Vragen van het lid Griffith aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het
buiten functie stellen van de korpschef en de
vertrouwensbreuk binnen het politiekorps Zeeland.
©
Mevrouw Griffith (VVD): Voorzitter. Al weken staan de
kranten bol van de vertrouwenscrisis binnen het
politiekorps Zeeland. De onduidelijkheid duurt voort. De
korpschef is uit zijn functie gezet naar aanleiding van een
rapport van de AIVD. Bij de benoeming van de korpschef
is eerder geen veiligheidsonderzoek verricht. Deze
korpschef is overigens niet de enige. In totaal zijn er nog
acht andere personen bij de politie in de meest
kwetsbare vertrouwensfunctie benoemd zonder het
vereiste veiligheidsonderzoek. Het gaat hierbij om
kroonbenoemingen. Mijn fractie vraagt zich af welke
mate van zorgvuldigheid door het ministerie in acht
wordt genomen bij deze benoemingen. Op het ministerie
moet er toch iemand alert zijn die, voordat de benoeming aan de Koningin wordt voorgelegd, checkt of aan
alle formaliteiten zijn voldaan?
Mijn volgende punt betreft de reden van het buiten
functie stellen van de korpschef. De minister heeft naar
aanleiding van het advies van de AIVD er bij de
korpsbeheerder op aangedrongen om de korpschef
buitengewoon verlof te verlenen. De minister is dus op
de hoogte van de inhoud en de achtergrond van het
advies. Mijn fractie verneemt graag van de minister wat
haar overwegingen hierbij zijn geweest, ook welke
stappen zij destijds heeft genomen richting het korps en
de korpsbeheerder om de zaak in goede banen te leiden.
De sfeer binnen het korps Zeeland blijkt een sfeer te
zijn van onderling wantrouwen, verwijten en integriteitsperikelen. De ondernemingsraad verwijt de korpsbeheerder signalen te negeren, terwijl de korpsbeheerder
ontkent signalen te hebben ontvangen. Wie spreekt nu
de waarheid? Hoe kan het dat de problemen noch bij de
korpsleiding, noch bij de korpsbeheerder bekend zijn?
Waarom heeft het zo lang geduurd voordat de minister
het besluit heeft genomen om de heer Boele Staal een
onafhankelijk onderzoek te laten instellen, terwijl deze
zaak al enige tijd loopt?
Het kan niet zo zijn dat burgers dagelijks in de krant
moeten lezen dat de politie in Zeeland meer met zichzelf
bezig is dan met de aangiften van burgers en het
oppakken van boeven. Veiligheid en criminaliteitsbestrijding moeten topprioriteit zijn.

rapporteren. Ik denk dat mevrouw Griffith nog enig
geduld zal moeten betrachten voordat ik antwoord kan
geven op de vraag wat er binnen het korps Zeeland aan
de hand is en hoe het kan dat de ondernemingsraad zegt
dat hij al langer tekenen van onrust en ontevredenheid
meldt, terwijl de korpsleiding zegt dat dergelijke signalen
haar pas in een heel laat stadium hebben bereikt.
Dan het punt van het doen van veiligheidsonderzoeken
door de AIVD. Op 28 augustus heb ik vragen beantwoord
van de Kamer. Ik neem aan dat de antwoorden de Kamer
bereikt hebben voor vandaag. Hierin wordt uitgebreid
ingegaan op het verstrekken van veiligheidsonderzoeken.
Ook wordt duidelijk aangegeven waar de verantwoordelijkheid ligt van de korpsbeheerder enerzijds en de
minister anderzijds om een veiligheidsonderzoek
daadwerkelijk aan te vragen. In de beantwoording van
deze vragen heb ik tevens gemeld dat er bij de politie
nog drie personen zijn in de functie van korpschef of
adjunct-korpschef die geen verklaring van geen bezwaar
hebben. Er is nu snel actie ondernomen om ervoor te
zorgen dat dit toch nog voor elkaar komt. Daarnaast zijn
er nog vijf mensen bij de politie met een kroonbenoeming die nog geen veiligheidsonderzoek hebben
gehad. Het zal duidelijk zijn dat hierin zo snel mogelijk
zal worden voorzien. Verder zijn er bij de politie nog
anderen, niet-kroonbenoemden, die geen veiligheidsonderzoek hebben gehad. De Kamer is erover geïnformeerd dat wij bezig zijn om dit zo snel mogelijk in te
halen. De achterstand in deze onderzoeken zal per
31 december 2010 zijn weggewerkt.
Daarmee heb ik naar beste eer en geweten de vragen
van mevrouw Griffith beantwoord.

