2021D27012

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, de
Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat en de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de geannoteerde agenda van
de informele bijeenkomst van klimaat- en milieuministers op 20 en 21 juli
te Ljubljana, Slovenië (Kamerstuk 2021Z12200).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Meijer

nds-tk-2021D27012

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave

blz.

Inleiding
VVD-fractie
CDA-fractie
GroenLinks-fractie
Partij voor de Dieren-fractie

2
2
0
0
0

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van klimaaten milieuministers van 20 en 21 juli 2021. Graag willen deze leden een
aantal vragen over de brief voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor de informele bijeenkomst van klimaat- en milieuministers 20 en 21 juli en hebben nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
geannoteerde agenda van de aankomende Milieuraad en hebben hierover
nog enkele vragen.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de stukken en hebben hier nog enkele vragen over.
VVD-fractie
Fit for 55
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Commissie naar
verwachting op 14 juli de twaalf wetsvoorstellen, die samen het Fit-for-55
pakket vormen, bekend maakt.
De leden van de VVD-fractie vragen de Staatssecretaris of de hogere
Europese doelstelling en het Fit-for-55 pakket ertoe zullen leiden dat de
Europese Commissie Nederland een hoger nationaal doel oplegt.
De leden van de VVD-fractie delen de mening over het belang van een
gelijk speelveld, als bescherming van onze bedrijven en de verlaagde
noodzaak voor aanvullend nationaal beleid. Deze leden kijken daarom ook
met interesse naar het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM).
Wel hebben zij vragen over de uitwerking van het CBAM. Kan de
Staatssecretaris aangeven welke sectoren als eerste onder de CBAM gaan
vallen? En hoe de volgorde van uitrol eruitziet? Ook vragen deze leden
waar de Staatssecretaris staat ten opzichte van de huidige vrije rechten in
het EU-emissiehandelssysteem (ETS).
De leden van de VVD-fractie benadrukken het belang van de terugkeer van
de geldstromen, afkomstig uit de ETS-inkomsten, naar de individuele
lidstaten om effectief hun verduurzaming te bekostigen. Deze leden
vragen daarom aan de Staatssecretaris wat haar inzet is omtrent deze
geldstromen. De leden van de VVD-fractie horen dat er de mogelijkheid
bestaat dat de Europese Commissie deze geldstromen wil inzetten als
eigen middelen. Hoe staat de Staatssecretaris hier tegenover?

