Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2525
Vragen van de leden Stoffer en Van der Staaij (beiden SGP) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Buitenlandse Zaken over de komst van
Marokkaanse staatsimams naar Nederland (ingezonden 28 maart 2023).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid),
mede namens de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen 9 mei
2023).
Vraag 1, 2 en 3
Bent u bekend met het feit dat Fondation Hassan II, een organisatie van de
Marokkaanse overheid, 144 imams heeft uitgezonden naar Europa en
Noord-Amerika1 en dat er inmiddels 54 Marokkaanse staatsimams in
Nederland zijn aangekomen, zoals te lezen is op sociale media?2
Bent u bekend met het feit dat niet Nederlandse moskeeorganisaties, maar de
Marokkaanse overheid de zendende instantie is achter deze imams en dat zij
daarvoor satellietorganisaties inschakelt? En bent u ervan op de hoogte dat
deze imams met subsidie en instructies van de Marokkaanse overheid
uitgezonden worden?
Bent u ermee bekend dat de Marokkaanse overheid expliciet is over het doel
van deze bezoeken, namelijk de begeleiding en ondersteuning van de
Marokkaanse diaspora volgens de Marokkaanse religieuze school?3
Antwoord 1, 2 en 3
Ja, ik ben er mee bekend dat er meerdere imams vanuit Marokko naar
Nederland zijn gekomen. Sinds 1992 stuurt Marokko via de Fondation Hassan
II, een stichting voor in het buitenland wonende Marokkanen, ter gelegenheid
van de Ramadan predikers en imams naar andere landen, om hen van
religieuze diensten te voorzien tijdens de vastenmaand.

1

Fondation Hassan II, 16 maart 2023, «Programme «Ramadan 2023»»,
(www.fh2mre.ma/fondation/fondation-a-la-une/programme-ramadan-2023/).
2
Facebook, story van Lahcen Ouali, geraadpleegd op 28 maart 2023, (m.facebook.com/
story.php?story_fbid=pfbid02LVzQHzztxvbaSGwd8uy8qAXAfT2UCcHB9BFmtvGtvQybda9Yiy
FQncupb25j6ndNl&id=100004198576096).
3
Morocco World News, 4 mei 2019, «Morocco to Send 422 Imams to Europe in Ramadan»,
(https://www.moroccoworldnews.com/2019/05/272314/morocco-to-send-422-imams-to-officiateabroad).

ah-tk-20222023-2525
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Vraag 4, 5 en 6
Bent u op de hoogte van de boodschappen die deze imams uitdragen in
Nederlandse moskeeën? Zo ja, om welke boodschappen gaat het?
Wat vindt u ervan dat de Marokkaanse overheid op deze manier haar invloed
wil uitoefenen op de Marokkaanse gemeenschap in Nederland?
Vindt u dat hier sprake is van ongewenste buitenlandse beïnvloeding? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, welke stappen gaat u zetten om een einde te maken
aan deze vorm van ongewenste buitenlandse beïnvloeding?
Antwoord 4, 5 en 6
De insteek van de komst van de imams is het bieden van religieuze ondersteuning aan de Marokkaanse diaspora tijdens de Ramadan. Dit valt binnen
geaccepteerd diasporabeleid en binnen de vrijheid van religie.
Er is op dit moment geen aanleiding om op te treden of de visumaanvraag
van de imams te weigeren.
In gevallen waar er volgens het Kabinet wel sprake is van ongewenste
buitenlandse inmenging, bijvoorbeeld doordat er ongewenste of onverdraagzame boodschappen worden uitgedragen, kan het kabinet maatregelen
treffen volgens de aanpak tegen ongewenste buitenlandse inmenging (de
zogenoemde OBI-aanpak), die sinds 2018 van kracht is en waarover uw
Kamer reeds eerder is geïnformeerd.4
Vraag 7
Bent u vooraf door de Marokkaanse regering geïnformeerd over de komst
van deze imams naar Nederland, gelet op de afspraak dat beide landen elkaar
vooraf zullen informeren over voorgenomen ondersteuning van maatschappelijke partners conform het actieplan Nederland-Marokko?5 Zo ja, hoe heeft
u gereageerd op deze informatie? Zo nee, gaat u dan alsnog contact
opnemen om deze ongewenste beïnvloeding tegen te gaan?
Antwoord 7
Ja, daar is Nederland over geïnformeerd door de Marokkaanse autoriteiten en
de door u genoemde Fondation Hassan II. De betreffende geestelijken hebben
een Schengen visum ontvangen voor deze periode. Dit zijn reguliere
activiteiten, binnen het toegestane diasporabeleid en de vrijheid van religie.
Indien er volgens het kabinet sprake blijkt van ongewenste buitenlandse
inmenging, zal het kabinet daartegen optreden volgens de hierboven
genoemde OBI-aanpak.
Vraag 8
Wat is de procedure ten aanzien van de visumaanvraag van deze imams?
Aan welke voorwaarden worden dergelijke aanvragen getoetst en in hoeverre
wordt daarbij ook strikt getoetst op aspecten als de zendende instantie, het
doel van de komst naar Nederland en de veiligheidsaspecten?
Antwoord 8
Iedere individuele visumaanvraag wordt op eigen merites beoordeeld en
getoetst aan de voorwaarden uit de Schengen visumcode. De visumcode
schrijft voor aan welke voorwaarden een aanvraag moet voldoen en welke
bewijsstukken daarbij moeten worden aangeleverd. Ook schrijft de visumcode
voor op welke aspecten en risico’s de aanvraag gecontroleerd moet worden.
Het gaat onder andere om een toetsing op het risico van illegale migratie en
toetsing op het doel en de voorwaarden van het voorgenomen verblijf. Ook
wordt gecontroleerd of de aanvrager gesignaleerd staat in het Schengeninformatiesyteem (SIS), met het oog op weigering van toegang, en wordt getoetst
of de aanvrager al dan niet beschouwd wordt als een bedreiging van de
openbare orde, de binnenlandse veiligheid, de volksgezondheid of de
internationale betrekkingen van een van de lidstaten. Dat betekent dat bij alle
visumaanvragen getoetst wordt op het doel van de komst naar Nederland en
op de veiligheidsaspecten van de aanvraag. Als er in het visumproces
vermoedens bestaan dat een aanvrager mogelijk een veiligheidsrisico vormt,