©

Mevrouw Griffith (VVD): Voorzitter. De minister is niet
ingegaan op een drietal vragen. Ten eerste heb ik een
vraag gesteld over de rol van het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties bij de
kroonbenoemingen. De minister legt natuurlijk de
benoemingen voor aan de Koningin. Slaapt het
ministerie? Zijn er geen ambtenaren die naar de
formaliteiten kijken?
De tweede vraag ging over de beweegredenen van de
minister om buitengewoon verlof te verlenen. Zij ziet het
advies van de AIVD in en vraagt vervolgens aan de
korpsbeheerder om actie te ondernemen. Wat waren nu
de beweegredenen van de minister zelf?
Ten derde vind ik het jammer dat ik van de minister
eigenlijk helemaal geen reactie krijg op de constatering
dat het toch vervelend is dat mensen in kwetsbare
functies worden benoemd, terwijl naar hen gewoon geen
vertrouwensonderzoeken worden ingesteld. De minister
vindt dat blijkbaar normaal, maar ik niet.

Minister Ter Horst: Voorzitter. De situatie in het korps
Zeeland baart mij ook zorgen. Dit is ook de reden dat ik
aan de heer Staal heb gevraagd om een onderzoek te
doen naar de gang van zaken bij het korps. Er zijn
signalen dat een aantal zaken niet goed is. Staal zal de
opdracht krijgen om de stand van zaken bij het korps
daadwerkelijk te onderzoeken. Een aantal vragen dat
mevrouw Griffith stelt, met name de laatste reeks
vragen, kan ik moeilijk beantwoorden, omdat ze juist de
reden vormen voor een onafhankelijk onderzoek. Als ik
de antwoorden op deze vragen zou weten, zou ik een
dergelijk onderzoek misschien niet laten doen. Ik heb de
heer Staal gevraagd om voor eind december te

Minister Ter Horst: Voorzitter. Ik vind dat helemaal niet
normaal, maar het is ook weer niet overal gemeengoed.
De Kamer weet dat sinds kort is afgesproken dat mensen
die werkzaam zijn bij het Openbaar Ministerie onderhevig zijn aan een veiligheidsonderzoek en dat er nu een
discussie gaande is of dat ook bij rechters het geval zou
moeten zijn. Het is dus in Nederland niet gebruikelijk dat
personen die vertrouwelijke informatie krijgen, ook aan
een veiligheidsonderzoek worden onderworpen.
Ik ben er overigens zeer voor. Dat is ook voor mij
reden geweest de AIVD te vragen om met zo veel
mogelijk prioriteit aan die veiligheidsonderzoeken te
werken. De achterstand daarin is overigens niet de