2

De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris de mening van
deze leden deelt dat het aan lidstaten zelf is om tot de meest kosteneffectieve verdeling van CO2-reductie over sectoren te komen? Deze leden
lezen dat de Staatssecretaris kritisch de uitbreiding van het ETS naar de
gebouwde omgeving en de mobiliteit bekijkt. Tegelijkertijd steunt de
Staatssecretaris hogere Effort Sharing Regulation (ESR)-doelen. Waarom
overweegt de Staatssecretaris deze dubbelwerking? Dat is immers in het
huidige systeem niet het geval.
Internationaal klimaatbeleid en voorbereidingen van de 26e Klimaatconferentie van de Verenigde Naties (COP26)
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Staatssecretaris haar inzet op het
internationale klimaatbeleid en de voorbereiding op de COP26 uiteenzet
voor de informele bijeenkomst van klimaat- en milieuministers. Deze
leden delen de mening van de Staatssecretaris wat betreft de noodzaak
van meer ambitie. Deze leden zijn van mening dat de Nederlandse
industrie een voortrekkersrol wereldwijd kan innemen. Deelt de Staatssecretaris deze mening? Indien deze mening wordt gedeeld, kan er op
COP26 en in vervolg een uitgebreide inzet worden gedaan door de
Nederlandse overheid om samenwerkingsverbanden aan te gaan met
soortgelijke innovatieve industrielanden om samen nieuwe innovaties van
de grond te krijgen? Welke mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om dit
te intensiveren?
De leden van de VVD-fractie constateren dat meerdere gelijkgestemde
landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, inmiddels CO2-beprijzingssystemen
zoals het Europese ETS-mechanisme hebben ontwikkeld. Daarom vragen
deze leden hoe de Staatssecretaris staat tegenover een verdere integratie
van de CO2-beprijzingssystemen. Kan de Staatssecretaris toelichten of het
mogelijk is om deze systemen op elkaar aan te sluiten, om een sterker
blok te vormen tegen landen zoals China en effectiever een kosteneffectieve CO2-reductie te verwerkelijken?
Rapport EU Bestuivers Initiatief
De leden van de VVD-fractie lezen dat alle lidstaten onverminderd de
ambitieuze inzet voor het Global Biodiversity Framework (GBF) steunen
maar dat er tegelijkertijd zorgen zijn over het politieke momentum en dat
er de komende periode aandacht en actie nodig is om het momentum te
behouden. Deze leden wensen graag een nadere toelichting over welke
zorgen er zijn over het politieke momentum en welke acties daaraan
verbonden zouden kunnen worden.
CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie kijken met belangstelling uit naar de
publicatie van het Fit-for-55 pakket waarin duidelijk zal worden welke
verdeling van de Europese klimaatopgave per lidstaat en per sector wordt
voorzien. Deze leden hebben zich altijd uitgesproken voor een Europese
klimaataanpak, met Europees bronbeleid, waarmee zoveel mogelijk
«meewind» wordt gecreëerd voor de in Nederland benodigde klimaatmaatregelen. In dat kader zijn deze leden voorstander van de
aanscherping van de Europese CO2-normen van voertuigen en het
uitbreiden van het ETS naar scheepvaart en luchtvaart.
De leden van de CDA-fractie hebben echter wel de nodige vraagtekens
met betrekking tot de mogelijke uitbreiding van het ETS naar de
gebouwde omgeving en mobiliteit. Deze leden merken op dat vanuit de
ERS reeds gekoerst wordt op jaarlijkse bindende broeikasgasemissie-

3

reducties op EU-lidstaatniveau en dat deze bindende doelen ook zullen
gelden voor de gebouwde omgeving en mobiliteit. Deze leden vragen de
Staatssecretaris wat de toegevoegde waarde van uitbreiding van ETS naar
de gebouwde omgeving is als er vanuit de ESR al een bindende opgave
per lidstaat wordt vastgesteld. Hoe zal de Staatssecretaris dit aspect mee
laten wegen bij het beoordelen eventuele voorstellen op dit gebied?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Europese Commissie
mogelijk ook wil komen met bindende nationale doelstellingen voor
hernieuwbare energie. Eerder was dit niet het geval, omdat het niet
verenigbaar werd geacht met het subsidiariteitsprincipe. Wat maakt dat
bindende nationale doelstellingen voor hernieuwbare energie blijkbaar nu
wel verenigbaar worden geacht met het subsidiariteitsprincipe? Hoe kijkt
de Staatssecretaris naar bindende nationale doelstellingen voor
hernieuwbare energie? Kan zij tevens schetsen hoe andere lidstaten
denken over het al dan niet opnemen van bindende nationale doelstellingen voor hernieuwbare energie?
De leden van de CDA-fractie constateren dat ontwikkelingslanden hebben
aangegeven veel belang te hechten aan het nakomen van de toezegging
door ontwikkelde landen van 100 miljard dollar per jaar aan klimaatfinanciering vanaf 2020. Deze landen verwijzen daar vaak naar als voorwaarde
voor een ambitieuze uitkomst van de klimaattop in Glasgow. Deze leden
vragen de Staatssecretaris om een overzicht te geven van de Nederlandse
inzet op deze klimaatfinanciering. In hoeverre is Nederland op de goede
weg om aan ons deel van deze toezegging te voldoen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat er tijdens deze bijeenkomst ook zal
worden gesproken over internationale inzet op het gebied van biodiversiteit. Deze leden vragen de Minister om aan te geven hoe de samenhang
zal zijn tussen de doelstellingen uit de EU-biodiversiteitsstrategie en de
doelstellingen die in het 2030 kader van de Convention on Biological
Diversity worden verwacht.
GroenLinks-fractie
Voorbereidingen voor de 15e Conferentie van Partijen van de Conventie
inzake Biologische Diversiteit (CBD COP15)
De leden van de GroenLinks-fractie zijn blij dat wordt aangegeven
ambitieus in te zetten op het wereldwijde verlies van biodiversiteit en
bossen. Deze leden waarderen het ook dat als één van de redenen ook de
verbinding van verlies aan biodiversiteit met zoönosen genoemd wordt.
Kan de Minister aangeven hoe zij deze relatie op internationaal en
nationaal niveau voor zich ziet? Kan worden aangeven welk type bindende
en uitvoerbare afspraken Nederland nastreeft in een nieuw GBF?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn heel erg blij dat de urgentie
EU-breed gevoeld wordt. Kan er ook een mondiaal krachtenveld geschetst
worden? In hoeverre is duidelijk wat bijvoorbeeld China gaat doen? Waar
liggen nog de grootste discussiepunten om tot een mondiaal akkoord te
komen? Wel zijn deze leden bezorgd over het bericht dat de CBD COP15
nogmaals wordt uitgesteld. Hoe wordt de genoemde urgentie met dit
uitstel gerijmd? We kunnen immers niet langer wachten met het oplossen
van de wereldwijde biodiversiteitscrisis. Is de Minister het met deze leden
eens dat de huidige biodiversiteitscrisis dermate ernstig is, dat verder
uitstel van de aanpak hiervan desastreuze gevolgen kan hebben? Waarom
kan COP15 vanwege COVID-19 niet leiden tot een overeenkomst met
betrekking tot het post-2020 GBF, terwijl andere internationale diplomatieke processen, zoals afspraken over het Paris Rulebook rond COP-26 in

