Position paper LTO Nederland over de SDE++, 29 april 2020
meer informatie: Adinda Lodders (alodders@lto.nl) of Auke Jan Veenstra (aveenstra@lto.nl)
Klimaatmaatregelen moeten haalbaar en betaalbaar zijn
Nederlandse boeren en tuinders zijn toonaangevend als het gaat om de reductie van
broeikasgasemissies. Sinds 1990 heeft de sector volgens de emissieregistratie 19%
gereduceerd. Meer dan 42% van alle hernieuwbare energie komt nu al van het boerenerf of in
de kas. Dit is gelijk aan het jaarlijkse energieverbruik van meer dan 500.000 huishoudens. De
Nederlandse land- en tuinbouwsector wil bijdragen aan de internationaal en nationaal
afgesproken klimaatdoelen en neemt haar verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd moeten
klimaatmaatregelen haalbaar en betaalbaar zijn voor boeren en tuinders, hun achterliggende
ketens en de consument. De SDE++-regeling kan hier een positieve bijdrage aan leveren.
Integrale benadering opgaven ontbreekt
In het landelijk gebied gelden meerdere ruimtelijke opgaven. Naast duurzame
voedselproductie (o.a. grondgebonden veehouderij en het sluiten van kringlopen), is er
behoefte aan meer bossen, natuur en biodiversiteit. Ook de klimaatopgave en de roep om
meer woningbouw hebben grote impact op de ruimtelijke inrichting van Nederland. Daarom is
een integrale benadering voor beleidsopgaven nodig – ook als het gaat om de SDE++regeling. Afspraken in de Elektriciteitssector over de 35 TWh-doelstelling zijn tot stand
gekomen zonder de land- en tuinbouw daarin te betrekken. Dit terwijl de energietransitie tot
op heden voor een groot deel op gronden van en door de agrarische sector gefaciliteerd
worden. Het invullen van de doelstelling zal hoe dan ook gevolgen hebben voor de land- en
tuinbouw. De druk op grond(prijzen) zal toenemen, naast de toenemende eisen m.b.t.
verduurzaming, de klimaat- en de stikstofopgave.
Ruimtelijke toetsing en het toepassen van de Zonneladder
LTO Nederland ziet dan ook met lede ogen aan hoe in de Regionale Energie Strategieën
(RES’en) een groot aandeel zonneparken wordt ingepland. Ook in de huidige SDE+-regeling
zijn veel plannen voor zonneparken op landbouwgronden beschikt. Dit terwijl ze niet bijdragen
aan het verbeteren van de bodemvruchtbaarheid, hetgeen juist zo noodzakelijk is voor het
vasthouden van koolstof in de bodem en het verbeteren van de biodiversiteit. Het krachtige
van de nu voorliggende SDE++-regeling is de systematiek van kostenefficiency per vermeden
ton CO2. Tegelijkertijd wordt hierdoor een eenzijdige afweging gemaakt, waarin de ruimtelijke
impact niet wordt meegewogen. Ons voorstel is om ruimtelijke impact als één van de
afwegingscriteria te hanteren voor het verlenen van subsidie.

De Zonneladder, ofwel de voorkeursvolgorde zou onderdeel van deze toetsing moeten zijn.
Door deze te hanteren, wordt er meer balans aangebracht in het benutten van daken,
bebouwde en loze oppervlakte. Zo wordt kostbare landbouwgrond, die vaak bepalend is voor
het aanzicht van het landschap, een laatste optie. Langs drie sporen zijn mogelijkheden om
dit vorm te geven:
1. Het Bouwbesluit dient meer prikkels of verplichtingen te geven t.b.v. dakgebonden zonpv.
2. Waar welke zonneparken en windmolens mogen komen, wordt bepaald middels de
Omgevingswet. De Zonneladder als afwegingskader moet verankerd worden in de
Omgevingswet.
3. Bij het toekennen van SDE++-subsidie moet, naast de terechte afweging van
kostenefficiency, ook ruimtelijke impact meegewogen worden.

Netcongestie
In de huidige praktijk ontstaan al grote problemen rondom netcongestie, die zich primair
afspelen in het buitengebied. Het stroomnet is met grote kabelafstanden en een relatief gering
aantal transformatoren precair. Met grote regelmaat ontstaat de situatie dat zonneparken de
beschikbare ruimte op het net volledig claimen, waardoor er geen ruimte is voor de vanuit
ruimtelijk oogpunt zo gewenste dakgebonden zon-pv. Voorkomen moet worden dat
maatschappelijke kosten van netverzwaring en -uitbreiding de pan uitrijzen. De SDE++regeling kan zodanig ingericht worden dat naast een transportindicatie, de benodigde
netaanpassingskosten voor grondgebonden zon-pv projecten meegenomen worden in de
projectkosten.
Daarnaast wil LTO Nederland graag onderzoek naar de mogelijkheid van energieopslag in de
SDE++-regeling. Dit kan middels een prikkel voor uitgestelde energielevering ofwel opslag,
waardoor piekbelasting voorkomen wordt. De land- en tuinbouw leent zich in potentie goed
voor deze dienstverlening door de bedrijfsvoering (machines en apparatuur die als accu benut
kunnen worden, beschikbare ruimte op het bouwblok en de nabijheid van energieproductieinstallaties. De sector kan hierin een deel van de oplossing zijn.