Tweede Kamer

2 september 2008
TK 106

Vragenuur

106-7712

Ter Horst
schuld van de AIVD. Ik vind dat wij het bij de politie snel
op orde moeten hebben. Dat geldt ook voor het
Openbaar Ministerie. De discussie of rechters aan een
onderzoek moeten worden onderworpen, zal nog wel
worden gevoerd. Er is ook over gesproken of dit niet
evenzeer voor burgemeesters moet gelden. Ik ben het
met mevrouw Griffith eens dat het laten verrichten van
zo’n veiligheidsonderzoek van groot belang is.
Over de rol van het ministerie kan ik het volgende
melden. Vanaf 2005 wordt standaard getoetst of, als dat
vereist is, een veiligheidsonderzoek is verricht naar een
persoon. Dat ontslaat de korpsbeheerder niet van zijn
verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat een
veiligheidsonderzoek wordt aangevraagd als iemand
wordt voorgedragen voor een kroonbenoeming bij de
politie. De verantwoordelijkheid is als volgt verdeeld: de
korpsbeheerder moet aanvragen, de AIVD is uitvoerder
en het ministerie moet toetsen. Deze kwestie is voor mij
wel reden de korpsbeheerders er opnieuw op te wijzen
dat zij verantwoordelijk zijn voor het doen van die
aanvragen. Het leert ons ook weer om een en ander
volgens de gemaakte afspraken te laten verlopen.
Mevrouw Griffith heeft mij gevraagd naar mijn
beweegredenen ten aanzien van de betrokken korpschef.
Uiteraard ben ik op de hoogte van de inhoud van het
AIVD-rapport. Ik heb dezelfde afweging gemaakt als de
AIVD en dat was voor mij aanleiding er bij de korpsbeheerder op aan te dringen dat de korpschef met
buitengewoon verlof zou gaan.
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Ik wil even verder
gaan met het laatste punt. Bij een AIVD-onderzoek
worden ook familieleden en vrienden – misschien niet zo
heel goede vrienden – ondervraagd. Als vervolgens een
negatieve conclusie wordt getrokken, heeft de onderzochte persoon geen mogelijkheid dat rapport in te zien.
Zo’n persoon kan zich dan dus ook niet verdedigen. Is de
minister bereid om mensen die worden onderzocht,
inzage te geven in het rapport? Daarbij hoeven wellicht
niet alle namen van personen met wie is gesproken, aan
de orde te komen, maar wel alle onderwerpen die aan
bod zijn gekomen, alsmede de vraag op welke wijze de
conclusies zijn getrokken.
Minister Ter Horst: In de Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten is vastgelegd dat de onderzochte
persoon geen inzage krijgt in het dossier. De heer Van
Raak zal begrijpen waarom dat zo is, want op het
moment dat bronnen niet langer kunnen worden
beschermd, kan er geen veiligheidsonderzoek worden
verricht.
Daarmee is de betrokkene niet rechteloos. Hij kan
bezwaar indienen. Het bezwaarschrift wordt door een
onafhankelijke commissie, bestaande uit medewerkers
van de departementen, bekeken. Die commissie geeft
advies aan de AIVD, die vervolgens beslist op het
bezwaar. Als de AIVD zou willen afwijken van dat advies,
wordt de zaak aan mij voorgelegd. Indien de betrokkene
ook met die uitkomst niet tevreden is, kan hij in beroep
gaan bij de rechter. De rechter heeft de mogelijkheid om
met instemming van de betrokkene inzage te krijgen in
het totale dossier. Bij die rechter vindt dan de uiteindelijke afweging plaats. Uiteraard is er daarna nog hoger
beroep mogelijk. Op het moment dat de betrokkene
inzage krijgt, kan het onderzoek niet het huidige niveau
hebben. Dan zouden de onderzoeken aan waarde