4

Glasgow, wel voortgang kunnen maken? Waarom kan besluitvorming pas
op zijn vroegst plaatsvinden in mei 2022? Welke landen sturen hierop aan,
en wat vindt de Minister hiervan? Is Nederland bereid om zich internationaal in te spannen om te zorgen dat besluitvorming op zijn laatst in mei
2022 plaats zal vinden? En is er bereidheid om in de Milieuraad op te
roepen tot een voortvarende aanpak van de oplossing van de biodiversiteitscrisis, ongeacht de uitkomst of timing van de CBD?
De leden van de GroenLinks-fractie zien dat steeds meer onderzoeken
wijzen naar dezelfde bedreigende factoren voor biodiversiteit: de
manieren waarop wij voedsel produceren en de consumptiepatronen van
de mens. Deze leden zijn dan ook benieuwd hoe de Minister deze
bedreigingen op de agenda van de Milieuraad én de CBD wil zetten. Wat
is de inzet voor de CBD op het terrein van voedselconsumptie en
-productie? Kan worden aangeven in hoeverre Nederland eraan bijdraagt
dat de negatieve gevolgen van productie en consumptie van voedsel voor
natuur wereldwijd worden tegengegaan? Hoe verhoudt die inzet zich tot
positie van Nederland als tweede grootste landbouwexporteur ter wereld?
De leden van de GroenLinks-fractie zien een belangrijke rol voor de
financiële sector in het tegengaan van biodiversiteitsverlies en het
herstellen van de natuur. Wanneer financiële stromen geen schade
toebrengen aan natuur, kom je tot de benodigde systeemverandering. Dit
kan onder meer worden bereikt door natuur-gerelateerde risico’s te
integreren in financiële besluitvorming en strategie. Wat is de inzet voor
de CBD op het terrein van de financiële sector? Is de Minister het ermee
eens dat transparantie over natuur-gerelateerde risico’s een belangrijke rol
kan spelen in het ombuigen van financiële stromen zodat die geen schade
meer toebrengen aan natuur? Zo nee, waarom niet? Is de Minister bereid
om in de Milieuraad op te roepen tot een aanpak gericht op het ombuigen
van deze financiële stromen zodat die geen schade meer toebrengen aan
natuur?
De leden van de GroenLinks-fractie willen tevens aandacht vragen voor
het feit dat veel essentiële ecosystemen voor biodiversiteit zijn gelegen in
ontwikkelingslanden. Wordt er in het kader van de CBD ook gesproken
over additionele financiële steun aan ontwikkelingslanden en investeringen in capaciteitsopbouw om hen in staat te stellen om hun biodiversiteit beter te kunnen beschermen?
Rapport EU bestuiversinitiatief
De leden van de GroenLinks-fractie zijn heel blij dat de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit zo standvastig aan het
beschermdoel van zeven procent heeft vastgehouden tijdens de afgelopen
Landbouw- en Visserijraad. Is de Minister voornemens om de ambitieuze
houding ten opzichte van het beschermdoel ook in de Milieuraad naar
voren te brengen? Zo ja, hoe gaat de Minister dit in de Raad doen? En is
zij bereid ook te benoemen dat er naast een beschermdoel voor honingbijen ook nog beschermdoelen voor hommels en wilde bijen moeten
komen? Zo nee, waarom niet?
Klimaat
De leden van de GroenLinks-fractie hebben in de berichtgeving over het
gelekte voorstel rondom het aangescherpte ETS-beleid vernomen dat het
voorstel is om bij de invoering van een CBAM ook de gratis emissierechten te schrappen. Deze leden juichen dit toe en zien graag een stevige
inzet van Nederland op zowel de invoering van een CBAM als het
schrappen van de gratis emissierechten.