4

Verwijzing naar Kamerbrief uit 2018 en naar kamerbrief bij Dreigingsbeeld Statelijke Actoren 2
van november 2022.
5
Kamerstuk 36 200-V, nr. 64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

betrekt het Ministerie van Buitenlandse Zaken de gerechtigde instanties om
dat te controleren. Deze instanties kunnen het Ministerie van Buitenlandse
Zaken ook informeren als zij oordelen dat een individu een nationale dreiging
vormt. Dat is in dit geval niet aan de orde.
Vraag 9
Bent u bereid in gesprek te gaan met het Contactorgaan Moslim en Overheid
en de daarbij aangesloten organisaties aan te sporen te stoppen met het
invliegen van buitenlandse imams voor religieuze inmenging?
Antwoord 9
Zoals aangegeven in vraag 4 t/m 6 valt de komst van de imams onder
toegestaan diasporabeleid en onder vrijheid van religie. Ik zie dan ook geen
reden om op dit moment hier specifiek over met Contactorgaan Moslims en
Overheid (CMO) in gesprek te gaan.
Vraag 10
Bent u bekend met het feit dat Frankrijk Marokkaanse staatsimams niet meer
toelaat? Wat kunnen we leren van de Franse aanpak op dit punt?
Antwoord 10
Het klopt niet dat Frankrijk Marokkaanse imams niet meer toelaat. Marokko
stuurt via de Fondation Hassan II, ter gelegenheid van de Ramadan, ook
predikers en imams naar Frankrijk. Het gaat om 50–60 imams per jaar.
Hoewel sommige sociale media berichten dat Frankrijk de imams heeft belet
in te reizen, is dit onjuist. De Franse ambassade verklaart dat alle imams die
een visum hebben aangevraagd deze hebben ontvangen.
Vraag 11
Bent u bereid te verkennen of en hoe Marokkaanse staatsimams de toegang
tot Nederland kan worden geweigerd?
Antwoord 11
Nederland voert grenscontroles uit conform het Schengenacquis. Visumplichtige derdelanders dienen, naast dat ze in het bezit moeten zijn van een visum,
ook te voldoen aan toegangsvoorwaarden. Bij visumverlening en bij het
passeren van de grens, wordt getoetst of vreemdelingen aan deze voorwaarden voldoen. Aan vreemdelingen die niet voldoen aan de toegangsvoorwaarden, bijvoorbeeld in geval zij een gevaar vormen voor de openbare orde of
de nationale veiligheid, kan de toegang geweigerd worden. Visumplichtige
predikers van wie bekend is dat zij oproepen tot haat of geweld worden
geweerd door een visum te weigeren. Ten aanzien van de Marokkaanse
imams die Nederland bezoeken, heb ik in beginsel geen redenen om hen de
toegang tot Nederland te weigeren.
Vraag 12 en 13
Kunt u het voornemen van versterking van de werking van de taskforce
Problematisch gedrag en ongewenste buitenlandse financiering, zoals
aangekondigd in de SZW-begroting van 2023, toelichten?
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de aangenomen motie-Bisschop
over de het uitbreiden van bevoegdheden van de Taskforce Problematisch
gedrag en ongewenste buitenlandse financiering?6
Antwoord 12 en 13
De Taskforce Problematisch gedrag en ongewenste buitenlandse financiering
(hierna Taskforce) is een samenwerking tussen de Ministeries van SZW, BZK
inclusief AIVD, JenV inclusief NCTV, BZ, OCW, de nationale politie en
gemeenten. De Taskforce heeft zich de afgelopen jaren ingezet om kennis en
handelingsperspectieven voor gemeenten te ontwikkelen. Primaire focus was
problematisch gedrag en de rol van buitenlandse financiering daarbij vanuit
delen van het salafistisch spectrum. Er zijn momenteel echter breder in de
samenleving zorgwekkende ontwikkelingen zichtbaar die een dreiging vormen
voor de democratische rechtsorde, zoals verscherpte polarisatie, extreme
6

