland licht daarna kort het Nationaal Programma Preventie toe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-31, nr. 358

4