5

De leden van de GroenLinks-fractie zijn uitermate bezorgd over de
conceptbevindingen van het nieuwe IPCC-rapport. Dit bevestigt nog maar
eens hoe belangrijk het is dat COP26 een succes wordt. Zijn er naast het
Paris Rulebook nog andere zaken waarop kan worden ingezet tijdens
COP26, zoals een ambitieuzere inzet van de deelnemende landen?
Partij voor de Dieren-fractie
Wijziging verordening inzake de verdeling van de inspanningen (Effort
Sharing Regulation, ESR)
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat de ESR enorm
moet worden verbeterd om van betekenis te kunnen zijn bij het tijdig
oplossen van de klimaatcrisis. De landbouw blijft vooralsnog buiten schot,
terwijl de landbouw juist veel broeikasgassen uitstoot. Deelt de Minister
het inzicht dat er bindende concrete reductiedoelstellingen voor de
landbouw moeten worden opgesteld? Zo nee, waarom niet? Deelt de
Minister het inzicht dat deze doelstellingen ook nodig zijn voor het
behalen van de ambities in de Van Boer tot Bord Strategie? Zo nee,
waarom niet? En wat is de inzet van Nederland met betrekking tot het
ESR, onder andere voor de landbouw? Is de Minister bereid om zich te
verzetten wanneer het voorstel van de Commissie geen bindende
reductiedoelstellingen voor de landbouw zou blijken te bevatten? Deelt de
Minister de mening dat een effectieve CBAM ook landbouw zou moeten
omvatten om de geïmporteerde emissies tegen te gaan en dat dit niet
alleen een zeer groot effect voor het klimaat zou kunnen bewerkstelligen,
maar tegelijkertijd ook biodiversiteitsverlies kan helpen tegengaan?
VN Klimaatconferentie (COP26)
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen graag weten welke
delegatie vanuit het Nederlandse kabinet deel zal nemen aan de VN
Klimaatconferentie en hoe naar deze conferentie afgereisd zal worden. Zal
de Minister-President aanwezig zijn? En zal de delegatie per trein en boot
afreizen? Wat zal de inzet zijn van de Nederlandse delegatie aan de
COP26?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken verder op dat de
consumptie van vlees, vis en zuivel schade aan klimaat, dieren, natuur en
water veroorzaakt. De wetenschappelijke rapporten die adviseren om over
te stappen van dierlijk naar meer plantaardig voedsel stapelen zich op. Zo
is de vee-industrie volgens het World Resources Institute verantwoordelijk
voor tachtig procent van de ontbossing in het Amazonegebied. Desondanks ging het bij de vorige klimaattoppen van Katowice en Madrid
helemaal mis. De wereldleiders en andere conferentiegangers werden
getrakteerd op menukaarten vol vlees, vis en zuivel.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de Minister de
mening deelt dat juist op internationale conferenties waar gesproken
wordt over het oplossen van de problemen die mede worden veroorzaakt
door de consumptie van vlees, vis en zuivel, het vanzelfsprekend zou
moeten zijn dat de plantaardige optie de norm is? Is de Staatssecretaris
bereid om ervoor te pleiten dat een plantaardig menu de standaard keuze
wordt, terwijl opties met dierlijke eiwitten enkel op verzoek beschikbaar
worden? Wanneer zullen de Kamervragen van het lid Teunissen (d.d.
14 april 2021) over aandacht voor de eiwittransitie op internationale
conferenties beantwoord worden?

