Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2011

Nr. 57

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 december 2010
Regelingen over inkomen en sociale zekerheid zijn in de eerste plaats
bestemd voor mensen in Nederland. Het kabinet zal daarom de export van
sociale voorzieningen naar landen buiten de EU zoveel mogelijk beperken.
Daartoe zal het woonlandbeginsel worden ingevoerd bij een aantal
uitkeringen.
Bestaande bilaterale socialezekerheidsverdragen zullen worden aangepast
om de export van kinderbijslag en het kindgebonden budget naar landen
buiten de EU te beëindigen evenals de werelddekking in de Zorgverzekeringswet. De aanpak hiervan zal ik doen in nauwe afstemming met mijn
collega’s van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Buitenlandse Zaken.
Het regeerakkoord voorziet in besparingen voor de invoering van het
woonlandbeginsel per 2012 en het stopzetten van de export van de
kinderbijslag en het kindgebonden budget per 2014. Hieronder ga ik nader
in op de aanpak van deze maatregelen.
1. Invoering woonlandbeginsel buiten de EU
In de kinderbijslag, het kindgebonden budget, de Algemene nabestaandenwet en de WGA-vervolguitkering zal het woonlandbeginsel worden
ingevoerd. Deze regelingen voorzien in een bijdrage voor specifieke
kosten of zijn gerelateerd aan het sociaal minimum en kennen een prikkel
tot arbeidsparticipatie. Het woonlandbeginsel houdt in dat bij export van
de uitkering buiten de EU, de hoogte van de uitkering wordt aangepast
aan het niveau van het woonland. Zo wordt voorkomen dat Nederlandse
uitkeringen, naar de lokale maatstaven bezien, uit de pas lopen. Dit wordt
ongewenst geacht omdat de hoogte van de verstrekte uitkering daarmee
zijn doel voorbij schiet en mede daardoor mogelijk negatief effect heeft op
de arbeidsparticipatie.

kst-32500-XV-57
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XV, nr. 57

1

Voor invoering van het woonlandbeginsel is wijziging van de Nederlandse
materiewetgeving vereist. De voorbereidingen voor deze wijziging zijn
inmiddels in gang gezet. Ik verwacht dat ik in de zomer van 2011 een
wetsvoorstel aan uw Kamer kan aanbieden. Beoogde invoeringsdatum
van de wetswijziging is 1 januari 2012. Het wetsvoorstel loopt wat betreft
de kinderbijslag en het kindgebonden budget vooruit op de volledige
stopzetting van export van deze regelingen.
Invoering van het woonlandbeginsel bij de de AOW-tegemoetkoming is
niet meer relevant. Het door de Tweede Kamer aanvaarde wetsvoorstel
MKOB gaat namelijk een stap verder. Op basis van dit wetsvoorstel komt
de koopkrachttegemoetkoming slechts toe aan personen die in Nederland
belastingplichtig zijn, zodat export slechts bij uitzondering aan de orde is.
2. Aanpassing bilaterale socialezekerheidsverdragen
Het kabinet is van mening dat de kinderbijslag en het kindgebonden
budget bestemd zijn voor de kosten van kinderen die in Nederland
verblijven en niet voor kinderen die in het buitenland wonen. Voor zover
van staatswege ondersteuning moet worden geboden voor de kosten van
kinderen is dit niet de verantwoordelijkheid van het land waar de ouder
verblijft, maar primair van het land waar het kind verblijft. Ook draagt het
langdurig wonen of het volgen van een opleiding in het buitenland niet bij
aan de integratie en uiteindelijk de arbeidsparticipatie van deze kinderen
in Nederland.
Ik ben dan ook van plan om de export kinderbijslag en kindgebonden
budget naar landen buiten de EU te beëindigen evenals de export van
kinderopvangtoeslag naar deze landen. Dit vergt naast een wetswijziging
de aanpassing van de circa 40 bilaterale socialezekerheidsverdragen.
Deze bilaterale socialezekerheidsverdragen bevatten ook handhavingsafspraken om de rechtmatigheid van de verschillende socialeverzekeringsuitkeringen, waaronder de AOW, te kunnen vaststellen. Waar nodig, zullen
deze handhavingsafspraken in het licht van het regeerakkoord worden
uitgebreid met afspraken over bijstandscontroles.
Gezien de de afspraak in het regeerakkoord zullen ook de aanpassingen
van de bilaterale verdragen, die noodzakelijk zijn in verband met
beëinding van de werelddekking in de Zorgverzekeringswet, worden
meegenomen in nauwe afstemming met mijn collega van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Voor de wijziging van een verdrag is uiteraard de instemming van de
verdragspartner nodig. Stemt de verdragspartner niet in met de wijziging,
dan zal het kabinet bezien of het verdrag moet worden opgezegd. Dit
vereist een zorgvuldige afweging per geval. Aanpassing of opzegging van
bilaterale verdragen is een zeer bewerkelijk traject, zowel in de fase van
voorbereiding, onderhandelingen als goedkeuring van de verdragswijziging of opzegging. Mijn inzet is om dit traject voor 2014 af te ronden.
Ik verwacht dat in de loop van 2011 de eerste onderhandelingen van start
zullen gaan. Ik zal uw Kamer op gezette tijden informeren over de
voortgang bij de onderhandelingen.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XV, nr. 57

2