Tweede Kamer

Vragenuur

inboeten. Mijn antwoord op de vraag of ik bereid ben de
betrokkene inzage te geven, moet dan ook ’’nee’’ luiden.
Mevrouw Kuiken (PvdA): Voorzitter. Het is duidelijk dat
het zowel voor de bewoners als voor de politie van
Zeeland belangrijk is dat deze kwestie snel en kordaat
wordt opgelost. Het moet geen slepende zaak worden.
Wordt het een breed onderzoek, zodat voorkomen wordt
dat er onderzoek op onderzoek wordt gestapeld? Zowel
integriteit als cultuur als leiderschap moet worden
meegenomen in het onderzoek. Op welke termijn kan de
Kamer de resultaten van het onderzoek tegemoet zien?
Snelle actie is nu geboden, zodat wij dit achter ons
kunnen laten en verder kunnen kijken.
Minister Ter Horst: Ik ben het met mevrouw Kuiken eens
dat er geprobeerd moet worden de kwestie snel en
kordaat op te lossen. Het wordt inderdaad een breed
onderzoek, maar niet zo breed dat er maanden aan
besteed moeten worden. Dat zou strijdig zijn met de
wens voor ’’snel en kordaat’’. De onderzoeksopdracht is
nog niet verleend. Deze zal met de betrokken partijen
worden besproken. Ik ben dan wel de opdrachtgever,
maar ik vind het belangrijk dat het onderzoek zodanig
wordt uitgevoerd dat andere partijen zich kunnen vinden
in de aspecten die onderzocht worden. Deze aspecten
zullen naar mijn verwachting breder zijn dan integriteit.
Het zal zeker ook gaan over de cultuur en het andere
aspect dat mevrouw Kuiken in haar vraag noemde. Ik
verwacht dat het onderzoek eind december gereed zal
zijn. Ik heb er geen bezwaar tegen om de Kamer de
bevindingen uit het onderzoek en de maatregelen
waartoe die zullen leiden ter kennis te brengen.
De heer Çörüz (CDA): Voorzitter. Precies over dat punt
gaat mijn vraag. Hoe langer deze situatie duurt, des te
meer de politie aan gezag inboet. Is het mogelijk dat de
minister bij de begrotingsbehandeling van het ministerie
van BZK al met uitkomsten van het onderzoek naar
buiten komt? Dan kan dit punt daarbij worden meegenomen.
Minister Ter Horst: Als het kan, doe ik dat. Het is nog
niet zeker wanneer de begroting van mijn ministerie
behandeld zal worden. Ik dacht ergens in november.
De voorzitter: Medio november.
Minister Ter Horst: Dan verwacht ik niet dat het mogelijk
is. Zoals ik al zei, zal aan de heer Staal worden gevraagd
om eind december het onderzoek af te ronden. Als ik een
datum rond half november toezeg, betekent dit dat hij
erg onder druk wordt gezet. De vraag is of de zorgvuldigheid van het onderzoek daarmee is gediend. Mocht het
mogelijk zijn om in de tussentijd bij de begrotingsbehandeling al iets te zeggen, dan zal ik dat natuurlijk
niet nalaten. Maar dat is echt conditioneel.
Mevrouw Verdonk (Verdonk): Voorzitter. Wij spreken
over veiligheidsonderzoeken. De minister heeft het over
integriteit. Dit zijn erg belangrijke onderwerpen. De
minister is bezig met de AIVD, met het wegwerken van
achterstanden in de veiligheidsonderzoeken, met het
nogmaals kijken naar de doelgroepen van de veiligheidsonderzoeken en naar wie er een veiligheidsonderzoek
moet hebben. Is het een goed idee om een goed

2 september 2008
TK 106

106-7713

Ter Horst
veiligheidsonderzoek uit te voeren naar leden van de
Tweede Kamer, voordat zij aantreden?
Minister Ter Horst: Ik zal mevrouw Verdonk niet vragen
wat haar overwegingen zijn om tot deze vraag te komen.
Politici behoren niet tot de groepen die door de AIVD
worden onderzocht, omdat er dan een situatie zou
kunnen ontstaan waarbij ambtenaren – de leden van de
AIVD zijn ambtenaren – een oordeel moeten uitspreken
over hun politieke bazen. Dat is de belangrijkste reden
om politici van een onderzoek uit te zonderen. Afgezien
daarvan worden politici natuurlijk ook door anderen
beoordeeld, namelijk de kiezer zelf, nog los van de
journalisten die daar soms ook een rol in vervullen. Het
eerste argument dat ik noemde, is echter het belangrijkste.
De heer Brinkman (PVV): Ik zou bijna zeggen dat
staatssecretarissen en ministers erbij gevoegd moeten
worden.
Het is een beetje moeilijk dat wij het over personen
hebben. Daar heb ik altijd moeite mee. Er wordt in de
pers en ook daarbuiten echter heel veel gesproken over
de reden dat de AIVD dit negatieve advies heeft gegeven.
Ik denk dat ik redelijk goed weet wat die reden is. Toen
die reden zich voordeed, ging de AIVD dat onderzoek
doen. Maar stel nu, dat die reden zich voordoet in de
periode waarin iemand korpschef is. Hoe monitort u dat
en hoe onderzoekt u dat? En kunt u mij ervan verzekeren
dat diezelfde reden zich nu niet al voordoet bij die
andere 25 korpschefs?
Minister Ter Horst: Ik waardeer het dat u terughoudend
wilt zijn als het gaat om personen. Dat geldt ook voor
mij. Ik ben ook blij dat u terughoudend bent als u spreekt
over de reden. Ik hecht er wel aan om te zeggen dat de
reden niet door de AIVD of anderszins, door mensen die
onder mijn verantwoordelijkheid werken, naar buiten is
gebracht; ik denk dat het belangrijk is om dat even te
stipuleren. Ik kan nu verder niet spreken over precieze
aanleidingen en over wanneer wat heeft plaatsgevonden.
U zult ook wel begrijpen dat u het mij erg moeilijk maakt
om uw vraag te beantwoorden. Een dienst als de AIVD
baseert zijn oordeel op een bepaalde constellatie.
De voorzitter: De heer Brinkman had ook nog een vraag
over het monitoren. Hoe volgt u mogelijke veranderingen
in de loop van de tijd?
Minister Ter Horst: Als het om de algemene vraag gaat
hoe wij monitoren of iemand in de loop van de tijd aan
de vereisten blijft voldoen, kan ik zeggen dat er in ieder
geval een mogelijkheid is om na vijf jaar opnieuw
veiligheidsonderzoeken te doen, maar ook daarvoor al
kunnen er redenen of signalen zijn die aanleiding geven
tot een veiligheidsonderzoek; dan zal daarvan ook niet
worden afgezien.
De voorzitter: Dan zijn wij hiermee gekomen aan het
einde van de tweede set vragen. Ik dank de minister.