6

Biodiversiteitsverdrag (CBD)
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de stukken en hebben hier nog enkele vragen over. Deze leden merken op
dat eind augustus waarschijnlijk de Third Open Ended Working Group
(3OEWG) zal plaatsvinden in aanloop naar de Convention on Biological
Diversity van volgend jaar. Tijdens de 3OEWG hebben landen de
mogelijkheid om concrete tekstuele veranderingen van het Biodiversiteitsverdrag voor te stellen. Deze leden merken hierbij op dat gezien de
urgentie van de klimaat- en biodiversiteitscrisis, de komende tien jaar
worden gezien als de «the deciding decade» (het beslissende decennium)
om klimaatontwrichting en biodiversiteitsverlies te stoppen. Deze leden
vinden echter dat het Biodiversiteitsverdrag de urgentie niet voldoende
erkent en dat er daarom jaarlijks «milestones» zouden moeten worden
geformuleerd. Deelt de Minister het inzicht dat het essentieel is dat er
concrete jaarlijkse doelstellingen met behulp van impact-, proces- of
outputindicatoren en een routeplan tot 2030 moeten worden opgesteld?
Wat vindt de Minister van de suggestie om voor het rapporteren van
jaarlijkse «milestones« gebruik te maken van technologieën om op een
transparante en gestandaardiseerde manier te rapporteren, bijvoorbeeld
via benchmarkingtools, quickscans of social media? Deelt de Minister het
inzicht dat op deze manier het rapport voor een breder publiek leesbaar
kan worden, maar ook dat het rapporteren hiermee verandert van een
«rapportagelast» naar «het vieren van successen en prestaties»?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken daarnaast op dat de
Theory of Change-structuur het fundament is van het Biodiversiteitsverdrag waarop de doelstellingen zijn gebaseerd. Momenteel is er een
onnatuurlijke scheiding aangebracht wat betreft «menselijke behoeften»
en het verminderen van het aantal bedreigde diersoorten en de
bescherming van natuurgebieden en ecosystemen. Wat vindt de Minister
van het idee om het welzijn van mensen te koppelen aan het welzijn van
de aarde en haar ecosystemen en biodiversiteit? Is de Minister bereid om
voorstellen te doen om de coherentie tussen menselijk welzijn en het
welzijn van de aarde in de Theory of Change te verbeteren en zo ook
duplicatie te verminderen? Deelt de Minister het inzicht dat bij het
opstellen van deze doelstellingen rekening gehouden moet worden met
de planetaire grenzen en dat er niet alleen gekeken moet worden naar
bijvoorbeeld het verminderen van het aantal bedreigde soorten?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vinden ook dat de polaire
streken niet voldoende worden genoemd en beschermd in het Biodiversiteitsverdrag. Antarctica en de Zuidelijke Oceaan zijn buitengewoon rijk
aan bijzondere en bedreigde soorten, zoals pinguïns, walvissen en
zeehonden. Bovendien zijn de oceanen van belang om klimaatverandering
tegen te gaan: dertig procent van de koolstofemissie wordt hierin
vastgelegd. Daarnaast vormt de Antarctische krill een essentieel
onderdeel van de voedselketen voor veel mariene roofdieren in de
Zuidelijke Oceaan. Er wordt momenteel onderhandeld over het oprichten
van twee Marine Protected Areas (MPA) voor de instandhouding van de
levende rijkdommen van de Antarctische wateren. De MPA’s zullen samen
ongeveer drie miljoen vierkante kilometer groot zijn. Kan de Minister
aangeven welke positie Nederland inneemt in deze onderhandelingen?
Wat is het standpunt van Nederland? Deelt de Minister het inzicht dat deze
twee MPA’s er moeten komen en is ze bereid zich hiervoor actief in te
zetten, ook in de bilaterale contacten met de landen die zich momenteel
het meest verzetten tegen deze MPA’s, namelijk China en Rusland?