Kamerstuk 35 228, nr. 254

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

de-legitimering van democratische instituties en escalatie van maatschappelijke onrust. Gemeenten die samenwerken met de Taskforce geven aan vooral
behoefte te hebben aan kennisontwikkeling en advies op deze nieuwe
fenomenen die een dreiging kunnen vormen voor de democratische
rechtsorde. De partners in de Taskforce zetten zich in om, binnen de
juridische kaders, te bouwen aan een Taskforce die inspeelt op deze
veranderingen in de samenleving De motie-Bisschop inzake het uitbreiden
van bevoegdheden wordt in deze heroriëntatie van de Taskforce meegenomen. Het streven is om uw Kamer hierover in het najaar te informeren.
Vraag 14
Wat is de stand van zaken ten aanzien van de maatregelen om problematisch
gedrag en ongewenste buitenlandse beïnvloeding tegen te gaan? En kunt u
een overzicht geven van de activiteiten van de Taskforce Problematisch
gedrag en ongewenste beïnvloeding in dit kader?
Antwoord 14
De samenwerking tussen rijkspartners en gemeenten in de Taskforce is
katalyserend geweest voor ontwikkelingen en interventies in de afgelopen
jaren. Er is een beleidsdefinitie van ‘problematisch gedrag’ ontwikkeld, er zijn
diverse instrumenten ontwikkeld om vast te stellen of sprake is van problematisch gedrag en handelingsopties te identificeren, en er is een training
ontwikkeld voor gemeenten. Bij de start van de Taskforce is een maandelijkse
klankbordgroep met vijfentwintig gemeenten ingericht om kennisdeling
tussen Rijk en gemeenten te stimuleren. Tot april 2021 heeft de Taskforce
gemeenten ook ondersteund bij vragen over lokale casuïstiek. Deze werkzaamheden zijn echter beëindigd, aangezien het merendeel van de partners in
de Taskforce geen juridische grondslag heeft voor de verwerking van
persoonsgegevens. Op dit moment richten de deelnemers in de Taskforce
zich gezamenlijk op de herijking van de Taskforce, zoals beschreven in vraag
12 en 13.
Daarnaast werken de samenwerkingspartners binnen hun eigen beleidsverantwoordelijkheid aan maatschappelijke opgaven die samenhangen met het
bestrijden van problematisch gedrag, wat daarmee ten goede komt aan de
weerbaarheid van de democratische rechtsorde. Onderstaand volgen enkele
voorbeelden.
• Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft de Kamer een wetsvoorstel
aangeboden dat bij maatschappelijke organisaties financiële transparantie
kan afdwingen als sprake is van ondermijning van de democratische
rechtsstaat.
• Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ontwikkelt samen
met stakeholders een agenda gericht op de versterking van de veerkracht
en weerbaarheid. Deze agenda zal uw Kamer na de voorjaarsbesluitvorming worden toegezonden.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werkt samen
met gemeenten aan de aanpak van het omgaan met maatschappelijk
ongenoegen en onrust en het tegengaan van desinformatie. Het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt aan een wettelijke norm die
toezicht op de excessen van anti-integratieve, antidemocratische en antirechtstatelijke activiteiten bij informele scholing mogelijk maakt.
Vraag 15
Wilt u deze vragen beantwoorden voor het commissiedebat Inburgering en
integratie op 13 april 2023?
Antwoord 15
Helaas is het niet gelukt om de antwoorden voor het commissiedebat
Inburgering en Integratie op 13 april 2023 te verzenden, maar u ontvangt de
antwoorden binnen de gestelde termijn van 3 weken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4