Tweede Kamer

Vragenuur

Vragen van het lid Van Bommel aan de minister van
Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken over de
uitspraken van beide ministers over de defensiebegroting.
©
De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Hoewel de
minister van Buitenlandse Zaken gisteren fysiek niet
aanwezig was in Nederland, was hij toch in staat om het
academisch jaar in Leiden te openen met een toespraak.
Deze toespraak ging over het buitenlands beleid in de
21ste eeuw. Voor deze minister is er niets zo feestelijk als
te weten dat deze toespraak wordt gehoord en gelezen,
niet in de laatste plaats door leden van de Tweede
Kamer; ik heb deze toespraak dus ook gelezen. De
minister bepleit in deze toespraak een grotere defensieinspanning in Europees verband. Letterlijk zegt hij:
’’Investeren in samenwerken, maar ook meer uitgeven
aan militaire capaciteiten. Op de oude voet doorgaan
biedt geen soelaas; er zal een schepje bovenop moeten.’’
Hij maakt daarbij de opmerking dat hij zijn uitspraken
ook doet in het kader van de defensieverkenningen, de
twee jaar durende verkenningen om te bepalen hoe de
Nederlandse krijgsmacht er in de toekomst moet gaan
uitzien, hoe die ingericht moet zijn en wat dat ongeveer
gaat kosten. Wij zitten daar nog niet eens middenin; wij
staan daarvan nog aan het begin. De minister van
Defensie heeft daarover op 5 maart van dit jaar
behartigenswaardige woorden gesproken. Hij zei toen in
een toespraak over die verkenningen: ’’Op de uitkomsten
van de verkenningen kan en wil ik niet vooruitlopen.
Eerst komt de analyse en voor die analyse moeten wij
niet bang zijn.’’
Mijn eerste vraag richt ik tot de minister van Defensie.
Blijft hij bij zijn opvatting: eerst het maken van een
analyse van de veiligheid van de wereld, dan voorstellen
voor de inrichting van de Nederlandse krijgsmacht en ten
slotte bepalen hoeveel geld dit kost?
Mijn tweede vraag betreft de toespraak van de
minister van Buitenlandse Zaken. Ook deze vraag stel ik
aan de minister van Defensie, want hij is toch de
eerstverantwoordelijke als het gaat om de krijgsmacht.
Vindt hij nu niet dat zijn eigen uitgangspunt en zijn eigen
verkenningen worden doorkruist, als de minister van
Buitenlandse Zaken al uitspraken doet die pas aan het
einde van die verkenningen gedaan zouden kunnen
worden?
Mijn derde vraag stel ik aan de minister van Buitenlandse Zaken. Als hij nu toch al weet wat de uitkomst
van die verkenningen moet zijn – meer geld naar
Defensie – dan weet hij vast ook al wel waaraan dat geld
zou moeten worden besteed en hoeveel extra geld dat is.
Kan hij dat de Kamer alvast mededelen?
©
Minister Van Middelkoop: Mevrouw de voorzitter. In
zijn zeer lezenswaardige toespraak breekt minister
Verhagen een lans voor hogere defensie-uitgaven in het
licht van de wens, de Europese positie in de wereldpolitiek en de Europese bijdrage aan de NAVO te
versterken. Hij zegt hiervoor ook aandacht te willen
vragen in het kader van de verkenningen – de heer Van
Bommel wees er al op en ik citeer de heer Verhagen –

2 september 2008
TK 106

106-7714