7

De leden van de Partij voor de Dieren-fractie pleiten daarnaast voor het
opnemen van een wereldwijd moratorium op de introductie van
organismen in de natuur die genetisch gemanipuleerd zijn door middel
van gene drive technologie (genaandrijving). Genaandrijving is gericht op
het uitroeien van populaties en zelfs hele soorten door middel van
genetische manipulatie. De effecten daarvan zijn niet omkeerbaar. Het
vrijkomen van gene drive-organismen in het milieu vormt een nieuwe en
ernstige bedreiging voor de biodiversiteit en het milieu op een ongekende
schaal, aangezien elk gene drive-organisme een ernstig risico van
oncontroleerbare verspreiding van genetisch gemanipuleerde genen en
genetische mechanismen in wilde en gedomesticeerde populaties met
zich meebrengt. Gene drive-organismen kunnen zelf invasieve soorten
worden, waarmee ze een ernstig gevaar vormen voor de biodiversiteit. In
antwoorden op eerdere vragen van de Partij voor de Dieren-fractie schreef
de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit dat zij geen
voorstander is van een wereldwijd moratorium, omdat het juist toegelaten
moet zijn om de techniek (op een veilige manier) verder te ontwikkelen
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1244). Wel erkent deze Minister dat er nog deels
onbekende risico’s kleven aan de toepassing.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie verzoeken de Minister met
klem om het standpunt te heroverwegen. Zolang er nog onbekende
risico’s zijn en de techniek zich nog op een «veilige manier» zou moeten
ontwikkelen, is introductie van gene drive-organismen in de natuur, met
inbegrip van veldproeven, uit den boze. Deze leden verwijzen hierbij naar
het voorzorgsbeginsel dat is verankerd in zowel het Verdrag betreffende
de werking van de Europese Unie als in het Verdrag inzake Biologische
Diversiteit. Gaat de Minister uit voorzorg pleiten voor opname van een
wereldwijd moratorium op genaandrijving in de tekst van het Biodiversiteitsverdrag?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken tot slot op dat de
Wereldbank deze week in kaart heeft gebracht dat de wereldeconomie in
2030 2,7 biljoen US dollar zal verliezen wanneer de achteruitgang van de
ecosystemen niet gestopt wordt. Hierbij vermeldt de Wereldbank dat
politieke leiders te vaak kiezen voor exploitatie van natuurlijke
hulpbronnen ten behoeve van een korte termijn economisch gewin, ten
koste van de leefomgeving. Deze leden delen het inzicht dat de achterliggende oorzaken van de biodiversiteitscrisis gelegen zijn in hoe de
economie is ingericht, hoe handel wordt gedreven en hoe grondstoffen
worden geëxploiteerd, waarbij de negatieve gevolgen voor mens, dier en
natuur niet worden geïnternaliseerd in de economie. Het is daarom van
belang dat een houdbare economie binnen de draagkracht van de aarde
blijft. De Britse econoom Kate Raworth schetst deze economie als een
donut, waarin iedereen recht heeft op (sociale) basisvoorzieningen en
niemand het recht heeft om het ecosysteem te misbruiken voor eigen
gewin. Is de Minister bereid om de donut economie, of het Natuurlijk
Kapitaal Rekenen of andere alternatieve vormen van Bruto Nationaal
Product (BNP), zoals brede welvaart, voor te stellen voor het Biodiversiteitsverdrag? Of is de Minister bereid om voor te stellen dat dit concept
geformuleerd wordt door een speciale deskundigengroep (expert group)?
Daarnaast is een deel van de oplossing het verlagen van de belasting op
arbeid en het verhogen van de belasting op grondstoffen, vervuiling,
vermogen en winst. Deelt de Minister dit inzicht en is ze bereid dit in te
brengen in het Biodiversiteitsverdrag?
II Reactie van de bewindspersonen

8